Monte, Guidobaldo delMechanicorum Liber 1577Pisaurilamonte_mecha_02_la_15772635.10036.xml

GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS MECHANICORVM LIBER.

PISAVRI Apud Hieronymum Concordiam. M. D. LXXVII. Cum Licentia Superiorum.

PRAESENTI OPERE CONTENTA.

De Libra.

De Vecte.

De Trochlea.

De Axe in peritrochio.

De Cuneo.

De Cochlea.

AD FRANCISCVM MARIAM II VRBINATVM AMPLISSIMVM DVCEM GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS

PRAEFATIO.

DVAE res (AMPLISSIME PRIN­CEPS) quæ ad conciliandas hominibus facultates, vtilitas nempè, & nobilitas, plurimùm valere con&longs;ueuerunt. illæ ad exornandam mechanicam facultatem, & eam præ om­nibus alijs appetibilem reddendam con&longs;pira&longs;&longs;e mihi videntur: nam &longs;i nobilitatem (quod pleriq; modò faciunt) ortu ip&longs;o metimur, occurret hinc Geometria, illinc verò Phi&longs;ica; quorum geminato complexu nobili&longs;&longs;ima artium prodit mechani­ca. &longs;i enim nobilitatem magis, tùm &longs;tratæ materiæ, tùm argumentorum nece&longs;&longs;itati (quod Ari&longs;tote­les fatetur aliquandò) relatam volumus, omnium procul dubiò nobili&longs;&longs;imam per&longs;piciemus. quæ quidem non &longs;olum geometriam (vt Pappus te&longs;tatur) ab&longs;oluit, & perficit; verùm etiam & phi&longs;ica­rum rerum imperium habet: quandoquidem quodcunq; Fabris, Architectis, Baiulis, Agricolis, Nautis, & quàm plurimis alijs (repugnantibus na­turæ legibus) opitulatur; id omne mechanicum e&longs;t imperium. quippè quod aduer&longs;us naturam vel eiu&longs;dem emulata leges exercet; &longs;umma id certè admiratione dignum; veri&longs;&longs;imum tamen, & à quocunque liberaliter admi&longs;&longs;um, qui pri­us ab Ari&longs;totele didicerit, omnia mechanica, tùm problemata, tùm theoremata ad rotundam machinam reduci, atq; ideo illo niti principio, non minus &longs;en&longs;ui, quàm rationi noto. Rotunda machina e&longs;t mouenti&longs;&longs;ima, & quò maior, eò mouen­tior. Verùm huic nobilitati adnexa e&longs;t &longs;umma re rum ad vitam pertinentium vtilitas, quæ propte­rea omnes alias à diuer&longs;is artibus propagatas an­tecellit; quòd aliæ facultates po&longs;t mundi gene&longs;im longa temporis intercapedine &longs;uos explicarunt v&longs;us; i&longs;ta verò & in ip&longs;is mundi primordijs ita fuit hominibus nece&longs;&longs;aria, vt ea &longs;ublata Sol de mun­do &longs;ublatus videretur. nam quacunq; nece&longs;&longs;ita­te Adæ vita degeretur; & quamuis etiam ca&longs;is contectis &longs;tramine, & angu&longs;tis tugurijs, ac gurgu­&longs;tijs cœli de fenderet iniurias; &longs;ic & in corporis ve&longs;titu, licet ip&longs;e nihil aliud &longs;pectaret, ni&longs;i vt imbres, vt niues, vt ventos; vt Solem, vt frigus arceret; quodcunque tamen id fuit, omne mechanicum fuit. neq; tamen huic facultati contingit, quod ventis &longs;olet, qui cùm vndè oriuntur, ibi vehe­menti&longs;&longs;imi &longs;int, ad longinqua tamen fracti, de­bilitatiquè perueniunt: &longs;ed quod magnis flumini­bus crebriu&longs; accidit, quæ cùm in ip&longs;o ortu parua &longs;int, perpetuò tamen aucta, eò ampliori feruntur alueo, quò à fontibus &longs;uis longius rece&longs;&longs;e­runt. Nam & temporis progre&longs;&longs;u mechanica fa cultas &longs;ub iugo æquum arationis laborem di­&longs;pen&longs;are, atque aratrum agris circumagere cæ­pit. deinceps bigis, & quadrigis docuit comeatus, merces, onera quælibet vehere, è finibus no&longs;tri&longs; ad finitimos populos exportare, & ex illis contra importare ad nos. præterea cùm iam res non tantùm nece&longs;&longs;itate, verùm etiam orna­tu, & commoditate metirentur, mechanicæ fuit &longs;ubtilitatis, quòd nauigia remo impellere­mus; quòd gubernaculo exiguo in extrema puppi collocato ingentes triremium moles inflecte­remus; quòd vnius &longs;æpè manu pro multis fabro­rum manibus modò pondera lapidum, & tra­bium Fabris, & Architectis &longs;ubleuaremus; mo­dò tollenonis &longs;pecie aquas è puteis olitoribus e­xhauriremus. hinc etiam è liquidorum prælis vina, olea, vnguenta expre&longs;&longs;a, & quicquid liquo­ris habent, per&longs;oluere domino compul&longs;a. hinc magnas arborum, & marmorum moles duobus in contrarias partes di&longs;trahentibus vectibus diremp­&longs;imus; hinc militiæ in aggeribus extruendis, in con&longs;erenda manu, in opugnando, propugnan­doq; loca infinitæ ferè redundarunt vtilitates; hinc demum Lignatores, Lapicidæ, Marmorarij Vinitores, Olearij, Vnguentarij, Ferrarij, Aurifices, Metallici, Chirurgi, Ton&longs;ores, Pi&longs;tores, Sartores, omnes deniq; opifices beneficiarij, tot, tantaq; vitæ humanæ &longs;uppeditarunt commoda. Eant nunc noui logodedali quidam mechanicorum contemptores, perfricent frontem, &longs;i quam ha­bent, & ignobilitatem, atquè inutilitatem fal&longs;ò criminari de&longs;inant: quòd &longs;i & adhuc id minimè velint, eos quæ&longs;o in in&longs;citia &longs;ua relinquamus: Ari&longs;totelemquè potius philo&longs;ophorum cory­phæum imitemur, cuius mechanici amoris ardorem acuti&longs;&longs;imæ illæ mechanicæ quæ&longs;tiones po&longs;te ris traditæ &longs;atis declarant: qua quidem laude Platonem magnificè &longs;uperauit; qui (vt te&longs;tatur Plutarcus) Architam, & Eudoxum mechanicæ vtilitatem impen&longs;ius colentes ab in&longs;tituto deterruit; quòd nobili&longs;&longs;imam philo&longs;ophorum po&longs;&longs;e&longs;­&longs;ionem in vulgus indicarent, ac publicarent; & velut arcana philo&longs;ophiæ my&longs;teria proderent. res &longs;anè meo quidem iudicio pro&longs;us vituperan­da, ni&longs;i fortè velimus tam nobilis di&longs;ciplinæ contemplationem quidem ocio&longs;am laudare; fructum verò, & v&longs;um, arti&longs;q; finem improbare. &longs;ed præ omnibus mathematicis vnus Archimedes ore laudandus e&longs;t pleniore, quem voluit Deus in me­chanicis velut ideam &longs;ingularem e&longs;&longs;e, quam om­nes earum &longs;tudio&longs;i ad imitandum &longs;ibi propone­rent. is enim Cœle&longs;tem globum exiguo admo­dum, fragili què vitreo orbe conclu&longs;um ita efin­xit, &longs;imulatis a&longs;tris viuum naturæ opus, ac iura poli motibus certis adeò præ &longs;e ferentibus; vt æmula naturæ manus tale de &longs;e encomium &longs;it promerita: &longs;ic manus naturam, vt natura ma­num ip&longs;a immitata putetur. is poli&longs;pa&longs;tu manu leua, & &longs;ola, quinquies millenum modiorum pondus attraxit. nauem in &longs;iccum litus eductam, ac grauius oneratam &longs;olus machinis &longs;uis ad &longs;e perindè pertraxit, ac &longs;i in mari remis, veli&longs;uè impul&longs;a moueretur, quam & po&longs;tea in litore (quod omnes Siciliæ vires non potuerunt) in mare de­duxit. ab i&longs;to etiam ea extiterunt bellica tor­menta, quibus Syracu&longs;æ aduer&longs;us Marcellum ita defen&longs;æ &longs;unt, vt pa&longs;&longs;im eorum machinator Briareus, & centimanus à Romanis appellare­tur. demum hac arte confi&longs;us eò proce&longs;&longs;it au­daciæ, vt eam vocem naturæ legibus adeò re­pugnantem protulerit. Da mihi, vbi &longs;i&longs;tam, terramq; mouebo. quod tamen non modò nos vecte tantùm fieri potui&longs;&longs;e in præ&longs;enti libro docemus; verùm etiam, & omnis antiquitas (quod multis forta&longs;&longs;è mirabile videbitur) id penitus credidi&longs;&longs;e mihi videtur; quæ Neptuno tri­dentem tanquam vectem attribuit; cuius ope terræ concu&longs;&longs;or vbiq; nuncupatur à poetis. ad quod etiam a&longs;piciens celeberrimus no&longs;ter poeta Neptunum inducit i&longs;ta machina &longs;yrtes, quò ma­gis apparerent Troianis, &longs;ubleuantem.

“Leuat ip&longs;e tridenti & va&longs;tas aperit &longs;yrtes.”

Mechanici præterea fuerunt Heron, Cte&longs;ibius, & Pappus, qui licet ad mechanicæ apicem, perin­de atq; Archimedes, euecti forta&longs;&longs;è minimè &longs;int; mechanicam tamen facultatem egregiè percal­luerunt; tale&longs;q; fuerunt, & præ&longs;ertim Pappus, vt eum me ducem &longs;equentem nemo (vt opinor) culpauerit. quod & propterea libentius feci, quòd nè latum quidem vnguem ab Archimedeis prin­cipijs Pappus recedat. ego enim in hac præ&longs;ertim facultate Archimedis ve&longs;tigijs hærere &longs;emper vo lui: & licet eius lucubrationes ad mechanicam per­tinentes multis ab hinc annis pa&longs;&longs;im &longs;oleant do­ctis de&longs;iderari: eruditi&longs;&longs;imus tamen libellus de æ­queponderantibus præ manibus hominum adhuc ver&longs;atur, in quò tanquam in copio&longs;i&longs;&longs;ima pœnu omnia ferè mechanica dogmata repo&longs;ita mihi vi­dentur; quem &longs;anè libellum, &longs;i ætatis no&longs;træ mathematici &longs;ibi magis familiarem adhibui&longs;&longs;ent; reperi&longs;&longs;ent &longs;anè &longs;ententias multas, quas modó ip&longs;i firmas, & ratas e&longs;&longs;e docent; &longs;ubtili&longs;&longs;imè, atquè veri&longs;­&longs;imè conuul&longs;as, & labefactatas. &longs;ed hoc vi­derint ip&longs;i. ego enim ad Pappum redeo, qui ad v&longs;um mathematicarum vberiorem, emulu­mentorumquè acce&longs;&longs;iones amplificandas peni­tus conuer&longs;us, de quinque principibus machi­nis, Vecte nempè, Trochlea, Axe in peri­trochio, Cuneo, & Cochlea, multa egre­giè philo&longs;ophatus e&longs;t; demon&longs;trauit què quicquid in machinis, aut cogitari peritè, aut acutè definiri, aut certò &longs;tatui pote&longs;t, id omne quin­què illis infinita vi præditis machinis referen­dum e&longs;&longs;e. atquè vtinam iniuria temporis ni­hil è tanti viri &longs;criptis abra&longs;i&longs;&longs;et: nec enim tam den&longs;a in&longs;citiæ caligo vniuer&longs;um propè terra­rum orbem obtexi&longs;&longs;et, neque tanta mechanicæ facultatis e&longs;&longs;et ignoratio con&longs;ecuta, vt ma­thematicarum proceres exi&longs;timarentur illi, qui modò inepti&longs;&longs;ima quadam di&longs;tinctione, diffi­cultates nonnullas, nec illas tamen &longs;atis ar­duas, & ob&longs;curas è medio tollunt. reperiun­tur enim aliqui, no&longs;traq; ætate emunctæ naris mathematici, qui mechanicam, tùm mathe­maticè &longs;eor&longs;um, tùm phi&longs;icè con&longs;iderari po&longs;­&longs;e affirmant; ac &longs;i aliquando, vel &longs;ine demon&longs;trationibus geometricis, vel &longs;ine vero motu res mechanicæ con&longs;iderari po&longs;&longs;int: qua &longs;anè di­&longs;tinctione (vt leuius cum illis agam) nihil aliud mi­hi commini&longs;ci videntur, quàm vt dum &longs;e, tùm phi&longs;icos, tùm mathematicos proferant, vtra­que (quod aiunt) &longs;ella excludantur. nequè enim amplius mechanica, &longs;i à machinis ab&longs;trahatur, & &longs;eiungatur, mechanica pote&longs;t appellari. Emicuit tamen inter i&longs;tas tenebras (quam­uis alij quoquè nonnulli fuerint præclari&longs;&longs;imi) Solis in&longs;tar Federicus Commandinus, qui multis docti&longs;&longs;imis elucubrationibus ami&longs;&longs;um mathematicarum patrimonium non modò re&longs;taurauit, verùm etiam auctiùs, & locupletiùs effecit. erat enim &longs;ummus i&longs;te vir omnibus adeò facul­tatibus mathematicis ornatus, vt in eo Archi­tas, Eudoxus, Heron, Euclides, Theon, Ari­&longs;tarcus, Diophantus, Theodo&longs;ius, Ptolemæus Apollonius, Serenus, Pappus, quin & ip­&longs;emet Archimedes (&longs;iquidem ip&longs;ius in Archi­medem &longs;cripta Archimedis olent lucernam) re uixi&longs;&longs;e viderentur. & ecce repentè è tenebris (vt confidimus) ac vinculis corporis in lucem, li­bertatem què productus mathematicas alieni&longs;­&longs;imo tempore optimo, & præ&longs;tanti&longs;&longs;imo patre orbatas, nos verò ita con&longs;ternatos reliquit, vt e­ius de&longs;iderium vix longo &longs;ermone mitigare po&longs;&longs;e videamur. Ille tamen perpetuò in alia­rum mathematicarum explicationem ver&longs;ans, mechanicam facultatem, aut penitus præter­mi&longs;it, aut modicè attigit. Quapropter in hoc &longs;tudium ardentiùs ego incumbere cæpi, nec me vnquam per omne mathematum genus vagantem ea &longs;olicitudo de&longs;eruit; ecquid ex vno quoquè decerpi, ac delibari po&longs;&longs;it; quo ad mechanicam expoliendam, & exornandam acco­modatior e&longs;&longs;e po&longs;&longs;em. Nunc verò cùm mihi videar, noni ea quidem omnia, quæ ad mechanicam pertinent, perfeci&longs;&longs;e; &longs;ed eò v&longs;q; tamen progre&longs;&longs;us, vt ijs, qui ex Pappo, ex Vitruuio, & ex alijs didicerint, quid &longs;it Vectis, quid Tro­chlea, quid Axis in peritrochio, quid Cuneus, quid Cochlea; quomodoq; vt pondera moueri po&longs;&longs;int, aptari debeant; adhuc tamen acciden­tia permulta, quæ inter potentiam, & pondus vectis virtute illis in&longs;unt in&longs;trumentis, perdi&longs;ce­re cupiunt, opis aliquid adferre po&longs;&longs;im; putaui tempus iam po&longs;tulare, vt prodirem; & nauatæ in hoc genere operæ &longs;pecimen aliquod darem. Verùm quò facilius totius operis &longs;ub&longs;tructio ad fa&longs;tigium &longs;uum per duceretur, nonnulla quo­què de libra fuerunt pertractanda, & præ&longs;er­tim dum vnico pondere alterum &longs;olum ip&longs;ius brachium penitus deprimitur: que in re mi­rum e&longs;t quantas fecerint ruinas Iordanus (qui inter recentiores maximæ fuit auctoritatis) & alij; qui hanc rem &longs;ibi di&longs;cutiendam propo&longs;uerunt. opus &longs;anè arduum, & for&longs;an viribus no­&longs;tris impar aggre&longs;si &longs;umus; in eo tamen digni, vt no&longs;tros conatus, & indu&longs;triam ad præclara tendentem bonorum omnium perpetuus applau­&longs;us, approbatioq; comitetur; quòd ad &longs;tudium tàm illu&longs;tre, tam magnificum, tam laudabile contulimus quicquid habuimus virium. quod &longs;anè qualecunq; &longs;it, tibi celeberrime PRINCEPS nuncupandum cen&longs;uimus; cuius &longs;anè con&longs;ilij, atq; in&longs;tituti no&longs;tri rationes multas reddere in promptu e&longs;t: & primùm hæreditaria tibi in fa­miliam no&longs;tram promerita, quibus nos ita de­uictos habes; vt facilè intelligamus ad fortunas non modò no&longs;tras, verùm & ad &longs;anguinem, & vitam quoq; pro tua dignitate propendendam parati&longs;&longs;imos e&longs;&longs;e debere. Præterea illud non parui quoq; ponderis accedit, quòd à pueri­tia literarum omnium, &longs;ed præcipuè mathe­maticarum de&longs;iderio ita fueris incen&longs;us, vt ni­&longs;i illis adeptis vitam tibi acerbam, atq; in&longs;ua­uem &longs;tatueres. proinde in earum &longs;tudio infi­xus primam ætatis partem in illis percipiendis exegi&longs;ti, eamquè &longs;æpius verè principe dignam vocem protuli&longs;ti, te propterea mathematicis præ&longs;ertim delectari, quòd i&longs;tæ maximè ex do­me&longs;tico illo, & vmbratili vitæ genere in Solem (quod dicitur) & puluerem prodire po&longs;sint: cuius &longs;anè rei tuum flagranti&longs;simum ab ineunte æta te peritiæ militaris de&longs;iderium, exploratum in­dicium poterat e&longs;&longs;e, ni&longs;i nimis emendicatæ men­tis e&longs;&longs;et ea proponere, quæ à te &longs;perari po&longs;&longs;ent; quando tu penitus adole&longs;cens, egregia multa facinora proficere matura&longs;ti. Tu enim cùm iam à &longs;ancti&longs;&longs;imo Pontifice Pio V &longs;aluberrimæ Prin­cipum Chri&longs;tianorum coniunctionis fundamen­ta iacta e&longs;&longs;ent, alacer admodum ad debellan­dos Chri&longs;ti ho&longs;tes profectus, &longs;olidi&longs;&longs;imam, ac ve­ri&longs;&longs;imam gloriam tibi compara&longs;ti. Tu quoties de &longs;umma rerum deliberatum e&longs;t, eas &longs;ententias dixi&longs;ti, quæ &longs;ummam prudentiam cùm &longs;umma animi excel&longs;itate coniunctam indicarent. ommit­tam interim pleraq; alia illis temporibus egre­giè, viriliter què à te ge&longs;ta, ne tibi ip&longs;i ea, quæ omnibus &longs;unt manife&longs;ta, palàm facere videar: quæ cùm omnia magna, & præclara &longs;int; mul­tò tamen à te maiora, & præclara expectant adhuc homines. Vale interim præ&longs;tanti&longs;&longs;imum orbis decus, & &longs;i quando aliquid otij nactus fueris has meas vigiliolas a&longs;picere ne dedi­gneris.

GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS.

MECHANICORVM LIBER.

DEFINITIONES.

Centrvm grauitatis vniu&longs;cu­iu&longs;q; corporis e&longs;t punctum quod­dam intra po&longs;itum, à quo &longs;i gra­ue appen&longs;um mente concipiatur, dum fertur, quie&longs;cit; & &longs;eruat eam, quam in principio habebat po&longs;i­tionem: neq; in ip&longs;a latione circumuertitur.

Hanc centri grauitatis definitionem Pappus Alexandrinus in octauo Mathematicarum collectionum libro tradidit. Federicus verò Commandinus in libro de centro grauitatis &longs;olidorum idem centrum de&longs;cribendo ita explicauit.

Centrum grauitatis vniu&longs;cuiu&longs;q; &longs;olidæ figu­ræ e&longs;t punctum illud intra po&longs;itum, circa quod vndiq; partes æqualium momentorum con&longs;i­&longs;tunt. &longs;i enim per tale centrum ducatur planum figuram quomodocunq; &longs;ecans &longs;emper in par­tes æqueponderantes ip&longs;am diuidet.

COMMVNES NOTIONES.

I

Si ab æqueponderantibus æqueponderantia au­ferantur, reliqua æqueponderabunt.

II

Si æqueponderantibus æqueponderantia adii­ciantur, tota &longs;imul æqueponderabunt.

III

Quæ eidem æqueponderant, inter &longs;e æquè &longs;unt grauia.

SVPPOSITIONES.

I

Vnius corporis vnum tantùm e&longs;t centrum gra­uitatis.

II

Vnius corporis centrum grauitatis &longs;emper in eodem e&longs;t &longs;itu re&longs;pectu &longs;ui corporis.

III

Secundùm grauitatis centrum pondera deor­&longs;um feruntur.

DE LIBRA.

Anteqvam de libra &longs;ermo habeatur, vtres clarior eluce&longs;cat, &longs;it libra AB recta linea; CD verò trutina, quæ &longs;ecundum commu­nem con&longs;uetudinem horizonti &longs;emper e&longs;t perpendicularis. pun­ctum autem C immobile, circa quod vertitur li­bra, centrum libræ vocetur. itidemque (quamuis tamen im­proprie) &longs;iue &longs;upra, &longs;iue infra libram fuerit con&longs;titutum. CA verò, & CB, tum di&longs;tantiæ, tum libræ brachia nuncupen­tur. & &longs;i à centro li­bræ &longs;upra, vel infra

libram con&longs;tituto ip&longs;i AB perpendicularis duca­tur, hæc perpendiculum vocetur, quæ libram AB &longs;ub&longs;tinebit; & quocunque modo moueatur libra, ip&longs;i &longs;emper perpendicularis exi&longs;tet.

LEMMA.

Sit linea AB horizonti perpendicularis, & dia metro AB circulus de&longs;cribatur AEBD, cuius centrum C. Dico punctum B infimum e&longs;&longs;e lo­cum circumferentiæ circuli AEBD; punctum verò A &longs;ublimiorem; & quælibet puncta, vt DE æqualiter à puncto A di&longs;tantia æqualiter e&longs;&longs;e deor&longs;um; quæ verò propius &longs;unt ip&longs;i A eis, quæ magis di&longs;tant, &longs;ublimiora e&longs;&longs;e.

Producatur AB v&longs;q; ad mundi cen­trum, quod &longs;it F; deinde in circuli circum­ferentia quoduis accipiatur punctum G; connectanturq; FG FD FE. Quoniam n. BF minima e&longs;t omnium, quæ à puncto F ad circumferentiam AEBD ducun­tur; erit BF ip&longs;a FG minor. quare punctum B propius erit puncto F, quàm G. hacq; ratione o&longs;tendetur punctum B quouis alio puncto circumferentiæ circuli AEDB mundi centro propius e&longs;&longs;e. erit igitur pun­ctum B circumferentiæ circuli AEBD infimus locus. Deinde quoniam AF per centrum ducta maior e&longs;t ip&longs;a GF; erit punctum A non &longs;olum ip&longs;o G, verum etiam quouis alio puncto circumferentiæ circuli AEBD &longs;ublimius. Præterea quoniam DF FE &longs;unt æquales; puncta DE æqualiter

mundi centro di&longs;tabunt. & cum DF maior &longs;it FG; erit pun­ctum D ip&longs;i A propius puncto G &longs;ublimius. quæ omnia demon­&longs;trare oportebat.

8. Tertil.

PROPOSITIO I.

Si Pondus in eius centro grauitatis a recta &longs;u­&longs;tineatur linea, nunquam manebit, ni&longs;i eadem li­nea horizonti fuerit perpendicularis.

Sit pondus A, cuius centrum grauitatis B, quod à linea CE &longs;u&longs;ti­neatur. Dico pondus nunquam perman&longs;urum, ni&longs;i CB horizonti perpendicularis exi&longs;tat. &longs;it pun­ctum C immobile, quod vt pondus &longs;u&longs;tineatur, nece&longs;&longs;e e&longs;t. & cum punctum C &longs;it immobile, &longs;i pon­dus A mouebitur, punctum B circuli circumferentiam de&longs;cribet, cuius &longs;emidiameter erit CB. quare centro C, &longs;patio verò BC, cir­culus de&longs;cribatur BFDE. &longs;itq;

primum BC horizonti perpendicularís, quæ v&longs;q; ad D produca­tur; atq; punctum C &longs;it infra punctum B. Quoniam enim pondus A &longs;ecundum grauitatis centrum B deor&longs;um mouetur; punctum B deor&longs;um in centrum mundi, quò naturaliter tendit, per re­ctam lineam BD mouebitur: totum ergo pondus A eius cen­tro grauitatis B &longs;uper rectam lineam BC graue&longs;cet. cum au­tem pondus à linea CB &longs;u&longs;tineatur, linea CB totum &longs;u&longs;ti­nebit pondus A; &longs;uper quam deor&longs;um moueri non pote&longs;t, cum ab ip&longs;a prohibeatur: per definitionem igitur centri grauitatis punctum B, pondu&longs;q; A in hoc &longs;itu manebunt. & quamquam B quo­cunq; alio puncto circuli &longs;it &longs;ublimius, ab hoc tamen &longs;itu deor&longs;um per circuli circumferentiam nequaquam mouebitur non enim ver­&longs;us F magis, quàm ver&longs;us E inclinabitur, cum ex vtraq; parte æqua­lis &longs;it de&longs;cen&longs;us; neq; pondus A in vnam magis, quàm in alteram partem propen&longs;ionem habeat: quod non accidit in quouis alio puncto circumferentiæ circuli (præter D) &longs;it ponderis eiu&longs;dem centrum grauitatis, vt in F; cum ex puncto F ver&longs;us D &longs;it de&longs;cen&longs;us, at verò ver&longs;us B a&longs;cen&longs;us. quare pun­ctum F deor&longs;um mouebitur. & quoniam per rectam lineam in centrum mundi moueri non pote&longs;t, cum à puncto C immobili propter lineam CF prohibeatur; deor&longs;um tamen &longs;icuti eius natura po&longs;tulat, &longs;emper mouebitur. & cum infimus locus &longs;it D, per circumferentiam FD mouebitur, donec in D perueniat, in quo &longs;itu manebit, pondu&longs;q; immobile exi
&longs;tet.
tum quia deor&longs;um amplius moueri non pote&longs;t, cum ex pun­cto C &longs;it appen&longs;um; tum etiam, quia in eius centro grauitatis &longs;u&longs;tinetur. Quando autem F erit in D, erit quoq; linea FC in DC, &longs;imulq; horizonti perpendicularis. pondus ergo nunquam manebit, donec linea CF horizonti perpendicularis non exi&longs;tat. quod o&longs;tendere oportebat. quod o&longs;tendere oportebat.

Supp. 3. huius.

Ex hoc elici pote&longs;t, pondus quocunq; modo in dato puncto &longs;u&longs;tineatur, nunquam manere; ni &longs;i quando a centro grauitatis ponderis ad id punctum ducta linea horizonti &longs;it perpendicularis.

Vt ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;u&longs;tineatur pondus à lineis CG CH. Dico &longs;i ducta BC horizonti &longs;it perpen­dicularis, pondus A manere. &longs;i verò ducta CF non &longs;it horizonti per­pendicularis, punctum F deor&longs;um v&longs;q; ad D moueri; in quo &longs;itu pon­dus manebit, ductaq; CD horizonti perpendicularis exi&longs;tet. quæ om­nia eadem ratione o&longs;tendentur.

PROPOSITIO II.

Libra horizonti æquidi&longs;tans, cuius centrum &longs;it &longs;upra libram, æqualia in extremitatibus, æqua literq; à perpendiculo di&longs;tantia habens pondera, &longs;i ab eiu&longs;modi moueatur &longs;itu, in eundem rur&longs;us relicta, redibit; ibíq; manebit.

Sit libra AB recta li­nea horizonti æquidi­&longs;tans, cuius centrum C &longs;it &longs;upra libram; &longs;itq; CD perpendiculum, quod ho­rizonti perpendiculare erit: atq; di&longs;tantia DA &longs;it di&longs;tantiæ DB æqualis; &longs;intq; in AB pondera æ­qualia, quorum grauitatis centra &longs;int in AB punctis. Moueatur AB libra ab

hoc &longs;itu, putá in EF, deinde relinquatur. dico libram EF in AB horizonti æquidi&longs;tantem redire, ibíq; manere. Quoniam autem punctum C e&longs;t immobile, dum libra mouetur, punctum D circuli cir­cumferentiam de&longs;cribet, cuius &longs;emidiameter erit CD. quare cen­tro C, &longs;patio verò CD, circulus de&longs;cribatur DGH. Quoniam enim CD ip&longs;i libræ &longs;emper e&longs;t perpendicularis, dum libra erit in EF, linea CD erit in CG, ita vt CG &longs;it ip&longs;i EF perpendicula­ris. Cùm autem AB bifariam à puncto D diuidatur, & pondera in AB &longs;int æqualia; erit magnitudinis ex ip&longs;is AB compo&longs;itæ centrum grauitatis in medio, hoc e&longs;t in D. & quando libra vná cum ponderibus erit in EF; erit magnitudinis ex vtri&longs;q; EF compo&longs;itæ centrum grauitatis G. & quoniam CG horizonti non e&longs;t perpendi­cularis; magnitudo ex ponderibus EF compo&longs;ita in hoc &longs;itu mi­nimè per&longs;i&longs;tet, &longs;ed deor&longs;um &longs;ecundùm eius centrum grauitatis G per circumferentiam GD mouebitur; donec CG horizonti fiat per­pendicularis, &longs;cilicet do­nec CG in CD redeat. Quando autem CG erit in CD, linea EF, cùm ip&longs;i CG &longs;emper ad rectos &longs;it angulos, erit in AB; in quo &longs;itu quoq; manebit. libra ergo EF in AB hori­zonti æquidi&longs;tantem redibit, ibíq; manebit. quod demon&longs;trare oportebat.

4. primi Archimedis de æqueponde­rantibus. 1. Huius 1. Huius.

PROPOSITIO III.

Libra horizonti æquidi&longs;tans æqualia in extre­mitatibus, æqualiterq; à perpendiculo di&longs;tan­tia habens pondera, centro infernè collocato, in hoc &longs;itu manebit. &longs;i verò inde moueatur, deor­&longs;um relicta, &longs;ecundùm partem decliuiorem mo­uebitur.

Sit libra AB rectá li­nea horizonti æquidi­&longs;tans, cuius centrum C &longs;it infra libram; perpen­diculumq; &longs;it CD, quod horizonti perpendiculare erit; & di&longs;tantia AD &longs;it di&longs;tantiæ DB æqualis; &longs;intq; in AB pondera æqualia, quorum grauita­tis centra &longs;int in punctis AB. Dico primùm libram AB in hoc &longs;itu manere. Quoniam enim AB bifariam diuiditur à puncto D, & pondera in AB &longs;unt æqualia; erit punctum D centrum grauitatis magnitudinis ex vtri&longs;q; AB ponderibus compo&longs;itæ. & CD libram &longs;u&longs;tinens ho­rizonti e&longs;t perpendicularis, libra ergo AB in hoc &longs;itu manebit. moueatur autem libra AB ab hoc &longs;itu, putà in EF, deinde relinquatur. dico libram EF ex parte F moueri. Quoniam igitur CD ip&longs;i libræ &longs;emper e&longs;t perpendicularis, dum libra erit in EF, erit CD in CG ip&longs;i EF perpendicularis. & punctum G magnitudi­nis ex EF compo&longs;itæ centrum grauitatis erit; quod dum moue­tur, circuli circumferentiam de&longs;cribet DGH, cuius &longs;emidiameter CD, & centrum C. Quoniam autem CG horizonti non e&longs;t per­pendicularis, magnitudo ex EF ponderibus compo&longs;ita in hoc &longs;i­tu minimè manebit; &longs;ed &longs;ecundùm eius grauitatis centrum G deor&longs;um per circumferentiam GH mouebitur. libra ergo EF ex par te F deor&longs;um mouebitur, quod demon&longs;trare oportebat.

4. Primi Archim. de æquep. 1. Huius.

PROPOSITIO IIII.

Libra horizonti æquidi&longs;tans æqualia in ex­tremitatibus, æqualiterq; à centro in ip&longs;a libra collocato, di&longs;tantia habens pondera; &longs;iue inde moueatur, &longs;iue minus; vbicunq; relicta, manebit.

Sit libra recta linea A B horizonti æquidi&longs;tans, cuius centrum C in ea­dem &longs;it linea AB; di&longs;tantia verò CA &longs;it di&longs;tantiæ CB æqualis: &longs;intq; pon­dera in AB æqualia, quo­rum centra grauitatis &longs;int in punctis AB. Moueatur libra, vt in DE, ibiquè relinquatur. Dico primùm libram DE non moueri, in eoquè &longs;itu manere. Quoniam enim pondera AB &longs;unt æqualia; erit magni­tudinis ex vtroq; pondere, videlicet A, & B compo&longs;itæ centrum grauitatis C. quare idem punctum C, & centrum libræ, & centrum grauitatis totius ponderis erit. Quoniam autem centrum libræ C, dum libra AB vnà cum ponderibus in DE mouetur, immobile re­manet, centrum quoq; grauitatis, quod e&longs;t idem C, non mouebitur. nec igitur libra DE mouebitur, per definitionem centri grauitatis, cum in ip&longs;o &longs;u&longs;pendatur. Idip­

&longs;um quoq; contingit libra in AB horizonti æquidi&longs;tante, vel in quocunq; alio &longs;itu exi&longs;tente. Manebit ergo libra, vbi relinque­tur. quod demon&longs;trare oportebat.

Cum verò in iis, quæ dicta &longs;unt, grauitatis tantùm magnitudinum, quæ in extremitatibus libræ po&longs;itæ &longs;unt æquales, ab&longs;q; lí­bræ grauitate con&longs;iderauerimus; quoniam tamen adhuc libræ bra­chia &longs;unt æqualia, idcirco idem libræ, eius grauitate con&longs;iderata, vnà cum ponderibus, vel &longs;ine ponderibus eueniet. idem enim centrum grauitatis fine ponderibus libræ tantùm grauitatis centrum erit. Similiter &longs;i pondera in libræ extremitatibus appendantur, vt fieri &longs;olet, idem eueniet; dummodo ex &longs;u&longs;pen&longs;ionum punctis ad centra grauitatum ponderum ductæ lineæ (quocunq; modo mo­ueatur libra) &longs;i protrahantur, in centrum mundi concurrant. vbi enim pondera hoc modo &longs;unt appen&longs;a, ibi graue&longs;cunt, ac &longs;i in ii&longs;­dem punctis centra grauitatum haberent. præterea, quæ &longs;equun­tur, eodem pror&longs;us modo con&longs;iderare poterimus.

Quoniam autem huic determinationi vltimæ multa à nonnullis aliter &longs;entientibus dicta officere videntur; idcirco in hac parte ali­quantulum immorari oportebit; & pro viribus, non &longs;olum pro­priam &longs;ententiam, &longs;ed Archimedem ip&longs;um, qui in hac eadem e&longs;&longs;e &longs;ententia videtur, defendere conabor.

Ii&longs;dem po&longs;itis, duca­tur FCG ip&longs;i AB, & horizonti perpendicula­ris; & centro C, &longs;patio­què CA, circulus de&longs;cribatur ADFBEG. erunt puncta ADBE in circuli circumferentia; cum li­bræ brachia &longs;int æqualia. & quoniam in vnam conueniunt &longs;ententiam, a&longs;&longs;e­rentes &longs;cilicet libram DE neq; in FG moueri, ne­que in DE manere, &longs;ed in AB horizonti æquidi&longs;tantem rediré. hanc eorum &longs;ententiam nullo modo con&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;e o&longs;tendam. Non enim, &longs;ed &longs;i quod aiunt, euenerit, vel ideo erit, quia pondus D pondere E grauius fuerit, vel &longs;i pondera &longs;unt æqualia, di&longs;tantiæ, quibus &longs;unt po&longs;ita, non erunt æquales, hoc e&longs;t CD ip&longs;i CE non erit æqualis, &longs;ed maior. Quòd autem pondera in DE &longs;int æqualia, & di&longs;tantia CD &longs;it æqualis di&longs;tantiæ CE: hæc ex &longs;uppo&longs;itione pa­tent. Sed quoniam dicunt pondus in D in eo &longs;itu pondere in E grauius e&longs;&longs;e in altero &longs;itu deor&longs;um: dum pondera &longs;unt in DE, pun­ctum C non erit amplius centrum grauitatis, nam non manent, &longs;i ex C &longs;u&longs;pendantur; &longs;ed erit in linea CD, ex tertia primi Archi­medis de æqueponderantibus. non autem erit in linea CE, cum pondus D grauius &longs;it pondere E. &longs;it igitur in H, in quo &longs;i &longs;u&longs;pendan­tur, manebunt. Quoniam autem centrum grauitatis ponderum in AB connexorum e&longs;t punctum C; ponderum verò in DE e&longs;t punctum H: dum igitur pondera AB mouentur in DE, centrum grauitatis C ver&longs;us D mouebitur, & ad D propius accedet; quod e&longs;t impo&longs;sibile: cum pondera eandem inter &longs;e &longs;e &longs;eruent di&longs;tantiam. Vniu&longs;cuiu&longs;q; enim corporis centrum grauitatis in eodem &longs;emper e&longs;t &longs;itu re&longs;pectu &longs;ui corporis. & quamquam punctum C &longs;it duo­rum corporum AB centrum grauitatis, quia tamen inter &longs;e &longs;e ita à libra connexa &longs;unt, vt &longs;emper eodem modo &longs;e &longs;e habeant; Ideo punctum C ita eorum erit centrum grauitatis, ac &longs;i vna tantum e&longs;&longs;et magnitudo. libra enim vna cum ponderi­bus vnum tantum continuum efficit, cuius cen­trum grauitatis erit &longs;em­per in medio. non igitur pondus in D pondere in E e&longs;t grauius. Si autem dicerent centrum graui­tatis non in linea CD, &longs;ed in CE e&longs;&longs;e debere; idem eueniet ab&longs;urdum.

Amplius &longs;i pondus D deor&longs;um mouebitur, pondus E &longs;ur&longs;um mouebit. pondus igitur gra­uius, quàm &longs;it E, in eodemmet &longs;itu ponderi D æqueponderabit, & grauia inæqualia æquali di&longs;tantia po&longs;ita æqueponderabunt. Adii­ciatur ergo ponderi E aliquod graue, ita vt ip&longs;i D contraponde­ret, &longs;i ex C &longs;u&longs;pendantur. &longs;ed cum &longs;upra o&longs;ten&longs;um &longs;it punctum C centrum e&longs;&longs;e grauitatis æqualium ponderum in DE; &longs;i igitur pon­dus E grauius fuerit pondere D, erit centrum grauitatis in linea CE. &longs;itq; hoc centrum K. at per definitionem centri grauitatis, &longs;i pondera &longs;u&longs;pendantur ex K, manebunt. ergo &longs;i &longs;u&longs;pendantur ex C, non manebunt, quod e&longs;t contra hypote&longs;im: &longs;ed pondus E deor&longs;um mouebitur. quòd &longs;i ex C quoque &longs;u&longs;pen&longs;a æqueponderarent; vnius magnitudinis duo e&longs;&longs;ent centra grauitatis; quod e&longs;t impo&longs;sibile. Non igitur pondus in E grauius eo, quod e&longs;t in D, ip&longs;i D æque­ponderabit, cum ex puncto C fiat &longs;u&longs;pen&longs;io. Pondera ergo in DE æqualia ex eorum grauitatis centro C &longs;u&longs;pen&longs;a, æqueponderabunt, manebuntquè. quod demon&longs;trare fuerat propo&longs;itum.

Iordanus de Ponderibus. Hyerommus Cardanus de &longs;ubtilitate. Nicolaus Tartalea de quæ&longs;itis, ac inuentionibus. 2. Sup. huius. Ex 4. primi Archim de Aequep. Ex 3. primi Archim de Aequep. 1. Suppo&longs;. huius.

