HERONIS
ALEXANDRINI
SPIRITALIVM
LIBER.
À FEDERICO COMMAN
DINO VRBINATE,
EX GRAECO, NVPER IN LATINUM
CONVERSVS.
CVM PRIVILEGIO
Greogrij XIII. Pont. Max.
URBINI MC LXXV.
ILLVSSTRISSIMO
AC REVERENDISSIMO
Iulio Ruuerio Sanctæ Ro. Eccl.
Cardinali ampli&longs;simo.
Valerius Spaciolus. S. D.
FEDERICVS COM
mandinus socer mens nõ
semel mihi ante ipsius o
bitum narrauit &longs;e breue li
brum hunc Heronis qu&etilde;
proxime latinitate dona
uit Typographis excu
dendum traditurum fui&longs;
&longs;e, vtq. tibi dicatus in lu
cem prodiret decreuisse
tum vt grati erga te ani
mi propter tot benefitia
in &longs;e collata &longs;pecimen daret; tum quia nefas e&longs;&longs;e iudica
uit &longs;cripta illius, qui inter Principes mathematicos &longs;em
per merito e&longs;t connumeratus, Principi viro non donari,
& quem librum quiq. nobili atq. excellenti animo homi
nes delitias tuas agnouerunt, & unde innumera loco
rum ornamenta quæ animi gratia con&longs;tituuntur; ex
cerp&longs;erunt eum Nobili&longs;simo, ac Eccellenti&longs;simo Parto
no non commendari. Quare ut voluntati hominis am
plitudini tuæ dediti&longs;simi, atq. muneri meo &longs;atisfeci&longs;&longs;e
animaduerto; ita huic lepido libello qui &longs;tatim Com
mandino mortuo prelo &longs;ubiectus est tibi illo ip&longs;o dica
to me optime con&longs;ului&longs;&longs;e certo &longs;cio. &longs;ereno igitur illo
at
fui&longs;ti, munus hoc accipiens con&longs;olare tri&longs;tes ac mærore
affectas filias, cognatos, ac Patriam. nec tibi &longs;it graue in
termi&longs;sis aliquando grauioribus Theologiæ &longs;tudijs huic
antiqui&longs;simo Philo&longs;opho ac Mathematico operam dare.
Philo&longs;ophi illi, qui eos &longs;cientias &longs;ub fabularum inuolu
cris edocent; ita huius &longs;cripta ex penitiore Philo&longs;ophia
deprompta quamuis ludicra qu&ecedil;dam, & ad oblectandos
tantum &longs;en&longs;us inuenta appareant; maximopere animum
no&longs;trum recreant ac capiunt. Hinc edi&longs;cere poteris mul
ta quibus amæni&longs;simi illi horti tui vrbani & foro&longs;em
pronien&longs;es multo iucundiores & ornatiores fieri pote
runt. ut tiburtinis non &longs;int inui&longs;uri. &longs;pero fore vt cito il
los non &longs;olum huius &longs;criptoris mirabilibus inuentis de
corari præcipias: &longs;ed etiam, quæ e&longs;t ingenij tui &longs;ubtili
tas & acumen, ut his elegantiora adijcias. &longs;ic Deus O. M.
faxit vt diu f&ecedil;lix illis reficiare indeq; eam voluptatem
capias, vnde qualis illa &longs;it, quam pr&ecedil;&longs;tant Paradi&longs;i ame
na vireta conijcere po&longs;sis: quæ te, po&longs;t&qacute;; per multos an
nos Reip. Chri&longs;tianæ clauũ rexeris, læti&longs;sima
expectãt.
Si forte fortuna candide lector aliquid in figuris vel
ver&longs;ione hu
ius aurei Heronis libelli repereris quod diligentiam ac miram in
terpretis eruditionem non redoleat, &longs;cito hunc po&longs;t illius obitum im
pre&longs;&longs;um fui&longs;&longs;e. propterea &longs;iquid extrema manu
eget, quòd non il
la &longs;it perpolitum; mortem accu&longs;ato; quæ &longs;emper quæq.
elegantio
ra ac maximi facienda ingenia præripit. Verum omnipotenti Deo
gratias agito quod eius fauente numine tamdiu ne in ip&longs;um &longs;æui
ret, remorata e&longs;t; ut &longs;uis &longs;criptis, illius inuidorum dentium
mor&longs;ue
non &longs;int pertime&longs;cendi.
HERONIS
ALEXANDRINI
SPIRITALIVM
LIBER
CVM &longs;piritalis tracta
tio maximo &longs;tudio
digna ab antiquis
tum philo&longs;ophis tũ
mechanicis exi&longs;ti
mata &longs;it, illis qui
dem ratione eius
vim, ac facultatem
tractantibus; his ve
ro etiam per ip&longs;am &longs;en&longs;ilium actionem: ne
ce&longs;&longs;arium fore iudicauimus, quæ ab antiquis
tradita &longs;unt in ordinem redigere; quæ nos
ip&longs;i inuenimus exponere. ita enim fiet ut qui
po&longs;thac in mathematicis ver&longs;ari volent, ex
his maxime adiuuentur. Præterea cum arbi
traremur con&longs;entaneũ e&longs;&longs;e tractationem hãc
cohærere ei, quæ de aquaticis horo&longs;copijs in
quattuor libris e&longs;t tradita, de ip&longs;a con&longs;cribe
etenim per coniunctionem aeris ignis, aqu&ecedil;,
& terr&ecedil;: & tribus elementis, vel etiam quat
tuor inter&longs;e congredientibus vari&ecedil; di&longs;po&longs;i
tiones efficiuntur; ali&ecedil; quidem nece&longs;&longs;arios
vitæ no&longs;tr&ecedil; v&longs;us præbentes. ali&ecedil; vero terribi
lem quandam admirationem mouentes.
Verum antequam ad ea, qu&ecedil; dicenda &longs;unt,
aggrediamur, de uacuo di&longs;putandum e&longs;t. alij
enim vniuer&longs;e nullũ omnino vacuum e&longs;&longs;e af
firmant; alij coaceruatum quidem natura nul
lum e&longs;&longs;e vacuum, &longs;ed &longs;ecundum exiguas par
tes de&longs;&longs;eminnatũ in aere; & humido & igne,
alij&longs;&qacute;e corporibus; quibus maxime a&longs;&longs;enti
ri conuenit. ex ijs enim, qu&ecedil; apparent, &
&longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, in &longs;equentibus hoc ita e&longs;
&longs;e demo&longs;trabitur. nam va&longs;a, qu&ecedil; multis va
cua uidentur, non &longs;unt vacua, ut putant, &longs;ed
aere plena. aer autem, vt placet ijs, qui de
natura tractant, ex paruis, leuibu&longs;&qacute;ue corpo
ribus con&longs;tat, nobis plerumque non appa
etenim &longs;i in vas quod vacuum
videtur quis aquam infundat, quantum a
quæ in vas ingredietur, tantundem aeris
excedet. quod autem dictum e&longs;t, ex hoc
intelligere qui&longs;piam pote&longs;t. nam &longs;i vas,
quod vacuum videtur quis inuer&longs;um in a
quam depre&longs;&longs;erit, rectum&qacute;ue &longs;eruarit, a
qua in ip&longs;um non ingredietur, quamuis
totum occultatum fuerit. itaque per&longs;pi
cuum e&longs;t, aerem, cum corpus exi&longs;tat, non
permittere aquam ingredi, propterea, quod
totus, qui in va&longs;e locus eo repletus e&longs;t. Si igi
tur va&longs;is fundum quis perforet, aqua quidem
per os in ip&longs;um ingredietur; aer vero per fora
men exibit. Rur&longs;us antequam perforetur fun
dum, &longs;i quis rectum vas ex aqua extulerit,
conuertens videbit totam interiorem eius &longs;u
perficiem ab humido vacuã atq; puram e&longs;&longs;e,
quemadmodum erat priu&longs;quam demergere
tur. Quare aer&etilde; corpus e&longs;&longs;e exi&longs;timandũ e&longs;t.
Fit autem &longs;piritus cum mouetur. nihil enim
aliud e&longs;t &longs;piritus, ni&longs;i motus aer. itaque per
forato va&longs;e ad fundum, & aqua ingredien
te, &longs;i quis foramini manum opponat, &longs;entiet
Hoc autem
non e&longs;t aliud ni&longs;i aer ab aqua expul&longs;us. non
igitur arbitrandum e&longs;t in his, quæ &longs;unt, va
cui naturam quandam coaceruatam ip&longs;am
per &longs;e ip&longs;am exi&longs;tere, &longs;ed &longs;ecundum exiguas
partes in aere, & humido, alijs&qacute;; corporibus
di&longs;&longs;eminatam, ni&longs;i forta&longs;&longs;e qui&longs;piam credat
&longs;olum adamantem vacui natura expertem
e&longs;&longs;e: quippe qui neque igniri, neque rumpi
pote&longs;t: & percu&longs;&longs;us in incudes & malleos
totus ingreditur. Hoc autem ip&longs;i accidit, non
quod vacuo careat, &longs;ed ob continuatam den
&longs;itatem. ignis enim corpu&longs;cula cum cra&longs;
&longs;iora &longs;int, quam vacuum, quod lapidi in
e&longs;t, nequaquam ingrediuntur, &longs;ed exterio
rem dumtaxat &longs;uperficiem contingunt.
Quare cũ intus non penetrent, neque etiam
in eo, vt in ceteris corporibus calidita
tem inducunt. at aeris corpora inter&longs;e&longs;e qui
dem coh&ecedil;rent, non tamen ex omni parte, &longs;ed
interiecta habent interualla qu&ecedil;dam vacua,
&longs;icut arena, quæ e&longs;t in littoribus. itaque a
nimo concipiendum e&longs;t ar&ecedil;ne particulas cor
poribus aeris &longs;imiles e&longs;&longs;e, aerem vero, qui
vacuis intra aerem contentis. quamobrem ui
quadam accedente aerem den&longs;ari contingit,
& in vacuorum loca re&longs;idere, corporibus pr&ecedil;
ter naturam inter &longs;e&longs;e compre&longs;sis: remi&longs;sio
ne verò facta rur&longs;us in eundem ordinem re&longs;ti
tuitur, ob naturalem corporum contentio
nem, quemadmodum & in cornuum ramen
tis, & in &longs;pongijs &longs;iccis qu&ecedil; &longs;i compre&longs;&longs;a
re
mittantur, rur&longs;us in eundem locum redeunt,
eandemque accipiunt molem. &longs;imiliter &longs;i ali
qua ui aeris particul&ecedil; à &longs;e inuicem di&longs;tract&ecedil;
fuerint, & maior pr&ecedil;ter naturã locus vacuus
fiat, rur&longs;us ad&longs;e&longs;e recurrunt. per vacuum e
nim celerem corporum lationem fieri con
tingit, nullo ob&longs;tante, aut repellente, quo
u&longs;que corpora ad &longs;e&longs;e applicentur. &longs;i quis
igitur vas leui&longs;simum, & angu&longs;ti oris a&longs;&longs;u
mens, atque ori admouens aerem exuxerit,
demi&longs;erit&qacute;ue, ex labijs &longs;tatim vas appende
tur, vacuo carnem attrahente, vt locus exina
natus repleatur. itaque ex his pre&longs;picuum
fit locum qui in va&longs;e penitus vacuum fui&longs;&longs;e.
&longs;ed & hoc alia ratione manife&longs;tum e&longs;t. oua
&longs;unt oris, quando volunt humido replere, ex
vgentes ore aerem, qui in ip&longs;is continetur,
o&longs;culum&qacute;; digito comprehentes in humidũ
inuertunt, & digito remi&longs;&longs;o in locum exina
nitum attrahitur aqua, atque id ip&longs;um humi
dum præter naturã &longs;ur&longs;um fertur. & quod cir
ca cucurbitulam contingit non vtique alie
num e&longs;t ab ijs, quæ diximus. &longs;iquidem corpo
ri admot&ecedil; non &longs;olum non excidunt manife&longs;tã
grauitatem habentes, &longs;ed adiacentem mate
riam per corporis raritates attrahunt eãdem
ob cau&longs;&longs;am: iniectus enim ignis corrũpit, &
extenuat aerem qui in ip&longs;is continetur, qu&etilde;
admodũ & alia corpora ab igne corrũpũtur,
& in tenuiores &longs;ub&longs;tantias mutantur. dico au
tem aerem, aquam & terram. nam corrumpi
quidem manife&longs;tum e&longs;t ex derelictis carboni
bus. ij enim molem &longs;eruantes eandem quàm
à principio ante combu&longs;tion&etilde; habuerunt, uel
paulo minorem, grauitate plurimum diffe
runt. quæ autem in corporibus corrumpũtur
per fumum in igneam &longs;ub&longs;tantiam, & aeream,
& terrenã tran&longs;eunt. nam qu&ecedil; tenuiora &longs;unt in
quæ vero his paulo cra&longs;siora in aerem; &
qu&ecedil; adhuc cra&longs;siora &longs;imul cum his aliquantu
lum &longs;ublata ob continuam lationem rur&longs;us
in inferiotem locum de&longs;cendunt, ac terrenis
iunguntur. mutatur aut&etilde; & aqua ab igne cor
rupta in aerem; vapores enim ex ardenti
bus lebetibus nihil aliud &longs;unt, ni&longs;i humi
di extenuationes, quæ in aerem tran&longs;eunt.
ita ignem di&longs;&longs;oluere omnia &longs;e ip&longs;o cra&longs;
&longs;iora, & tran&longs;mutare ex iam dictis manife
&longs;tum e&longs;t. & ex his quæ à terra fiunt exha
lationibus tran&longs;mutantur cra&longs;siora corpora
in tenuiores &longs;ub&longs;tantias: rores enim non ali
ter &longs;ur&longs;um feruntur, ni&longs;i aqua qu&ecedil; in terra e&longs;t
ab exhalatione fuerit extenuata. ip&longs;a autem
exhalatio fit ab ignea quadam &longs;ub&longs;tãtia &longs;olis
&longs;ub terra exi&longs;tentis, & calefacientis locum il
lũ & magis vel &longs;ulfureum, vel bitumino&longs;um,
qui quidem calefactus plerunque exhalatio
nem generat. & aqu&ecedil; calid&ecedil;, qu&ecedil; in terra in
ueniuntur ex eadem cau&longs;&longs;a fiunt. roris autem
tenuiores partes in aerem tran&longs;mutãtur, cra&longs;
&longs;iores aliquantulum &longs;ublat&ecedil; ob exhalationis
&longs;ionem rur&longs;us in inferiorem locum deferun
tur. at venti oriuntur ex vehementi exhalatio
ne aeris, tum expul&longs;i, tum attenuati: &longs;em
per&qacute;ue eum qui deinceps e&longs;t aerem mouen
tis. aeris autem motio non &longs;ecundum om
nem locum æque velox e&longs;t, &longs;ed vehementior
quidem iuxta exhalationem, imbecillior ve
ro cum longe abe&longs;t ab eo loco, in quo mo
uetur, quemadmodum & in grauibus, quæ
&longs;ur&longs;um feruntur contingit. etenim hæc ve
locius mouentur iuxta locum inferiori pro
pinquum, in quo e&longs;t etiam vis impellens;
tardius vero in &longs;uperiori loco, ui, quæ ea
impulit non ita ualide amplius pro&longs;equente,
rur&longs;us in naturalem locum feruntur, uideli
cet in inferiorem. nam &longs;i æque uelox uis ip
&longs;a impuli&longs;&longs;et, profecto nunquam
ce&longs;&longs;a&longs;&longs;et.
nunc uero ea &longs;en&longs;im ce&longs;&longs;ante, & tanquam
con&longs;umpta, uelocitas quoque ce&longs;&longs;at latio
nis. aqua etiam mutatur in terrenam &longs;ub
&longs;tantiam; quando enim in aliquem terrenum,
& concauum locum aquam infundimus, pau
lo po&longs;t aqua à terrena &longs;ub&longs;tantia imbibita
quare commi&longs;cetur, & ip&longs;a fit ter
ra. at &longs;i quis dicat ip&longs;am &longs;ubigi, neque imbi
bi à terra, &longs;ed euaporare, exiccari&qacute;ue a &longs;o
lis vel alterius cuiu&longs;piam caliditate, fal&longs;a di
dicere deprehendetur. eadem enim aqua in
iecta in aliquod vas &longs;iue vitreum &longs;iue &ecedil;reum,
&longs;iue ex alia den&longs;a materia con&longs;tans &longs;oli&qacute;ue
expo&longs;ita per multum tempus non imminui
tur, ni&longs;i in parua admodum ip&longs;ius particu
la. quare & aqua in terrenam &longs;ub&longs;tantiam
mutatur. limus enim & cænum aquæ muta
tiones &longs;unt in terrenam &longs;ub&longs;tantiam: mutatur
etiam tenuior &longs;ub&longs;tantia in cra&longs;siorem;
quemadmodum videmus, & flammam à lu
cernis extinctis cum oleum deficiat, aliquan
tulum &longs;ur&longs;um ferri & veluti impul&longs;am in pro
prium locum &longs;ecedere. dico autem locum
&longs;upremum, & qui &longs;upra aerem e&longs;t, &longs;upe
ratam vero a multo aere intermedio non am
plius ferri in de&longs;tinatum locum, &longs;ed admix
tam, complicatam&qacute;ue aeris corporibus
in aerem uerti. &longs;imile quippiam ex in ae
re intelligere oportet. quando enim is
in aliquo va&longs;e non magno & præcluso
tur, deinde detecto va&longs;e, & o&longs;culum &longs;ur
&longs;um habente aqua ingrediatur; aer quidem
ex va&longs;e excedit; &longs;uperatus autem à multa
aqua rur&longs;us admi&longs;cetur, & complicatur, ita
vt aqua fiat. eodem modo aere in cucurbi
tula corrupto, attenuato&qacute;ue ab igne, & e
lap&longs;o per va&longs;is raritates exinatitus intra lo
cus attrahit circumpo&longs;itam materiam qua
li&longs;cunque &longs;it. cum vero cucurbitula re&longs;pira
uerit, aer in euacuatum locum &longs;uccedit, ma
teria non amplius attracta. dicentes igitur
vniuer&longs;e nihil omnino vacuum e&longs;&longs;e, po&longs;&longs;unt
ad h&ecedil;c multa excogitare argumenta, & for
ta&longs;&longs;e oratione magis per&longs;uadere, cum ta
men nullam &longs;en&longs;ibilem demo&longs;trationem af
ferant. at vero &longs;i o&longs;ten&longs;um fuerit in his quæ
apparent, & &longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, vacuum
quidem coaceruatum e&longs;&longs;e præter naturam fa
ctum, natura autem vacuum e&longs;&longs;e &longs;ecundum
paruas partes di&longs;&longs;eminatum: & corpora
ip&longs;a per compres&longs;ionem di&longs;&longs;eminata vacua
replere: nullo modo amplius audiendi erunt,
qui probabiles de his afferunt rationes.
con&longs;truatur enim &longs;phæra cra&longs;situdinem
ha
bens laminæ, vt ne facile rumpatur, con
tinens&qacute;ue circiter cotylas octo, & vndique
præclusa. oportet igitur ip&longs;am perforare, &
&longs;iphonem &ecedil;reum, hoc e&longs;t tubum gracilem
demittere non contingentem locum, qui
punto perforato &longs;ecundum diametrum op
ponitur, ita vt aqua fluere po&longs;sit; alia au
tem ip&longs;is pars extra &longs;phæram emineat cir
citer digitos tres, & ambitum foraminis,
per quod &longs;iphon demittitur, &longs;tanno præclu
dere &longs;phære &longs;uperficiem comprehenden
tes, vt cum volumus ore per &longs;iphonem in
flare, &longs;piritus ex &longs;phera nullo modo ex
cidat. itaque in&longs;piciamus quæ contingunt.
aere enim in ip&longs;a exi&longs;tente, quemadmo
dum & in alijs va&longs;is quæ vacua appellan
tur, totum&qacute;ue qui in ip&longs;a locum replente:
& per continuationem quãdam ad eius am
bitum applicato: nullo denique loco vt ar
bitrantur penitus exi&longs;tente vacuo, neque a
quam immittere po&longs;&longs;emus, neque alium aer&etilde;
non excedente priori aere qui in ip&longs;a erat: &
di&longs;rumpetur vas, quàm aliquid &longs;ufcipiat
cum plenum &longs;it: neque enim aeris corpora
in minorem magnitudinem contrahi po&longs;
&longs;unt. quare nece&longs;&longs;e erit vt in &longs;e ip&longs;is ha
beant quædam interualla, in quæ compre&longs;
&longs;a minorem obtineant molem. hoc autem
veri&longs;imile non e&longs;t, nullo penitus exi&longs;tente
vacuo, & cum corpora ad &longs;e&longs;e applicentur
&longs;ecundum omnes &longs;uperficies, & &longs;imiliter
ad va&longs;is ambitum, non po&longs;&longs;unt expul&longs;a lo
cum alicubi facere, non exi&longs;tente vacuo
aliquo. quamobrem nullo modo in &longs;phæ
ra immittetur aliquid eorum, qui &longs;unt ex
tra, ni&longs;i excedat aliqua pars aeris prius in
ea contenti, &longs;iquidem totus locus con&longs;ti
patus e&longs;t, & continuatus vt arbitrantur. at
&longs;i quis &longs;iphonem ori admouens &longs;phæram in
flare velit, multum immittet &longs;piritum, non
excedente aere qui in ea e&longs;t. quod cum ita
&longs;emper contingat, manife&longs;to o&longs;tenditur con
tractionem fieri corporum in &longs;phæra exi
&longs;tentium in vacua implicata. contractio au
tem pr&ecedil;ter naturam fit ob immi&longs;sionis vio
&longs;i igitur aliquis inflans, & ad ip
&longs;um os manum apponens &longs;tatim digito &longs;i
phonem obturet, manebit omni tempo
re con&longs;tipatus aer in &longs;phæra. quòd &longs;i quis
aperiat rur&longs;us extra errumpet cum magno
&longs;tepitu, & clamore immi&longs;&longs;us aer; propte
rea quod, vt propo&longs;uimus, expellitur a
dilatatione pr&ecedil;exi&longs;tentis aeris impetu quo
dam facta. rur&longs;us &longs;i quis velit aerem, qui
in &longs;phæra e&longs;t ore per &longs;iphonem attrahere
magna copia con&longs;equetur, nulla alia &longs;ub
&longs;tantia in &longs;ph&ecedil;ram &longs;uccedente, quemad
modum in ouo ante dictum e&longs;t. quare ex
hoc per&longs;picue o&longs;tenditur magnam vacui
coaceruationem in &longs;phæra factam e&longs;&longs;e. non
enim aeris corpora, quæ relinquuntur eo
tempore maiora fieri po&longs;&longs;unt, ita vt ex
pul&longs;orum corporum locum repleant. nam
&longs;i augerentur cum nulla ip&longs;is &longs;ub&longs;tantia ex
trin&longs;ecus accedat, veri&longs;imele e&longs;&longs;et augu
mentum fieri per rarefactionem. hoc au
tem e&longs;t implicatio &longs;ecundum euacuatio
nem. &longs;ed uacuum nullum e&longs;&longs;e dicunt. non
igitur augebuntur corpora: neque enim
ex quibus per&longs;picum e&longs;t in ae
ris corporibus di&longs;&longs;eminata e&longs;&longs;e qu&ecedil;dam va
cua inter media, & vi quadam adueniente
ea præter naturam in vacua reclinare: aer au
tem qui e&longs;t in va&longs;e inuer&longs;o in aquam, haud
valde comprimitur. quod enim vim infert
ad id efficiendum minime idoneum e&longs;t, quip
pe cum naturaliter aqua ip&longs;a in &longs;e ip&longs;a ne
que grauitatem, neque vehementem com
pre&longs;sionem habeat. quamobrem contingit,
vt vrinantes in profundum maris infinitas
metretas &longs;upra humeros habentes ab aqua
non cogantur re&longs;pirare, cum paruus omni
no aer in naribus comprehendatur. Quæ au
tem cau&longs;&longs;a &longs;it, curij, qui in profundo na
tant &longs;icuti dictum e&longs;t, infinitum aqu&ecedil; pon
dus &longs;upra humeros habentes non compri
muntur, con&longs;ideratione dignum videtur. di
cunt igitur quidam propterea quo aqua
æquegrauis e&longs;t ip&longs;a &longs;ecundum &longs;e ip&longs;am;
Hi autem nihil dicunt propter quid ij, qui
deor&longs;um nanant à &longs;uperiori aqua non com
primantur. itaque illud hoc modo demon
intelligamus &longs;uperius humi
dum à &longs;uperficie compre&longs;si &longs;ecundum quam
imponitur aqua, corpus aliquod e&longs;&longs;e &ecedil;que
graue atque humidum, habens&qacute;ue ean
dem figuram, quam humidum &longs;uperius;
hoc autem intelligamus in humidum inijci,
ita vt inferior ip&longs;ius &longs;uperficies compre&longs;&longs;o
congruat &longs;it&qacute;ue tamquam illud ip&longs;um; &
&longs;imiliter ac &longs;uperius humidum imponatur.
per&longs;picuum igitur e&longs;t hoc corpus dimi&longs;&longs;um
neque ab humido quicquam extare, neque
&longs;ub humidi &longs;uperioris &longs;uperficie demergi.
