HERONIS
ALEXANDRINI
SPIRITALIVM
LIBER.
À FEDERICO COMMAN
DINO VRBINATE,
EX GRAECO, NVPER IN LATINUM
CONVERSVS.
CVM PRIVILEGIO
Greogrij XIII. Pont. Max.
URBINI MC LXXV.
ILLVSSTRISSIMO
AC REVERENDISSIMO
Iulio Ruuerio Sanctæ Ro. Eccl.
Cardinali ampli&longs;simo.
Valerius Spaciolus. S. D.
FEDERICVS COM
mandinus socer mens
semel mihi ante ipsius o
bitum narrauit &longs;e breue li
brum hunc Heronis
proxime latinitate dona
uit Typographis excu
dendum traditurum fui&longs;
&longs;e, vtq. tibi dicatus in lu
cem prodiret decreuisse
tum vt grati erga te ani
mi propter tot benefitia
in &longs;e collata &longs;pecimen daret; tum quia nefas e&longs;&longs;e iudica
uit &longs;cripta illius, qui inter Principes mathematicos &longs;em
per merito e&longs;t connumeratus, Principi viro non donari,
& quem librum quiq. nobili atq. excellenti animo homi
nes delitias tuas agnouerunt, & unde innumera loco
rum ornamenta quæ animi gratia con&longs;tituuntur; ex
cerp&longs;erunt eum Nobili&longs;simo, ac Eccellenti&longs;simo Parto
no non commendari. Quare ut voluntati hominis am
plitudini tuæ dediti&longs;simi, atq. muneri meo &longs;atisfeci&longs;&longs;e
animaduerto; ita huic lepido libello qui &longs;tatim Com
mandino mortuo prelo &longs;ubiectus est tibi illo ip&longs;o dica
to me optime con&longs;ului&longs;&longs;e certo &longs;cio. &longs;ereno igitur illo
at
fui&longs;ti, munus hoc accipiens con&longs;olare tri&longs;tes ac mærore
affectas filias, cognatos, ac Patriam. nec tibi &longs;it graue in
termi&longs;sis aliquando grauioribus Theologiæ &longs;tudijs huic
antiqui&longs;simo Philo&longs;opho ac Mathematico operam dare.
Philo&longs;ophi illi, qui eos &longs;cientias &longs;ub fabularum inuolu
cris edocent; ita huius &longs;cripta ex penitiore Philo&longs;ophia
deprompta quamuis ludicra qu&ecedil;dam, & ad oblectandos
tantum &longs;en&longs;us inuenta appareant; maximopere animum
no&longs;trum recreant ac capiunt. Hinc edi&longs;cere poteris mul
ta quibus amæni&longs;simi illi horti tui vrbani & foro&longs;em
pronien&longs;es multo iucundiores & ornatiores fieri pote
runt. ut tiburtinis non &longs;int inui&longs;uri. &longs;pero fore vt cito il
los non &longs;olum huius &longs;criptoris mirabilibus inuentis de
corari præcipias: &longs;ed etiam, quæ e&longs;t ingenij tui &longs;ubtili
tas & acumen, ut his elegantiora adijcias. &longs;ic Deus O. M.
faxit vt diu f&ecedil;lix illis reficiare indeq; eam voluptatem
capias, vnde qualis illa &longs;it, quam pr&ecedil;&longs;tant Paradi&longs;i ame
na vireta conijcere po&longs;sis: quæ te, po&longs;t&qacute;; per multos an
nos Reip. Chri&longs;tianæ
Si forte fortuna candide lector aliquid in figuris vel
ver&longs;ione hu
ius aurei Heronis libelli repereris quod diligentiam ac miram in
terpretis eruditionem non redoleat, &longs;cito hunc po&longs;t illius obitum im
pre&longs;&longs;um fui&longs;&longs;e. propterea &longs;iquid extrema manu
eget, quòd non il
la &longs;it perpolitum; mortem accu&longs;ato; quæ &longs;emper quæq.
elegantio
ra ac maximi facienda ingenia præripit. Verum omnipotenti Deo
gratias agito quod eius fauente numine tamdiu ne in ip&longs;um &longs;æui
ret, remorata e&longs;t; ut &longs;uis &longs;criptis, illius inuidorum dentium
mor&longs;ue
non &longs;int pertime&longs;cendi.
HERONIS
ALEXANDRINI
SPIRITALIVM
LIBER
CVM &longs;piritalis tracta
tio maximo &longs;tudio
digna ab antiquis
tum philo&longs;ophis
mechanicis exi&longs;ti
mata &longs;it, illis qui
dem ratione eius
vim, ac facultatem
tractantibus; his ve
ro etiam per ip&longs;am &longs;en&longs;ilium actionem: ne
ce&longs;&longs;arium fore iudicauimus, quæ ab antiquis
tradita &longs;unt in ordinem redigere; quæ nos
ip&longs;i inuenimus exponere. ita enim fiet ut qui
po&longs;thac in mathematicis ver&longs;ari volent, ex
his maxime adiuuentur. Præterea cum arbi
traremur
cohærere ei, quæ de aquaticis horo&longs;copijs in
quattuor libris e&longs;t tradita, de ip&longs;a con&longs;cribe
etenim per coniunctionem aeris ignis, aqu&ecedil;,
& terr&ecedil;: & tribus elementis, vel etiam quat
tuor inter&longs;e congredientibus vari&ecedil; di&longs;po&longs;i
tiones efficiuntur; ali&ecedil; quidem nece&longs;&longs;arios
vitæ no&longs;tr&ecedil; v&longs;us præbentes. ali&ecedil; vero terribi
lem quandam admirationem mouentes.
Verum antequam ad ea, qu&ecedil; dicenda &longs;unt,
aggrediamur, de uacuo di&longs;putandum e&longs;t. alij
enim vniuer&longs;e
firmant; alij coaceruatum quidem natura nul
lum e&longs;&longs;e vacuum, &longs;ed &longs;ecundum exiguas par
tes
alij&longs;&qacute;e corporibus; quibus maxime a&longs;&longs;enti
ri conuenit. ex ijs enim, qu&ecedil; apparent, &
&longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, in &longs;equentibus hoc ita e&longs;
&longs;e demo&longs;trabitur. nam va&longs;a, qu&ecedil; multis va
cua uidentur, non &longs;unt vacua, ut putant, &longs;ed
aere plena. aer autem, vt placet ijs, qui de
natura tractant, ex paruis, leuibu&longs;&qacute;ue corpo
ribus con&longs;tat, nobis plerumque non appa
etenim &longs;i in vas quod vacuum
videtur quis aquam infundat, quantum a
quæ in vas ingredietur, tantundem aeris
excedet. quod autem dictum e&longs;t, ex hoc
intelligere qui&longs;piam pote&longs;t. nam &longs;i vas,
quod vacuum videtur quis inuer&longs;um in a
quam depre&longs;&longs;erit, rectum&qacute;ue &longs;eruarit, a
qua in ip&longs;um non ingredietur, quamuis
totum occultatum fuerit. itaque per&longs;pi
cuum e&longs;t, aerem, cum corpus exi&longs;tat, non
permittere aquam ingredi, propterea, quod
totus, qui in va&longs;e locus eo repletus e&longs;t. Si igi
tur va&longs;is fundum quis perforet, aqua quidem
per os in ip&longs;um ingredietur; aer vero per fora
men exibit. Rur&longs;us antequam perforetur fun
dum, &longs;i quis rectum vas ex aqua extulerit,
conuertens videbit totam interiorem eius &longs;u
perficiem ab humido
quemadmodum erat priu&longs;quam demergere
tur. Quare
Fit autem &longs;piritus cum mouetur. nihil enim
aliud e&longs;t &longs;piritus, ni&longs;i motus aer. itaque per
forato va&longs;e ad fundum, & aqua ingredien
te, &longs;i quis foramini manum opponat, &longs;entiet
Hoc autem
non e&longs;t aliud ni&longs;i aer ab aqua expul&longs;us. non
igitur arbitrandum e&longs;t in his, quæ &longs;unt, va
cui naturam quandam coaceruatam ip&longs;am
per &longs;e ip&longs;am exi&longs;tere, &longs;ed &longs;ecundum exiguas
partes in aere, & humido, alijs&qacute;; corporibus
di&longs;&longs;eminatam, ni&longs;i forta&longs;&longs;e qui&longs;piam credat
&longs;olum adamantem vacui natura expertem
e&longs;&longs;e: quippe qui neque igniri, neque rumpi
pote&longs;t: & percu&longs;&longs;us in incudes & malleos
totus ingreditur. Hoc autem ip&longs;i accidit, non
quod vacuo careat, &longs;ed ob continuatam den
&longs;itatem. ignis enim corpu&longs;cula cum cra&longs;
&longs;iora &longs;int, quam vacuum, quod lapidi in
e&longs;t, nequaquam ingrediuntur, &longs;ed exterio
rem dumtaxat &longs;uperficiem contingunt.
Quare
in eo, vt in ceteris corporibus calidita
tem inducunt. at aeris corpora inter&longs;e&longs;e qui
dem coh&ecedil;rent, non tamen ex omni parte, &longs;ed
interiecta habent interualla qu&ecedil;dam vacua,
&longs;icut arena, quæ e&longs;t in littoribus. itaque a
nimo concipiendum e&longs;t ar&ecedil;ne particulas cor
poribus aeris &longs;imiles e&longs;&longs;e, aerem vero, qui
vacuis intra aerem contentis. quamobrem ui
quadam accedente aerem den&longs;ari contingit,
& in vacuorum loca re&longs;idere, corporibus pr&ecedil;
ter naturam inter &longs;e&longs;e compre&longs;sis: remi&longs;sio
ne verò facta rur&longs;us in eundem ordinem re&longs;ti
tuitur, ob naturalem corporum contentio
nem, quemadmodum & in cornuum ramen
tis, & in &longs;pongijs &longs;iccis qu&ecedil; &longs;i compre&longs;&longs;a
re
mittantur, rur&longs;us in eundem locum redeunt,
eandemque accipiunt molem. &longs;imiliter &longs;i ali
qua ui aeris particul&ecedil; à &longs;e inuicem di&longs;tract&ecedil;
fuerint, & maior pr&ecedil;ter
fiat, rur&longs;us ad&longs;e&longs;e recurrunt. per vacuum e
nim celerem corporum lationem fieri con
tingit, nullo ob&longs;tante, aut repellente, quo
u&longs;que corpora ad &longs;e&longs;e applicentur. &longs;i quis
igitur vas leui&longs;simum, & angu&longs;ti oris a&longs;&longs;u
mens, atque ori admouens aerem exuxerit,
demi&longs;erit&qacute;ue, ex labijs &longs;tatim vas appende
tur, vacuo carnem attrahente, vt locus exina
natus repleatur. itaque ex his pre&longs;picuum
fit locum qui in va&longs;e penitus vacuum fui&longs;&longs;e.
&longs;ed & hoc alia ratione manife&longs;tum e&longs;t. oua
&longs;unt oris, quando volunt humido replere, ex
vgentes ore aerem, qui in ip&longs;is continetur,
o&longs;culum&qacute;; digito comprehentes in
inuertunt, & digito remi&longs;&longs;o in locum exina
nitum attrahitur aqua, atque id ip&longs;um humi
dum præter & quod cir
ca cucurbitulam contingit non vtique alie
num e&longs;t ab ijs, quæ diximus. &longs;iquidem corpo
ri admot&ecedil; non &longs;olum non excidunt
grauitatem habentes, &longs;ed adiacentem mate
riam per corporis raritates attrahunt
ob cau&longs;&longs;am: iniectus enim ignis
extenuat aerem qui in ip&longs;is continetur,
& in tenuiores &longs;ub&longs;tantias mutantur. dico au
tem aerem, aquam & terram. nam corrumpi
quidem manife&longs;tum e&longs;t ex derelictis carboni
bus. ij enim molem &longs;eruantes eandem quàm
à principio ante
paulo minorem, grauitate plurimum diffe
runt. quæ autem in corporibus
per fumum in igneam &longs;ub&longs;tantiam, & aeream,
& nam qu&ecedil; tenuiora &longs;unt in
quæ vero his paulo cra&longs;siora in aerem; &
qu&ecedil; adhuc cra&longs;siora &longs;imul cum his aliquantu
lum &longs;ublata ob continuam lationem rur&longs;us
in inferiotem locum de&longs;cendunt, ac terrenis
iunguntur. mutatur
rupta in aerem; vapores enim ex ardenti
bus lebetibus nihil aliud &longs;unt, ni&longs;i humi
di extenuationes, quæ in aerem tran&longs;eunt.
ita ignem di&longs;&longs;oluere omnia &longs;e ip&longs;o cra&longs;
&longs;iora, & tran&longs;mutare ex iam dictis manife
&longs;tum e&longs;t. & ex his quæ à terra fiunt exha
lationibus tran&longs;mutantur cra&longs;siora corpora
in tenuiores &longs;ub&longs;tantias: rores enim non ali
ter &longs;ur&longs;um feruntur, ni&longs;i aqua qu&ecedil; in terra e&longs;t
ab exhalatione fuerit extenuata. ip&longs;a autem
exhalatio fit ab ignea quadam
&longs;ub terra exi&longs;tentis, & calefacientis locum il
qui quidem calefactus plerunque exhalatio
nem generat. & aqu&ecedil; calid&ecedil;, qu&ecedil; in terra in
ueniuntur ex eadem cau&longs;&longs;a fiunt. roris autem
tenuiores partes in aerem
&longs;iores aliquantulum &longs;ublat&ecedil; ob exhalationis
&longs;ionem rur&longs;us in inferiorem locum deferun
tur. at venti oriuntur ex vehementi exhalatio
ne aeris, tum expul&longs;i, tum attenuati: &longs;em
per&qacute;ue eum qui deinceps e&longs;t aerem mouen
tis. aeris autem motio non &longs;ecundum om
nem locum æque velox e&longs;t, &longs;ed vehementior
quidem iuxta exhalationem, imbecillior ve
ro cum longe abe&longs;t ab eo loco, in quo mo
uetur, quemadmodum & in grauibus, quæ
&longs;ur&longs;um feruntur contingit. etenim hæc ve
locius mouentur iuxta locum inferiori pro
pinquum, in quo e&longs;t etiam vis impellens;
tardius vero in &longs;uperiori loco, ui, quæ ea
impulit non ita ualide amplius pro&longs;equente,
rur&longs;us in naturalem locum feruntur, uideli
cet in inferiorem. nam &longs;i æque uelox uis ip
&longs;a impuli&longs;&longs;et, profecto nunquam
ce&longs;&longs;a&longs;&longs;et.
nunc uero ea &longs;en&longs;im ce&longs;&longs;ante, & tanquam
con&longs;umpta, uelocitas quoque ce&longs;&longs;at latio
nis. aqua etiam mutatur in terrenam &longs;ub
&longs;tantiam; quando enim in aliquem terrenum,
& concauum locum aquam infundimus, pau
lo po&longs;t aqua à terrena &longs;ub&longs;tantia imbibita
quare commi&longs;cetur, & ip&longs;a fit ter
ra. at &longs;i quis dicat ip&longs;am &longs;ubigi, neque imbi
bi à terra, &longs;ed euaporare, exiccari&qacute;ue a &longs;o
lis vel alterius cuiu&longs;piam caliditate, fal&longs;a di
dicere deprehendetur. eadem enim aqua in
iecta in aliquod vas &longs;iue vitreum &longs;iue &ecedil;reum,
&longs;iue ex alia den&longs;a materia con&longs;tans &longs;oli&qacute;ue
expo&longs;ita per multum tempus non imminui
tur, ni&longs;i in parua admodum ip&longs;ius particu
la. quare & aqua in terrenam &longs;ub&longs;tantiam
mutatur. limus enim & cænum aquæ muta
tiones &longs;unt in terrenam &longs;ub&longs;tantiam: mutatur
etiam tenuior &longs;ub&longs;tantia in cra&longs;siorem;
quemadmodum videmus, & flammam à lu
cernis extinctis cum oleum deficiat, aliquan
tulum &longs;ur&longs;um ferri & veluti impul&longs;am in pro
prium locum &longs;ecedere. dico autem locum
&longs;upremum, & qui &longs;upra aerem e&longs;t, &longs;upe
ratam vero a multo aere intermedio non am
plius ferri in de&longs;tinatum locum, &longs;ed admix
tam, complicatam&qacute;ue aeris corporibus
in aerem uerti. &longs;imile quippiam ex in ae
re intelligere oportet. quando enim is
in aliquo va&longs;e non magno & præcluso
tur, deinde detecto va&longs;e, & o&longs;culum &longs;ur
&longs;um habente aqua ingrediatur; aer quidem
ex va&longs;e excedit; &longs;uperatus autem à multa
aqua rur&longs;us admi&longs;cetur, & complicatur, ita
vt aqua fiat. eodem modo aere in cucurbi
tula corrupto, attenuato&qacute;ue ab igne, & e
lap&longs;o per va&longs;is raritates exinatitus intra lo
cus attrahit circumpo&longs;itam materiam qua
li&longs;cunque &longs;it. cum vero cucurbitula re&longs;pira
uerit, aer in euacuatum locum &longs;uccedit, ma
teria non amplius attracta. dicentes igitur
vniuer&longs;e nihil omnino vacuum e&longs;&longs;e, po&longs;&longs;unt
ad h&ecedil;c multa excogitare argumenta, & for
ta&longs;&longs;e oratione magis per&longs;uadere, cum ta
men nullam &longs;en&longs;ibilem demo&longs;trationem af
ferant. at vero &longs;i o&longs;ten&longs;um fuerit in his quæ
apparent, & &longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, vacuum
quidem coaceruatum e&longs;&longs;e præter naturam fa
ctum, natura autem vacuum e&longs;&longs;e &longs;ecundum
paruas partes di&longs;&longs;eminatum: & corpora
ip&longs;a per compres&longs;ionem di&longs;&longs;eminata vacua
replere: nullo modo amplius audiendi erunt,
qui probabiles de his afferunt rationes.
con&longs;truatur enim &longs;phæra cra&longs;situdinem
ha
bens laminæ, vt ne facile rumpatur, con
tinens&qacute;ue circiter cotylas octo, & vndique
præclusa. oportet igitur ip&longs;am perforare, &
&longs;iphonem &ecedil;reum, hoc e&longs;t tubum gracilem
demittere non contingentem locum, qui
punto perforato &longs;ecundum diametrum op
ponitur, ita vt aqua fluere po&longs;sit; alia au
tem ip&longs;is pars extra &longs;phæram emineat cir
citer digitos tres, & ambitum foraminis,
per quod &longs;iphon demittitur, &longs;tanno præclu
dere &longs;phære &longs;uperficiem comprehenden
tes, vt cum volumus ore per &longs;iphonem in
flare, &longs;piritus ex &longs;phera nullo modo ex
cidat. itaque in&longs;piciamus quæ contingunt.
aere enim in ip&longs;a exi&longs;tente, quemadmo
dum & in alijs va&longs;is quæ vacua appellan
tur, totum&qacute;ue qui in ip&longs;a locum replente:
& per continuationem
bitum applicato: nullo denique loco vt ar
bitrantur penitus exi&longs;tente vacuo, neque a
quam immittere po&longs;&longs;emus, neque alium
non excedente priori aere qui in ip&longs;a erat: &
di&longs;rumpetur vas, quàm aliquid &longs;ufcipiat
cum plenum &longs;it: neque enim aeris corpora
in minorem magnitudinem contrahi po&longs;
&longs;unt. quare nece&longs;&longs;e erit vt in &longs;e ip&longs;is ha
beant quædam interualla, in quæ compre&longs;
&longs;a minorem obtineant molem. hoc autem
veri&longs;imile non e&longs;t, nullo penitus exi&longs;tente
vacuo, & cum corpora ad &longs;e&longs;e applicentur
&longs;ecundum omnes &longs;uperficies, & &longs;imiliter
ad va&longs;is ambitum, non po&longs;&longs;unt expul&longs;a lo
cum alicubi facere, non exi&longs;tente vacuo
aliquo. quamobrem nullo modo in &longs;phæ
ra immittetur aliquid eorum, qui &longs;unt ex
tra, ni&longs;i excedat aliqua pars aeris prius in
ea contenti, &longs;iquidem totus locus con&longs;ti
patus e&longs;t, & continuatus vt arbitrantur. at
&longs;i quis &longs;iphonem ori admouens &longs;phæram in
flare velit, multum immittet &longs;piritum, non
excedente aere qui in ea e&longs;t. quod cum ita
&longs;emper contingat, manife&longs;to o&longs;tenditur con
tractionem fieri corporum in &longs;phæra exi
&longs;tentium in vacua implicata. contractio au
tem pr&ecedil;ter naturam fit ob immi&longs;sionis vio
&longs;i igitur aliquis inflans, & ad ip
&longs;um os manum apponens &longs;tatim digito &longs;i
phonem obturet, manebit omni tempo
re con&longs;tipatus aer in &longs;phæra. quòd &longs;i quis
aperiat rur&longs;us extra errumpet cum magno
&longs;tepitu, & clamore immi&longs;&longs;us aer; propte
rea quod, vt propo&longs;uimus, expellitur a
dilatatione pr&ecedil;exi&longs;tentis aeris impetu quo
dam facta. rur&longs;us &longs;i quis velit aerem, qui
in &longs;phæra e&longs;t ore per &longs;iphonem attrahere
magna copia con&longs;equetur, nulla alia &longs;ub
&longs;tantia in &longs;ph&ecedil;ram &longs;uccedente, quemad
modum in ouo ante dictum e&longs;t. quare ex
hoc per&longs;picue o&longs;tenditur magnam vacui
coaceruationem in &longs;phæra factam e&longs;&longs;e. non
enim aeris corpora, quæ relinquuntur eo
tempore maiora fieri po&longs;&longs;unt, ita vt ex
pul&longs;orum corporum locum repleant. nam
&longs;i augerentur cum nulla ip&longs;is &longs;ub&longs;tantia ex
trin&longs;ecus accedat, veri&longs;imele e&longs;&longs;et augu
mentum fieri per rarefactionem. hoc au
tem e&longs;t implicatio &longs;ecundum euacuatio
nem. &longs;ed uacuum nullum e&longs;&longs;e dicunt. non
igitur augebuntur corpora: neque enim
ex quibus per&longs;picum e&longs;t in ae
ris corporibus di&longs;&longs;eminata e&longs;&longs;e qu&ecedil;dam va
cua inter media, & vi quadam adueniente
ea præter naturam in vacua reclinare: aer au
tem qui e&longs;t in va&longs;e inuer&longs;o in aquam, haud
valde comprimitur. quod enim vim infert
ad id efficiendum minime idoneum e&longs;t, quip
pe cum naturaliter aqua ip&longs;a in &longs;e ip&longs;a ne
que grauitatem, neque vehementem com
pre&longs;sionem habeat. quamobrem contingit,
vt vrinantes in profundum maris infinitas
metretas &longs;upra humeros habentes ab aqua
non cogantur re&longs;pirare, cum paruus omni
no aer in naribus comprehendatur. Quæ au
tem cau&longs;&longs;a &longs;it, curij, qui in profundo na
tant &longs;icuti dictum e&longs;t, infinitum aqu&ecedil; pon
dus &longs;upra humeros habentes non compri
muntur, con&longs;ideratione dignum videtur. di
cunt igitur quidam propterea quo aqua
æquegrauis e&longs;t ip&longs;a &longs;ecundum &longs;e ip&longs;am;
Hi autem nihil dicunt propter quid ij, qui
deor&longs;um nanant à &longs;uperiori aqua non com
primantur. itaque illud hoc modo demon
intelligamus &longs;uperius humi
dum à &longs;uperficie compre&longs;si &longs;ecundum quam
imponitur aqua, corpus aliquod e&longs;&longs;e &ecedil;que
graue atque humidum, habens&qacute;ue ean
dem figuram, quam humidum &longs;uperius;
hoc autem intelligamus in humidum inijci,
ita vt inferior ip&longs;ius &longs;uperficies compre&longs;&longs;o
congruat &longs;it&qacute;ue tamquam illud ip&longs;um; &
&longs;imiliter ac &longs;uperius humidum imponatur.
per&longs;picuum igitur e&longs;t hoc corpus dimi&longs;&longs;um
neque ab humido quicquam extare, neque
&longs;ub humidi &longs;uperioris &longs;uperficie demergi.