Huic autem po&longs;tremo inconuenienti occurrunt dicentes, im­po&longs;sibile e&longs;&longs;e addere ip&longs;i E pondus adeo minimum, quin adhuc &longs;i ex C &longs;u&longs;pendantur, pondus E &longs;emper deor&longs;um ver&longs;us G moueatur. quod nos fieri po&longs;&longs;e &longs;uppo&longs;uimus, atque fieri po&longs;&longs;e credebamus. ex­ce&longs;&longs;um enim ponderis D &longs;upra pondus E, cum quantitatis ratio­nem habeat, non &longs;olum minimum e&longs;&longs;e, verum in infinitum diuidi po&longs;&longs;e immaginabamur, quod quidem ip&longs;i, non &longs;olum minimum, &longs;ed ne minimum quidem e&longs;&longs;e, cum reperiri non po&longs;sit, hoc mo­do demon&longs;trare nituntur.

Exponantur eadem. à puncti&longs;què DE hori­zonti perpendiculares ducantur DHEK, atq; alius &longs;it circulus LDM, cu­ius centrum N, qui FDG in puncto D contingat, ip&longs;iq; FDG &longs;it æqualis: erit NC recta linea. & quoniam angulus KEC angulo HDN e&longs;t æqua lis, angulusq; CEG an­gulo NDM e&longs;t etiam æqualis; cum à &longs;emidiametris, æqualibusq; circumferentiis conti­neatur; erit reliquus mixtu&longs;què angulus KEG reliquo mixtoquè HDM æqualis. & quia &longs;upponunt, quò minor e&longs;t angulus linea horizonti perpendiculari, & circumferentia contentus, eò pondus in eo &longs;itu grauius e&longs;&longs;e. vt quò minor e&longs;t angulus HD, & circumferentia DG contentus angulo KEG, hoc e&longs;t angulo HDM; ita &longs;ecundum hanc proportionem pondus in D grauius e&longs;&longs;e pondere in E. Proportio autem anguli MDH ad angulum HDG minor e&longs;t qualibet proportione, quæ &longs;it inter maiorem, & minorem quantitatem: ergo proportio ponderum DE omnium proportionum minima erit. immo neq; erit ferè proportio, cum &longs;it omnium pro portionum minima. quòd autem proportio MDH ad HDG &longs;it omnium minima, ex hac nece&longs;sitate o&longs;tendunt; quia MDH excedit HDG angulo curuilineo MDG, qui quidem angulus omnium angulorum rectilineorum minimus exi&longs;tit: ergo cum non po&longs;sit da ri angulus minor MDG, erit proportio MDH ad HDG omnium proportionum minima. quæ ratio inutilis valde videtur e&longs;&longs;e; quia quamquam angulus MDG &longs;it omnibus rectilineis angulis minor, non idcirco &longs;equitur, ab&longs;olutè, &longs;impliciterq; omnium e&longs;&longs;e angulorum minimum: nam ducatur à puncto D linea DO ip&longs;i NC perpendicularis, hæc vtra&longs;q; tanget circumferentias LDM FDG in puncto D. quia verò circumferentiæ &longs;unt æquales, erit angulus MDO mixtus angulo ODG mixto æqualis; alter ergo angulus, vt ODG minor erit MDG, hoc e&longs;t mi nor minimo. angulus deinde OGH minor erit angulo MDH; qua re ODH ad angulum HDG minorem habebit proportionem, quàm

MDH ad eundem HDG. dabitur ergo quoquè proportio mi­nor minima, quam in infinitum adhuc minorem ita o&longs;tende­mus. De&longs;cribatur circulus DR, cuius centrum E, & &longs;emidiame­ter ED. continget circumferentia DR circumferentiam DG in puncto D, lineamquè DO in puncto D; quare minor erit angu­lus RDG angulo ODG. &longs;imiliter & angulus RDH angulo ODH. minorem igitur proportionem habebit RDH ad HDG, quàm ODH ad HDG. Accipiatur deinde inter EC vtcun­que punctum P, ex quo in di&longs;tantia PD alia de&longs;cribatur circum­ferentia DQ, quæ circumferentiam DR, circumferentiamquè DG in puncto D continget; & angulus QDH minor erit angulo RDH: ergo QDH ad HDG minorem habebit proportionem, quàm RDH ad HDG. eodemquè pror&longs;us modo, &longs;i inter PC aliud accipiatur punctum, & inter hoc &C aliud, & &longs;ic deinceps, infinitæ de&longs;cribentur circumferentiæ inter DO, & circumferentiam DG; ex quibus proportionem in infinitum &longs;emper minorem inueniemus. atque ideo proportionem ponderis in D ad pondus in E non adeo minorem e&longs;&longs;e &longs;equitur, quin ad infini tum ip&longs;a &longs;emper minorem reperiri po&longs;sit. & quia angulus MDG in infinitum diuidi pote&longs;t; exce&longs;&longs;us quoque grauitatis D &longs;upra E diuidi ad infinitum poterit.

Tartalea &longs;exta propo&longs;itione octaui libri. Ex 12. tertii. 29. Primi. Ex 18. Tertii. 8. Quinti. Ex 11. tertit. Ex 18. tertii.

Sed neque prætereundum e&longs;t, ip&longs;os in demon&longs;tratio­ne angulum KEG maiorem e&longs;&longs;e angulo HDG, tanquam notum accepi&longs;&longs;e. quod e&longs;t quidem verum, &longs;i DHEK inter &longs;e &longs;e &longs;int æquidi&longs;tan­tes. Quoniam autem (vt ip&longs;i quoque &longs;upponunt) li­neæ DHEK in centrum mundi conueniunt; lineæ DHEK æquidi&longs;tantes nunquam erunt, & angulus KEG angulo HDG non &longs;olum maior erit, &longs;ed minor. vt exempli gratia, producatur FG v&longs;que ad centrum mundi, quod &longs;it S; connectan­;turqué DSES. o&longs;tenden­dum e&longs;t angulum SEG minorem e&longs;&longs;e angulo SDG. du

catur à puncto E linea ET circulum DGEF contingens, ab eo demqué puncto ip&longs;i DS æquidi&longs;tans ducatur EV. Quoniam igitur EVDS inter &longs;e &longs;e &longs;unt æquidi&longs;tantes: &longs;imiliter ETDO æqui di&longs;tantes: erit angulus VET angulo SDO æqualis. & angulus TEG angulo ODM e&longs;t æqualis; cum à lineis contingentibus, circumferentii&longs;qué æqualibus contineatur: totus ergo angulus VEG angulo SDM æqualis erit. Auferatur ab angulo SDM angulus curuilineus MDG; ab angulo autem VEG angulus au­feratur VES; & angulus VES rectilineus maior e&longs;t curuilineo MDG; erit reliquus angulus SEG minor angulo SDG. Quare ex ip&longs;orum &longs;uppo&longs;itionibus non &longs;olum pondus in D gra­uius erit pondere in E; verùm è conuer&longs;o, pondus in E ip&longs;o D grauius exi&longs;tet.

Rationes tamen afferunt, quibus demon&longs;trare nituntur, libram DE in AB horizon­ti æquidi&longs;tantem ex nece&longs;sitate redire. Pri­mum quidem o&longs;ten­dunt, idem pondus grauius e&longs;&longs;e in A, quàm in alio &longs;itu, quem æqualitatis &longs;itum no­minant, cum linea AB &longs;it horizonti æ­

quidi&longs;tans. deinde quò propius e&longs;t ip&longs;i A, quouis alio remotiori grauius e&longs;&longs;e. Vt pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in D; & in D, quàm in L. &longs;imiliter in A grauius, quam in N; & in N grauius, quàm in M. Vnum tantùm con&longs;iderando pondus in altero libræ brachio &longs;ur&longs;um deor&longs;umq; moto. Quia (inquiunt) po&longs;ita trutina in CF, pondus in A longius e&longs;t à trutina, quàm in D: & in D longius, quàm in L. ductis enim DO LP ip&longs;i CF perpendicula­ribus, linea AC maior e&longs;t, quàm DO, & DO ip&longs;a LP. quod idem euenit in punctis NM. deinde ex quo loco (aiunt) pondus velocius mouetur, ibi grauius e&longs;t; velocius autem ex A, quàm ab alio &longs;itu mouetur; ergo in A grauius e&longs;t. &longs;imili modo, quò propius e&longs;t ip&longs;i A, velocius quoque mouetur; ergo in D gra­uius erit, quàm in L. Altera deinde cau&longs;a, quam ex rectiori, & obliquiori motu deducunt, e&longs;t; quò pondus in arcubus æqualibus re­ctius de&longs;cendit, grauius e&longs;&longs;e videtur; cum pondus liberum, atq; &longs;olutum &longs;uaptè natura rectè moueatur; &longs;ed in A rectius de&longs;cendit; ergo in A grauius erit. hocq; o&longs;tendunt accipiendo arcum AN arcui LD æqualem; à puncti&longs;q; NL lineæ FG (quam etiam directionis vocant) æquidi&longs;tantes ducantur NRLQ, quæ lineas AB DO &longs;ecent in QR; & à puncto N ip&longs;i FG perpendicularis ducatur NT. rectèq; demon&longs;trant LQ ip&longs;i PO æqualem e&longs;&longs;e, & NR ip&longs;i CT; lineamq; NR ip&longs;a LQ maiorem e&longs;&longs;e. Quoniam autem de&longs;cen&longs;u; ponderis ex A v&longs;q; ad N per circum­ferentiam AN maiorem portionem lineæ FG pertran&longs;it (quod ip&longs;i vocant capere de directo) quàm de&longs;cen&longs;us ex L in D per circumferentiam LD; cùm de&longs;cen&longs;us AN lineam CT pertran&longs;eat, de&longs;cen&longs;us verò LD lineam PO; & CT maior e&longs;t PO; rectior erit de&longs;cen&longs;us AN, quám de&longs;cen&longs;us LD. grauius ergo erit pondus in A, quàm in L, & in quouis alio &longs;itu. eodemq; pror&longs;us modo o&longs;tendunt, quò propius e&longs;t ip&longs;i A, grauius e&longs;&longs;e. Vt &longs;int circumferentiæ LD DA inter &longs;e &longs;e æquales, & à puncto D ip&longs;i AB perpendicularis ducatur DR; erit DR ip&longs;i CO æqua lis. lineam deinde DR ip&longs;a LQ maiorem e&longs;&longs;e demon&longs;trant. di­cuntq; de&longs;cen&longs;um DA magis capere de directo de&longs;cen&longs;u LD, maior enim e&longs;t linea CO, quàm OP; quare pondus grauius erit in D, quàm in L. quod ip&longs;um euenit in punctis NM. Suppo­&longs;itionem itaq;, qua libram DE in AB redire demon&longs;trant, vt notam, manife&longs;tamq; proferunt. Nempè Secundùm &longs;itum pondus grauius e&longs;&longs;e, quanto in eodem &longs;itu minus obliquus e&longs;t de&longs;cen&longs;us. huiu&longs;q; reditus cau&longs;am eam e&longs;&longs;e dicunt; Quoniam &longs;cilicet de&longs;cen&longs;us ponderis in D rectior e&longs;t de&longs;cen&longs;u ponderis in E, cùm minus capiat de directo pondus in E de&longs;cendendo, quàm pondus in D &longs;im liter de&longs;cendendo. Vt &longs;i arcus EV &longs;it ip&longs;i DA æqualis, ducanturq; VH ET ip&longs;i FG perpendiculares; maior erit DR, quàm TH. quare per &longs;uppo&longs;itionem pondus in D ratione &longs;itus grauius erit pondere in E. pondus ergo in D, cùm &longs;it grauius, deor&longs;um mouebitur; pondus verò in E &longs;ur&longs;um, donec libra DE in AB redeat.

Cardanus primo de &longs;ubtilitate. Ex 15. tertii. Cardanus. Cardanus. Iordanus propo&longs;itio ne 4. Tartalea propo&longs;itione 5. 34 Primi. Iordanus &longs;uppo&longs;itione 4. Iordanus propo&longs;itio ne 3. Tartalea propo&longs;itio ne 5.

Altera huius quoq; reditus ratio e&longs;t, cùm trutina &longs;upra libram e&longs;t in CF; linea CG e&longs;t meta. & quoniam angulus GCD maior e&longs;t angulo GCE, & maior à meta angulus grauius reddit pondus; trutina igitur &longs;uperius exi&longs;tente, grauius erit pondus in D, quàm in E. idcirco D in A, & E in B redibit.

Cardanus.

His itaq; rationibus conantur o&longs;tendere libram DE in AB redire; quæ meo quidem iuditio facile &longs;olui po&longs;&longs;unt.

Primùm itaq; quantum attinet ad ratio­nes pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in a­lio &longs;itu o&longs;tendentes, quas ex longiori, & propinquiori di&longs;tantia à linea FG, & ex velo­ciori, & rectiori mo tu à puncto A dedu­cunt; primùm quidem non demon&longs;trant, cur pondus ex A velocius

moueatur, quàm ex alio &longs;itu. nec quia CA e&longs;t DO maior, & DO ip&longs;a LP, propterea &longs;equitur tanquam ex vera cau&longs;a, pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in D; & in D, quàm in L. neq; enim intellectus quie&longs;cit, ni&longs;i alia huius o&longs;tendatur cau&longs;a; cùm potius &longs;ignum, quàm vera cau&longs;a e&longs;&longs;e videatur. id ip&longs;um quoq; al­teri rationi contintingit, quam ex rectiori & obliquiori motu de­ducunt. Præterea quæcunq; ex velociori, & rectiori motu per­&longs;uadent pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in D; non ideo de­mon&longs;trant pondus in A, quatenus e&longs;t in A, grauius e&longs;&longs;e pondere in D, quatenus e&longs;t in D; &longs;ed quatenus à punctis DA recedit. Idcirco antequàm vlterius progrediar, o&longs;tendam primùm pondus, quò propius e&longs;t ip&longs;is FG, minus grauitare; tum qua­tenus in eo &longs;itu, in quo reperitur, manet: tum quatenus ab eo recedit. &longs;imulq; fal&longs;um e&longs;&longs;e, pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in alio &longs;itu.

Producatur FG v&longs;q; ad mundi centrum, quod &longs;it S. & à puncto S circulum AFBG contingens ducatur. neq; enim linea à puncto S circulum con­tingere pote&longs;t in A; nam ducta AS triangulum ACS duos haberet angulos rectos, nempè SAC ACS, quod e&longs;t impo&longs;sibile. neq; &longs;upra punctum A in circumferentia AF continget; circulum enim &longs;ecaret. tanget igitur in­fra, &longs;itq; SO. connectantur deinde SD SL, quæ circumferentiam AOG in punctis KH &longs;ecent. & Ck CH coniungantur. Et quoniam pondus, quanto propius e&longs;t ip&longs;i F, magis quoque inni­titur centro; vt pondus in D magis ver­&longs;ionis puncto C innititur tanquam centro; hoc e&longs;t in D magis &longs;upra li­neam CD grauitat, quàm &longs;i e&longs;&longs;et in A &longs;upra lineam CA; & adhuc magis in L &longs;upra lineam CL; Nam cùm tres anguli cuiu&longs;cunq; trianguli duobus re­

ctis &longs;int æquales, & trianguli DCk æquicruris angulus DCk minor &longs;it angulo LCH æquicruris trianguli LCH: erunt reli­qui ad ba&longs;im &longs;cilicet CDk CkD &longs;imul &longs;umpti reliquis CLH CHL maiores. & horum dimidii; hoc e&longs;t angulus CDS angulo CLS maior erit. cùm itaq; CLS &longs;it minor, linea CL magis adhærebit motui naturali ponderis in L pror&longs;us &longs;oluti. hoc e&longs;t lineæ LS, quàm CD motui DS. pondus enim in L li­berum, atq; &longs;olutum in centrum mundi per LS moueretur, pon­dusq; in D per DS. quoniam verò pondus in L totum &longs;uper LS grauitat, in D verò &longs;uper DS: pondus in L magis &longs;upra lineam CL grauitabit, quàm exi&longs;tens in D &longs;upra lineam DC. ergo linea CL pondus magis &longs;u&longs;tentabit, quàm linea CD. Eodem­qué modo, quò pondus propius fuerit ip&longs;i F, magis ob hanc cau­&longs;am à linea CL &longs;u&longs;tineri o&longs;tendetur; &longs;emper enim angulus CLS minor e&longs;&longs;et. quod etiam patet; quia &longs;i lineæ CL, & LS in vnam coinciderent lineam, quod euenit in FCS; tunc linea CF totum &longs;u&longs;tineret pondus in F, im­mobilemq; redderet: neq; vllam pror­&longs;us grauitatem in circumferentia circu­li haberet. Idem ergo pondus propter &longs;ituum diuer&longs;itatem grauius, leuiu&longs;q; erit. non autem quia ratione &longs;itus interdum maiorem re vera acquirat grauitatem, interdum verò amittat, cùm eiu&longs;dem &longs;it &longs;emper grauitatis, vbicunque reperiatur; &longs;ed quia magis, minu&longs;uè in circumferen­tia grauitat, vt in D magis &longs;upra circumferentiam DA grauitat, quàm in L &longs;upra circumferentiam LD. hoc e&longs;t, &longs;i pondus à circumferentiis, recti&longs;q; lineis &longs;u&longs;tineatur; circumferentia AD magis &longs;u&longs;tinebit pondus in D, quàm circumferentia DL pondere exi&longs;tente in L. minus enim coadiuuat CD, quàm CL. Præterea quando pondus e&longs;t in L, &longs;i e&longs;­
&longs;et omnino liberum, penitu&longs;q; &longs;olutum, deor&longs;um per LS moueretur; ni&longs;i à linea CL prohiberetur, quæ pondus in L vltra lineam LS per circumferentiam LD moueri cogit; ip&longs;umq; quodammodo impellit, impellendoq; pondus partim &longs;u&longs;tentabit.
ni&longs;i enim &longs;u&longs;tineret, ip&longs;iq; reniteretur, deor&longs;um per lineam LS moueretur, non autem per circumferentiam LD. &longs;imiliter CD ponderi in D renititur, cùm illud per circumferentiam DA moueri cogat. eodemq; modo exi&longs;tente pondere in A, linea CA pondus vltra lineam AS per circumferentiam AO moueri compellet. e&longs;t enim angulus CAS acutus; cùm angulus ACS &longs;it rectus. lineæ igitur CA CD aliqua ex parte, non tamen ex æquo ponderi renituntur. & quotie&longs; cunque angulus in circumferentia circuli à lineis à centro mundi S, & centro C prodeuntibus, fuerit acutus; idem eue­nire &longs;imiliter o&longs;tendemus. Quoniam autem mixtus angulus CLD æqualis e&longs;t angulo CDA, cùm à &longs;emidiametris, eademq; circumferentia contineantur; & angulus CLS angulo CDS e&longs;t minor; erit reliquus SLD reliquo SDA maior. quare circumferentia DA, hoc e&longs;t de&longs;cen&longs;us ponderis in D propior erit motui natu­rali ponderis in D &longs;oluti, lineæ &longs;cilicet DS, quàm circumferentia LD lineæ LS. minus igitur linea CD ponderi in D reniti­tur, quàm linea CL ponderi in L. linea ideo CD minus &longs;u&longs;tinet, quàm CL; pondu&longs;q; magis liberum erit in D, quàm in L: cùm pondus naturaliter magis per DA moueatur, quàm per LD. quare grauius erit in D, quàm in L. &longs;imiliter o&longs;tendemus CA minus &longs;u&longs;tinere, quàm CD: pondu&longs;q; magis in A, quàm in D li­berum, grauiu&longs;q, e&longs;&longs;e. Ex parte deinde inferiori ob ea&longs;dem cau&longs;as, quò pondus propius fuerit ip&longs;i G, magis detinebitur, vt in H magis à linea CH, quàm in K à linea CK. nam cùm angulus CHS maior &longs;it angulo CkS, ad rectitudinem magis appropinquabunt &longs;e &longs;e lineæ CH HS, quàm Ck kS; atq; ob id pondus magis deti­nebitur à CH, quàm à Ck &longs;i enim CH HS in vnam conuenirent lineam vt euenit pondere exi&longs;tente in G; tunc linea CG totum &longs;u&longs;tineret' pondus in G, ita vt immobilis per&longs;i&longs;teret. quò igitur minor erit angulus linea CH, & de&longs;cen&longs;u ponderis &longs;oluti, &longs;cilicet HS contentus, eò minus quoq; eiu&longs;modi linea pondus detinebit. & vbi minus detinebitur, ibi magis liberum, grauiu&longs;q; exi&longs;tet. Præterea &longs;i pondus in k liberum e&longs;&longs;et, atq; &longs;olutum, per lineam k S moueretur; à linea verò Ck prohibetur, quæ cogit pondus citrà lineam k S per circumferentiam k H moueri. ip&longs;um enim quodammodo retrahit, retrahendoq; &longs;u&longs;tinet. ni&longs;i enim &longs;u&longs;tineret. pondus deor&longs;um per rectam k S moueretur, non autem per circumferentiam k H. &longs;imiliter CH pondus retinet, cùm per circumferentiam HG moueri compellat. Quoniam autem angulus CHS ma­ior e&longs;t angulo CKS, demptis æqualibus angulis CHG CkH; erit reliquus SHG reliquo SKH maior. circumferentia igitur k H, hoc e&longs;t de&longs;cen&longs;us ponderis in k, propior erit motui naturali ponderis in k &longs;oluti, hoc e&longs;t lineæ k S, quàm circumferentia HG lineæ HS. minus idcirco detinet linea Ck, quàm CH: cùm pondus naturali­ter magis moueatur per k H, quàm per HG. &longs;imili ratione o&longs;ten­detur, quò minor erit angulus SkH, lineam Ck minus &longs;u&longs;tinere. exi&longs;tente igitur pondere in O, quia angulus SOC non &longs;olum minor e&longs;t angulo CKS, verùm etiam omnium angulorum à punctis CS prodeuntium, verticemq; in circumferuntia OkG habentium mi­nimus; erit angulus SOK, & angulo SkH, & eiu&longs;modi omnium minimus. ergo de­&longs;cen&longs;us ponderis in O propior erit motui naturali ip&longs;ius in O &longs;oluti, quàm in alio &longs;itu circumferentiæ OkG. lineaq; CO minus pondus &longs;u&longs;tinebit, quàm &longs;i pon­dus in quouis alio fuerit &longs;itu eiu&longs;dem circumferentiæ OG. &longs;imiliter quoniam contingentiæ angulus SOk, & angulo SDA, & SAO, ac quibu&longs;cunq; &longs;imilibus e&longs;t mi nor; erit de&longs;cen&longs;us ponderis in O motui naturali ip&longs;ius ponderis in O &longs;oluti pro­pior, quàm in alio &longs;itu circumferentiæ ODF. Præterea quoniam linea GO pondus in O dum deor&longs;um mouetur, impelle­re non pote&longs;t, ita vt vltra lineam OS moueatur; cùm linea OS circulum non &longs;ecet,
&longs;ed contingat; angulu&longs;q; SOC &longs;it rectus, & non acutus; pondus in O nihil &longs;upra lineam CO grauitabit.
neq; centro innitetur. quem admodum in quouis alio puncto &longs;upra O accideret. erit igitur pondus in O magis ob has cau&longs;as liberum, atq; &longs;olutum in hoc &longs;itu, quàm in quouis alio circumferentiæ FOG. ac idcirco in hoc grauius erit, hoc e&longs;t magis grauitabit, quàm in alio &longs;itu. & quò propius fuerit ip&longs;i O remotiori grauius erit. lineaq; CO horizonti æquidi&longs;tans erit. non tamen puncti C horizonti (vt ip&longs;i exi&longs;ti­mant) &longs;ed ponderis in O con&longs;tituti, cùm ex centro grauitatis ponderis &longs;ummendus &longs;it horizon. quæ omnia demon&longs;trare opor­tebat.

18 Tertii. 21 primi.

Si autem libræ brachium ip&longs;o CO fuerit maius, putá quantitate CD; erit quoq; pondus in O grauius. circulus de­&longs;cribatur OH, cuius centrum &longs;it D, &longs;emidiameterq; DO. tanget circulus OH circulum FOG in puncto O, lineamq; OS, quæ ponderis in O rectus, natura­li&longs;q; e&longs;t de&longs;cen&longs;us, in eodem puncto continget. & quoniam angulus SOH mi­nor e&longs;t angulo SOG, erit de&longs;cen&longs;us ponderis in O per circumferentiam OH motui naturali OS propior, quàm per circumferentiam OG. magis ergo li­berum, atq; &longs;olutum, ac per con&longs;equens grauius erit in O, centro libræ exi&longs;tente in D, quàm in C. &longs;imiliter o&longs;ten­detur, quò maius fuerit brachium DO, pondus in O adhuc grauius e&longs;&longs;e.

Si verò idem circulus AFBG, cuius centrum &longs;it R, propius fuerit mundi centro S; circulumqué à pun­cto S ducatur contingens ST; punctum T (vbi grauius e&longs;t pondus) magis à puncto A di&longs;tabit, quàm punctum O. ducantur enim à punctis OT ip&longs;i CS perpendiculares OMTN; connectanturq; RT; &longs;itq; centrum R in li­nea CS; lineaq; ARB ip&longs;i ACB æqui di&longs;tans. Quoniam igitur triangula COS RTS &longs;unt rectangula; erit SC ad CO, vt CO ad CM. &longs;imiliter SR ad RT, vt RT ad RN. cùm itaq; &longs;it RT ip­&longs;i CO æqualis, & SC ip&longs;a SR maior: maiorem habebit proportionem SC ad CO, quàm SR ad RT. quare maiorem quoq; proportionem habebit CO ad CM, quàm RT ad RN. minor ergo erit CM, quàm RN. &longs;ecetur igitur RN in P, ita vt RP &longs;it ip&longs;i

CM æqualis; & à puncto P ip&longs;is MONT æquidi&longs;tans ducatur PQ, quæ circumferentiam AT &longs;ecet in Q: deniq; connectatur RQ. quoniam enim duæ CO CM duabus RQRP &longs;unt æquales, & angulus CMO angulo RPQ e&longs;t æqualis; erit & angu­lus MCO angulo PRQ æqualis. angulus autem MCA rectus recto PRA e&longs;t æqualis; ergo reliquus OCA reliquo QRA æqualis, & circumferentia OA circumferentiæ QA æqualis quo­que erit. punctum idcirco T, quia magis à puncto A di&longs;tat, quàm Q; magis quoq; à puncto A di&longs;tabit, quàm punctum O. &longs;imiliter o&longs;tendetur, quò propius fuerit circulus mundi centro, eun­dem magis di&longs;tare. atq; ita vt prius demon&longs;trabitur pondus in circumferentia TAF centro R inniti, in circumferentia verò TG à linea detineri; atq; in puncto T grauius e&longs;&longs;e.

Ex 11 Tertii. Ex 18 Tertii. Cor. 8 &longs;exti Ex 8 quinti Ex 10 quinti. 7 Sexti. 26 Tertii.

Si autem punctum G e&longs;&longs;et in centro mundi; tunc quò pondus propius fuerit ip&longs;i G, grauius erit: & vbicunq; ponatur pondus præterquàm in ip&longs;o G, &longs;emper centro C innitetur, vt in K. nam ducta G k, efficiet hæc (&longs;ecun­dùm quam fit ponderis naturalis motus) vná cum libræ brachio k C angulum acu­tum. æquicruris enim trian­guli CkG ad ba&longs;im anguli ad k, & G &longs;unt &longs;emper acuti.

Conferantur autem inuicem hæc duo, pondus videlicet in k, & pondus in D: erit pondus in k grauius, quàm in D. nam iuncta DG, cùm tres anguli cuiu&longs;cunque trianguli duobus &longs;int rectis æquales, & trianguli CDG æquicruris angulus DCG maior &longs;it angulo kCG æquicruris trianguli CkG: erunt reliqui ad ba&longs;im anguli DGC GDC &longs;imul &longs;umpti reliquis KGCGkC &longs;imul &longs;umptis minores. horumq; dimidii; angulus &longs;cilicet CDG angulo CKG minor erit. quare cùm pondus in k &longs;olutum naturaliter per KG moueatur, pondusq; in D per DG, tanquam per &longs;patia, quibus in centrum mundi feruntur; linea CD, hoc e&longs;t libræ brachium magis adhærebit motui naturali ponderis in D pror­&longs;us &longs;oluti, lineæ &longs;cilicet DG; quàm Ck motui &longs;ecundùm kG effecto. magis igitur &longs;u&longs;tinebit linea CD, quàm Ck. ac pro­pterea pondus in k ex &longs;uperius dictis grauius erit, quàm in D. Præterea quoniam pondus in K &longs;i e&longs;&longs;et omnino liberum, pror&longs;u&longs;q; &longs;olutum, deor&longs;um per k G moueretur; ni&longs;i à linea C k prohiberetur, quæ pondus vltra lineam KG per circumferentiam KH mo­ueri cogit; linea C k pondus partim &longs;u&longs;tinebit, ip&longs;iq; renitetur; cùm illud per circumferentiam k H moueri compellat. & quoniam angulus CDG minor e&longs;t angulo CkG, & angulus CDk angulo CkH e&longs;t æqualis; erit reliquus GDk reliquo G k H maior. circumferentia igitur k H motui naturali ponderis in k &longs;oluti, li­neæ &longs;cilicet KG propior erit, quàm circumferentia Dk li­neæ DG. quare linea CD ponderi in D magis renititur, quàm linea C k ip&longs;i ponde­ri in K. ergo pondus in k grauius erit, quàm in D. Similiter o&longs;tendetur pondus, quò fuerit ip&longs;i F propius, vt in L, minus grauitare: pro­pius verò ip&longs;i G, vt in H, grauius e&longs;&longs;e.

Si verò centrum mundi S e&longs;&longs;et inter puncta CG; primùm quidem &longs;imili­ter o&longs;tendetur pondus vbicunq; po&longs;itum centro C initi, vt in H. ductis enim HG HS, angulus ad ba&longs;im GHC æquicruris trianguli CHG e&longs;t &longs;emper acutus: quare & SHC ip&longs;o minor erit quoq; &longs;emper acutus. ducatur au­tem à puncto S ip&longs;i CS perpendicularis Sk. di­

co pondus grauius e&longs;&longs;e in k, quàm in alio &longs;itu circumferentiæ FKG. & quò propius fuerit ip&longs;i F, vel G, minus grauitare. Accipiantur ver&longs;us F puncta DL, connectanturq; LC LS DC DS, produ­canturq; LS DS k SHS v&longs;q; ad circuli circumferentiam in EM NO; connectanturq; CE, CM, CN, CO. Quoniam enim LE DM &longs;e inuicem &longs;ecant in S; erit rectangulum LSE rectan­gulo DSM æquale. quare vt LS ad DS ita erit SM ad SE. maior autem e&longs;t LS, quàm DS; & SM ip&longs;a SE. ergo LS SE &longs;imul &longs;umptæ ip&longs;is DS SM maiores erunt. eademq; ratione kN minorem e&longs;&longs;e DM o&longs;tendetur. rur&longs;us quoniam rectangulum OSH æquale e&longs;t rectangulo kSN; ob eandem cau&longs;am HO maior erit kN. eodemq; pror&longs;us modo kN omnibus a­liis per punctum S tran&longs;euntibus minorem e&longs;&longs;e demon&longs;trabitur. & quoniam æquicrurium triangulorum CLE DCM latera LC CE lateribus DC CM &longs;unt æqualia; ba&longs;is verò LE maior e&longs;t DM: erit angulus LCE angulo DCM maior. quare ad ba&longs;im anguli CLE CEL &longs;imul &longs;umpti angulis CDM CMD mi­nores erunt. & horum dimidii, angulus &longs;cilicet CLS angulo CDS minor erit. ergo pondus in L magis &longs;upra lineam LC, quàm in D &longs;upra DC grauitabit. magisqué centro innitetur in L, quàm in D. &longs;imiliter o&longs;tendetur in D magis centro C inniti, quàm in k. ergo pondus in k grauius erit, quàm in D; & in D, quàm in L. eademq; pror&longs;us ratione quoniam kN minor e&longs;t HO, erit angulus CKS an­gulo CHS maior. quare pondus in H magis centro C innite­tur, quàm in k. & hoc modo o&longs;tendetur, vbicunq; in circum­ferentia FDG fuerit pondus, minus in K centro C inniti, quàm in alio &longs;itu: & quò propius fuerit ip&longs;i F, vel G, magis inniti. dein­de quoniam angulus CkS maior e&longs;t CDS, & CDk æqualis e&longs;t CkH: erit reliquus SkH reliquo SDk minor. quare cir­cumferentia k H propior erit motui naturali recto ponderis in K &longs;oluti, lineæ &longs;cilicet k S, quàm circumferentia D k motui DS. & ideo linea CD magis ip&longs;i ponderi in D renititur, quàm CK ponderi in k con&longs;tituto. hacq; ratione o&longs;tendetur angulum SHG maiorem e&longs;&longs;e SkH: & per con&longs;equens lineam CH magis ponderi in H reniti, quàm CK ponderi in K. &longs;imiliter demon­&longs;trabitur lineam CL magis pondus &longs;u&longs;tinere, quàm CD: ob ea&longs;demq; cau&longs;as o&longs;tendetur pondus in K minus &longs;upra lineam Ck grauitare, quàm in quouis alio &longs;itu fuerit circumferentiæ FDG. & quò propius fuerit ip&longs;i F, vel G, minus grauitare. grauius ergo erit in k, quàm in alio &longs;itu: minu&longs;q; graue erit, quò propius fue­rit ip&longs;i F, vel G.

35 Tertii. 16 Sexti. 7 Tertii. 25 Quinti. 25 Primi.

Si deniq; centrum C e&longs;&longs;et in centro mundi, pondus vbicunque con­&longs;titutum manere mani­fe&longs;tum e&longs;t. vt po&longs;ito pondere in D, linea CD to­tum &longs;u&longs;tinebit pondus; cùm ip&longs;ius ponderis in D horizonti &longs;it perpendicularis. pondus ergo ma nebit.

Quoniam autem in his hactenus demon&longs;tratis, nullam de grauitate brachii libræ mentionem fecimus, idcirco &longs;i brachii quoq; grauitatem con&longs;iderare voluerimus, centrum grauitatis magnitudinis ex pondere, brachioq; compo&longs;itæ inueniri poterit, circulorumq; circumferentiæ &longs;ecundum di&longs;tantiam à centro libræ ad hoc ip&longs;um grauitatis centrum de&longs;cribentur, ac &longs;i in ip&longs;o (vt re uera e&longs;t) pondus con&longs;titutum fuerit; omnia, &longs;icuti ab&longs;q; libræ brachii grauitate con&longs;iderata inuenimus; hoc quoq; modo eius con&longs;iderata grauitate reperiemus.

1 Huius.

Ex dictis igitur, con&longs;iderando li­bram, vt longè à mundi centro a­be&longs;t, quemadmodum ip&longs;i fecere, &longs;i­cuti etiam actu e&longs;t, apparet fal&longs;itas dicentium pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in alio &longs;itu. &longs;imulq; fal&longs;um e&longs;&longs;e, quò pondus à linea FG magis di&longs;tat grauius e&longs;&longs;e. nam punctum O pro­pius e&longs;t ip&longs;i FG, quàm punctum A. e&longs;t enim linea à puncto O ip&longs;i FG perpendicularis ip&longs;a CA minor. de­inde ex puncto A pondus velocius moueri, quàm ab alio &longs;itu, e&longs;t quoque fal&longs;um. ex puncto enim O pondus ve­locius mouebitur, quàm ex puncto A; cùm in O &longs;it magis liberum, atq; &longs;olutum, quàm in alio &longs;itu: de&longs;cen&longs;us qué ex puncto O propior &longs;it motui na­turali recto, quàm quilibet alius de­&longs;cen&longs;us.

Præterea cùm ex re­ctiori, & obliquiori de&longs;cen&longs;u o&longs;tendunt, pondus in A grauior e&longs;&longs;e, quàm in D; & in D, quàm in L; primùm quidem fal&longs;um exi&longs;timant, &longs;i pondus aliquod collocatum fuerit in quocunq; &longs;itu circunferentiæ, vt in D, rectum eius de&longs;cen&longs;um per rectam lineam DR ip&longs;i FG parallelam, tam quàm &longs;ecundùm mo­

tum naturalem fieri de­bere; &longs;icuti prius dictum e&longs;t. In quocunq; enim &longs;itu pondus aliquod con&longs;tituatur, &longs;i naturalem eius ad propium locum motionem &longs;pectemus, cùm rectá ad eum &longs;ua­ptè natura moueatur, &longs;uppo&longs;ita totius vniuer&longs;i figura, eiu&longs;modi erit; vt &longs;emper &longs;patium, per quod naturaliter mouetur, ra­tionem habere videatur
lineæ à circumferentia ad centrum productæ.
non igitur naturales de&longs;cen&longs;us recti cuiuslibet &longs;oluti ponderis per lineas fieri po&longs;&longs;unt inter &longs;e &longs;e parallelas; cùm omnes in centrum mundi conue­niant. &longs;upponunt deinde ponderis ex D in A per rectam lineam ver&longs;us centrum mundi motum eiu&longs;dem e&longs;&longs;e quantitatis, ac &longs;i fui&longs;&longs;et ex O in C: ita vt punctum A æqualiter à centro mundi &longs;it di&longs;tans, vt C. quod e&longs;t etiam fal&longs;um; nam punctum A magis à centro mundi di&longs;tat, quàm C: maior enim e&longs;t linea à cen­tro mundi v&longs;q; ad A, quàm à centro mundi v&longs;q; ad C: cùm li­nea à centro mundi v&longs;q; ad A rectum &longs;ubtendat angulum à li­neis AC, & à puncto C ad centrum mundi contentum. ex qui­bus non &longs;olum &longs;uppo&longs;itio illa, qua libram DE in AB redire demon&longs;trant, verùm etiam omnes ferè ip&longs;orum demon&longs;trationes ruunt. ni&longs;i forta&longs;&longs;e dixerint, hæc omnia propter maximam à centro mundi v&longs;q; ad nos di&longs;tantiam adeo in&longs;en&longs;ibilia e&longs;&longs;e, vt propter in&longs;en&longs;ibilitatem tanquam vera &longs;upponi po&longs;sint: cùm omnes quidem alii, qui hæc tractauerunt, tanquam nota &longs;uppo&longs;uerint. præ&longs;ertim quia &longs;en&longs;ibilitas illa non efficit, quin de&longs;cen&longs;us ponderis ex L in D (vt eorum verbis vtar) minus capiat de directo, quàm de&longs;cen­&longs;us DA. &longs;imiliter arcus DA magis de directo capiet, quàm circumferentia EV. quocirca vera erit &longs;uppo&longs;itio; aliæq; demon­&longs;trationes in &longs;uo robore permanebunt. Concedamus etiam pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in alio &longs;itu; rectumq; ponderis de­&longs;cen&longs;um per rectam lineam ip&longs;i FG parallelam fieri debere; & quælibet puncta in lineis horizonti æquidi&longs;tantibus accepta æ­qualiter à centro mundi di&longs;tare: non tamen propterea &longs;equetur, veram e&longs;&longs;e demon&longs;trationem, qua inferunt pondus in A grauius e&longs;&longs;e, quàm in alio &longs;itu, vt in L. &longs;i enim verum e&longs;&longs;et, quò pondus hoc modo rectius de&longs;cendit, ibi grauius e&longs;&longs;e; &longs;equeretur etiam, quò idem pondus in æqualibus arcubus æqualiter rectè de&longs;cenderet, vt in ii&longs;dem locis æqualem haberet grauitatem, quod fal&longs;um e&longs;&longs;e ita demon&longs;tratur.

Ex 15 Tertii. 18 Primi.

Sint circumferentiæ AL AM inter &longs;e &longs;e æquales; & connectatur LM, quæ AB &longs;ecet in X: erit LM ip&longs;i FG æquidi&longs;tans, ip&longs;iq; AB perpendicularis. & XM ip&longs;i XL æqualis erit. &longs;i igitur pondus ex L moueatur in A per circumferentiam LA, rectus eius motus erit &longs;ecundùm lineam LX. &longs;i verò moueatur ex A in M per circumferentiam AM, &longs;ecundùm rectam eius motus erit XM. quare de&longs;cen&longs;us ex L in A æqualis erit de&longs;cen&longs;ui ex A in M; tum ob circumferentias æquales, tum propter rectas lineas ip&longs;i AB perpendiculares æquales. ergo idem pondus in L æquè graue erit, vt in A, quod e&longs;t fal&longs;um. cum longé grauius &longs;it in A, quàm in L.