&longs;iquidem demo&longs;tratum e&longs;t ab Archimede
in libro de ijs, qu&ecedil; in aqua uehuntur corpora
æquegrauia atque humidum in humidum di
mi&longs;&longs;a neque extare ab humido, neque demer
gi. non igitur comprimet ea quæ &longs;ubijciun
tur. ablatis autem de&longs;uper comprimenti
bus corpus in eodem loco permanebit. quo
modo igitur comprimet corpus quod non
appetit in inferiorem locum de&longs;cendere?
eodem modo & humidum vbi erat corpus
&longs;ubiecta non comprimet; quatenus enim ad
quietem, & motum attinet, non differt di
pante. at vero vacua e&longs;&longs;e ex his etiam qui
&longs;piam percipiat. vacuis enim non exi&longs;tenti
bus, neque per aquam, neque per aerem
neque per aliud corpus vllum po&longs;&longs;et lumen
tran&longs;ire, aut caliditas aut alia potentia cor
porea. nam quomodo radij &longs;olares per aquã
infundum va&longs;is penetrarent? &longs;i enim aqua
non haberet poros, &longs;ed radij aquam ui &longs;cin
derent, contingeret va&longs;a plena &longs;uperfundi,
quod fieri non videmus. ad h&ecedil;c &longs;i aquam vi
&longs;cinderent, non vtique radiorum alij ad &longs;u
periorem locum frangerentur, alij deor&longs;um
caderent. nunc autem quicunque aquæ par
ticulis occurrunt franguntur ad &longs;uperiorem
locum: quicunque vero incidunt in aquæ
vacua paucis particulis occurrentes in va&longs;is
fundum peruadunt. pr&ecedil;terea ex his con&longs;tat
aquæ vacua ine&longs;&longs;e. uinum enim in aquam
iniectum uidetur &longs;ecundum fu&longs;ionem quan
dam per totum aqu&ecedil; locum permeare; quod
non fieret ni&longs;i uacua aqu&ecedil; ine&longs;&longs;ent. lumen
quoque alterum per alterum fertur. nam
cum plures lucernas quis accenderit omnia
per &longs;e inuicem penetrantibus. &longs;ed & per æs,
per ferrũ, & per alia corpora omnia penetra
tio fit, quemadmodum & quod in torpedine
marina contingit. at uero coaceruatum va
cuum præter naturam fieri demo&longs;tratum e&longs;t,
& per vas leue ori appo&longs;itum, & per medi
cum ouum. itaque cum plures demo&longs;tratio
nes &longs;int de vacui natura, eas quas modo attu
limus, &longs;atis e&longs;&longs;e arbitrari &longs;umus; etenim per
ip&longs;a &longs;en&longs;ilia demo&longs;trationes factæ &longs;unt. vni
uer&longs;e igitur dicere licet, omne corpus ex te
nuibus con&longs;tare corporibus, inter quæ &longs;unt
vacua di&longs;&longs;eminata particulis minora. quam
obrem abu&longs;iue dicimus nihil e&longs;&longs;e vacuum
vi aliqua non accedente, &longs;ed omnia e&longs;&longs;e ple
na vel aere vel humido uel alia quapiam &longs;ub
&longs;tantia quantum autem alicuius horum ex
cedit, tantundem alterius con&longs;equitur, &
euacuatum replet locum. prætera uacuum
quidem coaceruatum natura non e&longs;&longs;e non ac
cedente aliqua ui: & rur&longs;us nunquam e&longs;&longs;e pe
nitus uacuum, &longs;ed pr&ecedil;ter naturam factum.
His explicatis deinceps theoremata quæ
ficiuntur con&longs;cribemus. per ea enim uarij ad
modum & admirabiles motus inueniuntur.
his autem prius con&longs;ideratis elementi cau&longs;&longs;a
con&longs;cribemus & de inflexis &longs;iphonibus: hi
enim ad multa &longs;piritalium perutiles &longs;unt.
Sit inflexus Si
phon
bus ABC, cuius
AB quidem crus
&longs;it in vas DE ple
no aqua; &longs;it&qacute;ue
aquæ &longs;uperficies
ad rectam lineã,
in qua FG: & in
flexi &longs;iphonis crus
AB impleatur a
qua u&longs;que ad F
G rectam; hoc
e&longs;t pars ip&longs;ius A
H, pars vero HB
C &longs;it aere plena.
Si igitur per o&longs;cu
lum C prædictũ
aerem ore attra
hamus, &longs;imul con
&longs;equetur & humi
dum, propterea
quòd, vt antedi
ctum e&longs;t, locus
omninovacuus e&longs;
&longs;e non pote&longs;t. & &longs;i quidem &longs;iphonis o&longs;culum C
&longs;it in
directum ip&longs;i FG, impletus aqua non tamen fluet &longs;i
phon, &longs;ed manebit plenus, ita vt ABC pars ip&longs;ius aqua
repleta &longs;it, quamuis ea præter naturam &longs;ur&longs;um feratur;
verum in&longs;tar lancis cuiu&longs;dam æquilibrium habens aqua
&longs;um &longs;u&longs;pen&longs;a &longs;ecundum BC. Quod &longs;i
&longs;iphonis o&longs;culum
exterius &longs;it infra rectam lineam FG, vt K, fluit aqua, quo
niam pars, quæ in KB, cum &longs;it grauior ea, qua in BH,
peruincit, attrahit&qacute;;, & u&longs;que eo fluit, quo ad o&longs;culum
K in directum &longs;uperficie aquæ con&longs;tituatur. & rur&longs;us
propter eandem cau&longs;&longs;am non amplius fluet. &longs;i uero o&longs;cu
lum exterius &longs;iphonis &longs;it infra K, vt L, fluit quou&longs;que a
quæ &longs;uperficies ad o&longs;culum A perueniat. Itaque &longs;i veli
mus totam, quæ e&longs;t in va&longs;e, aquam haurire, demitte
mus &longs;iphonem, ita vt o&longs;culum A va&longs;is fundum atun
gat, tantum ab eo di&longs;tans, quantum ad aquæ fluxum &longs;a
tis e&longs;&longs;e videatur. Hanc igitur cau&longs;&longs;am, quam diximus,
in &longs;iphone quidam attulerunt, dicentes maius crus, quod
aqu&ecedil; plus habeat attrahere minus. At uero huiu&longs;modi
cau&longs;&longs;am fal&longs;am e&longs;&longs;e, & eum, qui his credit,
valde errare,
&longs;i ab humili loco aquam educere conetur, ita demo&longs;tra
bimus. Fiat enim &longs;iphon habens interius crus & longius
& angu&longs;tum; exterius vero latius & multo minus &longs;ecun
dum longitudinem, adeo vt plus aqu&ecedil; capiat, quàm
crus longius. & ita aqua impleatur. maius autem ip&longs;ius
crus immittatur in vas aqu&ecedil;, uel etiam in aliquem pute
um. &longs;i igitur exterius crus fluere permittamus, plus
aqu&ecedil; habens, quàm interius, ex maiori aquam attrahet,
quæ quidem etiam &longs;imul trahet eam, quæ e&longs;t in puteo:
& cum fluere c&ecedil;perit totam hauriet, vel &longs;emper fluet,
quoniam humidum exterius plus e&longs;t eo, quod in crure in
ter iori continetur. Atqui hoc fieri non apparet. Non igi
tur dicta cau&longs;&longs;a vera e&longs;t. Itaq; videamus naturalem cau&longs;
&longs;am. Quoniam enim omne humidum continuum, &
quie&longs;cens &longs;phæricam &longs;uperficiem &longs;u&longs;cipit,
centrum ha
bentem idem quod terra; non quie&longs;cens autem u&longs;que
eò fluit, quoad, vt dictum e&longs;t, in vna &longs;uperficie
&longs;phærica
humiduũ in
vtrumque ip&longs;orum, & implentes &longs;iphonem, digiti&longs;que
ip&longs;ius o&longs;cula comprehendentes, demittemus alterum
crus in vnum dictorum va&longs;orum adeo, vt aqua demerga
tur; alterum vero in alterum vas: fiet tota aqua conti
nua, vtrumquæ enim humidorum, quæ &longs;unt in va&longs;ibus
coniungitur cum eo, quod e&longs;t in &longs;iphone, ita vt totum
continuum fiat. &longs;i igitur &longs;uperficies humidorum, quæ
prius erant in va
&longs;ibus,
perficie cõ&longs;i&longs;tant,
quie&longs;cet & &longs;ic v
traque ip&longs;arũ de
mer&longs;o &longs;iphone;
&longs;in minus, quo
niam aqua conti
nua facta e&longs;t, ne
ce&longs;&longs;ario ob conti
nuitatem in humi
liorem locum flu
et, quou&longs;que vel
omnis aqua quæ
in va&longs;ibus, in vna
&longs;uperficie &longs;it, vel
alterum va&longs;orum
exinaniatur. fiant
igitur in vna &longs;u
perficie humida,
quæ &longs;unt in va&longs;i
bus. quie&longs;cent vti
que, ita vt etiam
humidum, quod
e&longs;t in &longs;iphone, &longs;i
Quod &longs;i quis mente concipiat &longs;iphon&etilde;
di&longs;
&longs;ectum iuxta &longs;uperficies humidorum, quæ &longs;unt in va&longs;i
bus; & ita quie&longs;cet humidum, quod e&longs;t in &longs;iphone. er
go & &longs;iphon ip&longs;o &longs;u&longs;pen&longs;o, & in neutram
partem incli
nato, rur&longs;us quie&longs;cet humidum, &longs;iue æqualem omnino
habens latitudinem, &longs;iue alterum crus altero multo ma
ius &longs;it. non enim in hoc cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur humidum quie
&longs;cat, &longs;ed in eo, quod ip&longs;ius o&longs;cula &ecedil;qualiter
iaceãt. Quo
modo igitur eo &longs;u&longs;pen&longs;o humidum non defluit ob pro
priam grauitatem, cum &longs;ubiectum aerem leuiorem ha
beat? quoniam locus omnino vacuus e&longs;&longs;e non pote&longs;t.
&longs;i enim debet humidum defluere, prius impleri oportet
&longs;uperiorem locum &longs;iphonis, in quemadmodum aer ingredi nequit.
Quod &longs;i quis &longs;uperiorem &longs;iphonis locum perforet, &longs;ta
tim effluet humidum aere &longs;uccedente. &longs;ed antequam per
foretur, humidum, quod e&longs;t in &longs;iphone &longs;ubiecto aeri in
&longs;idens ip&longs;um propul&longs;at, is autem non habens, quò
&longs;ece
dat progredi humidum non &longs;init. verum cum per fora
men locum obtinuit, quò &longs;ecedat aer, tum aqu&ecedil; grauita
tem non ferens &longs;ecedit. Hanc eandem ob cau&longs;&longs;am & vi
num &longs;iphone &longs;ur&longs;um ore præter naturam attrahimus. ex
cipientes enim aerem, qui e&longs;t in &longs;iphone, pleniores,
quàm antea efficimur, & euellimus coniunctum ip&longs;i ae
rem. hic uero eum qui à principio, quou&longs;que ad vini &longs;u
perficiem vacuatio fiat, & tunc vinum euul&longs;um &longs;ecedit
in locum exinanitum &longs;iphonis. alius enim locus non e&longs;t,
in quem &longs;ecedat; ob hanc cau&longs;&longs;am & &longs;ur&longs;um
præter na
turam fertur. alioqui quie&longs;cet humidum in &longs;iphone, quã
do in vna &longs;uperficie &longs;phærica con&longs;tituatur, cuius
c&etilde;trum
e&longs;t idem, quod terr&ecedil; centrum. quoniam &longs;i humidi alicu
ius &longs;uperficies &longs;phærica &longs;it, centrum habens idem, quod
terra, quie&longs;cit. &longs;i enim fieri pote&longs;t, non quie&longs;cat, ergo
ip&longs;a mota quie&longs;cet. quie&longs;cat igitur. erit &longs;phærica
&longs;uperfi
ciem idem nã
que humidum ab ali
quo communi alium,
atque alium occupa
uit locum. vtr&ecedil;que igi
tur &longs;uperficies per ter
ræ centrum plano ali
quo &longs;ecentur, & faci
ant lineas in &longs;uperficie
bus, circulorum cir
cumferentias, quæ i
dem c&etilde;trum habeant,
quod terra, videlicet
ABC FBD; ducaturque BG. quare BG æqualis e&longs;t
vtrique ip&longs;arum GF GA. quod e&longs;t ab&longs;urdum. ergo
quie&longs;cat nece&longs;&longs;e e&longs;t.
II.
E&longs;t autem & alius, qui vocatur medius &longs;pi
ritalis diabetes, eandem actionem habens,
quam inflexus &longs;iphon.
Sit enim vas &longs;imiliter aqua plenum AB: & per eius
fundum traijciatur tubus CD coarctatus ip&longs;i fundo, &
in partem inferiorem excedens. o&longs;culum autem eius C
non communicet cum ore va&longs;is AB, &longs;ed alter tubus
EF ip&longs;um circum&longs;ideat, ab eo vndique &ecedil;qualiter di&longs;tans:
& o&longs;culum quidem &longs;uperius, &longs;quammula EG, ab o&longs;cu
lum C parum di&longs;tante cooperiatur: o&longs;culum vero inferius
tubi EF tantum di&longs;tet à fundo va&longs;is AB, quantum ad
aqu&ecedil; fluxum &longs;ufficiat. His ita di&longs;po&longs;itis &longs;i per
o&longs;culum D
&longs;imiliter attrahamus aerem, qui e&longs;t in CD &longs;iphone, &longs;i
fluat. & tunc tota fluet, quæ in AB va&longs;e aqua ob exce&longs;
&longs;um &longs;iphonis extra. aer enim, qui interijcitur inter hu
midum & tubum EF,
cum modicus &longs;it, po
te&longs;t &longs;ecedere in tubũ
CD, & &longs;imul aquam
attrahere. non con&longs;i
&longs;tet autem fluxus ob
exce&longs;&longs;um extra. ete
nim non exi&longs;tente EF
ce&longs;&longs;abit fluere, cum
&longs;uperficies humidi ad
C fiat manente exce&longs;
&longs;u. &longs;ed propterea
quod non pote&longs;t aer
&longs;ubingredi toto EF
in aqua demer&longs;o, flu
xus non con&longs;i&longs;tet &
qui ingre&longs;&longs;us e&longs;t aer
in vas AB exeunti
aquæ &longs;uccedet. totum
enim exterius tubi o
&longs;culum ad aquã &longs;em
per humilius e&longs;t &longs;u
perficie aquæ, quæ in
va&longs;e. cum autem non pos&longs;it vna fieri &longs;uperficies, totam
excernit aquam, & maiori grauitate fit attractio. Quod
&longs;i non velimus aerem, qui in tubo CD continetur, ore
attrahere, infundemus aquam in vas AB quou&longs;que &longs;u
perinfu&longs;a per tubum CD principium fluxus accipiat, &
ita rur&longs;us tota, quæ e&longs;t in AB va&longs;e, aqua exhaurietur.
vocatur autem vt dictum e&longs;t, CD EF &longs;piritalis &longs;iphon,
vel &longs;piritalis diabetes.
Ex iam demon&longs;tratis per&longs;picuum e&longs;t
&longs;i
phonis fluxum, eo immobili permanente in
æqualem fieri. idem enim contingit & va&longs;e
ad fundum perforato, & fluente: nam&qacute;ue &
& hic fluxus inæqualis e&longs;t, propterea quod
in principio quidem aquæ effu&longs;io maiori gra
uitate premitur, po&longs;t vero ea euacuta mino
ri. quo &longs;iphonis exce&longs;&longs;us maior e&longs;t, eo ce
lerior fluxus efficitur. rur&longs;us enim fluxus, qui
fit per o&longs;culum ip&longs;ius, maiori grauitate vrge
tur, quàm cum minor &longs;it exterior exce&longs;&longs;us,
quo videlicet &longs;uperficies aquæ in va&longs;e exi
&longs;tentis exterius &longs;iphonis o&longs;culum excedit. flu
xus igitur per &longs;iphonem &longs;emper inæqualis
iam dictus e&longs;t. oportet autem fluxum &longs;emper
æqualem per &longs;iphonem inuenire.
flexum. III.
Sit aliquod AB vas aqua plenum in quo &longs;upernatet
CD lebetarium, habens os obtectum operculo CD. per
operculum vero, & fundum lebetarij traijciatur &longs;ipho
nis alterum crus, & &longs;tanno ad foramina coarctetur. al
terum autem crus &longs;it extra vas AB: habeat&qacute;ue o&longs;culum
humilius, quam &longs;it aquæ in va&longs;e exi&longs;tentis &longs;uperficies.
Si
nis
rius aerem, qu&ecedil;
e&longs;t in &longs;yphone at
trahemus, &longs;imul
con&longs;equetur &
humidum; quòd
non po&longs;sit in &longs;i
phone locus om
nino vacuus e&longs;&longs;e.
& cum principiũ
fluxus acceperit
&longs;iphon, eou&longs;que
fluet, quoad to
tam, quæ in va&longs;e
continetur, aquã
exhau&longs;erit. e&longs;t au
tem is fluxus æ
qualis, præterea
quòd exce&longs;&longs;us &longs;i
phonis extra,
quo in partem in
feriorem excedit &longs;uperficiem aquæ &longs;emper idem manet;
quoniam in va&longs;is exinanitione &longs;imul & lebes cum &longs;ipho
ne de&longs;cendit. quò autem exce&longs;&longs;us extra maior &longs;it,
eò
velocior erit fluxus, quamquam per &longs;e ip&longs;um aæqualis.
Sit dictus &longs;iphon EFG, aqu&ecedil; autem &longs;uperficies ad rectam
lineam HK.
&longs;iphonem. IIII.
At fluxus partim quidem æqualis, partim
vero inæqualis fit per &longs;iphonem. voco autem
partim æqualem, & partim inæqualem, quan
do per aliquod tempus volentibus nobis æ
qualis &longs;it factus à principio fluxus, & rur&longs;us
per aliud tempus &longs;i ita nobis placeat, æqua
lis &longs;it per &longs;e ip&longs;um, priori vero vel tardior,
vel velocior.
Sit enim rur
&longs;us
lebes CD, per o
perculũ vero, &
fundum lebetis
traijciatur cana
lis latior, quàm
crus interius &longs;i
phonis: & &longs;it hic
canalis ML, coar
ctatus & opercu
lo, & fundo lebe
tis. operculo au
tem in&longs;i&longs;tat peg
matium ex regu
lis compactum,
quemadmodum
littera xxx, & &longs;it C
NXD. In regulis
rum longitudinem in&longs;culpantur canales, in quibus alte
ra regula OP expedite percurrat. &longs;it etiam cochlea RS
recta pertingens ad operculum CD, & perforamen,
quod e&longs;t in regula OP tran&longs;iens. &longs;it præterea tylus ali
quis regula OP coniunctus, ita vt in&longs;eratur in helicem
coche&ecedil;, excedat autem cochlea &longs;upra regulam NX, &
exce&longs;&longs;ui adnectatur an&longs;a, per quam cochleam conuerta
mus, ita vt regula OP interdum quidem &longs;ublimis fiat,
interdum vero depre&longs;&longs;a. cui regulæ coniunctum &longs;it
crus interius &longs;iphonis, permeans etiam per canalem LM,
adeo vt o&longs;culum ip&longs;ius aqua, quæ in va&longs;e demergatur.
Si igitur rur&longs;us per o&longs;culum exterius humidum attraha
mus, fluet siphõ
æqualiter, quo
u&longs;que totũ, quod
e&longs;t in va&longs;e, humi
dum exhauria
tur. Quando au
t&etilde; volumus per
ip&longs;um alterũ fie
ri fluxum, predi
cto velociorem,
&longs;ed tamen æqua
lem per &longs;e&longs;e, con
uertimus cochle
am, ita vt regu
la OP depre&longs;sior
fiat. erit enim ex
ce&longs;&longs;us &longs;iphonis
extra maior prio
ri, ideo&qacute;ue flu
xus æqualis qui
Quod &longs;i ad huc
velociorem e&longs;&longs;e fluxum velimus, conuertenius cochleam
vt regula OP etiam magis deprimatur. &longs;i vero tardio
rem eadem regula OP in &longs;ublime attollatur. atque ita
erit per &longs;iphonem fluxus partim quidem æqualis, par
tim vero inæqualis. vt autem per os no&longs;trum aquam
non attrahamus, neq; enim hoc in omnibus &longs;iphonibus
fieri pote&longs;t, præterquam in valde paruis, ita faciemus.