&longs;iquidem demo&longs;tratum e&longs;t ab Archimede
in libro de ijs, qu&ecedil; in aqua uehuntur corpora
æquegrauia atque humidum in humidum di
mi&longs;&longs;a neque extare ab humido, neque demer
gi. non igitur comprimet ea quæ &longs;ubijciun
tur. ablatis autem de&longs;uper comprimenti
bus corpus in eodem loco permanebit. quo
modo igitur comprimet corpus quod non
appetit in inferiorem locum de&longs;cendere?
eodem modo & humidum vbi erat corpus
&longs;ubiecta non comprimet; quatenus enim ad
quietem, & motum attinet, non differt di
pante. at vero vacua e&longs;&longs;e ex his etiam qui
&longs;piam percipiat. vacuis enim non exi&longs;tenti
bus, neque per aquam, neque per aerem
neque per aliud corpus vllum po&longs;&longs;et lumen
tran&longs;ire, aut caliditas aut alia potentia cor
porea. nam quomodo radij &longs;olares per
infundum va&longs;is penetrarent? &longs;i enim aqua
non haberet poros, &longs;ed radij aquam ui &longs;cin
derent, contingeret va&longs;a plena &longs;uperfundi,
quod fieri non videmus. ad h&ecedil;c &longs;i aquam vi
&longs;cinderent, non vtique radiorum alij ad &longs;u
periorem locum frangerentur, alij deor&longs;um
caderent. nunc autem quicunque aquæ par
ticulis occurrunt franguntur ad &longs;uperiorem
locum: quicunque vero incidunt in aquæ
vacua paucis particulis occurrentes in va&longs;is
fundum peruadunt. pr&ecedil;terea ex his con&longs;tat
aquæ vacua ine&longs;&longs;e. uinum enim in aquam
iniectum uidetur &longs;ecundum fu&longs;ionem quan
dam per totum aqu&ecedil; locum permeare; quod
non fieret ni&longs;i uacua aqu&ecedil; ine&longs;&longs;ent. lumen
quoque alterum per alterum fertur. nam
cum plures lucernas quis accenderit omnia
per &longs;e inuicem penetrantibus. &longs;ed & per æs,
per
tio fit, quemadmodum & quod in torpedine
marina contingit. at uero coaceruatum va
cuum præter naturam fieri demo&longs;tratum e&longs;t,
& per vas leue ori appo&longs;itum, & per medi
cum ouum. itaque cum plures demo&longs;tratio
nes &longs;int de vacui natura, eas quas modo attu
limus, &longs;atis e&longs;&longs;e arbitrari &longs;umus; etenim per
ip&longs;a &longs;en&longs;ilia demo&longs;trationes factæ &longs;unt. vni
uer&longs;e igitur dicere licet, omne corpus ex te
nuibus con&longs;tare corporibus, inter quæ &longs;unt
vacua di&longs;&longs;eminata particulis minora. quam
obrem abu&longs;iue dicimus nihil e&longs;&longs;e vacuum
vi aliqua non accedente, &longs;ed omnia e&longs;&longs;e ple
na vel aere vel humido uel alia quapiam &longs;ub
&longs;tantia quantum autem alicuius horum ex
cedit, tantundem alterius con&longs;equitur, &
euacuatum replet locum. prætera uacuum
quidem coaceruatum natura non e&longs;&longs;e non ac
cedente aliqua ui: & rur&longs;us nunquam e&longs;&longs;e pe
nitus uacuum, &longs;ed pr&ecedil;ter naturam factum.
His explicatis deinceps theoremata quæ
ficiuntur con&longs;cribemus. per ea enim uarij ad
modum & admirabiles motus inueniuntur.
his autem prius con&longs;ideratis elementi cau&longs;&longs;a
con&longs;cribemus & de inflexis &longs;iphonibus: hi
enim ad multa &longs;piritalium perutiles &longs;unt.
Sit inflexus Si
phon
bus ABC, cuius
AB quidem crus
&longs;it in vas DE ple
no aqua; &longs;it&qacute;ue
aquæ &longs;uperficies
ad rectam
in qua FG: & in
flexi &longs;iphonis crus
AB impleatur a
qua u&longs;que ad F
G rectam; hoc
e&longs;t pars ip&longs;ius A
H, pars vero HB
C &longs;it aere plena.
Si igitur per o&longs;cu
lum C
aerem ore attra
hamus, &longs;imul con
&longs;equetur & humi
dum, propterea
quòd, vt antedi
ctum e&longs;t, locus
omninovacuus e&longs;
&longs;e non pote&longs;t. & &longs;i quidem &longs;iphonis o&longs;culum C
&longs;it in
directum ip&longs;i FG, impletus aqua non tamen fluet &longs;i
phon, &longs;ed manebit plenus, ita vt ABC pars ip&longs;ius aqua
repleta &longs;it, quamuis ea præter naturam &longs;ur&longs;um feratur;
verum in&longs;tar lancis cuiu&longs;dam æquilibrium habens aqua
&longs;um &longs;u&longs;pen&longs;a &longs;ecundum BC. Quod &longs;i
&longs;iphonis o&longs;culum
exterius &longs;it infra rectam lineam FG, vt K, fluit aqua, quo
niam pars, quæ in KB, cum &longs;it grauior ea, qua in BH,
peruincit, attrahit&qacute;;, & u&longs;que eo fluit, quo ad o&longs;culum
K in directum &longs;uperficie aquæ con&longs;tituatur. & rur&longs;us
propter eandem cau&longs;&longs;am non amplius fluet. &longs;i uero o&longs;cu
lum exterius &longs;iphonis &longs;it infra K, vt L, fluit quou&longs;que a
quæ &longs;uperficies ad o&longs;culum A perueniat. Itaque &longs;i veli
mus totam, quæ e&longs;t in va&longs;e, aquam haurire, demitte
mus &longs;iphonem, ita vt o&longs;culum A va&longs;is fundum atun
gat, tantum ab eo di&longs;tans, quantum ad aquæ fluxum &longs;a
tis e&longs;&longs;e videatur. Hanc igitur cau&longs;&longs;am, quam diximus,
in &longs;iphone quidam attulerunt, dicentes maius crus, quod
aqu&ecedil; plus habeat attrahere minus. At uero huiu&longs;modi
cau&longs;&longs;am fal&longs;am e&longs;&longs;e, & eum, qui his credit,
valde errare,
&longs;i ab humili loco aquam educere conetur, ita demo&longs;tra
bimus. Fiat enim &longs;iphon habens interius crus & longius
& angu&longs;tum; exterius vero latius & multo minus &longs;ecun
dum longitudinem, adeo vt plus aqu&ecedil; capiat, quàm
crus longius. & ita aqua impleatur. maius autem ip&longs;ius
crus immittatur in vas aqu&ecedil;, uel etiam in aliquem pute
um. &longs;i igitur exterius crus fluere permittamus, plus
aqu&ecedil; habens, quàm interius, ex maiori aquam attrahet,
quæ quidem etiam &longs;imul trahet eam, quæ e&longs;t in puteo:
& cum fluere c&ecedil;perit totam hauriet, vel &longs;emper fluet,
quoniam humidum exterius plus e&longs;t eo, quod in crure in
ter iori continetur. Atqui hoc fieri non apparet. Non igi
tur dicta cau&longs;&longs;a vera e&longs;t. Itaq; videamus naturalem cau&longs;
&longs;am. Quoniam enim omne humidum continuum, &
quie&longs;cens &longs;phæricam &longs;uperficiem &longs;u&longs;cipit,
centrum ha
bentem idem quod terra; non quie&longs;cens autem u&longs;que
eò fluit, quoad, vt dictum e&longs;t, in vna &longs;uperficie
&longs;phærica
vtrumque ip&longs;orum, & implentes &longs;iphonem, digiti&longs;que
ip&longs;ius o&longs;cula comprehendentes, demittemus alterum
crus in vnum dictorum va&longs;orum adeo, vt aqua demerga
tur; alterum vero in alterum vas: fiet tota aqua conti
nua, vtrumquæ enim humidorum, quæ &longs;unt in va&longs;ibus
coniungitur cum eo, quod e&longs;t in &longs;iphone, ita vt totum
continuum fiat. &longs;i igitur &longs;uperficies humidorum, quæ
prius erant in va
&longs;ibus,
perficie
quie&longs;cet & &longs;ic v
traque
mer&longs;o &longs;iphone;
&longs;in minus, quo
niam aqua conti
nua facta e&longs;t, ne
ce&longs;&longs;ario ob conti
nuitatem in humi
liorem locum flu
et, quou&longs;que vel
omnis aqua quæ
in va&longs;ibus, in vna
&longs;uperficie &longs;it, vel
alterum va&longs;orum
exinaniatur. fiant
igitur in vna &longs;u
perficie humida,
quæ &longs;unt in va&longs;i
bus. quie&longs;cent vti
que, ita vt etiam
humidum, quod
e&longs;t in &longs;iphone, &longs;i
Quod &longs;i quis mente concipiat
di&longs;
&longs;ectum iuxta &longs;uperficies humidorum, quæ &longs;unt in va&longs;i
bus; & ita quie&longs;cet humidum, quod e&longs;t in &longs;iphone. er
go & &longs;iphon ip&longs;o &longs;u&longs;pen&longs;o, & in neutram
partem incli
nato, rur&longs;us quie&longs;cet humidum, &longs;iue æqualem omnino
habens latitudinem, &longs;iue alterum crus altero multo ma
ius &longs;it. non enim in hoc cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur humidum quie
&longs;cat, &longs;ed in eo, quod ip&longs;ius o&longs;cula &ecedil;qualiter
Quo
modo igitur eo &longs;u&longs;pen&longs;o humidum non defluit ob pro
priam grauitatem, cum &longs;ubiectum aerem leuiorem ha
beat? quoniam locus omnino vacuus e&longs;&longs;e non pote&longs;t.
&longs;i enim debet humidum defluere, prius impleri oportet
&longs;uperiorem locum &longs;iphonis, in quemadmodum aer ingredi nequit.
Quod &longs;i quis &longs;uperiorem &longs;iphonis locum perforet, &longs;ta
tim effluet humidum aere &longs;uccedente. &longs;ed antequam per
foretur, humidum, quod e&longs;t in &longs;iphone &longs;ubiecto aeri in
&longs;idens ip&longs;um propul&longs;at, is autem non habens, quò
&longs;ece
dat progredi humidum non &longs;init. verum cum per fora
men locum obtinuit, quò &longs;ecedat aer, tum aqu&ecedil; grauita
tem non ferens &longs;ecedit. Hanc eandem ob cau&longs;&longs;am & vi
num &longs;iphone &longs;ur&longs;um ore præter naturam attrahimus. ex
cipientes enim aerem, qui e&longs;t in &longs;iphone, pleniores,
quàm antea efficimur, & euellimus coniunctum ip&longs;i ae
rem. hic uero eum qui à principio, quou&longs;que ad vini &longs;u
perficiem vacuatio fiat, & tunc vinum euul&longs;um &longs;ecedit
in locum exinanitum &longs;iphonis. alius enim locus non e&longs;t,
in quem &longs;ecedat; ob hanc cau&longs;&longs;am & &longs;ur&longs;um
præter na
turam fertur. alioqui quie&longs;cet humidum in &longs;iphone,
do in vna &longs;uperficie &longs;phærica con&longs;tituatur, cuius
e&longs;t idem, quod terr&ecedil; centrum. quoniam &longs;i humidi alicu
ius &longs;uperficies &longs;phærica &longs;it, centrum habens idem, quod
terra, quie&longs;cit. &longs;i enim fieri pote&longs;t, non quie&longs;cat, ergo
ip&longs;a mota quie&longs;cet. quie&longs;cat igitur. erit &longs;phærica
&longs;uperfi
ciem idem
que humidum ab ali
quo communi alium,
atque alium occupa
uit locum. vtr&ecedil;que igi
tur &longs;uperficies per ter
ræ centrum plano ali
quo &longs;ecentur, & faci
ant lineas in &longs;uperficie
bus, circulorum cir
cumferentias, quæ i
dem
quod terra, videlicet
ABC FBD; ducaturque BG. quare BG æqualis e&longs;t
vtrique ip&longs;arum GF GA. quod e&longs;t ab&longs;urdum. ergo
quie&longs;cat nece&longs;&longs;e e&longs;t.
II.
E&longs;t autem & alius, qui vocatur medius &longs;pi
ritalis diabetes, eandem actionem habens,
quam inflexus &longs;iphon.
Sit enim vas &longs;imiliter aqua plenum AB: & per eius
fundum traijciatur tubus CD coarctatus ip&longs;i fundo, &
in partem inferiorem excedens. o&longs;culum autem eius C
non communicet cum ore va&longs;is AB, &longs;ed alter tubus
EF ip&longs;um circum&longs;ideat, ab eo vndique &ecedil;qualiter di&longs;tans:
& o&longs;culum quidem &longs;uperius, &longs;quammula EG, ab o&longs;cu
lum C parum di&longs;tante cooperiatur: o&longs;culum vero inferius
tubi EF tantum di&longs;tet à fundo va&longs;is AB, quantum ad
aqu&ecedil; fluxum &longs;ufficiat. His ita di&longs;po&longs;itis &longs;i per
o&longs;culum D
&longs;imiliter attrahamus aerem, qui e&longs;t in CD &longs;iphone, &longs;i
fluat. & tunc tota fluet, quæ in AB va&longs;e aqua ob exce&longs;
&longs;um &longs;iphonis extra. aer enim, qui interijcitur inter hu
midum & tubum EF,
cum modicus &longs;it, po
te&longs;t &longs;ecedere in
CD, & &longs;imul aquam
attrahere. non con&longs;i
&longs;tet autem fluxus ob
exce&longs;&longs;um extra. ete
nim non exi&longs;tente EF
ce&longs;&longs;abit fluere, cum
&longs;uperficies humidi ad
C fiat manente exce&longs;
&longs;u. &longs;ed propterea
quod non pote&longs;t aer
&longs;ubingredi toto EF
in aqua demer&longs;o, flu
xus non con&longs;i&longs;tet &
qui ingre&longs;&longs;us e&longs;t aer
in vas AB exeunti
aquæ &longs;uccedet. totum
enim exterius tubi o
&longs;culum ad
per humilius e&longs;t &longs;u
perficie aquæ, quæ in
va&longs;e. cum autem non pos&longs;it vna fieri &longs;uperficies, totam
excernit aquam, & maiori grauitate fit attractio. Quod
&longs;i non velimus aerem, qui in tubo CD continetur, ore
attrahere, infundemus aquam in vas AB quou&longs;que &longs;u
perinfu&longs;a per tubum CD principium fluxus accipiat, &
ita rur&longs;us tota, quæ e&longs;t in AB va&longs;e, aqua exhaurietur.
vocatur autem vt dictum e&longs;t, CD EF &longs;piritalis &longs;iphon,
vel &longs;piritalis diabetes.
Ex iam demon&longs;tratis per&longs;picuum e&longs;t
&longs;i
phonis fluxum, eo immobili permanente in
æqualem fieri. idem enim contingit & va&longs;e
ad fundum perforato, & fluente: nam&qacute;ue &
& hic fluxus inæqualis e&longs;t, propterea quod
in principio quidem aquæ effu&longs;io maiori gra
uitate premitur, po&longs;t vero ea euacuta mino
ri. quo &longs;iphonis exce&longs;&longs;us maior e&longs;t, eo ce
lerior fluxus efficitur. rur&longs;us enim fluxus, qui
fit per o&longs;culum ip&longs;ius, maiori grauitate vrge
tur, quàm cum minor &longs;it exterior exce&longs;&longs;us,
quo videlicet &longs;uperficies aquæ in va&longs;e exi
&longs;tentis exterius &longs;iphonis o&longs;culum excedit. flu
xus igitur per &longs;iphonem &longs;emper inæqualis
iam dictus e&longs;t. oportet autem fluxum &longs;emper
æqualem per &longs;iphonem inuenire.
flexum. III.
Sit aliquod AB vas aqua plenum in quo &longs;upernatet
CD lebetarium, habens os obtectum operculo CD. per
operculum vero, & fundum lebetarij traijciatur &longs;ipho
nis alterum crus, & &longs;tanno ad foramina coarctetur. al
terum autem crus &longs;it extra vas AB: habeat&qacute;ue o&longs;culum
humilius, quam &longs;it aquæ in va&longs;e exi&longs;tentis &longs;uperficies.
Si
nis
rius aerem, qu&ecedil;
e&longs;t in &longs;yphone at
trahemus, &longs;imul
con&longs;equetur &
humidum; quòd
non po&longs;sit in &longs;i
phone locus om
nino vacuus e&longs;&longs;e.
& cum
fluxus acceperit
&longs;iphon, eou&longs;que
fluet, quoad to
tam, quæ in va&longs;e
continetur,
exhau&longs;erit. e&longs;t au
tem is fluxus æ
qualis, præterea
quòd exce&longs;&longs;us &longs;i
phonis extra,
quo in partem in
feriorem excedit &longs;uperficiem aquæ &longs;emper idem manet;
quoniam in va&longs;is exinanitione &longs;imul & lebes cum &longs;ipho
ne de&longs;cendit. quò autem exce&longs;&longs;us extra maior &longs;it,
eò
velocior erit fluxus, quamquam per &longs;e ip&longs;um aæqualis.
Sit dictus &longs;iphon EFG, aqu&ecedil; autem &longs;uperficies ad rectam
lineam HK.
&longs;iphonem. IIII.
At fluxus partim quidem æqualis, partim
vero inæqualis fit per &longs;iphonem. voco autem
partim æqualem, & partim inæqualem, quan
do per aliquod tempus volentibus nobis æ
qualis &longs;it factus à principio fluxus, & rur&longs;us
per aliud tempus &longs;i ita nobis placeat, æqua
lis &longs;it per &longs;e ip&longs;um, priori vero vel tardior,
vel velocior.
Sit enim rur
&longs;us
lebes CD, per o
fundum lebetis
traijciatur cana
lis latior, quàm
crus interius &longs;i
phonis: & &longs;it hic
canalis ML, coar
ctatus & opercu
lo, & fundo lebe
tis. operculo au
tem in&longs;i&longs;tat peg
matium ex regu
lis compactum,
quemadmodum
littera xxx, & &longs;it C
NXD. In regulis
rum longitudinem in&longs;culpantur canales, in quibus alte
ra regula OP expedite percurrat. &longs;it etiam cochlea RS
recta pertingens ad operculum CD, & perforamen,
quod e&longs;t in regula OP tran&longs;iens. &longs;it præterea tylus ali
quis regula OP coniunctus, ita vt in&longs;eratur in helicem
coche&ecedil;, excedat autem cochlea &longs;upra regulam NX, &
exce&longs;&longs;ui adnectatur an&longs;a, per quam cochleam conuerta
mus, ita vt regula OP interdum quidem &longs;ublimis fiat,
interdum vero depre&longs;&longs;a. cui regulæ coniunctum &longs;it
crus interius &longs;iphonis, permeans etiam per canalem LM,
adeo vt o&longs;culum ip&longs;ius aqua, quæ in va&longs;e demergatur.
Si igitur rur&longs;us per o&longs;culum exterius humidum attraha
mus, fluet
æqualiter, quo
u&longs;que
e&longs;t in va&longs;e, humi
dum exhauria
tur. Quando au
ip&longs;um
ri fluxum, predi
cto velociorem,
&longs;ed tamen æqua
lem per &longs;e&longs;e, con
uertimus cochle
am, ita vt regu
la OP depre&longs;sior
fiat. erit enim ex
ce&longs;&longs;us &longs;iphonis
extra maior prio
ri, ideo&qacute;ue flu
xus æqualis qui
Quod &longs;i ad huc
velociorem e&longs;&longs;e fluxum velimus, conuertenius cochleam
vt regula OP etiam magis deprimatur. &longs;i vero tardio
rem eadem regula OP in &longs;ublime attollatur. atque ita
erit per &longs;iphonem fluxus partim quidem æqualis, par
tim vero inæqualis. vt autem per os no&longs;trum aquam
non attrahamus, neq; enim hoc in omnibus &longs;iphonibus
fieri pote&longs;t, præterquam in valde paruis, ita faciemus.