Ex 3 Tertii.

Quamuis autem AMLA æqualiter &longs;ecundùm ip&longs;os de directo capiant; dicent forta&longs;&longs;e, quia tamen principium de&longs;cen&longs;us ex L &longs;cilicet LD minus de directo capit, quàm principium de&longs;cen&longs;us ex A, &longs;cilicet AN; pondus in A grauius erit, quàm in L. nam cùm circumferentia AN &longs;it ip&longs;i LD (vt &longs;upra po&longs;itum e&longs;t) æqualis, quæ &longs;ecundùm ip&longs;os de directo capit CT; LD verò de directo capit PO. ideo pondus grauius erit in A, quàm in L. quod &longs;i verum e&longs;&longs;et, &longs;equeretur idem pondus in eodem &longs;itu diuer&longs;o duntaxat modo con&longs;ideratum in habitudine ad eundem &longs;itum, tum grauius, tum leuius e&longs;&longs;e. quod e&longs;t impo&longs;sibile. hoc e&longs;t, &longs;i de&longs;cen&longs;um con&longs;ideremus ponderis in L, quatenus ex L in A de­&longs;cendit, grauius erit, quàm &longs;i eiu&longs;dem ponderis de&longs;cen&longs;um con­&longs;ideremus ex L in D tantùm. neq; enim negare po&longs;&longs;unt ex ei&longs;­demmet dictis, quin de&longs;cen&longs;us ponderis ex L in A de directo capiat LX, &longs;iue PC. de&longs;cen&longs;us verò AM, quin &longs;imiliter de directo capiat XM: cùm ip&longs;i quoq; hoc modo acci­piant, atq; ita accipe­re &longs;it nece&longs;&longs;e. &longs;i enim li­bram DE in AB redire demon&longs;trare volunt, comparando de&longs;cen&longs;us pon­deris in D cum de&longs;cen­&longs;u ponderis in E, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt o&longs;tendant rectum de&longs;cen&longs;um OC corre­&longs;pondentem circumferentiæ DA maiorem e&longs;&longs;e recto de&longs;cen&longs;u TH circum

ferentiæ EV corre&longs;pondente. &longs;i enim partem tantùm totius de­&longs;cen&longs;us ex D in A acciperent, vt D k; o&longs;tenderentq; magis cape­re de directo de&longs;cen&longs;um Dk, quàm æqualis portio de&longs;cen&longs;us ex puncto E. &longs;equetur pondus in D &longs;ecundùm ip&longs;os grauius e&longs;&longs;e pondere in E; & v&longs;q; ad k tantùm deor&longs;um moueri: ita vt libra mota &longs;it in kI. &longs;imiliter &longs;i libram KI in AB redire demon&longs;trare volunt accipiendo portionem de&longs;cen&longs;us ex k in A; hoc e&longs;t k S; o&longs;tenderentq; k S magis de directo capere, quàm ex aduer&longs;o æ­qualis de&longs;cen&longs;us ex puncto I: &longs;imili modo &longs;equetur pondus in k grauius e&longs;&longs;e, quàm in I; & v&longs;q; ad S tantùm moueri. & &longs;i rur&longs;us o&longs;tenderent portionem de&longs;cen&longs;us ex S in A, atq; ita deinceps, rectiorem e&longs;&longs;e æquali de&longs;cen&longs;u ponderis oppo&longs;iti; &longs;emper &longs;equetur libram SI ad AB propius accedere, nunquam tamen in AB per­uenire demon&longs;trabunt. &longs;i igitur libram DE in AB redire demon&longs;trare volunt, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt de&longs;cen&longs;um ponderis ex D in A de direcro capere quantitatem lineæ ex puncto D ip&longs;i AB ad rectos angulos ductæ accipiant. atq; ita, &longs;i æquales de&longs;cen&longs;us DA AN inuicem comparemus, qui æqualiter de directo capient OC CT, eueniet idem pondus in D æquè graue e&longs;&longs;e, vt in A. &longs;i verò portiones tantum ex D A accipiamus; grauius erit in A, quàm in D. ergo ex diuer&longs;itate tantùm modi con&longs;iderandi, idem pondus, & grauius, & leuius e&longs;&longs;e continget. non autem ex ip&longs;a na­tura rei. In&longs;uper ip&longs;orum &longs;uppo&longs;itio non a&longs;&longs;erit, pondus &longs;ecundùm &longs;itum grauius e&longs;&longs;e, quantò in eodem &longs;itu minus obliquum e&longs;t principium ip&longs;ius de&longs;cen&longs;us. Suppo&longs;itio igitur &longs;uperius allata, hoc e&longs;t, &longs;ecundùm &longs;itum pondus grauius e&longs;&longs;e, quantò in eo dem &longs;itu minus obliquus e&longs;t de&longs;cen&longs;us; non &longs;olum ex his, quæ diximus, vllo modo concedi pote&longs;t; &longs;ed quoniam huius oppo&longs;itum o&longs;tendere quoq; non e&longs;t difficile: &longs;cilicet idem pondus in æqualibus circumferentiis, quò minus obliquus e&longs;t de&longs;cen&longs;us, ibi minus grauitare.

Sint enim vt prius circumferentiae AL AM inter &longs;e &longs;e æquales; &longs;itq; punctum L propè F. & connectatur LM, quæ ip&longs;i AB perpendicularis erit. & LX ip&longs;i XM æqualis. deinde propè M inter MG quoduis accipiatur punctum P. fiatq; circumferentia PO circumferentiæ AM æ­qualis. erit punctum O

propè A. connectanturq; CL, CO, CM, CP, OP. & à puncto P ip&longs;i OC perpendicularis ducatur PN. & quoniam circumferentia AM circumferentiæ OP e&longs;t æqualis: erit angu­lus ACM æqualis angulo OCP; & angulus CXM rectus re­cto CNP e&longs;t æqualis: erit quoq; reliquus XMC trianguli MCX reliquo NPC trianguli PCN æqualis. &longs;ed & latus CM lateri CP e&longs;t æquale: ergo triangulum MCX triangulo PCN æquale erit. latu&longs;q; MX lateri NP æquale. quare linea PN ip&longs;i LX æqualis erit. ducatur præterea à puncto O linea OT ip&longs;i AC æquidi&longs;tans, quæ NP &longs;ecet in V. atq; ip&longs;i OT à puncto P perpendicularis ducatur, quæ quidem inter OV cadere non pote&longs;t; nam cùm angulus ONV &longs;it rectus; erit OVN acutus. quare OVP obtu&longs;us erit. non igitur linea à puncto P ip&longs;i OT intra OV perpendicularis cadet. duo enim anguli vnius trianguli, vnus quidem rectus, alter verò ob­tu&longs;us e&longs;&longs;et. quod e&longs;t impo&longs;sibile. cadet ergo in linea OT in parte VT. &longs;itq; PT. erit PT &longs;ecundùm ip&longs;os rectus circumferentiæ OP de&longs;cen&longs;us. Quoniam igitur angulus ONV e&longs;t rectus; erit linea OV ip&longs;a ON maior. quare OT ip&longs;a
quoq; ON maior exi&longs;tet.
Cùm itaq; linèa OP angulos &longs;ubten­dat rectos ONP OTP; erit quadratum ex OP quadratis ex ON NP &longs;imul &longs;umptis æquale. &longs;imiliter quadratis ex OT TP &longs;imul æquale. quare quadrata &longs;imul ex ON NP quadratis ex OT TP &longs;imul æqualia erunt. quadratum autem ex OT maius e&longs;t quadrato ex ON; cum linea OT &longs;it ip&longs;a ON maior. ergo quadratum ex NP maius erit quadrato ex TP. ac propterea linea TP minor erit linea PN, & linea LX. minus obliquus igitur e&longs;t de&longs;cen&longs;us arcus LA, quàm arcus OP. ergo pondus in L, ex ip&longs;orum dictis, grauius erit, quàm in O. quod ex iis, quæ &longs;upra diximus e&longs;t manife&longs;tè fal&longs;um, cùm pondus in O grauius &longs;it, quàm in L. non igitur ex rectiori, & obliquiori motu ita accepto col­ligi pote&longs;t, &longs;ecundùm &longs;itum pondus grauius e&longs;&longs;e, quantò in eodem &longs;itu minus obliquus e&longs;t de&longs;cen&longs;us. Atq; hinc oritur omnis fermé ip&longs;orum error in hac re, atq; deceptio: nam quamuis per accidens interdum ex fal&longs;is &longs;equatur verum, per &longs;e tamen ex fal&longs;is fal&longs;um &longs;equitur, quemadmodum ex veris &longs;emper verum, nil idcirco mirum, &longs;i dum fal&longs;a accipiunt; illi&longs;q; tanquam veri&longs;si­mis innituntur; fal&longs;i&longs;sima omninò colligunt, atq; concludunt. decipiuntur quinetiam, dùm libræ contemplationem mathematicè &longs;impliciter a&longs;&longs;ummunt; cùm eius con&longs;ideratio &longs;it pror&longs;us me­chanica: nec vllo modo ab&longs;q; vero motu, ac ponderibus (en­tibus omninò naturalibus) de ip&longs;a &longs;ermo haberi po&longs;sit: &longs;ine qui­bus eorum, quæ libræ accidunt, veræ caulæ reperiri nullo mo do po&longs;sint.

Ex 27 Tertii. Ex 32 primi. 26 Primi. Ex 13 Primi. 19 Primi. 47 Primi.

Præterea &longs;i adhuc &longs;uppo&longs;itionem conceda­mus; à con&longs;ideratione libræ longè recedunt; dum eo pacto, vt libra DE in AB redire de­beat, di&longs;currunt. &longs;emper enim alterum pondus &longs;eor&longs;um accipiunt, putá D, vel E; ac &longs;i modò vnum modò alterum in libra con&longs;titutum e&longs;&longs;et, nec vllo modo ambo con­

nexa; cuius tamen oppo&longs;itum omninò fieri oportet; neq; alterum &longs;ine altero rectè con&longs;iderari pote&longs;t; cùm de ip&longs;is in libra con&longs;ti­tutis &longs;ermo habeatur. cùm enim dicunt, de&longs;cen&longs;um ponderis in D minus obliquum e&longs;&longs;e de&longs;cen&longs;u ponderis in E; erit pondus in D per &longs;uppo&longs;itionem grauius pondere in E: quare cùm &longs;it graui­us, nece&longs;&longs;e e&longs;t deor&longs;um moueri, libramq; DE in AB redire: di&longs;cur&longs;us i&longs;te nullius pror&longs;us momenti e&longs;t. Primùm quidem &longs;em­per argumentantur, ac &longs;i pondera in DE de&longs;cendere debeant, vnius tantùm &longs;ine alterius connexione con&longs;iderando de&longs;cen&longs;um. po&longs;tremò tamen ob ponderum de&longs;cen&longs;uum comparationem colli­gentes inferunt, pondus in D deor&longs;um moueri, & pondus in E &longs;ur&longs;um, vtraq; &longs;imul in libra inuicem connexa accipientes. ve­rùm ex ii&longs;demmet, quibus vtuntur, principiis, ac demon&longs;trationibus, oppo&longs;itum eius, quod defendere conantur, facillimè col­ligi pote&longs;t. Nam &longs;i comparetur de&longs;cen&longs;us ponderis in D cum a­&longs;cen&longs;u ponderis in E, vt ductis EK DH ip&longs;i AB perpendicula­ribus; cùm angulus DCH &longs;it æqualis angulo ECk; & angulus DHC rectus æqualis e&longs;t recto E k C; & latus DC lateri CE æqua le: erit triangulum CDH triangulo CEk æquale, & latus DH la­teri Ek æquale. cùm autem angulus DCA &longs;it angulo ECB æqua­lis: erit quoq; circum­ferentia DA circumferen­tiæ BE æqualis. dum itaq; pondus in D de­&longs;cendit per circumfe­rentiam DA, pondus in E per circumferen­tiam EB ip&longs;i DA æ­qualem a&longs;cendit. & de­&longs;cen&longs;us ponderis in D de directo (more ip&longs;orum)
capiet DH; a&longs;cen&longs;us verò ponderis in E de directo capiet Ek ip&longs;i DH æqualem: erit itaq; de&longs;cen&longs;us ponderis in D a&longs;cen&longs;ui ponderis in E æqualis, & qualis erit propen&longs;io vnius ad motum deorsum, talis etiam erit re&longs;i&longs;tentia alterius ad motum &longs;ur&longs;um.
re­&longs;i&longs;tentia &longs;cilicet violentiæ ponderis in E in a&longs;cen&longs;u naturali po­tentiæ ponderis in D in de&longs;cen&longs;u contrà nitendo apponitur; cùm &longs;it ip&longs;i æqualis. quò enim pondus in D naturali potentia deor&longs;um velocius de&longs;cendit, eò tardius pondus in E violenter a&longs;cendit. quare neutrum ip&longs;orum alteri præponderabit, cùm ab æquali non proueniat actio. Non igitur pondus in D pondus in E &longs;ur&longs;um mouebit. &longs;i enim moueret; nece&longs;&longs;e e&longs;&longs;et, pondus in D maiorem habere virtutem de&longs;cendendo, quàm pondus in E a&longs;cendendo; &longs;ed hæc &longs;unt æqualia: ergo pondera manebunt. & grauitas pon­deris in D grauitati ponderis in E æqualis erit. Præterea quoniam &longs;upponunt, quò pondus à linea directionis FG magis di&longs;tat, eò grauius e&longs;&longs;e: Idcirco ductis quoq; à punctis DE ip&longs;i FG perpendicularibus DO EI; &longs;imili modo demon&longs;trabitur, triangulum CDO triangulo CEI æqualem e&longs;&longs;e: & lineam DO ip&longs;i EI æqualem. tam igitur di&longs;tat à linea FG pondus in D, quàm pondus in E. ex ip&longs;orum igitur rationibus, atq; &longs;uppo&longs;itionibus, pondera in DE æquè grauia erunt. Amplius quid prohibet, quin libram DE ex nece&longs;sitate in FG moueri &longs;imili ratione o&longs;tendatur? Pri­mùm quidem ex eorummet demon&longs;trationibus colligi pote&longs;t, a­&longs;cen&longs;um ponderis in E ver&longs;us B rectiorem e&longs;&longs;e a&longs;cen&longs;u ponderis in D ver&longs;us F; hoc e&longs;t minus capere de directo a&longs;cen&longs;um pon­deris in D in arcubus æqualibus a&longs;cen&longs;u ponderis in E. &longs;upponatur ergo &longs;ecundùm &longs;itum pondus leuius e&longs;&longs;e, quantò in eodem &longs;i­tu minus rectus e&longs;t a&longs;cen&longs;us: quæ quidem &longs;uppo&longs;itio, adeò ma­nife&longs;ta e&longs;&longs;e videtur, veluti ip&longs;orum altera. Quoniam igitur a&longs;cen­&longs;us ponderis in E rectior e&longs;t a&longs;cen&longs;u ponderis in D; per &longs;uppo&longs;i­tionem pondus in D leuius erit pondere in E. ergo pondus in D &longs;ur&longs;um à pondere in E mouebitur, ita vt libra in FG perueniat. atq; ita demon&longs;trari poterit, libram DE in FG moueri. quæ quidem demon&longs;tratio inutilis e&longs;t pror&longs;us, ea&longs;demq; patitur difficultates. licet enim tanquàm verum admittatur pondus in E a&longs;cendendo grauius e&longs;&longs;e pondere in D &longs;imiliter a&longs;cendendo, non tamen ex hoc &longs;equitur, pondus in E de&longs;cendendo grauius e&longs;&longs;e pondere in D a&longs;cendendo. Neutra igitur harum demon­&longs;trationum libram DE, vel in AB redire, vel in FG moue­ri, o&longs;tendentium, vera e&longs;t.

15 Primi. 26 Primi.

Præterea &longs;i ip&longs;orum &longs;uppo&longs;itionem, eorumq; verborum vim rectè perpendamus; alium certè habere &longs;en&longs;um con&longs;piciemus. nam cùm &longs;emper &longs;patium, per quod naturaliter pondus mouetur, à centro grauitatis ip&longs;ius ponderis ad centrum mundi, in&longs;tar rectæ li­neæ à centro grauitatis ad centrum mundi productæ, &longs;it &longs;umendum; tantò huiusmodi ponderis de&longs;cen&longs;us, magis, minusuè obliquus dicetur; quantò &longs;ecundùm &longs;patium in&longs;tar prædictæ lineæ de&longs;igna tum, magis, aut minus (naturalem tamen locum petens, &longs;emperq; magis ip&longs;i appropinquans) mouebitur; ita vt tantò obliquior de­&longs;cen&longs;us dicatur, quantò recedit ab eiu&longs;modi &longs;patio: rectior verò, quantò ad idem accedit. & in hoc &longs;en&longs;u &longs;uppo&longs;itio illa nemini difficultatem parere debet, adeò enim veritas eius con&longs;picua e&longs;t; rationiq; con&longs;entanea: vt nulla pro&longs;us manife&longs;tatione egere vi­deatur.

Si itaq; pondus &longs;olutum in &longs;itu D collocatum ad propium locum mo­ueri debeat; proculdubio po&longs;ito cen­tro mundi S, per lineam DS moue­bitur. &longs;imiliter pondus in E &longs;olutum per lineam ES mouebitur. quare &longs;i (vt rei veritas e&longs;t) ponderis de&longs;cen­&longs;us magis, minu&longs;uè obliquus dicetur &longs;ecundùm rece&longs;&longs;um, & acce&longs;&longs;um ad &longs;patia per lineas DSES de&longs;ignata, iuxta naturales ip&longs;orum ad propria lo ca lationes; con&longs;picuum e&longs;t, minus obliquum e&longs;&longs;e de&longs;cen&longs;um ip&longs;ius E per EG, quàm ip&longs;ius D per DA: cùm angulum SEG angulo SDA minorem e&longs;&longs;e &longs;upra o&longs;ten&longs;um &longs;it. qua re in E pondus magis grauitabit, quàm in D. quod e&longs;t penitus oppo­&longs;itum eius, quod ip&longs;i o&longs;tendere conati &longs;unt. In&longs;urgent autem forta&longs;&longs;e contrarios, &longs;i igitur (dicent) pondus in E grauius e&longs;t pondere in D, libra

DE in hoc &longs;itu minimè per&longs;i&longs;tet, quod equidem tueri propo&longs;uimus: &longs;ed in FG mouebitur. quibus re&longs;pondemus, plurimum referre, &longs;iue con&longs;ideremus pondera, quatenus &longs;unt inuicem di&longs;iuncta, &longs;iue quate nus &longs;unt &longs;ibi inuicem connexa. alia e&longs;t enim ratio ponderis in E &longs;ine connexione ponderis in D, alia verò eiu&longs;dem alteri ponderi connexi; ita vt alterum &longs;ine altero moueri non po&longs;sit. nam ponderis in E, quatenus e&longs;t &longs;ine alterius ponderis connexione, rectus naturalis de&longs;cen&longs;us e&longs;t per lineam ES; quatenus verò connexum e&longs;t ponderi in D, eius naturalis de&longs;cen&longs;us non erit amplius per lineam ES, &longs;ed per lineam ip&longs;i CS parallelam. magnitudo enim ex ponderibus ED, & libra DE compo&longs;ita, cuius grauitatis cen­trum e&longs;t C, &longs;i nullibi &longs;u&longs;tineatur, deor&longs;um eo modo, quo reperitur, &longs;ecundùm grauitatis centrum per rectam à centro grauitatis C ad centrum mundi S ductam naturaliter mouebitur, donec centrum C in centrum S perueniat. libra igitur DE vná cum ponderibus eo modo, quo reperitur, deor&longs;um mouebitur, ita vt pun­ctum C per lineam CS moueatur, donec C in S, libraq; DE in Hk perueniat; habeatq; libra in Hk eandem, quam prius habe­bat po&longs;itionem; hoc e&longs;t Hk &longs;it ip&longs;i DE æquidi&longs;tans. connectantur igitur DH Ek. manife&longs;tum e&longs;t, dum libra DE in Hk mouetur puncta DE per lineas DH Ek moueri, quippe exi&longs;tentibus inter &longs;e &longs;e, ip&longs;iq; CS æqualibus, & æquidi&longs;tantibus. Quare pondera in DE, quatenus &longs;unt &longs;ibi inuicem connexa, &longs;i ip&longs;orum naturalem mo tum &longs;pectemus, non &longs;ecundùm lineas DS ES, &longs;ed &longs;ecundùm LDH MEk ip&longs;i CS æquidi&longs;tantes mouebuntur. ponderis ve­rò in E liberi, ac &longs;oluti, naturalis propen&longs;io erit per ES: ponderis autem in D &longs;imiliter &longs;oluti erit per DS. ac propterea non e&longs;t incon­ueniens idem pondus modò in E, modò in D, grauius e&longs;&longs;e in E, quàm in D. &longs;i verò pondera in ED &longs;ibi inuicem connexa, quate­nusq; &longs;unt connexa con&longs;iderauerimus; erit ponderis in E natura­lis propen&longs;io per lineam MEK: grauitas enim alterius ponde­ris in D efficit, nè pondus in E per lineam ES grauitet, &longs;ed per Ek. quod ip&longs;um quoq; grauitas ponderis in E efficit, nè &longs;cilicet pondus in D per rectam DS degrauet; &longs;ed &longs;ecundùm DH: vtra­que enim &longs;e impediunt, nè ad propria loca permeant. Cùm igitur naturalis de&longs;cen&longs;us rectus ponderum in DE &longs;it &longs;ecundùm LDH MEK: erit similiter rectus eorum a&longs;cen&longs;us &longs;ecundùm ea&longs;dem lineas HDL KEM. atq; a&longs;cen&longs;us ponderis in E magis, minu&longs;uè obliquus dicetur; quantò &longs;ecundùm &longs;patium magis, mi­nu&longs;uè iuxta lineam Mk mouebitur. hocq; pror&longs;us modo iuxta lineam LH &longs;ummendus e&longs;t, tùm de&longs;cen&longs;us, tùm a&longs;cen&longs;us ponde­ris in D. &longs;i itaq; pondus in E deor&longs;um per EG moueretur; pondus in D &longs;ur&longs;um per DF moueret. & quoniam angulus CEK æqualis e&longs;t angulo CDL, & angulus CEG angulo CDF æqua­lis; erit reliquus GEK reliquo LDF æqualis. cùm autem &longs;up­po&longs;itio illa, quæ ait, &longs;ecundúm &longs;itum pondus grauius e&longs;&longs;e, quan­tò in eodem &longs;itu minus obliquus e&longs;t de&longs;cen&longs;us; tanquam clara, atq; con&longs;picua admittatur; proculdubio hæc quoq; accipienda erit; nempè, &longs;ecundúm &longs;itum pondus grauius e&longs;&longs;e, quantò in eo­dem &longs;itu minus obliquus e&longs;t a&longs;cen&longs;us. cùm non minus manife&longs;ta, rationiq; &longs;it con&longs;entanea. æqualis igitur erit de&longs;cen&longs;us ponderis in E a&longs;cen&longs;ui ponderis in D. eandem enim obliquitatem habet de&longs;cen&longs;us ponderis in E, quam habet a&longs;cen­&longs;us ponderis in D; & qualis erit propen&longs;io vnius ad motum deor&longs;um, talis quoq; erit re&longs;i&longs;tentia alterius ad motum &longs;ur&longs;um. non ergo pondus in E pondus in D &longs;ur&longs;um mouebit. neq; pondus in D deor&longs;um mouebitur, ita vt &longs;ur&longs;um moueat pondus in E. nam cum angulus CEB &longs;it ip&longs;i CDA æqua­lis, & Angulus CEM &longs;it angulo CDH æqualis; erit reliquus MEB reliquo HDA æqualis. de&longs;cen&longs;us igitur ponderis in D a&longs;cen&longs;ui ponderis in E æqualis erit. non ergo pondus in D pondus in E &longs;ur&longs;um mouebit. ex quibus &longs;equitur pondera in DE, quatenus &longs;unt &longs;ibi inuicem connexa, æquè grauia e&longs;&longs;e.

Alia deinde ratio, li­bram &longs;imiliter DE in AB redire o&longs;tendens, cùm in­quiunt, exi&longs;tente trutina in CF meta e&longs;t CG. & quo­niam angulus DCG maior e&longs;t angulo ECG; pondus in D grauius erit pondere in E; ergo libra DE in AB redibit: nihil meo iudicio concludit. figmentumq; hoc de trutina, & meta po­tius omittendum, ac &longs;ilen­

tio prætereundum e&longs;&longs;et, quàm verbum vllum in eius confutatione &longs;umendum; cùm &longs;it pror&longs;us voluntarium. nece&longs;sitas enim cur pondus in D ex maiore angulo &longs;it grauius; curq; maior angulus maioris &longs;it cau&longs;a grauitatis; nu&longs;quam apparet. &longs;i autem comparentur in­uicem anguli, cùm angulus GCD &longs;it æqualis angulo FCE; &longs;i angulus GCD e&longs;t cau&longs;a grauitatis; quare angulus FCE &longs;imiliter gra­uitatis non e&longs;t cau&longs;a? Huius autem rei eam in medium rationem afferre videntur, quoniam CG e&longs;t meta, & CF trutina. &longs;i (inquiunt) CG e&longs;&longs;et trutina, & CF meta, tunc angulus FCE grauitatis e&longs;&longs;et cau&longs;a; non autem DCG ip&longs;i æqualis. quæ quidem ratio imma­ginaria pror&longs;us, ac voluntaria e&longs;&longs;e videtur. quid enim refert, &longs;iue trutina &longs;it in CF, &longs;iue in CG, cùm libra DE in eodem &longs;emper pun­cto C &longs;u&longs;tineatur? Vt autem eorum deceptio clarius appa­reat.

33 Prmi. 29 Primi. 29 Primi.

Sit eadem libra AB, cu­ius medium C. &longs;it deinde tota FG trutina. eaq; immobilis exi&longs;tat; quæ libram AB in puncto C &longs;u&longs;tineat. moueaturq; libra in DE. & quoniam trutina e&longs;t, & &longs;u­pra, & infra libram, quis nam angulus erit cau&longs;a gra­uitatis, cùm libra DE in

eodem &longs;emper puncto &longs;u&longs;tineatur? dicent for&longs;an, &longs;i trutina à potentia in F &longs;u&longs;titeneatur, tunc CG erit tanquam meta, & angulus DCG grauitatis erit cau&longs;a. &longs;i verò &longs;u&longs;tineatur in G, tunc FCE erit cau&longs;a grauitatis, CF verò tanquam meta erit. cuius quidem rei nulla videtur e&longs;&longs;e cau&longs;a, ni&longs;i immaginaria. meta enim (quod aiunt) nullam pror&longs;us vim attractiuam, quandoq; ex maioris an­guli parte, quandoq; ex parte minoris habere videtur. Verùm à duabus potentiis &longs;u&longs;tineatur trutina, in F &longs;cilicet, & in G, quod præ nece&longs;sitate fieri pote&longs;t, veluti &longs;i potentia in F &longs;it adeò debilis, vt ex &longs;e ip&longs;a medietatem tantùm ponderis &longs;u&longs;tinere quæat: &longs;itq; potentia in G ip&longs;i potentiæ in F æqualis, vtræq; autem &longs;imul libram vná cum ponderibus &longs;u&longs;tineant. tunc quis nam angulus erit cau&longs;a grauitatis? non FCE, quia trutina e&longs;t in CF, & in F &longs;u&longs;tinetur. neq; DCG, cùm trutina &longs;it in CG, & in G quoq; &longs;u&longs;tineatur; non igitur anguli grauitatis cau&longs;a erunt. ergo neq; libra DE ab hoc &longs;itu ob hanc cau&longs;am mouebi­tur. Hanc autem eorum &longs;ententiam dupliciter con­
firmare videntur.
primùm quidem a&longs;&longs;erunt Ari&longs;totelem in quæ&longs;tionibus mechanicis has duas tantùm quæ&longs;tiones propo&longs;ui&longs;&longs;e; eiu&longs;q; demon&longs;trationes, tum maiori, & minori angulo, tùm trutinæ po&longs;itioni inniti. Affirmant deinde experientiam hoc idem docere; hoc e&longs;t libram DE trutina exi&longs;tente in CF, in AB horizonti æquidi&longs;tantem redire. quando autem trutina e&longs;t in CG, in FG moueri. Verùm neq; Ari&longs;toteles, neq; experientia huic eorum opinioni fauent, quin potius aduer&longs;antur. quantùm enim atti­net ad experientiam decipiuntur, ip&longs;a quidem experientia ma­nife&longs;tum e&longs;t hoc accidere, quando libræ quoq; centrum, vel &longs;u­pra, vel infra libram fuerit collocatum: non autem trutina duntaxat &longs;upra, vel infra exi&longs;tente, id contingere.

Cardanus.

Nam &longs;i libra AB habeat centrum C &longs;upra libram; &longs;itq; trutina CD infra li­bram; moueaturq; libra in EF; tunc EF rur&longs;us in AB horizonti æquidi&longs;tantem redibit. &longs;imiliter &longs;i libra centrum C habeat infra libram, &longs;itq; trutina CD &longs;upra libram, & moueatur libra in EF; patet libram ex parte F deor&longs;um moue ri, trutina &longs;upra libram e­xi&longs;tente. & in quocunq; a­lio &longs;itu fuerit trutina, idem &longs;emper eueniet. non igitur trutina, &longs;ed centrum libræ harum diuer&longs;itatum cau­&longs;a erit.

Animaduertendum e&longs;t itaq; in hac parte difficulter materialem libram con&longs;titui po&longs;&longs;e, quæ in vno tantùm puncto &longs;u&longs;tineatur; quemadmodum mente concipimus. brachiaq; ab eiu&longs;modi centro adeò æqualia habeat, non &longs;olum in longitudine, verùm etiam in latitudine, & profunditate, vt omnes partes hinc indé ad vnguem æqueponderent. hoc enim materia difficilimè patitur. quocirca &longs;i centrum in ip&longs;a libra e&longs;&longs;e con&longs;iderauerimus, ad &longs;en&longs;um confugiendum non e&longs;t: cùm artificilia ad &longs;ummum illud perfectionis gradum ab artifice deduci minimè po&longs;sint. In aliis verò experientia quidem appa­rentia docere poterit; propterea quod, quamquam centrum libræ &longs;it &longs;emper punctum, quando tamen &longs;upra libram fuerit, parùm re­fert, &longs;i libra in eo puncto adamu&longs;&longs;im minimè &longs;u&longs;tineatur; quia cùm &longs;it &longs;emper &longs;upra libram, idem &longs;emper eueniet. &longs;imili quoq; modo quando e&longs;t infra libram: quod tamen non accidit centro in ip&longs;a li­bra exi&longs;tente. &longs;i enim ad vnguem &longs;emper in illo medio non &longs;u­&longs;tineatur, diuer&longs;itatem efficiet; cùm facillimum &longs;it, centrum il­lud, dùm libra mouetur, proprium mutare &longs;itum.

2 Huius. 3 Huius.

Quòd autem Ari&longs;toteles duas tantùm quæ&longs;tiones propo­&longs;uerit, cur &longs;cilicet trutina &longs;uperius exi&longs;tente, &longs;i libra non &longs;it horizonti æquidi&longs;tans in æquilibrium, hoc e&longs;t horizonti æqui di&longs;tans redit: &longs;i autem trutina deor&longs;um fuerit con&longs;tituta, non redit; &longs;ed adhuc &longs;ecundùm partem depre&longs;&longs;am mouetur: verum quidem e&longs;t. non tamen eius demon&longs;trationes maiori, & mino ri angulo, po&longs;itioniqué trutinæ (vt ip&longs;i dicunt) innituntur. In hoc enim mentem philo&longs;ophi a&longs;ignantis rationem diuer&longs;itatis motuum libræ minimè attingunt. tantùm enim abe&longs;t philo&longs;o­phum has diuer&longs;itates in angulos referre, vt potius in cau&longs;a e&longs;&longs;e dicat magnitudinis alterius brachii libræ exce&longs;&longs;um à perpendiculo, modò ex vna, modò ex altera parte contingentem.

Vt trutina &longs;uperius in CF exi&longs;tente, perpendiculum erit FCG, quod &longs;e­cundùm ip&longs;um in centrum mundi &longs;emper vergit; quod quidem libram mo­tam in DE in partes di­uidit inæquales; & maior pars e&longs;t ver&longs;us D: id au­tem, quod plus e&longs;t, deor&longs;um fertur; ergo ex par­te D deor&longs;um libra mouebitur, donec in AB re­deat. &longs;i verò trutina &longs;it

in CG deor&longs;um, erit GCF perpendiculum, quod libram DE in partes inæquales &longs;imiliter diuidit: maior autem pars erit ver&longs;us E; quare ex parte E deor&longs;um libra mouebitur. quod vt rectè in­telligatur, cùm trutina e&longs;t &longs;upra libram, libræ quoq; centrum &longs;u­pra libram e&longs;&longs;e intelligendum e&longs;t; & &longs;i deor&longs;um, centrum quoque deor&longs;um: vt infra patebit. Aliter ip&longs;a Ari&longs;totelis demon&longs;tratio nihil concluderet. exi&longs;tente enim centro in ip&longs;a libra, vt in C; quo­cunq; modo moueatur libra, nunquam perpendiculum FG libram, ni&longs;i in puncto C, & in partes diuidet æquales. quare Ari&longs;totelis &longs;ententia ip&longs;is non &longs;olum non fauet, verùm etiam maximè aduer­&longs;atur. quòd non &longs;olum ex &longs;ecunda, & tertia huius liquet; verùm quia exi&longs;tente centro &longs;upra libram pondus eleuatum maiorem propter &longs;itum acquirit grauitatem. ex quò contingit redditus li­bræ ad æqualem horizonti di&longs;tantiam. è contra verò, quando centrum e&longs;t infra libram. Quæ omnia hoc modo o&longs;tendentur; &longs;upponendo ea, quæ &longs;upra declarata &longs;unt. &longs;cilicet pondus ex quò loco rectius de&longs;cendit, grauius fieri. & ex quo rectius a&longs;cendit, grauius quoq; reddi.

Sit libra AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius centrum C &longs;it &longs;upra libram, perpen­diculumq; &longs;it CD. &longs;intq; in AB ponderum æqualium centra grauitatis po&longs;ita: motaq; &longs;it libra in EF. Dico pondus in E maiorem ha­bere grauitatem, quàm pondus in F. & ob id libram EF in AB redire. Producatur primùm CD v&longs;q; ad mundi centrum, quod &longs;it S. de inde AC CB EC CF HS connectantur, à puncti&longs;q; EF ip&longs;i HS æquidi&longs;tantes ducantur Ek GFL. Quoniam igitur naturalis de&longs;cen&longs;us rectus totius magnitudinis, libræ &longs;cilicet EF &longs;ic con&longs;ti­tutæ vná cum ponderibus, e&longs;t secundum grauitatis centrum H per rectam HS; erit

quoq; ponderum in EF ita po&longs;sitorum de&longs;cen&longs;us &longs;ecundùm re­ctas Ek FL ip&longs;i HS parallelas; &longs;icuti &longs;upra demon&longs;trauimus. De&longs;cen&longs;us igitur, & a&longs;cen­&longs;us ponderum in EF ma­gis, minu&longs;uè obliquus di­cetur &longs;ecundùm acce&longs;&longs;um, & rece&longs;&longs;um iuxta lineas Ek FL de&longs;ignatum. Quoniam au­tem duo latera AD DC duobus lateribus BD DE &longs;unt æqualia; anguliq; ad D &longs;unt recti; erit latus AC lateri CB æquale. & cùm pun­ctum C &longs;it immobile; dum puncta AB mouentur, circuli circumferentiam de&longs;cribent, cuius &longs;emidiameter erit AC. quare centro C, circulus de&longs;cribatur AEBF. puncta AB EF in circuli circumferentia erunt. &longs;ed cùm EF &longs;it ip&longs;i AB æqua lis; erit circumferentia EAF circumferentiæ AFB æqualis. quare dempta
communi AF, erit circumferentia EA circumferentiæ FB æqualis.
Quoniam autem mixtus angulus CEA e&longs;t æqualis mixto CFB; & HFB ip&longs;o CFB e&longs;t maior; angulus verò HEA ip&longs;o CEA minor; erit angulus HFB angulo HEA maior. à quibus &longs;i auferantur anguli HFG HEk æquales; erit angulus GFB an gulo kEA maior. ergo de&longs;cen&longs;us ponderis in E minus obliquus erit a&longs;cen&longs;u ponderis in F. & quamquam pondus in E de&longs;cendendo, & pondus in F a&longs;cendendo per circumferentias moueantur æquales; quia tamen pondus in E ex hoc loco rectius de&longs;cendit, quàm pondus in F a&longs;cendit: idcirco naturalis potentia ponderis in E re&longs;i&longs;tentiam violentiæ ponderis F &longs;uperabit. quare maiorem grauitatem habebit pondus in E, quàm pondus in F. ergo pondus in E deor&longs;um, pondus verò in F &longs;ur&longs;um mouebitur: donec libra EF in AB redeat. quod demon&longs;trare oportebat.

4 Primi. Ex 28 Tertii. 29 Primi.

Huius autem effectus ratio ab Ari&longs;totele po&longs;ita, hic manife&longs;ta in tueri pote&longs;t. &longs;it enim punctum N vbi CS EF &longs;e inuicem &longs;ecant. & quoniam HE e&longs;t ip&longs;i HF æqualis; erit NE maior NF. li­nea ergo CS, quam perpendiculum vocat, libram EF in partes diuidet inæquales. cùm itaq; pars libræ NE &longs;it maior NF; atq; id, quod plus e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t, deor&longs;um ferri: libra ergo EF ex parte E deor&longs;um mouebitur, donec in AB redeat.

Ari&longs;totelis ratio.

Ex iis præterea, quæ hactenus dicta &longs;unt inferre licet, libram EF velocius ab eo &longs;itu in AB moueri; vndè linea EF in directum pro­tracta in centrum mundi perueniat. vt &longs;it EFS recta linea. & quoniam CD CH, &longs;unt inter &longs;e &longs;e æquales. &longs;i igitur centro C, &longs;patioq; CD, circulus de&longs;cri­batur DHM; erunt pun­cta DH in circuli circum­ferentia. Quoniam au­tem CH ip&longs;i EF e&longs;t per­pendicularis; continget li­nea EHS circulum DHM in puncto H. pondus igi­tur in H (&longs;icuti &longs;upra de­mon&longs;trauimus) grauius

erit, quàm in alio &longs;itu circuli DHM. ergo magnitudo ex EF ponderibus, & libra EF compo&longs;ita, cuius centrum grauitatis e&longs;t in H, in hoc &longs;itu magis grauitabit, quàm in quocunq; alio &longs;itu circuli fuerit punctum H. ab hoc igitur &longs;itu velo­cius, quàm à quocunq; alio mouebitur. & &longs;i H propius fuerit ip&longs;i D mi nus grauitabit, minu&longs;q; ab eo &longs;itu mouebitur. &longs;emper enim de&longs;cen&longs;us obliquior e&longs;t, & minus rectus. libra ergo EF velocius ab hoc &longs;itu mouebi­tur, quàm ab alio &longs;itu. & &longs;i propius ad AB acce­det, inde minus mouebitur. Deinde quò longius punctum H à puncto C di&longs;tabit, velocius moue­bitur; quod non &longs;olum ex Ari&longs;totele in principio quæ&longs;t­io num mechanicarum, &
ex &longs;uperius dictis patet; verùm etiam ex iis, quæ infra in &longs;exta propo&longs;itione dicemus, manife&longs;tum erit.
libra igitur EF, quò magis ab eius centro di&longs;tabit, adhuc velocius mouebitur.