Sit &longs;meri&longs;mation aliquod, cuius ma&longs;culum
quid&etilde; ap
ponatur extrin&longs;eco &longs;iphonis cruri, ita vt per ip&longs;um fluat,
&longs;it&qacute;; TY, fœmina vero TYV prius agglutinata va&longs;i LZ
habeat au
tem ad fundum effluxionem xxx. Quando igitur volumus
per &longs;iphonem educere aquam, quæ e&longs;t in va&longs;e AB, efflu
xionem va&longs;is LZ digito comprehendentes, ip&longs;um aqua
implebimus. po&longs;tea fœmineum &longs;meri&longs;ma ma&longs;culo
aptan
tes, effluxionem xxx demittemus. euacuaro autem LZ va
&longs;e, aer in &longs;iphone exi&longs;tens in euacuatum locum proce
det, quem con&longs;equetur humidum quod in va&longs;e AB, ita
vt &longs;iphon impleatur. deinde auferentes vas LZ &longs;ipho
nem fluere &longs;inemus. oportet autem &longs;iphonem recte de
&longs;cendere, &longs;i officium &longs;uum præ&longs;tare debeat; illud
autem
erit, quando ad va&longs;is AB labrum duas regulas rectas cõ
pingemus, atque inter ip&longs;as intrin&longs;ecum &longs;iphonis crus
con&longs;tituemus, ita vt vtra&longs;que contingat. ad idem vero &longs;i
phonis crus intrin&longs;ecum vtrinque clauiculam affigemus
regulas contingentem in parte interiori. ita enim neque
obliquum, neque in anteriorem partem declinabit re
cto enim, & exqui&longs;ite de&longs;cendet clauiculis regulas atte
rentibus.
VI.
Eorum vero, quæ ad opus con&longs;truuntur,
nunc incipiamus con&longs;tructiones explicare, à
minoribus, tamquam ab elementis initium
facientes.
VI.
E&longs;t enim quædam parua &longs;tructura ad effun
dendum vinum vtilis.
Nam con&longs;truitur &longs;phærula concaua ex
ære, qualis e&longs;t
AB ex inferiori quidem parte minutis, & den&longs;is forami
nibus perforata; veluti cribrum, ex &longs;uperiori vero tu
bum habens CD &longs;imul cum ip&longs;a perforatum & coarcta
tum, cuius o&longs;culum &longs;uperius apertum &longs;it. Quando igi
tur quis velit vinum effundere comprehendens altera
manu tubum CD ad C o&longs;culum demittat &longs;phærulam in
vinum quou&longs;que tota occultetur. & vinum quidem per
foramina ingreditur, aer autem, qui intus e&longs;t, extrudi
tur, & per tubum CD excedit. Quod &longs;i quis pollice tu
bi o&longs;culum C ob
&longs;truens
e vino extrahat,
non fluet vinum,
quod e&longs;t in &longs;ph&ecedil;ru
la, propterea quod
aer in locũ vacuũ
ingredi nõ pote&longs;t:
aditus enim e&longs;t per
o&longs;culũ C, qui qui
d&etilde; digito ob&longs;trui
tur. Cum igitur ve
limus vinum effun
di, digitum remit
timus: & aer &longs;ucce
dens vacuatum re
plet locum. Si autem rur&longs;us &longs;piraculum C digito pre
memus, &longs;i&longs;tetur vini fluxus, quou&longs;que rur&longs;us digito
&longs;piraculum remittemus. licet etiam in aquam cali
dam, vel frigidam immergendo rur&longs;us continere, po
&longs;tea emittere quantum velimus, quoad totum, quod
e&longs;t in &longs;phærula humidum effundatur. & &longs;i infle
xa fiat extremitas tubi CD, quo &longs;cilicet e&longs;t ad
datior erit, quippe quòd o&longs;culum facilius digito com
prehendamus.
VII.
Eodem modo ex eadem &longs;phærula, & fri
gida, & calida aqua emitti pote&longs;t, quando
velimus.
Con&longs;truitur e
nim
rula AB diaphra
gma habens medi
um, ac rectum C
D: & in parte &longs;u
periori &longs;imiliter tu
bum EF vnà cum
&longs;phærula perfora
tum, & coarcta
tum, in quo &longs;it dia
phragma medium
CG, continuatum
ip&longs;i CD diaphra
gmati. de&longs;uper au
tem reflexiones H
K pertinentes ad
vtramque partem locorum, qu&ecedil; in EF, & ex vtraque par
te diaphragmatis CD in fundo &longs;phærulæ ad D, &longs;int fo
ramina &longs;imilia ijs, quæ in trullis coquinarijs in&longs;tar cri
bri. Quando igitur volumus calidam aquam haurire,
comprehendentes duobus digitis o&longs;cula HK, &longs;phæru
lam in aquam immergemus, remittemu&longs;&qacute;ue alterum
&longs;piraculurum, videlicet H, vt aer qui e&longs;t in hemi&longs;phærio
BCD per &longs;piraculum H extrudatur, calida vero per
mi&longs;ph&ecedil;rium
repleat. Rur&longs;us cõ
prehendentes &longs;pi
raculum H educe
mus ex calida &longs;phæ
rulam, quam vti
que cõtinebit, pro
pterea quòd aer
aditum nõ habeat.
Immergentes igi
tur &longs;imiliter in fri
gidã remittemus
&longs;piraculum K, &
rur&longs;us repleto AC
D hemi&longs;phærio,
comprehendentes
ip&longs;um K educemus &longs;ph&ecedil;rulam plenam aqua calida, & fri
gida. Itaque cum volumus alterum eorum effluere, re
mittemus &longs;piraculum, quòd e&longs;t &longs;ecundum ip&longs;um: &
cum non amplius effluere volumus, rur&longs;us &longs;imiliter com
prehendemus, & hoc eou&longs;que faciemus, quo ad totum
effundatur. licet etiam &longs;imiliter ex eadem &longs;phærula & vi
num & aquam calidam, & frigidam, & aliud quodcum
que voluerimus & haurire, & emittere quantum, & quã
do volumus, &longs;i pura fiant diaphragmata, & foramina,
per quæ in quemcumque locum ingrediatur aer, & rur
&longs;us expellatur. po&longs;&longs;unt autem pro inflexis o&longs;culis
e&longs;&longs;e fo
ramina circa tubi latus in parte &longs;uperiori ad locos perti
nentia, quæ comprehendimus digitis quando præclu
dere volumus. &longs;ed ne foramina appareant cooperiemus
ip&longs;a canaliculo, ita vt ab eodem tubo vtraque defluere
videantur.
VIIII.
Con&longs;truitur etiam prochyta plus, minusve
humidi &longs;u&longs;cipiens, & emittens, aliquando
quidem plus, aliquando vero minus, ita vt
vino & aqua
in ip&longs;um infu
&longs;is, interdum
aquam purã,
interdum vi
num purum,
interdum ve
ro mixtum e
mittat. e&longs;t au
tem con&longs;tru
ctio talis.
Sit prochyta A
B diaphragma ha
beas mediũ CD:
& in diaphragma
te iuxta ventrem
va&longs;is foramina in
&longs;tar cribri, in or
bem di&longs;po&longs;ita, v
bi punctum E in
loco autem &longs;ecun
in ip&longs;o diaphrag
mate &longs;it foram&etilde;
rotundum F, per
quod tubus im
pellatur PHK
diaphragmati co
arctatus, & à fun
do prochytæ pa
rum di&longs;tans, vbi
G. alterum uero
ip&longs;ius o&longs;culum H
&longs;imul perforetur
cum latere pro
chyt&ecedil; &longs;ub auricu
la, cui coagmen
tetur, exi&longs;tens ca
uum, habens&qacute;;
foramen in par
te exteriori auri
culæ K. quod qui
dem cum opus
fuerit, digito cõ
prehendimus. Si
igitur compre
hendetes &longs;piraculum K, vt dictum e&longs;t, aliquod humi
dum in prochytam infundamus, manebit illud in loco
&longs;upra diaphragma, cum non po&longs;sit per cribum in lo
cum inferiorem deferri. non pote&longs;t autem, propterea
quòd non alium habet egre&longs;&longs;um, præterquam eum, qui
fit per &longs;piraculum K. Cum igitur remittemus &longs;piraculũ,
tunc humidum in locum inferiorem de&longs;cendit: & plus
continebit prochyta. itaque &longs;i prius infundentes vinum
culum, & aquam infundamus, non commi&longs;cebitur ea
cum vino, &longs;ed cum prochytam conuerterimus, puram
aquam emittet. cum vero remi&longs;erimus &longs;piraculum a
qua adhuc fluente &longs;imul fluet & vinum; propterea quod
in locum exinanitum aer per &longs;piraculum &longs;uccedet. po
&longs;tea vinum purum emittetur. licet autem & priu&longs; infu
&longs;a aqua, &longs;piraculo&qacute;; comprehen&longs;o vinum infundere, ita
ut alijs quidem vinum purum, alijs mixtum, alijs uero
cum illudere velimus puram aquam emittet.
De IX.
Con&longs;truitur quoque &longs;phæra concaua, vel
aliud vas, in quod infu&longs;um humidum &longs;ua &longs;põ
te & cum magna vi in altitudinem expri
mitur, adeo ut totum effundatur, quam
quam & lation &longs;ur&longs;um præter naturam in&longs;it.
e&longs;t autem con&longs;tructio talis.
Sit &longs;phæra capiens cotylas circiter &longs;ex,
habens&qacute;ue al
ueũ ex firma lamina, adeo vt futuram aeris compre&longs;sio
n&etilde; &longs;u&longs;tinere po&longs;&longs;it: & &longs;it AB, collocata in
aliquo hypo
&longs;pario C. perforata autem ip&longs;a in &longs;uperiori parte intro
mittatur tubus, di&longs;tans à loco qui &longs;ecundum diame
trum foramini opponitur, quãtum ad aquæ fluxum &longs;a
tis &longs;it: & in &longs;uperior&etilde; partem &longs;phæræ
paulum emineas,
coagmentatus&qacute;;; ip&longs;ius alueo iuxta foramen. &longs;cindatur
autem o&longs;culum &longs;uperius in duos tubos DG DF. qui
bus conglutinentur alij duo tubi tran&longs;uer&longs;i GHKL
FMNX; &longs;imul perforati cum ip&longs;is DG DF. & alius tu
tatur
HKI. FMNX &longs;i
mul perforatus
cum ijs, qu&ecedil; &longs;unt
in GHKLIM
NX foraminibus
& habens tubuluũ
rectum appo&longs;itũ
RS, &longs;imul cum ip
&longs;o perforatum: &
in paruum o&longs;cu
lum de&longs;inens,
quod &longs;it S. &longs;i igi
tur apprehend&etilde;
tes tubulum RS
inuertamus ipsũ
PO tubum, oc
cludentur &longs;ibi ip
&longs;is re&longs;pondentia
foramina; ita ut
humidum, quod
exprimi debet,
egre&longs;&longs;um non ha
beat. demittatur
etiam alius tubus in &longs;phæra TYV per aliquod foramen
habens inferius o&longs;culum V ob&longs;tructum: à latere vero fo
ramen rotundum Q iuxta fundum, cui clauicula appo
natur à Romanis a&longs;&longs;arium appellata, cuius con&longs;tructio
nem deinceps exponemus. alius autem tubus Z xxx demit
tatur aptatus in tubum TYV. Si igitur euellentes tubũ
Z xxx, in ip&longs;um TYV humidum infundamus, ingredietur il
lud in &longs;ph&ecedil;ræ alueum per foramen Q, aperta clauicula in
ramina iam dicta, & po&longs;ita &longs;ecundum foramina, quæ in
tubis GHKL FMNX. Itaque cum dimidium &longs;phæræ
occupauerit humidum, inclinamus tubulum SR, ita ut
foramina &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondentia permutentur. po&longs;tea
demittentes tubum Z xxx per ip&longs;um extrudimus aerem, &
humidum in tubo TYV contentum, qui quidem per cla
uiculam in &longs;phæræ alueum cum violentia irrumpit, pro
pterea quòd &longs;phæra plena &longs;it aere & humido. fit
autem
irruptio ob aeris compre&longs;sionem in vacua, qu&ecedil; intra ip
&longs;um includuntur, peruadentis. Deinde rur&longs;us euellen
tes tubum Z xxx, ita vt TYV tubus aere impleatur, rur
&longs;us tubum Z xxx demittemus, atque in &longs;phæram prædi
ctum aerem impellemus: id&qacute;ue sæpius facientes ha
bebimus in &longs;ph&ecedil;ra multum aerem compre&longs;&longs;um. At ve
ro inclu&longs;um aerem euul&longs;o embolo, non exire per&longs;pi
cuum e&longs;t, quod clauicula ab ip&longs;o ad interiores partes
impul&longs;a claudatur. Si igitur rur&longs;us eleuabimus tubulum
RS ita vt rectus fiat, & foramina &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondeant,
tunc exprimetur humidum, quod aer compre&longs;&longs;us in pro
priam magnitudinem effundatur, & &longs;ubiectum humi
dum extrudat. Quòd &longs;i compre&longs;&longs;us aer multus &longs;it
totum
expellet humidum, ita vt etiam &longs;uperfluus aer &longs;imul
cum humido eijciatur.
De X.
A&longs;&longs;arium autem, de quo dictum e&longs;t, con
&longs;truitur hoc modo.
Duo laterculi qua
drati
&longs;truantur, haben
tes vnumquodq;
latus circiter v
nius digiti, cra&longs;&longs;i
tudinem aut&etilde; ue
luti amu&longs;is. Hi
igitur inter &longs;e ap
tati &longs;ecundum la
titudinem deter
gantur, hoc e&longs;t ex
poliantur, ita ut
inter ip&longs;os neque
aer, neque humi
dum interdicat.
Sint autem hi AB
CD EFGH: & ip&longs;orum vnus, videlicet ABCD in me
dio perforetur foramine rotundo, cnius diameter &longs;it
ut tertia pars digiti. Itaque latere AD aptato ad EH,
laterculi inter &longs;e&longs;e cardinibus vinciantur, ita ut eorum
&longs;uperficies expolit&ecedil; inter&longs;e conueniant. Cum igitur per
ip&longs;os operari voluerimimus, conglutinatur laterculus AB
CD foramini, per quod &longs;iue aerem, &longs;iue humidum in
tru&longs;um coercere pote&longs;t, namque ob impul&longs;ionem aperi
tur laterculus EFGH, quòd expedite per cardines mo
ueatur, & aerem, atque humidum excipit, qui includi
tor in uas firmum; ob&longs;i&longs;tens laterculo EFGH, & fora
men clandens, per quod ip&longs;e aer intus impellitur.
XI.
In quibu&longs;dam aris igne euaportante a&longs;&longs;i
con&longs;truitur au
tem hoc modo.
Sit ba&longs;is in qua &longs;tant animalia ABCD, cui quidem
in
&longs;i&longs;tat ara vndique pr&ecedil;clu&longs;a. ip&longs;a etiam ba&longs;is
pr&ecedil;clu&longs;a &longs;it,
ac &longs;imul cum ara perforata in G. per ba&longs;im uero tubus
traijcintur HKL, paulum à ba&longs;is fundo di&longs;tans ad L.
& &longs;imul perforatus cum phiala, quam animal continet
infundatur humidum in ba&longs;im per aliquod fora
men M quod po&longs;t infu&longs;ionem obturetur. Si igitur in ara
EFG ignis accendatur, continget intrin&longs;ecum aerem at
tenuatum in ba&longs;im ferri, & quod in ip&longs;a e&longs;t humidum
extrudere. hoc autem non habens aliam antipari&longs;ta&longs;im
per tubum HKL in phialam procedit, & ita &longs;acrificat
animal. id&qacute;ue tam diu fit, quam diu ignis imponitur.
extincto autem inge rur&longs;us ce&longs;&longs;at &longs;acrificare. atque hoc
Sit autem
tubus, per quem caliditas procedere debet, latior in me
dio. nece&longs;&longs;e e&longs;t enim caliditatem, vel potius uaporem
ab ip&longs;a ortum, cum in ampliorem locum deueniat, ma
iorem euadere, & plus etiam po&longs;&longs;e operari.
XII.
Quædam va&longs;a, ni&longs;i repleta &longs;int, non flu
unt. &longs;i vero repleantur, totum, quod in ip
&longs;is e&longs;t humidum effluit. con&longs;truitur autem
hoc modo.
Sit vas ABCD non coopertum, per cuius fundum
traijciatur vel &longs;piritalis diabetes EFLH, vel in flexus
&longs;iphon GHK. Itaque repleto va&longs;e ABCD, & aqua &longs;uper
infu&longs;a, cõtingit ip&longs;ã per diabetas ferri, & rur&longs;us
effluere,
totum vas
ABDC ex
inaniatur,
&longs;i modo dia
bet&ecedil; princi
pia habeant
propè fun
dum va&longs;is,
ita vt &longs;olum
aquæ fluxus
re&longs;eruetur.
Duobus va&longs;is in quadam ba&longs;i exi&longs;tenti
bus, & vno ip&longs;orum repleto vino, altero au
tem vacuo exi&longs;tente, & vtri&longs;que canales a
pertos habentibus, non effluit vinum, ni&longs;i &
alterum vas aqua impleatur: tunc enim ex
vno quidem eorum, vinum, ex altero autem
aqua effluit, quoad vtraque exinaniantur. di
cuntur autem concordiæ crateres.
Sit ba&longs;is quidem, in qua va&longs;a collocantur ABCD:
va
&longs;a autem &longs;int EF, in quorum vtroque &longs;it inflexus &longs;iphon,
in va&longs;e quidem E &longs;iphon GHK; in F uero LMN, qui
habeant exteriores exce&longs;&longs;us in canales de&longs;inentes. curui
& alter tubus
per ba&longs;im in va&longs;a inflectatur, qui &longs;it XOPR, cuius o&longs;cu
la XR &longs;int ip&longs;as tuborum curuitates. in vas autem
E infundatur vinum, ita ut humidi &longs;uperficies non &longs;it &longs;u
pra tubi curuitatem H. Hucusque igitur vinum non
fluit, propterea quòd tubus non habet principium flu
xus. Quòd &longs;i in vas F aquam infundamus adeo, ut ip
&longs;ius &longs;uperficies excedat curuitatem M, tunc aqua defluet
perq; tubum XOPR feretur in vas E, & principium flu
xus vino dabit: & tunc vtraque va&longs;a effundent, hoc qui
dem vinum, illud vero aquam.
Si in quædam va&longs;a aqua infundatur, vox
redditur melancoryphi, vel &longs;ibilus. con&longs;trui
tur autem hoc modo.
Sit ba&longs;is præclu&longs;a ABCD, & per AD
operculum in
fundibulum EF traijciatur, cuius caulis di&longs;tet a fundo,
quantum ad aquæ fluxum &longs;atis &longs;it, & operculo coarcte
tur. Sit etiam syringula CHK; quæ &longs;onum fundere con
&longs;ucuerit; & &longs;imul perforetur cum ba&longs;i, & operculo AD
&longs;imiliter coarctetur. o&longs;culum autem eius K incuruetur in
aquulam appo&longs;ito paruo va&longs;e, quod &longs;it L. infu&longs;a igitur
aqua per infundibulum EF, contingit aerem, qui e&longs;t in
ba&longs;i, extru&longs;um procedere per syringulam GHK; & ita
&longs;onum edere. Quòd &longs;i syringulæ pars extrema incurua
ta &longs;it in aquam, &longs;trepitans apparet &longs;onus, ita ut melan
coryphi vox reddatur. Si vero non apponatur aqua, &longs;ibi
lus tantum erit.
XV.
Voces igitur per &longs;yringas fiunt, &longs;ed diffe
rentes &longs;oni redduntur à &longs;yringis, vel tenuiori
bus, vel cra&longs;sioribus, vel etiam in longitu
dinem exten&longs;is, vel contractis. vel cum pars
ip&longs;arum in aquam immergitur, aut vberio
rem, aut exiliorem, adeo vt multarum aui
cularum hoc modo voces efficiantur. Con
&longs;tuuntur autem vel in fonte, vel in antro,
uel uniuer&longs;e ubicumque aqua influit, auicu
læ multæ per ordinem di&longs;po&longs;itæ, & his a&longs;si
dens noctua, quæ &longs;ua &longs;ponte ad auiculas con
uertitur, & rur&longs;us auertitur. auer&longs;a autem ea
cantant auiculæ & rur&longs;us ad ip&longs;as conuer&longs;a
non amplius cantant: atque hoc sæpius fit.
Con&longs;truitur autem hoc modo.
Sit canaliculus &longs;emper fluens A, & ip&longs;i
&longs;ubijciatur præ
clu&longs;um vas BCDE, habens &longs;piritalem diabetem, uel &longs;i
phona inflexum FG, & demi&longs;&longs;um infundibulum HK, cu
ius caulis di&longs;tet à fundo va&longs;is quantum ad aquæ fluxum
&longs;atis &longs;it. habeat autem plures &longs;yringulas, quales antea di
ximus, vt in L. Itaque dum vas BCDE aqua impletur,
continget aerem, qui e&longs;t in ip&longs;o, extru&longs;um per &longs;yringu
las, auicularum cantus imitari. vnaquæque enim &longs;yrin
minatur. &longs;ed dum po&longs;t repletionem exinanitur per tu
bum CF, non amplius cantare.
Vt autem noctua ad auiculas conuerta
tur, & auertatur, &longs;icuti traditum e&longs;t, ante
Sit enim in aliqua ba&longs;i M axis rectus, & tornatus NX,
cir
ca quem aptetur &longs;yringa OP, quæ expedite circa ip&longs;um
conuerti po&longs;sit. huic autem compactum &longs;it paruum tym
panum RS, in quo in&longs;i&longs;tet noctua ip&longs;i coagmentata, &
circa &longs;yringam duæ catenæ in contrariam partem di&longs;&longs;o
lut&ecedil; TY VG, quæ per duas trochleas referantur, TY
quidem ab pondus Z &longs;u&longs;pen&longs;um, VG vero ad vas con
cauum xxx &longs;ubiectum &longs;iphoni vel &longs;piritali diabetæ FG.