Sit &longs;meri&longs;mation aliquod, cuius ma&longs;culum
ponatur extrin&longs;eco &longs;iphonis cruri, ita vt per ip&longs;um fluat,
&longs;it&qacute;; TY, fœmina vero TYV prius agglutinata va&longs;i LZ
habeat au
tem ad fundum effluxionem xxx. Quando igitur volumus
per &longs;iphonem educere aquam, quæ e&longs;t in va&longs;e AB, efflu
xionem va&longs;is LZ digito comprehendentes, ip&longs;um aqua
implebimus. po&longs;tea fœmineum &longs;meri&longs;ma ma&longs;culo
aptan
tes, effluxionem xxx demittemus. euacuaro autem LZ va
&longs;e, aer in &longs;iphone exi&longs;tens in euacuatum locum proce
det, quem con&longs;equetur humidum quod in va&longs;e AB, ita
vt &longs;iphon impleatur. deinde auferentes vas LZ &longs;ipho
nem fluere &longs;inemus. oportet autem &longs;iphonem recte de
&longs;cendere, &longs;i officium &longs;uum præ&longs;tare debeat; illud
autem
erit, quando ad va&longs;is AB labrum duas regulas rectas
pingemus, atque inter ip&longs;as intrin&longs;ecum &longs;iphonis crus
con&longs;tituemus, ita vt vtra&longs;que contingat. ad idem vero &longs;i
phonis crus intrin&longs;ecum vtrinque clauiculam affigemus
regulas contingentem in parte interiori. ita enim neque
obliquum, neque in anteriorem partem declinabit re
cto enim, & exqui&longs;ite de&longs;cendet clauiculis regulas atte
rentibus.
VI.
Eorum vero, quæ ad opus con&longs;truuntur,
nunc incipiamus con&longs;tructiones explicare, à
minoribus, tamquam ab elementis initium
facientes.
VI.
E&longs;t enim quædam parua &longs;tructura ad effun
dendum vinum vtilis.
Nam con&longs;truitur &longs;phærula concaua ex
ære, qualis e&longs;t
AB ex inferiori quidem parte minutis, & den&longs;is forami
nibus perforata; veluti cribrum, ex &longs;uperiori vero tu
bum habens CD &longs;imul cum ip&longs;a perforatum & coarcta
tum, cuius o&longs;culum &longs;uperius apertum &longs;it. Quando igi
tur quis velit vinum effundere comprehendens altera
manu tubum CD ad C o&longs;culum demittat &longs;phærulam in
vinum quou&longs;que tota occultetur. & vinum quidem per
foramina ingreditur, aer autem, qui intus e&longs;t, extrudi
tur, & per tubum CD excedit. Quod &longs;i quis pollice tu
bi o&longs;culum C ob
&longs;truens
e vino extrahat,
non fluet vinum,
quod e&longs;t in &longs;ph&ecedil;ru
la, propterea quod
aer in
ingredi
aditus enim e&longs;t per
tur. Cum igitur ve
limus vinum effun
di, digitum remit
timus: & aer &longs;ucce
dens vacuatum re
plet locum. Si autem rur&longs;us &longs;piraculum C digito pre
memus, &longs;i&longs;tetur vini fluxus, quou&longs;que rur&longs;us digito
&longs;piraculum remittemus. licet etiam in aquam cali
dam, vel frigidam immergendo rur&longs;us continere, po
&longs;tea emittere quantum velimus, quoad totum, quod
e&longs;t in &longs;phærula humidum effundatur. & &longs;i infle
xa fiat extremitas tubi CD, quo &longs;cilicet e&longs;t ad
datior erit, quippe quòd o&longs;culum facilius digito com
prehendamus.
VII.
Eodem modo ex eadem &longs;phærula, & fri
gida, & calida aqua emitti pote&longs;t, quando
velimus.
Con&longs;truitur e
nim
rula AB diaphra
gma habens medi
um, ac rectum C
D: & in parte &longs;u
periori &longs;imiliter tu
bum EF vnà cum
&longs;phærula perfora
tum, & coarcta
tum, in quo &longs;it dia
phragma medium
CG, continuatum
ip&longs;i CD diaphra
gmati. de&longs;uper au
tem reflexiones H
K pertinentes ad
vtramque partem locorum, qu&ecedil; in EF, & ex vtraque par
te diaphragmatis CD in fundo &longs;phærulæ ad D, &longs;int fo
ramina &longs;imilia ijs, quæ in trullis coquinarijs in&longs;tar cri
bri. Quando igitur volumus calidam aquam haurire,
comprehendentes duobus digitis o&longs;cula HK, &longs;phæru
lam in aquam immergemus, remittemu&longs;&qacute;ue alterum
&longs;piraculurum, videlicet H, vt aer qui e&longs;t in hemi&longs;phærio
BCD per &longs;piraculum H extrudatur, calida vero per
mi&longs;ph&ecedil;rium
repleat. Rur&longs;us
prehendentes &longs;pi
raculum H educe
mus ex calida &longs;phæ
rulam, quam vti
que
pterea quòd aer
aditum
Immergentes igi
tur &longs;imiliter in fri
&longs;piraculum K, &
rur&longs;us repleto AC
D hemi&longs;phærio,
comprehendentes
ip&longs;um K educemus &longs;ph&ecedil;rulam plenam aqua calida, & fri
gida. Itaque cum volumus alterum eorum effluere, re
mittemus &longs;piraculum, quòd e&longs;t &longs;ecundum ip&longs;um: &
cum non amplius effluere volumus, rur&longs;us &longs;imiliter com
prehendemus, & hoc eou&longs;que faciemus, quo ad totum
effundatur. licet etiam &longs;imiliter ex eadem &longs;phærula & vi
num & aquam calidam, & frigidam, & aliud quodcum
que voluerimus & haurire, & emittere quantum, &
do volumus, &longs;i pura fiant diaphragmata, & foramina,
per quæ in quemcumque locum ingrediatur aer, & rur
&longs;us expellatur. po&longs;&longs;unt autem pro inflexis o&longs;culis
e&longs;&longs;e fo
ramina circa tubi latus in parte &longs;uperiori ad locos perti
nentia, quæ comprehendimus digitis quando præclu
dere volumus. &longs;ed ne foramina appareant cooperiemus
ip&longs;a canaliculo, ita vt ab eodem tubo vtraque defluere
videantur.
VIIII.
Con&longs;truitur etiam prochyta plus, minusve
humidi &longs;u&longs;cipiens, & emittens, aliquando
quidem plus, aliquando vero minus, ita vt
vino & aqua
in ip&longs;um infu
&longs;is, interdum
aquam
interdum vi
num purum,
interdum ve
ro mixtum e
mittat. e&longs;t au
tem con&longs;tru
ctio talis.
Sit prochyta A
B diaphragma ha
beas
& in diaphragma
te iuxta ventrem
va&longs;is foramina in
&longs;tar cribri, in or
bem di&longs;po&longs;ita, v
bi punctum E in
loco autem &longs;ecun
in ip&longs;o diaphrag
mate &longs;it
rotundum F, per
quod tubus im
pellatur PHK
diaphragmati co
arctatus, & à fun
do prochytæ pa
rum di&longs;tans, vbi
G. alterum uero
ip&longs;ius o&longs;culum H
&longs;imul perforetur
cum latere pro
chyt&ecedil; &longs;ub auricu
la, cui coagmen
tetur, exi&longs;tens ca
uum, habens&qacute;;
foramen in par
te exteriori auri
culæ K. quod qui
dem cum opus
fuerit, digito
prehendimus. Si
igitur compre
hendetes &longs;piraculum K, vt dictum e&longs;t, aliquod humi
dum in prochytam infundamus, manebit illud in loco
&longs;upra diaphragma, cum non po&longs;sit per cribum in lo
cum inferiorem deferri. non pote&longs;t autem, propterea
quòd non alium habet egre&longs;&longs;um, præterquam eum, qui
fit per &longs;piraculum K. Cum igitur remittemus
tunc humidum in locum inferiorem de&longs;cendit: & plus
continebit prochyta. itaque &longs;i prius infundentes vinum
culum, & aquam infundamus, non commi&longs;cebitur ea
cum vino, &longs;ed cum prochytam conuerterimus, puram
aquam emittet. cum vero remi&longs;erimus &longs;piraculum a
qua adhuc fluente &longs;imul fluet & vinum; propterea quod
in locum exinanitum aer per &longs;piraculum &longs;uccedet. po
&longs;tea vinum purum emittetur. licet autem & priu&longs; infu
&longs;a aqua, &longs;piraculo&qacute;; comprehen&longs;o vinum infundere, ita
ut alijs quidem vinum purum, alijs mixtum, alijs uero
cum illudere velimus puram aquam emittet.
De IX.
Con&longs;truitur quoque &longs;phæra concaua, vel
aliud vas, in quod infu&longs;um humidum &longs;ua
te & cum magna vi in altitudinem expri
mitur, adeo ut totum effundatur, quam
quam & lation &longs;ur&longs;um præter naturam in&longs;it.
e&longs;t autem con&longs;tructio talis.
Sit &longs;phæra capiens cotylas circiter &longs;ex,
habens&qacute;ue al
aliquo hypo
&longs;pario C. perforata autem ip&longs;a in &longs;uperiori parte intro
mittatur tubus, di&longs;tans à loco qui &longs;ecundum diame
trum foramini opponitur,
tis &longs;it: & in
paulum emineas,
coagmentatus&qacute;;; ip&longs;ius alueo iuxta foramen. &longs;cindatur
autem o&longs;culum &longs;uperius in duos tubos DG DF. qui
bus conglutinentur alij duo tubi tran&longs;uer&longs;i GHKL
FMNX; &longs;imul perforati cum ip&longs;is DG DF. & alius tu
tatur
HKI. FMNX &longs;i
mul perforatus
cum ijs, qu&ecedil; &longs;unt
in GHKLIM
NX foraminibus
& habens
rectum
RS, &longs;imul cum ip
&longs;o perforatum: &
in paruum o&longs;cu
lum de&longs;inens,
quod &longs;it S. &longs;i igi
tur
tes tubulum RS
inuertamus
PO tubum, oc
cludentur &longs;ibi ip
&longs;is re&longs;pondentia
foramina; ita ut
humidum, quod
exprimi debet,
egre&longs;&longs;um non ha
beat. demittatur
etiam alius tubus in &longs;phæra TYV per aliquod foramen
habens inferius o&longs;culum V ob&longs;tructum: à latere vero fo
ramen rotundum Q iuxta fundum, cui clauicula appo
natur à Romanis a&longs;&longs;arium appellata, cuius con&longs;tructio
nem deinceps exponemus. alius autem tubus Z xxx demit
tatur aptatus in tubum TYV. Si igitur euellentes
Z xxx, in ip&longs;um TYV humidum infundamus, ingredietur il
lud in &longs;ph&ecedil;ræ alueum per foramen Q, aperta clauicula in
ramina iam dicta, & po&longs;ita &longs;ecundum foramina, quæ in
tubis GHKL FMNX. Itaque cum dimidium &longs;phæræ
occupauerit humidum, inclinamus tubulum SR, ita ut
foramina &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondentia permutentur. po&longs;tea
demittentes tubum Z xxx per ip&longs;um extrudimus aerem, &
humidum in tubo TYV contentum, qui quidem per cla
uiculam in &longs;phæræ alueum cum violentia irrumpit, pro
pterea quòd &longs;phæra plena &longs;it aere & humido. fit
autem
irruptio ob aeris compre&longs;sionem in vacua, qu&ecedil; intra ip
&longs;um includuntur, peruadentis. Deinde rur&longs;us euellen
tes tubum Z xxx, ita vt TYV tubus aere impleatur, rur
&longs;us tubum Z xxx demittemus, atque in &longs;phæram prædi
ctum aerem impellemus: id&qacute;ue sæpius facientes ha
bebimus in &longs;ph&ecedil;ra multum aerem compre&longs;&longs;um. At ve
ro inclu&longs;um aerem euul&longs;o embolo, non exire per&longs;pi
cuum e&longs;t, quod clauicula ab ip&longs;o ad interiores partes
impul&longs;a claudatur. Si igitur rur&longs;us eleuabimus tubulum
RS ita vt rectus fiat, & foramina &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondeant,
tunc exprimetur humidum, quod aer compre&longs;&longs;us in pro
priam magnitudinem effundatur, & &longs;ubiectum humi
dum extrudat. Quòd &longs;i compre&longs;&longs;us aer multus &longs;it
totum
expellet humidum, ita vt etiam &longs;uperfluus aer &longs;imul
cum humido eijciatur.
De X.
A&longs;&longs;arium autem, de quo dictum e&longs;t, con
&longs;truitur hoc modo.
Duo laterculi qua
drati
&longs;truantur, haben
tes vnumquodq;
latus circiter v
nius digiti, cra&longs;&longs;i
tudinem
luti amu&longs;is. Hi
igitur inter &longs;e ap
tati &longs;ecundum la
titudinem deter
gantur, hoc e&longs;t ex
poliantur, ita ut
inter ip&longs;os neque
aer, neque humi
dum interdicat.
Sint autem hi AB
CD EFGH: & ip&longs;orum vnus, videlicet ABCD in me
dio perforetur foramine rotundo, cnius diameter &longs;it
ut tertia pars digiti. Itaque latere AD aptato ad EH,
laterculi inter &longs;e&longs;e cardinibus vinciantur, ita ut eorum
&longs;uperficies expolit&ecedil; inter&longs;e conueniant. Cum igitur per
ip&longs;os operari voluerimimus, conglutinatur laterculus AB
CD foramini, per quod &longs;iue aerem, &longs;iue humidum in
tru&longs;um coercere pote&longs;t, namque ob impul&longs;ionem aperi
tur laterculus EFGH, quòd expedite per cardines mo
ueatur, & aerem, atque humidum excipit, qui includi
tor in uas firmum; ob&longs;i&longs;tens laterculo EFGH, & fora
men clandens, per quod ip&longs;e aer intus impellitur.
XI.
In quibu&longs;dam aris igne euaportante a&longs;&longs;i
con&longs;truitur au
tem hoc modo.
Sit ba&longs;is in qua &longs;tant animalia ABCD, cui quidem
in
&longs;i&longs;tat ara vndique pr&ecedil;clu&longs;a. ip&longs;a etiam ba&longs;is
pr&ecedil;clu&longs;a &longs;it,
ac &longs;imul cum ara perforata in G. per ba&longs;im uero tubus
traijcintur HKL, paulum à ba&longs;is fundo di&longs;tans ad L.
& &longs;imul perforatus cum phiala, quam animal continet
infundatur humidum in ba&longs;im per aliquod fora
men M quod po&longs;t infu&longs;ionem obturetur. Si igitur in ara
EFG ignis accendatur, continget intrin&longs;ecum aerem at
tenuatum in ba&longs;im ferri, & quod in ip&longs;a e&longs;t humidum
extrudere. hoc autem non habens aliam antipari&longs;ta&longs;im
per tubum HKL in phialam procedit, & ita &longs;acrificat
animal. id&qacute;ue tam diu fit, quam diu ignis imponitur.
extincto autem inge rur&longs;us ce&longs;&longs;at &longs;acrificare. atque hoc
Sit autem
tubus, per quem caliditas procedere debet, latior in me
dio. nece&longs;&longs;e e&longs;t enim caliditatem, vel potius uaporem
ab ip&longs;a ortum, cum in ampliorem locum deueniat, ma
iorem euadere, & plus etiam po&longs;&longs;e operari.
XII.
Quædam va&longs;a, ni&longs;i repleta &longs;int, non flu
unt. &longs;i vero repleantur, totum, quod in ip
&longs;is e&longs;t humidum effluit. con&longs;truitur autem
hoc modo.
Sit vas ABCD non coopertum, per cuius fundum
traijciatur vel &longs;piritalis diabetes EFLH, vel in flexus
&longs;iphon GHK. Itaque repleto va&longs;e ABCD, & aqua &longs;uper
infu&longs;a,
effluere,
totum vas
ABDC ex
inaniatur,
&longs;i modo dia
bet&ecedil; princi
pia habeant
propè fun
dum va&longs;is,
ita vt &longs;olum
aquæ fluxus
re&longs;eruetur.
Duobus va&longs;is in quadam ba&longs;i exi&longs;tenti
bus, & vno ip&longs;orum repleto vino, altero au
tem vacuo exi&longs;tente, & vtri&longs;que canales a
pertos habentibus, non effluit vinum, ni&longs;i &
alterum vas aqua impleatur: tunc enim ex
vno quidem eorum, vinum, ex altero autem
aqua effluit, quoad vtraque exinaniantur. di
cuntur autem concordiæ crateres.
Sit ba&longs;is quidem, in qua va&longs;a collocantur ABCD:
va
&longs;a autem &longs;int EF, in quorum vtroque &longs;it inflexus &longs;iphon,
in va&longs;e quidem E &longs;iphon GHK; in F uero LMN, qui
habeant exteriores exce&longs;&longs;us in canales de&longs;inentes. curui
& alter tubus
per ba&longs;im in va&longs;a inflectatur, qui &longs;it XOPR, cuius o&longs;cu
la XR &longs;int ip&longs;as tuborum curuitates. in vas autem
E infundatur vinum, ita ut humidi &longs;uperficies non &longs;it &longs;u
pra tubi curuitatem H. Hucusque igitur vinum non
fluit, propterea quòd tubus non habet principium flu
xus. Quòd &longs;i in vas F aquam infundamus adeo, ut ip
&longs;ius &longs;uperficies excedat curuitatem M, tunc aqua defluet
perq; tubum XOPR feretur in vas E, & principium flu
xus vino dabit: & tunc vtraque va&longs;a effundent, hoc qui
dem vinum, illud vero aquam.
Si in quædam va&longs;a aqua infundatur, vox
redditur melancoryphi, vel &longs;ibilus. con&longs;trui
tur autem hoc modo.
Sit ba&longs;is præclu&longs;a ABCD, & per AD
operculum in
fundibulum EF traijciatur, cuius caulis di&longs;tet a fundo,
quantum ad aquæ fluxum &longs;atis &longs;it, & operculo coarcte
tur. Sit etiam syringula CHK; quæ &longs;onum fundere con
&longs;ucuerit; & &longs;imul perforetur cum ba&longs;i, & operculo AD
&longs;imiliter coarctetur. o&longs;culum autem eius K incuruetur in
aquulam appo&longs;ito paruo va&longs;e, quod &longs;it L. infu&longs;a igitur
aqua per infundibulum EF, contingit aerem, qui e&longs;t in
ba&longs;i, extru&longs;um procedere per syringulam GHK; & ita
&longs;onum edere. Quòd &longs;i syringulæ pars extrema incurua
ta &longs;it in aquam, &longs;trepitans apparet &longs;onus, ita ut melan
coryphi vox reddatur. Si vero non apponatur aqua, &longs;ibi
lus tantum erit.
XV.
Voces igitur per &longs;yringas fiunt, &longs;ed diffe
rentes &longs;oni redduntur à &longs;yringis, vel tenuiori
bus, vel cra&longs;sioribus, vel etiam in longitu
dinem exten&longs;is, vel contractis. vel cum pars
ip&longs;arum in aquam immergitur, aut vberio
rem, aut exiliorem, adeo vt multarum aui
cularum hoc modo voces efficiantur. Con
&longs;tuuntur autem vel in fonte, vel in antro,
uel uniuer&longs;e ubicumque aqua influit, auicu
læ multæ per ordinem di&longs;po&longs;itæ, & his a&longs;si
dens noctua, quæ &longs;ua &longs;ponte ad auiculas con
uertitur, & rur&longs;us auertitur. auer&longs;a autem ea
cantant auiculæ & rur&longs;us ad ip&longs;as conuer&longs;a
non amplius cantant: atque hoc sæpius fit.
Con&longs;truitur autem hoc modo.
Sit canaliculus &longs;emper fluens A, & ip&longs;i
&longs;ubijciatur præ
clu&longs;um vas BCDE, habens &longs;piritalem diabetem, uel &longs;i
phona inflexum FG, & demi&longs;&longs;um infundibulum HK, cu
ius caulis di&longs;tet à fundo va&longs;is quantum ad aquæ fluxum
&longs;atis &longs;it. habeat autem plures &longs;yringulas, quales antea di
ximus, vt in L. Itaque dum vas BCDE aqua impletur,
continget aerem, qui e&longs;t in ip&longs;o, extru&longs;um per &longs;yringu
las, auicularum cantus imitari. vnaquæque enim &longs;yrin
minatur. &longs;ed dum po&longs;t repletionem exinanitur per tu
bum CF, non amplius cantare.
Vt autem noctua ad auiculas conuerta
tur, & auertatur, &longs;icuti traditum e&longs;t, ante
Sit enim in aliqua ba&longs;i M axis rectus, & tornatus NX,
cir
ca quem aptetur &longs;yringa OP, quæ expedite circa ip&longs;um
conuerti po&longs;sit. huic autem compactum &longs;it paruum tym
panum RS, in quo in&longs;i&longs;tet noctua ip&longs;i coagmentata, &
circa &longs;yringam duæ catenæ in contrariam partem di&longs;&longs;o
lut&ecedil; TY VG, quæ per duas trochleas referantur, TY
quidem ab pondus Z &longs;u&longs;pen&longs;um, VG vero ad vas con
cauum xxx &longs;ubiectum &longs;iphoni vel &longs;piritali diabetæ FG.