Sit deinde libra AB, cuius centrum C &longs;it infra libram; &longs;intq; in AB pondera æqualia; libraq; &longs;it mota in EF. Dico maio­rem habere grauitatem pondus in F, quàm pondus in E. atq; ideo libram EF deor&longs;um ex parte F moue­ri. Producatur DC ex vtraq; parte v&longs;q; ad mun­di centrum S, & v&longs;q; ad O, lineaq; HS ducatur, cui à punctis EF æquidi­&longs;tantes ducantur GEk FL; connectanturq; CE CF: atq; centro C, &longs;patioq; CE circulus de&longs;cribatur AEO BF. &longs;imiliter demon&longs;tra­bitur puncta ABEF in circuli circumferentia e&longs;&longs;e; de&longs;cen&longs;umq; libræ EF vná cum ponderibus rectum &longs;ecundùm lineam HS fieri; ponderumq; in EF &longs;ecun

dùm lineas GK FL ip&longs;i HS æquidi&longs;tantes. Quoniam autem angulus CFP æqualis e&longs;t angulo CEO: erit angulus HFP angulo HEO maior. angulus verò HFL æqualis e&longs;t angulo HEG. à quibus igitur &longs;i demantur anguli HFP HEO, erit angulus LFP angulo GEO minor. quare de&longs;cen&longs;us ponderis in F rectior erit a&longs;cen&longs;u ponderis in E. ergo naturalis potentia ponderis in F re&longs;i&longs;tentiam violentiæ ponderis in E &longs;uperabit. & ideo ma­iorem habebit grauitatem pondus in F, quàm pondus in E. Pondus igitur in F deor&longs;um, pondus verò in E &longs;ur&longs;um mo­uebitur.

29 Primi.

Ari&longs;totelis quoq; ratio hic per&longs;picua erit. &longs;it enim punctum N vbi CO EF &longs;e inuicem &longs;ecant; erit NF maior NE. & quoniam CO perpendiculum (&longs;ecundùm ip&longs;um) libram EF in partes inæquales diuidit, & maior pars e&longs;t ver&longs;us F, hoc e&longs;t NF; libra EF ex parte F deor&longs;um mouebitur: cùm id, quod plus e&longs;t, deor&longs;um feratur.

Ari&longs;totelis ratio.

Similiter, éx dictis quoq; eliciemus libram EF centrum habens infra li­bram, quò magis à &longs;itu AB di&longs;tabit, velocius mo ueri. centrum enim grauitatis H, quò magis á pun­cto D di&longs;tat, eò volecius pondus ex EF ponderibus, libraq; EF compo&longs;itum mouebitur, donec angulus CHS rectus euadat. ad­huc in&longs;uper velocius mouebitur, quò libram à centro C magis di&longs;tabit.

Ex ip&longs;orum quinetiam rationibus, ac fal&longs;is &longs;upo&longs;itionibus iam declaratos libræ effectus, ac motus deducere, ac manife&longs;tare libet; vt quanta &longs;it veritatis efficacia appareat, quippè ex fal&longs;is etiam eluce&longs;cere contendit.

Exponantur eadem, &longs;ci licet &longs;it circulus AEBF; libraqué AB, cuius cen­trum C &longs;it &longs;upra libram, moueatur in EF. dico pondus in E maiorem ibi habere grauitatem, quàm pondus in F; libramq; EF in AB redire. Ducantur à punctis EF ip&longs;i AB perpendiculares EL FM, quæ inter &longs;e æquidi&longs;tan­tes

erunt; &longs;itq; punctum N, vbi AB EF &longs;e inuicem &longs;ecant. Quoniam igitur angulus FNM e&longs;t æqualis angulo ENL, & an­gulus F MN rectus recto ELN æqualis, ac reliquus NFM reli­quo NEL e&longs;t etiam æqualis; erit triangulum NLE triangulo NMF &longs;imile. vt igitur NE ad EL, ita NF ad FM; & per mutando vt EN ad NF, ita EL ad FM. &longs;ed cùm &longs;it HE ip&longs;i HF æqualis, erit EN maior NF; quare & EL maior erit FM. & quoniam dum pondus in E per circumferentiam EA de&longs;cendit, pondus in F per circumferentiam FB ip&longs;i circumferentiæ EA æqualem a&longs;cendit; de&longs;cen&longs;u&longs;q; ponderis in E de directo (vt ip­&longs;i dicunt) capit EL: a&longs;cen&longs;us verò ponderis in F de directo ca­pit FM; minus de directo capiet a&longs;cen&longs;us ponderis in F, quàm de&longs;cen&longs;us ponderis in E. maiorem igitur grauitatem habebit pondus in E, quàm pondus in F.

28 Primi. 15 Primi. 29 Primi. 4 Sexti. 16 Quinti.

Producatur CD ex vtraq; parte in OP, quæ lineam EF in puncto S &longs;ecet. & quoniam (vt aiunt) quò magis pondus à li­nea directionis OP di&longs;tat, eò fit grauius; idcirco hoc quoq; me dio pondus in E maiorem habere grauitatem pondere in F o­&longs;tendetur. Ducantur à punctis EF ip&longs;i OP perpendiculares EQ FR. &longs;imili ratione o&longs;tendetur, triangulum QES triangulo RFS &longs;imile e&longs;&longs;e; lineamq; EQ ip&longs;a RF maiorem e&longs;&longs;e. pondus itaq; in E magis à linea OP di&longs;tabit, quàm pondus in F; ac propterea pondus in E maiorem habebit grauitatem pondere in F. ex quibus reditus libræ EF in AB manife&longs;tus apparet.

Si autem centrum libræ &longs;it infra libram, tunc pon­dus depre&longs;&longs;um maiorem habere grauitatem eleuato ii&longs;dem mediis o&longs;tendetur. ducantur à punctis EF ip­&longs;i AB perpendiculares EL FM. &longs;imiliter demon&longs;trabitur EL maiorem e&longs;&longs;e FM; & ob id de&longs;cen&longs;us ponderis in F minus de di recto capiet, quàm a&longs;cen­

&longs;us ponderis in E: quocirca re&longs;i&longs;tentia violentiæ ponderis in E &longs;uperabit naturalem propen&longs;ionem ponderis in F. ergo pondus in E pondere in F grauius erit.

Producatur etiam CD ex vtraq; parte in OP; ip&longs;iq; à punctis EF perpendiculares ducantur EQ FR. eodem pror&longs;us modo o&longs;tendetur, lineam EQ maiorem e&longs;&longs;e FR. pondus ideò in E magis à linea directionis OP di&longs;tabit, quàm pondus in F. maio­rem igitur grauitatem habebit pondus in E, quàm pondus in F. ex quibus &longs;equitur, libram EF ex parte E deor&longs;um moueri.

Ari&longs;toteles itaq; has duas tantùm quæ&longs;tiones propo&longs;uit, ter­tiamq; reliquit; &longs;cilicet cùm centrum libræ in ip&longs;a e&longs;t libra: hanc autem ommi&longs;sit, vt notam, quemadmodum res valde notas præ­termittere &longs;olet. nam cui dubium, &longs;i pondus in eius centro grauitatis &longs;u&longs;tineatur, quin maneat? Ea verò, quæ ex ip&longs;ius &longs;ententia attulimus, aliquis reprehendere po&longs;&longs;et, nos integram eius &longs;ententiam minimè protuli&longs;&longs;e affirmans. nam cùm in &longs;ecunda parte &longs;ecundæ quæ&longs;tionis proponit, cur libra, trutina deor&longs;um con&longs;tituta, quando deor&longs;um lato pondere qui&longs;piam id amouet, non a&longs;cendit, &longs;ed manet? non a&longs;&longs;erit adhuc libram deor&longs;um moueri; &longs;ed manere. quod in vltima quoq; conclu&longs;ione colligi&longs;&longs;e videtur. Ve rùm hoc non &longs;olum nobis non repugnat, &longs;ed &longs;i rectè intelligitur, maximè &longs;uffragatur.

Sit enim libra AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius centrum E &longs;it infra libram. quia ve rò Ari&longs;toteles libram, &longs;icuti actu e&longs;t, con&longs;iderat; ideò nece&longs;&longs;e e&longs;t trutinam, vel aliquid aliud infra centrum E collocare, vt EF (quod quidem truti­na erit) ita vt centrum E &longs;u&longs;tineat. &longs;itq; per­

pendiculum ECD. & vt libra AB ab hoc moueatur &longs;itu; dicit Ari&longs;toteles, ponatur pondus in B, quod cùm &longs;it graue, libram ex parte B deor&longs;um mouebit; putá in G. ita vt propter impedimentum deor&longs;um amplius moueri non poterit. non enim dicit Ari&longs;toteles, moueatur libra ex parte B deor&longs;um, quou&longs;q; libuerit; dein de relinquatur, vt nos diximus: &longs;ed præcipit, vt in ip&longs;o B po­natur pondus, quod ex ip&longs;ius natura deor&longs;um &longs;emper mouebi­tur; donec libra trutinæ, &longs;iue alicui alii adhæreat. & quando B erit in G, erit libra in GH; in quo &longs;itu, ablato pondere, manebit: cùm maior pars libræ à perpendiculo &longs;it ver&longs;us G, quæ e&longs;t DG, quàm DH. nec deor&longs;um amplius mouebitur; nam libra, vel trutinæ, vel alteri cuipiam, quod centrum libræ &longs;u&longs;tineat, incumbet. &longs;i enim huic non adhæreret, libra ex parte G deor&longs;um ex ip&longs;ius &longs;ententia moueretur; cùm id, quod plus e&longs;t, &longs;cilicet DG, deor&longs;um ferri &longs;it nece&longs;&longs;e.

Cæterum quis adhuc dicere poterit, &longs;i paruum imponatur pondus in B, mouebitur quidem libra deor&longs;um, non autem v&longs;q; ad G. in quò &longs;itu &longs;ecundùm Ari&longs;totelem, ablato pondere, mane­re deberet. quod experimento patet; cùm in vna tantùm libræ extremitate, impo&longs;ito onere, hocq; vel maiore, vel minore, libra plus, minu&longs;uè inclinetur. Quod e&longs;t quidem veri&longs;&longs;imum, centro &longs;upra libram, non autem infra, neq; in ip&longs;a libra collocato. Vt exempli gratia.

Sit libra horizonti æ­quidi&longs;tans AB, cuius centrum C &longs;it &longs;upra libram, perpendiculumq; CD horizonti perpendiculare, quod ex parte D producatur in H. Quoniam enim con&longs;iderata libræ grauita­te, erit punctum D libræ centrum grauitatis. &longs;i ergo in B paruum imponatur pondus, cuius centrum

grauitatis &longs;it in puncto B; magnitudinis ex libra AB, & pondere in B compo&longs;itæ non erit amplius centrum grauitatis D; &longs;ed erit in linea DB, vt in E: ita vt DE ad EB &longs;it, vt pondus in B ad gra­uitatem libræ AB. Connectatur CE. Quoniam autem pun­ctum C e&longs;t immobile, dum libra mouetur, punctum E circuli circumferentiam EFG de&longs;cribet, cuius &longs;emidiameter CE, & cen­trum C. quia verò CD horizonti e&longs;t perpendicularis, linea CE horizonti perpendicularis nequaquam erit. quare magnitudo ex AB, & pondere in B compo&longs;ita minimè in hoc &longs;itu manebit; &longs;ed deor&longs;um &longs;ecundùm eius grauitatis centrum E per circumferen­tiam EFG mouebitur; donec CE horizonti perpendicularis euadat; hoc e&longs;t, donec CE in CDF perueniat. atq; tunc libra AB mota erit in kL, in quo &longs;itu libra vná cum pondere manebit. nec deor&longs;um amplius mouebitur. Si verò in B ponatur pondus graui­us; centrum grauitatis totius magnitudinis erit ip&longs;i B propius, vt in M. & tunc libra deor&longs;um, donec iuncta CM in linea CDH per ueniat, mouebitur. Ex maiore igitur, & minore pondere in B po&longs;ito, libra plus, minu&longs;uè inclinabitur. ex quo &longs;equitur pondus B quarta circuli parte minorem &longs;emper circumferentiam de&longs;cribe­re, cùm angulus FCE &longs;it &longs;emper acutus. nunquam enim punctum B v&longs;q; ad lineam CH perueniet, cùm centrum grauitatis ponde­ris, & libræ &longs;imul &longs;emper inter DB exi&longs;tat. quò tamen pondus in B grauius fuerit, maiorem quoq; circumferentiam de&longs;cribet. eò enim magis punctum B ad lineam CH accedet.

6 Primi Archim. de æquep. 1. Huius.

Habeat autem libra AB centrum C in ip&longs;a libra, atq; in eius medio: erit C libræ centrum quoq; grauitatis; à quo ip&longs;i AB, horizontiq; perpendicularis ducatur FC G. ponatur deinde in B quoduis pondus; erit totius magnitudinis centrum gra­uitatis putá in E; ita vt CE

ad EB &longs;it, vt pondus in B ad libræ grauitatem. & quoniam CE non e&longs;t horizonti perpendicularis, libra AB, atq; pondus in B in hoc &longs;itu nunquam manebunt; &longs;ed deor&longs;um ex parte B mouebuntur, donec CE horizonti fiat perpendicularis. hoc e&longs;t donec li­bra AB in FG perueniat. ex quo patet, quolibet pondus in B circuli quartam &longs;emper de&longs;cribere.

Sit autem centrum C in­fra libram AB. &longs;itq; DCE perpendiculum. &longs;imiliter po&longs;ito in B pondere, cen­trum grauitatis magnitudinis ex AB libra, & pondere in B compo&longs;itæ in linea DB erit; vt in F; ita vt DF ad FB &longs;it, vt pondus in B

ad libræ pondus. Iungatur CF. & quoniam CD horizonti e&longs;t perpendicularis; linea CF horizonti nequaquam perpendicula­ris exi&longs;tet. quare magnitudo ex AB libra, ac pondere in B compo&longs;ita in hoc &longs;itu nunquam per&longs;i&longs;tet; &longs;ed deor&longs;um, ni&longs;i aliquid impediat, mouebitur; donec CF in DCE perueniat: in quo &longs;itu libra vná cum pondere manebit. & punctum B erit vt in G, atq; punctum A in H, libraq; GH non amplius centrum infra, &longs;ed &longs;upra ip&longs;am habebit. quod idem &longs;emper eueniet; quamuis mini­mum imponatur pondus in B. ergo priu&longs;quam B perueniat ad G; nece&longs;&longs;e e&longs;t libram, &longs;iue trutinæ deor&longs;um po&longs;itæ, vel alicui alteri, quod centrum C &longs;u­&longs;tineat, occurrere; ibiq; ad­hærere. ex hoc &longs;equitur, pondus in B vltra lineam Dk &longs;emper moueri; ac circuli quarta maiorem &longs;emper circumferentiam de&longs;cribere: e&longs;t enim angulus FCE &longs;emper obtu&longs;us, cùm angulus DCF &longs;emper &longs;it acutus. quò au­
tem pondus in B fuerit leuius, maiorem tamen adhuc circumfe­rentiam de&longs;cribet.
nam quò pondus in G leuius fuerit, eò ma­gis pondus in G eleuabitur; libraq; GH ad &longs;itum horizonti æquidi&longs;tantem propius accedet. quæ omnia ex iis, quæ &longs;upra dixi­mus, manife&longs;ta &longs;unt.

His demon&longs;tratis. Manife&longs;tum e&longs;t, centrum libræ cau&longs;am e&longs;&longs;e diuer&longs;itatis effectuum in libra. atq; patet omnes Archimedis de æqueponderantibus propo&longs;itiones ad hoc pertinentes in omni &longs;itu veras e&longs;&longs;e. hoc e&longs;t &longs;iue libra &longs;it horizonti æquidi&longs;tans, &longs;iue non: dummodo centrum libræ in ip&longs;a &longs;it libra; quemadmodum ip&longs;e con&longs;iderat. & quamquam libra brachia habeat inæqualia, idem eueniet; eodemq; pro&longs;us modo o&longs;tendetur, centrum libræ diuer&longs;imodè collocatum varios producere effectus.

Sit enim libra AB hori­zonti æquidi&longs;tans; & in AB &longs;int pondera inæqualia, quo rum grauitatis centrum &longs;it C: &longs;u&longs;pendaturq; libra in eodem puncto C. & mo­ueatur libra in DE. manife&longs;tum e&longs;t libram non &longs;o­lum in DE, &longs;ed in quouis alio &longs;itu manere.

Sit autem centrum libræ AB &longs;upra C in F; &longs;itq; FC ip&longs;i AB, & horizonti perpendicularis: & &longs;i mo­ueatur libra in DE, linea CF mota erit in FG; quæ cùm non &longs;it horizonti per­pendicularis, libra DE deor&longs;um ex parte D mouebitur, donec FG in FC redeat: atq; tunc libra DE in AB erit, in quò &longs;itu quoq; manebit.

Et &longs;i centrum libræ F &longs;it infra libram; &longs;itq; mota libra in DE; primùm quidem manife&longs;tum e&longs;t li­bram in AB manere; in DE verò deor&longs;um ex par te E moueri: cùm linea FG non &longs;it horizonti per­pendicularis.

Ex his determinatis &longs;i libra &longs;it arcuata, vel libræ brachia angulum con&longs;tituant; centrumq; diuer&longs;imodè collocetur (quamquam hæc propriè non &longs;it libra) varios tamen huius quoq; effectus o&longs;tendere poterimus. Vt &longs;it libra ACB, cuius centrum, circa quod vertitur, &longs;it C. ductaq; AB, &longs;it arcus &longs;iue angulus

ACB &longs;upra lineam AB; & in AB grauitatis centra ponderum ponantur, quæ in hoc &longs;itu maneant. moueatur deinde libra ab hoc &longs;itu, putá in ECF. Dico li­bram ECF in ACB redire. to­tius magnitudinis centrum grauitatis inueniatur D. & CD iunga­tur. Quoniam enim pondera AB manent, linea CD horizonti per­pendicularis erit. quando igitur libra erit in ECF, linea CD erit putá in CG; quæ cùm non &longs;it ho
rizonti perpendicularis; libra ECF in ACB redibit.
quod idem eueniet, &longs;i centrum C &longs;upra libram con&longs;tituatur, vt in H.

Per def. centri grauitatis. 1 Huius. 1. Huius. 1 Huius.

Si verò arcus, &longs;iue angulus ACB, &longs;it infra lineam AB; eo dem modo libram ECF, cuius centrum, &longs;iue &longs;it in C, &longs;iue in H, deor&longs;um ex parte F moueri o­&longs;tendemus.

Sit autem angulus ACB &longs;upra lineam AB; ac libræ centrum &longs;it H; lineaq; CH libram &longs;u&longs;tineat; & moueatur libra in EKF: libra EkF in ACB redibit.

Si verò centrum libræ &longs;it D, quocunq; modo moueatur libra; vbi relinquetur, manebit.

Si deinde punctum H &longs;it infra lineam AB; tunc libra EkF deor&longs;um ex parte F mouebitur.

Similiq; pror&longs;us ratione, &longs;i angulus ACB &longs;it infra lineam AB; &longs;itq; libræ centrum H; &longs;u&longs;tineaturq; libra linea CH; &longs;i libra ab hoc moueatur &longs;itu, deor&longs;um ex parte pon­deris inferioris mouebitur. & &longs;i centrum libræ &longs;it D; vbi relinquetur, manebit. &longs;i verò &longs;it in K; &longs;i ab eiu&longs;

modi moueatur &longs;itu, in eundem pro&longs;us redibit. quæ omnia ex iis, quæ in principio diximus, &longs;unt manife&longs;ta. &longs;imiliter &longs;i centrum libræ, vel in altero brachiorum, vel intra, vel extra vtcunq; ponatur; eadem inueniemus.

PROPOSITIO. V.

Duo pondera in libra appen&longs;a, &longs;i libra inter hæc ita diuidatur, vt partes ponderibus per­mutatim re&longs;pondeant; tàm in punctis appen&longs;is ponderabunt, quàm &longs;i vtraq; ex diui&longs;ionis pun­cto &longs;u&longs;pendantur.

Sit AB libra, cuius centrum C; &longs;intq; duo pondera EF ex punctis BG &longs;u&longs;pen&longs;a: diuidaturq; BG in H, ita vt BH ad HG eandem habeat proportionem, quam pondus E ad pondus F. Dico pondera EF tàm in BG ponderare, quàm &longs;i vtraq; ex puncto H &longs;u&longs;pendantur. fiat AC ip&longs;i CH æqualis. & vt AC ad CG, ita fiat pondus E ad pondus L. &longs;imiliter vt AC ad CB, ita fiat pondus F ad pondus M. ponderaq; LM ex puncto A &longs;u&longs;pendantur. Quoniam enim AC e&longs;t æqualis CH, erit BC ad CH vt pondus M ad pondus F. & quoniam maior e&longs;t BC, quàm CH; erit & pondus M ip&longs;o F maius. diuidatur igitur pondus M in duas partes QR, &longs;itq; pars Q ip&longs;i F æqualis; erit BC ad CH, vt RQ ad Q: & diuidendo, vt BH ad HC, ita R ad q. deinde conuertendo, vt CH ad HB, ita Q ad R. Præterea quo­niam CH e&longs;t æqualis ip&longs;i CA, erit HC ad CG, vt pondus E ad pondus L: maior autem e&longs;t HC, quàm CG; erit & pon­dus E pondere L maius. diuidatur itaq; pondus E in duas partes NO ita, vt pars O &longs;it ip&longs;i L æqualis, erit HC ad CG, vt to­tum NO ad O; & diuidendo, vt HG ad GC, ita N ad O: conuertendoq; vt CG ad GH, ita O ad N. & iterum com­ponendo, vt CH ad HG, ita ON ad N. vt autem GH ad HB, ita e&longs;t F ad ON. quare ex æquali, vt CH ad HB, ita F ad N. &longs;ed vt CH ad HB ita e&longs;t Q ad R: erit igitur Q ad R, vt F ad N; & permutando, vt Q ad F, ita R ad N. e&longs;t autem pars Q ip&longs;i F æqualis; quare & pars R ip&longs;i N æqualis erit. Itaq; cùm pondus L &longs;it ip&longs;i O æquale, & pondus F ip&longs;i Q etiam æquale, atq; pars R ip&longs;i N æqualis; erunt pondera LM ip&longs;is EF ponderibus æqualia. & quoniam e&longs;t, vt AC ad CG, ita pondus E ad pon­dus L; pondera EL æqueponderabunt. &longs;imiliter quoniam e&longs;t, vt AC ad CB, ita pondus F ad pondus M; pondera quoq; FM æqueponderabunt. Pondera igitur LM ponderibus EF in BG appen&longs;is æqueponderabunt. cùm autem di&longs;tantia CA æqualis &longs;it di&longs;tantiæ CH; &longs;i igitur vtraq; pondera EF in H appendantur, pondera LM ip&longs;is EF ponderibus in H appen&longs;is æquepondera­bunt. &longs;ed LM ip&longs;is EF in GB quoq; æqueponderant: æquè igitur grauia erunt pondera EF in GB, vt in H appen&longs;a. tàm igitur ponderabunt in BG, quàm in H appen&longs;a.

Sint autem pondera EF in CB appen&longs;a; &longs;itq; C libræ centrum; & diuidatur CB in H, ita vt CH ad HB &longs;it, vt pondus in F ad E. Dico pondera EF tàm in CB ponderare, quàm in puncto H. fiat CA ip&longs;i CH æqualis, & vt CA ad CB, ita fiat pondus F ad aliud D, quod appendatur in A. Quoniam enim CH e&longs;t æqua­

lis CA, erit CH ad CB, vt F ad D; & maior quidem e&longs;t CB, quàm CH; idcirco D pondere F maius erit. Diuidatur ergo D in duas partes Gk, &longs;itq; G ip&longs;i F æqualis; erit vt BC ad CH, vt Gk ad G; & diuidendo, vt BH ad HC, ita K ad G; & conuertendo, vt CH ad HB, ita G ad k. Vt autem CH ad HB, ita e&longs;t F ad E. vt igitur G ad k, ita e&longs;t F ad E; & permutando vt G ad F, ita k ad E. &longs;unt autem GF æqualia; erunt & kE inter &longs;e &longs;e æqualia. cùm itaq; pars G &longs;it ip&longs;i F æqualis, & K ip&longs;i E; erit totum C k ip&longs;is EF ponderibus æquale. & quoniam AC e&longs;t ip­&longs;i CH æqualis; &longs;i igitur pondera EF ex puncto H &longs;u&longs;pendantur, pondus D ip&longs;is EF in H appen&longs;is æqueponderabit. &longs;ed & ip&longs;is æqueponderat in CB, hoc e&longs;t F in B, & E in C; cùm &longs;it vt AC ad CB, ita F ad. D. pondus enim E ex centro libræ C &longs;u&longs;pen­&longs;um non efficit, vt libra in alterutram moueatur partem. tàm igi­tur grauia erunt pondera EF in CB, quàm in H appen&longs;a.

Sit deniq; libra AB, & ex punctis AB &longs;u&longs;pen&longs;a &longs;int pondera EF; &longs;itq; centrum libræ C intra pondera; diuidaturq; AB in D, ita vt AD ad DB &longs;it, vt pondus F ad pondus E. Dico pondera EF tàm in AB ponderare, quám &longs;i vtraq; ex puncto D &longs;u&longs;pendantur. fiat CG æqualis ip&longs;i CD; & vt DC ad CA, ita fiat pondus E ad aliud H; quod appendatur in D. vt autem GC ad CB, ita fiat pondus F ad aliud K; appendaturq; k in G. Quoniam enim e&longs;t, vt BC ad CG, hoc e&longs;t ad CD, ita pondus k ad F; erit K ma ius pondere F. quare diuidatur pondus k in L, & MN; fiatq; pars L ip&longs;i F æqualis; erit vt BC ad CD, vt totum LMN ad L; & diuidendo, vt BD ad DC, ita pars MN ad partem L. vt igitur BD ad DC, ita pars MN ad F. vt autem AD ad DB, ita F ad E: quare ex æquali, vt AD ad DC, ita MN ad E. cùm verò AD &longs;it ip&longs;a CD maior; erit & pars MN pondere E maior: diuidatur ergo MN in duas partes MN, &longs;itq; M æqua lis ip&longs;i E. erit vt AD ad DC, vt NM ad M; & diuidendo, vt AC ad CD, ita N ad M: conuertendoq; vt DC ad CA, ita M ad N. vt autem DC ad CA, ita e&longs;t E ad H; erit igitur M ad N vt E ad H; & permutando, vt M ad E, ita N ad H. &longs;ed ME &longs;unt inter &longs;e æqualia, erunt NH inter &longs;e&longs;e quoq; æqualia. & quo­niam ita e&longs;t AC ad CD, vt H ad E: pondera HE æqueponde­rabunt. &longs;imiliter quoniam e&longs;t vt GC ad CB, ita F ad k, ponde­

ra etiam kF æqueponderabunt. pondera igitur Ek HF in li­bra AB, cuius centrum C, æqueponderabunt. cùm autem GC ip&longs;i CD &longs;it æqualis, & pondus H &longs;it ip&longs;i N æquale; pondera NH æqueponderabunt. & quoniam omnia æqueponderant, demptis HN ponderibus, quæ æqueponderant, reliqua æqueponderabunt; hoc e&longs;t pondera EF & pondus LM ex centro libræ C &longs;u&longs;pen&longs;a. quia verò pars L ip&longs;i F e&longs;t æqualis, & pars M ip&longs;i E æqualis; erit totum LM ip&longs;is FE ponderibus &longs;imul &longs;umptis æquale. & cùm &longs;it CG ip&longs;i CD æqualis, &longs;i igitur pondera EF ex puncto D &longs;u&longs;pen­dantur, pondera EF in D appen&longs;a ip&longs;i LM æqueponderabunt. quare LM tàm ip&longs;is EF in AB appen&longs;is æqueponderat, quàm in puncto D appen&longs;is. libra enim &longs;emper eodem modo manet. Ponde­ra ergo EF tàm in AB ponderabunt, quàm in puncto D. quod demonstrare oportebat.

17 Quinti. Cor. 4 quinti. 17 Quinti. Cor. 4 quinti. 18 Quinti. 23 Quinti. 11 Quinti. 16 Quinti. 6 Primi Archim. de æquep. 2 Com. not. huius. 3 Com. not. huius. 17 Quinti. Cor. 4 quinti. 11 Quinti. 16 Quinti. 17 Quinti. 23 Quinti. 17 Quinti. Cor. 4 quinti 11 Quinti. 16 Quinti. 6 Primi Archim. de æquep. 2 Com.not. huius. 1 Com.not. huius. 3 Com.not. huius.

Hæc autem omnia (mechanicè tamen ma­gis) aliter o&longs;tendemus.

Sit libra AB, cuius centrum C; &longs;intq; vt in primo ca&longs;u duo pondera EF ex punctis BG &longs;u&longs;pen&longs;a: &longs;itq; GH ad HB, vt pondus F ad pondus E. Dico pondera EF tàm in GB ponderare, quàm &longs;i vtraq; ex diui&longs;ionis puncto H &longs;u&longs;pendantur. Con&longs;truantur ea dem, hoc e&longs;t fiat AC ip&longs;i CH æqualis, & ex puncto A duo ap­pendantur pondera LM, ita vt pondus E ad pondus L, &longs;it vt CA ad CG; vt autem CB ad CA, ita &longs;it pondus M ad pondus F. pondera LM ip&longs;is EF in GB appen&longs;is (vt &longs;upra dictum e&longs;t) æqueponderabunt. Sint deinde puncta NO centra grauitatis ponderum EF; connectanturq; GN BO; iungaturq; NO, quæ tan­quam libra erit; quæ etiam efficiat lineas GN BO inter &longs;e &longs;e æqui­di&longs;tantes e&longs;&longs;e; à punctoq; H horizonti perpendicularis ducatur HP, quæ NO &longs;ecet in P, atq; ip&longs;is GN BO &longs;it æquidi&longs;tans. deniq; connectatur GO, quæ HP &longs;ecet in R. Quoniam igitur HR e&longs;t lateri BO trianguli GBO æquidi&longs;tans; erit GH ad HB, vt GR ad RO. &longs;imiliter quoniam RP e&longs;t lateri GN trianguli OGN æquidi&longs;tans; erit GR ad RO, vt NP ad PO. quare vt GH ad HB, ita e&longs;t NP ad PO. vt autem GH ad HB, ita e&longs;t pondus F ad pondus E; vt igitur NP ad PO, ita e&longs;t pondus F ad pondus E. punctum ergo P centrum erit grauitatis magni­tudinis ex vtri&longs;q; EF ponderibus compo&longs;itæ. Intelligantur itaq; pondera EF ita e&longs;&longs;e à libra NO connexa, ac &longs;i vna tantùm e&longs;&longs;et magnitudo ex vtri&longs;q; EF compo&longs;ita, in puncti&longs;q; BG appen&longs;a. &longs;i igitur ponderum &longs;u&longs;pen&longs;iones BG &longs;oluantur, manebunt pondera EF ex HP &longs;u&longs;pen&longs;a; &longs;icuti in GB prius manebant. pondera verò EF in GB appen&longs;a ip&longs;is LM ponderibus æqueponderant, & pondera

EF ex puncto H &longs;u&longs;pen&longs;a, eandem habent con&longs;titutionem ad li­bram AB, quam in BG appen&longs;a: eadem ergo pondera EF ex H &longs;u&longs;pen&longs;a ei&longs;dem ponderibus LM æqueponderabunt. æquè igi­tur &longs;unt grauia pondera EF in GB, vt in H appen&longs;a.

Similiter demon&longs;trabitur, pondera EF in quibu&longs;cunq; aliis punctis appen&longs;a tàm ponderare, quàm &longs;i vtraq; ex diui&longs;ionis puncto H &longs;u&longs;pendantur. &longs;i enim (vt &longs;upra docuimus) in libra pondera inue­niantur, quibus pondera EF æqueponderent; eadem pondera EF ex H &longs;u&longs;pen&longs;a ei&longs;dem inuentis ponderibus æqueponderabunt; cùm punctum P &longs;it &longs;emper eorum centrum grauitatis; & HP horizon ri perpendicularis.

2 Sexti. 11 Quinti. 6 Primi Archim. de æquep. 1 Huius.

PROPOSITIO. VI.

Pondera æqualia in libra appen&longs;a eam in grauitate proportionem habent; quam di&longs;tantiæ, ex quibus appenduntur.

Sit libra BAC &longs;u&longs;pen&longs;a ex puncto A; & &longs;ecetur AC vtcunq; in D: ex punctis autem DC appendantur æqualia pondera EF. Dico pondus F ad pondus E eam in grauitate proportionem ha­bere, quam habet di&longs;tantia CA ad di&longs;tantiam AD. fiat enim vt CA ad AD, ita pondus F ad aliud pondus, quod &longs;it G. Dico primúm pondera GF ex puncto C &longs;u&longs;pen&longs;a tantùm ponderare, quantùm pondera EF ex punctis DC. Secetur DC bifariam in H, & ex H appendantur vtraq; pondera EF. ponderabunt EF &longs;imul &longs;umpta in eo &longs;itu, quantùm ponderant in DC. ponatur BA æqualis AH, &longs;eceturq; BA in K, ita vt &longs;it KA æqualis AD: deinde ex puncto B appendatur pondus L duplum ponderis F, hoc e&longs;t æquale duobus ponderibus EF, quod quidem æqueponderabit ponderibus EF in H appen&longs;is, hoc e&longs;t appen&longs;is in DC. Quoniam igitur, vt CA ad AD, ita e&longs;t pondus F ad pondus G; erit componendo vt CA AD ad AD, hoc e&longs;t vt Ck ad AD, ita ponde­ra FG ad pondus G. &longs;ed cùm &longs;it, vt CA ad AD, ita F pon­dus ad pondus G; erit conuertendo, vt DA ad AC, ita pondus G ad pondus F; & con&longs;equentium dupla, vt DA ad duplam ip&longs;ius AC, ita pondus G ad duplum ponderis F, hoc e&longs;t ad pondus L. Quare vt Ck ad DA, ita pondera EF ad pondus G; & vt

AD ad duplam ip&longs;ius AC, ita pondus G ad pondus L; ergo ex æquali, vt Ck ad duplam ip&longs;ius AC, ita pondera FG ad pondus L. &longs;ed vt Ck ad duplam AC, ita dimidia CK, videlicet AH, hoc e&longs;t BA, ad AC. Vt igitur BA ad AC, ita FG pondera ad pondus L. Quare ex &longs;exta eiu&longs;dem primi Archimedis, duo pondera FG ex puncto C &longs;u&longs;pen&longs;a tantùm ponderabunt, quantùm pondus L ex B; hoc e&longs;t quantùm pondera EF ex punctis DC &longs;u&longs;pen&longs;a. Itaq; quoniam pondera FG tantùm ponderant, quantum pondera EF; &longs;u­blato communi pondere F, tàm ponderabit pondus G in C ap­pen&longs;um, quàm pondus E in D. ac propterea pondus F ad pon­dus E eam in grauitate proportionem habet, quam habet ad pondus G. &longs;ed pondus F ad G erat, vt CA ad AD: ergo & F pon­dus ad pondus E eam in grauitate proportionem habebit, quam habet CA ad AD. quod demon&longs;trare oportebat.

5 Huius. 18 Quinti. Cor. 4 quinti. 22 Quinti. 7 Quinti.

Si verò in libra BAC pondera EF æqualia ex punctis BC &longs;u&longs;pendantur; &longs;i­militer dico pondus E ad pondus F eam

in grauitate proportionem habere, quàm habet di&longs;tantia CA ad di&longs;tantiam AB. fiat AD ip&longs;i AB æqualis, & ex puncto D &longs;u&longs;pen­datur pondus G æquale ponderi F; quod etiam ip&longs;i E erit æquale. & quoniam AD e&longs;t æqualis ip&longs;i AB; pondera FG æqueponderabunt, eandemq; habebunt grauitatem. cùm autem grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis G &longs;it, vt CA ad AD; erit grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis F, vt CA ad AD, hoc e&longs;t CA ad AB. quod erat quoq; o&longs;tendendum.

ALITER.

Sit libra BAC, cu­ius centrum A; in pun­ctis verò BC pondera appendantur æqualia G F: &longs;itq; primùm cen­trum A vtcunque inter BC. Dico pondus F ad pondus G eam in graui

tate proportionem habere, quam habet di&longs;tantia CA ad di&longs;tan­tiam AB. fiat vt BA ad AC, ita pondus F ad aliud H, quod appendatur in B: pondera HF ex A æqueponderabunt. &longs;ed cùm pondera FG &longs;int æqualia, habebit pondus H ad pondus G ean­dem proportionem, quam habet ad F. vt igitur CA ad AB, ita e&longs;t H ad G. vt autem H ad G, ita e&longs;t grauitas ip&longs;ius H ad grauitatem ip&longs;ius G; cùm in eodem puncto B &longs;int appen&longs;a. quare vt CA ad AB, ita grauitas ponderis H ad grauitatem ponderis G. cùm autem grauitas ponderis F in C appen&longs;i &longs;it æqualis grauitati ponderis H in B; erit grauitas ponderis F ad grauitatem ponderis G, vt CA ad AB, videlicet vt di&longs;tantia ad di&longs;tantiam. quod demon&longs;trare oportebat.

6 Primi Archim. de æquep. 7 Quinti.

Si verò libra B AC &longs;ecetur vtcunq; in D, & in DC ap­pendantur pondera æqualia EF. Dico &longs;imiliter ita e&longs;&longs;e gra­

uitatem ponderis F ad grauitatem ponderis E, vt di&longs;tantia CA ad di&longs;tantiam AD. fiat AB æqualis ip&longs;i AD, & in B appendatur pondus G æquale ponderi E, & ponderi F. Quoniam enim AB e&longs;t æqualis AD; pondera GE æqueponderabunt. &longs;ed cùm grauitas ponderis F ad grauitatem ponderis G &longs;it, vt CA ad AB, & grauitas ponderis E &longs;it æqualis grauitati ponderis G; erit grauitas pon­deris F ad grauitatem ponderis E, vt CA ad AB, hoc e&longs;t vt CA ad AD. quod demon&longs;trare oportebat.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, quò pondus à centro libræ magis di&longs;tat, eò grauius e&longs;&longs;e; & per con&longs;e­quens velocius moueri.

Hinc præterea &longs;tateræ quoq; ratio facilè o&longs;tendetur.

Stateræ ratio.

Sit enim &longs;tateræ &longs;capus AB, cuius trutina &longs;it in C; &longs;itq; &longs;tateræ appendiculum E. appendatur in A pondus D, quod æqueponderet appendiculo E in F

appen&longs;o. aliud quoq; appendatur pondus G in A, quod etiam appendiculo E in B appen&longs;o æqueponderet. Dico grauitatem ponderis D ad grauitatem ponderis G ita e&longs;&longs;e, vt CF ad CB. Quoniam enim grauitas ponderis D e&longs;t æqualis grauitati ponde­ris E in F appen&longs;i, & grauitas ponderis G e&longs;t æqualis grauitati ponderis E in B; erit grauitas ponderis D ad grauitatem ponderis E in F, vt grauitas ponderis G ad grauitatem ponderis E in B: & permutando, vt grauitas ponderis D ad grauitatem ponderis G, ita grauitas ip&longs;ius E in F, ad grauitatem ip&longs;ius E in B; grauitas autem ponderis E in F ad grauitatem ponderis E in B e&longs;t, vt CF ad CB; vt igitur grauitas ponderis D ad grauitatem ponderis G, ita e&longs;t CF ad CB &longs;i ergo pars &longs;capi CB in partes diuidatur æquales, &longs;olo pondere E, & propius, & longius à puncto C po&longs;ito; ponderum grauitates, quæ ex puncto A &longs;u&longs;penduntur inter &longs;e &longs;e notæ erunt. Vt &longs;i di&longs;tantia CB tripla &longs;it di&longs;tantiæ CF, erit quoq; grauitas ip­&longs;ius G grauitatis ip&longs;ius D tripla, quod demon&longs;trare oportebat.

16 Quinti. 6 Huius.

Alio quoq; modo &longs;tatera vti po&longs;&longs;umus, vt ponderum grauitates notæ reddantur.

Sit &longs;capus AB, cuius tru­tina &longs;it in C; &longs;itq; &longs;tateræ appendiculum E, quod appen­datur in A; &longs;intqué pon­dera DG inæqualia, quorum inter &longs;e &longs;e grauitatum propor­tiones quærimus: appenda­tur pondus D in B, ita vt ip&longs;i

E æqueponderet. &longs;imiliter pondus G appendatur in F, quod ei­dem ponderi E æqueponderet. dico D ad G ita e&longs;&longs;e, vt CF ad CB. Quoniam enim pondera DE æqueponderant, erit D ad E, vt CA ad CB. cùm autem pondera quoque GE æquepon­derent, erit pondus E ad pondus G, vt FC ad CA; quare ex æqua li pondus D ad pondus G ita erit, vt CF ad CB. quod o&longs;tendere quoq; oportebat.