Contingit igitur dum vas BCDE exinanitur, humidũ
ferri in vas xxx, &longs;yringam&qacute;ue OP & noctuam conuerti,
ita vt ad auiculas &longs;pectet. exinanito autem BCDE va
&longs;e, & ip&longs;um vas xxx exinaniri per aliquem &longs;iphonem, vel
&longs;piritalem diabetem, qui e&longs;t in ip&longs;o. quare rur&longs;us pro
pendens pondus Z noctuam auertet eo tempore, quo
vas BCDE impletur aqua, & rur&longs;us auicularum vo
ces redduntur.
XVI.
Simili ratione & tubarum &longs;oni fiunt.
Quando enim in vas præclu&longs;um demittatur caulis in
fundibuli, parum à fundo di&longs;tans, & va&longs;is operculo
coarctetur: deinde tuba habens & codona & lingulam,
&longs;imul perforata cum va&longs;e in parte &longs;uperiori ip&longs;ius; con
tingit infu&longs;o per infundibulum humido aerem, qui in
ip&longs;o e&longs;t, extru&longs;um per lingulam &longs;onum perficere.
XVII.
Apertis templi valuis &longs;onus tubæ hoc mo
do efficitur.
Sit po&longs;t valuas vas ABCD aquam habens, in quo &longs;it
&longs;uffocarium, hoc e&longs;t vas &longs;y&longs;tomum inuer&longs;um F,
quippe
cuius os &longs;en&longs;im cõtrahitur. eius fundo perforato aptetur
tuba habens & codona, & lingulam: canali autem tubæ
cana
li&qacute;; tubæ alligata: & in extremitate eius habens colyma
tion Z, hoc e&longs;t chelonarion, cui &longs;ubijciatur regula NX,
&longs;u&longs;tinens &longs;uffocatorium F, tantum ab aqua di&longs;tans, quam
tum &longs;atis &longs;it. & regula NX circa fibulam O moueatur.
in extremitate autem regulæ X catena, vel funis, alliga
ta referatur per orbiculum P ad partem valuarum, po&longs;te
riorem. continget igitur valuis apertis extentum funem
trahere extremitatem regulæ Y, ita ut regula NX non
amplius colymatio Z &longs;ubijciatur. hoc autem permutato
&longs;uffocatorium in aquam delatum tub&ecedil; &longs;onum efficiet,
propterea quòd aer, qui e&longs;t in ip&longs;o per lingulam, & co
dona extruditur.
XVIII.
In quædam va&longs;a prius in fu&longs;o vino, quan
do aquam infundimus, interdem quidem a
qua pura, interdum vero purum vinum ef
fluit. con&longs;truitur autem hoc modo.
Sit vas ABC habens duo diaphragmata DE FG, &
per vtraque ip&longs;orum impellatur tubus HK, coarctatus
diaphragmatibus, & perforatus foramine L paulo &longs;upra
diaphragma FG. &longs;ub diahpragmate vero DE &longs;it ut &longs;piracu
His ita &longs;e habentibus. &longs;i quis com
prehendens effluxionem C infundat vinum, procedet
per foramen L in locum DEFG. aer enim, qui in ip&longs;o
e&longs;t per &longs;piraculum M recedet. Quando igitur digito ob
turemus &longs;piraculum M, vinum in DEFG loco detinebi
tur. & quando aquam infundamus in partem va&longs;is AB
DE claudentes &longs;piraculum M pura fluet aqua. Si vero di
mittamus M &longs;piraculum, cũ adhuc in parte &longs;upereriori &longs;it
aqua, mixtũ effluet. & po&longs;tea quàm aqua effluxerit, tunc
purum effluet vinum. licet etiam &longs;&ecedil;pius dimi&longs;&longs;o
&longs;piracu
lo M differentes effluxiones fieri. &longs;ed melius e&longs;t prius in
fundentes aquam in locum DEFG, &longs;piraculum&qacute;ue cõ
prehendetes vinum infundere. continget enim aliquan
do quidem purum effluere vinum; dimi&longs;&longs;o autem &longs;pira
culo mixtum: & rur&longs;us comprehen&longs;o vinum purum ef
fluere: id&qacute;ue toties fiet, quoties ip&longs;i voluerimus.
XIX.
Cratere in quadam ba&longs;i collocato, & ple
no exi&longs;tente vino, quantumcumque ex eo
qui&longs;piam hau&longs;erit, rur&longs;us plenus erit crater.
con&longs;truitur autem hoc modo.
Sit vas AB, o&longs;culum habens inter&longs;eptum
diaphragma
te CD iuxta ip&longs;um collum: & per diaphragma demitta
tur tubus EF, paulum à fundo di&longs;tans; alter autem tu
bus GH per fundum impellatur, parum di&longs;tans à dia
phragmate CD: & va&longs;is fundum ad K perforetur, &longs;u
matque tubulum KL. At ip&longs;um vas AB in quadam ba&longs;i
MNXO collocetur, per quam &longs;it tubi GH exce&longs;&longs;us: &
per ba&longs;im vero MNXO &longs;it tubus ST &longs;i
mul cum ba&longs;i, & cratere perforatus; qui habeat altitudi
nem a qualem o&longs;culo H ip&longs;ius GH tubi. infundamus
igitur vinum per tubum EF in vas AB: aer enim per tu
bum GH exibit. & &longs;i quidem KL tubulus aperius &longs;it,
vinum quod infunditur per ip&longs;um in ba&longs;im, & in crate
rem procedet. &longs;i uero obturetur, tunc vas AB implebi
tur. itaque infundamus vinum, & in ba&longs;im MNXO, &
in PR craterem, adeo vt crater plenus &longs;it, & ba&longs;is MN
XO impleatur v&longs;que ad GH tubi o&longs;culum. Quo quidem
facto & obturato o&longs;culo E, vinum quod e&longs;t in AB va&longs;e
non amplius per tubum KL in ba&longs;im fluet, quippe cum
non habeat alium aerem, quem in locum vacuarum &longs;ub
&longs;tituat: erat enim ei aditus per o&longs;culum E. Quando igi
tur ex cratere vinum exhauriemus, aperietur E o&longs;culũ:
& &longs;ubeunte aere rur&longs;us vinum fluet in ba&longs;im & in crate
rem PR, quoad plenus fiat. atque hoc toties erit, quo
ties vinum ex cratere hauriemus. oportebit autem & ba
&longs;im MNXO perforatam e&longs;&longs;e foramine Y. vt aer, qui e&longs;t
in va&longs;e AB vino cedens per o&longs;culum G ingrediatur, &
per foramen Y exeat.
LXX.
Quòd &longs;i in v&longs;um idem parate velimus, vt
cratere in aliquo loco collocato, quanquam
ex ip&longs;o plurimum aquæ hauriatur, tamen
&longs;emper plenus exi&longs;tat, ita con&longs;truetur.
Sit vas AB, & in eo aqua, quæ ad fururum v&longs;um
&longs;uf
ficiat. canalis autem ex ip&longs;o &longs;it CD, cui &longs;ubijciatur tor
cular GH: & regula qu&ecedil;dam iuxta canalem aptetur EF.
ad cuius extremitatem E &longs;u&longs;pendatur &longs;uber K, exi&longs;tens
in torculari. ad F vero religetur catenula habens pondus
plumbeum X, quod ita &longs;it con&longs;tructum, vt &longs;ubere K in
torcularis aqua innatante claudatur canalis. euacuata
autem aqua ex torculari, de&longs;cendens &longs;uber canalem ape
rat; ita ut rur&longs;us influens aqua &longs;uber extollat: & rur&longs;us
canalis claudatur. oportebit autem &longs;uber grauius e&longs;&longs;e eo
pondere, quod ad X con&longs;tituitur. Sit autem iam dictus
crater LM in aliquo loco po&longs;itus, cuius labrum &longs;it in ea
dem &longs;uperficie, in qua torcularis aqua, quando &longs;ubere
innatante canalis non amplius influit: ex torculari vero
feratur tubus in fundum crateris HN. cum igitur pleno
exi&longs;tente cratere hau&longs;erit quis aquam, &longs;imul & eam,
quæ
e&longs;t in HG torculari euacuabit: de&longs;cend&etilde;&longs;q; &longs;uber
canal&etilde;
aperiet: & influens in torcular, & craterem aqua efferet,
& extollet &longs;uber, ita vt rur&longs;us non amplius influat. at
que hoc toties fiet, quoties quis ex cratere aquam ab
&longs;tulerit.
XXI.
In &longs;pondea, hoc e&longs;t in va&longs;a &longs;acrificij
inie
cto quinque drachmarum numi&longs;mate, aqua
ad in&longs;pergendum effluit.
Sit spondeum,
&longs;iue the&longs;aurus AB
CD, cuius o&longs;culũ
A &longs;it detectum: &
in the&longs;auro &longs;it vas
FGHK habens
aquam, & pyxid&etilde;
L, ex qua canalis
LM extra feratur.
va&longs;i autem appo
natur regula recta
NX, circa quam
alia regula apte
tur QP, habens ad
O platy&longs;mation R
parallelum fundo
va&longs;is: & iuxta P ad
S habens opercu
lum pyxidi L con
gruens, ita vt aqua
per canalem LM
non fluat. &longs;it aut&etilde;
pixidis operculũ
grauius platy&longs;matio R: & vtri&longs;que videlicet numi&longs;mate,
& platy&longs;matio ip&longs;o leuis. Cum igitur per o&longs;culum A nu
mi&longs;ma inijciatur, incidet in platy&longs;mation R: & deprimens
regulam OP inclinabit, extollet autem pyxidis operculũ,
ita vt aqua fluat. po&longs;tea excidente numi&longs;mate rur&longs;us o
perculum pyxidem ob&longs;truet, vt non amplius fluat aqua.
XXII.
In vas multis humorum generibus perid&etilde;
o&longs;culum iniectis, &longs;ero&longs;um vnumquodque
per eundem canalem defluere, quodcum
que elegerimus.
Sit aliquod
vas AB, collum
habens ob&longs;tru
ctum diaphra
gmate CD. ha
beat etiam dia
phragmata re
cta, & exten&longs;a u&longs;
que ad ip&longs;ũ dia
phragma CD,
qu&ecedil; faciãt tot lo
ca, quot humo
res inijcere veli
mus. &longs;int autem
inpr&ecedil;&longs;entia duo,
videlicet FE. &
ĩ diaphragmate
CD &longs;int forami
na tenuia tam
quam cribri, ten
dentia in vtrum
que locum. &longs;ub diaphragmate vero &longs;int &longs;piracula GH,
quæ in loca deferant. & in fundo tubuli KL &longs;imul cum
locis perforati; & deferentes in vnum communem cana
Si igitur comprehendentes &longs;piracula GH, &
canalem M, infundamus per o&longs;culum vnum aliquem ex
humoribus, in nullum ingredietur locum, propterea
quod aer, qui e&longs;t in ip&longs;is egre&longs;&longs;um non habeat. Si vero
vnum ex &longs;piraculis dimittamus, humor in eum locum fe
retur, cuius e&longs;t & &longs;piraculum. po&longs;tea rur&longs;us
compreheu
&longs;o &longs;piraculo, quando alterum humorem infundamus, &
dimittamus alterum &longs;piraculum, rur&longs;us in alterum locũ
humor deferetur. itaque &longs;piracula omnia comprehen
dentes &longs;imul cum foraminibus, quæ &longs;unt in cribro, quã
quam canalem M dimittamus, nihil tamen effluet, ni&longs;i
dimittatur alterum &longs;piraculum. tunc enim aere aditum
habente fluet humor, qui in eo loco continetur. com
prehen&longs;o autem &longs;piraculo, & altero dimi&longs;&longs;o,
rur&longs;us idem
continget.
XXIII.
Duobus va&longs;is in quadam ba&longs;i
exi&longs;t&etilde;tibus,
& vno quidem eorum repleto uino, altero
autem uacuo, quantum in uacuum aquæ in
fundamus, tantum uini ex altero fluet. con
&longs;truitur autem hoc modo.
Sint in quadam ba&longs;i AB duo va&longs;a CD EF, quæ
o&longs;cu
la ob&longs;tructa habeant diaphragmatibus GH KL. tubus
autem MNXO impellatur per ba&longs;im, & in va&longs;a reflecta
tur, à diaphragmatibus parum di&longs;tans &longs;ecundum MO.
& in va&longs;e quidem EF &longs;it inflexus &longs;iphon PRS, curuitatem
habens ad o&longs;culum va&longs;is: & alterum ip&longs;ius crùs extra fera
tur in canalem conformatus. per diaphragma vero GH
demittatur infundibulum TY, cuius caulis coarctetur
diaphragmati, & parum a fundo di&longs;tet. infundatur igitur
vinum in vas EF per aliquod foramen V, quod rur&longs;us
po&longs;t infu&longs;ionem obturetur. Itaque &longs;i per infundibulum
in vas CD aquam inijciamus, continget aerem, qui e&longs;t
in ip&longs;o expul&longs;um procedere in vas EF per tubum MN
XO: & ob id vinum, quod in eo va&longs;e continetur, extru
dere. atque hoc erit toties, quoties aquam infundamus.
& manife&longs;tum e&longs;t expul&longs;um aerem eandem, quam infu
&longs;a aqua molem habere: & tantumdem etiam vini extru
dere. Quòd &longs;i non ad&longs;it inflexus &longs;iphon, &longs;ed
&longs;olum ca
nalis ad S, pote&longs;t idem fieri, ni&longs;i aqu&ecedil; violentia canalem
peruincat.
XXIIII.
Tubum con&longs;tituere, à quo fluat aqua & ui
num in quacumq; uoluerimus proportione.
Sit autem aqua vini dupla: & &longs;it vacuum vas AB,
&longs;iue
cylindricum, siue &longs;olidum parallelepipedum orthogo
nium, cui aliud vas apponatur vndique præclu&longs;um, &
in eadem ba&longs;i po&longs;itum CD, &longs;iue &longs;imiliter cylindricum,
&longs;iue &longs;olidum parallelepipedum orthogonium & ba&longs;is ip
&longs;ius AB dupla &longs;it ba&longs;is CD; quoniam volumus aquam
vini duplam e&longs;&longs;e. huic autem apponatur aliud vas præ
clu&longs;um EF, in quod vinum infunditur. & per vtraque
CD EF &longs;it tubus GHK, &longs;imul cum diaphragmatibus
ip&longs;orum perforatus, & coarctatus. vas autem EF habeat
inflexum tubum LMN, cuius interius quidem crus di
&longs;tet à fundo va&longs;is, quantum ad humidi fluxum &longs;atis
&longs;it:
XO, ex quo tubus PR feratur per omnia va&longs;a, vel etiam
&longs;uppo&longs;itus &longs;ub &longs;ede va&longs;orum locetur, ita vt
deor&longs;um in
partem, quæ e&longs;t ad fundum va&longs;is AB nullo negotio fe
ratur. & alius tubus ST &longs;imul perforetur cum va&longs;is AB
CD. habeat autem & AB vas iuxta fundum canaliculũ
Y: & canaliculi PR Y in&longs;erantur in canalem VZ clauem
babentem, per quam & aperietur, & claudetur quando
voluerimus. His con&longs;tructis & clau&longs;o VZ canali, &longs;i in
AB vas aquam infundamus, &longs;ecedet pars ip&longs;ius in vas
CD, hoc e&longs;t dimidia per ST tubum, & incidens humor
in vas CD æqualem ip&longs;i aerem extrudet per tubũ GHK
in vas EF. hic autem &ecedil;quale vinum per tubum LMN in
in vas XO extrudet. Cum igitur canalem VZ aparueri
mus, fluet per ip&longs;um & aqua in vas AB infu&longs;a, & vinum
ex va&longs;e XO per tubum PR delatum. & factum erit quod
proponebatur.
Rur&longs;us igitur vacua manebunt va&longs;a, quando
effluente
mixto aer in ip&longs;a per tubum PR procedet.
XXV.
Va&longs;e exi&longs;tente, in quo aqua &longs;it; &
exi&longs;ten
te in eo canali, in quo clauis, animali uero
in aqua innantante, quantumcunque aquæ
per canalem auferamus, ex animali uinum af
fluet ad datam propo&longs;itionem dimi&longs;&longs;&ecedil; aquæ.
Sit enim aquæ vas AB, canalem habens C occlu&longs;um:
& in aqua innatet lebetarium D, tubum habens EF in
animal efformatum. apponatur autem vas vinũ habeas
GH, in quo &longs;iphon inflexus &longs;it KLM, cuius vnum qui
tra
contineatur,
alterum vero
extra, in tu
bum EF de
ferens. Itaq;
&longs;i per M o&longs;cu
lum inferius
vinum attra
hamus, fluet
in EF tubum
quou&longs;que vi
ni &longs;uperficies
& quæ e&longs;t in
va&longs;e GH, &
quæ in tubo EF in vna recta linea con&longs;tituatur. Sit igitur
&longs;ecundum rectam lineam NXOP, & ad punctum P ca
naliculus R apertus &longs;it. Huc&longs;uque quidem vinum non
&longs;iuit. &longs;ed cum per canalem C quantumcumque aqu&ecedil; au
feramus, de&longs;cendet lebetarum D, cum quo & EF tubus,
ita vt vini &longs;uperficies depre&longs;sior fiat &longs;uperficie NX, ac
propterea cum &longs;iphonis pars extrin&longs;eca depre&longs;sior facta
&longs;it, rur&longs;us fluet vinum in tubum EF, & per canalem R
extraferetur. atque hoc toties erit, quoties aquam per
canalem C auferamus. & tunc ad proportionem aquæ
defluentis vinum effluet. habeat autem va&longs;is AB ba&longs;is ad
ba&longs;im ua&longs;is GH datam proportionem, & ita fiet, quod
faciendum proponebatur.
XXVI.
Si uelimus infundentes aquam in aliquod
ita faciemus.
Sit enim rur&longs;us vas aquam habens AB, & vas
habens
vinum GH. tubus autem EF &longs;it extra vas AB: & in AB
va&longs;e innatet &longs;phærula D, ex qua funis pertuchleas ST ad
tubum EF religetur, vt ip&longs;am &longs;u&longs;pendat, alia vero om
nia &longs;int eadem quæ &longs;upra diximus. contingit igitur in
iecta in vas AB aqua, &longs;phærulam D extolli, & ita demit
tere tubum EF adeo, vt rur&longs;us vinum effluat.
ALITER. Pote&longs;t aut&etilde; & aliter idem
effici.
Funis enim ex &longs;ph&ecedil;rula D per trochleam S referatur
in
aliam trochleam T, & per hanc ad KLM &longs;iphonem reli
getur. continget igitur eleuata &longs;phærula D demitti &longs;i
phonem KLM fune &longs;u&longs;pen&longs;um, ita vt cum extrin&longs;ecum
&longs;iphonis crus maius efficiatur, vinum per o&longs;culum M ef
fluat.
Siphones autem, quibus vtuntur ad in
cendia hoc modo con&longs;truuntur.
Sint duo modioli ærei torno expoliti &longs;ecundum inte
riorem eorem &longs;uperficiem ad embolos, quemadmodũ
hydrauleorum modioli ABCD EFGH: emboli ip
&longs;is congruentes &longs;int KL MN, &longs;imul vero modiolie per
forentur inter&longs;e&longs;e per tubum XODF: & ex partibus ex
terioribus intra XODF tubum habeant a&longs;&longs;aria appo&longs;ita
PR, qualia in &longs;uperioribus dicta &longs;unt, ita vt in partem
Habeãt etiam mo
dioli in fundis rotunda foramina ST obturata axibus ex
politis Y xxx Q xxx, per quos sibul&ecedil; xxx xxx traducantur ag
glutinat&ecedil;, vel coniunct&ecedil; modiolorum fundis, habente&longs;
&qacute;ue colymatia ex partibus extremis, vt ne axes ex ip&longs;is
amplius extrahantur. emboli vero habeant rectas regu
las compactas in medio xxx quibus iungatur regula Z xxx,
quæ ad medium quidem moueatur circa fibulam xxx ma
nentem, ad regulas vero xxx mouentur circa fibulas xxx xxx.
At &longs;imul cum tubo XODF peforatur alius tubus re
ctus xxx xxxx in bifidum &longs;ci&longs;&longs;us ad xxx: & habens
&longs;meri&longs;matia,
per qu&ecedil; humidum exprimit, qualia & ante dicta &longs;unt in
va&longs;e potui aquam exhibente, per aerem in ip&longs;o compre&longs;
&longs;um. &longs;i igitur dicti modioli vnà cum alijs, quæ
con&longs;tru
cta &longs;unt, in vas aquæ xxx xxx xxx xxx inijciantur: & aptetur regu
la Z xxx, ex eius partibus extremis circa fibulam xxx vici&longs;
&longs;im motis, emboli de&longs;cendentes per tubum xxx xxx, & per o
&longs;culum ver&longs;atile xxx humidum exprimunt. embolus enim
KL a&longs;cendens aperit quidem foramen S eleuato Q xxx
axe, occludit vero a&longs;&longs;ariũ P. & de&longs;cend&etilde;s
occludit S fora
men, & ip&longs;um P aperit, per quod aqua eli&longs;a exprimitur.
Eandem contingunt & circa embolum MN. tubulus igi
tur xxx abnuens, & annuens ad datam altitudinem aquam
expuit, non tamen ad datam cunuer&longs;ionem, ni&longs;i & to
tum in&longs;trumentum conuertatur. Hoc autem & tardum
e&longs;t & mole&longs;tum ad vrgentes nece&longs;sitates. &longs;ed vt
facile ad
datum locum humor expuatur, faciemus tubum E xxx &longs;e
cundum longitudinem ex duobus inter &longs;e coaptatis con
&longs;tantem, quorum vnus tubo XODF coniunctus &longs;it, al
ter autem bifido, quod e&longs;t ad xxx: etenim conuer&longs;o &longs;upe
riori tubo, & annuente tubulo xxx, expre&longs;sio fit ad quem
cumque voluerimus locum: & habebit de&longs;uper coapta
tus tubus colymatia, ne ob aquæ violentiam ex in&longs;tru
h&ecedil;c autem erunt ad &longs;imilitudi
nem litteræ xxx ip&longs;i congiutinata, & conuer&longs;a circa annu
lum inferiori tubo circumpo&longs;itum,
XXVIII.
In aliquo aquæ fluxionem habente
con&longs;truitur animal &longs;iue ex &ecedil;re, &longs;iue ex alia ali
qua materia, quod oblato ip&longs;i poculo bibit
cum &longs;trepitu & clamore, vt fitire videatur.
e&longs;t autem con&longs;tructio talis.