Contingit igitur dum vas BCDE exinanitur,
ferri in vas xxx, &longs;yringam&qacute;ue OP & noctuam conuerti,
ita vt ad auiculas &longs;pectet. exinanito autem BCDE va
&longs;e, & ip&longs;um vas xxx exinaniri per aliquem &longs;iphonem, vel
&longs;piritalem diabetem, qui e&longs;t in ip&longs;o. quare rur&longs;us pro
pendens pondus Z noctuam auertet eo tempore, quo
vas BCDE impletur aqua, & rur&longs;us auicularum vo
ces redduntur.
XVI.
Simili ratione & tubarum &longs;oni fiunt.
Quando enim in vas præclu&longs;um demittatur caulis in
fundibuli, parum à fundo di&longs;tans, & va&longs;is operculo
coarctetur: deinde tuba habens & codona & lingulam,
&longs;imul perforata cum va&longs;e in parte &longs;uperiori ip&longs;ius; con
tingit infu&longs;o per infundibulum humido aerem, qui in
ip&longs;o e&longs;t, extru&longs;um per lingulam &longs;onum perficere.
XVII.
Apertis templi valuis &longs;onus tubæ hoc mo
do efficitur.
Sit po&longs;t valuas vas ABCD aquam habens, in quo &longs;it
&longs;uffocarium, hoc e&longs;t vas &longs;y&longs;tomum inuer&longs;um F,
quippe
cuius os &longs;en&longs;im eius fundo perforato aptetur
tuba habens & codona, & lingulam: canali autem tubæ
cana
li&qacute;; tubæ alligata: & in extremitate eius habens colyma
tion Z, hoc e&longs;t chelonarion, cui &longs;ubijciatur regula NX,
&longs;u&longs;tinens &longs;uffocatorium F, tantum ab aqua di&longs;tans, quam
tum &longs;atis &longs;it. & regula NX circa fibulam O moueatur.
in extremitate autem regulæ X catena, vel funis, alliga
ta referatur per orbiculum P ad partem valuarum, po&longs;te
riorem. continget igitur valuis apertis extentum funem
trahere extremitatem regulæ Y, ita ut regula NX non
amplius colymatio Z &longs;ubijciatur. hoc autem permutato
&longs;uffocatorium in aquam delatum tub&ecedil; &longs;onum efficiet,
propterea quòd aer, qui e&longs;t in ip&longs;o per lingulam, & co
dona extruditur.
XVIII.
In quædam va&longs;a prius in fu&longs;o vino, quan
do aquam infundimus, interdem quidem a
qua pura, interdum vero purum vinum ef
fluit. con&longs;truitur autem hoc modo.
Sit vas ABC habens duo diaphragmata DE FG, &
per vtraque ip&longs;orum impellatur tubus HK, coarctatus
diaphragmatibus, & perforatus foramine L paulo &longs;upra
diaphragma FG. &longs;ub diahpragmate vero DE &longs;it ut &longs;piracu
His ita &longs;e habentibus. &longs;i quis com
prehendens effluxionem C infundat vinum, procedet
per foramen L in locum DEFG. aer enim, qui in ip&longs;o
e&longs;t per &longs;piraculum M recedet. Quando igitur digito ob
turemus &longs;piraculum M, vinum in DEFG loco detinebi
tur. & quando aquam infundamus in partem va&longs;is AB
DE claudentes &longs;piraculum M pura fluet aqua. Si vero di
mittamus M &longs;piraculum,
aqua, & po&longs;tea quàm aqua effluxerit, tunc
purum effluet vinum. licet etiam &longs;&ecedil;pius dimi&longs;&longs;o
&longs;piracu
lo M differentes effluxiones fieri. &longs;ed melius e&longs;t prius in
fundentes aquam in locum DEFG, &longs;piraculum&qacute;ue
prehendetes vinum infundere. continget enim aliquan
do quidem purum effluere vinum; dimi&longs;&longs;o autem &longs;pira
culo mixtum: & rur&longs;us comprehen&longs;o vinum purum ef
fluere: id&qacute;ue toties fiet, quoties ip&longs;i voluerimus.
XIX.
Cratere in quadam ba&longs;i collocato, & ple
no exi&longs;tente vino, quantumcumque ex eo
qui&longs;piam hau&longs;erit, rur&longs;us plenus erit crater.
con&longs;truitur autem hoc modo.
Sit vas AB, o&longs;culum habens inter&longs;eptum
diaphragma
te CD iuxta ip&longs;um collum: & per diaphragma demitta
tur tubus EF, paulum à fundo di&longs;tans; alter autem tu
bus GH per fundum impellatur, parum di&longs;tans à dia
phragmate CD: & va&longs;is fundum ad K perforetur, &longs;u
matque tubulum KL. At ip&longs;um vas AB in quadam ba&longs;i
MNXO collocetur, per quam &longs;it tubi GH exce&longs;&longs;us: &
per ba&longs;im vero MNXO &longs;it tubus ST &longs;i
mul cum ba&longs;i, & cratere perforatus; qui habeat altitudi
nem a qualem o&longs;culo H ip&longs;ius GH tubi. infundamus
igitur vinum per tubum EF in vas AB: aer enim per tu
bum GH exibit. & &longs;i quidem KL tubulus aperius &longs;it,
vinum quod infunditur per ip&longs;um in ba&longs;im, & in crate
rem procedet. &longs;i uero obturetur, tunc vas AB implebi
tur. itaque infundamus vinum, & in ba&longs;im MNXO, &
in PR craterem, adeo vt crater plenus &longs;it, & ba&longs;is MN
XO impleatur v&longs;que ad GH tubi o&longs;culum. Quo quidem
facto & obturato o&longs;culo E, vinum quod e&longs;t in AB va&longs;e
non amplius per tubum KL in ba&longs;im fluet, quippe cum
non habeat alium aerem, quem in locum vacuarum &longs;ub
&longs;tituat: erat enim ei aditus per o&longs;culum E. Quando igi
tur ex cratere vinum exhauriemus, aperietur E
& &longs;ubeunte aere rur&longs;us vinum fluet in ba&longs;im & in crate
rem PR, quoad plenus fiat. atque hoc toties erit, quo
ties vinum ex cratere hauriemus. oportebit autem & ba
&longs;im MNXO perforatam e&longs;&longs;e foramine Y. vt aer, qui e&longs;t
in va&longs;e AB vino cedens per o&longs;culum G ingrediatur, &
per foramen Y exeat.
LXX.
Quòd &longs;i in v&longs;um idem parate velimus, vt
cratere in aliquo loco collocato, quanquam
ex ip&longs;o plurimum aquæ hauriatur, tamen
&longs;emper plenus exi&longs;tat, ita con&longs;truetur.
Sit vas AB, & in eo aqua, quæ ad fururum v&longs;um
&longs;uf
ficiat. canalis autem ex ip&longs;o &longs;it CD, cui &longs;ubijciatur tor
cular GH: & regula qu&ecedil;dam iuxta canalem aptetur EF.
ad cuius extremitatem E &longs;u&longs;pendatur &longs;uber K, exi&longs;tens
in torculari. ad F vero religetur catenula habens pondus
plumbeum X, quod ita &longs;it con&longs;tructum, vt &longs;ubere K in
torcularis aqua innatante claudatur canalis. euacuata
autem aqua ex torculari, de&longs;cendens &longs;uber canalem ape
rat; ita ut rur&longs;us influens aqua &longs;uber extollat: & rur&longs;us
canalis claudatur. oportebit autem &longs;uber grauius e&longs;&longs;e eo
pondere, quod ad X con&longs;tituitur. Sit autem iam dictus
crater LM in aliquo loco po&longs;itus, cuius labrum &longs;it in ea
dem &longs;uperficie, in qua torcularis aqua, quando &longs;ubere
innatante canalis non amplius influit: ex torculari vero
feratur tubus in fundum crateris HN. cum igitur pleno
exi&longs;tente cratere hau&longs;erit quis aquam, &longs;imul & eam,
quæ
e&longs;t in HG torculari euacuabit:
aperiet: & influens in torcular, & craterem aqua efferet,
& extollet &longs;uber, ita vt rur&longs;us non amplius influat. at
que hoc toties fiet, quoties quis ex cratere aquam ab
&longs;tulerit.
XXI.
In &longs;pondea, hoc e&longs;t in va&longs;a &longs;acrificij
inie
cto quinque drachmarum numi&longs;mate, aqua
ad in&longs;pergendum effluit.
Sit spondeum,
&longs;iue the&longs;aurus AB
CD, cuius
A &longs;it detectum: &
in the&longs;auro &longs;it vas
FGHK habens
aquam, &
L, ex qua canalis
LM extra feratur.
va&longs;i autem appo
natur regula recta
NX, circa quam
alia regula apte
tur QP, habens ad
O platy&longs;mation R
parallelum fundo
va&longs;is: & iuxta P ad
S habens opercu
lum pyxidi L con
gruens, ita vt aqua
per canalem LM
non fluat. &longs;it
pixidis
grauius platy&longs;matio R: & vtri&longs;que videlicet numi&longs;mate,
& platy&longs;matio ip&longs;o leuis. Cum igitur per o&longs;culum A nu
mi&longs;ma inijciatur, incidet in platy&longs;mation R: & deprimens
regulam OP inclinabit, extollet autem pyxidis
ita vt aqua fluat. po&longs;tea excidente numi&longs;mate rur&longs;us o
perculum pyxidem ob&longs;truet, vt non amplius fluat aqua.
XXII.
In vas multis humorum generibus
o&longs;culum iniectis, &longs;ero&longs;um vnumquodque
per eundem canalem defluere, quodcum
que elegerimus.
Sit aliquod
vas AB, collum
habens ob&longs;tru
ctum diaphra
gmate CD. ha
beat etiam dia
phragmata re
cta, & exten&longs;a u&longs;
que ad
phragma CD,
qu&ecedil;
ca, quot humo
res inijcere veli
mus. &longs;int autem
inpr&ecedil;&longs;entia duo,
videlicet FE. &
CD &longs;int forami
na tenuia tam
quam cribri, ten
dentia in vtrum
que locum. &longs;ub diaphragmate vero &longs;int &longs;piracula GH,
quæ in loca deferant. & in fundo tubuli KL &longs;imul cum
locis perforati; & deferentes in vnum communem cana
Si igitur comprehendentes &longs;piracula GH, &
canalem M, infundamus per o&longs;culum vnum aliquem ex
humoribus, in nullum ingredietur locum, propterea
quod aer, qui e&longs;t in ip&longs;is egre&longs;&longs;um non habeat. Si vero
vnum ex &longs;piraculis dimittamus, humor in eum locum fe
retur, cuius e&longs;t & &longs;piraculum. po&longs;tea rur&longs;us
compreheu
&longs;o &longs;piraculo, quando alterum humorem infundamus, &
dimittamus alterum &longs;piraculum, rur&longs;us in alterum
humor deferetur. itaque &longs;piracula omnia comprehen
dentes &longs;imul cum foraminibus, quæ &longs;unt in cribro,
quam canalem M dimittamus, nihil tamen effluet, ni&longs;i
dimittatur alterum &longs;piraculum. tunc enim aere aditum
habente fluet humor, qui in eo loco continetur. com
prehen&longs;o autem &longs;piraculo, & altero dimi&longs;&longs;o,
rur&longs;us idem
continget.
XXIII.
Duobus va&longs;is in quadam ba&longs;i
& vno quidem eorum repleto uino, altero
autem uacuo, quantum in uacuum aquæ in
fundamus, tantum uini ex altero fluet. con
&longs;truitur autem hoc modo.
Sint in quadam ba&longs;i AB duo va&longs;a CD EF, quæ
o&longs;cu
la ob&longs;tructa habeant diaphragmatibus GH KL. tubus
autem MNXO impellatur per ba&longs;im, & in va&longs;a reflecta
tur, à diaphragmatibus parum di&longs;tans &longs;ecundum MO.
& in va&longs;e quidem EF &longs;it inflexus &longs;iphon PRS, curuitatem
habens ad o&longs;culum va&longs;is: & alterum ip&longs;ius crùs extra fera
tur in canalem conformatus. per diaphragma vero GH
demittatur infundibulum TY, cuius caulis coarctetur
diaphragmati, & parum a fundo di&longs;tet. infundatur igitur
vinum in vas EF per aliquod foramen V, quod rur&longs;us
po&longs;t infu&longs;ionem obturetur. Itaque &longs;i per infundibulum
in vas CD aquam inijciamus, continget aerem, qui e&longs;t
in ip&longs;o expul&longs;um procedere in vas EF per tubum MN
XO: & ob id vinum, quod in eo va&longs;e continetur, extru
dere. atque hoc erit toties, quoties aquam infundamus.
& manife&longs;tum e&longs;t expul&longs;um aerem eandem, quam infu
&longs;a aqua molem habere: & tantumdem etiam vini extru
dere. Quòd &longs;i non ad&longs;it inflexus &longs;iphon, &longs;ed
&longs;olum ca
nalis ad S, pote&longs;t idem fieri, ni&longs;i aqu&ecedil; violentia canalem
peruincat.
XXIIII.
Tubum con&longs;tituere, à quo fluat aqua & ui
num in quacumq; uoluerimus proportione.
Sit autem aqua vini dupla: & &longs;it vacuum vas AB,
&longs;iue
cylindricum, siue &longs;olidum parallelepipedum orthogo
nium, cui aliud vas apponatur vndique præclu&longs;um, &
in eadem ba&longs;i po&longs;itum CD, &longs;iue &longs;imiliter cylindricum,
&longs;iue &longs;olidum parallelepipedum orthogonium & ba&longs;is ip
&longs;ius AB dupla &longs;it ba&longs;is CD; quoniam volumus aquam
vini duplam e&longs;&longs;e. huic autem apponatur aliud vas præ
clu&longs;um EF, in quod vinum infunditur. & per vtraque
CD EF &longs;it tubus GHK, &longs;imul cum diaphragmatibus
ip&longs;orum perforatus, & coarctatus. vas autem EF habeat
inflexum tubum LMN, cuius interius quidem crus di
&longs;tet à fundo va&longs;is, quantum ad humidi fluxum &longs;atis
&longs;it:
XO, ex quo tubus PR feratur per omnia va&longs;a, vel etiam
&longs;uppo&longs;itus &longs;ub &longs;ede va&longs;orum locetur, ita vt
deor&longs;um in
partem, quæ e&longs;t ad fundum va&longs;is AB nullo negotio fe
ratur. & alius tubus ST &longs;imul perforetur cum va&longs;is AB
CD. habeat autem & AB vas iuxta fundum
Y: & canaliculi PR Y in&longs;erantur in canalem VZ clauem
babentem, per quam & aperietur, & claudetur quando
voluerimus. His con&longs;tructis & clau&longs;o VZ canali, &longs;i in
AB vas aquam infundamus, &longs;ecedet pars ip&longs;ius in vas
CD, hoc e&longs;t dimidia per ST tubum, & incidens humor
in vas CD æqualem ip&longs;i aerem extrudet per
in vas EF. hic autem &ecedil;quale vinum per tubum LMN in
in vas XO extrudet. Cum igitur canalem VZ aparueri
mus, fluet per ip&longs;um & aqua in vas AB infu&longs;a, & vinum
ex va&longs;e XO per tubum PR delatum. & factum erit quod
proponebatur.
Rur&longs;us igitur vacua manebunt va&longs;a, quando
effluente
mixto aer in ip&longs;a per tubum PR procedet.
XXV.
Va&longs;e exi&longs;tente, in quo aqua &longs;it; &
exi&longs;ten
te in eo canali, in quo clauis, animali uero
in aqua innantante, quantumcunque aquæ
per canalem auferamus, ex animali uinum af
fluet ad datam propo&longs;itionem dimi&longs;&longs;&ecedil; aquæ.
Sit enim aquæ vas AB, canalem habens C occlu&longs;um:
& in aqua innatet lebetarium D, tubum habens EF in
animal efformatum. apponatur autem vas
GH, in quo &longs;iphon inflexus &longs;it KLM, cuius vnum qui
tra
contineatur,
alterum vero
extra, in tu
bum EF de
ferens. Itaq;
&longs;i per M o&longs;cu
lum inferius
vinum attra
hamus, fluet
in EF tubum
quou&longs;que vi
ni &longs;uperficies
& quæ e&longs;t in
va&longs;e GH, &
quæ in tubo EF in vna recta linea con&longs;tituatur. Sit igitur
&longs;ecundum rectam lineam NXOP, & ad punctum P ca
naliculus R apertus &longs;it. Huc&longs;uque quidem vinum non
&longs;iuit. &longs;ed cum per canalem C quantumcumque aqu&ecedil; au
feramus, de&longs;cendet lebetarum D, cum quo & EF tubus,
ita vt vini &longs;uperficies depre&longs;sior fiat &longs;uperficie NX, ac
propterea cum &longs;iphonis pars extrin&longs;eca depre&longs;sior facta
&longs;it, rur&longs;us fluet vinum in tubum EF, & per canalem R
extraferetur. atque hoc toties erit, quoties aquam per
canalem C auferamus. & tunc ad proportionem aquæ
defluentis vinum effluet. habeat autem va&longs;is AB ba&longs;is ad
ba&longs;im ua&longs;is GH datam proportionem, & ita fiet, quod
faciendum proponebatur.
XXVI.
Si uelimus infundentes aquam in aliquod
ita faciemus.
Sit enim rur&longs;us vas aquam habens AB, & vas
habens
vinum GH. tubus autem EF &longs;it extra vas AB: & in AB
va&longs;e innatet &longs;phærula D, ex qua funis pertuchleas ST ad
tubum EF religetur, vt ip&longs;am &longs;u&longs;pendat, alia vero om
nia &longs;int eadem quæ &longs;upra diximus. contingit igitur in
iecta in vas AB aqua, &longs;phærulam D extolli, & ita demit
tere tubum EF adeo, vt rur&longs;us vinum effluat.
ALITER. Pote&longs;t
effici.
Funis enim ex &longs;ph&ecedil;rula D per trochleam S referatur
in
aliam trochleam T, & per hanc ad KLM &longs;iphonem reli
getur. continget igitur eleuata &longs;phærula D demitti &longs;i
phonem KLM fune &longs;u&longs;pen&longs;um, ita vt cum extrin&longs;ecum
&longs;iphonis crus maius efficiatur, vinum per o&longs;culum M ef
fluat.
Siphones autem, quibus vtuntur ad in
cendia hoc modo con&longs;truuntur.
Sint duo modioli ærei torno expoliti &longs;ecundum inte
riorem eorem &longs;uperficiem ad embolos,
hydrauleorum modioli ABCD EFGH: emboli ip
&longs;is congruentes &longs;int KL MN, &longs;imul vero modiolie per
forentur inter&longs;e&longs;e per tubum XODF: & ex partibus ex
terioribus intra XODF tubum habeant a&longs;&longs;aria appo&longs;ita
PR, qualia in &longs;uperioribus dicta &longs;unt, ita vt in partem
dioli in fundis rotunda foramina ST obturata axibus ex
politis Y xxx Q xxx, per quos sibul&ecedil; xxx xxx traducantur ag
glutinat&ecedil;, vel coniunct&ecedil; modiolorum fundis, habente&longs;
&qacute;ue colymatia ex partibus extremis, vt ne axes ex ip&longs;is
amplius extrahantur. emboli vero habeant rectas regu
las compactas in medio xxx quibus iungatur regula Z xxx,
quæ ad medium quidem moueatur circa fibulam xxx ma
nentem, ad regulas vero xxx mouentur circa fibulas xxx xxx.
At &longs;imul cum tubo XODF peforatur alius tubus re
ctus xxx xxxx in bifidum &longs;ci&longs;&longs;us ad xxx: & habens
&longs;meri&longs;matia,
per qu&ecedil; humidum exprimit, qualia & ante dicta &longs;unt in
va&longs;e potui aquam exhibente, per aerem in ip&longs;o compre&longs;
&longs;um. &longs;i igitur dicti modioli vnà cum alijs, quæ
con&longs;tru
cta &longs;unt, in vas aquæ xxx xxx xxx xxx inijciantur: & aptetur regu
la Z xxx, ex eius partibus extremis circa fibulam xxx vici&longs;
&longs;im motis, emboli de&longs;cendentes per tubum xxx xxx, & per o
&longs;culum ver&longs;atile xxx humidum exprimunt. embolus enim
KL a&longs;cendens aperit quidem foramen S eleuato Q xxx
axe, occludit vero &
occludit S fora
men, & ip&longs;um P aperit, per quod aqua eli&longs;a exprimitur.
Eandem contingunt & circa embolum MN. tubulus igi
tur xxx abnuens, & annuens ad datam altitudinem aquam
expuit, non tamen ad datam cunuer&longs;ionem, ni&longs;i & to
tum in&longs;trumentum conuertatur. Hoc autem & tardum
e&longs;t & mole&longs;tum ad vrgentes nece&longs;sitates. &longs;ed vt
facile ad
datum locum humor expuatur, faciemus tubum E xxx &longs;e
cundum longitudinem ex duobus inter &longs;e coaptatis con
&longs;tantem, quorum vnus tubo XODF coniunctus &longs;it, al
ter autem bifido, quod e&longs;t ad xxx: etenim conuer&longs;o &longs;upe
riori tubo, & annuente tubulo xxx, expre&longs;sio fit ad quem
cumque voluerimus locum: & habebit de&longs;uper coapta
tus tubus colymatia, ne ob aquæ violentiam ex in&longs;tru
h&ecedil;c autem erunt ad &longs;imilitudi
nem litteræ xxx ip&longs;i congiutinata, & conuer&longs;a circa annu
lum inferiori tubo circumpo&longs;itum,
XXVIII.
In aliquo aquæ fluxionem habente
con&longs;truitur animal &longs;iue ex &ecedil;re, &longs;iue ex alia ali
qua materia, quod oblato ip&longs;i poculo bibit
cum &longs;trepitu & clamore, vt fitire videatur.
e&longs;t autem con&longs;tructio talis.