6 Primi Archim. de æquep. 23 Quinti.

PROPOSITIO VII.

PROBLEMA.

Quotcunque datis in libra ponderibus vbicunque appen&longs;is, centrum libræ inuenire, ex quo &longs;i &longs;u&longs;pendatur libra, data pondera ma­neant.

Sit libra AB, &longs;intq; data quotcunque pondera CDEFG. accipiantur in libra vtcunque puncta AHkLB, ex quibus data pondera suspendantur. Centrum libræ inuenire oportet, ex quo &longs;i fiat &longs;u&longs;pen&longs;io, data pondera maneant. Diuidatur

AH in M, ita vt HM ad MA, &longs;it vt grauitas ponderis C ad grauitatem ponderis D. deinde diuidatur BL in N, ita vt LN ad NB, &longs;it vt grauitas ponderis G ad grauitatem ponderis F. diuidaturq; MN in O, ita vt MO ad ON &longs;it, vt grauitas ponderum FG ad grauitatem ponderum CD. tandem­què diuidatur kO in P, ita vt kP ad PO, &longs;it vt grauitas ponderum CDFG ad grauitatem ponderis E. Quoniam igitur pondera CDFG tàm ponderant in O, quàm CD in M, & FG in N; æqueponderabunt pondera CD in M, & FG in N, & pondus E in K, &longs;i ex puncto P &longs;u&longs;pendantur. cùm verò pondera CD tantùm ponderent in M, quantùm in AH, & FG in N, quantùm in LB; pondera CDFG ex AHLB punctis &longs;u&longs;pen&longs;a, & pon­dus E ex k, &longs;i ex P &longs;u&longs;pendantur, æqueponderabunt, atq; mane­bunt. Inuentum e&longs;t ergo centrum libræ P, ex quo data pondera manent. quod facere oportebat.

5 Huius.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, &longs;i ponderum CDEFG centra grauitatis e&longs;&longs;ent in AHKLB punctis; e&longs;­&longs;et punctum P magnitudinis ex omnibus CD EFG ponderibus compo&longs;itæ centrum graui­tatis.

Hoc enim ex definitione centri grauitatis patet, cùm ponde­ra, &longs;i ex puncto P &longs;u&longs;pendantur, maneant.

DE VECTE.

LEMMA.

Sint quatuor magnitudines A BCD; &longs;itq; A maior B, & C maior D. Dico A ad D maiorem habere proportionem; quàm habet B ad C.

Quoniam enim A ad C maiorem habet pro­portionem, quàm B ad C; & A ad D maio­rem quoq; habet proportionem, quam habet ad C: A igitur ad D maiorem habebit, quam B ad C. quod demon&longs;trare oportebat.

8 Quinti.

PROPOSITIO I.

Potentia &longs;u&longs;tinens pondus vecti appen&longs;um; eandem ad ip&longs;um pondus proportionem habe­bit, quam vectis di&longs;tantia inter fulcimentum, ac ponderis &longs;u&longs;pen&longs;ionem ad di&longs;tantiam à fulcimento ad potentiam interiectam.

Sit vectis AB, cuius fulcimentum C; &longs;itq; pondus D ex A &longs;u­&longs;pen&longs;um AH, ita vt AH &longs;it &longs;emper horizonti perpendicularis: &longs;itq; potentia &longs;u&longs;tinens pondus in B. Dico potentiam in B ad pondus D ita e&longs;&longs;e, vt CA ad CB. fiat vt BC ad CA, ita pondus D ad aliud pondus E, quippè quod &longs;i in B appendatur; ip&longs;i D æque ponderabit, exi&longs;tente C amborum grauitatis centro. quare potentia æqualis ip&longs;i E ibidem con&longs;tituta ip&longs;i D æqueponderabit, vecte AB, eius fulcimento in C collocato, hoc e&longs;t prohibebit, ne pondus D deor&longs;um vergat, quemadmodum prohibet pondus E. Potentia verò in B ad pondus D eandem habet proportionem, quam pondus E ad idem pondus D: ergo potentia in B ad pondus D erit, vt CA ad CB; hoc e&longs;t vectis di&longs;tantia à fulcimento ad ponderis &longs;u&longs;pendium ad di&longs;tantiam à fulcimento ad potentiam. quod demon&longs;trare oportebat.

6 Primi Archim. de æquep. Ex 7 quinti.

Hinc facilè o&longs;tendi pote&longs;t, fulcimentum quò ponderi fuerit propius, minorem ad idem pon­dus &longs;u&longs;tinendum requiri potentiam.

Ii&longs;dem po&longs;i­tis, &longs;it fulcimen tum in F ip&longs;i A propius, quàm C; fiatq; vt BF ad FA, ita pondus D ad aliud

G, quod &longs;i appendatur in B, pondera DG ex fulcimento E æqueponderabunt. quoniam autem BF maior e&longs;t BC, & CA maior AC; maior erit proportio BF ad FA, quàm BC ad CA: & ideo maior quoq; erit proportio ponderis D ad pondus G, quàm idem D ad E: pondus igitur G minus erit pondere E. cùm autem potentia in B ip&longs;i G æqualis ponderi D æqueponderet, mi­nor potentia, quàm ea, quæ ponderi E e&longs;t æqualis, pondus D &longs;u&longs;tinebit; exi&longs;tente vecte AB, eius verò fulcimento vbi F, quàm &longs;i fuerit vbi C. &longs;imiliter quoq; o&longs;tendetur, quò propius erit fulci­mentum ponderi D, adhuc &longs;emper minorem requiri potentiam ad &longs;u&longs;tinendum pondus D.

Ex eadem Sexta. Lemma. 10 Quinti.

COROLLARIVM.

Vnde palàm colligere licet, exi&longs;tente AF ip&longs;a FB minore, minorem quoq; requiri potentiam in ip&longs;o B pondere D &longs;u&longs;tinendo. æquali verò æqualem. maiore verò maiorem.

PROPOSITIO II.

Alio modo vecte vti po&longs;sumus.

Sit vectis AB, cuius fulcimentum &longs;it B, & pondus C vtcunq; in D inter AB appen­&longs;um; &longs;itq; potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus C. Dico vt BD ad BA,

ita e&longs;&longs;e potentiam in A ad pondus C. appendatur in A pondus E æquale ip&longs;i C; & vt AB ad BD, ita fiat pondus E ad aliud F. & quoniam pondera CE &longs;unt inter &longs;e &longs;e æqualia, erit pondus C ad pondus F, vt AB ad BD. appendatur quoq; pondus F in A. & quoniam pondus E ad pondus F e&longs;t, vt grauitas ip&longs;ius E ad gra­uitatem ip&longs;ius F; & pondus E ad F e&longs;t, vt AB ad BD; vt igitur grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis F, ita e&longs;t AB ab BD. vt autem AB ad BD, ita e&longs;t grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis C: quare grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis F ita erit, vt grauitas ponderis E ad gra­uitatem ponderis C. Pondera igitur CF
eandem habent grauitatem.
Ponatur itaq; potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus F; erit potentia in A æqualis ip&longs;i ponderi F. & quoniam pondus F in A appen&longs;um æquè graue e&longs;t, vt pondus C in D ap­pen&longs;um; eandem proportionem habebit potentia in A ad grauita­tem ponderis F in A appen&longs;i, quam habet ad grauitatem ponde­ris C in D appen&longs;i. Potentia verò in A ip&longs;i F æqualis &longs;u&longs;tinet pondus F, ergo potentia in A pondus quoq; C &longs;u&longs;tinebit. Itaq; cùm potentia in A &longs;it æqualis ponderi F, & pondus C ad pon­dus F &longs;it, vt AB ad BD; erit pondus C ad potentiam in A, vt AB ad BD. & è conuer&longs;o, vt BD ad BA, ita potentia in A ad pondus C. potentia ergo ad pondus ita erit, vt di&longs;tantia fulci­mento, ac ponderis &longs;u&longs;pen&longs;ioni intercepta ad di&longs;tantiam à fulci mento ad potentiam. quod oportebat demon&longs;trare.

In &longs;exta huius de libra Ex 11 quinti. 6 Huius. de libra. Ex 9 quinti. Ex 7 quinti. Cor. 4 quinti.

ALITER.

Sit vectis AB, cuius fulcimentum &longs;it B, & pondus E ex puncto C &longs;u&longs;pen&longs;um; &longs;itq; vis in A &longs;u&longs;tinens pondus E. Dico vt BC ad BA, ita e&longs;&longs;e potentiam in A ad pondus E. Producatur AB in C, & fiat BD æqualis BC; & ex puncto D appendatur pondus F æqua le ponderi E; itemq; ex puncto A &longs;u&longs;pendatur pondus G ita, vt pondus F ad pondus G eandem habeat proportionem, quam AB ad BA. pondera FG æqueponderabunt. cùm autem &longs;it CB æqua lis BD, pondera quoq; FE æqualia æqueponderabunt. pondera verò FEG in libra, &longs;eu vecte DBA appen&longs;a, cuius fulcimentum e&longs;t B, non æqueponderabunt; &longs;ed ex parte A deor&longs;um tendent. ponatur itaq; in A tanta vis, vt pondera FEG æqueponderent; erit potentia in A æqualis ponderi G. pondera enim FE æqueponderant, & vis in A nihil aliud efficere debet, ni&longs;i &longs;u&longs;tinere pondus G, ne de&longs;cendat. & quoniam pondera FEG, & potentia in A æqueponderant, demptis igitur FG ponderibus, quæ æqueponderant, reliqua æque ponderabunt; &longs;cilicet potentia in A ponderi E, hoc e&longs;t potentia in A pondus E &longs;u&longs;tinebit, ita vt vectis AB maneat, vt prius erat. Cùm autem potentia in A &longs;it æqualis ponderi G, & pondus E ponderi F æquale; habebit potentia in A ad pondus E eandem pro­portionem, quam habet BD, hoc e&longs;t BC ad BA. quod demon­&longs;trare oportebat.

COROLLARIVM I.

Ex hoc etiam (vt prius) manife&longs;tum e&longs;&longs;e po­te&longs;t, &longs;i ponatur pondus E propius fulcimento B, vt in H; minorem potentiam in A &longs;u&longs;tinere po&longs;­&longs;e ip&longs;um pondus.

Minorem enim proportionem habet HB ad BA, quam CB ad BA. & quò propius pondus erit fulcimento, adhuc &longs;emper mino rem po&longs;&longs;e potentiam &longs;u&longs;tinere pondus E &longs;imiliter o&longs;tendetur.

8 Quinti.

COROLLARIVM II.

Sequitur etiam potentiam in A &longs;emper mino rem e&longs;&longs;e pondere E.

Sumatur enim inter AB quoduis punctum C, &longs;emper BC minor erit BA.

COROLLARIVM III.

Ex hoc quoq; elici pote&longs;t, &longs;i duæ fuerint potentiæ, vna in A, altera in B, & vtraq; &longs;u&longs;tentet pondus E; potentiam in A ad potentiam in B e&longs;­&longs;e, vt BC ad CA.

Vectis enim BA fungi­tur officio duorum vectium; & AB &longs;unt tanquam duo fulcimenta, hoc e&longs;t quan­do AB e&longs;t vectis, & potentia &longs;u&longs;tinens in A; erit eius

fulcimentum B. Quando verò BA e&longs;t vectis, & potentia in B; erit A fulcimentum: & pondus &longs;emper ex puncto C remanet &longs;u­&longs;pen&longs;um. & quoniam potentia in A ad pondus E e&longs;t, vt BC ad BA; vt autem pondus E ad potentiam, quæ e&longs;t in B, ita e&longs;t BA ad AC; erit ex æquali, potentia in A ad potentiam in B, vt BC ad CA. & hoc modo facilè etiam proportionem, quæ in Quæ&longs;tionibus Mechanicis quæ&longs;tione vige&longs;ima nona ab Ari&longs;totele ponitur, noui&longs;&longs;e poterimus.

22 Quinti.

COROLLARIVM IIII.

E&longs;t etiam manife&longs;tum, vtra&longs;q; potentias in A, & B &longs;imul &longs;umptas æquales e&longs;&longs;e ponderi E.

Pondus enim E ad potentiam in A e&longs;t, vt BA ad BC; & idem pondus E ad potentiam in B e&longs;t, vt BA ad AC; quare pondus E ad vtra&longs;q; potentias in A, & B &longs;imul &longs;umptas e&longs;t, vt AB ad BC CA &longs;imul, hoc e&longs;t ad BA. pondus igitur E vtri&longs;q; potentiis &longs;imul &longs;umptis æquale erit.

PROPOSITIO III.

Alio quoq; modo vecte vti po&longs;sumus.

Sit Vectis AB, cuius fulcimentum B; &longs;itq; ex puncto A pondus C appen­&longs;um; &longs;itq; potentia in D vtcunq; inter AB &longs;u&longs;tinens pon­dus C. Dico vt AB

ad BD, ita e&longs;&longs;e potentiam in D ad pondus C. Appendatur ex puncto D pondus E æquale ip&longs;i C; & vt BD ad BA, ita fiat pondus E ad aliud F. & cùm pondera CE &longs;int inter &longs;e &longs;e æqualia; erit pondus C ad pondus F, vt BD ad BA. appendatur pondus F quoq; in D. & quoniam pondus E ad ip&longs;um F e&longs;t, vt grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis F; & pondus E ad pondus F e&longs;t, vt BD ad BA: vt igitur grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis F, ita e&longs;t BD ad BA. vt autem BD ad BA, ita e&longs;t grauitas ponderis E ad grauitatem ponderis C; quare grauitas ponde­ris E ad grauitatem ponderis F eandem habet proportionem, quam habet ad grauitatem ponderis C. pondera ergo CF eandem habent grauitatem. &longs;it igitur potentia in D &longs;u&longs;tinens pondus F, erit potentia in D ip&longs;i ponderi F æqualis. & quoniam pondus F in D æquè graue e&longs;t, vt pondus C in A; habebit potentia in D eandem proportionem ad grauitatem ponderis F, quam habet ad grauitatem ponderis C. &longs;ed potentia in D pondus F &longs;u&longs;tinet; po­tentia igitur in D pondus quoq; C &longs;u&longs;tinebit: & pondus C ad po­tentiam in D ita erit, vt pondus C ad pondus F; & C ad F e&longs;t, vt BD ad BA; erit igitur pondus C ad potentiam in D, vt BD ad BA: & conuertendo, vt AB ad BD, ita potentia in D ad pondus C. potentia ergo ad pondus e&longs;t, vt di&longs;tantia à fulcimento ad ponderis &longs;u&longs;pendium ad di&longs;tantiam à fulcimento ad potentiam. quod demon&longs;trare oportebat.

In &longs;exta huius de libra. 6 Huius de libra. 9 Quinti. 7 Quinti.

ALITER.

Sit vectis AB, cuius fulcimentum B; & ex puncto A &longs;it pon­dus C &longs;u&longs;pen&longs;um; &longs;itq; potentia in D &longs;u&longs;tinens pondus C. Dico vt AB ad BD, ita e&longs;&longs;e potentiam in D ad pondus C. Producatur AB in E, fiatq; BE æqualis ip&longs;i BA; & ex puncto E appendatur pondus F æquale ponderi C; & vt BD ad BE, ita fiat pondus F ad aliud G, quod ex puncto D &longs;u&longs;pendatur. pondera FG æqueponderabunt. & quoniam AB e&longs;t æqualis BE, & pondera FC æqualia; &longs;imiliter pondera FC æqueponderabunt. Pondera verò FGC &longs;u&longs;pen&longs;a in vecte EBA, cuius fulcimentum e&longs;t B, non æqueponderabunt; &longs;ed ex parte A deor&longs;um tendent. Ponatur igitur in D tanta vis, vt pondera FGC æqueponderent; erit po­tentia in D æqualis ponderi G: pondera enim FC æqueponde­rant, & potentia in D nil aliud efficere debet, ni&longs;i &longs;u&longs;tinere pon­dus G ne de&longs;cendat. & quoniam pondera FGC, & potentia in D æqueponderant, demptis igitur FG ponderibus, quæ æqueponderant; reliqua æqueponderabunt, &longs;cilicet potentia in D ponderi C. hoc e&longs;t potentia in D pondus C &longs;u&longs;tinebit, ita vt vectis AB ma­neat, vt prius. & cùm potentia in D &longs;it æqualis ponderi G, & pon­dus C æquale ponderi F; habebit potentia in D ad pondus C eandem proportionem, quam EB, hoc e&longs;t AB ad BD. quod de­mon&longs;trare oportebat.

COROLLARIVM I.

Ex hoc etiam pàtet, vt prius, &longs;i coftituatur pondus fulcimento B propius, vt in H; à minori po­tentia pondus ip&longs;um &longs;ub&longs;tineri debere.

Minorem enim proportionem habet HB ad BD, quàm AB ad BD. & quò propius erit fulcimento, adhuc &longs;emper minorem re­quiri potentiam.

8 Quinti.

COROLLARIVM II.

Manife&longs;tum quoq; e&longs;t, potentiam in D &longs;emper maiorem e&longs;&longs;e pondere C.

Si enim inter AB &longs;umatur quoduis punctum D, &longs;emper AB maior erit BD.

Et aduertendum e&longs;t ha&longs;ce, quas attulimus demon&longs;trationes non &longs;olum vectibus horizonti æquidi&longs;tantibus, verùm etiam ve­ctibus horizonti inclinatis ad hæc omnia o&longs;tendenda commodè aptari po&longs;&longs;e. quod ex iis, quæ de libra diximus, patet.

PROPOSITIO IIII.

Si potentia pondus in vecte appen&longs;um mo­ueat; erit &longs;patium potentiæ motæ ad &longs;patium moti ponderis, vt di&longs;tantia à fulcimento ad po­tentiam ad di&longs;tantiam ab eodem ad ponderis &longs;u&longs;pen&longs;ionem.

Sit vectis AB, cuius ful­cimentum C; & ex puncto B &longs;it pondus D &longs;u&longs;pen&longs;um; &longs;itq; potentia in A mouens pon­dus D vecte AB. Dico &longs;pa­tium potentiæ in A ad &longs;pa­tium ponderis ita e&longs;&longs;e, vt CA ad CB. Moueatur vectis AB, & vt pondus D &longs;ur&longs;um mo­ueatur, oportet B &longs;ur&longs;um mo ueri, A verò deor&longs;um. & quo­niam C e&longs;t punctum immobile; idcirco dum A, & B mo­uentur, circulorum circumferentias de&longs;cribent. Moueatur igi­tur AB in EF; erunt AE

BF circulorum circumferentiæ, quorum &longs;emidiametri &longs;unt CA CB. tota compleatur circumferentia AGE, & tota BHF; &longs;intq; KH puncta, vbi AB, & EF circulum BHF &longs;ecant. Quoniam e­nim angulus BCF e&longs;t æqualis angulo HCk; erit circumferentia kH circumferentiæ BF æqualis. cùm autem circumferentiæ AE kH &longs;int &longs;ub eodem angulo ACE, & circumferentia AE ad to­tam circumferentiam AGE &longs;it, vt angulus ACE ad quatuor re­ctos; vt autem idem angulus HCk ad quatuor rectos, ita quoq; e&longs;t circumferentia HK ad totam circumferentiam HBK; erit circumferentia AE ad totam circumferentiam AGE, vt circumfe­rentia kH ad totam kFH. & permutando, vt circumferentia AE ad circumferentiam kH, hoc e&longs;t BF, ita tota circumferen­tia AGE ad totam circumferentiam BHF. tota verò circumferentia AGE ita &longs;e habet ad totam BHF, vt diameter circuli AEG ad diametrum circuli BHF. Vt igitur circumferentia AE ad circumferentiam BF, ita diameter circuli AGE ad diametrum circuli BHF: vt autem diameter ad diametrum, ita &longs;emidiameter ad &longs;emidiametrum, hoc e&longs;t CA ad CB: quare vt circumferen­tia AE ad circumferentiam BF, ita CA ad CF. circumferentia verò AE &longs;patium e&longs;t potentiæ motæ, & circumferentia BF e&longs;t æqualis &longs;patio ponderis D moti. &longs;patium enim motus ponderis D &longs;emper æquale e&longs;t &longs;patio motus puncti B, cùm in B &longs;it appen&longs;um: &longs;patium ergo potentiæ motæ ad &longs;patium moti ponderis e&longs;t, vt CA ad CB; hoc e&longs;t vt di&longs;tantia à fulcimento ad potentiam ad di&longs;tantiam ab eodem ad ponderis &longs;u&longs;pen&longs;ionem. quod demon&longs;trare oportebat.

15 Primi. Ex 26 tertii. 16 Quinti. 23 Octaui Pappi. 11 Quinti.

Sit autem vectis AB, cu­ius fulcimentum B; potentia­qué mouens in A; & pondus in C. dico &longs;patium potentiæ translatæ ad &longs;patium translati ponderis ita e&longs;&longs;e, vt BA ad BC. Moueatur vectis, & vt pondus sursum attollatur, ne­ce&longs;&longs;e e&longs;t puncta C A &longs;ur&longs;um moueri. Moueatur igitur A &longs;ur&longs;um v&longs;q; ad D; &longs;itq; ve­ctis motus BD. eodemq; modo (vt prius dictum e&longs;t) o&longs;tendemus puncta CA cir­culorum circumferentias de­

&longs;cribere, quorum &longs;emidiametri &longs;unt BA BC. &longs;imiliterq; o&longs;tendemus ita e&longs;&longs;e AD ad CE, vt &longs;emidiameter AB ad &longs;emidiametrum BC.

Eademq; ratione, &longs;i potentia e&longs;&longs;et in C, & pondus in A, o&longs;tendetur ita e&longs;&longs;e CE ad AD, vt BC ad BA; hoc e&longs;t di&longs;tantia à fulcimento ad potentiam ad di&longs;tantiam ab eodem ad ponderis &longs;u&longs;pen&longs;ionem. quod oportebat demon&longs;trare.

COROLLARIVM.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t maiorem habere pro­portionem &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;pa­tium ponderis moti, quàm pondus ad eandem potentiam.

Spatium enim potentiæ ad &longs;patium ponderis eandem habet, quam pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem; potentia ve­rò &longs;u&longs;tinens minor e&longs;t potentia mouente, quare minorem habebit proportionem pondus ad potentiam ip&longs;um mouentem, quàm ad potentiam ip&longs;um &longs;u&longs;tinentem. &longs;patium igitur potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis maiorem habebit proportionem, quàm pon­dus ad eandem potentiam.

8 Quinti.

PROPOSITIO V.

Potentia quomodocunq; vecte pondus &longs;u&longs;ti­nens ad ip&longs;um pondus eandem habebit propor­tionem, quam di&longs;tantia à fulcimento ad punctum, vbi à centro grauitatis ponderis horizonti ducta perpendicularis vectem &longs;ecat, intercepta, ad di&longs;tantiam inter fulcimentum, & potentiam.

Sit vectis AB horizonti æqui­di&longs;tans, cuius fulcimentum N; &longs;it deinde pondus AC, cuius cen­trum grauitatis &longs;it D, quod primùm &longs;it infra vectem; pondus verò &longs;it ex punctis AO &longs;u&longs;pen&longs;um;

& à puncto D horizonti, & ip&longs;i AB perpendicularis ducatur DE. &longs;i verò alii &longs;int quoq; vectes AF AG, quorum fulcimenta &longs;int HK; pondu&longs;q; AC in vecte AG ex punctis AQ &longs;it appen&longs;um; in vecte autem AF in punctis AP: lineaq; DE producta &longs;ecet AF in L, & AG in M. dico potentiam in F pondus AC &longs;u&longs;tinentem ad ip&longs;um pondus eam habere proportionem, quam habet kL ad kF; & potentiam in B ad pondus eam habere, quam NE ad NB; & potentiam in G ad pondus eam, quam HM ad HG. Quoniam enim DL horizonti e&longs;t perpendicularis, pondus AC vbicunq; in linea DL fuerit appen&longs;um, eodem modo, quo reperi­tur, manebit. quare in vecte AB &longs;i &longs;u&longs;pen&longs;iones, quæ &longs;unt ad AO &longs;oluantur, pondus AC in E appen&longs;um eodem modo manebit, &longs;i­cuti nunc manet; hoc e&longs;t &longs;ublato puncto A, & linea QO, codem modo pondus in E appen&longs;um manebit, vt ab ip&longs;is AO pun­ctis &longs;u&longs;tinebatur; ex commentario Federici Commandini in &longs;extam Archimedis propo&longs;itionem de quadratura parabolæ, & ex prima huius de libra. Itaq; quoniam pondus AC eandem ad libram habet con&longs;titutionem, &longs;iue in AO &longs;u&longs;tineatur, &longs;iue ex puncto E &longs;it appen&longs;um; eadem potentia in B idem pondus AC, &longs;iue in E, &longs;iue in AO &longs;u&longs;pen&longs;um &longs;u&longs;tinebit. potentia verò in B &longs;u&longs;tinens pondus AC in E appen&longs;um ad ip&longs;um pondus ita &longs;e habet, vt NE ad NB; po­tentia igitur in B &longs;u&longs;tinens pondus AC ex punctis AO &longs;u&longs;pen&longs;um ad ip&longs;um pondus ita erit, vt NE ad NB. Non aliter o&longs;ten detur pondus AC ex puncto L &longs;u&longs;pen&longs;um manere, &longs;icuti à punctis AP &longs;u&longs;tinetur; potentiamq; in F ad ip&longs;um pondus ita e&longs;&longs;e, vt kL ad KF. In vecte verò AG pondus AC in M appen&longs;um ita mane re, vt à punctis AQ &longs;u&longs;tinetur; potentiamq; in G ad pondus AC ita e&longs;&longs;e, vt HM ad HG; hoc e&longs;t vt di&longs;tantia à fulcimento ad punctum, vbi à centro grauitatis ponderis horizonti ducta perpendicularis vectem &longs;ecat, ad di&longs;tantiam à fulcimento ad potentiam. quod demon&longs;trare oportebat.

1 Huius.

Si autem FBG e&longs;&longs;ent vectium fulcimenta, potentiæq; e&longs;&longs;ent in KNH pondus &longs;u&longs;tinentes, &longs;imili modo o&longs;tendetur ita e&longs;&longs;e potentiam in H ad pondus, vt GM ad GH; & potentiam in N ad pondus, vt BE ad BN; ac potentiam in k ad pondus, vt FL ad Fk.

Et &longs;i vectes AB AF AG habeant fulcimenta in A, & pondus &longs;it NO; deinde ab eius centro grauitatis D ducatur ip&longs;i A B, & horizonti perpendicularis D MEL; &longs;intq; potentiæ in FBG: &longs;imiliter o&longs;tende­tur ita e&longs;&longs;e poten­

tiam in G pondus NO &longs;u&longs;tinentem ad ip&longs;um pondus, vt AM ad AG; ac potentiam in B, vt AE ad AB; & potentiam in F, vt AL ad AF.

Sit deinde vectis AB horizonti æqui­di&longs;tans, cuius fulcimentum D; & &longs;it BE pondus, cuius centrum grauitatis &longs;it F &longs;u­pra vectem: à punctoq; F horizonti, & ip&longs;i AB ducatur

FH; pondu&longs;q; à puncto B, & PQ &longs;u&longs;tineatur. Sint deinde alii ve­ctes BL BM, quorum fulcimenta &longs;int NO; lineaq; FH producta &longs;e­cet BM in k, & BL in G; pondus autem in vecte BL in pun­ctis BP &longs;u&longs;tineatur; in vecte autem BM à puncto B, & PR. Di­co potentiam in L pondus BE vecte BL &longs;u&longs;tinentem ad ip&longs;um pondus eam habere proportionem, quam NG ad NL; & po­tentiam in A ad pondus eam habere, quam DH ad DA; potentiamq; in M ad pondus eam, quam Ok ad OM. Quoniam e­nim à centro grauitatis F ducta e&longs;t kF horizonti perpendicularis, ex quocunq; puncto lineæ kF &longs;u&longs;tineatur pondus, manebit; vt nunc &longs;e habet. &longs;i igitur &longs;u&longs;tineatur in H, manebit vt prius; &longs;cili­cet &longs;ublato puncto B, & PQ, quæ pondus &longs;u&longs;tinent, pondus BE manebit, &longs;icuti ab ip&longs;is &longs;u&longs;tinebatur. quare in vecte AB graue&longs;cet in H, & ad vectem eandem habebit con&longs;titutionem, quam prius; idcirco erit, ac &longs;i in H e&longs;&longs;et appen&longs;um. eadem igitur potentia ìdem pondus BE, &longs;iue in H, &longs;iue in B, & Q &longs;uffultum, &longs;u&longs;tinebit. Potentia verò in A &longs;u&longs;tinens pondus BE vecte AB in H appen&longs;um ad ip&longs;um pondus eandem habet proportionem, quam DH ad DA; eadem ergo potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus BE in punctis BQ &longs;u&longs;tenta tum ad ip&longs;um pondus erit, vt DH ad DA. Similiter o&longs;tende­tur pondus BE &longs;i in G &longs;u&longs;tineatur, manere; &longs;icuti à punctis BP &longs;u&longs;tinebatur: & in puncto k, vt à punctis BR. quare potentia in L &longs;u&longs;tinens pondus BE ad ip&longs;um pondus ita erit, vt NG ad NL. potentia verò in M ad pondus, vt OK ad OM; hoc e&longs;t vt di&longs;tantia à fulcimento ad punctum, vbi à centro grauitatis ponderis horizonti ducta perpendicularis vectem &longs;ecat, ad di&longs;tantiam à fulci­mento ad potentiam. quod demon&longs;trare quoq; oportebat.

1 Huius de libra. 1 Huius.

Si verò LAM e&longs;&longs;ent fulcimenta, & potentiæ in NDO; &longs;imi liter o&longs;tendetur ita e&longs;&longs;e potentiam in N ad pondus, vt LG ad L N; & potentiam in D, vt AH ad AD; & potentiam in O, vt Mk ad MO.

Et &longs;i vectes BA BL BM habeant fulcimenta in B, & pondus &longs;upra vectem &longs;it NO; & ab eius centro grauitatis F ducatur ip&longs;i AB, & horizonti perpendicularis FDEG; &longs;int qué potentiæ in L AM; &longs;imiliter o­&longs;tendetur ita e&longs;&longs;e potentiam in L pon­

dus &longs;u&longs;tinentem ad ip&longs;um pondus, vt BD ad BL; & potentiam in A ad pondus, vt BE ad BA, atq; potentiam in M, vt BG ad BM.

Sit deniq; vectis AB horizonti æqui­di&longs;tans, cuius fulcimentum C, & pondus DE habeat centrum grauita­tis F in ip&longs;o vecte AB; &longs;intq; deniq; alii vectes G H kL, quo­

rum fulcimenta &longs;int MN; pondusq; in vecte GH &longs;u&longs;tineatur à punctis GO; in vecte autem AB à punctis AP; & in uecte KL à punctis KQ; & centrum grauitatis F &longs;it quoq; in utroq; uecte GH kL; &longs;intq; potentiæ in HBL. Dico potentiam in H ad pondus ita e&longs;&longs;e, ut NF ad NH; & potentiam in B ad pondus, ut CF ad CB; ac potentiam in L ad pondus, ut MF ad ML. Quo­niam enim F centrum e&longs;t grauitatis ponderis DE, &longs;i igitur in F &longs;u&longs;tineatur, pondus DE manebit &longs;icut prius, per definitionem centri grauitatis; eritq; ac &longs;i in F e&longs;&longs;et appen&longs;um; atq; in vecte eodem modo manebit, &longs;iue à punctis AP, &longs;iue à puncto F &longs;u&longs;tineatur. quod idem in vectibus GH kL eueniet; &longs;cilicet pondus eodem mo do manere, &longs;iue in F, &longs;iue in GO, vel in kQ &longs;u&longs;tineatur. eadem igitur potentia in B idem pondus DE, vel in F, vel in AP appen&longs;um &longs;u&longs;tinebit: & quando appen&longs;um e&longs;t in F ad ip&longs;um pon­dus e&longs;t, vt CF ad CB, ergo potentia &longs;u&longs;tinens pondus DE in AP appen&longs;um ad ip&longs;um pondus erit, vt CF ad CB. eodemq; mo do potentia in H ad pondus in GO appen&longs;um ita erit, vt NF ad NH. potentiaq; in L ad pondus in kQ appen&longs;um erit, vt MF ad ML. quod o&longs;tendere quoq; oportebat.

Si verò HBL e&longs;&longs;ent fulcimenta, & potentiæ e&longs;&longs;ent in NCM; &longs;i­militer o&longs;tendetur potentiam in N ad pondus ita e&longs;&longs;e, vt HF ad HN; & potentiam in C, vt BF ad BC, & potentiam in M, vt LF ad LM.

Et &longs;i vectes BA BC BD habeant fulcimenta in B, &longs;intq; pondera in EF GH kL, ita vt eorum centra MNO gra­uitatis &longs;int in vectibus; &longs;intq; poten­tiæ in CAD: &longs;imi liter o&longs;tendetur potentiam in C ad pondus EF ita e&longs;&longs;e,

vt BM ad BC, & potentiam in A ad pondus GH, vt BN ad BA, potentiamq; in D ad pondus KL, vt BO ad BD.

PROPOSITIO VI.

Sit AB recta linea, cui ad angulos &longs;it rectos AD, quæ ex parte A producatur vtcunq; v&longs;q; ad C; connectaturq; CB, quæ ex parte B quoq; producatur v&longs;q; ad E. ducantur deinde à pun­cto B vtcunq; inter AB BE lineæ BF BG ip&longs;i AB æquales; à puncti&longs;q; FG ip&longs;is perpendicula­res ducantur FH GK, quæ & inter &longs;e &longs;e, & ip&longs;i AD con&longs;tituantur æ­quales, ac &longs;i BA AD motæ &longs;int in BF FH, & in BG GK; con­nectanturq; CH CK, quæ lineas BF BG in punctis MN &longs;e­cent. Dico BN mi­norem e&longs;&longs;e BM, & BM ip&longs;a BA.

Connectantur BD BH BK. & quoniam duæ lineæ DA AB duabus HF FB &longs;unt æquales, & angulus DAB rectus recto HFB e&longs;t etiam æqualis; erunt reliqui anguli reliquis angulis æqua­les, & HB ip&longs;i DB æqualis. &longs;imiliter o&longs;tendetur triangu­lum BkG triangulo BHF æqualem e&longs;&longs;e. quare centro B, inter­uallo quidem vna ip&longs;arum circulus de&longs;cribatur DH kE, qui li­neas CH CK &longs;ecet in punctis OP; connectanturq; OB PB. Quoniam igitur punctum k propius e&longs;t ip&longs;i E, quàm H; erit linea Ck maior ip&longs;a CH, & CP ip&longs;a CO minor: ergo PK ip&longs;a OH maior erit. Quoniam autem triangulum BkP æquicrure latera Bk BP lateribus BH BO trianguli BHO æquicruris æqualia habet, ba&longs;im verò KP ba&longs;i HO maiorem, erit angulus kBP an­gulo HBO maior. ergo reliqui ad ba&longs;im anguli, hoc e&longs;t kPB PkB &longs;imul &longs;umpti, qui inter &longs;e &longs;unt æquales, reliquis ad ba&longs;im an­gulis, nempè OHB HOB, qui etiam inter &longs;e &longs;unt æquales, mino­res erunt: cùm omnes anguli cuiu&longs;cunq; trianguli duobus &longs;int rectis æquales. quare & horum dimidii, &longs;cilicet NkB minor MHB. Cùm autem angulus BkG æqualis &longs;it angulo BHF, erit NkG ip&longs;o MHF maior. &longs;i igitur à puncto k con&longs;tituatur angulus GKQ ip&longs;i FHM æqualis, fiet triangulum GkQ triangulo FHM æqua le; nam duo anguli ad FH vnius duobus ad Gk alterius &longs;unt æquales, & latus FH lateri Gk e&longs;t æquale, erit GQ ip&longs;i FM æ­quale. ergo GN maior erit ip&longs;a FM. Cùm itaq; BG ip&longs;i BF &longs;it æqua lis, erit BN minor ip&longs;a BM. Quòd autem BM &longs;it ip&longs;a BA minor, e&longs;t manife&longs;tum; cùm BM ip&longs;a BF, quæ ip&longs;i BA e&longs;t æqualis, &longs;it minor. quod demon&longs;trare oportebat.

4 Primi. 8 Tertii. 25 Primi. 5 Primi. 26 Primi.

In&longs;uper &longs;i intra BG BE alia vtcunq; ducatur linea ip&longs;i BG æ­qualis; fiatq; operatio, quemadmodum &longs;upra dictum e&longs;t; &longs;imili­ter o&longs;tendetur lineam BR minorem e&longs;&longs;e BN. & quò propius fuerit ip&longs;i BE, adhuc minorem &longs;emper e&longs;&longs;e.

Si verò æqualia triangula BFH BGK &longs;int deor&longs;um inter BC BA con&longs;tituta; connectan­turq; HC KC, quæ lineas BF BG ex parte FG productas in punctis MN &longs;ecent erit BN maior BM, & BM ip&longs;a BA.

Nam producatur CH Ck v&longs;q; ad circumferentiam in OP, Connectanturq; BO BP; &longs;imili modo o&longs;tende­tur lineam Pk maiorem e&longs; &longs;e OH, angulumq; PkB minorem e&longs;&longs;e angulo OHB. & quoniam angulus BHF e&longs;t æqualis angulo BkG; erit totus PKG angulus angulo OHF minor: quare reliquus GKN reliquo FHM maior erit. &longs;i it aq; con&longs;tituatur angulus GkQ ip&longs;i FHM æqua lis, linea KQ ip&longs;am GN ita &longs;ecabit, vt GQ ip&longs;i FM æqua lis euadat: quare maior. erit GN, quàm FM; quibus &longs;i æquales adiiciantur BF BG, erit BN ip&longs;a BM maior. & cùm BM &longs;it ip&longs;a FB maior, erit quoq; ip&longs;a BA maior. &longs;i militer o&longs;tendetur, quò pro pius fuerit BG ip&longs;i BC, li­neam BN &longs;emper maiorem e&longs;&longs;e.

PROPOSITIO VII.

Sit recta linea AB, cuì perpendicularis exi­&longs;tat AD, quæ ex parte D producatur vtcunq; v&longs;q; ad C; connectaturq; CB, quæ producatur e­tiam v&longs;q; ad E; & inter AB BE lineæ &longs;imiliter vtcunq; ducantur BF BG ip&longs;i AB æquales; à punctisq; FG lineæ FH GK ip&longs;i AB æquales, ip&longs;is verò BF BG per­pendiculares ducantur; ac &longs;i BA AD motæ &longs;int in BF FH BG GK: Connectanturq; CH CK, quæ lineas BF BG productas &longs;e­cent in punctis MN. Dico BN maiorem e&longs; &longs;e BM, & BM ip&longs;a BA.

Connectantur BD BH Bk, & centro B, interuallo quidem BD, circulus de&longs;cribatur. &longs;imi liter vt in præcedenti demon­&longs;trabimus puncta kHDOP in circuli circumferentia e&longs;&longs;e, triangulaq; ABD FBH GBk in­ter &longs;e &longs;e æqualia e&longs;&longs;e, atq; lineam Pk maiorem OH, angulumq; PKB minorem e&longs;&longs;e angulo O HB. Quoniam igitur angulus BHF æqualis e&longs;t angulo BkG, erit totus angulus PkG angu­lo OHF minor: quare reliquus GkN reliquo FHM maior erit. &longs;i igitur fiat angulus GK Q ip&longs;i FHM æqualis, erit triangulum GKQ triangulo FHM æquale, & latus GQ lateri FM æquale; ergo maior erit GN ip&longs;a FM; ac propterea BN ma­ior erit BM. BM autem ma­ior erit BA; nam BM maior e&longs;t ip&longs;a BF. quod demon&longs;trare oportebat.

Eodemq; pror&longs;us modo, quo propius fuerit BG ip&longs;i BE, li­neam BN &longs;emper maiorem e&longs;&longs;e o&longs;tendetur.

Si autem triangula BFH BGK deor&longs;um in­ter AB BC con&longs;tituantur, ducanturq; CHO CKP, quæ lineas BF BG &longs;ecent in punctis M N; erit linea BN minor ip&longs;a BM, & BM ip&longs;a BA.