Sit vas AB, in
quod influit cana
liculus C: & in eo
&longs;it inflexus &longs;iphõ,
&longs;iue &longs;piratilis dia
betes DEF, cu
ius alterum crus
extra va&longs;is fundũ
excedat. ip&longs;i vero
&longs;ubijciatur ba&longs;is
præclu&longs;a GHKL,
habens & ip&longs;a in
flexum &longs;iphonem
MNX. & o&longs;culo
F &longs;ubijciatur OP
infũdibulũ, cuius
caulis feratur in
ba&longs;im GHKL,
tantum di&longs;tans à
fundo, quantum
animalis autem o&longs;culum &longs;it ad
R, vbi tubus ponatur, per vnum pedem, vel per aliam
aliquam animalis partem occulte in ba&longs;im delatus, qui
&longs;it in RST. continget igitur repleto AB va&longs;e humorem &longs;u
perfluentem in OP infundibulum ferri: & impleri ba&longs;im
GHKL, ip&longs;um&qacute;; AB vas exinaniri. Rur&longs;us autem re
pleta ba&longs;i &longs;uperfluens humor per &longs;iphonem MNX ba&longs;im
exinaniet. dum&qacute;; ea exinanitur, aer per o&longs;culum R exina
nitum replebit locum. Quando igitur ip&longs;i R poculum
offeramus, ab&longs;orbetur vi attractus humor pro aere quo
u&longs;que ba&longs;is exinanita fuerit. & ita rur&longs;us vas AB reple
tum exinanitur; & &longs;equuntur eadem, quæ dicta &longs;unt.
vt autem tempore opportuno, hoc e&longs;t dum ba&longs;is exina
nitur, poculum offeramus, &longs;it aliquod motum ab efflu
xione, quæ fit per &longs;iphonem MNX, aqua &longs;cilicet in ip
&longs;um incid&etilde;te. in quod re&longs;picientes, cum mouebitur, tunc
poculum offeremus.
XXIX.
E&longs;t autem & aliter exi&longs;tente aquæ influ
xione, & pani&longs;co auer&longs;o, bibere ip&longs;um a
nimal.
Sit enim ba&longs;is vundique præclu&longs;a ABCD,
diaphrag
ma habens &longs;ecundum medium. in &longs;ede vero in&longs;i&longs;tat ani
mal, & tubus per os ip&longs;ius &longs;it EFG. habeat&qacute;; ba&longs;is
infle
xum &longs;iphonem HKL in loco inferiori, cuius vnum crus
extra fundum excedat. per medium vero diaphragma
&longs;it MN infundibulum, cuius caulis a fundo parum di&longs;tet.
& ba&longs;i ABCD imponatur altera ba&longs;is XO, in qua pani
&longs;cus PR in&longs;ideat, habens axonion S, in partem ba&longs;is in
feriorem excedens, cui tubus TY coniungatur, qui ha
&longs;imul perforatam. Sit autem tantus TY tubus, ut auer
&longs;o pani&longs;co phyalu
la
regione infundi
buli MN paulo &longs;u
pra. & in ba&longs;i &longs;it
phyalula QZ è re
gione infundibu
li MN, &longs;imul cum
ip&longs;a ba&longs;i perfora
ta, in quam fera
tur aqu&ecedil; influxio
xxx tanta, vt maior
&longs;it effluxione, qu&ecedil;
&longs;it per &longs;iphonem
HKL. feretur igi
tur prædicta aqua
per infundibulũ
MN in partem in
feriorem ba&longs;is AB
CD aere, qui in
ip&longs;a continetur,
per tubum EFG
recedente. & ba
&longs;is &longs;emper erit ple
na humido, propterea quòd influxio effluxione maior
&longs;it. Quaudo igitur pani&longs;cum auertamus, phyalula YV
è regione infundibuli facta influxionem xxx excipit, quæ
quidem per tubum TY in alium &longs;ecedit locum. Itaque
humido non amplius influente in partem inferior&etilde; ba&longs;is
ABCD &longs;iphon HKL ip&longs;am exinaniet, aere per tubum
EFG abeunte. Quare animal oblato poculo rur&longs;us bibit.
XXX.
Pote&longs;t etiam aliter bibere animal, neque
influente aqua, neque alio quopiam pani
&longs;cum mouente.
Sit enim ba&longs;is ABCD, animalis autem o&longs;culum
&longs;it
ad E; & per pectus animalis, & po&longs;teriorem pedem, uel
caudam ab o&longs;culo E impellatur tubus EFG in partes in
teriores ba&longs;is delatus: & po&longs;ita ba&longs;i immobili, tubus E
FG, qui per animal tran&longs;it perforetur tenui, & vix ap
parente foramine H. &longs;iquis igitur tubum EFG aqua im
pleat per aliquem tubum &longs;ublimen, cuius extremum
apponatur ip&longs;i H, manebit tubus EFG aqua plenus,
quòd ip&longs;ius o&longs;cula ex æquo iaceant. & cum ori
poculum
admoueamus, atque aliquam ip&longs;ius partem demerga
mus, continget tubi EFG membrum quod e&longs;t ad G ma
ius fieri, & ob id humidum attrahere. hoc autem in ba
&longs;im ABCD deferetur. quare nulla e&longs;t nece&longs;sitas in hac
con&longs;tructione ba&longs;im præclu&longs;am e&longs;&longs;e.
XXXI.
In &longs;acris ægyptiorum ad porticus roræ æ
reæ ver&longs;atiles fiunt, vt qui ingrediuntur ip
&longs;as conuertant, propterea quòd æs purgare
videatur. Sunt autem & va&longs;a ad in&longs;per&longs;io
nem, ut ingredientes a&longs;pergantur. Opor
teat igitur facere, ut conuer&longs;a rota aqua ex
ip&longs;a fluat ad in&longs;per&longs;ionem, vt dictum e&longs;t.
Sit po&longs;t porticũ
vas aquæ occultũ
ABCD, perfora
tum in fundo fora
mine E. & &longs;ub fun
dum conglutine
tur fi&longs;tula FGHK,
habens & ip&longs;a fora
m&etilde; è regione eius,
quod e&longs;t in fundo,
intra quam &longs;it alia
fi&longs;tula LM, ad L ip
&longs;i FGHK aggluti
nata, habens è re
gione E foramen
P. inter dictas vero
duas fi&longs;tulas alia
aptetur NXOR, ita vt utramque contingat, & habeat
foramen S è regione ip&longs;ius E. Cum igitur dicta forami
na &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondeant, &longs;iquis aquam in vas ABCD
infundat, extra fluet per fi&longs;tulam LM. Si vero conuerta
mus fi&longs;tulam NXOR, ita vt foramen S permutetur, non
Itaque fiat rota fi&longs;tul&ecedil; NXOR coniuncta.
ergo ip&longs;a conuer&longs;a sæpius aqua effluet.
XXXII.
Va&longs;e vno exi&longs;tente inijcere per os ip&longs;ius
plura vini genera, & per eundem canalem &longs;u
mere vnumquodque ip&longs;orum, quod quis ele
gerit, ita vt pluribus vina inijcientibus, vnu&longs;
qui&longs;que proprium &longs;umat, & &longs;igillatim tantum, quantum ab
ip&longs;o iniectum fuerit.
Sit vas præclu&longs;um ABCD, collum inter&longs;eptum
ha
bens diaphragmate EF: & inter&longs;epiatur totũ vas in tot
loca, quot voluerimus vina e&longs;&longs;e. &longs;int&qacute;ue diaphragmata
GH KL, vt tria loca fiant MNX, in quæ vinum inijcia-
tur. perforetur autem diaphragma EF &longs;ecundum vnũ
quemque locum minutis foraminibus. & &longs;int foramina
OPR, ex quibus erigantur tubuli PS OT RY in va&longs;is
collum, &longs;imul cum ip&longs;o perforati. & iuxta vnumquem
que tubulum &longs;int foramina minuta in diaphragmate EF
in&longs;tar cribi, per quæ humidum in propria loca defera
tur. Quando igitur volumus infundere vnumquodque
vinum, comprehendemus digitis &longs;piracula STY: & per
collum xxx vinum infundemus. hoc autem in nullum lo
cum procedet, quòd aer, qui in locis continetur, non
habet egre&longs;&longs;um. &longs;ed cum remi&longs;erimus vnum
&longs;pirculorũ
STY, aer qui in eo loco e&longs;t, per cribrum excedet, vino
in locum incidente. Rur&longs;us &longs;piraculum comprehenden
tes, aliud &longs;imiliter remittemus, & alterum inijciemu;
po&longs;tea deinceps reliqua, quotcumque vina fue
rint; & loci numero &ecedil;quales in va&longs;e ABCD. Excipie
mus autem vnumquodque ip&longs;orum &longs;igillatim per eun
dem canalem hoc modo. infundo va&longs;is ABCD ex &longs;in
gulis locis &longs;inguli procedant tubi. ex loco quidem M tu
bus Q xxx, ex N vero tubus xxx Z, & ex X tubus VI, quo
rum extrema xxx ZI &longs;imul perforentur cum alio tubo xxx Z
I xxx. Rur&longs;us alius tubus xxx xxx intra ip&longs;um xxx ZI xxx diligenter
aptetur, obturatus ad interiorem partem xxx, haben&longs;&qacute;ue
foramina è regione o&longs;culorum xxx ZI, ita vt conuer&longs;o tu
bo xxx xxx foramina ad vnum quodque ip&longs;orum adducta ex
cipiant vinum, quod in &longs;ingulis ip&longs;orum continetur; &
per o&longs;culum exterius tubi xxx xxx extra efflundant. tubo au
& ad partem
quidem xxx ex plumbo agglutinatur pondus xxx; ad xxx vero
fibula ferrea xxx xxx, habens in medio phialulã agglutinatã
xxx cuius concaua ad &longs;uperiora &longs;pectent. Sit autem & co
nus colurus concauus, cuius maior circulus xxx, & minor
xxx, per quem & fibula xxx xxx xxx procedat. fiant etiam &longs;ph&ecedil;ru
læ plumbe&ecedil; inæquales, quæ tot numero &longs;int, quot &
loci MNX. &longs;i igitur minorem &longs;phærulam imponamus
phialulæ xxx xxxx, cum &longs;it grauis ad inferiorem partem ferre
tur; quou&longs;que coni coluri &longs;uperficiem concauam contin
gat, & conuertant tubum xxx xxxx, ita vt foramen quod e&longs;t in
ip&longs;o fiat è regione xxx, & excipiat vinum in eo loco con
tentum. quod quidem v&longs;que eo fluet, quoad &longs;phæra phia
lulæ imponatur, ni&longs;i forte totum effluxerit. Si uero &longs;ph&ecedil;
ram auferamus, rur&longs;us pondus xxx conuer&longs;um obturabit
foramen xxx ut uinum non amplius fluat. Rur&longs;us igitur &longs;i
aliam &longs;phærulam imponanus, plus deor&longs;um feretur &
plus conuertet tubum xxx quou&longs;que foramen in ip&longs;o è re
gione Z fiat: & ita uinum, quod in eo loco continetur,
fluet. & rur&longs;us eleuata &longs;phærula pondus xxx
de&longs;cendens fo
ramen Z obturabit, ut non amplius fluat uinum. Quòd
&longs;i alia &longs;phærula imponatur adhuc plus conuertetur tu
bus xxx, adeo ut uinum, quod e&longs;t in loco xxx effluat. Opor
tet autem minorem &longs;ph&ecedil;rulam phialul&ecedil; impo&longs;itam euin
cere pondus xxx , hoc e&longs;t tubum xxx conuertere: ita enim
euincet & aliæ &longs;phærulæ, & tubum xxx
conuertent.
XXXIII.
Lucernam &longs;e ip&longs;am con&longs;umentem con
&longs;truere.
Sit lucerna ABC, & per os ip&longs;ius fibula ferrea impel
latur DE, circa E punctum libere mota. & circa fibulam
ellychnium circummuoluatur, ut facile &longs;olui po&longs;sit. apte
tur autem & tympanum dentatum F, quod circa axicu
lum expedite moueatur. & eius dentes fibulam contin
gant, ita ut ip&longs;o conuer&longs;o ellychnium per dentes impel
& habeat lucerna vmbil cum valde apertum. inie
cto autem oleo innatet libetarium G, rectam habeas re
gulam H &longs;ibi ip&longs;i coniunctam, dentatam&qacute;; ac tympani d&etilde;
tibus implicatam. continget igitur oleo con&longs;umpto le
betarium de&longs;cendere, & per regulæ dentes conuertere
tympanum F ita ut ellychnium impellatur.
XXXIIII.
Va&longs;e exi&longs;tente, & canalem apertum ha
bente iuxta fundum, humore&qacute;; in ip&longs;um in
fu&longs;o, interdum quidem à principio fluet ca
nalis, interdum vero circa medium; & in
terdum toto va&longs;e repleto, vel & generaliter
quantocumque infu&longs;o humore fluet canalis
& totum humorem effundet.
Sit vas AB collũ habens diaphragmate
inter&longs;eptũ: &
per diaphragma tubus CD, demittatur coarctatus, & tãtũ
di&longs;tans à fundo,
quãtũ ad aquæ flu
xum &longs;ufficiat. Sit
autem & &longs;iphon
inflexus EFG, cu
ius intrin&longs;ecũ qui
dem crus di&longs;tet à
fundo, quantum
&longs;atis &longs;it ad fluxum
aquæ, alterum ve
ro extra produ
ctum in canalem
conformetur. &
&longs;iphonis curuitas
&longs;it iuxta collũ va
&longs;is habeat&qacute;ue vas
&longs;piraculũ H iuxta
diaphragma in v&etilde;
tr&etilde; eius deferens.
Si igitur velimus
a principio &longs;tatim
humore infu&longs;o ca
nalem fluere, &longs;pi
raculum H digi
to comprehendemus, & fluet canalis. aere enim, qui in
va&longs;e continetur, antipari&longs;ta&longs;im non habente, humor
per inflexum &longs;iphonem extra errumpet. Quod &longs;i non
comprehendamus &longs;piraculum procedet humor in uen
trem va&longs;is; & canalis non fluet quou&longs;que rur&longs;us
&longs;piracu
lum comprehendamus. po&longs;tea remi&longs;&longs;o &longs;piraculo
&longs;iphon
omnem humorem effundet.
XXXV.
Con&longs;truitur etiam vas, quod quou&longs;que in
fundas humorem excipit, &longs;i vero de&longs;i&longs;tas,
non amplius excipit. fit autem hoc modo.
Sit vas AB collum habens diaphragmate CD inter&longs;e
ptum, & per diaphragma demittatur tubus EF, a fun
do quidem parum di&longs;tans, excedens autem diaphragma
ita vt à labro va&longs;is non multum di&longs;tet; circa quem alius
tubus circumponatur GH à diaphragmate, & à tubo tan
tubi ue
ro GH pars &longs;uperior &longs;quammula obtegatur; & vas ha
beat &longs;piraculum K in ventr&etilde; defer&etilde;s. Quando igitur per
collum humorem infundamus, continget ip&longs;um proce
dere in ventrem va&longs;is per tubum GH, & per EF, aere per
&longs;piraculum K excendente. Quod &longs;i de&longs;i&longs;tamus, &
collũ va
&longs;is exinanitũ fuerit, aer continuitatem abrumpet. quare
humor, qui e&longs;t in tubo GH delap&longs;us cadet in diaphrag
ma. Sit autem latitudo circa GH talis, vt &longs;ua grauitate
humor decidat. at infu&longs;o altero humore, aer in tubo EF
collectus, & in GH non permittet ip&longs;um humorem in
gredi. &longs;ed &longs;upra va&longs;is labrum &longs;uperfundetur.
XXXVI.
Con&longs;truitur autem & &longs;atyri&longs;cus
&longs;uper qua
dam ba&longs;i, utrem in manibus tenens, cui ad
iacet labellum; & infu&longs;o in ip&longs;um humore,
ita vt repleatur, aqua per vtrem in labellum
influet, & non &longs;uperfundetur, quou&longs;que to
ta per vtrem aqua euacuata fuerit. e&longs;t autem
con&longs;tructio talis.
Sit quædã ba&longs;is AB vndique
præclu&longs;a, &longs;iue cylindrica,
flue octagona ornam&etilde;ti gratia, quæ diaphragmate CD
& per diaphragma protendatur tubus EF
&longs;imul cum eo perforatus, & ab operculo parum di&longs;tans.
per operculum vero impellatur tubus GH paulum exce
dens in partem &longs;uperiorem, qui habeat labellum &longs;ibi im
po&longs;itum, atque à fundo tantum di&longs;tet, quantum ad a
quæ fluxum &longs;it &longs;atis: coarctetur aut&etilde; & operculo
va&longs;is, &
ip&longs;i diaphragmati. deinde alius tubus KLM &longs;imiliter im
pellatur per operculũ, à diaphragmate parum di&longs;tans,
coarctatus&qacute;; operculo, & ex &longs;e ip&longs;o in labellum fluxionè
deferens. quod quidem labellum imponitur tubo GH
&longs;imul cum eo perforatum. His ita con&longs;titutis vas AD im
pleatur humore per foramen N, quod po&longs;t infu&longs;ionem
obturetur. Si igitur in labellum humorem infundamus,
diente, qui quidem cum in vas AD procedat, humo
rem in ip&longs;o contentum per tubum KLM in labellum ex
primit. hic autem rur&longs;us in vas BC delatus exprimit &longs;i
militer aerem, qui e&longs;t in ip&longs;o: atque is rur&longs;us aquam,
quæ e&longs;t in va&longs;e AD exprimit in labellum, & hoc tamdiu
erit, quoad aqua, quæ in va&longs;e AD continetur, euacuata
fuerit. Oportebit autem tubum MLK per os vtris e&longs;&longs;e,
& omnino tenuem exi&longs;tere, vt demon&longs;tratio hæc longio
ri tempore permaneat.
XXXVII.
Sacelli con&longs;tructio, vt igne accen&longs;o valu&ecedil;
&longs;ponte aperiantur, & eo extincto rur&longs;us clau
dantur.
Sit prædictum &longs;acellum in ba&longs;i ABCD,
&longs;upra quam
arula ED collocetur: & per arulam impellatur tubus
GF, cuius o&longs;culum quidem F &longs;it intra ip&longs;am arulam,
o&longs;culum vero G in &longs;ph&ecedil;ra quadam H comprehendatur
à centro ip&longs;ius parum di&longs;tans. coarctetur autem
&longs;phæra
ip&longs;i tubo GF: &longs;it&qacute;ue in &longs;phæra inflexus &longs;iphon
KLM, &
valuarum cardines in partem inferiorem extendantur,
& expedite conuertantur in cnodacibus, qui &longs;unt in ba&longs;i
trochleam ad vas NX concauum & &longs;u&longs;pen&longs;um religen
tur; alteræ vero catenul&ecedil; cardinibus obuolutæ, &longs;uperio
ribu&longs;&qacute;ue contrariæ, & in vnum coactæ per trochleam
valuæ claudentur. &longs;iphon autem KLM habeat exterius
crus in vas &longs;u&longs;pen&longs;um defer&etilde;s. & per quoddã
foramen P
aqua in &longs;phæram infundatur, a deo vt ad dimidium per
ueniat, quod quidem foramen po&longs;t infu&longs;ionem obture
tur. continget igitur igne euaporante aerem, qui e&longs;t in
arula calefactum in ampliorem locum fundi. hic autem
per tubum FG in &longs;phæram procedens, humorem, qui
in ea continetur per &longs;iphonem KLM in &longs;u&longs;pen&longs;um vas
extrudet. quod vas de&longs;cendens attrahet catenulas, & va
luas aperiet. Rur&longs;us extincto igne aer quidem attenua
tus excedet per raritates parietis &longs;phær&ecedil;. inflexus autem
&longs;iphon KLM humorem ex va&longs;e &longs;u&longs;pen&longs;o attrahet, ita
vt
repleatur locus excretarum raritatum. erit enim ip&longs;ius
extremitas immer&longs;a in aqua, qu&ecedil; in va&longs;e
&longs;u&longs;pen&longs;o conti
netur. exinanito autem va&longs;e, & obid leuiori facto, rur
&longs;us pondus &longs;u&longs;pen&longs;um deor&longs;um repens valuas
occludet.
Sunt qui pro aqua vtuntur hydrargyro, quoniam & aqua
grauius e&longs;t, & à caliditate facile &longs;oluitur.
XXXVIII.
Contingit etiam aliter accen&longs;o igne val
uas aperi.
Sit rur&longs;us &longs;acellum in aliqua ba&longs;i ABCD, in
qua &longs;it
ara E: & per aram tubus FGH referatur in paruum vtr&etilde;
K vndique pr&ecedil;clu&longs;um. vtri vero &longs;ubijciatur, pondus L,
ex quo catenula per trochleam religetur ad catenulas,
qu&ecedil; &longs;unt circa cardines, ita vt compre&longs;&longs;o vtre pondus L
euincat, & valuas claudat. impo&longs;ito autem igne aperiat.
Rur&longs;us enim aer, qui e&longs;t in ara calore effu&longs;us per tubum
FGH in vtrem procedet, & ip&longs;um vnà cum pondere
L attrahet, & vuluæ aperiuntur. nam vel ip&longs;æ per &longs;e
ip&longs;as
&longs;ponte clauduntur, vel habebunt contrapo&longs;itum pon
dus ip&longs;as aperiens. extincto autem igne, & recedente
aere, qui in vtrem ingre&longs;&longs;us e&longs;t, pondus de&longs;cendens
&longs;i
mul cum vtre attrahet, & valuas claudet.
XXXIX.
Va&longs;e vino repleto, & canales tres habente,
per mediũ quid&etilde; fluere vinum: & quando a
aquam infundamus, vinum non adhuc fluere,
&longs;ed aquã per reliquos duos canales. quando
aut&etilde; aqua fluere de&longs;inat, vinũ
& hoc toties fit, quoties aquam infũdamus.
Sit aliquod vas
AB, inter&longs;eptum
habens collũ dia
phragmate CD.
habeat&qacute;ue ad fũ
dum canalem E.
& per diaphra
gmata traijcian
tur duo tubi FG
H KLM de&longs;in&etilde;
tes in canales; &
&longs;upra diaphra
gma excedentes
circa exce&longs;&longs;us ve
ro imponantur
alij tubi NX coo
perti ex &longs;uperiori
parte, di&longs;tante&longs;
&qacute;ue à diaphra
gmate, quantum
ad aquæ fluxum
&longs;atis &longs;it. & alius
tubus PO &longs;imul
perforetur cum
Com
prehen&longs;o igitur canali E, vas AB per aliquod foramen
V vino replentur, quod quidem obturetur po&longs;t infu&longs;io
nem. Itaque continget dimi&longs;&longs;o E canali vinum fluere,
aer enim per o&longs;culum R, & per tubum OP extra proce
det. Quod &longs;i aquam in diaphragma CD infundamus,
extra feretur per tubos FGH KLM. aere autem in vas
AB ingre&longs;&longs;um non habente, non ahduc fluet vinum, quo
u&longs;que tota aqua affundatur: & rur&longs;us aere ingre&longs;&longs;um
ha
bente vinum fluet. pote&longs;t autem pro tubo OP alius e&longs;&longs;e
tubus RS &longs;imul cum diaphragmate perfortus, circa
quem alius TY imponatur ad &longs;imilitudinem NX, &longs;ed ip
&longs;is &longs;ublimior, ita vt tubus RS &longs;it &longs;upra va&longs;is labrum,
& eadem, quæ dicta &longs;unt &longs;equentur.