Sit vas AB, in
quod influit cana
liculus C: & in eo
&longs;it inflexus
&longs;iue &longs;piratilis dia
betes DEF, cu
ius alterum crus
extra va&longs;is
excedat. ip&longs;i vero
&longs;ubijciatur ba&longs;is
præclu&longs;a GHKL,
habens & ip&longs;a in
flexum &longs;iphonem
MNX. & o&longs;culo
F &longs;ubijciatur OP
caulis feratur in
ba&longs;im GHKL,
tantum di&longs;tans à
fundo, quantum
animalis autem o&longs;culum &longs;it ad
R, vbi tubus ponatur, per vnum pedem, vel per aliam
aliquam animalis partem occulte in ba&longs;im delatus, qui
&longs;it in RST. continget igitur repleto AB va&longs;e humorem &longs;u
perfluentem in OP infundibulum ferri: & impleri ba&longs;im
GHKL, ip&longs;um&qacute;; AB vas exinaniri. Rur&longs;us autem re
pleta ba&longs;i &longs;uperfluens humor per &longs;iphonem MNX ba&longs;im
exinaniet. dum&qacute;; ea exinanitur, aer per o&longs;culum R exina
nitum replebit locum. Quando igitur ip&longs;i R poculum
offeramus, ab&longs;orbetur vi attractus humor pro aere quo
u&longs;que ba&longs;is exinanita fuerit. & ita rur&longs;us vas AB reple
tum exinanitur; & &longs;equuntur eadem, quæ dicta &longs;unt.
vt autem tempore opportuno, hoc e&longs;t dum ba&longs;is exina
nitur, poculum offeramus, &longs;it aliquod motum ab efflu
xione, quæ fit per &longs;iphonem MNX, aqua &longs;cilicet in ip
&longs;um in quod re&longs;picientes, cum mouebitur, tunc
poculum offeremus.
XXIX.
E&longs;t autem & aliter exi&longs;tente aquæ influ
xione, & pani&longs;co auer&longs;o, bibere ip&longs;um a
nimal.
Sit enim ba&longs;is vundique præclu&longs;a ABCD,
diaphrag
ma habens &longs;ecundum medium. in &longs;ede vero in&longs;i&longs;tat ani
mal, & tubus per os ip&longs;ius &longs;it EFG. habeat&qacute;; ba&longs;is
infle
xum &longs;iphonem HKL in loco inferiori, cuius vnum crus
extra fundum excedat. per medium vero diaphragma
&longs;it MN infundibulum, cuius caulis a fundo parum di&longs;tet.
& ba&longs;i ABCD imponatur altera ba&longs;is XO, in qua pani
&longs;cus PR in&longs;ideat, habens axonion S, in partem ba&longs;is in
feriorem excedens, cui tubus TY coniungatur, qui ha
&longs;imul perforatam. Sit autem tantus TY tubus, ut auer
&longs;o pani&longs;co phyalu
la
regione infundi
buli MN paulo &longs;u
pra. & in ba&longs;i &longs;it
phyalula QZ è re
gione infundibu
li MN, &longs;imul cum
ip&longs;a ba&longs;i perfora
ta, in quam fera
tur aqu&ecedil; influxio
xxx tanta, vt maior
&longs;it effluxione, qu&ecedil;
&longs;it per &longs;iphonem
HKL. feretur igi
tur prædicta aqua
per
MN in partem in
feriorem ba&longs;is AB
CD aere, qui in
ip&longs;a continetur,
per tubum EFG
recedente. & ba
&longs;is &longs;emper erit ple
na humido, propterea quòd influxio effluxione maior
&longs;it. Quaudo igitur pani&longs;cum auertamus, phyalula YV
è regione infundibuli facta influxionem xxx excipit, quæ
quidem per tubum TY in alium &longs;ecedit locum. Itaque
humido non amplius influente in partem
ABCD &longs;iphon HKL ip&longs;am exinaniet, aere per tubum
EFG abeunte. Quare animal oblato poculo rur&longs;us bibit.
XXX.
Pote&longs;t etiam aliter bibere animal, neque
influente aqua, neque alio quopiam pani
&longs;cum mouente.
Sit enim ba&longs;is ABCD, animalis autem o&longs;culum
&longs;it
ad E; & per pectus animalis, & po&longs;teriorem pedem, uel
caudam ab o&longs;culo E impellatur tubus EFG in partes in
teriores ba&longs;is delatus: & po&longs;ita ba&longs;i immobili, tubus E
FG, qui per animal tran&longs;it perforetur tenui, & vix ap
parente foramine H. &longs;iquis igitur tubum EFG aqua im
pleat per aliquem tubum &longs;ublimen, cuius extremum
apponatur ip&longs;i H, manebit tubus EFG aqua plenus,
quòd ip&longs;ius o&longs;cula ex æquo iaceant. & cum ori
poculum
admoueamus, atque aliquam ip&longs;ius partem demerga
mus, continget tubi EFG membrum quod e&longs;t ad G ma
ius fieri, & ob id humidum attrahere. hoc autem in ba
&longs;im ABCD deferetur. quare nulla e&longs;t nece&longs;sitas in hac
con&longs;tructione ba&longs;im præclu&longs;am e&longs;&longs;e.
XXXI.
In &longs;acris ægyptiorum ad porticus roræ æ
reæ ver&longs;atiles fiunt, vt qui ingrediuntur ip
&longs;as conuertant, propterea quòd æs purgare
videatur. Sunt autem & va&longs;a ad in&longs;per&longs;io
nem, ut ingredientes a&longs;pergantur. Opor
teat igitur facere, ut conuer&longs;a rota aqua ex
ip&longs;a fluat ad in&longs;per&longs;ionem, vt dictum e&longs;t.
Sit po&longs;t
vas aquæ
ABCD, perfora
tum in fundo fora
mine E. & &longs;ub fun
dum conglutine
tur fi&longs;tula FGHK,
habens & ip&longs;a fora
quod e&longs;t in fundo,
intra quam &longs;it alia
fi&longs;tula LM, ad L ip
&longs;i FGHK aggluti
nata, habens è re
gione E foramen
P. inter dictas vero
duas fi&longs;tulas alia
aptetur NXOR, ita vt utramque contingat, & habeat
foramen S è regione ip&longs;ius E. Cum igitur dicta forami
na &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondeant, &longs;iquis aquam in vas ABCD
infundat, extra fluet per fi&longs;tulam LM. Si vero conuerta
mus fi&longs;tulam NXOR, ita vt foramen S permutetur, non
Itaque fiat rota fi&longs;tul&ecedil; NXOR coniuncta.
ergo ip&longs;a conuer&longs;a sæpius aqua effluet.
XXXII.
Va&longs;e vno exi&longs;tente inijcere per os ip&longs;ius
plura vini genera, & per eundem canalem &longs;u
mere vnumquodque ip&longs;orum, quod quis ele
gerit, ita vt pluribus vina inijcientibus, vnu&longs;
qui&longs;que proprium &longs;umat, & &longs;igillatim tantum, quantum ab
ip&longs;o iniectum fuerit.
Sit vas præclu&longs;um ABCD, collum inter&longs;eptum
ha
bens diaphragmate EF: & inter&longs;epiatur
loca, quot voluerimus vina e&longs;&longs;e. &longs;int&qacute;ue diaphragmata
GH KL, vt tria loca fiant MNX, in quæ vinum inijcia-
tur. perforetur autem diaphragma EF &longs;ecundum
quemque locum minutis foraminibus. & &longs;int foramina
OPR, ex quibus erigantur tubuli PS OT RY in va&longs;is
collum, &longs;imul cum ip&longs;o perforati. & iuxta vnumquem
que tubulum &longs;int foramina minuta in diaphragmate EF
in&longs;tar cribi, per quæ humidum in propria loca defera
tur. Quando igitur volumus infundere vnumquodque
vinum, comprehendemus digitis &longs;piracula STY: & per
collum xxx vinum infundemus. hoc autem in nullum lo
cum procedet, quòd aer, qui in locis continetur, non
habet egre&longs;&longs;um. &longs;ed cum remi&longs;erimus vnum
STY, aer qui in eo loco e&longs;t, per cribrum excedet, vino
in locum incidente. Rur&longs;us &longs;piraculum comprehenden
tes, aliud &longs;imiliter remittemus, & alterum inijciemu;
po&longs;tea deinceps reliqua, quotcumque vina fue
rint; & loci numero &ecedil;quales in va&longs;e ABCD. Excipie
mus autem vnumquodque ip&longs;orum &longs;igillatim per eun
dem canalem hoc modo. infundo va&longs;is ABCD ex &longs;in
gulis locis &longs;inguli procedant tubi. ex loco quidem M tu
bus Q xxx, ex N vero tubus xxx Z, & ex X tubus VI, quo
rum extrema xxx ZI &longs;imul perforentur cum alio tubo xxx Z
I xxx. Rur&longs;us alius tubus xxx xxx intra ip&longs;um xxx ZI xxx diligenter
aptetur, obturatus ad interiorem partem xxx, haben&longs;&qacute;ue
foramina è regione o&longs;culorum xxx ZI, ita vt conuer&longs;o tu
bo xxx xxx foramina ad vnum quodque ip&longs;orum adducta ex
cipiant vinum, quod in &longs;ingulis ip&longs;orum continetur; &
per o&longs;culum exterius tubi xxx xxx extra efflundant. tubo au
& ad partem
quidem xxx ex plumbo agglutinatur pondus xxx; ad xxx vero
fibula ferrea xxx xxx, habens in medio
xxx cuius concaua ad &longs;uperiora &longs;pectent. Sit autem & co
nus colurus concauus, cuius maior circulus xxx, & minor
xxx, per quem & fibula xxx xxx xxx procedat. fiant etiam &longs;ph&ecedil;ru
læ plumbe&ecedil; inæquales, quæ tot numero &longs;int, quot &
loci MNX. &longs;i igitur minorem &longs;phærulam imponamus
phialulæ xxx xxxx, cum &longs;it grauis ad inferiorem partem ferre
tur; quou&longs;que coni coluri &longs;uperficiem concauam contin
gat, & conuertant tubum xxx xxxx, ita vt foramen quod e&longs;t in
ip&longs;o fiat è regione xxx, & excipiat vinum in eo loco con
tentum. quod quidem v&longs;que eo fluet, quoad &longs;phæra phia
lulæ imponatur, ni&longs;i forte totum effluxerit. Si uero &longs;ph&ecedil;
ram auferamus, rur&longs;us pondus xxx conuer&longs;um obturabit
foramen xxx ut uinum non amplius fluat. Rur&longs;us igitur &longs;i
aliam &longs;phærulam imponanus, plus deor&longs;um feretur &
plus conuertet tubum xxx quou&longs;que foramen in ip&longs;o è re
gione Z fiat: & ita uinum, quod in eo loco continetur,
fluet. & rur&longs;us eleuata &longs;phærula pondus xxx
de&longs;cendens fo
ramen Z obturabit, ut non amplius fluat uinum. Quòd
&longs;i alia &longs;phærula imponatur adhuc plus conuertetur tu
bus xxx, adeo ut uinum, quod e&longs;t in loco xxx effluat. Opor
tet autem minorem &longs;ph&ecedil;rulam phialul&ecedil; impo&longs;itam euin
cere pondus xxx , hoc e&longs;t tubum xxx conuertere: ita enim
euincet & aliæ &longs;phærulæ, & tubum xxx
conuertent.
XXXIII.
Lucernam &longs;e ip&longs;am con&longs;umentem con
&longs;truere.
Sit lucerna ABC, & per os ip&longs;ius fibula ferrea impel
latur DE, circa E punctum libere mota. & circa fibulam
ellychnium circummuoluatur, ut facile &longs;olui po&longs;sit. apte
tur autem & tympanum dentatum F, quod circa axicu
lum expedite moueatur. & eius dentes fibulam contin
gant, ita ut ip&longs;o conuer&longs;o ellychnium per dentes impel
& habeat lucerna vmbil cum valde apertum. inie
cto autem oleo innatet libetarium G, rectam habeas re
gulam H &longs;ibi ip&longs;i coniunctam, dentatam&qacute;; ac tympani
tibus implicatam. continget igitur oleo con&longs;umpto le
betarium de&longs;cendere, & per regulæ dentes conuertere
tympanum F ita ut ellychnium impellatur.
XXXIIII.
Va&longs;e exi&longs;tente, & canalem apertum ha
bente iuxta fundum, humore&qacute;; in ip&longs;um in
fu&longs;o, interdum quidem à principio fluet ca
nalis, interdum vero circa medium; & in
terdum toto va&longs;e repleto, vel & generaliter
quantocumque infu&longs;o humore fluet canalis
& totum humorem effundet.
Sit vas AB
per diaphragma tubus CD, demittatur coarctatus, &
di&longs;tans à fundo,
xum &longs;ufficiat. Sit
autem & &longs;iphon
inflexus EFG, cu
ius
dem crus di&longs;tet à
fundo, quantum
&longs;atis &longs;it ad fluxum
aquæ, alterum ve
ro extra produ
ctum in canalem
conformetur. &
&longs;iphonis curuitas
&longs;it iuxta
&longs;is habeat&qacute;ue vas
diaphragma in
Si igitur velimus
a principio &longs;tatim
humore infu&longs;o ca
nalem fluere, &longs;pi
raculum H digi
to comprehendemus, & fluet canalis. aere enim, qui in
va&longs;e continetur, antipari&longs;ta&longs;im non habente, humor
per inflexum &longs;iphonem extra errumpet. Quod &longs;i non
comprehendamus &longs;piraculum procedet humor in uen
trem va&longs;is; & canalis non fluet quou&longs;que rur&longs;us
&longs;piracu
lum comprehendamus. po&longs;tea remi&longs;&longs;o &longs;piraculo
&longs;iphon
omnem humorem effundet.
XXXV.
Con&longs;truitur etiam vas, quod quou&longs;que in
fundas humorem excipit, &longs;i vero de&longs;i&longs;tas,
non amplius excipit. fit autem hoc modo.
Sit vas AB collum habens diaphragmate CD inter&longs;e
ptum, & per diaphragma demittatur tubus EF, a fun
do quidem parum di&longs;tans, excedens autem diaphragma
ita vt à labro va&longs;is non multum di&longs;tet; circa quem alius
tubus circumponatur GH à diaphragmate, & à tubo tan
tubi ue
ro GH pars &longs;uperior &longs;quammula obtegatur; & vas ha
beat &longs;piraculum K in Quando igitur per
collum humorem infundamus, continget ip&longs;um proce
dere in ventrem va&longs;is per tubum GH, & per EF, aere per
&longs;piraculum K excendente. Quod &longs;i de&longs;i&longs;tamus, &
&longs;is quare
humor, qui e&longs;t in tubo GH delap&longs;us cadet in diaphrag
ma. Sit autem latitudo circa GH talis, vt &longs;ua grauitate
humor decidat. at infu&longs;o altero humore, aer in tubo EF
collectus, & in GH non permittet ip&longs;um humorem in
gredi. &longs;ed &longs;upra va&longs;is labrum &longs;uperfundetur.
XXXVI.
Con&longs;truitur autem & &longs;atyri&longs;cus
&longs;uper qua
dam ba&longs;i, utrem in manibus tenens, cui ad
iacet labellum; & infu&longs;o in ip&longs;um humore,
ita vt repleatur, aqua per vtrem in labellum
influet, & non &longs;uperfundetur, quou&longs;que to
ta per vtrem aqua euacuata fuerit. e&longs;t autem
con&longs;tructio talis.
Sit
præclu&longs;a, &longs;iue cylindrica,
flue octagona
& per diaphragma protendatur tubus EF
&longs;imul cum eo perforatus, & ab operculo parum di&longs;tans.
per operculum vero impellatur tubus GH paulum exce
dens in partem &longs;uperiorem, qui habeat labellum &longs;ibi im
po&longs;itum, atque à fundo tantum di&longs;tet, quantum ad a
quæ fluxum &longs;it &longs;atis: coarctetur
va&longs;is, &
ip&longs;i diaphragmati. deinde alius tubus KLM &longs;imiliter im
pellatur per
coarctatus&qacute;; operculo, & ex &longs;e ip&longs;o in labellum fluxionè
deferens. quod quidem labellum imponitur tubo GH
&longs;imul cum eo perforatum. His ita con&longs;titutis vas AD im
pleatur humore per foramen N, quod po&longs;t infu&longs;ionem
obturetur. Si igitur in labellum humorem infundamus,
diente, qui quidem cum in vas AD procedat, humo
rem in ip&longs;o contentum per tubum KLM in labellum ex
primit. hic autem rur&longs;us in vas BC delatus exprimit &longs;i
militer aerem, qui e&longs;t in ip&longs;o: atque is rur&longs;us aquam,
quæ e&longs;t in va&longs;e AD exprimit in labellum, & hoc tamdiu
erit, quoad aqua, quæ in va&longs;e AD continetur, euacuata
fuerit. Oportebit autem tubum MLK per os vtris e&longs;&longs;e,
& omnino tenuem exi&longs;tere, vt demon&longs;tratio hæc longio
ri tempore permaneat.
XXXVII.
Sacelli con&longs;tructio, vt igne accen&longs;o valu&ecedil;
&longs;ponte aperiantur, & eo extincto rur&longs;us clau
dantur.
Sit prædictum &longs;acellum in ba&longs;i ABCD,
&longs;upra quam
arula ED collocetur: & per arulam impellatur tubus
GF, cuius o&longs;culum quidem F &longs;it intra ip&longs;am arulam,
o&longs;culum vero G in &longs;ph&ecedil;ra quadam H comprehendatur
à centro ip&longs;ius parum di&longs;tans. coarctetur autem
&longs;phæra
ip&longs;i tubo GF: &longs;it&qacute;ue in &longs;phæra inflexus &longs;iphon
KLM, &
valuarum cardines in partem inferiorem extendantur,
& expedite conuertantur in cnodacibus, qui &longs;unt in ba&longs;i
trochleam ad vas NX concauum & &longs;u&longs;pen&longs;um religen
tur; alteræ vero catenul&ecedil; cardinibus obuolutæ, &longs;uperio
ribu&longs;&qacute;ue contrariæ, & in vnum coactæ per trochleam
valuæ claudentur. &longs;iphon autem KLM habeat exterius
crus in vas &longs;u&longs;pen&longs;um & per
foramen P
aqua in &longs;phæram infundatur, a deo vt ad dimidium per
ueniat, quod quidem foramen po&longs;t infu&longs;ionem obture
tur. continget igitur igne euaporante aerem, qui e&longs;t in
arula calefactum in ampliorem locum fundi. hic autem
per tubum FG in &longs;phæram procedens, humorem, qui
in ea continetur per &longs;iphonem KLM in &longs;u&longs;pen&longs;um vas
extrudet. quod vas de&longs;cendens attrahet catenulas, & va
luas aperiet. Rur&longs;us extincto igne aer quidem attenua
tus excedet per raritates parietis &longs;phær&ecedil;. inflexus autem
&longs;iphon KLM humorem ex va&longs;e &longs;u&longs;pen&longs;o attrahet, ita
vt
repleatur locus excretarum raritatum. erit enim ip&longs;ius
extremitas immer&longs;a in aqua, qu&ecedil; in va&longs;e
&longs;u&longs;pen&longs;o conti
netur. exinanito autem va&longs;e, & obid leuiori facto, rur
&longs;us pondus &longs;u&longs;pen&longs;um deor&longs;um repens valuas
occludet.
Sunt qui pro aqua vtuntur hydrargyro, quoniam & aqua
grauius e&longs;t, & à caliditate facile &longs;oluitur.
XXXVIII.
Contingit etiam aliter accen&longs;o igne val
uas aperi.
Sit rur&longs;us &longs;acellum in aliqua ba&longs;i ABCD, in
qua &longs;it
ara E: & per aram tubus FGH referatur in paruum
K vndique pr&ecedil;clu&longs;um. vtri vero &longs;ubijciatur, pondus L,
ex quo catenula per trochleam religetur ad catenulas,
qu&ecedil; &longs;unt circa cardines, ita vt compre&longs;&longs;o vtre pondus L
euincat, & valuas claudat. impo&longs;ito autem igne aperiat.
Rur&longs;us enim aer, qui e&longs;t in ara calore effu&longs;us per tubum
FGH in vtrem procedet, & ip&longs;um vnà cum pondere
L attrahet, & vuluæ aperiuntur. nam vel ip&longs;æ per &longs;e
ip&longs;as
&longs;ponte clauduntur, vel habebunt contrapo&longs;itum pon
dus ip&longs;as aperiens. extincto autem igne, & recedente
aere, qui in vtrem ingre&longs;&longs;us e&longs;t, pondus de&longs;cendens
&longs;i
mul cum vtre attrahet, & valuas claudet.
XXXIX.
Va&longs;e vino repleto, & canales tres habente,
per
aquam infundamus, vinum non adhuc fluere,
&longs;ed quando
& hoc toties fit, quoties aquam
Sit aliquod vas
AB, inter&longs;eptum
habens
phragmate CD.
habeat&qacute;ue ad
dum canalem E.
& per diaphra
gmata traijcian
tur duo tubi FG
H KLM
tes in canales; &
&longs;upra diaphra
gma excedentes
circa exce&longs;&longs;us ve
ro imponantur
alij tubi NX coo
perti ex &longs;uperiori
parte, di&longs;tante&longs;
&qacute;ue à diaphra
gmate, quantum
ad aquæ fluxum
&longs;atis &longs;it. & alius
tubus PO &longs;imul
perforetur cum
Com
prehen&longs;o igitur canali E, vas AB per aliquod foramen
V vino replentur, quod quidem obturetur po&longs;t infu&longs;io
nem. Itaque continget dimi&longs;&longs;o E canali vinum fluere,
aer enim per o&longs;culum R, & per tubum OP extra proce
det. Quod &longs;i aquam in diaphragma CD infundamus,
extra feretur per tubos FGH KLM. aere autem in vas
AB ingre&longs;&longs;um non habente, non ahduc fluet vinum, quo
u&longs;que tota aqua affundatur: & rur&longs;us aere ingre&longs;&longs;um
ha
bente vinum fluet. pote&longs;t autem pro tubo OP alius e&longs;&longs;e
tubus RS &longs;imul cum diaphragmate perfortus, circa
quem alius TY imponatur ad &longs;imilitudinem NX, &longs;ed ip
&longs;is &longs;ublimior, ita vt tubus RS &longs;it &longs;upra va&longs;is labrum,
& eadem, quæ dicta &longs;unt &longs;equentur.