Connectantur enim BO BP, &longs;imiliter o&longs;tendetur angulum PKB minorem e&longs;&longs;e OHB. & quoniam angulus FHB æqua­lis e&longs;t angulo GkB; erit angulus GkN angulo FHM ma­ior: quare & linea GN ma­ior erit ip&longs;a FM. ideoq; linea BN minor erit linea BM. Cùm autem maior &longs;it BF ip&longs;a BM; erit BM ip&longs;a BA minor. Si­miliq; modo o&longs;tendetur, quò propius fuerit BG ip&longs;i BC, li­neam BN &longs;emper minorem e&longs;&longs;e.

PROPOSITIO VIII.

Potentia pondus &longs;u&longs;tinens centrum grauitatis &longs;upra vectem horizonti æquidi&longs;tantem habens, quò magis pondus ab hoc &longs;itu vecte eleuabitur; minori &longs;emper, vt &longs;u&longs;tineatur, egebit potentia: &longs;i verò deprimetur, maiori.

Sit vectis AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius fulcimentum C; pondus autem BD, eiu&longs;dem verò grauitatis centrum &longs;it &longs;upra vectem vbi H: &longs;itq; potentia &longs;u&longs;tinens in A. moueatur deinde vectis AB in EF, &longs;itq; pondus motum in FG. Dico primùm mino rem potentiam in E &longs;u&longs;tinere pondus FG vecte EF, quàm potentia in A pondus BD vecte AB. &longs;it k centrum grauitatis ponderis FG; deinde tùm ex H, tùm ex K ducantur HL kM ip&longs;orum horizontibus perpendiculares, quæ in centrum mundi conuenient; &longs;itq; HL ip&longs;i quoq; AB perpendicularis. ducatur deinde kN ip&longs;i EF perpen­dicularis, quæ ip&longs;i HL æqualis erit, & CN ip&longs;i CL æqualis. Quo­niam enim HL horizonti e&longs;t perpendicularis, potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus BD ad ip&longs;um pondus eam habebit proportionem, quam CL ad CA. rur&longs;us quoniam kM horizonti e&longs;t perpendicularis, potentia in E pondus FG &longs;u&longs;tinens ita erit ad pondus, vt CM ad CE. Cùm autem CN NK ip&longs;is CL LH &longs;int æquales, angulosq; rectos contineant; erit CM minor ip&longs;a CL; ergo CM ad CA minorem habebit proportionem, quam CL ad CA; & CA ip&longs;i CE e&longs;t æqualis, minorem igitur proportionem habebit CM ad CE. quàm CL ad CA: & cùm pondera BD FG &longs;int æqualia, e&longs;t enim idem pondus; ergo minor erit proportio potentiæ in E pondus FG &longs;u&longs;tinentis ad ip&longs;um pondus, quàm potentiæ in A pondus BD &longs;u&longs;tinentis ad ip&longs;um pondus. Quare minor potentia in E &longs;u&longs;tinebit pondus FG, quàm potentia in A pondus BD. & quò pondus magis eleuabitur; &longs;emper o&longs;tendetur minorem adhuc potentiam pondus &longs;u&longs;tinere; cùm linea PC mi nor &longs;it linea CM. &longs;it deinde vectis in QR, & pondus in QS, cuius centrum grauitatis &longs;it O. dico maiorem requiri potentiam in R ad &longs;u&longs;tinendum pondus QS, quàm in A ad pondus BD. ducatur à centro grauitatis O linea OT horizonti perpendicularis. & quo­niam HL OT, &longs;i ex parte L, atq; T producantur, in centrum mundi conuenient; erit CT maior CL: e&longs;t autem CA ip&longs;i CR æqualis, habebit ergo TC ad CR maiorem proportionem, quàm LC ad CA. Maior igitur erit potentia in R &longs;u&longs;tinens pondus QS, quàm in A &longs;u&longs;tinens BD. &longs;imiliter o&longs;tendetur; quò vectis RQ magis à vecte AB di&longs;tabit deor&longs;um vergens, &longs;emper maio­rem potentiam requiri ad &longs;u&longs;tinendum pondus: di&longs;tantia enim CV longior e&longs;t CT. Quò igitur pondus à &longs;itu horizonti æquidi&longs;tante magis eleuabitur à minori &longs;emper potentia pondus &longs;u&longs;tinebitur; quò verò magis deprimetur, maiori, vt &longs;u&longs;tineatur, egebit potentia. quod demon&longs;trare oportebat.

5 Huius. 6 Huius. 8 Quinti. 10 Quinti. 6 Huius. 6 Huius. 8 Quinti. Ex 10 quinti. 6 Huius.

Hinc facile elicitur potentiam in A ad poten­tiam in E ita e&longs;&longs;e, vt CL ad CM.

Nam ita e&longs;t LC ad CA, vt potentia in A ad pondus; vt au­tem CA, hoc e&longs;t CE ad CM, ita e&longs;t pondus ad potentiam in E; quare ex æquali potentia in A ad potentiam in E ita erit, vt CL ad CM.

22 Quinti.

Similiq; ratione non &longs;olum o&longs;tendetur, potentiam in A ad po­tentiam in R ita e&longs;&longs;e, vt CL ad CT; &longs;ed & potentiam quoq; in E ad potentiam in R ita e&longs;&longs;e, vt CM ad CT. & ita in reliquis.

Sit deinde vectis AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius fulcimen­tum B; & centrum grauitatis H ponderis CD &longs;it &longs;upra vectem; moueaturq; vectis in BE, pondu&longs;q; in FG. dico minorem po­tentiam in E &longs;u&longs;tinere pondus FG vecte EB, quàm potentia in A pondus CD vecte AB. &longs;it k centrum grauitatis ponderis FG, & à centris grauitatum Hk ip&longs;orum horizontibus perpendicu­lares ducantur HL kM. Quoniam enim (ex &longs;upra demon&longs;tratis) BM minor e&longs;t BL, & BE ip&longs;i BA æqualis; minorem habebit proportionem BM ad BE, quàm BL ad BA. &longs;ed vt BM ad BE, ita potentia in E &longs;u&longs;tinens pondus FG ad ip&longs;um pondus; & vt BL ad BA, ita potentia in A ad pondus CD; minorem habebit proportionem potentia in E ad pondus FG, quàm potentia in A ad pondus CD. Ergo potentia in E minor erit poten­tia in A. &longs;imiliter o&longs;tendetur, quò magis pondus eleuabitur, &longs;em­per minorem potentiam pondus &longs;u&longs;tinere. Sit autem vectis in BO, & pondus in PQ, cuius centrum grauitatis &longs;it R. dico maiorem potentiam in O requiri ad &longs;u&longs;tinendum pondus PQ vecte BO, quàm pondus CD vecte BA. ducatur à puncto R horizonti per­pendicularis RS. & quoniam BS maior e&longs;t BL, habebit BS ad BO maiorem proportionem, quàm BL ad BA; quare maior erit potentia in O &longs;u&longs;tinens pondus PQ, quàm potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus CD. & hoc modo o&longs;tendetur' quò vectis BO magis à vecte AB deor&longs;um tendens di&longs;tabit, &longs;emper maiorem ponderi &longs;u&longs;tinendo requiri potentiam.

6 Huius. 8 Quinti. 5 Huius. 10 Quinti. 6 Huius.

Hinc quoq; vt &longs;upra patet pontentiam in A ad potentiam in E e&longs; &longs;e, vt BL ad BM; potentiamq; in A ad potentiam in O, vt BL ad BS. atque potentiam in E ad potentiam in O, vt BM ad BS.

Præterea &longs;i in B alia intelligatur potentia, ita vt duæ &longs;int potentiæ pondus &longs;u&longs;tinentes; minor erit potentia in B &longs;u&longs;tinens pon­dus PQ vecte BO, quàm pondus CD vecte BA aduer&longs;o autem maior requiritur potentia in B ad &longs;u&longs;tinendum pondus FG vecte BE, quàm pondus CD vecte AB. ducta enim kN ip&longs;i EB perpendicularis, erit EN ip&longs;i AL æqualis: quare EM ip&longs;a LA maior erit. ergo maiorem habebit proportionem EM ad EB, quàm LA ad AB; & LA ad AB maiorem, quàm SO ad OB; quæ &longs;unt proportiones potentiæ ad pondus.

8 Quinti. 5 Huius.

Similiter o&longs;tendetur potentiam in B pondus vecte AB &longs;u&longs;ti­nentem ad potentiam in eodem puncto B vecte EB &longs;u&longs;tinentem e&longs;&longs;e, vt LA ad EM; ad potentiam autem in B pondus vecte OB &longs;u&longs;tinentem ita e&longs;&longs;e, vt AL ad OS. quæ verò vectibus EB OB &longs;u&longs;tinent inter &longs;e &longs;e e&longs;&longs;e, vt EM ad OS.

Deinde vt in iis, quæ &longs;uperius dicta &longs;unt, demon&longs;trabimus po­tentiam in B ad potentiam in E eam habere proportionem, quam EM ad MB; & potentiam in B ad potentiam in A ita e&longs;&longs;e, vt AL ad LB, potentiamq; in B ad potentiam in O, vt OS ad SB.

3 Cor. 2 Huius.

Sit autem vectis AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius fulcimentum B, grauitati&longs;q; centrum H ponderis AC &longs;it &longs;upra vectem: moueaturq; vectis in BE, ac pondus in EF, potentiaq; in G. &longs;imiliter vt &longs;upra o&longs;ten­detur potentiam in G pondus EF sustinen­

tem minorem e&longs;&longs;e potentia in D pondus AC &longs;u&longs;tinente. cùm enim minor &longs;it BM ip&longs;a BL, minorem habebit proportionem MB ad BG, quàm LB ad BD. atq; hoc modo o&longs;ten­detur, quò pondus ve­cte magis eleuabitur, minorem &longs;emper. ad pon­dus &longs;u&longs;tinendum requi­ri potentiam. Simili­ter &longs;i moueatur vectis in BO, potentiaq; &longs;u­
&longs;tinens in N, o&longs;tendetur potentiam in N maiorem e&longs;&longs;e potentia in D.
maiorem enim habet proportionem SB ad BN, quàm LB ad BD. o&longs;tendetur etiam, quò magis pondus deprimetur; ma­iorem &longs;emper (vt &longs;u&longs;tineatur) requiri potentiam. quod demon&longs;trare oportebat. quod demon&longs;trare oportebat.

Hinc quoq; liquet potentias in GDN inter &longs;e &longs;e ita e&longs;&longs;e, vt BM ad BL, atq; vt BL ad BS, deniq; vt BM ad BS.

COROLLARIVM.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t; &longs;i potentia vecte &longs;ur­&longs;um moueat pondus, cuius centrum grauitatis &longs;it &longs;upra vectem, quò magis pondus eleuabitur; &longs;emper minorem potentiam requiri vt pondus moueatur.

Vbi enim potentia pondus &longs;u&longs;tinens e&longs;t &longs;emper minor, erit quoq; potentia ip&longs;um mouens &longs;emper minor.

Ex iis etiam demon&longs;trabitur, &longs;i centrum grauitatis eiu&longs;dem ponderis, &longs;iue propinquius, &longs;iue remotius fuerit à vecte AB horizon­ti æquidi&longs;tante, eandem potentiam in A pondus nihilominus &longs;u&longs;tinere: vt &longs;i centrum grauitatis H ponderis BD longius ab&longs;it à vecte BA, quàm centrum grauitatis N ponderis PV, dum­modo ducta à puncto H perpendicularis HL horizonti, vectiq; AB tran&longs;eat per N; &longs;itq; pondus PV ponderi BD æquale; erit tùm pondus BD, tùm pondus PV, ac &longs;i ambo in L e&longs;­&longs;ent appen&longs;a; atque &longs;unt æqualia, cùm loco vnius ponderis ac­cipiantur, eadem igitur potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus BD, pondus quoq; PV &longs;u&longs;tinebit. Vecte autem EF, quò centrum grauitatis longius fuerit à vecte, eò facilius potentia idem pon­dus &longs;u&longs;tinebit: vt &longs;i centrum grauitatis k ponderis FG longius &longs;it à vecte EF, quàm centrum grauitatis X ponderis YZ; ita tamen vt ducta à puncto k vecti FE perpendicularis tran&longs;eat per X; &longs;itq; pondus FG ponderi YZ æquale; & à punctis kX ip­&longs;orum horizontibus perpendiculares ducantur KM X9; erit C9 maior CM; ac propterea pondus FG in vecte erit, ac &longs;i in M e&longs; &longs;et appen&longs;um, & pondus YZ, ac &longs;i in 9 e&longs;&longs;et appen&longs;um. quo

niam autem maiorem habet proportionem C9 ad CE, quàm CM ad CE, maior potentia in E &longs;u&longs;tinebit pondus YZ, quàm FG. In vecte autem QR è conuer&longs;o demon&longs;trabitur, &longs;cilicet quò centrum grauitatis eiu&longs;dem ponderis &longs;it longius à vecte, eò maiorem e&longs;&longs;e potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem. maior enim e&longs;t CT, quàm CI; & ob id maiorem habebit proportionem CT ad CR, quàm CI ad CR. Similiter demon&longs;trabitur, &longs;i pondus intra potentiam, & fulcimentum fuerit collocatum; vel poten­tia intra fulcimentum, & pondus. Quod idem etiam potentiæ eueniet mouenti. vbi enim minor potentia &longs;u&longs;tinet pondus, ibi minor potentia mouebit; & vbi maior in &longs;u&longs;tinendo, ibi maior quoq; in mouendo requiretur.

8 Quinti.

PROPOSITIO VIIII.

Potentia pondus &longs;u&longs;tinens infra vectem ho­rizonti æquidi&longs;tantem ip&longs;ius centrum grauitatis habens, quò magis ab hoc &longs;itu vecte pondus eleuabitur maiori &longs;emper potentia, vt &longs;u&longs;tineatur, egebit. &longs;i verò deprimetur, minori.

Sit vectis AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius fulcimentum C; &longs;itq; pondus AD, cuius centrum grauitatis L &longs;it infra vectem; &longs;itq; potentia in B &longs;u&longs;tinens pondus AD: moueatur deinde ve­ctis in FG, & pondus in FH. Dico primum maiorem requiri potentiam in G ad &longs;u&longs;tinendum pondus FH vecte FG, quàm &longs;it potentia in B pondere exi&longs;tente AD vecte autem AB. &longs;it M grauitatis centrum ponderis FH, & à punctis LM ip&longs;orum ho­rizontibus perpendiculares ducantur Lk MN: ip&longs;i verò FG per­pendicularis ducatur MS, quæ æqualis erit LK, & CK ip&longs;i CS erit etiam æqualis. Quoniam igitur CN maior e&longs;t Ck, habe­bit NC ad CG maiorem proportionem, quàm Ck ad CB; potentia uerò in B ad pondus AD eandem habet, quam kC ad CB: & vt potentia in G ad pondus FH, ita e&longs;t NC ad CG; ergo maiorem habebit proportionem potentia in G ad pondus FH, quàm potentia in B ad pondus AD. maior igitur e&longs;t potentia in G ip&longs;a potentia in B. &longs;i verò vectis &longs;it in OP, & pondus in OQ; erit potentia in B maior, quàm in P. eodem enim mo­do o&longs;tendetur CR minorem e&longs;&longs;e Ck, & CR ad CP minorem

habere proportionem, quàm Ck ad CB; & ob id potentiam in B maiorem e&longs;&longs;e potentia in P. & hoc modo o&longs;tendetur, quò ma­gis à &longs;itu AB pondus eleuabitur, &longs;emper maiorem potentiam ad pondus &longs;u&longs;tinendum requiri. è è contra verò &longs;i deprimetur. quod demon&longs;trare oportebat.

7 Huius. 8 Quinti. 5 Huius. 10 Quinti 7 Huius.

Hinc quoq; facilè elici pote&longs;t potentias in PBG inter &longs;e &longs;e ita e&longs;&longs;e, vt CR ad Ck; & vt Ck ad CN; atq; vt CN ad CR.

Sit deinde vectis AB horizonti æquidi&longs;tans, cuius fulcimentum B; pondu&longs;q; CD habeat centrum grauitatis O infra vectem; &longs;itq; potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus CD. Moueatur deinde vectis in BE BF, pondu&longs;q; transferatur in GH kL. Dico maiorem re­quiri potentiam in E, vt pondus &longs;u&longs;tineatur, quàm in A; & maiorem in A, quàm in F. ducantur à centris grauitatum horizon­tibus perpendiculares NM OP QR, quæ ex parte NOQ protractæ in centrum mundi conuenient. &longs;imiliter vt &longs;upra o&longs;tendetur BM maiorem e&longs;&longs;e BP, & BP maiorem BR; & BM ad BE ma­iorem habere proportionem, quàm BP ad BA; & BP ad BA ma­iorem, quàm BR ad BF: & propter hoc potentiam in E maio­rem e&longs;&longs;e potentia in A; & potentiam in A maiorem potentia in F. & quò vectis magis à &longs;itu AB eleuabitur, &longs;emper o&longs;tendetur, maiorem requiri potentiam ponderi &longs;u&longs;tinendo. &longs;i verò depri­metur, minorem.

7 Huius.

Hinc patet etiam potentias in EAF inter &longs;e &longs;e ita e&longs;&longs;e, vt BM ad BP; & vt BP ad BR; ac vt BM ad BR.

In&longs;uper &longs;i in B altera &longs;it potentia, ita vt duæ &longs;int potentiæ pondus &longs;u&longs;tinentes, maiore opus e&longs;t potentia in B pondus kL &longs;u&longs;tinente vecte BF, quàm pondus CD vecte AB. & adhuc maiore vecte AB, quàm vecte BE. maiorem enim habet proportionem RF ad FB, quàm PA ad AB; & PA ad AB maiorem habet, quàm EM ad EB.

Similiterq; o&longs;tendetur potentias in B pondus vectibus &longs;u&longs;tinen­tes inter &longs;e &longs;e ita e&longs;&longs;e, vt EM ad AP; & ut AP ad FR; atque ut EM ad FR.

Præterea potentia in B ad potentiam in F ita erit, ut RF ad RB; & potentia in B ad potentiam in A, ut PA ad PB, & po­tentia in B ad potentiam in E, ut EM ad MB.

3 Cor. 2 Huius.

Sit autem vectis AB horizonti æqui­di&longs;tans, cuius fulci­mentum B; & pon­dus AC, cuius cen­trum grauitatis &longs;it in­fra vectem: &longs;itq; po­tentia in D pondus &longs;u&longs;tinens; moueaturq; vectis in BE BF, & potentia in GH: &longs;i­militer o&longs;tendetur po

tentiam in G maiorem e&longs;&longs;e debere potentia in D; & potentiam in D maiorem potentia in H. maiorem enim proportionem habet KB ad BG, quàm BL ad BD; & BL ad BD maiorem, quàm MB ad BH. & hoc modo o&longs;tendetur, quò vectis magis à &longs;itu AB eleuabitur, adhuc &longs;emper maiorem e&longs;&longs;e debere potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem. quò autem magis deprimetur; minorem. quod demon&longs;trare oportebat.

Similiter in his potentiæ in GDH inter &longs;e &longs;e ita. erunt, vt BK ad BL; & vt BL ad BM; deniq; vt Bk ad BM.

COROLLARIVM.

Ex his patet etiam, &longs;i potentia vecte &longs;ur&longs;um moueat pondus, cuius centrum grauitatis &longs;it in­fra vectem; quò magis pondus eleuabitur, &longs;emper maiorem requiri potentiam, vt pondus moueatur.

Nam &longs;i potentia pondus &longs;u&longs;tinens &longs;emper e&longs;t maior: erit quoq; potentia mouens &longs;emper maior.

Et his etiam facilè elicietur, &longs;i centrum grauitatis eiu&longs;dem pon­deris, &longs;iue propius, &longs;iue remotius fuerit à vecte AB horizonti æ­quidi&longs;tante; eandem potentiam in B pondus &longs;u&longs;tinere. vt &longs;i cen­trum grauitatis L ponderis AD &longs;it remotius à vecte BA, quàm centrum grauitatis N ponderis PV; dummodo ducta à puncto L perpendicularis LK horizonti, vectiq; AB tran&longs;eat per N: &longs;imili­ter vt in præcedenti o&longs;tendetur, eandem potentiam in B, & pondus AD, & pondus PV &longs;u&longs;tinere. In vecte auté EF, quò centrum grauitatis longius aberit à vecte, eò maiori opus erit potentia ponderi &longs;u&longs;ti­nendo. vt centrum grauitatis M ponderis FH remotius &longs;it à uecte EF, quàm S centrum grauitatis ponderis XZ; ducantur à punctis MS horizontibus perpendiculares MI SG; erit CI maior CG: ac propterea maior e&longs;&longs;e debet potentia in E pondus FH &longs;u&longs;tinens, quàm pondus XZ. Contra uerò in uecte OR o&longs;tendetur, quò &longs;cilicet centrum grauitatis eiu&longs;dem ponderis longius ab &longs;it à uecte, à minori potentia pondus &longs;u&longs;tineri. minor enim e&longs;t CY, quàm CT. Simili quoq; modo demon&longs;trabitur, &longs;i pondus &longs;it intra potentiam, & fulcimentum; uel potentia intra fulci­mentum, & pondus. Quod idem potentiæ eueniet mouenti: vbi enim minor potentia &longs;u&longs;tinet pondus, ibi minor potentia mo­uebit. & vbi maior potentia in &longs;u&longs;tinendo; ibi quoq; maior in mouendo aderit.

PROPOSITIO X.

Potentia pondus &longs;u&longs;tinens in ip&longs;o vecte cen­trum grauitatis habens, quomodocunq; vecte transferatur pondus; eadem &longs;emper, vt &longs;u&longs;tinea­tur, potentia opus erit.

Sit vectis AB horizonti æquidi&longs;tàns, cuius fulcimentum C. E verò centrum grauitatis ponderis in ip&longs;o &longs;it vecte. Moueatur deinde uectis in FG, Hk; & centrum grauitatis in LM. dico eandem potentiam in kBG idemmet &longs;emper &longs;u&longs;tinere pondus. Quoniam enim pondus in uecte AB perinde &longs;e habet, ac &longs;i e&longs;&longs;et appen&longs;um in E; & in uecte GF, ac &longs;i e&longs;&longs;et appen&longs;um in L; & in uecte Hk. ac &longs;i in M e&longs;&longs;et appen&longs;um; di&longs;tantiæ uerò CL CE CM &longs;unt inter &longs;e &longs;e æquales; nec non CK CB CG inter &longs;e æ­quales; erit potentia in B ad pondus, ut CE ad CB; atque potentia in k ad pondus, ut CM ad Ck; & potentia in G ad pondus, vt CL ad CG. eadem igitur potentia in kBG idem translatum pondus &longs;u&longs;tinebit. quod demon&longs;trare oportebat.

5 Huius.

Similiter o&longs;tendetur, &longs;i pondus e&longs;&longs;et intra potentiam, & fulci­mentum; vel potentia inter fulcimentum, & pondus. quod idem potentiæ mouenti eueniet.

PROPOSITIO XI.

Si vectis di&longs;tantia inter fulcimentum, & potentiam ad di&longs;tantiam fulcimento, punctoq;, vbi à centro grauitatis ponderis horizonti ducta perpendicularis vectem &longs;ecat, interiectam ma­iorem habuerit proportionem, quàm pondus ad potentiam; pondus vtiq; à potentia moue­bitur.

Sit véctis AB, ex punctoq; A &longs;u&longs;pendatur pondus C; hoc e&longs;t punctum A &longs;emper &longs;it punctum, vbi perpendicularis à grauitatis centro ponderis du­cta vectem &longs;ecat; &longs;itq;

potentia in B, ac fulcimentum &longs;it D; & DB ad DA maiorem habeat proportionem, quàm pondus C ad potentiam in B. Di­co pondus Cà potentia in B moueri. fiat vt BD ad DA, ita pondus E ad potentiam in B; atq; pondus E quoq; appendatur in A: patet potentiam in B æqueponderare ip&longs;i E; hoc e&longs;t pon­dus E &longs;u&longs;tinere. & quoniam BD ad DA maiorem habet pro­portionem, quàm Cad potentiam in B; & vt BD ad DA, ita e&longs;t pondus E ad po­tentiam: igitur E ad potentiam maiorem habebit proportio­nem, quàm pondus C ad eandem poten­tiam. quare pondus E maius erit ponde­
re C.
& cùm potentia ip&longs;a E æqueponderet, potentia igitur ip&longs;i C non æqueponderabit, &longs;ed &longs;ua ui deor&longs;um verget. pondus igitur C à potentia in B mouebitur vecte AB, cuius fulcimentum e&longs;t D.

1 Huius. 10 Quinti.

Si verò &longs;it vectis AB, & fulcimentum A, pondu&longs;q; C in D appen&longs;um, & potentia in B; & BA ad AD maio­rem habeat proportionem, quàm pondus C ad poten­tiam in B. dico pondus C à

potentia in B moueri. fiat vt BA ad AD; ita pondus E ad potentiam in B: & &longs;i E appendatur in D, potentia in B pondus E &longs;u&longs;tinebit. &longs;ed cùm BA ad AD maiorem habeat proportionem, quàm pondus C ad potentiam in B; & vt BA ad AD, ita e&longs;t pondus E ad potentiam in B: pondus igitur E ad potentiam, quæ e&longs;t in B, maiorem habebit proportionem, quàm pondus C ad eandem potentiam. & ideo pondus E maius erit pondere C. potentia verò in B &longs;u&longs;tinet pondus E; ergo potentia in B pondus C minus pondere E in D appen&longs;um mouebit vecte AB, cuius fulci mentum e&longs;t A.

2 Huius. 10 Quinti.

Sit rur&longs;us vectis AB, cuius fulcimen tum A; & pondus C in B &longs;it appen&longs;um; &longs;itq; potentia in D: & DA ad AB maio­rem habeat propor­tionem, quàm pon­

dus C ad potentiam, quæ e&longs;t in D. dico pondus C à potentia in D moueri. fiat vt DA ad AB, ita pondus E ad potentiam in D; & &longs;it pondus E ex puncto B &longs;u&longs;pen&longs;um: potentia in D pondus E &longs;u&longs;tinebit. &longs;ed DA ad AB maiorem habet proportionem, quàm C ad potentiam in D; & vt DA ad AB, ita e&longs;t pondus E ad potentiam in D; pondus igitur E ad potentiam, quæ e&longs;t in D, maiorem habebit proportionem, quàm pondus C ad eandem potentiam. quare pondus E maius e&longs;t pondere C. & cùm poten­tia in D pondus E &longs;u&longs;tineat, potentia igitur in D pondus C in B appen&longs;um vecte AB, cuius fulcimentum e&longs;t A, mouebit. quod demon&longs;trare oportebat.

ALITER.

Sit vectis AB, & pondus C in A ap­pen&longs;um & poten­tia in B; &longs;itqué fulci­mentum D: & DB

ad DA maiorem habeat proportionem, quàm pondus C ad potentiam in B. dico pondus C à potentia in B moueri. fiat BE ad EA, vt pondus C ad potentiam, erit punctum E inter BD. oportet enim BE ad EA minorem habere proportionem, quàm DB ad DA, & ideo BE minor erit BD. & quoniam potentia in B &longs;u&longs;tinet pondus C in A appen&longs;um uecte AB, cuius fulcimentum E; minor igitur potentia in B, quàm data, idem pondus &longs;u&longs;tinebit fulcimento D. data ergo potentia in B pondus C mouebit uecte AB, cuius fulcimentum e&longs;t D.

1 Huius.

Sit deinde vectis AB, & fulci mentum A, & pondus C in D appen&longs;um, &longs;itq; potentia in B; & AB ad AD maiorem habeat pro­portionem, quàm pondus C ad potentiam in B. dico pondus C

à potentia in B moueri. Fiat AB ad AE, vt pondus C ad potentiam; erit &longs;imiliter punctum E inter BD. nece&longs;&longs;e e&longs;t enim AE maiorem e&longs;&longs;e AD. & &longs;i pondus C e&longs;&longs;et in E appen&longs;um, potentia in B illud &longs;u&longs;tineret. minor autem potentia in B, quàm data, &longs;u&longs;ti­net pondus C in D appen&longs;um; data ergo potentia in B pondus C in D appen&longs;um vecte AB, cuius fulcimentum e&longs;t A, mouebit.

8 quinti. 2 Huius. 1 Cor. 2 Huius.

Sit rur&longs;us vectis AB, cuius fulcimentum A, & pondus C in B &longs;it appen&longs;um; &longs;itq; potentia in D; & DA ad AB maiorem habeat

proportionem, quàm pondus C ad potentiam in D. dico pon­dus C à potentia in D moueri. fiat vt pondus C ad potentiam, ita DA ad AE; erit AE maior AB; cùm maior &longs;it proportio DA ad AB, quàm DA ad AE. & &longs;i pondus C appendatur in E, patet potentiam in D &longs;u&longs;tinere pondus C in E appen&longs;um. mi­nor autem potentia, quàm data, &longs;u&longs;tinet idem pondus C in B; data igitur potentia in D pondus C in B appen&longs;um mouebit ve­cte AB, cuius fulcimentum e&longs;t A. quod oportebat demon­&longs;trare.

8 Quinti. 3 Huius. 1 Cor. 3 Huius.

PROPOSITIO XII.

PROBLEMA.

Datum pondus à data potentia dato vecte moueri.

Sit pondus A vt centum, potentia verò mouens &longs;it vt decem; &longs;itq; datus vectis BC. oportet potentiam, quæ e&longs;t decem pondus A centum vecte BC mouere. Diuidatur BC in D, ita vt CD ad DB eandem habeat proportionem, quàm habet centum ad decem, hoc e&longs;t decem ad vnum; etenim &longs;i D fieret fulcimentum, con&longs;tat potentiam vt decem in C æqueponderare ponderi A in B appen&longs;o: hoc e&longs;t pondus A &longs;u&longs;tinere. accipiatur inter BD quod uis punctum E, & fiat E fulcimentum. Quoniam enim maior e&longs;t proportio CE ad EB, quàm CD ad DB; maiorem habebit proportionem CE ad EB, quàm pondus A ad potentiam decem in C: potentia igitur decem in C pondus A centum in B appen­&longs;um vecte BC, cuius fulcimentum &longs;it E, mouebit.

Si verò &longs;it vectis BC, & fulcimen­tum B. diuidatur CB in D, ita vt CB ad BD eandem habeat proportionem, quam

habet centum ad decem: & &longs;i pondus A in D &longs;u&longs;pendatur, & po­tentia in C, potentia vt decem in C pondus A in D appen&longs;um &longs;u&longs;tinebit. accipiatur inter DB quoduis punctum E, ponaturq; pondus A in E; & cùm &longs;it maior proportio CB ad BE, quàm BC ad BD; maiorem habebit proportionem CB ad BE, quàm pondus A centum ad potentiam decem. potentia igitur decem in C pondus A centum in E appen&longs;um mouebit vecte BC, cuius fulcimentum e&longs;t B. quod facere oportebat.

1 Huius. Lemma huius. 11 Huius. 2 Huius. 8 Quinti. 11 Huius.

Hoc autem fieri non po­te&longs;t exi&longs;tente vecte BC, cuius fulcimentum &longs;it B, & pondus A centum in C appen&longs;um: ponatur enim potentia &longs;u&longs;tinens pondus A vtcunq; inter BC, vt in D, &longs;emper potentia maior erit pondere A. quare opor

tet datam potentiam maiorem e&longs;&longs;e pondere A. &longs;it igitur poten­tia data vt centum quinquaginta. diuidatur BC in D, ita vt CB ad BD &longs;it, vt centum quinquaginta ad centum; hoc e&longs;t tria ad duo: & &longs;i ponatur potentia in D, patet potentiam in D &longs;u&longs;tinere pon­dus A in C appensum. accipiatur itaq; inter DC quoduis pun­ctum E, ponaturq; potentia mouens in E; & cùm maior &longs;it pro­portio EB ad BC, quàm DB ad BC; habebit EB ad BC maiorem proportionem, quàm pondus A ad potentiam in E. potentia igitur vt centum quinquaginta in E pondus A centum in C appen&longs;um vecte BC, cuius fulcimentum e&longs;t B, mouebit. quod facere oportebat.

2 Cor. 3 Huius. 3 Huius. 8 Quinti. 11 Huius.

COROLLARIVM.

Hinc manife&longs;tum e&longs;t &longs;i data potentia &longs;it dato pondere maior; hoc fieri po&longs;&longs;e, &longs;iue ita exi&longs;tente vecte, vt eius fulcimentum &longs;it inter pondus, & potentiam; &longs;iue pondus inter fulcimentum, & potentiam habente; &longs;iue demum potentia in­ter pondus, & fulcimentum con&longs;tituta.

Sin autem data potentia minor, vel æqualis dato pondere fuerit; palam quoq; e&longs;t id ip&longs;um dumtaxat a&longs;&longs;e qui po&longs;&longs;e vecte ita exi&longs;tente, vt eius fulcimentum &longs;it inter pondus, & pontentiam; vel pondus intra fulcimentum, & potentiam habente.

PROPOSITIO XIII.

PROBLEMA.

Quotcunq; datis in vecte ponderibus vbicun­què appen&longs;is, cuius fulcimentum &longs;it quoq; da­tum, potentiam inuenire, quæ in dato puncto data pondera &longs;u&longs;tineat.

Sint data pondera ABC in vecte DE, cuius fulcimentum F, vbicunq; in punctis DGH appen&longs;a: collocandaq; &longs;it potentia in puncto E. potentiam inuenire oportet, quæ in E data pondera ABC vecte DE &longs;u&longs;tineat. diuidatur DG in k, ita vt Dk ad KG &longs;it, vt pondus B ad pondus A; deinde diuidatur kH in L, ita vt kL ad LH, &longs;it vt pondus C ad pondera BA; atq; vt FE ad FL, ita fiant pondera ABC &longs;imul ad potentiam, quæ ponatur in E. di­co potentiam in E data pondera ABC in DGH appen&longs;a vecte DE, cuius fulcimentum e&longs;t F, &longs;u&longs;tinere. Quoniam enim &longs;i pondera ABC &longs;imul e&longs;&longs;ent in L appen&longs;a, potentia in E data pondera in L appen&longs;a &longs;u&longs;tineret; pondera verò ABC tàm in L ponderant, quam &longs;i C in H, & BA &longs;imul in K e&longs;&longs;ent appen&longs;a; & AB in k tàm

ponderant, quàm &longs;i A in D, & B in G appen&longs;a e&longs;&longs;ent; ergo po­tentia in E data pondera ABC in DGH appen&longs;a vecte DE, cu­ius fulcimentum e&longs;t F, &longs;u&longs;tinebit. Si autem potentia in quouis alio puncto vectis DE (præterquàm in F) con&longs;tituenda e&longs;&longs;et, vt in k; fiat vt Fk ad FL, ita pondera ABC ad potentiam: &longs;i­militer demon&longs;trabimus potentiam in k pondera ABC in pun­ctis DGH appen&longs;a &longs;u&longs;tinere. quod facere oportebat.

Ex hac, & ex quinta huius, &longs;i pondera ABC &longs;int in vecte DE quomodocunq; po&longs;ita; oporteatq; potentiam inuenire, quæ in E data pondera &longs;u&longs;tinere debeat: ducantur à centris grauita­tum ponderum ABC horizontibus perpendiculares, quæ ve­ctem DE in DGH punctis &longs;ecent; cæteraq; eodem modo fiant: Manife&longs;tum e&longs;t, potentiam in E, vel in K data pondera &longs;u&longs;tinere. idem enim e&longs;t, ac &longs;i pondera in DGH e&longs;&longs;ent appen&longs;a.

1 Huius. 5 Huius. de libra. 2 Huius.

PROPOSITIO XIIII.

PROBLEMA.

Data quotcunq; pondera in dato vecte vbi­cunq; & quomodocunq; po&longs;ita à data potentia moueri.

Sit datus vectis DE, & &longs;int data pondera vt in præcedenti corollario; &longs;itq; A vt centum, B vt quinquaginta, C vt triginta; dataq; potentia &longs;it vt triginta. exponantur eadem, inueniaturq; punctum L; deinde diuidatur LE in F, ita vt FE ad FL &longs;it, vt centum octoginta ad triginta, hoc e&longs;t &longs;ex ad vnum: & &longs;i F fieret fulcimentum, potentia vt triginta in E &longs;u&longs;tineret pondera ABC. accipiatur igitur inter LF quoduis punctum M, fiatq; M fulci­mentum: manife&longs;tum e&longs;t potentiam in E vt triginta pondera ABC vt centum octoginta vecte DE mouere. quod facere oportebat.

13 Huius. 11 Huius.

Hoc autem vniuersè a&longs;&longs;equi minimè poterimus, &longs;i in extremita­te vectis fulcimentum e&longs;&longs;et, vt in D; quia proportio DE, ad DL hoc e&longs;t proportio ponderum ABC ad potentiam, quæ pondera &longs;u&longs;tinere debeat, &longs;emper e&longs;t data. quod multo quoq; minus fieri po&longs;&longs;et, &longs;i ponenda e&longs;&longs;et potentia inter DL.

PROPOSITIO XV.

PROBLEMA.

Quia verò dum pondera vecte mouentur, vectis quoq; grauitatem habet, cuius nulla ha­ctenus mentio facta e&longs;t: idcirco primùm quo­modo inueniatur potentia, quæ in dato puncto datum vectem, cuius fulcimentum &longs;it quoq; da­tum, &longs;u&longs;tineat, o&longs;tendamus.

Sit datus vectis AB, cuius fulcimentum &longs;it datum C; &longs;itq; punctum D, in quo collocanda &longs;it potentia, quæ vectem AB &longs;u&longs;tinere debeat, ita vt immobilis per&longs;i&longs;tat. ducatur à puncto C linea CE horizonti perpendicularis, quæ vectem AB in duas di­uidat partes AE EF, &longs;itq; partis AE centrum grauitatis G, & partis EF centrum grauitatis H; à punctisqué GH horizon­tibus perpendiculares ducantur Gk HL, quæ lineam AF in punctis KL &longs;ecent. quoniam enim vectis AB à linea CE in duas diuiditur partes AE EF; ideo vectis AB nihil aliud erit, ni&longs;i duo pondera AE EF in vecte, &longs;iue libra AF po&longs;ita; cuius &longs;u­&longs;pen&longs;io, &longs;iue fulcimentum e&longs;t C. quare pondera AE EF ita erunt po&longs;ita, ac &longs;i in kL e&longs;&longs;ent appen&longs;a. diuidatur ergo kL in M, ita vt kM ad ML, &longs;it vt grauitas partis EF ad grauitatem par­tis AE; & vt CA ad CM, ita fiat grauitas totius vectis AB ad potentiam, quæ &longs;i collocetur in D (dummodo DA horizonti perpendicularis exi&longs;tat) vecti æqueponderabit; hoc e&longs;t vectem AB deor&longs;um premendo &longs;u&longs;tinebit. quod inuenire oportebat.

13 Huius.

Si verò potentia in puncto B ponenda e&longs;&longs;et. fiat vt CF ad CM ita pondus AB ad potentiam. &longs;imili modo o&longs;tendetur poten­tiam in B vectem AB &longs;u&longs;tinere. &longs;imiliterq; demon&longs;trabitur in quo­cunq; alio &longs;itu (præterquàm in e) ponenda fuerit potentia, vt in N. fiat enim vt CO ad CM, ita AB ad potentiam; quæ &longs;i pona­tur in N, vectem AB &longs;u&longs;tinebit.

Adiiciatur autem pondus in vecte appen&longs;um, &longs;iue po&longs;itum; vt iisdem po&longs;itis &longs;it pondus P in A appen&longs;um; potentiaq; &longs;it ponenda in B, ita vt vectem AB vnà cum pondere P &longs;u&longs;tineat.

Diuidatur AM in Q, ita vt AQ ad QM &longs;it, ut grauitas ue­ctis AB ad grauitatem ponderis P; deinde ut CF ad CQ, ita fat grauitas AB, & P &longs;imul ad potentiam, quæ ponatur in B: patet potentiam in B uectem AB unà cum pondere P &longs;u&longs;tinere. Si ue­rò e&longs;&longs;et CA ad CM, vt AB ad P; e&longs;&longs;et punctum C eorum centrum grauitatis, & ideo vectis AB vná cum pondere P ab&longs;q; potentia in B manebit. &longs;ed &longs;i ponderum grauitatis centrum e&longs;&longs;et inter CF, vt in O; fiat vt CF ad CO, ita AB&P &longs;imul ad potentiam, quæ in B, & vectem AB, & pondus P &longs;u&longs;tinebit.