XL.
Ba&longs;i exi&longs;tente, in qua arbu&longs;cula
con&longs;i&longs;tit,
& circa arbu&longs;culam draco inuoluitur, a&longs;tat
&qacute;ue Hercules &longs;agittans, et pomo ba&longs;i impo
&longs;ito, po&longs;tquàm aliquis à ba&longs;i pomum manu
eleuauerit, Hercules quidem &longs;agittam dimit
tet in draconem, & Draco &longs;ibilabit.
Sit dicta ba&longs;is præclu&longs;a AB diaphragma
habens CD:
cauus, & mutilus, qui habeat minor&etilde; circulum F apertũ
ver&longs;us fundũ, & parum di&longs;tant&etilde;, quantũ
&longs;cilicet ad aqu&ecedil;
fluxum &longs;ufficiat. huic autem intra coaptatus &longs;it alter co
nus H ex catenula quadam per foramen religatus ad po
mum K ba&longs;i impo&longs;itum. & Hercules teneat arculum cor
neum, intentum neruum habentem, di&longs;tantem&qacute;; à dex
tra manu quantum &longs;atis &longs;it. in dextra autem manu aduer-
præ
terquàm quod parua, habens & nerui emi&longs;&longs;orium. &
ex
emi&longs;&longs;orij parte extrema catenula, &longs;iue funis per ba&longs;im re
feratur in trochleam &longs;upra diaphragma po&longs;itã: & adhuc
in catenulã ad conũ, & ad pomum religatam. Attrehe
mus igitur arcum, & &longs;ub manum &longs;ubijcientes con&longs;trin
gemus emi&longs;&longs;orium, ita vt funis extentus &longs;it, & pomum
ad inferiorem partem compellatur. Sit autem funis per
corpus, & per manum intra Herculem. & ex diaphrag
mate &longs;upra ba&longs;im extendatur paruus tubus eorum, qui
&longs;ibilare &longs;oliti &longs;unt. Sit&qacute;; &longs;ub arbu&longs;cula aut
intra ip&longs;am.
vas autem AD aqua impleatur. & &longs;it arbu&longs;cula quidem
LM, arcus NX, neruus OP manus a&longs;&longs;umens RS, emi&longs;&longs;o-
rium TY, funis VQ, trochlea Q circa quam funis. fi&longs;tu
la vero Z xxx. Si quis igitur pomum K eleuet, &longs;imul eleua
bit & conum H, attrahet&qacute;; funem YVQ, & manum de
ducet, ita vt &longs;agitta dimittatur. & aqua, quæ e&longs;t in va&longs;e
AD, de&longs;cendens in BC vas extrudet aerem in ip&longs;o exi
&longs;tentem per fi&longs;tulam, & &longs;onum perficiet. po&longs;ito autem
rur&longs;us pomo, conus alteri congruens &longs;i&longs;tet fluxum, vt
non amplius &longs;onus reddatur. Rur&longs;us igitur aptabimus
ea, quæ &longs;unt circa &longs;agittam, & dimittemus. repleto au
tem va&longs;e BC, rur&longs;us ip&longs;um euacuabimus, per aliquem
canalem, qui clauiculam habeat. & vas AD quemadmo
dum & antea, implebimus.
XLI.
Va&longs;is con&longs;tructio, quod xxx, videli
cet iu&longs;tæ men&longs;uræ appellatur. hoc autem hu
mido repletum quotie&longs;cumque inuertatur,
æqualem quantitatem effundit.
Sit aliquod vas
AB, inter&longs;eptum
habens collum AB
diaphragmate: &
ad fundum va&longs;is
&longs;it &longs;phærula C, ca
piens men&longs;uram,
quã effundere vo
luerimus. per dia
phragma vero de
mittatur tubus
&longs;ubtili&longs;simus DE.
&longs;imul cum &longs;phæru
la perforatus. & in
parte ĩferiori &longs;ph&ecedil;
rul&ecedil; &longs;it paruum fo
ramen F, à quo ex
tendatur tubulus
FG, &longs;ub auriculã
va&longs;is tendens, & &longs;i
mul perforatus cũ
ea, quæ concaua
exi&longs;tat: & iuxta
dictum foramen
&longs;it aliud foramen
L tendens in al
habeat autem auricula etiam &longs;piraculum H.
comprehendentes igitur H longs;piraculum vas humido re
plebimus per foramen, quod po&longs;t infu&longs;ionem obture
tur. vel etiam per ip&longs;um tubulum DE vas implebitur,
exi&longs;tente in ventre va&longs;is paruo foramine, per quod aer
expellatur. &longs;imul quoque humido replebitur &longs;phærula
per tubulum DE. ergo &longs;i inuertentes vas &longs;piraculum H
dimittamus, effluet humidum, quod in &longs;phærula C, &
in tubulo DE continetur. Rur&longs;us &longs;i comprehentes &longs;pira
culum vas inuertamus, & &longs;phærula, & tubulus implebun
tur; aer enim, qui e&longs;t in ip&longs;is ab incidente humido ex
pelletur. Po&longs;tea rur&longs;us quando vas inuertamus, &ecedil;qua
lis molis humidum effluet, ni&longs;i forta&longs;&longs;e ob differentiam
tubuli DE, nou enim &longs;emper implebitur. &longs;ed iuxta va&longs;is
inanitionem & ip&longs;e inanietur. hæc autem differentia om
nino minima erit.
XLII.
In quædam va&longs;a perflata, aqua hoc modo
comprimitur.
Per os va&longs;is
ĩpellatur tubus,
à fundo quidem
parum di&longs;tans,
coagm&etilde;tatus au
tem ip&longs;i ori, &
in paruum o&longs;cu
lum de&longs;cinens. Si
igitur dictũ o
&longs;culũ digito cõ
preh&etilde;d&etilde;tes per
quoddam fora
men humidum
infundamus; &
& po&longs;t infu&longs;ion&etilde;
per idem fora
men inflantes, ip
&longs;um claui obtu
remus, & dimit
tamus tubi o&longs;cu
lũ per ip&longs;um o
&longs;culũ ab inflato,
& compre&longs;&longs;o ae
re humidum ex
puetur.
XLIII.
Ex di&longs;tanijs voces auicularum hoc mo
do efficiuntur.
Sit vas præclu&longs;um, per quod infundibulum
tran&longs;mitti
tur, cuius caulis à fundo tantum di&longs;tet, quãtum ad aquæ
fluxũ &longs;atis &longs;it. &longs;uperponitur autem infundibulo vas con
cauum in cnodacibus ver&longs;atum, haben&longs;&qacute;ue in inferiori
parte pondera, in quod aqua &longs;emper influit. Contingit
igitur vacuo exi&longs;tente va&longs;e, quod in cnodacibus ver&longs;atur,
ip&longs;um rectum permanere: pondus enim habet in fundo
appo&longs;itum. atque eo repleto aqua in vas præclu&longs;um ef
fundetur. & aer qui e&longs;t in ip&longs;o, per quandam fi&longs;tulam ex
pul&longs;us &longs;onum reddet. exinanitur autem vas per quendã
&longs;iphonem inflexum: & in quo tempore exinanitio fit, rur
&longs;us vas repletum inuertitur. Itaque oportebit influxio
nem haud in medium va&longs;is incidere, vt ip&longs;um repletum
&longs;ubito inuertatur.
XLIIII.
ALITER. etiam ex di&longs;tantijs &longs;oni hoc mo
do fiunt.
E&longs;t vas habens
plura diaphrag
mata tran&longs;uer&longs;a.
in locis aut&etilde; dia
betæ &longs;unt ad infe
riores locos defe
rentes, fluxibus&qacute;;
inæquales: & in lo
co inferiori appo
nitur &longs;yringula &longs;o
num edens. In &longs;u
perius autem vas
defertur aquæ flu
xus. Itaque reple
to &longs;uperiori va&longs;e
contingit humi
dum per diabe
tem, qui e&longs;t in ip
&longs;o in inferius pro
cedere, quou&longs;que
ad vltimum deue
nerit. quippe cũ
vas pr&ecedil;clu&longs;um po
natur. At vero
aer, qui in ip&longs;o e&longs;t
extru&longs;us per fi&longs;tulam &longs;onum perficit.
XLV.
Et &longs;phæræ trepudiant hoc modo.
Lebes aquam habens cooperto ore &longs;uccenditur. ab o
perculo autem procedit tubus, ex cuius extremo dimi
dia &longs;phæra concaua &longs;imul perforatur. Si igitur leuem
&longs;phærulam in dimidiam &longs;phæram inijciamus, continget
vaporem, qui ex lebete per tubum attollitur, &longs;phærulam
eleuare adeo vt tripudiare videatur.
XLVI.
Fit et &longs;phæra per&longs;picua aerem & a
quam intra &longs;e&longs;e continens, & in medio ip&longs;ius
&longs;phærulam in&longs;tar mundi.
Fiũt enim duo hemi
&longs;phæria
alterum obtegitur la
mina ærea, in medio
foramen rotũdum ha
bente. fit autem &longs;phæ
rula minor, ac leuis, &
in aquam quæ e&longs;t in al
tero hemi&longs;sph&ecedil;rio inij
citur. po&longs;tea huic appo
nitur, hemi&longs;sphærium
obtectum, & humidi quantitate extracta ex aqua, qui in
medio e&longs;t locus &longs;phærulam continebit. ergo altero he
mi&longs;phærio perficietur id, quod propo&longs;itum e&longs;t.
XLVII.
Quæ gutta apellatur, &longs;tillat &longs;ole in ip
&longs;am ingruente.
Sit ba&longs;is pr&ecedil;clu&longs;a ABCD, per quam
infundibulum
impellatur, cuius caulis à fundo paululum di&longs;tet: & &longs;it
&longs;ph&ecedil;rula EF, ex qua tubus in ba&longs;im feratur, à fundo
va&longs;is,
& à pariete &longs;ph&ecedil;rul&ecedil; parum di&longs;tans. inflexus
au&etilde; &longs;iphon
&longs;phærulæ aptatus feratur in infundibulum, & in
&longs;phæru
lam aqua inijciatur. Quando igitur &longs;ol in &longs;phærulam in
gruit, calefactus aer exi&longs;tens in ip&longs;a humidum expellit.
quod quidem fertur per &longs;iphonem G, & per infundibu
&longs;ed cum &longs;phærula obumbrata fue
rit excedente aere, tubus, qui ducitur per &longs;phærulam hu
midum a&longs;&longs;umet, & locum exinanitum replebit. atque
hoc toties erit, quoties &longs;ol in ip&longs;am ingruet.
XLVIII.
Thyr&longs;um in aquam demi&longs;&longs;um edere
&longs;o
num vel fi&longs;tulæ, vel alicuius auicul&ecedil;.
Sit thyr&longs;us ABCD foramen habens ad uerticem co
rymbi D, &longs;it&qacute;; corymbus concauus, velut nux pinea: &
caulem inter&longs;e
ptũ
lulum &longs;ub os, dia
phragmate AE.
huic autem, ap
ponatur &longs;yringu
la F &longs;ub os tubi
locata, & &longs;imul
perforata cum
diaphragmate.
Quando igitur
thyr&longs;um in aquã
inijcientes deor
&longs;um præminus,
aer, qui in ip&longs;o
e&longs;t, ab aqua eli
&longs;us &longs;onũ efficit.
& &longs;i quidem &longs;y
ryngula &longs;it &longs;ola,
&longs;yringæ &longs;onum
edet, &longs;i uero ad
&longs;it quãtitas aqu&ecedil;
&longs;ub diaphragma-
te, erit &longs;onus cũ
dangore.
XLIX.
Animali in ba&longs;i exi&longs;tente, habente&qacute;ue in
ore tubum, &longs;i inflabimus, tuba canet.
Sit ba&longs;is ABCD, in qua in&longs;ideat animal.
intra ba&longs;im vero &longs;it hemi&longs;sph&ecedil;rium concauum, obtura
tum&qacute;ue EFG, habens ad fundum parua foramina, ex
quo tubus HF in animal extendatur ad tubam tendens.
habeat autem tuba lingulam & codona: & in ba&longs;im hu
midum infundatur aliquod foramen, quod po&longs;t in
Quando igi
tur in codona tubuæ inflabimus, qui ex nobis egreditur
aer, aquam, quæ e&longs;t in heme&longs;ph&ecedil;rio per foramina expel
let, quæ a&longs;cendet in ba&longs;im &longs;ur&longs;um elata. & cum
ab infla
tione ce&longs;&longs;auerimus, rur&longs;us in hemi&longs;sphærium
ingredie
tur, expellet&qacute;ue aerem, hic autem per lingulam proce
dens tubæ &longs;onum perficiet.
L.
Lebete &longs;uccen&longs;o &longs;ph&ecedil;rulam ad
cnodacem
moueri.
Sit lebes &longs;uc
cen&longs;us,
habeat AB; ob
&longs;tratur&qacute;ue o&longs;cu
lum cooperculo
CD: & vnà cum
eo &longs;imul perfore
tur tubus infle
xus EFG, cuius
extremitas G ad
concauam &longs;phæ
rulam HK apte
tur. extremitati
autem opponatur
cnodax LM coo
perculo CD ni
xus: & &longs;phæra
duos tubulos in
flexos habeat &longs;e
cundum diame
trum &longs;imul cum
infle
xiones ad rectos angulos.
Continget igitur succen&longs;o lebeta vaporem per tubum
EFG in &longs;pheram incidentem extra cadere per tubos in
flexos, & &longs;pheram conuertere, quemadmodum in ani
malibus choreas ducentibus.
LI.
Si crater in quadam ba&longs;e exi&longs;tat, habeat
&qacute;ue canalem apertum inter fluendun ce&longs;&longs;a
bit, quamqum congruens operculum cana
lem non claudat.
Sit crater AB in ba&longs;i C. per&qacute;ue fundum
va&longs;is & ba
&longs;im tubus impellatur DEF in canalem de&longs;inens. in auri
cula autem crateris regula GH compacta in&longs;i&longs;tat, ad
quam aptetur altera regula KL circa H fibulam: & ab ex
tremitate K alia regula demittatur KM, qu&ecedil; circa fibu
lam K moueatur. ad M vero contineat pyxidem, quæ
pondus habeat, po&longs;&longs;it&qacute;ue tubum DEF circum&longs;epire.
Quando igitur cratere pleno exi&longs;tente, deprimemus ex
tere e&longs;t aqua per tubum DEF feretur extra. Quod &longs;i ex
tremitatem L dimittemus pyxis de&longs;cendet, tubumque
DEF circum&longs;epiet: & qui in ip&longs;a e&longs;t aer non habens e
gre&longs;&longs;um, ob&longs;tabit humori exi&longs;tenti circa tubum DEF,
vt non amplius per o&longs;culum D feratur. &longs;ed cum rur&longs;us
deprimemus extremitatem L, canalis aquam effundet.
LII.
Fluxilis con&longs;tructio ita vt impo&longs;ito vitreo
operculo, & humido fluente, in vitreum o
perculum a&longs;cendat, & reijciatur humidum.
Sit fluxile ABC, inter&longs;eptum diaphragmate DE, &
ex DE procedant duo tubi FG HK, quorum FG extra
deferatur, & HK intra. hoc autem comprehendat vi
treum operculum MN: Sit&qacute;ue in diaphragmate ex vi
treo operculo &longs;piraculum X, per quod aqua infundatur.
Itaque repleto fluxili per dictum &longs;piraculum, &longs;imul im
plebitur & tubus HK, & humidum in vitreum opercu
lum a&longs;cendet, ita vt per tubum FG extra feratur. erit
&qacute;ue &longs;iphonis inflexi ordo, cuius minus quidem crus HK
maius vero FG. quare attrahet humidum, quod e&longs;t in
aerem attrahet, quòd humido a&longs;cendens apparebit: pro
pria&qacute;ue grauitate deor&longs;um feretur. etenim præter natu
ram ip&longs;i ine&longs;t latio in &longs;uperiorm locum.
LIII.
E&longs;t etiam alia con&longs;tructio, in qua humi
dum &longs;en&longs;im fertur, & manet, ita vt &longs;emper
a&longs;cendens videatur.
Sit ba&longs;is AB
vndique præclu
&longs;a, quæ diaphrag
ma habeat CD:
& vitreum oper
culum cylindri
forma EF &longs;imili
ter vndique præ
clu&longs;um. in oper
culo autem EF
&longs;it tubus GH ab
ip&longs;ius tecto parũ
di&longs;tans, & &longs;imul
perforatus cum
diaphragmate.
alius etiã tubus
KL &longs;imul perfo
retur cum tecto
ba&longs;is, & a diaphra
gmate parum di
&longs;tet. In&longs;it autem
ba&longs;i extra vitreũ
operculum fora
m&etilde; M, per quod
vas AD implea
tur. & ba&longs;is AB
ad fundum cana
lem habeat N. &longs;it
gmate; parum&qacute;ue à ba&longs;i di&longs;tans, per quod implebitur
vas CB. Itaque ob&longs;tructo canali N, aer, qui e&longs;t in
CB per tubos. & per foramen M excedet extra. & cum
vas CB repletum fuerit, implebimus AD per foramen
M. aer enim, qui in ip&longs;o e&longs;t per idem foramen excedit.
Si igitur canalem N fluere dimittamus, in locum CB
exinanitum aer ex vitreo operculo procedet per tubum
GH. In locum autem vitrei exinanitum ex AD humidũ
a&longs;cendet per tubum KL, & aer per foramen M ingredie
tur. atque hoc u&longs;que eò fiet, quoad vitreum operculum
repletum fuerit. Oportebit autem loca AD CB EF
inter &longs;e æqualia e&longs;&longs;e, vt ad inuicem & aer, &
humidum
transferantur. quando autem vas CB exinanitum fue
rit, & con&longs;titerit aeris continuitas, rur&longs;us ex vitreo oper
culo. aqua in vas AD deferetur, aere per canalem N,
& per GH tubum in vitreum operculum ingrediente.
qui vero e&longs;t in va&longs;e AD aer per foramen M excedet.
LIIII.
Quædam animalia per os inflata ex alio
loco aquam expuunt. vt &longs;i &longs;atyri&longs;cus vtrem
contineat, per vtrem aqua expuetur.
Sit ba&longs;is præclu&longs;a ABCD, in qua animal
in&longs;ideat, &
per os animalis tubus impellatur EF, &longs;imul cum ba&longs;i
perforatus; haben&longs;&qacute;ue &longs;ubiectum platy&longs;mation GH ob
turans tubi foramen F, & contentum fibulis retinacula
habentibus. ita vt non excidat; alius autem tubus KL per
ba&longs;im impellatur, cuius alterum quidem extremum K
apponatur ei, per quod volumus aquam expui. alterum
&longs;it,
habeat autem K &longs;meri&longs;marition tenue, quo eius o&longs;culũ
claudatur: infu&longs;o igitur in ba&longs;im humido per quoddam
foramen, quod po&longs;t infu&longs;ionem obturetur, &longs;i clauden
tes o&longs;culum aerem in&longs;pirabimus per tubum EF, in&longs;pi
ratur aer impellet platy&longs;mation, & in ba&longs;i aer contine
bitur platy&longs;mation occludens. Itaque &longs;ublato &longs;meri&longs;ma-
tio paulo po&longs;t aer compre&longs;&longs;us humidum, quod e&longs;t in ba
&longs;i per o&longs;culum K magna vi extrudet, quoad totum eijcia
tur, & aer in propriam redeat naturam, hoc e&longs;t com
pre&longs;sionem in &longs;eip&longs;o non amplius habeat.
LV.
Quædam va&longs;a à principio humore inie
cto fluunt intermi&longs;sione vero facta non am
plius
iecto humo
re, quou&longs;que
ad dimidium
repleta fue
rint. tũc enim
incipiunt flue
re. At inter
mi&longs;sione fa
cta non ampli
us fluuunt quo
u&longs;que imple
antur.
Sit enim vas
AB, habens in
&longs;eip&longs;o tres &longs;ipho
nes inflexos CD
E, in ventre oc
cultatos, quorum
altera quid&etilde; cru
ra &longs;int ad fundũ
va&longs;is, altera vero
extra ferantur in
canales efforma
rum fundum di&longs;tet ob o&longs;culis, quantum ad aquæ fluxum
&longs;atis &longs;it. omnia vero comprehendantur alio quodam va
&longs;e, tamquam ba&longs;i KLMN, quæ canalem X habeat. & &longs;i
phonis quidem
C curuitas &longs;it ad
fundum va&longs;is; &longs;i
phonis vero D
curuitas ad dimi
dium altidudinis
eius; & &longs;iphonis
E ad ip&longs;um col
lum. Si igitur in
vas AB aquam
infundamus, à
principio quid&etilde;
fluet per &longs;iphon&etilde;
C, quoniam cur
uitas ip&longs;ius e&longs;t ad
fundum. quod &longs;i
intermittamus,
euacuabitur hu
midum infu&longs;um
per canalem X:
& vas F relinque
tur aqua plenũ:
&longs;iphonis vero C
reliqua pars aere
repleta erit. Rur
&longs;us cum aquam
infundamus, nõ
procedet per &longs;i
phonem C, pro
& eam, quæ e&longs;t in va&longs;e F. a&longs;cendet ergo humidum
u&longs;que
ad &longs;iphonis D curuitatem, quæ e&longs;t ad dimidium altitu
dinis va&longs;is, & tunc fluere incipiet. &longs;ed intermi&longs;sione fa
cta rur&longs;us idem continget, quod in &longs;iphone C iam di
ctum e&longs;t. eadem & in &longs;iphone E intelligatur. Oporte
bit autem humidum &longs;en&longs;im infundere, ne aer, qui in &longs;i
phonibus comprehen&longs;us e&longs;t, &longs;umma vi expellatur.
LVI.
Cucurbitulæ con&longs;tructio, quæ &longs;ine igne
attrahit.