XL.
Ba&longs;i exi&longs;tente, in qua arbu&longs;cula
con&longs;i&longs;tit,
& circa arbu&longs;culam draco inuoluitur, a&longs;tat
&qacute;ue Hercules &longs;agittans, et pomo ba&longs;i impo
&longs;ito, po&longs;tquàm aliquis à ba&longs;i pomum manu
eleuauerit, Hercules quidem &longs;agittam dimit
tet in draconem, & Draco &longs;ibilabit.
Sit dicta ba&longs;is præclu&longs;a AB diaphragma
habens CD:
cauus, & mutilus, qui habeat
ver&longs;us
&longs;cilicet ad aqu&ecedil;
fluxum &longs;ufficiat. huic autem intra coaptatus &longs;it alter co
nus H ex catenula quadam per foramen religatus ad po
mum K ba&longs;i impo&longs;itum. & Hercules teneat arculum cor
neum, intentum neruum habentem, di&longs;tantem&qacute;; à dex
tra manu quantum &longs;atis &longs;it. in dextra autem manu aduer-
præ
terquàm quod parua, habens & nerui emi&longs;&longs;orium. &
ex
emi&longs;&longs;orij parte extrema catenula, &longs;iue funis per ba&longs;im re
feratur in trochleam &longs;upra diaphragma
in Attrehe
mus igitur arcum, & &longs;ub manum &longs;ubijcientes con&longs;trin
gemus emi&longs;&longs;orium, ita vt funis extentus &longs;it, & pomum
ad inferiorem partem compellatur. Sit autem funis per
corpus, & per manum intra Herculem. & ex diaphrag
mate &longs;upra ba&longs;im extendatur paruus tubus eorum, qui
&longs;ibilare &longs;oliti &longs;unt. Sit&qacute;; &longs;ub arbu&longs;cula aut
intra ip&longs;am.
vas autem AD aqua impleatur. & &longs;it arbu&longs;cula quidem
LM, arcus NX, neruus OP manus a&longs;&longs;umens RS, emi&longs;&longs;o-
rium TY, funis VQ, trochlea Q circa quam funis. fi&longs;tu
la vero Z xxx. Si quis igitur pomum K eleuet, &longs;imul eleua
bit & conum H, attrahet&qacute;; funem YVQ, & manum de
ducet, ita vt &longs;agitta dimittatur. & aqua, quæ e&longs;t in va&longs;e
AD, de&longs;cendens in BC vas extrudet aerem in ip&longs;o exi
&longs;tentem per fi&longs;tulam, & &longs;onum perficiet. po&longs;ito autem
rur&longs;us pomo, conus alteri congruens &longs;i&longs;tet fluxum, vt
non amplius &longs;onus reddatur. Rur&longs;us igitur aptabimus
ea, quæ &longs;unt circa &longs;agittam, & dimittemus. repleto au
tem va&longs;e BC, rur&longs;us ip&longs;um euacuabimus, per aliquem
canalem, qui clauiculam habeat. & vas AD quemadmo
dum & antea, implebimus.
XLI.
Va&longs;is con&longs;tructio, quod xxx, videli
cet iu&longs;tæ men&longs;uræ appellatur. hoc autem hu
mido repletum quotie&longs;cumque inuertatur,
æqualem quantitatem effundit.
Sit aliquod vas
AB, inter&longs;eptum
habens collum AB
diaphragmate: &
ad fundum va&longs;is
&longs;it &longs;phærula C, ca
piens men&longs;uram,
luerimus. per dia
phragma vero de
mittatur tubus
&longs;ubtili&longs;simus DE.
&longs;imul cum &longs;phæru
la perforatus. & in
parte
rul&ecedil; &longs;it paruum fo
ramen F, à quo ex
tendatur tubulus
FG, &longs;ub
va&longs;is tendens, & &longs;i
mul perforatus
ea, quæ concaua
exi&longs;tat: & iuxta
dictum foramen
&longs;it aliud foramen
L tendens in al
habeat autem auricula etiam &longs;piraculum H.
comprehendentes igitur H longs;piraculum vas humido re
plebimus per foramen, quod po&longs;t infu&longs;ionem obture
tur. vel etiam per ip&longs;um tubulum DE vas implebitur,
exi&longs;tente in ventre va&longs;is paruo foramine, per quod aer
expellatur. &longs;imul quoque humido replebitur &longs;phærula
per tubulum DE. ergo &longs;i inuertentes vas &longs;piraculum H
dimittamus, effluet humidum, quod in &longs;phærula C, &
in tubulo DE continetur. Rur&longs;us &longs;i comprehentes &longs;pira
culum vas inuertamus, & &longs;phærula, & tubulus implebun
tur; aer enim, qui e&longs;t in ip&longs;is ab incidente humido ex
pelletur. Po&longs;tea rur&longs;us quando vas inuertamus, &ecedil;qua
lis molis humidum effluet, ni&longs;i forta&longs;&longs;e ob differentiam
tubuli DE, nou enim &longs;emper implebitur. &longs;ed iuxta va&longs;is
inanitionem & ip&longs;e inanietur. hæc autem differentia om
nino minima erit.
XLII.
In quædam va&longs;a perflata, aqua hoc modo
comprimitur.
Per os va&longs;is
à fundo quidem
parum di&longs;tans,
tem ip&longs;i ori, &
in paruum o&longs;cu
lum de&longs;cinens. Si
igitur
quoddam fora
men humidum
infundamus; &
& po&longs;t
per idem fora
men inflantes, ip
&longs;um claui obtu
remus, & dimit
tamus tubi o&longs;cu
& compre&longs;&longs;o ae
re humidum ex
puetur.
XLIII.
Ex di&longs;tanijs voces auicularum hoc mo
do efficiuntur.
Sit vas præclu&longs;um, per quod infundibulum
tran&longs;mitti
tur, cuius caulis à fundo tantum di&longs;tet,
&longs;uperponitur autem infundibulo vas con
cauum in cnodacibus ver&longs;atum, haben&longs;&qacute;ue in inferiori
parte pondera, in quod aqua &longs;emper influit. Contingit
igitur vacuo exi&longs;tente va&longs;e, quod in cnodacibus ver&longs;atur,
ip&longs;um rectum permanere: pondus enim habet in fundo
appo&longs;itum. atque eo repleto aqua in vas præclu&longs;um ef
fundetur. & aer qui e&longs;t in ip&longs;o, per quandam fi&longs;tulam ex
pul&longs;us &longs;onum reddet. exinanitur autem vas per
&longs;iphonem inflexum: & in quo tempore exinanitio fit, rur
&longs;us vas repletum inuertitur. Itaque oportebit influxio
nem haud in medium va&longs;is incidere, vt ip&longs;um repletum
&longs;ubito inuertatur.
XLIIII.
ALITER. etiam ex di&longs;tantijs &longs;oni hoc mo
do fiunt.
E&longs;t vas habens
plura diaphrag
mata tran&longs;uer&longs;a.
in locis
betæ &longs;unt ad infe
riores locos defe
rentes, fluxibus&qacute;;
inæquales: & in lo
co inferiori appo
nitur &longs;yringula &longs;o
num edens. In &longs;u
perius autem vas
defertur aquæ flu
xus. Itaque reple
to &longs;uperiori va&longs;e
contingit humi
dum per diabe
tem, qui e&longs;t in ip
&longs;o in inferius pro
cedere, quou&longs;que
ad vltimum deue
nerit. quippe
vas pr&ecedil;clu&longs;um po
natur. At vero
aer, qui in ip&longs;o e&longs;t
extru&longs;us per fi&longs;tulam &longs;onum perficit.
XLV.
Et &longs;phæræ trepudiant hoc modo.
Lebes aquam habens cooperto ore &longs;uccenditur. ab o
perculo autem procedit tubus, ex cuius extremo dimi
dia &longs;phæra concaua &longs;imul perforatur. Si igitur leuem
&longs;phærulam in dimidiam &longs;phæram inijciamus, continget
vaporem, qui ex lebete per tubum attollitur, &longs;phærulam
eleuare adeo vt tripudiare videatur.
XLVI.
Fit et &longs;phæra per&longs;picua aerem & a
quam intra &longs;e&longs;e continens, & in medio ip&longs;ius
&longs;phærulam in&longs;tar mundi.
&longs;phæria
alterum obtegitur la
mina ærea, in medio
foramen
bente. fit autem &longs;phæ
rula minor, ac leuis, &
in aquam quæ e&longs;t in al
tero hemi&longs;sph&ecedil;rio inij
citur. po&longs;tea huic appo
nitur, hemi&longs;sphærium
obtectum, & humidi quantitate extracta ex aqua, qui in
medio e&longs;t locus &longs;phærulam continebit. ergo altero he
mi&longs;phærio perficietur id, quod propo&longs;itum e&longs;t.
XLVII.
Quæ gutta apellatur, &longs;tillat &longs;ole in ip
&longs;am ingruente.
Sit ba&longs;is pr&ecedil;clu&longs;a ABCD, per quam
infundibulum
impellatur, cuius caulis à fundo paululum di&longs;tet: & &longs;it
&longs;ph&ecedil;rula EF, ex qua tubus in ba&longs;im feratur, à fundo
va&longs;is,
& à pariete &longs;ph&ecedil;rul&ecedil; parum di&longs;tans. inflexus
&longs;phærulæ aptatus feratur in infundibulum, & in
&longs;phæru
lam aqua inijciatur. Quando igitur &longs;ol in &longs;phærulam in
gruit, calefactus aer exi&longs;tens in ip&longs;a humidum expellit.
quod quidem fertur per &longs;iphonem G, & per infundibu
&longs;ed cum &longs;phærula obumbrata fue
rit excedente aere, tubus, qui ducitur per &longs;phærulam hu
midum a&longs;&longs;umet, & locum exinanitum replebit. atque
hoc toties erit, quoties &longs;ol in ip&longs;am ingruet.
XLVIII.
Thyr&longs;um in aquam demi&longs;&longs;um edere
&longs;o
num vel fi&longs;tulæ, vel alicuius auicul&ecedil;.
Sit thyr&longs;us ABCD foramen habens ad uerticem co
rymbi D, &longs;it&qacute;; corymbus concauus, velut nux pinea: &
caulem inter&longs;e
lulum &longs;ub os, dia
phragmate AE.
huic autem, ap
ponatur &longs;yringu
la F &longs;ub os tubi
locata, & &longs;imul
perforata cum
diaphragmate.
Quando igitur
thyr&longs;um in
inijcientes deor
&longs;um præminus,
aer, qui in ip&longs;o
e&longs;t, ab aqua eli
&longs;us
& &longs;i quidem &longs;y
ryngula &longs;it &longs;ola,
&longs;yringæ &longs;onum
edet, &longs;i uero ad
&longs;it
&longs;ub diaphragma-
te, erit &longs;onus
dangore.
XLIX.
Animali in ba&longs;i exi&longs;tente, habente&qacute;ue in
ore tubum, &longs;i inflabimus, tuba canet.
Sit ba&longs;is ABCD, in qua in&longs;ideat animal.
intra ba&longs;im vero &longs;it hemi&longs;sph&ecedil;rium concauum, obtura
tum&qacute;ue EFG, habens ad fundum parua foramina, ex
quo tubus HF in animal extendatur ad tubam tendens.
habeat autem tuba lingulam & codona: & in ba&longs;im hu
midum infundatur aliquod foramen, quod po&longs;t in
Quando igi
tur in codona tubuæ inflabimus, qui ex nobis egreditur
aer, aquam, quæ e&longs;t in heme&longs;ph&ecedil;rio per foramina expel
let, quæ a&longs;cendet in ba&longs;im &longs;ur&longs;um elata. & cum
ab infla
tione ce&longs;&longs;auerimus, rur&longs;us in hemi&longs;sphærium
ingredie
tur, expellet&qacute;ue aerem, hic autem per lingulam proce
dens tubæ &longs;onum perficiet.
L.
Lebete &longs;uccen&longs;o &longs;ph&ecedil;rulam ad
cnodacem
moueri.
Sit lebes &longs;uc
cen&longs;us,
habeat AB; ob
&longs;tratur&qacute;ue o&longs;cu
lum cooperculo
CD: & vnà cum
eo &longs;imul perfore
tur tubus infle
xus EFG, cuius
extremitas G ad
concauam &longs;phæ
rulam HK apte
tur. extremitati
autem opponatur
cnodax LM coo
perculo CD ni
xus: & &longs;phæra
duos tubulos in
flexos habeat &longs;e
cundum diame
trum &longs;imul cum
infle
xiones ad rectos angulos.
Continget igitur succen&longs;o lebeta vaporem per tubum
EFG in &longs;pheram incidentem extra cadere per tubos in
flexos, & &longs;pheram conuertere, quemadmodum in ani
malibus choreas ducentibus.
LI.
Si crater in quadam ba&longs;e exi&longs;tat, habeat
&qacute;ue canalem apertum inter fluendun ce&longs;&longs;a
bit, quamqum congruens operculum cana
lem non claudat.
Sit crater AB in ba&longs;i C. per&qacute;ue fundum
va&longs;is & ba
&longs;im tubus impellatur DEF in canalem de&longs;inens. in auri
cula autem crateris regula GH compacta in&longs;i&longs;tat, ad
quam aptetur altera regula KL circa H fibulam: & ab ex
tremitate K alia regula demittatur KM, qu&ecedil; circa fibu
lam K moueatur. ad M vero contineat pyxidem, quæ
pondus habeat, po&longs;&longs;it&qacute;ue tubum DEF circum&longs;epire.
Quando igitur cratere pleno exi&longs;tente, deprimemus ex
tere e&longs;t aqua per tubum DEF feretur extra. Quod &longs;i ex
tremitatem L dimittemus pyxis de&longs;cendet, tubumque
DEF circum&longs;epiet: & qui in ip&longs;a e&longs;t aer non habens e
gre&longs;&longs;um, ob&longs;tabit humori exi&longs;tenti circa tubum DEF,
vt non amplius per o&longs;culum D feratur. &longs;ed cum rur&longs;us
deprimemus extremitatem L, canalis aquam effundet.
LII.
Fluxilis con&longs;tructio ita vt impo&longs;ito vitreo
operculo, & humido fluente, in vitreum o
perculum a&longs;cendat, & reijciatur humidum.
Sit fluxile ABC, inter&longs;eptum diaphragmate DE, &
ex DE procedant duo tubi FG HK, quorum FG extra
deferatur, & HK intra. hoc autem comprehendat vi
treum operculum MN: Sit&qacute;ue in diaphragmate ex vi
treo operculo &longs;piraculum X, per quod aqua infundatur.
Itaque repleto fluxili per dictum &longs;piraculum, &longs;imul im
plebitur & tubus HK, & humidum in vitreum opercu
lum a&longs;cendet, ita vt per tubum FG extra feratur. erit
&qacute;ue &longs;iphonis inflexi ordo, cuius minus quidem crus HK
maius vero FG. quare attrahet humidum, quod e&longs;t in
aerem attrahet, quòd humido a&longs;cendens apparebit: pro
pria&qacute;ue grauitate deor&longs;um feretur. etenim præter natu
ram ip&longs;i ine&longs;t latio in &longs;uperiorm locum.
LIII.
E&longs;t etiam alia con&longs;tructio, in qua humi
dum &longs;en&longs;im fertur, & manet, ita vt &longs;emper
a&longs;cendens videatur.
Sit ba&longs;is AB
vndique præclu
&longs;a, quæ diaphrag
ma habeat CD:
& vitreum oper
culum cylindri
forma EF &longs;imili
ter vndique præ
clu&longs;um. in oper
culo autem EF
&longs;it tubus GH ab
ip&longs;ius tecto
di&longs;tans, & &longs;imul
perforatus cum
diaphragmate.
alius
KL &longs;imul perfo
retur cum tecto
ba&longs;is, & a diaphra
gmate parum di
&longs;tet. In&longs;it autem
ba&longs;i extra
operculum fora
vas AD implea
tur. & ba&longs;is AB
ad fundum cana
lem habeat N. &longs;it
gmate; parum&qacute;ue à ba&longs;i di&longs;tans, per quod implebitur
vas CB. Itaque ob&longs;tructo canali N, aer, qui e&longs;t in
CB per tubos. & per foramen M excedet extra. & cum
vas CB repletum fuerit, implebimus AD per foramen
M. aer enim, qui in ip&longs;o e&longs;t per idem foramen excedit.
Si igitur canalem N fluere dimittamus, in locum CB
exinanitum aer ex vitreo operculo procedet per tubum
GH. In locum autem vitrei exinanitum ex AD
a&longs;cendet per tubum KL, & aer per foramen M ingredie
tur. atque hoc u&longs;que eò fiet, quoad vitreum operculum
repletum fuerit. Oportebit autem loca AD CB EF
inter &longs;e æqualia e&longs;&longs;e, vt ad inuicem & aer, &
humidum
transferantur. quando autem vas CB exinanitum fue
rit, & con&longs;titerit aeris continuitas, rur&longs;us ex vitreo oper
culo. aqua in vas AD deferetur, aere per canalem N,
& per GH tubum in vitreum operculum ingrediente.
qui vero e&longs;t in va&longs;e AD aer per foramen M excedet.
LIIII.
Quædam animalia per os inflata ex alio
loco aquam expuunt. vt &longs;i &longs;atyri&longs;cus vtrem
contineat, per vtrem aqua expuetur.
Sit ba&longs;is præclu&longs;a ABCD, in qua animal
in&longs;ideat, &
per os animalis tubus impellatur EF, &longs;imul cum ba&longs;i
perforatus; haben&longs;&qacute;ue &longs;ubiectum platy&longs;mation GH ob
turans tubi foramen F, & contentum fibulis retinacula
habentibus. ita vt non excidat; alius autem tubus KL per
ba&longs;im impellatur, cuius alterum quidem extremum K
apponatur ei, per quod volumus aquam expui. alterum
&longs;it,
habeat autem K &longs;meri&longs;marition tenue, quo eius
claudatur: infu&longs;o igitur in ba&longs;im humido per quoddam
foramen, quod po&longs;t infu&longs;ionem obturetur, &longs;i clauden
tes o&longs;culum aerem in&longs;pirabimus per tubum EF, in&longs;pi
ratur aer impellet platy&longs;mation, & in ba&longs;i aer contine
bitur platy&longs;mation occludens. Itaque &longs;ublato &longs;meri&longs;ma-
tio paulo po&longs;t aer compre&longs;&longs;us humidum, quod e&longs;t in ba
&longs;i per o&longs;culum K magna vi extrudet, quoad totum eijcia
tur, & aer in propriam redeat naturam, hoc e&longs;t com
pre&longs;sionem in &longs;eip&longs;o non amplius habeat.
LV.
Quædam va&longs;a à principio humore inie
cto fluunt intermi&longs;sione vero facta non am
plius
iecto humo
re, quou&longs;que
ad dimidium
repleta fue
rint.
incipiunt flue
re. At inter
mi&longs;sione fa
cta non ampli
us fluuunt quo
u&longs;que imple
antur.
Sit enim vas
AB, habens in
&longs;eip&longs;o tres &longs;ipho
nes inflexos CD
E, in ventre oc
cultatos, quorum
altera
ra &longs;int ad
va&longs;is, altera vero
extra ferantur in
canales efforma
rum fundum di&longs;tet ob o&longs;culis, quantum ad aquæ fluxum
&longs;atis &longs;it. omnia vero comprehendantur alio quodam va
&longs;e, tamquam ba&longs;i KLMN, quæ canalem X habeat. & &longs;i
phonis quidem
C curuitas &longs;it ad
fundum va&longs;is; &longs;i
phonis vero D
curuitas ad dimi
dium altidudinis
eius; & &longs;iphonis
E ad ip&longs;um col
lum. Si igitur in
vas AB aquam
infundamus, à
principio
fluet per
C, quoniam cur
uitas ip&longs;ius e&longs;t ad
fundum. quod &longs;i
intermittamus,
euacuabitur hu
midum infu&longs;um
per canalem X:
& vas F relinque
tur aqua
&longs;iphonis vero C
reliqua pars aere
repleta erit. Rur
&longs;us cum aquam
infundamus,
procedet per &longs;i
phonem C, pro
& eam, quæ e&longs;t in va&longs;e F. a&longs;cendet ergo humidum
u&longs;que
ad &longs;iphonis D curuitatem, quæ e&longs;t ad dimidium altitu
dinis va&longs;is, & tunc fluere incipiet. &longs;ed intermi&longs;sione fa
cta rur&longs;us idem continget, quod in &longs;iphone C iam di
ctum e&longs;t. eadem & in &longs;iphone E intelligatur. Oporte
bit autem humidum &longs;en&longs;im infundere, ne aer, qui in &longs;i
phonibus comprehen&longs;us e&longs;t, &longs;umma vi expellatur.
LVI.
Cucurbitulæ con&longs;tructio, quæ &longs;ine igne
attrahit.