Similiter o&longs;tendetur, &longs;i plura e&longs;&longs;ent pondera in vecte AB ubi­cunq;, & quomodocunq; po&longs;ita.

13 Huius. Ex &longs;exta 1 Arch. de æquep.

In&longs;uper ex his non &longs;olum, ut in decimaquarta huius docuimus, quomodo &longs;cilicet data pondera ubicunq; in uecte po&longs;ita data potentia dato uecte mouere po&longs;&longs;umus, eodem modo grauitate uectis con&longs;iderata idem facere poterimus; uerùm etiam accidentia reli­qua, quæ &longs;upra ab&longs;q; uectis grauitatis con&longs;ideratione demon&longs;tra­ta &longs;unt; &longs;imili modo uectis grauitate con&longs;iderata vná cum ponderibus, uel &longs;ine ponderibus o&longs;tendentur.

DE TROCHLEA.

Trochleae in&longs;trumento pondus multipliciter moueri pote&longs;t; quia verò in omnibus e&longs;t eadem ratio: ideo (vt res euidentior ap­pareat) in iis, quæ dicenda &longs;unt, intelligatur pondus &longs;ur&longs;um ad rectos horizontis plano angulos hoc modo &longs;em­per moueri.

Sit pondus A, quod ip&longs;i horizontis plano &longs;ur&longs;um ad rectos angulos &longs;it attollendum; & vt fieri &longs;olet, trochlea duos habens orbiculos, quorum axiculi &longs;int in BC, &longs;upernè appendatur; trochlea verò duos &longs;imiliter habens orbiculos, quorum axicu­li &longs;int in DE, ponderi alligetur: ac per omnes vtriu&longs;q; trochleæ orbiculos circunducatur ducta­rius funis, quem in altero eius ex tremo, putá in F, oportet e&longs;&longs;e religatum. potentia autem mouens ponatur in G, quæ dum de&longs;cendit, pondus A &longs;ur&longs;um ex aduer&longs;o attolletur; quemadmodum Pappus in octauo libro Mathematicarum collectionum a&longs;­&longs;erit; nec non Vitruuius in deci mo de Architectura, & alii.

Quomodo autem hoc trochleæ in&longs;trumen­tum reducatur ad vectem; cur magnum pondus ab exigua virtute, & quomodo, quantoq; in tempore moueatur; cur funis in vno capite debeat e&longs;&longs;e religatus; quodq; &longs;uperioris, inferioris&qacute;ue trochleæ fuerit officium; & quomodo omnis in numeris data proportio inter potentiam, & pondus inueniri po&longs;sit; dicamus.

LEMMA.

Sint rectæ lineæ AB CD parallelæ, quæ in punctis AC circulum ACE contingant, cuius centrum F: & FA FC connectantur. Dico AFC rectam lineam e&longs;&longs;e.

Ducatur FE ip&longs;is AB CD æquidi&longs;tans. & quoniam AB, & FE &longs;unt parallelæ, & angulus BAF e&longs;t rectus; erit & AFE re­ctus. eodemq; modo CFE rectus erit. li­nea igitur AFC recta e&longs;t. quod erat de­mon&longs;trandum.

18 Tertii. 29 Primi. 14 Primi.

PROPOSITIO I.

Si funis trochleæ &longs;upernè appen&longs;æ orbiculo circunducatur, alterumq; eius extremum pon­deri alligetur, altero interim à potentia pondus &longs;u&longs;tinente apprehen&longs;o: erit potentia ponderi æqualis.

Sit pondus A, cui alligatus &longs;it fu­nis in B; trochleaq; habens orbiculum C EF, cuius centrum D, &longs;ur&longs;um appenda­tur; &longs;itq; D quoq; centrum axiculi; & circa orbiculum uo­luatur funis BC EF G; &longs;itq; potentia in G &longs;u&longs;tinens pon­dus A. dico poten­tiam in G ponderi A æqualem e&longs;&longs;e. Sit FG æquidi&longs;tans CB. Quoniam igitur pondus A manet; erit

CB horizonti plano perpendicularis <*> quare FG eidem plano per­pendicularis erit. Sint CF puncta in orbiculo, à quibus funes CB FG in horizontis planum ad rectos angulos de&longs;cendunt; tangent BC FG orbiculum CEF in punctis CF. orbiculum enim &longs;ecare non po&longs;&longs;unt. connectantur DC DF; erit CF recta linea, & anguli DCB DFG recti. Quoniam autem BC tùm horizonti, tùm ip&longs;i CF e&longs;t perpendicularis; erit linea CF horizonti æquidi&longs;tans. cùm verò pondus appen&longs;um &longs;it in BC, & potentia &longs;it in G; quod idem e&longs;t, ac &longs;i e&longs;&longs;et in F; erit CF tanquam libra, &longs;iue vectis, cuius centrum, &longs;iue fulcimentum e&longs;t D; nam in axiculo orbiculus &longs;u&longs;tinetur; atq; punctum D, cùm &longs;it centrum axiculi, & orbiculi, etiam vtri&longs;que circumuolutis immobile remanet. Itaq; cùm di&longs;tantia DC &longs;it æqualis di&longs;tantiæ DF, potentiaq; in F ponderi A in C appen&longs;o æqueponderet, cùm pondus &longs;u&longs;tineat, ne deor&longs;um vergat; erit potentia in F, &longs;iue in G (nam idem e&longs;t) con&longs;tituta ponderi A æqualis. Idem enim effi­cit potentia in G, ac &longs;i in G aliud e&longs;&longs;et appen&longs;um pondus æquale ponderi A; quæ pondera in CF appen&longs;a æquæponderabunt. Præ­terea, cùm in neutram fiat motus partem, idem erit vnico exi­&longs;tente fune BC EFG hoc modo orbiculo circumuoluto, ac &longs;i duo e&longs;&longs;ent funes BC FG alligati in vecte, &longs;iue libra CF.

1 Huius. de libra. 8 Vndecimi. 18 Tertii. Ex 28 Primi. 1 Primi. Archim. de æquepond.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;&longs;e pote&longs;t, idem pon­dus ab eadem potentia ab&longs;q; ullo huius tro­chleæ auxilio nihilominus &longs;u&longs;tineri po&longs;&longs;e.

Sit enim pondus H æquale ponderi A, cui alligatus &longs;it funis kL; &longs;itq; potentia in L &longs;u&longs;tinens pondus H. cùm autem pondus ab&longs;q; vllo adminiculo &longs;u&longs;tinere volentes tanta vi opus &longs;it, quanta ponderi e&longs;t æqualis; erit potentia in L ponderi H æqualis; pondus verò H ip&longs;i ponderi A e&longs;t æquale, cui potentia in G e&longs;t æqualis; erit igitur potentia in G potentiæ in L æqualis. quod idem e&longs;t, ac &longs;i eadem potentia idem pondus &longs;u&longs;tineret.

Præterea &longs;i potentiæ in G, & in L inuicem fuerint æquales, &longs;eor&longs;um autem ponderibus minores; patet potentias ponderibus &longs;u&longs;ti­nendis non &longs;ufficere. &longs;i verò maiores, manife&longs;tum e&longs;t pondera à pontentiis moueri. & &longs;ic in eadem e&longs;&longs;e proportione potentiam in L. ad pondus H, veluti potentia in G ad pondus A.

Sed quoniam in demon&longs;tratione a&longs;&longs;umptum fuit axiculum cir­cumuerti, qui vt plurimum immobilis manet; idcirco immobili quoq; manente axiculo idem o&longs;tendatur.

Sit orbiculus trochleæ CEF, cuius centrum D; &longs;itq; axiculus GHk, cuius idem &longs;it centrum D. Ducatur CG DkF diameter horizonti æ­quidi&longs;tans. & quoniam dum orbi­culus circumuertitur, circumferen­tia circuli CEF &longs;emper e&longs;t æquidi­&longs;tans circumferentiæ axiculi GHk; circa enim axiculum circumuerti­tur; & circulorum æquidi&longs;tantes circumferentiæ idem habent centrum; erit punctum D &longs;emper & orbiculi,

& axiculi centrum. Itaq; cùm DC &longs;it æqualis DF, & DG ip&longs;i Dk; erit GC ip&longs;i kF æqualis. &longs;i igitur in vecte, &longs;iue libra CF pondera appendantur æqualia, æqueponderabunt. di&longs;tantia enim CG æqualis e&longs;t di&longs;tantiæ kF; axiculu&longs;q; GHK immobilis gerit vicem centri, &longs;iue fulcimenti. immobili igitur manente axicu­lo, &longs;i ponatur in F potentia &longs;u&longs;tinens pondus in C appen&longs;um; erit potentia in F ip&longs;i ponderi æqualis. quod erat o&longs;tendendum.

Et cùm idem pror&longs;us &longs;it, &longs;iue axiculus circumuertatur, &longs;iue mi­nus; liceat propterea in iis, quæ dicenda &longs;unt, loco axiculi cen­trum tantùm accipere.

PROPOSITIO II.

Si funis orbiculo trochleæ ponderi alligatæ circumducatur, altero eius extremo alicubi reli­gato, altero uerò à potentia pondus &longs;u&longs;tinente apprehen&longs;o; erit potentia ponderis &longs;ubdupla.

Si pondus A; &longs;it BCD orbiculus trochleæ pon­deri A alligate, cuius centrum E; funis deinde FB CDG circa orbiculum voluatur, qui religetur in F; &longs;itq; potentia in G &longs;u&longs;tinens pondus A. dico potentiam in G &longs;ubdu­plam e&longs;&longs;e ponderis A. &longs;int funes FB GD puncti E horizonti perpendicula­res, qui inter &longs;e &longs;e æqui­di&longs;tantes erunt; tangantq; funes FB GD circulum BCD in BD punctis. connectatur BD; erit BD per centrum E ducta,

ip&longs;iu&longs;qué centri horizonti æquidi&longs;tans. Cùm autem potén­tia in G trochlea pondus A &longs;u&longs;tinere debeat, funem ex altero ex­tremo religatum e&longs;&longs;e oportet, puta in F; ita vt F æqualiter &longs;altem potentiæ in G re&longs;i&longs;tat, alioquin potentia in G nullatenus pondus &longs;u&longs;tinere po&longs;&longs;et. Et quoniam potentia fune &longs;u&longs;tinet orbiculum, qui reliquam trochleæ partem, cui appen&longs;um e&longs;t pondus, &longs;u&longs;tinet axiculo; grauitabit hæc trochleæ pars in axiculo, hoc e&longs;t in centro E. quare pondus A in eodem quoq; centro E ponderabit, ac &longs;i in E e&longs;&longs;et appen&longs;um. po&longs;ita igitur potentia, quæ in G, vbi D (idem enim pror&longs;us e&longs;t) erit BD tanquam vectis, cuius fulcimentum erit B, pondus in E appen&longs;um, & potentia in D. conuenienter enim fulcimenti rationem ip&longs;um B &longs;ubire pote&longs;t, exi&longs;tente fune FB immobili. cæterum hoc po&longs;terius magis eluce&longs;cet. Quoniam autem potentia ad pondus eandem habet proportio­nem, quàm BE ad BD; & BE in &longs;ubdupla e&longs;t proportione ad BD: potentia igitur in G ponderis A &longs;ubdupla erit. quod de­mon&longs;trare oportebat.

6 Vndecimi Ex præcedenti. 2 Huius de vecte.

Hoc igitur ita &longs;e ha­bet vnico exi&longs;tente fune FBC DG ip&longs;i orbiculo circumducto, ac &longs;i duo e&longs;&longs;ent funes BF GD ve­cti BD alligati, cuius fulcimentum erit B, pon­dus in E appen&longs;um, & potentia &longs;u&longs;tinens in D, vel quod idem e&longs;t in G.

COROLLARIVM I.

Ex hoc itaq; manife&longs;tum e&longs;t, pondus hoc modo à minori in &longs;ubdupla proportione potentia &longs;u&longs;tineri, quam &longs;ine vllo huiu&longs;modi trochleæ auxilio.

Veluti &longs;it pondus H ponderi A æquale, cui religatus &longs;it funis kL; potentiaq; in L &longs;u&longs;tineat pondus H; erit potentia in L &longs;eor&longs;um ponderi H, & ponderi A æqualis; &longs;ed potentia in G &longs;ubdupla e&longs;t ponderis A, quare potentia in G &longs;ubdupla erit potentiæ, quæ e&longs;t in L. & hoc modo in huiu&longs;cemodi reliquis omnibus pro portio inueniri poterit.

COROLLARIVM. II.

Manife&longs;tum e&longs;t etiam; &longs;i duæ fuerint poten­tiæ vna in G, altera in F, pondus A &longs;u&longs;tinentes; vtra&longs;q; &longs;imul ponderi A æquales e&longs;&longs;e: & vnam quamque &longs;u&longs;tinere dimidium ponderis A.

Hoc autem ex tertio, & quarto corollario &longs;ecundæ huius in tractatu de vecte patet.

COROLLARIVM III.

Illud quoq; præterea innote&longs;cit, cur &longs;cilicet funis ex altero religatus e&longs;&longs;e debeat extremo.

PROPOSITIO III.

Si vtri&longs;q; duarum trochlearum &longs;ingulis or­biculis, quarum altera &longs;upernè, altera verò in­fernè con&longs;tituta, ponderiq; alligata fuerit, circunducatur funis; altero eius extremo alicubi religato, altero verò à potentia pondus &longs;u&longs;ti­nente detento; erit potentia ponderis &longs;ub du­pla.

Sit pondus A; &longs;it BCD orbiculus trochleæ ponderi A alligatæ, cuius centrum K; EFG verò &longs;it trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ, cuius centrum H. deinde LBC DME FGN funis circa orbicu­los ducatur, qui religetur in L; &longs;itq; potentia in N &longs;u&longs;tinens pondus A. dico potentiam in N &longs;ubduplam e&longs;&longs;e ponderis A. &longs;i enim potentia &longs;u&longs;tinens pondus A vbi M collocata foret, e&longs;&longs;et vtiq; potentia in M &longs;ubdupla ponderis A. po­tentiæ verò in M æqualis e&longs;t vis in N. e&longs;t e­nim ac &longs;i potentia in M dimidium ponderis A &longs;ine trochlea &longs;u&longs;tineret, cui æqueponderat pondus in N ponderis A dimidio æquale. quare vis in N æqualis dimidio ponderis A ip&longs;um A &longs;u&longs;tinebit. Potentia igitur in N &longs;u&longs;tinens pondus A &longs;ubdupla e&longs;t ip&longs;ius A. quod demon&longs;trare oportebat.

Si verò vt in &longs;ecunda figura &longs;it funis BC DEF GHkL orbiculis circum uolutus, & religatus in B; potentiaq; in L pondus A &longs;u&longs;tineat: erit potentia in L &longs;imiliter ponderis &longs;ubdupla. orbiculus enim trochleæ &longs;upe­rioris, ip&longs;aqué trochlea penitus &longs;unt inutiles: & idem e&longs;t, ac &longs;i funis religatus e&longs;&longs;et in F, & potentia in L &longs;u&longs;tineret pondus &longs;ola trochlea ponderi alligata, quæ potentia ponderis A o&longs;ten&longs;a e&longs;t &longs;ubdupla.

2 Huius. 1 Huius.

COROLLARIVM.

Ex his &longs;equitur, &longs;i duæ &longs;int potentiæ in BL; vtra&longs;q; inter &longs;e &longs;e æquales e&longs;&longs;e.

Vtraq; enim &longs;eor&longs;um e&longs;t ip&longs;ius A &longs;ubdupla.

PROPOSITIO IIII.

Sit vectis AB, cuius fulcimentum &longs;it A; qui bifariam diuidatur in D: &longs;itq; pondus C in D appen&longs;um; duæq; &longs;int potentiæ æquales in BD pondus C &longs;u&longs;tinentes. Dico unamquamq; potentiam in BD ponderis C &longs;ubtriplam e&longs;&longs;e.

Quoniam enim altera potentia e&longs;t in D collocata, & pondus C in eodem puncto D e&longs;t appen&longs;um; potentia in D partem ponderis C &longs;u&longs;tinebit ip­&longs;i potentiæ D æqualem.

quare potentia in B partem &longs;u&longs;tinebit reliquam, quæ pars dupla erit ip&longs;ius potentiæ in B; cùm pondus ad potentiam eandem habeat proportionem, quam AB ad AD: & potentiæ in BD &longs;unt æqua­les; ergo potentia in B duplam &longs;u&longs;tinebit partem eius, quam &longs;u&longs;tinet potentia in D. diuidatur ergo pondus C in duas partes, qua rum vna &longs;it reliquæ dupla; quod fiet, &longs;i in tres partes æquales EFG diui&longs;erimus: tunc enim FG dupla erit ip&longs;ius E. Itaq; potentia in D partem E &longs;u&longs;tinebit, & potentiam in B reliquas FG. vtreq; igitur inter &longs;e &longs;e æquales potentiæ in BD &longs;imul totum &longs;u&longs;tinebunt pondus C. & quoniam potentia in D partem E &longs;u&longs;tinet, quæ tertia e&longs;t pars ponderis C, ip&longs;iq; e&longs;t æqualis; erit potentia in D &longs;ub tripla ponderis C. & cùm potentia in B &longs;u&longs;tineat partes FG, qua rum potentia in B e&longs;t &longs;ubdupla; erit in B potentia vni partium FG, putà G æqualis. G verò tertia e&longs;t pars ponderis C; potentia igitur in B &longs;ubtripla erit ponderis C. Vnaquæq; ergo potentia in BD &longs;ubtripla e&longs;t ponderis C. quod demon&longs;trare oportebat.

Et &longs;i duo e&longs;&longs;ent vectes AB EF bifariam in GD diui&longs;i, quorum fulcimenta e&longs;&longs;ent AF, & pondus C in DG vtriq; vecti appen­&longs;um, ita tamen vt in vtroq; æqualiter ponderet; duæq; e&longs;&longs;ent æquales potentiæ in BG: eadem pror&longs;us ratione o&longs;tendetur, vnamquamq; potentiam in B, & G ponderis C &longs;ubtriplam e&longs;&longs;e.

PROPOSITIO V.

Si vtri&longs;q; duarum trochlearum &longs;ingulis orbiculis, quarum altera &longs;upernè, altera verò infernè con&longs;tituta, ponderiq; alligata fuerit, circumducatur funis; altero eius extremo inferiori trochleæ reli­gato, altero verò à potentia pondus &longs;u&longs;tinente detento: erit potentia ponderis &longs;ubtripla.

Sit pondus A; &longs;it BCD orbiculus tro­chleæ ponderi A alligate, cuius centrum E; & FGH trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ, cu­ius centrum k; & LFGHBCDM funis orbiculis circumducatur, qui religetur in L trochleæ inferiori; &longs;itq; potentia in M &longs;u­&longs;tinens pondus A. dico potentiam in M &longs;ubtriplam e&longs;&longs;e ponderis A. ducantur FH BD per centra kE horizonti æquidi&longs;tan­tes, &longs;icut in præcedentibus dictum e&longs;t. Quo­niam enim funis FL trochleam &longs;u&longs;tinet in­feriorem, quæ &longs;u&longs;tinet orbiculum in eius centro E; erit funis in L vt potentia &longs;u&longs;ti­nens orbiculum, ac &longs;i in ip&longs;o E centro e&longs;&longs;et; potentia verò in M e&longs;t, ac &longs;i e&longs;&longs;et in D; efficietur igitur DB tanquam vectis, cuius fulcimentum erit B; pondus verò A (vt &longs;upra o&longs;ten&longs;um e&longs;t) ex E &longs;u&longs;pen&longs;um à dua­bus potentiis altera in D, altera in E &longs;u&longs;tentatum. Cùm autem in pondere &longs;u&longs;tinendo vectes FH BD immobiles maneant, &longs;i in funibus FL HB appendantur pondera, e­runt hæc ip&longs;a æqualia; cùm vectis FH ha­beat fulcimentum in medio; alioquin ex altera parte deor&longs;um fieret motus, quod tamen non contingit. tam igitur &longs;u&longs;tinet funis FL, quàm HB. deinde quoniam ex medio ve­

cte BD pondus &longs;u&longs;penditur, idcirco &longs;i duæ fuerint potentiæ in BD pondus &longs;u&longs;tinentes, erunt inuicem æquales. & quamquam funis FL ip&longs;e quoq; pondus &longs;u&longs;tineat, cùm potentiæ in E vicem gerat; quia tamen ex eodemmet puncto &longs;u&longs;tinet, vbi appen&longs;um e&longs;t pondus, non efficiet propterea, quin potentiæ in BD &longs;int inter &longs;e &longs;e æquales; opitulatur enim tàm vni, quàm alteri. potentiæ verò in BD eæ­dem &longs;unt, ac &longs;i e&longs;&longs;ent in HM; quare tàm &longs;u&longs;tinebit funis MD, quàm HB. ita verò &longs;u&longs;tinet HB, atq; FL; funis igitur MD ita &longs;u&longs;tinebit, &longs;icut FL, hoc e&longs;t, ac &longs;i in D, & L appen&longs;a e&longs;&longs;ent pon­dera æqualia. Cùm itaq; æqualia pondera à potentiis &longs;u&longs;tinean­tur æqualibus, potentiæ in ML æquales erunt; quarum eadem pror&longs;us e&longs;t ratio, ac &longs;i e&longs;&longs;ent ambæ in DE. Itaq; cùm pondus A in medio vectis BD &longs;it appen&longs;um, duæq; potentiæ &longs;int æquales in DE pondus &longs;u&longs;tinentes; erit B fulcimentum, ac vnaquæq; potentia, &longs;iue in DE, &longs;iue in ML &longs;ubtripla ponderis A. ergo potentia in M &longs;u&longs;tinens pondus &longs;ubtripla erit ponderis A. quod o&longs;tendere o­portebat.

In 2 Huius 1 Huius. Ex 3 Cor. 2 Huius vecte. 4 Huius.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, vnumquemq; funem MD FL HB tertiam &longs;u&longs;tinere partem pon­deris A.

Præterea, &longs;i funis ex M per a­lium adhuc deferatur orbiculum &longs;uperiorem in trochlea &longs;ur&longs;um &longs;imi­liter appen&longs;a con&longs;titutum, cuius centrum N; ita vt perueniat in O; ibiq; à potentia detineatur; erit potentia in O &longs;u&longs;tinens pondus A iti dem &longs;ubtripla ip&longs;ius ponderis. funis enim MD tantùm ponderis &longs;u&longs;tinet, ac &longs;i in D appen&longs;um e&longs;&longs;et pondus æquale tertiæ parti ponderis A, cui æquiualet potentia in O ip&longs;i æqualis, hoc e&longs;t &longs;ubtripla ponderis A. Potentia igitur in O &longs;ubtripla e&longs;t ponderis A.

Et ne idem &longs;æpius repetatur, noui&longs;&longs;e oportet potentiam in O &longs;emper æqualem e&longs;&longs;e ei, quæ e&longs;t in M; hoc e&longs;t &longs;i potentia in M e&longs;&longs;et &longs;ub quadrupla, &longs;ubquintupla, vel huiu&longs; modi aliter ip&longs;ius ponderis; potentia quoq; in O erit itidem &longs;ubquadrupla, &longs;ubquintupla, atq; ita deinceps eiu&longs;demmet ponderis, quemmadmodum &longs;e habet potentia in M.

1 Huius.

PROPOSITIO VI.

Sint duo vectes AB CD bifariam diui&longs;i in EF, quorum fulcimenta &longs;int. in BD; &longs;itq; pondus G in EF vtriq; vecti appen&longs;um, ita ut ex vtroq; æqualiter ponderet; duæq; &longs;int potentiæ in AC æquales pondus &longs;u&longs;tinentes. Dico unam quamq; potentiam in AC &longs;ubquadruplam e&longs;­&longs;e ponderis G.

Cùm enim potentiæ in AC totum &longs;u&longs;tineant pon­dus G, potentiaq; in A ad partem ponderis, quod &longs;u&longs;tinet, &longs;it vt BE ad BA; po­tentia verò in C ad partem ip&longs;ius G, quod &longs;u&longs;tinet, ita &longs;it vt DF ad DC; & vt BE ad BA, ita e&longs;t DF ad DC;

erit potentia in A ad partem ponderis, quod &longs;u&longs;tinet, vt poten­tia in C ad ip&longs;ius ponderis, quod &longs;u&longs;tinet, partem; & potentiæ in AC &longs;unt æquales; æquales igitur erunt partes ponderis G, quæ à potentiis &longs;u&longs;tinentur. quare vnaquæq; potentia in A C di­midium &longs;u&longs;tinebit ponderis G. Potentia verò in A &longs;ubdupla e&longs;t ponderis, quod &longs;u&longs;tinet: ergo potentia in A dimidio dimidii, hoc e&longs;t quartæ portioni ponderis G æqualis erit; ideoq; &longs;ubquadrupla erit ponderis G. neq; aliter demon&longs;trabitur potentiam in C &longs;ub­quadruplam e&longs;&longs;e eiu&longs;dem ponderis G. quod demon&longs;trare opor­tebat.

2 Huius. de vecte.

Si verò tres &longs;int vectes AB CD EF bifariam di­ui&longs;i in GHk, quorum fulci menta &longs;int BDF; & pondus L eodem modo in GHK appen&longs;um; &longs;intq; tres potentiæ in ACE æquales pondus &longs;u&longs;tinentes; &longs;imiliter o&longs;tendetur vnamquamque po­tentiam &longs;ub&longs;excuplam e&longs;&longs;e ponderis L. atq; hoc ordine &longs;i quatuor e&longs;&longs;ent vectes, & quatuor potentiæ; erit vnaquæq; potentia &longs;uboctupla ponderis. atq; ita deinceps in infinitum.

PROPOSITIO VII.

Si tribus duarum trochlearum orbiculis, quarum altera &longs;upernè vnico duntaxat, altera verò infer­nè duobus autem in&longs;ignita orbiculis, ponderiq; alligata con&longs;tituta fuerit, funis circumponatur; altero eius extremo alicubi religato, altero verò à potentia pondus &longs;u&longs;tinente retento; erit potentia ponderis &longs;ubquadrupla.

Sit pondus A; &longs;int tres orbiculi, quorum centra BCD; orbiculu&longs;q;, cuius centrum D, &longs;it trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ; quorum verò &longs;unt centra BC, &longs;int trochleæ ponderi A alligatæ; funi&longs;q; EFGHkLNOP per omnes circumducatur orbiculos, qui religetur in E; &longs;itq; vis in P &longs;u&longs;tinens pondus A. dico potentiam in P &longs;ubquadruplam e&longs;&longs;e ponderis A. ducantur kL GF ON per rotularum centra, & horizonti æquidi&longs;tantes, quæ (ex iis, quæ dicta &longs;unt) tanquam vectes erunt. & quoniam propter vectem, &longs;iue libram kL, cuius fulcimentum, &longs;iue centrum e&longs;t in me dio, tàm &longs;u&longs;tinet funis kG, quàm LN, cùm in neutram partem fiat motus. nec non propter vectem GF, è cuius medio veluti &longs;u&longs;pen&longs;um dependet onus; &longs;i duæ e&longs;&longs;ent in GF potentiæ, &longs;eu in HE (e&longs;t enim par vtriu&longs;q; &longs;itus ratio, vt iam &longs;epius dictum e&longs;t) e&longs;&longs;ent vtiq; huiu&longs;modi potentiæ inuicem æquales. quare ita &longs;u&longs;tinet funis HG, vt EF. &longs;imiliter o&longs;ten detur funem PO tàm &longs;u&longs;tinere, quàm LN: quare funes PO kG EF LN æqualiter &longs;u&longs;tinent. æqualiter igitur funis PO &longs;u&longs;tinet, vt kG. &longs;i ergo duæ intelligantur e&longs;

&longs;e potentiæ in OG, &longs;eu in PH, quod idem e&longs;t, pondus nihilominus &longs;u&longs;tinentes, quemadmodum funes &longs;u&longs;tinent, æquales vtiq; e&longs;&longs;ent; & GF ON duorum vectium vires gerent; quorum fulci menta erunt FN, & pondus A in BC medio vectium appen&longs;um. & quoniam omnes funes æqualiter &longs;u&longs;tinent, tàm &longs;u&longs;tinebunt duo PO LN, quàm duo KGEF; tàm igitur &longs;u&longs;tinebit vectis ON, quàm vectis GF. quare in vtroq; vecte ON GF æquali ter pondus ponderabit. erit ergo vnaquæq; potentia in PH &longs;ubquadrupla ponderis A. & cùm funis KG potentiæ loco &longs;umatur, quippè qui haud &longs;ecus &longs;u&longs;tinet, quàm PO; erit potentia in P &longs;u&longs;tinens pon­dus A ip&longs;ius ponderis &longs;ubquadrupla. quod demon&longs;trare oportebat.

1 Huius. Ex2 Cor. 2 Huius. 6 Huius.

COROLLARIVM I.

Hinc manife&longs;tum e&longs;t vnumquemq; funem EF GK LN OP quartam &longs;u&longs;tinere partem pon­deris A.

COROLLARIVM II.

Patet etiam orbiculum, cuius centrum C, non minus eo, cuius centrum e&longs;t B, &longs;u&longs;tinere.

ALITER.

Adhuc ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;i duæ e&longs;&longs;ent potentiæ æquales pondus A &longs;u&longs;tinentes, vna in O altera in C; e&longs;&longs;et vnaquæq; dictarum potentiarum ponderis A &longs;ubtripla. &longs;ed quoniam vectis GF, cuius fulcimentum e&longs;t F bifariam diui&longs;us e&longs;t in C; &longs;i igitur ponatur in G potentia idem pondus &longs;u&longs;tinens, vt potentia in C; erit potentia in G &longs;ubdupla potentiæ, quæ e&longs; &longs;et in C; nam &longs;i potentia in C &longs;e ip&longs;a pon­dus in C appen&longs;um &longs;u&longs;tineret, e&longs;&longs;et vtiq; ip&longs;i ponderi æqualis; & idem pondus, &longs;i à potentia in G &longs;u&longs;tineretur, e&longs;&longs;et ip&longs;ius potentiæ in G duplum; potentia veró in C &longs;ubtripla e&longs;&longs;et ponderis A; ergo potentia in G &longs;ub&longs;excupla e&longs;&longs;et ponderis A. Cùm itaq; potentia in O &longs;ubtripla &longs;it ponderis A, & potentia in G &longs;ub&longs;excupla; erunt vtræq; &longs;i­mul potentiæ in OG ip&longs;ius ponderis A &longs;ub duplæ. tertia enim pars cum &longs;exta dimi­dium efficit. quoniam autem potentiæ in OG, &longs;iue in PH (vt prius dictum e&longs;t) &longs;unt inter &longs;e æquales, ac vtræq; &longs;imul &longs;ubduplæ &longs;unt ponderis A. erit vnaquæq; poten

tia in P H ip&longs;ius A &longs;ubquadrupla. Potentia igitur in P &longs;u&longs;tinens pondus A ip&longs;ius ponderis A &longs;ubquadrupla erit. quod erat o&longs;ten­dendum.

Ex 4 Huius 2 Huius. de vecte.

Si verò funis religetur in E, & &longs;ecundùm quatuor adhuc circumuoluatur orbiculos, per ueniatq; ad P. &longs;imiliter o&longs;tendetur potentiam in P &longs;ubqua­druplam e&longs;&longs;e ponderis A. idem enim e&longs;t, ac &longs;i funis re­ligatus e&longs;&longs;et in L, potentiaq; &longs;u&longs;tineret pondus fune tribus tantùm orbiculis circumdu­cto, quorum centra e&longs;&longs;ent B CQ. orbiculus enim cuius centrum D e&longs;t pœnitus inu­tilis.

PROPOSITIO VIII.

Sint duo vetes AB CD bifariam diui&longs;i in EF, quorum fulcimenta &longs;int AC, & pondus G in punctis EF vtriq; vecti &longs;it appen&longs;um, ita vt ex vtroq; æqualiter ponderet; tre&longs;q; &longs;int potentiæ æquales in BDE pondus G &longs;u&longs;tinentes. Dico vnamquamq; &longs;eor&longs;um ex dictis potentiis &longs;ub­quintuplam e&longs;&longs;e ponderis G.

Quoniam enim pondus G appen&longs;um e&longs;t in EF, & tres &longs;unt potentiæ in EBD æquales; ideo potentia in E partem tantùm ponderis G &longs;u&longs;tinebit ip&longs;i potentiæ in E æqualem; potentiæ verò in BD partem &longs;u&longs;tinebunt reliquam; & pars, quam &longs;u&longs;tinet B, erit ip&longs;ius dupla; pars autem, quam &longs;u

&longs;tinet D, erit &longs;imiliter ip&longs;ius D dupla; propter proportionem BA ad AE, & DC ad CF. Cùm itaq; potentiæ in BD &longs;int æquales, erunt (ex iis, quæ &longs;upra dictum e&longs;t) partes ponderis G, quæ à potentiis BD &longs;u&longs;tinentur, inter &longs;e &longs;e æquales; & vnaquæq; dupla eius partis, quæ à potentia in E &longs;u&longs;tinetur. diuidatur er­go pondus G in tres partes, quarum duæ &longs;int inter &longs;e &longs;e æquales, nec non vnaquæq; &longs;eor&longs;um alterius tertiæ partis dupla. quod fiet, &longs;i in quinq; partes æquales HKLMN diuidatur; pars enim compo&longs;ita ex duabus partibus kL dupla e&longs;t partis H; pars quoq; MN eiu&longs;dem partis H e&longs;t &longs;imiliter dupla. quare & pars kL parti MN erit æqualis. Su&longs;tineat autem potentia in E partem H; & potentia in B partes KL; potentia verò in D partes MN: tres igitur potentiæ æquales in BDE totum &longs;u&longs;tinebunt pondus G; & vnaquæq; potentia in BD duplum &longs;u&longs;tinebit eius, quod &longs;u&longs;tinet potentia in E. Cùm itaq; potentia in E partem H &longs;u&longs;ti­neat, quæ quinta e&longs;t pars ponderis G, ip&longs;iq; &longs;it æqualis; erit potentia in E &longs;ubquintupla ponderis G. & quoniam potentia in B partes kL &longs;u&longs;tinet, quæ quidem duplæ &longs;unt potentiæ B, & partis H; erit quoq; potentia in B ip&longs;i H æqualis: quare &longs;ubquintupla erit ponderis G. Non aliter o&longs;tendetur potentiam in D &longs;ubquintu­plam e&longs;&longs;e ponderis G. vnaquæq; igitur potentia in BDE &longs;ubquin­tupla e&longs;t ponderis G. quod demon&longs;trare oportebat.

2 Huius. de vecte. In 6 Huius

Si verò &longs;int tres vectes AB CD EF bifariam diui&longs;i in GHk, quorum fulcimenta &longs;int ACE; & pondus L eodem modo in GHk &longs;it ap­pen&longs;um; quatuorq; &longs;int po­tentiæ æquales in BDFG pondus L &longs;u&longs;tinentes; &longs;imili modo o&longs;tendetur vnam­quamq; potentiam in BD FG &longs;ub&longs;eptuplam e&longs;&longs;e ponderis L. & &longs;i quatuor e&longs;&longs;ent vectes, & quinq; potentiæ æquales pon­dus &longs;u&longs;tinentes; eodem quoq; modo o&longs;tendetur vnamquamq; potentiam &longs;ubnonuplam e&longs;&longs;e ponderis. atq; ita deinceps.

PROPOSITIO VIIII.

Si quatuor duarum trochlearum binis orbi­culis, quarum altera &longs;upernè, altera vero in­fernè, ponderiq; alligata, di&longs;po&longs;ita fuerit, circumducatur funis; altero eius extremo inferiori trochleæ religato, altero verò à potentia pon­dus &longs;u&longs;tinente retento: erit potentia ponderis &longs;ubquintupla.

Sit pondus A, cui alligata &longs;it trochlea duos habens orbiculos, quorum centra &longs;int BC; &longs;itq; trochlea &longs;ur&longs;um appen&longs;a duos alios ha­bens orbiculos, quorum centra &longs;int DE; funi&longs;q; per omnes circumducatur orbiculos, qui tro­chleæ inferiori religetur in F; &longs;itqué potentia in G &longs;u&longs;tinens pondus A. dico poten­tiam in G &longs;ubquintuplam e&longs;&longs;e ponderis A. ducantur Hk LM per centra BC horizon­ti æquidi&longs;tantes, quas eodem modo, quo &longs;u­pra dictum e&longs;t, e&longs;&longs;e tanquam vectes o&longs;tende­mus, quorum fulcimenta kM, & pondus A ex medio vtriu&longs;q; vectis BC &longs;u&longs;pen&longs;um, & tres potentiæ in LHC pondus &longs;u&longs;tinentes, quas &longs;imili modo æquales e&longs;&longs;e demon&longs;trabimus; funes enim idem efficiunt, ac &longs;i e&longs;&longs;ent potentiæ. & quoniam pondus æqualiter ex vtroq; ve­cte HK LM ponderat, quod quidem o&longs;ten­detur quoque, vt in præcedentibus demon­&longs;tratum e&longs;t: erit vnaquæq; potentia, tùm in L, &longs;eu in G, quod idem e&longs;t; tùm in H, atq; in C, hoc e&longs;t in F, &longs;ubquintupla ponderis A. Potentia ergo in G &longs;u&longs;tinens pondus A ip&longs;ius A &longs;ubquintupla erit. quod o&longs;tendere opor­tebat.

Si verò funis in F adhuc de­feratur circa alium orbiculum, cuius centrum N, qui religetur in O; &longs;imiliter duplici medio (vt in &longs;eptima huius) demon&longs;trabitur potentiam in G pon­dus A &longs;u&longs;tinentem &longs;ub&longs;excuplam e&longs;&longs;e ponderis A. Primùm quidem ex tribus vectibus LM Hk FP, quorum fulcimenta &longs;unt MkP, & pondus in me dio vectium appen&longs;um; & tres potentiæ in LHF æquales pondus &longs;u&longs;tinéres. deinde ex potentiis in LHN, quarum vnaquæq; &longs;ubquintupla e&longs;&longs;et ponderis A. e&longs;&longs;ent enim ambæ &longs;imul potentiæ in LH &longs;ubduplæ &longs;exquialteræ ip&longs;ius ponderis, potentia verò in F &longs;ubdecupla e&longs;&longs;et, cùm &longs;it ip&longs;ius N &longs;ubdupla: &longs;ed duæ quin tæ cùm decima dimidium efficiunt, quòd &longs;i per terna diui datur, &longs;exta pars ponderis re&longs;pondebit vnicuiq; potentiæ in LHF. ex quibus patet potentiam in G &longs;ub&longs;excuplam e&longs;&longs;e ponderis A. &longs;imiliterq; demon&longs;trabitur vnumquemque orbiculum æqualem &longs;u&longs;tinere por­tionem.

Quòd &longs;i, vt in tertia figura funis in O protrahatur; per aliumq; circumducatur orbi­culum, cuius centrum Q; qui deinde in R trochleæ relige­tur inferiori; erit potentia in G ponderis &longs;ub&longs;eptupla. atq; ita in infinitum procedendo proportio potentiæ ad pon­dus quotcunq; &longs;ubmulti­plex inueniri poterit. dein­de &longs;emper o&longs;tendetur vt in præcedentibus; &longs;i potentia pondus &longs;u&longs;tinens fuerit, vel &longs;ubquadrupla, vel &longs;ubquitu­pla, vel quouis alio modo &longs;e habebit ad pondus; &longs;imiliter vnumquemque funem, vel quartam, vel quintam, vel quamuis aliam partem &longs;u&longs;ti­nere ponderis, quemadmo­dum potentia ip&longs;a; funes e­nim idem efficiunt, ac &longs;i tot e&longs;&longs;ent potentiæ: orbiculi verò, ac &longs;i tot e&longs;&longs;ent vectes.

8 Huius. Ex 6 huius Ex 8 huius Ex 8 Huius

COROLLARIVM

Ex his manife&longs;tum e&longs;t orbiculos trochleæ, cui e&longs;t alligatum pondus, efficere, vt pondus mino­re &longs;u&longs;tineatur potentia, quàm &longs;it ip&longs;um pondus; quod quidem trochleæ &longs;uperioris orbiculi non efficiunt.