Sit cucurbitula ABC, qualis fieri con&longs;ueuit, habens
in medio diaphragma DE: & per fundum impellatur
&longs;meri&longs;ma, cuius fi&longs;tula quidem exterior &longs;it FG, interior
vero HK, qu&ecedil; foramina LM &longs;ibi ip&longs;is re&longs;pondentia ha
o&longs;cula autem ip&longs;a
rum interiora aperta &longs;int ; & fi&longs;tulæ HK exterius
o&longs;culum
obturetur, epitonium&qacute;; habeat. Sit pr&ecedil;terea &longs;ub DE
diaphragmate aliud &longs;meri&longs;ma NX &longs;imile ei, quod ad fun
dum, habens foramina re&longs;pondentia intra cucurbitu
lam, & &longs;imul perforata cum diaphragmate DE. His con
&longs;titutis conuertantur epitonia &longs;meri&longs;maton, ita vt fora
mina, quæ &longs;unt &longs;ub diaphragmate permutentur,
& claudantur. Itaque cum vas DC aere plenum &longs;it, ad
mouentes ori foramina LM, po&longs;&longs;umus aliquam aeris
partem &longs;ugere. po&longs;tea rur&longs;us conuertentes epitonium,
& non amouentes ab ore &longs;meri&longs;ma habere rarefactum
aerem, qui e&longs;t in va&longs;e CD. Hoc igitur sæpius faciemus,
quoad multum aeris &longs;uxerimus. deinde cucurbitulam
carni apponentes, ut fieri &longs;olet, foramina, quæ &longs;unt in
&longs;meri&longs;mate NX per epitonium aperiemus. Nece&longs;&longs;arium
vtique e&longs;t in locum CD va&longs;is tran&longs;ire aliquam partem
aeris, qui e&longs;t in va&longs;e ADE, & in locum exinanitum. pro
aere tum carnem, tum materiam aquæ e&longs;t circa carnem
attrahi per carnis raritates, quas occultos poros appel
lare con&longs;ueuimus.
LVII.
Et qui pyulcus appellatur, hanc eandem
ob cau&longs;am agit.
Con&longs;truitur e
nim
ga AB, cui altera
CD coaptata &longs;it.
atque huius qui
d&etilde; extremum C
lamina operia
tur. ad D vero ha
beat epitoniũ EF:
& fi&longs;tulæ AB o&longs;cu
lum, quod ad A
obturetur lami
na, quæ habeat te
nuem &longs;yringulam
GH perforatam.
Quando igitur
pus attrahere vo
lumus, apponen
tes loco ĩ quo e&longs;t
pus extremum &longs;y
ringul&ecedil; o&longs;culum
H, attrahimus fi
&longs;tulam CD per e
pitonium ad par
tes exteriores. &
loco, qui e&longs;t in fi
&longs;tula exinanito, in
hunc aliquod a
liud nece&longs;&longs;ario at
quod cum non &longs;it alius locus, ni&longs;i &longs;yringulæ o
&longs;culum. nece&longs;&longs;e e&longs;t per hoc appo&longs;itum, ac
propinquum
humidum attrahi. Rur&longs;us quando volumus aliquod hu
midum immittere, inijcientes ip&longs;um in fi&longs;tulam AB,
comprehendentes&qacute;; EF, & fi&longs;tulam CD impellentes ex
primemus, quoad nobis immi&longs;sio nece&longs;&longs;aria videatur.
LVIII.
Si vas aliquod vino repletum &longs;it, habeat
&qacute;ue canalem fluentem, quando cyathum a
quæ in collum infundamus, non amplius
fluet. Si vero infundamus alterum cyathum
tunc fluet ip&longs;e vnà cum priori, hoc e&longs;t duo
cyathi aquæ ex alijs duobus canalibus. &
po&longs;teaquàm aqua effluxerit, rur&longs;us fluet vi
id&qacute;; tamdiu fiet, quo
ad totum vinum effluxerit.
Sit vas aliquod AB, circa fundum canalem habens C,
& &longs;epiatur circa collũ diaphragmate DE: per diaphrag
tur, di&longs;tans à diaphragmate, quantum ad aquæ fluxum
&longs;atis&longs;it, quemadmodum in &longs;uffocatis &longs;iphonibus. impel
latur etiam. per diaphragma alius tubus HK in &longs;uperio
rem eius partem minus excedens, quàm prior; atque in
duos canales LM diui&longs;us; circa quem alius tubus apte
tur, à diaphragmate parum di&longs;tans. habeat autem vas
&longs;piraculum N &longs;ub diaphragmate. Si igitur comprehen
dentes canalem vinum infundamus, procedet id in ven
trem va&longs;is per tubum FG; aer enim per &longs;piraculum N
egredietur. Quod &longs;i dimi&longs;sis canalibus, comprehenda
mus &longs;piraculum, ex ip&longs;is quidem LM fluet humidum,
quod in tubo HK continetur: ex C vero humidum, quod
e&longs;t in ventre effluet. ergo &longs;i fluente C canale aqu&ecedil; cya
thum in diephragma infundamus, aer non amplius in
gredietur per canalem FG, ideo&qacute;; canalis C fluere de&longs;i
net. Si vero infundamus alterum cyathum, aqua &longs;upra
tubum HK extolletur, & per ip&longs;um procedit in canales
LM, tota&qacute;; demum exhaurietur. po&longs;tea tubus FG re
&longs;pirationem a&longs;&longs;umens canalem C &longs;imiliter fluere coget.
atque hoc u&longs;que eò fiet, quoad cyathos infundamus.
LX.
Si vas mero plenum exi&longs;tat, canalem&qacute;; ha
beat, interdum quidem fluet vinum, aqua ve
ro infu&longs;a, pura aqua fluet. po&longs;tea rur&longs;us vi
num, & &longs;i quis velit, aqua infu&longs;a mixtum ef
fundetur.
Sit vas aliquod AB, circa collum diaphragma habens
CD, & per diaphragma impellatur tubus EF, extra fun
dum tendes, qui canalis in&longs;tar erit. habeat autem tubus
EF paruum foramen G intra vas, videlicet iuxta fun
dum, & infra collum &longs;it &longs;piraculum H. Si igitur cana
lem F comprehendentes vinum infundamus, in ventrem
procedet, aere per &longs;piraculum H excedente. quod &longs;i com
prehentes &longs;piraculum canalem dimittamus, non fluet ni
&longs;i quod in tubo FE continetur. Itaque &longs;i infundamus a
quam puram, ea exibit, at &longs;i &longs;piraculum dimittamus mix
tum, &longs;i vero non amplius infundamus, vinum purum
effluet.
LX.
Altari accen&longs;o a&longs;&longs;i&longs;tentia quidem
anima
lia &longs;acrificare, draconem vero &longs;ibilare.
Sit ba&longs;is quædam concaua AB, in qua altare C, ha
bens fi&longs;tulam mediam ad ba&longs;im de&longs;cendentem DE, quæ
in tres tubos &longs;cindatur, in tubum quidem EF ad os Dra
conis deferentem, in tubum vero EGH deferentem ad
ad vas KL vini receptaculum, cuius fundum &longs;it &longs;upra ani
mal M, adiunctum&qacute;; cooperculo va&longs;is KL cancellatim.
& in tubum ENX, qui &longs;imiliter a&longs;cendat in alterum vas
vini receptaculum O, & ip&longs;e cancellatim cooperculo va
&longs;is adiungatur. coarctentur autem & vtri&longs;que fundis va&longs;o
rum. & &longs;int in vtri&longs;que vini receptaculis inflexi &longs;iphones
extrema vero &longs;uffocabiliter procedant per &longs;epta rece
ptaculorum manus. Quando igitur accen&longs;urus es proijcias
in tubos pu&longs;illam aquam, ut ne à &longs;iccitate ignis di&longs;rum
pantur, & ob&longs;true omnia ne di Itaque ignis &longs;piri
tus aquæ commixtus per tubos ad cancellos a&longs;cendet, &
per ip&longs;os vinum elidens ducit ad inflexos &longs;iphones RS
TY, ita vt cum per manus animalium fluat, ea &longs;acrifica
re videantur, quoad exuritur ara. alter autem tubus &longs;pi
ritum deferens ad os Draconis, eum &longs;ibilare faciet.
LXI.
Lucernæ con&longs;tructio, ut &longs;i oleum diminu
tum &longs;it, in accen&longs;ione lucernæ aqua infu&longs;a,
lucerna oleo repleatur.
Sit &longs;ub lucerna vas vndique præclu&longs;um AB,
&longs;iue ip&longs;i
coniunctum, &longs;iue &longs;eor&longs;um po&longs;itum, ex quo procedant
duo tubi CD EF &longs;imul cum va&longs;e perforati. & o&longs;culum
xum &longs;atis &longs;it. tubus autem CD u&longs;que ad &longs;uperficiem lu
cernæ extendatur, phialulam habens ad eius extremum
D, per quã aquæ infu&longs;io erit: & tubus EF &longs;imul perfore
tur cum lucernæ fundo. Si igitur aliquis per vmbilicum
lucernæ oleum infundat, primum in vas AB procedet.
deinde eo repleto, replebuntur & tubi CD EF, & lu
cerna ip&longs;a. Itaque ardens lucerna exinanietur: & cum
per phialulam, quæ e&longs;t ad D aquam infundamus, defe
retur in vas AB, oleo mixta oleum autem quod e&longs;t in va
u&longs;que oleũ ad nares perueniat. po&longs;tea rur&longs;us &longs;i
&longs;ub&longs;ideat
oleum, idem faciendum e&longs;t quoad oleum ab&longs;umatur.
Quod &longs;i oporteat oleo adhuc in lucerna compreh&etilde;&longs;o, au
ferre vas AB, erit &longs;meri&longs;ma quoddam in tubis CD EF
ad AB vas, & ad lucernam clauicul&ecedil;, ita vt ip&longs;is con
uer&longs;is contineatur oleum, & quod in lucerna e&longs;t, &
quod in tubis: & ita uas exemptile erit. & quando
volumus rur&longs;us ij&longs;dem appo&longs;itis clauiculas aperie
riemus. melius autem e&longs;t tubum quidem EF in aurem
lucernæ ferri, tubum vero CD paululum po&longs; aurem, &longs;u
blimius habens appo&longs;itum aliquod vas in&longs;tar phialæ. &longs;i
mul cum eo perforatum, per quod aqua infundetur, ut
eodem tempore & infundatur aqua, & ex aure oleum
influat.
LXII.
Va&longs;e exi&longs;tente præclu&longs;o, &
canalem aper
tum habente cui &longs;ubijcitur poculum aqua
plenum, &longs;i quis poculum &longs;ubtrahat, parum
fluet canalis quou&longs;que poculum &longs;it &longs;ubtra
ctum. &longs;ur&longs;um autem impul&longs;o poculo canalis
non amplius fluet.
Sit dictum vas AB collum habens inter&longs;eptum dia
phragmate CD. ex CD vero tubus producatur EF &longs;i
mul cum ip&longs;io perforatus, circa quem ponatur tubus KL,
ita vt &longs;it &longs;uffocatus diabetes. & cum ip&longs;o KL &longs;imul per
foretur alius tubus MN, o&longs;culum M apertum habens.
eius autem crus exterius &longs;it in quodam poculo OX, in
quod aquam infundamus adeo, vt repleatur; &longs;imul vero
replebitur & tubi crus, quod e&longs;t in poculo. infundatur
deinde in collum va&longs;is AB pu&longs;illa aqua, ita vt re&longs;pira
tionem ob&longs;truat. Pleno igitur exi&longs;tente va&longs;e AB non
fluet P canalis, quamquam &longs;it apertus, propterea quòd
aer ingre&longs;&longs;um non habet ob aquam in collum infu&longs;am.
At &longs;ubtracto poculo nece&longs;&longs;e e&longs;t aliquam partem cruris
&longs;i
phonis, quod e&longs;t in poculo exinaniri. in locum vero exi
nanitum attrahetur. proprinquus aer, atque hic infu&longs;am
in collum aquam &longs;imul attrahet, ita ut &longs;upermineat
o&longs;culum F. ac propterea aere ingre&longs;&longs;um habente canalis
P fluet, quou&longs;que poculum &longs;ur&longs;um impul&longs;um, faciat a
quam, quæ e&longs;t in collo, re&longs;pirationem ob&longs;truere.
rur&longs;us
enim in priorem locum re&longs;tituetur, & non amplius fluet
P canalis: id&qacute;; toties fiet, quoties &longs;ubtrahitur, & offer
Oportet autem non totum poculum &longs;ub
trahi, ne totum &longs;iphonis crus denudetur. Itaque cana
lis MN conformetur in thyr&longs;um, & RN circa ip&longs;um vt
&longs;pectaculum recte &longs;it di&longs;po&longs;itum.
LXIII.
Con&longs;tructio lagenæ vociferantis, quando
humidum effluat.
Sit de&longs;pripta la
gena
dem ob&longs;tructum
habens diaphrag
mate AB, os ve
ro diaphragmate
CD: & per vtrã
que diaphragma
ta producatur tu
bus EF &longs;imul cum
ip&longs;is perforatus.
lagenæ autem au
ricula &longs;it GH: at
que ex altera par
te &longs;it tubus KL &longs;i
mul perforatus cũ
AB diaphragmate
& ab ip&longs;o CD tan
tum di&longs;tans, quan
tum ad aquæ flu
xum &longs;ufficiat. ad
diaphragma vero
CD &longs;it &longs;yringula
M, quæ vocem æ
dere po&longs;&longs;it. Ita
que implebitur a
gena per tubum
EF, aere tum per
KL tubum, tum
Quando igitur lagenæ au
riculam detinentes reclinamus ita vt aqua effluat, fluet
quidem per tubum EF in partes exteriores; per KL ve
ro procedet in collum BC. & qui in ip&longs;o e&longs;t aer expul&longs;us
per &longs;yringulam M vocem emittet. Sit etiam in diaphrag
mate AB aliud foramen. per quod, lagena in rectum con
&longs;tituta, aer retrocedat.
LXIIII.
Si in aliqua ba&longs;i exi&longs;tat vas, vinum ha
bens, & canalem apertum, deducto pondere
facere, vt canalis ad men&longs;uram fluat, verbi
gratia interdum quidem &longs;emicotylium inter
dum vero cotylium, & generaliter quantum
quis voluerit.
Sit vas AB, in quod vinum infundatur. canalis autem
in ip&longs;o iuxta fundum &longs;it D. & ob&longs;truatur collum diaphra
gmate EF: per&qacute;; EF impellatur GH tubus, à fundo va
&longs;is tantum di&longs;tans, quantum ad aquæ fluxum &longs;atis &longs;it.
ba
& alter tubus XO
pa
rum di&longs;tans à diaphragmate, & per ba&longs;im procedens.
Sit præterea in ba&longs;i aqua ob&longs;truens o&longs;culum: ubi XO: &
&longs;it regula PR, cuius dimidum quidem &longs;it intra ba&longs;im, di
midium vero extra. & moueatur circa punctum S. &longs;u&longs;pen
datur autem in extremo regulæ P clepsydra, quæ fora
men T in fundo habeat. Itaque vas implebimus per GH
tubum antequam in ba&longs;im aqua infundatur, aere per tu
bum antequam in ba&longs;im aqua infundatur, aere per tu
bum XO excedente. po&longs;tea canalem comprehendentes
per quoddam foramen aquam in ba&longs;im infundemus,
quou&longs;que ob&longs;truamus o&longs;culum O, & canalem D dimit
tamus. manife&longs;tum igitur e&longs;t vinum non fluere. propte
rea quòd aer nulla ex parte ingredi pote&longs;t. quando au
tem extremum regul&ecedil; R deprimemus, pars aliqua de
p&longs;ydræ ex aqua extolletur, & denudata re&longs;piratione O
fluet D canalis, quou&longs;que &longs;ublata in clyp&longs;ydra aqua ef
fluens ip&longs;am O re&longs;pirationem ob&longs;truat. At &longs;i rur&longs;us
re
pleta clep&longs;ydra extremum regulæ R plu&longs;quam antea de
primatur longiori tempore effluet &longs;ublata in clepsydra
aqua, & ob id ex canali plus vini educetur. Si vero tota
clepsydra extollatur, multo magis effluet. Ne igitur ma
nu deprimamus extremum regulæ R, &longs;it quoddam pon
dus V in exteriori regulæ parte RQ delatum: & quan
do fuerit propè R totam extollet clepsydram, quando
uero remotius minus extollet. Itaque experientia inue
nientes men&longs;uras, quas volumus canalem D fluere, in
ci&longs;iones faciemus in regula RQ, & men&longs;urarum de&longs;cri
ptiones. quare cum volumus partem aliquam effluere,
ad illas inci&longs;iones pondus deducentes fluere dimitte
mus.
LXV.
Fluxilis con&longs;tructio, ita ut in principio
quidem fluat mixtum, quando autem volue
rimus aqua infu&longs;a, aqua ip&longs;a per &longs;e fluat, &
rur&longs;us mixtum.
Sit fluxile AB, ob&longs;tructum habens collum diaphrag
mate CD, per quod tubus EF impellatur in effu&longs;ionem
deferens, haben&longs;&qacute;; paruum foramen G intra fluxile. &longs;it
autem in fluxili &longs;ub diaphragmate &longs;piraculum H. Quan
do igitur comprehendentes effu&longs;ionem F mixtum infun
damus, procedit in fluxile per foramen G; & quando ef
fu&longs;ionem dimittamus, fluet mixtum, aere per &longs;piracu
lum H excedente. Quando autem &longs;piraculum H com
prehendentes puram aquam infundamus, mixtum qui
dem non fluet, propterea quòd aer non habet ingre&longs;
&longs;um, &longs;ed pura aqua. & quando &longs;piraculum dimittamus
vtraque fluent, & aqua, & mixtum; videlicet mixtum,
quod rur&longs;us ex vtri&longs;que gignitur.
LXVI.
Si vas in ba&longs;i exi&longs;tet, canalem&qacute;ue habeat
&longs;upra fundum, & infu&longs;a in ip&longs;um aqua, inter
dum quidem puram aquam fluere, interdum
mixtum, interdum vero merum tantum.
Sit vas AB in
ba&longs;i, canalem ha
bens CD, cuius
o&longs;culum C &longs;it &longs;u
pra fundũ va&longs;is.
ob&longs;truatur autem
collum diaphrag
mate EF, per
quod tubus GH
demittatur, parũ
exced&etilde;s diaphra
gma in partem
&longs;uperiorem, & à
fundo di&longs;tãs quã
tum ad aquæ flu
xum &longs;ufficiat. &longs;it
etiam alter tubus
KL ad uentrem
va&longs;is extra, cui
vas meri &longs;ubijcia
tur KM. &longs;it aut&etilde;
& in diaphragma-
te tenue foramen
N. His ita con&longs;titutis &longs;i in vas aquam per collum infun
collo manet, pas vero, quæ &longs;upra exce&longs;&longs;um in va&longs;is
al
ueum defertur, quou&longs;que ad tubi o&longs;culum C perueniat,
& ita pura effluet aqua. quòd cum canalis fluere cœperit,
quemadmodum in diabete &longs;imul attrahetur, & merum
quod e&longs;t in KM va&longs;e, & mixtum effluet. Cum vero aqua
con&longs;umpta fuerit, &longs;olum fluet merum, præterquam
quòd aqua, quæ e&longs;t circa diaphragma EF &longs;imul attra
hetur. & cum dicta aqua per foramen N tota effluxerit,
tunc aer ingrediens abrumpet continuitatem, & nihil
amplius fluet.
LXVII.
Si vas vino repletum &longs;it, canalem&qacute;ue ha
beat, cui poculum &longs;ubijciatur, ad men&longs;uram
datam vinum in poculum influere.
Sit vas AB vinum habens, & CD canalem. o&longs;culum
vero canalis, quod e&longs;t ad C &longs;uperficiem &longs;uperiorem ita
leuigatam habeat, ut tympanulo impo&longs;ito cohibeat a
quam. Sit autem regula recta GH in aure compacta, à
qua alia KL moueatur. &longs;it etiam alia regula MN &longs;ub ba
&longs;i va&longs;is, quæ moueatur circa X. duæ præterea
regulæ KO
nulo EF aperiatur canalis, humor&qacute;; effluat. & rur&longs;us de
mi&longs;&longs;o claudatur. imponatur ergo regulæ MN poculum,
in quod volumus ad men&longs;uram humidum influere, &longs;it&qacute;;
poculum R canali &longs;ubiejctum: & &longs;it pondus quoddam S,
quod per annulũ deduci po&longs;sit in regul&ecedil; exce&longs;&longs;u
MO. Ita
que cum pondus deduxero ad partem M, aperietur cana
lis, & humidum in poculum fluet. rur&longs;us&qacute;; grauato po
culo pondus abnuet, & claudet canalem. vt autem ad
men&longs;uram fluat, inijciatur in poculum, exempli cau&longs;&longs;a,
cotyle. quod autem ex canali fluit in alio va&longs;e excipie
mus, & deducatur pondus quoad primum non amplius
fluat canalis, & notetur in regula, in&longs;cribatur&qacute;; cotyle.
&longs;imiliter & &longs;emicotyle, & duæ cotylæ &
quou&longs;que volu
mus men&longs;uram procedere. eadem enim faciemus, &
habebimus men&longs;urarum &longs;igna, &longs;ecundum qu&ecedil; oportet
deducta pondus men&longs;uras a&longs;signare. po&longs;&longs;umus autem
pro tympanulo EF circumponere canali vas aliquod pr&ecedil;
clu&longs;um, vt &longs;eparato humido ab aere, qui in eo e&longs;t, cana
lis non amplius fluat.
LXVIII.
Va&longs;e vinum habente, canalem&qacute;; &
&longs;ubie
ctum ip&longs;i craterem, quantum quis ex cratere
auferat, tantum in ip&longs;um ex canali vinum in
fluere.
Sit vini vas AB, canalis autem CD, habens EF tym
bus, &longs;ubijciatur&qacute;; canali poculum P, & regulæ KO con
iunctus &longs;it lebetulus R, exi&longs;tens in va&longs;e ST, tubus autem
YV &longs;imul perforetur cum va&longs;is ST P. His ita con&longs;titu
tis. & vacuis exi&longs;tentibus va&longs;is P ST, lebetulus R erit
ad fundum ST va&longs;is, & canalem CD aperiet. fluente au
tem ip&longs;o in vtraque va&longs;a ST P a&longs;cendens lebetulus rur
&longs;us canalem claudet, quou&longs;que rur&longs;us auferamus ex cra
tere. atque hoc erit quotie&longs;cumcque vinum ab&longs;tuleri
mus.
LXIX.
The&longs;auri con&longs;tructio rotam habentis æ
neam, ver&longs;atil&etilde;, quæ xxx appellatur. hanc
enim ad &longs;acra accedentes conuertere &longs;oliti
&longs;unt. Itaque contingit dum rota conuertitur
melancoryphi vocem reddi, atque ip&longs;am aui
culam in&longs;i&longs;tentem conuerti. conuer&longs;a autem
ea melancoryphum non amplius vocem emit
tete, neque conuerte.