Sit cucurbitula ABC, qualis fieri con&longs;ueuit, habens
in medio diaphragma DE: & per fundum impellatur
&longs;meri&longs;ma, cuius fi&longs;tula quidem exterior &longs;it FG, interior
vero HK, qu&ecedil; foramina LM &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondentia ha
o&longs;cula autem ip&longs;a
rum interiora aperta &longs;int ; & fi&longs;tulæ HK exterius
o&longs;culum
obturetur, epitonium&qacute;; habeat. Sit pr&ecedil;terea &longs;ub DE
diaphragmate aliud &longs;meri&longs;ma NX &longs;imile ei, quod ad fun
dum, habens foramina re&longs;pondentia intra cucurbitu
lam, & &longs;imul perforata cum diaphragmate DE. His con
&longs;titutis conuertantur epitonia &longs;meri&longs;maton, ita vt fora
mina, quæ &longs;unt &longs;ub diaphragmate permutentur,
& claudantur. Itaque cum vas DC aere plenum &longs;it, ad
mouentes ori foramina LM, po&longs;&longs;umus aliquam aeris
partem &longs;ugere. po&longs;tea rur&longs;us conuertentes epitonium,
& non amouentes ab ore &longs;meri&longs;ma habere rarefactum
aerem, qui e&longs;t in va&longs;e CD. Hoc igitur sæpius faciemus,
quoad multum aeris &longs;uxerimus. deinde cucurbitulam
carni apponentes, ut fieri &longs;olet, foramina, quæ &longs;unt in
&longs;meri&longs;mate NX per epitonium aperiemus. Nece&longs;&longs;arium
vtique e&longs;t in locum CD va&longs;is tran&longs;ire aliquam partem
aeris, qui e&longs;t in va&longs;e ADE, & in locum exinanitum. pro
aere tum carnem, tum materiam aquæ e&longs;t circa carnem
attrahi per carnis raritates, quas occultos poros appel
lare con&longs;ueuimus.
LVII.
Et qui pyulcus appellatur, hanc eandem
ob cau&longs;am agit.
Con&longs;truitur e
nim
ga AB, cui altera
CD coaptata &longs;it.
atque huius qui
lamina operia
tur. ad D vero ha
beat
& fi&longs;tulæ AB o&longs;cu
lum, quod ad A
obturetur lami
na, quæ habeat te
nuem &longs;yringulam
GH perforatam.
Quando igitur
pus attrahere vo
lumus, apponen
tes loco
pus extremum &longs;y
ringul&ecedil; o&longs;culum
H, attrahimus fi
&longs;tulam CD per e
pitonium ad par
tes exteriores. &
loco, qui e&longs;t in fi
&longs;tula exinanito, in
hunc aliquod a
liud nece&longs;&longs;ario at
quod cum non &longs;it alius locus, ni&longs;i &longs;yringulæ o
&longs;culum. nece&longs;&longs;e e&longs;t per hoc appo&longs;itum, ac
propinquum
humidum attrahi. Rur&longs;us quando volumus aliquod hu
midum immittere, inijcientes ip&longs;um in fi&longs;tulam AB,
comprehendentes&qacute;; EF, & fi&longs;tulam CD impellentes ex
primemus, quoad nobis immi&longs;sio nece&longs;&longs;aria videatur.
LVIII.
Si vas aliquod vino repletum &longs;it, habeat
&qacute;ue canalem fluentem, quando cyathum a
quæ in collum infundamus, non amplius
fluet. Si vero infundamus alterum cyathum
tunc fluet ip&longs;e vnà cum priori, hoc e&longs;t duo
cyathi aquæ ex alijs duobus canalibus. &
po&longs;teaquàm aqua effluxerit, rur&longs;us fluet vi
id&qacute;; tamdiu fiet, quo
ad totum vinum effluxerit.
Sit vas aliquod AB, circa fundum canalem habens C,
& &longs;epiatur circa
tur, di&longs;tans à diaphragmate, quantum ad aquæ fluxum
&longs;atis&longs;it, quemadmodum in &longs;uffocatis &longs;iphonibus. impel
latur etiam. per diaphragma alius tubus HK in &longs;uperio
rem eius partem minus excedens, quàm prior; atque in
duos canales LM diui&longs;us; circa quem alius tubus apte
tur, à diaphragmate parum di&longs;tans. habeat autem vas
&longs;piraculum N &longs;ub diaphragmate. Si igitur comprehen
dentes canalem vinum infundamus, procedet id in ven
trem va&longs;is per tubum FG; aer enim per &longs;piraculum N
egredietur. Quod &longs;i dimi&longs;sis canalibus, comprehenda
mus &longs;piraculum, ex ip&longs;is quidem LM fluet humidum,
quod in tubo HK continetur: ex C vero humidum, quod
e&longs;t in ventre effluet. ergo &longs;i fluente C canale aqu&ecedil; cya
thum in diephragma infundamus, aer non amplius in
gredietur per canalem FG, ideo&qacute;; canalis C fluere de&longs;i
net. Si vero infundamus alterum cyathum, aqua &longs;upra
tubum HK extolletur, & per ip&longs;um procedit in canales
LM, tota&qacute;; demum exhaurietur. po&longs;tea tubus FG re
&longs;pirationem a&longs;&longs;umens canalem C &longs;imiliter fluere coget.
atque hoc u&longs;que eò fiet, quoad cyathos infundamus.
LX.
Si vas mero plenum exi&longs;tat, canalem&qacute;; ha
beat, interdum quidem fluet vinum, aqua ve
ro infu&longs;a, pura aqua fluet. po&longs;tea rur&longs;us vi
num, & &longs;i quis velit, aqua infu&longs;a mixtum ef
fundetur.
Sit vas aliquod AB, circa collum diaphragma habens
CD, & per diaphragma impellatur tubus EF, extra fun
dum tendes, qui canalis in&longs;tar erit. habeat autem tubus
EF paruum foramen G intra vas, videlicet iuxta fun
dum, & infra collum &longs;it &longs;piraculum H. Si igitur cana
lem F comprehendentes vinum infundamus, in ventrem
procedet, aere per &longs;piraculum H excedente. quod &longs;i com
prehentes &longs;piraculum canalem dimittamus, non fluet ni
&longs;i quod in tubo FE continetur. Itaque &longs;i infundamus a
quam puram, ea exibit, at &longs;i &longs;piraculum dimittamus mix
tum, &longs;i vero non amplius infundamus, vinum purum
effluet.
LX.
Altari accen&longs;o a&longs;&longs;i&longs;tentia quidem
anima
lia &longs;acrificare, draconem vero &longs;ibilare.
Sit ba&longs;is quædam concaua AB, in qua altare C, ha
bens fi&longs;tulam mediam ad ba&longs;im de&longs;cendentem DE, quæ
in tres tubos &longs;cindatur, in tubum quidem EF ad os Dra
conis deferentem, in tubum vero EGH deferentem ad
ad vas KL vini receptaculum, cuius fundum &longs;it &longs;upra ani
mal M, adiunctum&qacute;; cooperculo va&longs;is KL cancellatim.
& in tubum ENX, qui &longs;imiliter a&longs;cendat in alterum vas
vini receptaculum O, & ip&longs;e cancellatim cooperculo va
&longs;is adiungatur. coarctentur autem & vtri&longs;que fundis va&longs;o
rum. & &longs;int in vtri&longs;que vini receptaculis inflexi &longs;iphones
extrema vero &longs;uffocabiliter procedant per &longs;epta rece
ptaculorum manus. Quando igitur accen&longs;urus es proijcias
in tubos pu&longs;illam aquam, ut ne à &longs;iccitate ignis di&longs;rum
pantur, & ob&longs;true omnia ne di Itaque ignis &longs;piri
tus aquæ commixtus per tubos ad cancellos a&longs;cendet, &
per ip&longs;os vinum elidens ducit ad inflexos &longs;iphones RS
TY, ita vt cum per manus animalium fluat, ea &longs;acrifica
re videantur, quoad exuritur ara. alter autem tubus &longs;pi
ritum deferens ad os Draconis, eum &longs;ibilare faciet.
LXI.
Lucernæ con&longs;tructio, ut &longs;i oleum diminu
tum &longs;it, in accen&longs;ione lucernæ aqua infu&longs;a,
lucerna oleo repleatur.
Sit &longs;ub lucerna vas vndique præclu&longs;um AB,
&longs;iue ip&longs;i
coniunctum, &longs;iue &longs;eor&longs;um po&longs;itum, ex quo procedant
duo tubi CD EF &longs;imul cum va&longs;e perforati. & o&longs;culum
xum &longs;atis &longs;it. tubus autem CD u&longs;que ad &longs;uperficiem lu
cernæ extendatur, phialulam habens ad eius extremum
D, per
tur cum lucernæ fundo. Si igitur aliquis per vmbilicum
lucernæ oleum infundat, primum in vas AB procedet.
deinde eo repleto, replebuntur & tubi CD EF, & lu
cerna ip&longs;a. Itaque ardens lucerna exinanietur: & cum
per phialulam, quæ e&longs;t ad D aquam infundamus, defe
retur in vas AB, oleo mixta oleum autem quod e&longs;t in va
u&longs;que po&longs;tea rur&longs;us &longs;i
&longs;ub&longs;ideat
oleum, idem faciendum e&longs;t quoad oleum ab&longs;umatur.
Quod &longs;i oporteat oleo adhuc in lucerna
ferre vas AB, erit &longs;meri&longs;ma quoddam in tubis CD EF
ad AB vas, & ad lucernam clauicul&ecedil;, ita vt ip&longs;is con
uer&longs;is contineatur oleum, & quod in lucerna e&longs;t, &
quod in tubis: & ita uas exemptile erit. & quando
volumus rur&longs;us ij&longs;dem appo&longs;itis clauiculas aperie
riemus. melius autem e&longs;t tubum quidem EF in aurem
lucernæ ferri, tubum vero CD paululum po&longs; aurem, &longs;u
blimius habens appo&longs;itum aliquod vas in&longs;tar phialæ. &longs;i
mul cum eo perforatum, per quod aqua infundetur, ut
eodem tempore & infundatur aqua, & ex aure oleum
influat.
LXII.
Va&longs;e exi&longs;tente præclu&longs;o, &
canalem aper
tum habente cui &longs;ubijcitur poculum aqua
plenum, &longs;i quis poculum &longs;ubtrahat, parum
fluet canalis quou&longs;que poculum &longs;it &longs;ubtra
ctum. &longs;ur&longs;um autem impul&longs;o poculo canalis
non amplius fluet.
Sit dictum vas AB collum habens inter&longs;eptum dia
phragmate CD. ex CD vero tubus producatur EF &longs;i
mul cum ip&longs;io perforatus, circa quem ponatur tubus KL,
ita vt &longs;it &longs;uffocatus diabetes. & cum ip&longs;o KL &longs;imul per
foretur alius tubus MN, o&longs;culum M apertum habens.
eius autem crus exterius &longs;it in quodam poculo OX, in
quod aquam infundamus adeo, vt repleatur; &longs;imul vero
replebitur & tubi crus, quod e&longs;t in poculo. infundatur
deinde in collum va&longs;is AB pu&longs;illa aqua, ita vt re&longs;pira
tionem ob&longs;truat. Pleno igitur exi&longs;tente va&longs;e AB non
fluet P canalis, quamquam &longs;it apertus, propterea quòd
aer ingre&longs;&longs;um non habet ob aquam in collum infu&longs;am.
At &longs;ubtracto poculo nece&longs;&longs;e e&longs;t aliquam partem cruris
&longs;i
phonis, quod e&longs;t in poculo exinaniri. in locum vero exi
nanitum attrahetur. proprinquus aer, atque hic infu&longs;am
in collum aquam &longs;imul attrahet, ita ut &longs;upermineat
o&longs;culum F. ac propterea aere ingre&longs;&longs;um habente canalis
P fluet, quou&longs;que poculum &longs;ur&longs;um impul&longs;um, faciat a
quam, quæ e&longs;t in collo, re&longs;pirationem ob&longs;truere.
rur&longs;us
enim in priorem locum re&longs;tituetur, & non amplius fluet
P canalis: id&qacute;; toties fiet, quoties &longs;ubtrahitur, & offer
Oportet autem non totum poculum &longs;ub
trahi, ne totum &longs;iphonis crus denudetur. Itaque cana
lis MN conformetur in thyr&longs;um, & RN circa ip&longs;um vt
&longs;pectaculum recte &longs;it di&longs;po&longs;itum.
LXIII.
Con&longs;tructio lagenæ vociferantis, quando
humidum effluat.
Sit de&longs;pripta la
gena
dem ob&longs;tructum
habens diaphrag
mate AB, os ve
ro diaphragmate
CD: & per
que diaphragma
ta producatur tu
bus EF &longs;imul cum
ip&longs;is perforatus.
lagenæ autem au
ricula &longs;it GH: at
que ex altera par
te &longs;it tubus KL &longs;i
mul perforatus
AB diaphragmate
& ab ip&longs;o CD tan
tum di&longs;tans, quan
tum ad aquæ flu
xum &longs;ufficiat. ad
diaphragma vero
CD &longs;it &longs;yringula
M, quæ vocem æ
dere po&longs;&longs;it. Ita
que implebitur a
gena per tubum
EF, aere tum per
KL tubum, tum
Quando igitur lagenæ au
riculam detinentes reclinamus ita vt aqua effluat, fluet
quidem per tubum EF in partes exteriores; per KL ve
ro procedet in collum BC. & qui in ip&longs;o e&longs;t aer expul&longs;us
per &longs;yringulam M vocem emittet. Sit etiam in diaphrag
mate AB aliud foramen. per quod, lagena in rectum con
&longs;tituta, aer retrocedat.
LXIIII.
Si in aliqua ba&longs;i exi&longs;tat vas, vinum ha
bens, & canalem apertum, deducto pondere
facere, vt canalis ad men&longs;uram fluat, verbi
gratia interdum quidem &longs;emicotylium inter
dum vero cotylium, & generaliter quantum
quis voluerit.
Sit vas AB, in quod vinum infundatur. canalis autem
in ip&longs;o iuxta fundum &longs;it D. & ob&longs;truatur collum diaphra
gmate EF: per&qacute;; EF impellatur GH tubus, à fundo va
&longs;is tantum di&longs;tans, quantum ad aquæ fluxum &longs;atis &longs;it.
ba
& alter tubus XO
pa
rum di&longs;tans à diaphragmate, & per ba&longs;im procedens.
Sit præterea in ba&longs;i aqua ob&longs;truens o&longs;culum: ubi XO: &
&longs;it regula PR, cuius dimidum quidem &longs;it intra ba&longs;im, di
midium vero extra. & moueatur circa punctum S. &longs;u&longs;pen
datur autem in extremo regulæ P clepsydra, quæ fora
men T in fundo habeat. Itaque vas implebimus per GH
tubum antequam in ba&longs;im aqua infundatur, aere per tu
bum antequam in ba&longs;im aqua infundatur, aere per tu
bum XO excedente. po&longs;tea canalem comprehendentes
per quoddam foramen aquam in ba&longs;im infundemus,
quou&longs;que ob&longs;truamus o&longs;culum O, & canalem D dimit
tamus. manife&longs;tum igitur e&longs;t vinum non fluere. propte
rea quòd aer nulla ex parte ingredi pote&longs;t. quando au
tem extremum regul&ecedil; R deprimemus, pars aliqua de
p&longs;ydræ ex aqua extolletur, & denudata re&longs;piratione O
fluet D canalis, quou&longs;que &longs;ublata in clyp&longs;ydra aqua ef
fluens ip&longs;am O re&longs;pirationem ob&longs;truat. At &longs;i rur&longs;us
re
pleta clep&longs;ydra extremum regulæ R plu&longs;quam antea de
primatur longiori tempore effluet &longs;ublata in clepsydra
aqua, & ob id ex canali plus vini educetur. Si vero tota
clepsydra extollatur, multo magis effluet. Ne igitur ma
nu deprimamus extremum regulæ R, &longs;it quoddam pon
dus V in exteriori regulæ parte RQ delatum: & quan
do fuerit propè R totam extollet clepsydram, quando
uero remotius minus extollet. Itaque experientia inue
nientes men&longs;uras, quas volumus canalem D fluere, in
ci&longs;iones faciemus in regula RQ, & men&longs;urarum de&longs;cri
ptiones. quare cum volumus partem aliquam effluere,
ad illas inci&longs;iones pondus deducentes fluere dimitte
mus.
LXV.
Fluxilis con&longs;tructio, ita ut in principio
quidem fluat mixtum, quando autem volue
rimus aqua infu&longs;a, aqua ip&longs;a per &longs;e fluat, &
rur&longs;us mixtum.
Sit fluxile AB, ob&longs;tructum habens collum diaphrag
mate CD, per quod tubus EF impellatur in effu&longs;ionem
deferens, haben&longs;&qacute;; paruum foramen G intra fluxile. &longs;it
autem in fluxili &longs;ub diaphragmate &longs;piraculum H. Quan
do igitur comprehendentes effu&longs;ionem F mixtum infun
damus, procedit in fluxile per foramen G; & quando ef
fu&longs;ionem dimittamus, fluet mixtum, aere per &longs;piracu
lum H excedente. Quando autem &longs;piraculum H com
prehendentes puram aquam infundamus, mixtum qui
dem non fluet, propterea quòd aer non habet ingre&longs;
&longs;um, &longs;ed pura aqua. & quando &longs;piraculum dimittamus
vtraque fluent, & aqua, & mixtum; videlicet mixtum,
quod rur&longs;us ex vtri&longs;que gignitur.
LXVI.
Si vas in ba&longs;i exi&longs;tet, canalem&qacute;ue habeat
&longs;upra fundum, & infu&longs;a in ip&longs;um aqua, inter
dum quidem puram aquam fluere, interdum
mixtum, interdum vero merum tantum.
Sit vas AB in
ba&longs;i, canalem ha
bens CD, cuius
o&longs;culum C &longs;it &longs;u
pra
ob&longs;truatur autem
collum diaphrag
mate EF, per
quod tubus GH
demittatur,
gma in partem
&longs;uperiorem, & à
fundo
tum ad aquæ flu
xum &longs;ufficiat. &longs;it
etiam alter tubus
KL ad uentrem
va&longs;is extra, cui
vas meri &longs;ubijcia
tur KM. &longs;it
& in diaphragma-
te tenue foramen
N. His ita con&longs;titutis &longs;i in vas aquam per collum infun
collo manet, pas vero, quæ &longs;upra exce&longs;&longs;um in va&longs;is
al
ueum defertur, quou&longs;que ad tubi o&longs;culum C perueniat,
& ita pura effluet aqua. quòd cum canalis fluere cœperit,
quemadmodum in diabete &longs;imul attrahetur, & merum
quod e&longs;t in KM va&longs;e, & mixtum effluet. Cum vero aqua
con&longs;umpta fuerit, &longs;olum fluet merum, præterquam
quòd aqua, quæ e&longs;t circa diaphragma EF &longs;imul attra
hetur. & cum dicta aqua per foramen N tota effluxerit,
tunc aer ingrediens abrumpet continuitatem, & nihil
amplius fluet.
LXVII.
Si vas vino repletum &longs;it, canalem&qacute;ue ha
beat, cui poculum &longs;ubijciatur, ad men&longs;uram
datam vinum in poculum influere.
Sit vas AB vinum habens, & CD canalem. o&longs;culum
vero canalis, quod e&longs;t ad C &longs;uperficiem &longs;uperiorem ita
leuigatam habeat, ut tympanulo impo&longs;ito cohibeat a
quam. Sit autem regula recta GH in aure compacta, à
qua alia KL moueatur. &longs;it etiam alia regula MN &longs;ub ba
&longs;i va&longs;is, quæ moueatur circa X. duæ præterea
regulæ KO
nulo EF aperiatur canalis, humor&qacute;; effluat. & rur&longs;us de
mi&longs;&longs;o claudatur. imponatur ergo regulæ MN poculum,
in quod volumus ad men&longs;uram humidum influere, &longs;it&qacute;;
poculum R canali &longs;ubiejctum: & &longs;it pondus quoddam S,
quod per
MO. Ita
que cum pondus deduxero ad partem M, aperietur cana
lis, & humidum in poculum fluet. rur&longs;us&qacute;; grauato po
culo pondus abnuet, & claudet canalem. vt autem ad
men&longs;uram fluat, inijciatur in poculum, exempli cau&longs;&longs;a,
cotyle. quod autem ex canali fluit in alio va&longs;e excipie
mus, & deducatur pondus quoad primum non amplius
fluat canalis, & notetur in regula, in&longs;cribatur&qacute;; cotyle.
&longs;imiliter & &longs;emicotyle, & duæ cotylæ &
quou&longs;que volu
mus men&longs;uram procedere. eadem enim faciemus, &
habebimus men&longs;urarum &longs;igna, &longs;ecundum qu&ecedil; oportet
deducta pondus men&longs;uras a&longs;signare. po&longs;&longs;umus autem
pro tympanulo EF circumponere canali vas aliquod pr&ecedil;
clu&longs;um, vt &longs;eparato humido ab aere, qui in eo e&longs;t, cana
lis non amplius fluat.
LXVIII.
Va&longs;e vinum habente, canalem&qacute;; &
&longs;ubie
ctum ip&longs;i craterem, quantum quis ex cratere
auferat, tantum in ip&longs;um ex canali vinum in
fluere.
Sit vini vas AB, canalis autem CD, habens EF tym
bus, &longs;ubijciatur&qacute;; canali poculum P, & regulæ KO con
iunctus &longs;it lebetulus R, exi&longs;tens in va&longs;e ST, tubus autem
YV &longs;imul perforetur cum va&longs;is ST P. His ita con&longs;titu
tis. & vacuis exi&longs;tentibus va&longs;is P ST, lebetulus R erit
ad fundum ST va&longs;is, & canalem CD aperiet. fluente au
tem ip&longs;o in vtraque va&longs;a ST P a&longs;cendens lebetulus rur
&longs;us canalem claudet, quou&longs;que rur&longs;us auferamus ex cra
tere. atque hoc erit quotie&longs;cumcque vinum ab&longs;tuleri
mus.
LXIX.
The&longs;auri con&longs;tructio rotam habentis æ
neam, hanc
enim ad &longs;acra accedentes conuertere &longs;oliti
&longs;unt. Itaque contingit dum rota conuertitur
melancoryphi vocem reddi, atque ip&longs;am aui
culam in&longs;i&longs;tentem conuerti. conuer&longs;a autem
ea melancoryphum non amplius vocem emit
tete, neque conuerte.