Sit the&longs;au
rus
& axis in ip&longs;o
di&longs;po&longs;itus EF
facile ver&longs;ati
lis. ei vero cõ
iungatur rota
HK, quam cõ
uertere opor
tet. Sint præ
terea duæ ro
tæ LM eidem
axi intus con
iunctæ, qua
rum L quid&etilde;
exelictram ha
beat, M vero
radiata &longs;it. cir
ca exelictram
funis inuolua
tur. à cuius ex
tremo &longs;u&longs;pen
datur clibanus N, tubum habens XO, & in &longs;ummitare sy
ringulam, quæ melancoryphi vocem reddat. &longs;ubijcia
tur autem clibano aquæ vas PR. & à vertice the&longs;auri de
mittatur axiculus ST, qui facile conuerti po&longs;sit. habeat
&qacute;ue ad S melancoryphum, ad T vero tympanum radia
tur, cuius radij radijs tympani M implicentur. contin
get igitur conuer&longs;a rota HK, funem circa exelictram in
uolui, & clibanum &longs;u&longs;tinere. at rota dimi&longs;&longs;a clibanum
ob
grauitatem de&longs;cendens in aqua aere expul&longs;o &longs;onum
edere. &longs;imul vero & melancoryphum conuerti ob con
uer&longs;ionem tympanorum.
LXX.
Aliqui in va&longs;a iniecti &longs;iphones fluunt, quo
ad vel va&longs;a exinanita fuerint, vel aquæ &longs;uper
ficies extrin&longs;eco &longs;iphonis o&longs;culo re&longs;pondeat.
& opus &longs;it fluente eo, cum volumus nonam
plius fluere.
Sit aliquod vas
AB, in quo &longs;iphon
CDE, habens in
trin&longs;ecum crus in
flexum, vt CFG.
&longs;it etiam regula re
cta infixa HK, ad
quam alia coniun
gatur LM. rur&longs;us
ex LM alia regula
moueatur in cla
uo, habens ad N
extremitatem vas,
quod po&longs;&longs;it sipho
nis reflexionem F
G circumire. ha
beat autem regu
la LM pondus ap
pen&longs;um ad L, vt
vas circumiens &longs;i
phonis reflexion&etilde;
&longs;upra o&longs;culum &longs;it,
& fluat &longs;iphon. At
quod e&longs;t ad L, vt vas, quod ad N deferatur, & reflexio
nem FG circum eat: atque ita non amplius fluat diabe
tes. quando autem volumus fluere, rur&longs;us pondus appen
demus.
LXXI.
Si in ara aliqua accendatur ignis, anima
lia choreas ducere videbuntur, etenim ar&ecedil;
per&longs;picu&ecedil; erunt, &longs;iue virtreæ &longs;iue
corneæ.
Per epipyrum demittitur tubus ad ba&longs;im aræ, qui in
cnodace ver&longs;atur, & à &longs;uperiori parte in fi&longs;tula, qua
epi
pyro coniuncta &longs;it. habeat autem tubus etiam alios tu
bulos inflexos, &longs;imul&qacute;; perforatos, & ip&longs;i coniunctos,
qui inter&longs;e&longs;e &longs;ecundum diametrum di&longs;ponantur, atque
inflexiones vici&longs;sim teneant. habeat pr&ecedil;terea tympanum
&longs;ibi annexum, cui animalia choreas ducentia imponun
tur. itaque igne accen&longs;o calefactus aer per fi&longs;tulam in tu
bum procedit: ex tubo autem per inflexos tubulos ex
pul&longs;us, & aræ alueo inhærens conuertit tubum & anima
lia, quæ choreas ducunt.
LXXII.
Lucernæ con&longs;tructio vt ellychnio impo&longs;i
to, quando oleum deficiat, ex aure eius o
leum in ellychnium infundatur, quantum
quis voluerit, nullo ip&longs;i appo&longs;ito va&longs;e, ex
quo oleum influat.
Con&longs;truatur lucerna ba&longs;im habens concauam,
& trian
gularem in&longs;tar pyramidis. Sit&qacute;; ba&longs;is concaua ABCD,
& in ea diaphragma EF. lucernæ autem caulis &longs;it GH &
ip&longs;e concauus, &longs;upra quem &longs;it concauus calathus KL plu
rimum olei continens: & ex diaphragmate EF proce
det MN tubus, &longs;imul cum eo perforatus, tantum di&longs;tãs
à calathi operculo KL, in quo & ellychnium imponitur,
quantum ad aeris exitum &longs;ufficiat. alius autem tubulus
XO demittatur
per operculum
KL, di&longs;tans à fun
do calathi, quan
tum &longs;atis &longs;it ad
aquæ fluxum, &
ex operculo pau
lulum excedens.
exce&longs;&longs;ui vero ap
tetur alius tubu
lus P, habens &longs;u
perius o&longs;culũ ob
&longs;tructum qui per
fundum lychnij
impul&longs;us coag
mentetur lychno
ad tubum autem
P agglutinetur a
lius tubulus exi
lis procedens ad
extremitatem au
ris, & &longs;imul cum
ea perforetur, ut
influat in conca
uitat&etilde; ellychnij,
quemadmodũ &
alij. & &longs;ub diaphra
gmate EF conglu
tinetur clauicula
defer&etilde;s in locum
CDEF, ita ut &longs;i
aperiatur, aqua ex
loco ABEF in ip
&longs;um CDEF tran
&longs;eat. Sit autem in
operculo AB par
uum foramen, per
quod locum AB
EF implebimus a
qua, & qui in ip&longs;o
e&longs;t aer per dictum
foramen excedet.
Itaque &longs;ublato el
lychnio, calathum
oleo implebimus
per tubum XO, ae
re per MN tubu
lum excedente, &
adhuc per clauem apertam, quæ e&longs;t in fundo CD, quan
do & quæ e&longs;t in CDEF aqua effluet. Impo&longs;ito igitur el
lychnio per &longs;meri&longs;ma P, quando opus &longs;it oleum infunde
re, aperiemus clauem quæ in fundo CD, & aqua ex loco
ABEF in locum CDEF &longs;ecedente, aer, qui e&longs;t ip&longs;o per
tubum MN ad calathum perueniens elidet oleum. quod
quidem per tubulum XO & per alium ip&longs;i cohærentem
ad ellychnium procedet. Quando autem non amplius
fluere volumus clauicula claudetur, & ce&longs;&longs;abit, & rur&longs;us
Po&longs;&longs;umus etiam in eadem de&longs;criptione alia
ratione ex
peditius, &longs;i ba&longs;is fabricetur in qua erat aqua. alia quidem
eadem &longs;int præter ba&longs;im, & aquam, quæ in ea contine
tur. tubus autem MN habeat o&longs;culum N &longs;imul perfora
tum cum caulis alueo, ita ut extra caulem appareat, &
obturetur. Si quis igitur os admouens inflet o&longs;culum ex
terius, procedet flatus in calathum, oleum&qacute;; per tubum
XO exprimet, & erit idem, quod prius. quotie&longs;cumque
enim inflauerimus oleum in ellychnium infundetur. Sed
oportebit auris extremitatem inflecti ad rectos angulos
cum ellychnij foramine, ut ne oleum extra eiaculetur.
LXXIII.
Miliarij con&longs;tructio, vt impo&longs;ito anima
li, efformato&qacute;ue in modum &longs;ufflantis, & ip
&longs;um animal &longs;ufflet in carbones: & ita milia
rium ardeat. preterea vt canali iuxta collum
miliarij appo&longs;ito, & aperto non fluat, ni&longs;i
prius frigidam infundamus in aliquem cra
terem. frigida autem cum calida non com
mi&longs;ceatur, ni&longs;i de&longs;cendat ad fundum, & vt
ex canali frigidi&longs;sima effluat.
Sit miliarij figura quamqui&longs;que elegerit. & in loco
aquam excipiente aliquis locus paruus &longs;egregetur duo
bus diaphragmatibus rectis, ita vt vndique præclu&longs;us
&longs;it. ex quo iuxta fundum tubus &longs;imul perforetur; cuius al
tera pars obturetur, ne aqua in ip&longs;um ingrediatur ex
miliario. reliqui tubi pertinent ad locum, in quo e&longs;t
aqua, vt combu&longs;ti carbones per vnum tubum, qui ad
paruum locum pertinet vaporem gignant. hic autem
per quendam tubum &longs;imul perforatum cum miliarij o
perculo fertur per os animalis in carbones: etenim ani
mal ita inclinatum e&longs;t, vt deor&longs;um &longs;ufflet. vapor
autem ex igne gignitur. Quod &longs;i paululum aquæ in
paruum locum infundamus, plurimum gignemus va
porem, ita vt animal præter modum &longs;ufflans plus etiam
calefaciat miliarium; quemadmodum videmus in lebe
tibus, qui feruent, vaporem ex aqua &longs;ur&longs;um ferri. erit
ad infundendem pu&longs;illam aquam. &longs;imul vero & &longs;i ani
mal non amplius &longs;ufflare volumus in carbones, ip&longs;um
per &longs;meri&longs;ma auertemus in exteriorem partem. &longs;it etiã
paruus crater operculo impo&longs;itus, ex quo tubus feratur
iuxta fundum permeet. &longs;ed vt miliarium aqua infu&longs;a
impleri po&longs;sit, & &longs;imul ne &longs;uperebulliens aqua extra ef
fundatur, alius tubus perforetur cum miliarij operculo,
& in craterem reflectatur per interiorem eius &longs;uperfici
em ne a&longs;peritatem tactui præbeat. miliarij autem con
&longs;tructionem &longs;ub a&longs;pectum ponemus.
Exponatur cylindrus concauus, cuius &longs;edes, quidem
inferior &longs;it AB, &longs;uperior vero CD: & alius cylindrus
concauus circa eundem axem con&longs;truatur, cuius &longs;edes
inferior EF, &longs;uperior GH. ori autem cylindrorũ exterio
ri impo&longs;ita &longs;int diaphragmata qu&ecedil; po&longs;sint cylindrorũ
cõ
cauitat&etilde; claudere ex illorũ ora ob&longs;struere. Habeat aut&etilde; E
FGH cylindrus tubos Ok LX MN, quorum LX quid&etilde; &longs;i
mul perforetur ex vna parte, videlicet ad X: reliqui vero
ex vtraq; partæ &longs;int&qacute;; hæc principia ex vtraq; parte in lo
cum inter duos cylindros interiectum: & in eo con&longs;ti
tuantur duo diaphragmata EGFH, locum GEFH in
tercipientia, in quem penetret dictus tubus ex vna par
te perforatus. imponatur autem operculo, hoc e&longs;t ip&longs;i
GH tubulus habens paruum animal &longs;imul perforatum.
perforetur&qacute;ue per totum animal, & inflectatur ut ver
gat in carbonum locum. Quòd &longs;i aliquando velimus nõ
&longs;ufflare animal, &longs;it tubus in quo in&longs;idet, alteri coaptatus,
vt cum ip&longs;um conuerterimus in exteriorem partem non
amplius &longs;ufflet in locum carbonum, &longs;ed extra. ad inijcien
dum vero aquam in locum GEFH vitilis erit nobis tu
bulus ip&longs;e coaptatus. nam &longs;ublato animali à tubo, in quo
plurimus enim
vapor in animal irrumpet. operculo autem imponitur
crater RS &longs;imul cum ip&longs;o perforatus, habens&qacute;; ad extre
mitatem tubum u&longs;q; ad fundum miliarij pertinentem,
à quo tantum di&longs;tet, quantum ad aqu&ecedil; fluxum &longs;atis
&longs;it.
Quantum igitur volumus calidam emitti, inijciemus per
RS frigidam, quæ procedet per tubum permeantem in
locum calidæ: & &longs;uper a&longs;cendens calida, per canalem, qui
e&longs;t circa collum effluet. ingre&longs;&longs;a enim per tubũ aqua non
dum cõmixta e&longs;t cum &longs;ubiecta calida. atque hoc &longs;emper
facientes calidam pro frigida iniecta habebimus. &longs;ed ut
cogno&longs;camus quando miliarium a&longs;cendit, con&longs;truitur
hiatulus foratus per totum, & forato operculo in&longs;ideat
collo habens paruum tubum, hic autem a&longs;piciet in RS
craterem, ut a&longs;cendente calida, delatio in craterem fiat.
con&longs;tructio igitur huiu&longs;modi e&longs;t. Quod &longs;i velimus locũ
FEGH non occupare totum, &longs;ed partem aliquam, con
&longs;truentur diaphragmata v&longs;que ad dimidium. & ip&longs;is im
ponitur aliud diaphragma, & accipit tubum; pertinen
tem u&longs;que ad animal. & carbonibus ardentibus erit dela
tio vaporis ex paruo loco. &longs;imiliter & in ip&longs;um aqua in
ijcietur.
LXXIIII.
Vtuntur etiam alia con&longs;tructione huiu&longs;
modi ad buccinandum, & merulæ vocem
reddendam.
Rur&longs;us enim idem miliarium con&longs;truitur habens om
nes tubos, qui in &longs;ede &longs;unt, perforatos ex vtraque par
te: & circa &longs;edem &longs;it tubus VT fœmina, habens alium
&longs;ibi aptatum KL pertinentem ad locum calidæ, & mo
tum circa clauum KL. hic autem perforetur tribus fora
minibus MNX. &longs;imiliter & tubus VT perforetur toti
dem foraminibus, ip&longs;is MNX re&longs;pondentibus. ad X ve
ro perforatur ba&longs;is quædam in &longs;eip&longs;a continens tubum
coarctatum foramini X, in quo ponitur animal quem
admodum & ante dictum e&longs;t: & ex MN tubi &longs;unt pene
trantes MO NP, qui &longs;upra habent extremitates infle
xas. his autem &longs;imul perforetur & coarctetur miliarij &longs;e
des &longs;uperior, & perforamina penetrent alij tubi ad ip
&longs;os PO aptati, in quibus hæc in&longs;ideant. in vno quidem
pa&longs;&longs;erculus habens interiora vacua, vt aquam &longs;u&longs;cipere
po&longs;sit, ip&longs;e igitur tubus, in quo in&longs;idet, inflectitur ha
bens phthongarium ex ijs, qu&ecedil; fiunt ad tran&longs;mittendas
voces. inflexio autem v&longs;que ad aquam penetret in pa&longs;sir
culo. Quando igitur vox phthongarij procedit in a
quam, vodem merulæ reddit. Rur&longs;us alter tubus habet
& ip&longs;e alium tubum &longs;ibi coaptatum, in quo in&longs;idet ani
mal in effigiem Tritonis efformatum, & in ore buccinã
tenens. Rur&longs;us autem hic ip&longs;e tubus, in quo in&longs;idet, ha
bet lingulam & codona, vt fieri con&longs;ueuit. procedens
igitur vapor & lingulæ & codoni coniunctus buccinæ &longs;o
num perficit. itaque experientia con&longs;iderabimus, quan
& quando ip&longs;i X impo&longs;ito animali. atque h&ecedil;c cogno&longs;cen
tes &longs;igna quædam in ip&longs;is notabimus ad clauum KL, vt
quãdo velimus ip&longs;um buccina canere. quando rur&longs;us ve
limus ip&longs;um &longs;ufflare, &longs;ufflet. & quãdo velimus, merula
vo
cem reddat. Quod autem attinet ad craterem, & ad a
quam calidæ a&longs;cen&longs;um, quemadmodum & ante dictum
e&longs;t, ita fiat.
LXXV.
Hydraulici in&longs;trumenti con&longs;tructio.
Sit quædã arula ænea ABCD, in qua &longs;it
aqua, & in aqua
concauum hemi&longs;phærium inuer&longs;um, quod furnus appel
latur EFGH, habens in humido defluxum, ad partes,
quæ in fundo &longs;unt. à vertice autem ip&longs;ius duo producan
tur tubi &longs;imul cum eo perforati, qui &longs;nnt circa arulam,
quorum vnus GKLM in exteriorem arul&ecedil; partem incur
uetur, &longs;imul perforatas cum modiolo NXOP habente
os infra, & interiorem &longs;uperficiem rectam ad embolum.
huic autem embolus RS aptetur ita, ut aer ingredi non
po&longs;sit. atque embolo iungatur regula TY ualde firma,
ad quã aptetur alia regula Y xxx, mota circa clauũ in Y, &
circumacta ad rectã regulam xxx Q firmiter &longs;tabilitam. At
modiolo NXOP imponatur ad fundum alter modiolus
paruus xxx &longs;imul cum ip&longs;o perforatus, & coopertus ex par
te &longs;uperiori, habens&qacute;; foramen, per quod aer in modio
lum ingrediatur. &longs;ub foramine autem &longs;it laminula ip
&longs;um obturans, detenta&qacute;; à quibu&longs;dam clauis capita ha
bentibus, ne excedat, quam vocant plati&longs;mation. præ
terea ab hemi&longs;phærio EFGH alter producatur tubus FV
&longs;imul perforatus cum alio tubo tran&longs;uer&longs;o VZ, in quo im
tibus inferioribus tamquam glo&longs;&longs;ocoma &longs;imul perforata
cum ip&longs;is, quorum ora xxx aperta &longs;int. & per ora impellan
tur opercula, quæ foramina habeant, ita ut operculis in
ductis eorum foramina re&longs;pondeant foraminibus tibia
rum; eductis autem ij&longs;dem foramina permutentur, & ti
bias obturent. Si igitur regula tran&longs;uer&longs;a ex parte xxx im
pellatur in partem inferiorem, embolus RS a&longs;cendens
expellet aerem in modiolo NXOP contentum, qui qui
dem aer claudet foramen, quod e&longs;t in paruo modiolo
per iam dictum platy&longs;mation. procedet autem per tu
bum MLKG in furnum, & ex furno in tran&longs;uer&longs;um tu
deinde ex tran&longs;uer&longs;o tubo in ti
bias, quando earum foramina foraminibus operculorum
re&longs;pondeant; hoc e&longs;t quando opercula inducta &longs;int, vel
omnia, vel aliqua eorum. Vt igitur quando volumus ti
bias aliquas &longs;onare, earum foramina aperiantur, & quan
do volumus ce&longs;&longs;are, claudantur, ita faciemus. Intelliga
tur vnum aliquod ex glo&longs;&longs;ocomis &longs;eor&longs;um po&longs;itum
xxx xxx,
cuius os &longs;it xxx, tibia vero &longs;imul cum eo perforata xxx, & o
perculum ip&longs;i congruens xxx xxxx, quod foramen habet xxx, à ti
bia xxx permutatum. Sit præterea cubitulus trimembris
xxx xxx xxx xxx, cuius membrum xxx xxx xxx coniunctum &longs;it operculo
xxx xxx xxx, & ad xxx xxx circa clauum moueatur. Si igitur manu de
ducemus extremum cubituli xxx, ad xxx o&longs;culum glo&longs;&longs;oco
mi tran&longs;feremus operculum in partem interiorem, &
cum in partem interiorem inciderit, tunc foram&etilde; quod
e&longs;t in ip&longs;o tibijs re&longs;pondens efficitur. Vt autem quando
manum auferamus operculum &longs;ua &longs;ponte extrahatur, &
tibiam permutet, hæc fient. Subijciatur &longs;ub glo&longs;&longs;ocomis
regula æqualis tubo VZ & ip&longs;i parallela xxx xxx, in qua infi
gantur &longs;patulæ corneæ robu&longs;tæ, & inflexæ
quarum una
e&longs;t O, po&longs;ita ad glo&longs;&longs;ocomum xxx xxx. ab extremo autem
ip
&longs;ius neruus alligatus referatur circa extremum xxx, ita vt
operculo intus impul&longs;o neruus extendatur. Itaque &longs;i de
ducentes extremum cubituli xxx operculum in partem in
teriorem impellamus, neruus attrahet &longs;patulam, ut in
flexionem ip&longs;ius vi erigat. quando aut&etilde; dimittamus, rur
&longs;us &longs;patula in pri&longs;tinum locum re&longs;tituta, inflexa&qacute;ue
oris
operculum extrahet, adeo vt foramen permutetur. His
igitur in unoquoque glo&longs;&longs;ocomo con&longs;titutis, quando vo
lumus aliquas tibiarum &longs;onare, digitis deducemus cubi
tulos, qui &longs;unt circa ip&longs;as: & quando volumus non am
plius &longs;onare digitos eleuabimus, & tunc ce&longs;&longs;abunt attra
ctis operculis. Aqua vero quæ e&longs;t in arula ideo inijcitur,
impul&longs;us aquam eleuat, contineatur, tibij&longs;&qacute;ue &longs;onanti
bus &longs;uppeditetur. At embolus RS &longs;ur&longs;um impul&longs;us, vt
dictum e&longs;t, aerem, qui in modiolo continetur in furnũ
exprimit; deductus vero aperit platy&longs;mation exi&longs;tens
in paruo modiolo, per quod modiolus aere extrin&longs;ecus
impletur, vt rur&longs;um embolus in partem &longs;uperiorem im
pul&longs;us ip&longs;um in furnum exprimat. Melius autem e&longs;t &
regulam TY circa clauum moueri ad Y circa fibulam
vnam exi&longs;tentem in fundo emboli, per quam oporte
bis clauum impelli, vt embolus non conuertatur, &longs;ed re
ctus impellatur &longs;ur&longs;um, & deducatur.
LXXVI.
Organi con&longs;tructio vt vento perflante &longs;o
nus tibiæ reddatur.
Sint tibiæ A tubus autem tran&longs;uer&longs;us cum
ip&longs;is perfo
foratus BC, & rectus DE, ex quo alius tran&longs;uer&longs;us EF
pertinens in mediolum GH, habentem &longs;uperficiem in
teriorem ad embolum rectam, huic autem aptetur em
bolus KL, qui facile in ip&longs;um ingredi po&longs;sit, & ipsi con
iuncta &longs;it regula MN appo&longs;ita alteri regulæ NX, quæ
& ad N quidem &longs;it par
uus clauus facile &longs;olubilis; ad X vero platy&longs;mation appo
natur coniunctum cum XO, & ip&longs;i XO adhereat axis S
circa cnodaces ferreos mobilis in pegmate, quod dedu
ci po&longs;sit: axi vero S coniuncta &longs;int duo tympanula YV,
quarum Y quidem paruas scytalas habeat, platy&longs;matio
XO adiacentes, V vero platas habeat, quemadmodum
ea, quæ anemaria vocantur. Quando igitur à vento per
cu&longs;&longs;æ fe&longs;tinant omnes, & tympanulum V conuertunt,
conuertitur etiam axis, quare & Y tympanulum, & quæ
in ip&longs;o &longs;unt &longs;cytalæ ex interuallo percutientes XO
platy&longs;
mation, attollunt KL, & ab&longs;cedente &longs;cytala, embolus
deor&longs;um feretur, exprimet&qacute;ue aerem in modiolo con
tentum in fi&longs;tulas, & tibias, & &longs;onum edet. licebit au
pegma axem habens &longs;emper ad &longs;pirantem ventum con
uertere, vt violentior, & magis continuata cõuer&longs;io fiat.
FINIS.
VRBINI MDLXXV.