Sit the&longs;au
rus
& axis in ip&longs;o
di&longs;po&longs;itus EF
facile ver&longs;ati
lis. ei vero
iungatur rota
HK, quam
uertere opor
tet. Sint præ
terea duæ ro
tæ LM eidem
axi intus con
iunctæ, qua
rum L
exelictram ha
beat, M vero
radiata &longs;it. cir
ca exelictram
funis inuolua
tur. à cuius ex
tremo &longs;u&longs;pen
datur clibanus N, tubum habens XO, & in &longs;ummitare sy
ringulam, quæ melancoryphi vocem reddat. &longs;ubijcia
tur autem clibano aquæ vas PR. & à vertice the&longs;auri de
mittatur axiculus ST, qui facile conuerti po&longs;sit. habeat
&qacute;ue ad S melancoryphum, ad T vero tympanum radia
tur, cuius radij radijs tympani M implicentur. contin
get igitur conuer&longs;a rota HK, funem circa exelictram in
uolui, & clibanum &longs;u&longs;tinere. at rota dimi&longs;&longs;a clibanum
ob
grauitatem de&longs;cendens in aqua aere expul&longs;o &longs;onum
edere. &longs;imul vero & melancoryphum conuerti ob con
uer&longs;ionem tympanorum.
LXX.
Aliqui in va&longs;a iniecti &longs;iphones fluunt, quo
ad vel va&longs;a exinanita fuerint, vel aquæ &longs;uper
ficies extrin&longs;eco &longs;iphonis o&longs;culo re&longs;pondeat.
& opus &longs;it fluente eo, cum volumus nonam
plius fluere.
Sit aliquod vas
AB, in quo &longs;iphon
CDE, habens in
trin&longs;ecum crus in
flexum, vt CFG.
&longs;it etiam regula re
cta infixa HK, ad
quam alia coniun
gatur LM. rur&longs;us
ex LM alia regula
moueatur in cla
uo, habens ad N
extremitatem vas,
quod po&longs;&longs;it sipho
nis reflexionem F
G circumire. ha
beat autem regu
la LM pondus ap
pen&longs;um ad L, vt
vas circumiens &longs;i
phonis
&longs;upra o&longs;culum &longs;it,
& fluat &longs;iphon. At
quod e&longs;t ad L, vt vas, quod ad N deferatur, & reflexio
nem FG circum eat: atque ita non amplius fluat diabe
tes. quando autem volumus fluere, rur&longs;us pondus appen
demus.
LXXI.
Si in ara aliqua accendatur ignis, anima
lia choreas ducere videbuntur, etenim ar&ecedil;
per&longs;picu&ecedil; erunt, &longs;iue virtreæ &longs;iue
corneæ.
Per epipyrum demittitur tubus ad ba&longs;im aræ, qui in
cnodace ver&longs;atur, & à &longs;uperiori parte in fi&longs;tula, qua
epi
pyro coniuncta &longs;it. habeat autem tubus etiam alios tu
bulos inflexos, &longs;imul&qacute;; perforatos, & ip&longs;i coniunctos,
qui inter&longs;e&longs;e &longs;ecundum diametrum di&longs;ponantur, atque
inflexiones vici&longs;sim teneant. habeat pr&ecedil;terea tympanum
&longs;ibi annexum, cui animalia choreas ducentia imponun
tur. itaque igne accen&longs;o calefactus aer per fi&longs;tulam in tu
bum procedit: ex tubo autem per inflexos tubulos ex
pul&longs;us, & aræ alueo inhærens conuertit tubum & anima
lia, quæ choreas ducunt.
LXXII.
Lucernæ con&longs;tructio vt ellychnio impo&longs;i
to, quando oleum deficiat, ex aure eius o
leum in ellychnium infundatur, quantum
quis voluerit, nullo ip&longs;i appo&longs;ito va&longs;e, ex
quo oleum influat.
Con&longs;truatur lucerna ba&longs;im habens concauam,
& trian
gularem in&longs;tar pyramidis. Sit&qacute;; ba&longs;is concaua ABCD,
& in ea diaphragma EF. lucernæ autem caulis &longs;it GH &
ip&longs;e concauus, &longs;upra quem &longs;it concauus calathus KL plu
rimum olei continens: & ex diaphragmate EF proce
det MN tubus, &longs;imul cum eo perforatus, tantum
à calathi operculo KL, in quo & ellychnium imponitur,
quantum ad aeris exitum &longs;ufficiat. alius autem tubulus
XO demittatur
per operculum
KL, di&longs;tans à fun
do calathi, quan
tum &longs;atis &longs;it ad
aquæ fluxum, &
ex operculo pau
lulum excedens.
exce&longs;&longs;ui vero ap
tetur alius tubu
lus P, habens &longs;u
perius
&longs;tructum qui per
fundum lychnij
impul&longs;us coag
mentetur lychno
ad tubum autem
P agglutinetur a
lius tubulus exi
lis procedens ad
extremitatem au
ris, & &longs;imul cum
ea perforetur, ut
influat in conca
alij. & &longs;ub diaphra
gmate EF conglu
tinetur clauicula
CDEF, ita ut &longs;i
aperiatur, aqua ex
loco ABEF in ip
&longs;um CDEF tran
&longs;eat. Sit autem in
operculo AB par
uum foramen, per
quod locum AB
EF implebimus a
qua, & qui in ip&longs;o
e&longs;t aer per dictum
foramen excedet.
Itaque &longs;ublato el
lychnio, calathum
oleo implebimus
per tubum XO, ae
re per MN tubu
lum excedente, &
adhuc per clauem apertam, quæ e&longs;t in fundo CD, quan
do & quæ e&longs;t in CDEF aqua effluet. Impo&longs;ito igitur el
lychnio per &longs;meri&longs;ma P, quando opus &longs;it oleum infunde
re, aperiemus clauem quæ in fundo CD, & aqua ex loco
ABEF in locum CDEF &longs;ecedente, aer, qui e&longs;t ip&longs;o per
tubum MN ad calathum perueniens elidet oleum. quod
quidem per tubulum XO & per alium ip&longs;i cohærentem
ad ellychnium procedet. Quando autem non amplius
fluere volumus clauicula claudetur, & ce&longs;&longs;abit, & rur&longs;us
Po&longs;&longs;umus etiam in eadem de&longs;criptione alia
ratione ex
peditius, &longs;i ba&longs;is fabricetur in qua erat aqua. alia quidem
eadem &longs;int præter ba&longs;im, & aquam, quæ in ea contine
tur. tubus autem MN habeat o&longs;culum N &longs;imul perfora
tum cum caulis alueo, ita ut extra caulem appareat, &
obturetur. Si quis igitur os admouens inflet o&longs;culum ex
terius, procedet flatus in calathum, oleum&qacute;; per tubum
XO exprimet, & erit idem, quod prius. quotie&longs;cumque
enim inflauerimus oleum in ellychnium infundetur. Sed
oportebit auris extremitatem inflecti ad rectos angulos
cum ellychnij foramine, ut ne oleum extra eiaculetur.
LXXIII.
Miliarij con&longs;tructio, vt impo&longs;ito anima
li, efformato&qacute;ue in modum &longs;ufflantis, & ip
&longs;um animal &longs;ufflet in carbones: & ita milia
rium ardeat. preterea vt canali iuxta collum
miliarij appo&longs;ito, & aperto non fluat, ni&longs;i
prius frigidam infundamus in aliquem cra
terem. frigida autem cum calida non com
mi&longs;ceatur, ni&longs;i de&longs;cendat ad fundum, & vt
ex canali frigidi&longs;sima effluat.
Sit miliarij figura quamqui&longs;que elegerit. & in loco
aquam excipiente aliquis locus paruus &longs;egregetur duo
bus diaphragmatibus rectis, ita vt vndique præclu&longs;us
&longs;it. ex quo iuxta fundum tubus &longs;imul perforetur; cuius al
tera pars obturetur, ne aqua in ip&longs;um ingrediatur ex
miliario. reliqui tubi pertinent ad locum, in quo e&longs;t
aqua, vt combu&longs;ti carbones per vnum tubum, qui ad
paruum locum pertinet vaporem gignant. hic autem
per quendam tubum &longs;imul perforatum cum miliarij o
perculo fertur per os animalis in carbones: etenim ani
mal ita inclinatum e&longs;t, vt deor&longs;um &longs;ufflet. vapor
autem ex igne gignitur. Quod &longs;i paululum aquæ in
paruum locum infundamus, plurimum gignemus va
porem, ita vt animal præter modum &longs;ufflans plus etiam
calefaciat miliarium; quemadmodum videmus in lebe
tibus, qui feruent, vaporem ex aqua &longs;ur&longs;um ferri. erit
ad infundendem pu&longs;illam aquam. &longs;imul vero & &longs;i ani
mal non amplius &longs;ufflare volumus in carbones, ip&longs;um
per &longs;meri&longs;ma auertemus in exteriorem partem. &longs;it
paruus crater operculo impo&longs;itus, ex quo tubus feratur
iuxta fundum permeet. &longs;ed vt miliarium aqua infu&longs;a
impleri po&longs;sit, & &longs;imul ne &longs;uperebulliens aqua extra ef
fundatur, alius tubus perforetur cum miliarij operculo,
& in craterem reflectatur per interiorem eius &longs;uperfici
em ne a&longs;peritatem tactui præbeat. miliarij autem con
&longs;tructionem &longs;ub a&longs;pectum ponemus.
Exponatur cylindrus concauus, cuius &longs;edes, quidem
inferior &longs;it AB, &longs;uperior vero CD: & alius cylindrus
concauus circa eundem axem con&longs;truatur, cuius &longs;edes
inferior EF, &longs;uperior GH. ori autem
ri impo&longs;ita &longs;int diaphragmata qu&ecedil; po&longs;sint
Habeat
FGH cylindrus tubos Ok LX MN, quorum LX
mul perforetur ex vna parte, videlicet ad X: reliqui vero
ex vtraq; partæ &longs;int&qacute;; hæc principia ex vtraq; parte in lo
cum inter duos cylindros interiectum: & in eo con&longs;ti
tuantur duo diaphragmata EGFH, locum GEFH in
tercipientia, in quem penetret dictus tubus ex vna par
te perforatus. imponatur autem operculo, hoc e&longs;t ip&longs;i
GH tubulus habens paruum animal &longs;imul perforatum.
perforetur&qacute;ue per totum animal, & inflectatur ut ver
gat in carbonum locum. Quòd &longs;i aliquando velimus
&longs;ufflare animal, &longs;it tubus in quo in&longs;idet, alteri coaptatus,
vt cum ip&longs;um conuerterimus in exteriorem partem non
amplius &longs;ufflet in locum carbonum, &longs;ed extra. ad inijcien
dum vero aquam in locum GEFH vitilis erit nobis tu
bulus ip&longs;e coaptatus. nam &longs;ublato animali à tubo, in quo
plurimus enim
vapor in animal irrumpet. operculo autem imponitur
crater RS &longs;imul cum ip&longs;o perforatus, habens&qacute;; ad extre
mitatem tubum u&longs;q; ad fundum miliarij pertinentem,
à quo tantum di&longs;tet, quantum ad aqu&ecedil; fluxum &longs;atis
&longs;it.
Quantum igitur volumus calidam emitti, inijciemus per
RS frigidam, quæ procedet per tubum permeantem in
locum calidæ: & &longs;uper a&longs;cendens calida, per canalem, qui
e&longs;t circa collum effluet. ingre&longs;&longs;a enim per
dum atque hoc &longs;emper
facientes calidam pro frigida iniecta habebimus. &longs;ed ut
cogno&longs;camus quando miliarium a&longs;cendit, con&longs;truitur
hiatulus foratus per totum, & forato operculo in&longs;ideat
collo habens paruum tubum, hic autem a&longs;piciet in RS
craterem, ut a&longs;cendente calida, delatio in craterem fiat.
con&longs;tructio igitur huiu&longs;modi e&longs;t. Quod &longs;i velimus
FEGH non occupare totum, &longs;ed partem aliquam, con
&longs;truentur diaphragmata v&longs;que ad dimidium. & ip&longs;is im
ponitur aliud diaphragma, & accipit tubum; pertinen
tem u&longs;que ad animal. & carbonibus ardentibus erit dela
tio vaporis ex paruo loco. &longs;imiliter & in ip&longs;um aqua in
ijcietur.
LXXIIII.
Vtuntur etiam alia con&longs;tructione huiu&longs;
modi ad buccinandum, & merulæ vocem
reddendam.
Rur&longs;us enim idem miliarium con&longs;truitur habens om
nes tubos, qui in &longs;ede &longs;unt, perforatos ex vtraque par
te: & circa &longs;edem &longs;it tubus VT fœmina, habens alium
&longs;ibi aptatum KL pertinentem ad locum calidæ, & mo
tum circa clauum KL. hic autem perforetur tribus fora
minibus MNX. &longs;imiliter & tubus VT perforetur toti
dem foraminibus, ip&longs;is MNX re&longs;pondentibus. ad X ve
ro perforatur ba&longs;is quædam in &longs;eip&longs;a continens tubum
coarctatum foramini X, in quo ponitur animal quem
admodum & ante dictum e&longs;t: & ex MN tubi &longs;unt pene
trantes MO NP, qui &longs;upra habent extremitates infle
xas. his autem &longs;imul perforetur & coarctetur miliarij &longs;e
des &longs;uperior, & perforamina penetrent alij tubi ad ip
&longs;os PO aptati, in quibus hæc in&longs;ideant. in vno quidem
pa&longs;&longs;erculus habens interiora vacua, vt aquam &longs;u&longs;cipere
po&longs;sit, ip&longs;e igitur tubus, in quo in&longs;idet, inflectitur ha
bens phthongarium ex ijs, qu&ecedil; fiunt ad tran&longs;mittendas
voces. inflexio autem v&longs;que ad aquam penetret in pa&longs;sir
culo. Quando igitur vox phthongarij procedit in a
quam, vodem merulæ reddit. Rur&longs;us alter tubus habet
& ip&longs;e alium tubum &longs;ibi coaptatum, in quo in&longs;idet ani
mal in effigiem Tritonis efformatum, & in ore
tenens. Rur&longs;us autem hic ip&longs;e tubus, in quo in&longs;idet, ha
bet lingulam & codona, vt fieri con&longs;ueuit. procedens
igitur vapor & lingulæ & codoni coniunctus buccinæ &longs;o
num perficit. itaque experientia con&longs;iderabimus, quan
& quando ip&longs;i X impo&longs;ito animali. atque h&ecedil;c cogno&longs;cen
tes &longs;igna quædam in ip&longs;is notabimus ad clauum KL, vt
quando rur&longs;us ve
limus ip&longs;um &longs;ufflare, &longs;ufflet. &
vo
cem reddat. Quod autem attinet ad craterem, & ad a
quam calidæ a&longs;cen&longs;um, quemadmodum & ante dictum
e&longs;t, ita fiat.
LXXV.
Hydraulici in&longs;trumenti con&longs;tructio.
Sit
aqua, & in aqua
concauum hemi&longs;phærium inuer&longs;um, quod furnus appel
latur EFGH, habens in humido defluxum, ad partes,
quæ in fundo &longs;unt. à vertice autem ip&longs;ius duo producan
tur tubi &longs;imul cum eo perforati, qui &longs;nnt circa arulam,
quorum vnus GKLM in exteriorem arul&ecedil; partem incur
uetur, &longs;imul perforatas cum modiolo NXOP habente
os infra, & interiorem &longs;uperficiem rectam ad embolum.
huic autem embolus RS aptetur ita, ut aer ingredi non
po&longs;sit. atque embolo iungatur regula TY ualde firma,
ad
circumacta ad At
modiolo NXOP imponatur ad fundum alter modiolus
paruus xxx &longs;imul cum ip&longs;o perforatus, & coopertus ex par
te &longs;uperiori, habens&qacute;; foramen, per quod aer in modio
lum ingrediatur. &longs;ub foramine autem &longs;it laminula ip
&longs;um obturans, detenta&qacute;; à quibu&longs;dam clauis capita ha
bentibus, ne excedat, quam vocant plati&longs;mation. præ
terea ab hemi&longs;phærio EFGH alter producatur tubus FV
&longs;imul perforatus cum alio tubo tran&longs;uer&longs;o VZ, in quo im
tibus inferioribus tamquam glo&longs;&longs;ocoma &longs;imul perforata
cum ip&longs;is, quorum ora xxx aperta &longs;int. & per ora impellan
tur opercula, quæ foramina habeant, ita ut operculis in
ductis eorum foramina re&longs;pondeant foraminibus tibia
rum; eductis autem ij&longs;dem foramina permutentur, & ti
bias obturent. Si igitur regula tran&longs;uer&longs;a ex parte xxx im
pellatur in partem inferiorem, embolus RS a&longs;cendens
expellet aerem in modiolo NXOP contentum, qui qui
dem aer claudet foramen, quod e&longs;t in paruo modiolo
per iam dictum platy&longs;mation. procedet autem per tu
bum MLKG in furnum, & ex furno in tran&longs;uer&longs;um tu
deinde ex tran&longs;uer&longs;o tubo in ti
bias, quando earum foramina foraminibus operculorum
re&longs;pondeant; hoc e&longs;t quando opercula inducta &longs;int, vel
omnia, vel aliqua eorum. Vt igitur quando volumus ti
bias aliquas &longs;onare, earum foramina aperiantur, & quan
do volumus ce&longs;&longs;are, claudantur, ita faciemus. Intelliga
tur vnum aliquod ex glo&longs;&longs;ocomis &longs;eor&longs;um po&longs;itum
xxx xxx,
cuius os &longs;it xxx, tibia vero &longs;imul cum eo perforata xxx, & o
perculum ip&longs;i congruens xxx xxxx, quod foramen habet xxx, à ti
bia xxx permutatum. Sit præterea cubitulus trimembris
xxx xxx xxx xxx, cuius membrum xxx xxx xxx coniunctum &longs;it operculo
xxx xxx xxx, & ad xxx xxx circa clauum moueatur. Si igitur manu de
ducemus extremum cubituli xxx, ad xxx o&longs;culum glo&longs;&longs;oco
mi tran&longs;feremus operculum in partem interiorem, &
cum in partem interiorem inciderit, tunc
e&longs;t in ip&longs;o tibijs re&longs;pondens efficitur. Vt autem quando
manum auferamus operculum &longs;ua &longs;ponte extrahatur, &
tibiam permutet, hæc fient. Subijciatur &longs;ub glo&longs;&longs;ocomis
regula æqualis tubo VZ & ip&longs;i parallela xxx xxx, in qua infi
gantur &longs;patulæ corneæ robu&longs;tæ, & inflexæ
quarum una
e&longs;t O, po&longs;ita ad glo&longs;&longs;ocomum xxx xxx. ab extremo autem
ip
&longs;ius neruus alligatus referatur circa extremum xxx, ita vt
operculo intus impul&longs;o neruus extendatur. Itaque &longs;i de
ducentes extremum cubituli xxx operculum in partem in
teriorem impellamus, neruus attrahet &longs;patulam, ut in
flexionem ip&longs;ius vi erigat. quando
&longs;us &longs;patula in pri&longs;tinum locum re&longs;tituta, inflexa&qacute;ue
oris
operculum extrahet, adeo vt foramen permutetur. His
igitur in unoquoque glo&longs;&longs;ocomo con&longs;titutis, quando vo
lumus aliquas tibiarum &longs;onare, digitis deducemus cubi
tulos, qui &longs;unt circa ip&longs;as: & quando volumus non am
plius &longs;onare digitos eleuabimus, & tunc ce&longs;&longs;abunt attra
ctis operculis. Aqua vero quæ e&longs;t in arula ideo inijcitur,
impul&longs;us aquam eleuat, contineatur, tibij&longs;&qacute;ue &longs;onanti
bus &longs;uppeditetur. At embolus RS &longs;ur&longs;um impul&longs;us, vt
dictum e&longs;t, aerem, qui in modiolo continetur in
exprimit; deductus vero aperit platy&longs;mation exi&longs;tens
in paruo modiolo, per quod modiolus aere extrin&longs;ecus
impletur, vt rur&longs;um embolus in partem &longs;uperiorem im
pul&longs;us ip&longs;um in furnum exprimat. Melius autem e&longs;t &
regulam TY circa clauum moueri ad Y circa fibulam
vnam exi&longs;tentem in fundo emboli, per quam oporte
bis clauum impelli, vt embolus non conuertatur, &longs;ed re
ctus impellatur &longs;ur&longs;um, & deducatur.
LXXVI.
Organi con&longs;tructio vt vento perflante &longs;o
nus tibiæ reddatur.
Sint tibiæ A tubus autem tran&longs;uer&longs;us cum
ip&longs;is perfo
foratus BC, & rectus DE, ex quo alius tran&longs;uer&longs;us EF
pertinens in mediolum GH, habentem &longs;uperficiem in
teriorem ad embolum rectam, huic autem aptetur em
bolus KL, qui facile in ip&longs;um ingredi po&longs;sit, & ipsi con
iuncta &longs;it regula MN appo&longs;ita alteri regulæ NX, quæ
& ad N quidem &longs;it par
uus clauus facile &longs;olubilis; ad X vero platy&longs;mation appo
natur coniunctum cum XO, & ip&longs;i XO adhereat axis S
circa cnodaces ferreos mobilis in pegmate, quod dedu
ci po&longs;sit: axi vero S coniuncta &longs;int duo tympanula YV,
quarum Y quidem paruas scytalas habeat, platy&longs;matio
XO adiacentes, V vero platas habeat, quemadmodum
ea, quæ anemaria vocantur. Quando igitur à vento per
cu&longs;&longs;æ fe&longs;tinant omnes, & tympanulum V conuertunt,
conuertitur etiam axis, quare & Y tympanulum, & quæ
in ip&longs;o &longs;unt &longs;cytalæ ex interuallo percutientes XO
platy&longs;
mation, attollunt KL, & ab&longs;cedente &longs;cytala, embolus
deor&longs;um feretur, exprimet&qacute;ue aerem in modiolo con
tentum in fi&longs;tulas, & tibias, & &longs;onum edet. licebit au
pegma axem habens &longs;emper ad &longs;pirantem ventum con
uertere, vt violentior, & magis continuata
FINIS.
VRBINI MDLXXV.