Noui&longs;&longs;e tamen oportet, quòd (vt fieri &longs;olet) inferioris trochleæ orbiculus, cuius centrum N, minor e&longs;&longs;e debet eo, cuius centrum C; hic autem minor adhuc eo, cuius centrum B; ac deniq; &longs;i plures fuerint orbiculi in trochlea inferiori ponderi alligata, &longs;emper cæteris maior e&longs;&longs;e debet, qui annexo ponderi e&longs;t propinquior. oppo&longs;ito autem modo di&longs;ponendi &longs;unt in trochlea &longs;uperiori. quod fieri con&longs;ueuit, ne funes inuicem complicentur; nam quantùm ad orbiculos attinet, &longs;iue magni fuerint, &longs;iue parui, nihil refert; cùm &longs;emper idem &longs;equatur.

Præterea notandum e&longs;t, quod etiam ex dictis facilè patet, &longs;i funis, &longs;iue religetur in R trochleæ inferiori, &longs;iue in S, maximam indè oriri differentiam inter potentiam, & pondus: nam &longs;i religetur in S, erit potentia in G ponderis &longs;ub&longs;excupla. &longs;i verò in R, &longs;ub&longs;eptupla. quod trochleæ &longs;uperiori non contingit, quia &longs;iue religetur funis (vt in præcedenti figura) in T, &longs;iue in O; &longs;emper potentia in G &longs;ub&longs;excupla erit ip&longs;ius ponderis.

Po&longs;t hæc con&longs;iderandum e&longs;t, quonam modo vis moueat pondus; necnon potentiæ mouentis, ponderi&longs;q; moti &longs;patium, atque tempus.

PROPOSITIO X.

Si funis orbiculo trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ fuerit circumuolutus, cuius altero extremo &longs;it alligatum pondus; alteri autem mouens collocata &longs;it potentia: mouebit hæc vecte horizonti &longs;em­per æquidi&longs;tante.

Sit pondus A, &longs;it orbiculus trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ' cuius centrum K; &longs;it deinde funis HBCDEF aligatus ponderi A in H, orbiculoq; circumductus; &longs;itq; trochlea ita in L appen&longs;a, & nullum alium habeat motum præter liberam orbiculi circa axem ver&longs;ionem; &longs;itq; potentia in F mouens pondus A. Dico potentiam in F &longs;emper mouere pondus A vecte horizonti æquidi&longs;tante. ducatur BKE horizonti æquidi&longs;tans; &longs;intq; BE puncta, vbi funes BH, & EF circulum tangunt; erit BkE vectis, cuius fulcimentum e&longs;t in eius medio k. &longs;icut &longs;upra o&longs;ten&longs;um e&longs;t. dum itaq; vis in F deor&longs;um tendit ver&longs;us M, vectis EB mouebitur, cùm totus orbiculus moueatur,

hoc e&longs;t circumuertatur. dum igitur F e&longs;t in M, &longs;it punctum E vectis v&longs;q; ad I motum; B autem v&longs;q; ad C, ita vt vectis &longs;it in CI. fiat deinde NM æqualis ip&longs;i FE: & quando punctum E erit in I, tunc funis punctum, quod erat in E, erit in N: quod autem erat in B erit in C; ita vt ducta CI per centrum K tran&longs;eat. dum autem B e&longs;t in C, &longs;it punctum H in G; eritq; BH ip&longs;i CBG æqualis; cùm &longs;it idem funis. & quoniam dum EF tendit in NM, adhuc &longs;emper remanet EFM horizonti perpendicularis, circulumq; tangens in puncto E; ita vt ducta à puncto E per centrum k, &longs;it &longs;emper horizonti æquidi&longs;tans. quod idem euenit funi BG, & puncto B. dum igitur circulus, &longs;iue orbiculus circumuertitur, &longs;emper mouetur vectis EB, &longs;emperq; adhuc remanet alius vectis in EB. &longs;iquidem ex ip&longs;ius rotulæ natura, in qua &longs;emper dum mouetur, remanet diameter ex B in E (quæ vectis vicem gerit) euenit, vt recedente vna, &longs;emper altera &longs;uccedat; eiu&longs;modi durante circumductione: atq; ita fit, vt potentia &longs;emper moueat pondus vecte EB horizonti æquidi&longs;tante. quod demon&longs;trare opor­tebat.

1 Huius.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;patium potentiæ pondus mouentis e&longs;t æquale &longs;patio eiu&longs;dem ponderis moti.

Quoniam enim o&longs;ten&longs;um e&longs;t, dum F e&longs;t in M, pondus A, hoc e&longs;t punctum H e&longs;&longs;e in G; & cùm funis HBCDEF &longs;it æqualis GBCDENFM, e&longs;t enim idem funis; dempto igitur communi GBCDENF, erit HG ip&longs;i FM æqualis. &longs;imiliterq; o&longs;tende­tur, de&longs;cen&longs;um F &longs;emper æqualem e&longs;&longs;e a&longs;cen&longs;ui H. ergo &longs;patium potentiæ æquale e&longs;t &longs;patio ponderis. quod erat demon&longs;tran­dum.

Præterea potentia idem pondus per æquale &longs;patium in æquali tempore mouet, tàm fune hoc modo orbiculo trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ circumuoluto, quàm &longs;ine trochlea: dummo­do ip&longs;ius potentiæ lationes in velocitate &longs;int æ­quales.

Ii&longs;dem po&longs;itis &longs;it aliud pondus P æquale ponderi A, cui alligatus &longs;it funis TQ horizonti perpendicularis; et &longs;it TQ ip&longs;i HB æqualis; moueatqué potentia in Q pondus P &longs;ur&longs;um ad rectos angulos horizonti, quem admodum mouetur pondus A. dico per æquale &longs;patium in eodem tempore potentiam in Q pondus P, & potentiam in F pondus A mouere. quod idem e&longs;t, ac &longs;i e&longs;&longs;et idem pondus in æquali tempore motum; &longs;icut propo&longs;uimus. Pro­ducatur EF in S, & TQ in R; fiantq; QR FS non &longs;olum inter &longs;e &longs;e, verùm etiam ip&longs;i BH æquales. Cùm autem TQ QR &longs;int ip&longs;is HB FS æquales, & vis in Q moueat pondus P per rectam T QR; vis autem in F moueat A per rectam HB, & velocitates

motuum vtriu&longs;q; potentiæ &longs;int æquales; tunc in eodem tempore potentia in Q erit in R, & potentia in F erit in S; cùm &longs;patia &longs;int æqualia. &longs;ed dum potentia in Q e&longs;t in R, pondus P, hoc e&longs;t punctum T erit in Q; cùm TQ &longs;it ip&longs;i QR æqualis. & dum potentia in F e&longs;t in S, pondus A, hoc e&longs;t punctum H erit in B; &longs;ed &longs;patium TQ æquale e&longs;t &longs;patio HB, potentiæ ergo in FQ æquali ter motæ pondera PA æqualia per æqualia &longs;patia in eodem tempore mouebunt. quod erat demon&longs;trandum

PROPOSITIO XI.

Si funis orbiculo trochleæ ponderi alligatæ fuerit circumuolutus, qui in altero eius extre­mo alicubi religetur, altero autem à potentia mouente pondus appræhen&longs;o; vecte &longs;emper horizonti æqui&longs;tante potentia mouebit.

Sit pondus A; Sit orbiculus. CED trochleæ ponderi A alli­gatæ ex kH; &longs;itq; KH ad rectos angulos horizonti, ita vt pon­dus &longs;emper trochleæ motum, &longs;i­ue &longs;ur&longs;um, &longs;iue deor&longs;um factum &longs;equatur; &longs;itq; orbiculi centrum K; & funis orbiculo circumuo­lutus &longs;it BCDEF, qui relige­tur in B, ita vt in B immobilis maneat; & &longs;it potentia in F mo­uens pondus A. dico potentiam in F &longs;emper mouere pondus A vecte horizonti æquidi&longs;tante. &longs;int BC EF inter &longs;e &longs;e, ip&longs;iq; kH æ­quidi&longs;tantes, & eiu&longs;dem kH horizonti perpendiculares, tangente&longs;q; circulum CED in EC punctis; et connectatur EC, quæ per centrum k tran&longs;ibit, horizontiq; æquidi&longs;tans erit; &longs;icuti prius dictum e&longs;t. Quoniam enim orbiculus CED circa eius centrum K vertitur; ideo dum vis in F trahit &longs;ur&longs;um punctum E, deberet punctum C de&longs;cendere, ac trahere deor&longs;um B; &longs;ed fu

nis in B e&longs;t immobilis, & BC descendere non pote&longs;t; quare dum potentia in F trahit &longs;ur&longs;um E, totus orbiculus &longs;ur&longs;um mouebitur; ac per con&longs;equens tota trochlea, & pondus; & EkC erit tanquam vectis, cuius fulcimentum erit C; e&longs;t enim punctum C propter BC ferè immobile, potentia verò mouens vectem e&longs;t in F fune EF, & pondus in k appen&longs;um. quòd &longs;i punctum C omnino fuerit immobile, moueaturq; vectis EC in NC; & diuidatur NC bifariam in L: erunt CL LN ip&longs;is Ck KE æquales. quare &longs;i vectis EC e&longs;&longs;et in CN, punctum k e&longs;&longs;et in L; & &longs;i ducatur LM horizonti perpendicularis, quæ &longs;it etiam æqualis kH; e&longs;&longs;et pondus A, hoc e&longs;t punctum H in M. &longs;ed quoniam potentia in F dum tendit &longs;ur­&longs;um mouendo orbiculum, &longs;emper mouetur &longs;uper rectam EFG, quæ &longs;emper e&longs;t quoq; æquidi&longs;tans BC; nece&longs;&longs;e erit orbiculum trochleæ &longs;emper inter li­neas EG BC e&longs;&longs;e: & centrum k, cum &longs;it in medio, &longs;uper rectam lineam HkT &longs;emper moueri. Itaq; ducatur per L linea PTLQ horizonti, & EC æquidi&longs;tans, quæ &longs;ecet Hk pro­ductam in T; & centro T, &longs;patio verò TQ, circulus de&longs;criba
tur QRPS, qui æqualis erit circulo CED; & puncta PQ tangent funes FE BC in PQ punctis.
rectangulum enim e&longs;t PECQ, & PT TQ ip&longs;is EK kC &longs;unt æquales. deinde per T ducatur R TS diameter circuli PQS æquidi&longs;tans ip&longs;i NC; fiatqué TO æqua lis kH. dum autem centrum k motum erit v&longs;q; ad lineam PQ, tunc centrum k erit in T. o&longs;ten&longs;um e&longs;t enim centrum orbiculi &longs;uper rectam HT &longs;emper moueri. idcirco vt centrum k &longs;it in linea PQ ip&longs;i EC æquidi&longs;tante, nece&longs;&longs;e e&longs;t vt &longs;it in T. & vt vectis EC eleuetur in angulo ECN, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt &longs;it in RS, non au­tem in CN: angulus enim RSE angulo NCE e&longs;t æqualis, & &longs;ic fulcimentum C non e&longs;t penitus immobile. cùm totus orbiculus &longs;ur&longs;um moueatur, toru&longs;q; mutet totum locum; habet tamen C ratio nem fulcimenti, quia minus mouetur C, quàm k, & E: punctum enim E mouetur v&longs;q; ad R, & K v&longs;q; ad T, punctum verò C v&longs;q; ad S tantùm. quare dum centrum K e&longs;t in T, po&longs;itio orbiculi erit QR PS: & pondus A. hoc e&longs;t punctum H erit in O; cùm TO &longs;it æqualis kH; po&longs;itio verò EC, &longs;cilicet vectis moti, erit RS, potentiaq; in F mota erit &longs;ur&longs;um per rectam EFG. eodem autem tempore, quo k erit in T, &longs;it potentia in G: dum autem vectis EC hoc modo mouetur, adhuc &longs;emper remanent GP BQ inter &longs;e &longs;e æ­quidi&longs;tantes, atq; horizonti perpendiculares, ita vt vbi orbiculum tangunt, vt in punctis PQ; &longs;emper linea PQ erit diameter orbiculi, & tanquam vectis horizonti æquidi&longs;tans. dum igitur orbi­culus mouetur, & circumuertitur, &longs;emper etiam mouetur vectis EC, & &longs;emper remanet alius vectis in orbiculo horizonti æqui&longs;tans, vt PQ; ita vt potentia in F &longs;emper moueat pondus vecte horizonti æquidi&longs;tante, cuius fulcimentum erit &longs;emper in linea CB; & pondus in medio vectis appen&longs;um; potentiaq; in linea EG. quod erat o&longs;tendendum.

Ex 1 huius Ex 2 huius Ex 34 primi. 29 Primi.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;patium potentiæ pondus mouentis duplum e&longs;t &longs;patii eiu&longs;dem ponderis moti.

Cùm enim o&longs;ten&longs;um &longs;it, dum k e&longs;t in T, pondus A, hoc e&longs;t punctum H e&longs;&longs;e in O, & in eodem etiam tempore potentiam in F e&longs;&longs;e in G: & quoniam funis BCDEF e&longs;t æqualis funi BQS PG; funis enim e&longs;t idem; & funis circa &longs;emicirculum CDE e&longs;t æqualis funi circa &longs;emicirculum QSP; demptis igitur communibus BQ, & FP; erit reliquus FG ip&longs;is CQ, & EP &longs;imul &longs;umptis æqualis. &longs;ed EP ip&longs;i TK e&longs;t æqualis, & CQ ip&longs;i quoq; Tk æqualis, &longs;unt enim Pk TC parallelogramma rectangula; quare lineæ EP CQ &longs;imul ip&longs;ius Tk duplæ erunt. funis igitur FC ip&longs;ius TK duplus erit. & quoniam kH e&longs;t æqualis TO, dempto communi kO, erit kT ip&longs;i HO æqualis; quare funis FG ip&longs;ius HO duplus erit; hoc e&longs;t &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis duplum. quod erat demon&longs;trandum.

Potentia deinde idem pondus in æquali tem­pore per dimidium &longs;patium mouebit fune circa orbiculum trochleæ ponderi alligatæ reuoluto, quàm &longs;ine trochlea; dummodo ip&longs;ius potentiæ velocitates motuum &longs;int æquales.

Sit enim (ii&longs;dem po&longs;itis) aliud pondus V æqua le ponderi A, cui alligatus &longs;it funis 9X; &longs;itq; potentia in X mouens pondus V. dico &longs;i vtriu&longs;q; potentiæ motuum velocitates &longs;int æquales, in eodem tempore potentiam in F mouere pondus A per dimidium &longs;patium eius, per quod à potentia in X mouetur pondus V; quod idem e&longs;t, ac &longs;i e&longs;&longs;et idem pondus in æquali tempore motum. Moueat potentia in X pondus V, potentiaq; perueniat in Y; &longs;itq; XY æqualis ip&longs;i FG; & fiat YZ æqualis X9, ita vt quando potentia in X erit in Y, &longs;it pondus V, hoc e&longs;t punctum 9 in Z. &longs;ed 9 Z e&longs;t æqualis FG,

cùm &longs;it æqualis XY; ergo 9 Z ip&longs;ius HO dupla erit. Itaq; dum potentiæ erunt in GY, pondera AV erunt in OZ. in eodem autem tempore erunt potentiæ in GY, ip&longs;arum enim velocitates motuum &longs;unt æquales; quare vis in F pondus A in eodem tempore mouebit per dimidium &longs;patium eius, per quod mouetur à potentia in X pondus V: & pondera &longs;unt æqualia; Potentia ergo idem pondus in æquali tempore per dimidium &longs;patium mouebit fune, trochleaq; hoc modo ponderi alligata, quàm &longs;ine trochlea; dum modo potentiæ motuum velocitates &longs;int æquales. quod erat de­mon&longs;trandum.

PROPOSITIO XII.

Si funis circa plures reuoluatur orbiculos, al­tero eius extremo alicubi religato, altero au­tem à potentia pondus mouente detento; potentia vectibus horizonti &longs;emper æquidi&longs;tantibus mouebit.

Sit pondus A, &longs;it orbiculus CED tro­chleæ ponderi alligatæ ex kS ad rectos angulos horizonti; ita vt pondus &longs;emper eius motum &longs;ur&longs;um, ac deor&longs;um factum &longs;equa­tur. &longs;it deinde orbiculus circa centrum L trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ &longs;itq; funis circa orbiculos reuolutus BCDEHMNO, qui religatus &longs;it in B; &longs;itq; vis in O mouens pondus A mouendo &longs;e deor&longs;um per OP. dico potentiam in O &longs;emper mouere pon­dus A vectibus horizonti &longs;emper æquidi­&longs;tantibus. ducatur NH per centrum L horizonti æquidi&longs;tans, quæ erit vectis orbi­culi, cuius centrum e&longs;t L. ducatur deinde EC per centrum k &longs;imiliter horizonti æqui di&longs;tans, quæ etiam erit vectis orbiculi, cu­ius centrum e&longs;t k. Moueatur potentia in O deor&longs;um, quæ dum deor&longs;um mouetur, vectem NH mouebit; & dum vectis moue­tur, N deor&longs;um mouebitur, H verò &longs;ur­&longs;um, vti &longs;upra dictum e&longs;t. dum autem H mouetur &longs;ur&longs;um, mouet etiam &longs;ur&longs;um E; & vectem EC, cuius fulcimentum e&longs;t C, &longs;ed fulcimentum C non pote&longs;t mouere deor­&longs;um B; ideo orbiculus, cuius centrum K, &longs;ur

&longs;um mouebitur, & per con&longs;equens trochlea, & pondus A; vt in præcedenti dictum e&longs;t. & quoniam ob eandem cau&longs;am in præce­dentibus a&longs;signatam in HN, & EC &longs;emper remanent vectes horizonti æquidi&longs;tantes; potentia ergo mouens pondus A &longs;emper eum mouebit vectibus horizonti æquidi&longs;tantibus. quod erat o­&longs;tendendum.

1, Et 10 Huius. 11 huius. 10 Huius.

Et &longs;i funis circa plures &longs;it reuolutus orbiculos; &longs;imiliter o&longs;tende­tur, potentiam mouere pondus vectibus horizonti &longs;emper æqui­di&longs;tantibus: & vectes orbiculorum trochleæ &longs;uperioris &longs;emper e&longs;&longs;e, vt HN, quorum fulcimenta erunt &longs;emper in medio: vectes au­tem orbiculorum trochleæ inferioris &longs;emper exi&longs;tere, vt EC; quo­rum fulcimenta erunt in extremitatibus vectium.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;patium potentiæ duplum e&longs;t &longs;patii ponderis.

Sit motum centrum K v&longs;q; ad centrum R; & orbiculus &longs;it FTG. deinde per centrum R ducatur GF ip&longs;i EC æquidi&longs;tans: tangent funes EH CB orbiculum in GF punctis. fiat deniq; RQ æqua lis KS. dum igitur k erit in R; pondus A, &longs;cilicet punctum S erit in q. & dum centrum orbiculi e&longs;t in R, &longs;it potentia in O mota in P. & quoniam funis BCDEHMNO e&longs;t æqualis funi BFT GHMNP; e&longs;t enim idem funis; & FTG æqualis e&longs;t CDE; demptis igitur communibus BF, & GHMNO, erit reliquus OP ip&longs;is FCEG &longs;imul &longs;umptis æqualis: & per con&longs;equens duplus kR, & QS & cùm OP &longs;it &longs;patium potentiæ motæ, & SQ &longs;patium ponderis moti; erit &longs;patium potentiæ duplum &longs;patii ponderis. quod erat o&longs;tendendum.

Præterea potentia idem pondus in æquali tempore per dimidium &longs;patium mouebit fune circa duos orbiculos reuoluto, quorum vnus &longs;it trochleæ &longs;uperioris, alter verò &longs;it trochleæ ponderi alligatæ; quàm &longs;ine trochleis: dummo­do ip&longs;ius potentiæ lationes &longs;int æqualiter ve­loces.

Ii&longs;dem namq; po&longs;itis, &longs;it pondus V æquale ip&longs;i A, cui alliga­tus &longs;it funis X9; &longs;itq; potentia in X mouens pondus V; quæ dum pondus mouet, perueniat in Y: fiant qué XY Z9 ip&longs;i OP æquales; erit Z9 dupla QS. & &longs;i vtriu&longs;­que potentiæ velocitates mo­tuum &longs;int æquales; patet pon­dus V duplum pertran&longs;ire &longs;pa­tium in eodem tempore eìus, quod pertran&longs;it pondus A. in eodem enim tempore potentia in X peruenit ad Y, & potentia in O ad P; ponderaq; &longs;imiliter in Z Q. quod erat demon&longs;tran­dum.

PROPOSITIO XIII.

Fune circa &longs;ingulos duarum trochlearum orbiculos, quarum altera &longs;upernè, altera verò infernè, ponderiq; alligata fuerit, reuoluto; altero etiam eius extremo inferiori trochleæ re­ligata, altero autem à mouente potentia deten­to: erit decur&longs;um trahentis potentiæ &longs;patium, moti ponderis &longs;patii triplum.

Sit pondus A; &longs;it BCD orbiculus trochleæ ponderi A ex EQ &longs;u&longs;pen&longs;o alligatæ; &longs;itq; orbiculi centrum E; &longs;it deinde FGH orbiculus trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ, cuius centrum k; &longs;itq; funis LFGHDCBM circa omnes reuolutus orbiculos, tro­chleæq; inferiori in L religatus: &longs;itq; in M potentia mouens. dico &longs;patium de­cur&longs;um à potentia in M, dum mouet pondus, triplum e&longs;&longs;e &longs;patii moti ponderis A. Moueatur potentia in M v&longs;q; ad N; & centrum E &longs;it motum v&longs;q; ad O; & L v&longs;que ad P; atq; pondus A, hoc e&longs;t pun­ctum Q v&longs;q; ad R; orbiculu&longs;q; motus, &longs;it TSV. ducantur per EO lineæ ST BD horizonti æquidi&longs;tantes, quæ inter &longs;e &longs;e quoq; æquidi&longs;tantes erunt. quoniam autem dum E e&longs;t in O, punctum Q e&longs;t in R; erit EQ æqualis OR, & EO ip&longs;i QR æqualis; &longs;imiliter LQ æqualis erit PR, & L P ip&longs;i QR æqualis. tres igitur QR EO LP inter &longs;e &longs;e æquales erunt; quibus etiam &longs;unt æquales BS DT. & quoniam funis LFGHDCBM æqualis e&longs;t funi PF GHTVSN, cùm &longs;it idem funis, & qui circa &longs;emicirculum TVS e&longs;t æqualis funi circa &longs;emicirculum BCD; demptis igitur communibus PFGHT' & SM; erit reliquus MN tribus BS LP DT &longs;imul &longs;umptis æqualis. BS verò LP DT &longs;imul tripli &longs;unt EO, & ex con&longs;equenti QR.

&longs;patium igitur MN translatæ potentiæ &longs;patii QR ponderis moti triplum erit. quod erat demon&longs;trandum.

Tempus quoq; huius motus manife&longs;tum e&longs;t, eadem enim potentia in æquali tempore &longs;patio &longs;ecundùm triplum ampliori &longs;ine huiu&longs;modi trochleis idem pondus mouebit, quàm cum ei&longs;dem hoc modo accomodatis. &longs;patium ponderis &longs;ine trochleis moti æquale e&longs;t &longs;patio potentiæ. & hoc modo in omnibus inueniemus tempus.

PROPOSITIO XIIII.

Fune circa tres duarum trochlearum orbiculos, quarum altera &longs;upernè vnico dumtaxat, al tera verò in&longs;ernè, duobus autem in&longs;ignita or­biculis, ponderi&qacute;ue alligata fuerit, reuoluto; altero eius e&longs;tremo alicubi religato, altero autem à potentia pondus mouente detento: erit decur­&longs;um trahentis potentiæ &longs;patium moti ponderis &longs;patii quadruplum.

Sit pondus A, &longs;int duo orbiculi, quorum cen­tra k I trochleæ ponderi alligatæ k a; ita vt pondus motum trochleæ &longs;ur&longs;um, & deor&longs;um &longs;emper &longs;equatur: &longs;it deinde orbiculus, cuius centrum L, trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ in <35>; &longs;itq; funis circa omnes orbiculos circumuolutus BCDEFGHZMNO, religatu&longs;q; in B; &longs;itq; potentia in O mouens pondus A. dico &longs;patium, quod mouendo pertran&longs;it potentia in O, qua­druplum e&longs;&longs;e &longs;patii moti ponderis A. moueantur orbiculi trochleæ ponderi alligatæ; & dum centrum k e&longs;t in R, centrum I &longs;it in S, & pondus A, hoc e&longs;t punctum ain b: erunt IS kR abinter &longs;e &longs;e æquales, itemq; k I ip&longs;i RS e­rit æqualis. orbiculi enim inter &longs;e &longs;e eandem &longs;emper &longs;eruant di&longs;tantiam; & k aip&longs;i R bæ­qualis erit. ducantur per orbiculorum centra lineæ FH QT EC VX NZ horizonti æquidi&longs;tantes, quæ tangent funes in FHQTEC VX NZ punctis, & inter &longs;e &longs;e quoq; æquidi&longs;tantes erunt: & EQ CT VN XZ non &longs;olum inter &longs;e &longs;e, &longs;ed etiam ip&longs;is IS KR abæquales erunt. & dum centra kI &longs;unt in RS, potentia in O &longs;it mota in P. & quoniam funis BCDEFGHZMNO e&longs;t æqualis funi BT9 QFGHXYVP, e&longs;t enim idem funis, & funes cir

ca T9Q XYV &longs;emicirculos &longs;unt æquales funibus, qui &longs;unt circa CDE ZMN; Demptis igitur communibus BT, QF GHX, & VO; erit OP æqualis ip&longs;is VN XZ CT QE &longs;imul &longs;umptis. quatuor verò VN ZX CT QE &longs;unt inter &longs;e &longs;e æquales, & &longs;imul quadruplæ kR, & ab; quare OP quadrupla erit ip&longs;ius ab. &longs;patium igitur potentiæ quadruplum e&longs;t &longs;patii ponderis. quod erat o&longs;tendendum.

Et &longs;i funis in P circa alium adhuc reuoluatur orbiculum ver&longs;us <35>, potentiaqué mouendo &longs;e deor&longs;um moueat &longs;ur&longs;um pondus; &longs;imi liter o&longs;tendetur &longs;patium potentiæ quadruplum e&longs;&longs;e &longs;patii ponderis.

Si verò funis in B circumuoluatur alteri orbiculo, qui deinde trochleæ in­feriori religetur; erit potentia in O &longs;u&longs;tinens pondus A &longs;ubquintupla ponderis. & &longs;i in O &longs;it potentia mouens pondus A; &longs;imiliter demon&longs;trabitur &longs;patium potentiæ in O quintuplum e&longs;&longs;e &longs;patii ponderis A.

Et &longs;i funis ita circa orbiculos apte­tur, vt potentia in O &longs;u&longs;tinens pon­dus &longs;it ponderis &longs;ub&longs;extupla; & loco potentiæ &longs;u&longs;tinentis ponatur in O po­tentia mouens pondus: eodem modo o&longs;tendetur &longs;patium potentiæ &longs;extu­plum e&longs;&longs;e &longs;patii ponderis moti. & &longs;ic procedendo in infinitum proportiones &longs;patii potentiæ ad &longs;patium ponderis moti quotcunq; multiplices inuenien­tur.

9 Huius.

COROLLARIVM I.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t ita &longs;e habere pondus ad potentiam ip&longs;um &longs;u&longs;tinentem, &longs;icuti &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis moti.

Vt &longs;i pondus A quintuplum &longs;it potentiæ in O pondus A &longs;u&longs;ti­nentis; erit & &longs;patium OP potentiæ pondus mouentis quintuplum &longs;patii abponderis moti.

COROLLARIVM II.

Patet etiam per ea, quæ dicta &longs;unt, orbiculos trochleæ, quæ ponderi e&longs;t alligata, efficere; vt à moto pondere minus, quàm à trahente poten­tia de&longs;cribatur &longs;patium; maioriq; tempore datum æquale &longs;patium de&longs;cribi, quàm &longs;ine illis. quod quidem orbiculi trochleæ &longs;uperioris non effi­ciunt.

Multiplici o&longs;ten&longs;a ponderis ad potentiam proportione, iam ex aduer&longs;o potentiæ ad pondus proportio multiplex o&longs;tendatur.

PROPOSITIO XV.

Si funis orbiculo trochleæ à potentia &longs;ur&longs;um detentæ fuerit circumuolutus; altero eius extre­mo alicubi religato, alteri verò pondere appen&longs;o; dupla erit ponderis potentia.

Sit trochlea habens orbiculum, cuius centrum A; & &longs;it pondus B alligatum funi CDEFG, qui circa orbiculum &longs;it re­uolutus, ac tandem religatus in G: &longs;itq; potentia in H &longs;u&longs;tinens pondus. dico potentiam in H duplam e&longs;&longs;e ponderis B. ducatur DF per centrum A horizonti æquidi&longs;tans. quoniam igitur potentia in H &longs;u&longs;tinet trochleam, quæ &longs;u&longs;tinet orbiculum in eius centro A, qui pondus &longs;u&longs;tinet; erit potentia &longs;u&longs;tinens orbiculum, ac &longs;i in A con&longs;tituta e&longs;&longs;et; ip&longs;a ergo in A exi&longs;tente, pondere verò in D appen&longs;o, funiq; CD religato; erit DF tanquam vectis, cuius fulcimentum erit F, pondus in D, & potentia in A. po­tentia verò ad pondus e&longs;t, vt DF ad ad FA, & DF dupla e&longs;t ip&longs;ius FA; Po­

tentia igitur in A, &longs;iue in H, quod idem e&longs;t, ponderis B dupla erit. quod demon&longs;trare oportebat.

3 Huius. de vecte.

Præterea con&longs;iderandum occurrit, cùm hæc omnia maneant, idem e&longs;&longs;e vnico exi&longs;tente fune CD EFG hoc modo orbiculo circum uoluto, ac &longs;i duo e&longs;&longs;ent funes CD FG in vecte &longs;iue libra DF al­ligati.

ALITER.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;i in G appen&longs;um e&longs;&longs;et pondus k æquale pon­deri B, pondera B k æqueponderabunt in libra DF, cuius centrum A. potentia verò in H &longs;u&longs;tinens pondera Bk e&longs;t ip&longs;is &longs;imul &longs;umptis æqualis, & pondera BK ip&longs;ius B &longs;unt dupla; potentia ergo in H ponderis B dupla erit. & quoniam funis religatus in G nihil a­liud efficit, ni&longs;i quòd pondus B &longs;u&longs;tinet, ne de&longs;cendat; quod idem efficit pondus k in G appen&longs;um: potentia igitur in H &longs;u&longs;tinens pondus B, fune religato in G, dupla e&longs;t ponderis B. quod de­mon&longs;trare oportebat.

PROPOSITIO XVI.

Ii&longs;dem po&longs;itis &longs;i in H &longs;it potentia mouens pondus, mouebit hæc eadem vecte horizonti &longs;em­per æquidi&longs;tante.

Hoc etiam (&longs;icut in &longs;uperioribus dictum e&longs;t) o&longs;tendetur. moueatur enim orbiculus &longs;ur&longs;um, po&longs;itionemq; habeat MNO, cuius centrum L: & per L ducatur MLO ip&longs;i DF, & horizonti æquidi&longs;tans. & quoniam funes tangunt circulum MON in punctis MO; ideo cùm potentia in A, &longs;eu in H, quod idem e&longs;t, moueat pondus B in D appen&longs;um vecte DF, cuius fulcimentum e&longs;t F; &longs;emper adhuc remanebit alius vectis, vt MO horizonti æquidi&longs;tans, ita vt &longs;emper potentia moueat pondus vecte horizonti æquidi&longs;tante, cuius fulcimentum e&longs;t &longs;emper in linea OG, & pondus in MC, potentiaq; in centro orbiculi.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;patium ponderis moti duplum e&longs;t &longs;patii potentiæ mouentis.

Sit motus orbiculus à centro A v&longs;q; ad centrum L; & pondus B, hoc e&longs;t punctum C, in eodem tem­pore &longs;it motum in P; & potentia in H v&longs;q; ad K; erit AH ip&longs;i LK æqua lis, & AL ip&longs;i Hk. & quoniam funis CDEFG e&longs;t æqualis funi PM NOG, idem enim e&longs;t funis, & fu nis circa &longs;emicirculum MNO æ­qualis e&longs;t funi circa &longs;emicirculum DEF; demptis igitur communi­bus DP FG, erit PC æqualis DM FO &longs;imul &longs;umptis, qui funes &longs;unt dupli ip&longs;ius AL, & con&longs;equen­ter ip&longs;ius Hk. &longs;patium ergo ponderis moti CP duplum e&longs;t &longs;patii Hk potentiæ. quod oportebat de­mon&longs;trare.

COROLLARIVM

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, idem pondus trahi ab eadem potentia in æquali tempore per du­plum &longs;patium trochlea hoc modo accommodata, quàm &longs;ine trochlea; dummodo ip&longs;ius potentiæ lationes in velocitate &longs;int æquales.

Spatium enim ponderis moti &longs;ine trochlea æquale e&longs;t &longs;patio potentiæ.

Si autem funis in G circa alium reuoluatur orbiculum, cuius centrum k; &longs;itq; huiu&longs;modi orbiculi trochlea deor&longs;um affixa, quæ nullum alium habeat motum, ni&longs;i liberam orbi culi circa axem reuolutionem; funi&longs;q; religetur in M; erit potentia in H &longs;u&longs;tinens pondus B &longs;imiliter ip&longs;ius ponderis dupla. quod qui dem manife&longs;tum e&longs;t, cùm idem pror&longs;us &longs;it, &longs;iue funis &longs;it religatus in M, &longs;iue in G. orbiculus enim, cuius centrum k, nihil efficit; penitu&longs;qué inutilis e&longs;t.

Si verò &longs;it potentia in M &longs;u&longs;tinens pondus B, & trochlea &longs;uperior &longs;it &longs;ur&longs;um appen&longs;a; erit potentia in M æqualis ponderi B.

Quoniam enim potentia in G &longs;u&longs;tinens pondus B æqualis e&longs;t ponderi B, & ip&longs;i potentiæ in G æqualis e&longs;t potentia in L; e&longs;t enim GL vectis, cuius fulcimentum e&longs;t k; & di&longs;tantia Gk di&longs;tantiæ kL e&longs;t æqualis; erit igitur potentia in L, &longs;iue (quod idem e&longs;t) in M, ponderi B æqualis.

1 Huius.

Huiu&longs;modi autem motus fit vectibus DF LG, quorum fulcimenta &longs;unt kA, & pondus in D, & potentia in F. &longs;ed in vecte LG potentia e&longs;t in L, pondus verò, ac &longs;i e&longs;&longs;et in G.

Si deinde in M &longs;it potentia mouens pondus, transferaturq; potentia in N, pondus autem motum fuerit v&longs;q; ad O; erit MN &longs;patium potentiæ æquale &longs;patio CO ponderis. Cùm enim funis MLGFDC æqualis &longs;it funi NLGFDO. e&longs;t enim idem funis; dempto communi MLGFDO; erit &longs;patium MN potentiæ æ­quale &longs;patio CO ponderis.

Et &longs;i funis in M circa plures reuoluatur orbiculos, &longs;emper erit potentia altero eius extremo pondus &longs;u&longs;tinens æqualis ip&longs;i ponderi. &longs;patiaq; ponderis, atq; potentiæ mouentis &longs;emper o&longs;tendentur æqualia.

PROPOSITIO XVII.

Si vtri&longs;q; duarum trochlearum &longs;ingulis orbiculis, quarum vna &longs;upernè à potentia &longs;u&longs;tineatur, altera verò infernè, ibiq; affixa, con&longs;tituta fue­rit, funis circumducatur; altero eius extremo &longs;uperiori trochleæ religato, alteri verò pondere appen&longs;o; tripla erit ponderis potentia.

Sit orbiculus, cuius centrum A, tro­chleæ infernè affixæ; & &longs;it funis BCD EFG non &longs;olum huic orbiculo circumuolutus, verùm etiam orbiculo trochleæ &longs;u­perioris, cuius centrum k; &longs;itq; funis in B &longs;uperiori trochleæ religatus; & in G &longs;it appen&longs;um pondus H; potentiaq; in L &longs;u&longs;tineat pondus H. dico potentiam in L tri­plam e&longs;&longs;e ponderis H. &longs;i enim duæ e&longs;&longs;ent potentiæ pondus H sustinentes, vna in K, altera in B, erunt vtræq; &longs;imul triplæ ponderis H potentia enim in k dupla e&longs;t ponderis H, & potentia in B ip&longs;i ponderi æqualis. & quoniam &longs;ola potentia in L vtri&longs;q; &longs;cilicet potentiæ in KB e&longs;t æqua­lis. &longs;u&longs;tinet enim potentia in L; tùm po­tentiam in K, tùm potentiam in B; idemqué efficit potentia in L, ac &longs;i duæ e&longs;&longs;ent potentiæ, vna in k, altera in B: Tri­pla igitur erit potentia in L ponderis H. quod demon&longs;trare oportebat.

Si autem in L &longs;it potentia mouens pondus. dico &longs;patium ponderis moti triplum e&longs;&longs;e &longs;patii po­tentiæ motæ.

15 Huius. In præcedenti.

Moueatur centrum or­biculi K v&longs;q; ad M; cuius quidem motus &longs;patium motæ potentiæ &longs;patio e&longs;t æquale, &longs;icuti &longs;upra dictum e&longs;t: & quando k erit in M, B erit in N; & NB æqualis erit M k; & dum k e&longs;t in M, &longs;it pondus H, hoc e&longs;t punctum G motum in O; & per MK ducantur EF PQ horizonti æquidi&longs;tantes; erit vnaquæq; EP BN FQ ip&longs;i KM æqualis. & quoniam funis BCDEFG æqualis e&longs;t funi NCDPQO; idem enim e&longs;t funis; & fu­nis circa &longs;emicirculum ER F æqualis e&longs;t funi circa &longs;e­micirculum PSQ: dem­ptis igitur communibus BCDE, & FO, erit OG tribus QF NB PE &longs;imul &longs;umptis æqualis. &longs;ed QF NB PE &longs;imul triplæ &longs;unt Mk, hoc e&longs;t &longs;patii poten­tiæ motæ; &longs;patium ergo GO ponderis H moti tri­

plum e&longs;t &longs;patii potentiæ motæ. quod o&longs;tendere oportebat.

In præcedenti.

PROPOSITIO XVIII.

Si vtriu&longs;q; duarum trochlearum binis orbiculis, quarum altera &longs;upernè à potentia &longs;u&longs;tineatur, altera verò infernè, ibiq; annexa, collocata fue­rit, funis circumnectatur; altero eius extremo alicubi, non autem &longs;uperiori trochleæ religato, alteri verò pondere appen&longs;o; quadrupla erit ponderis potentia.

Sit trochlea inferior, duos habens orbiculos, quorum centra AB; &longs;it qué trochlea &longs;uperior duos &longs;imiliter habens orbiculos, quorum cen­tra CD; funi&longs;q; EFGHKLMNOP &longs;it cir­ca omnes orbiculos reuolutus, qui &longs;it religatus in E; & in P appendatur pondus Q; &longs;itq; po­tentia in R. dico potentiam in R quadruplam e&longs;&longs;e ponderis q. Cùm enim &longs;i duæ intelligantur potentiæ, vna in k, altera in D, potentia in k &longs;u&longs;tinens pondus Q fune k LMNOP æ­qualis erit ponderi; erunt duæ &longs;imul potentiæ, vna in D, altera in k, pondus Q &longs;u&longs;tinentes, triplæ eiu&longs;dem ponderis. Potentia verò in C dupla e&longs;t potentiæ in k, & per con&longs;equens ponderis Q; idem enim e&longs;t, ac &longs;i in k appen&longs;um e&longs;&longs;et pondus æquale ponderi Q, cuius dupla e&longs;t potentia in C; duæ igitur potentiæ in DC qua­druplæ &longs;unt ponderis q. & cùm potentia in R orbiculis &longs;u&longs;tineat pondus Q, erit potentia in R, ac &longs;i duæ e&longs;&longs;ent potentiæ, vna in D, altera in C, & vtræq; &longs;imul pondus Q &longs;u&longs;tinerent. ergo po­tentia in R quadrupla e&longs;t ponderis q. quod oportebat demon&longs;trare.

COROLLARIVM

16 Huius. 15 Huius.

Ex quo patet, &longs;i funis fuerit religatus in G, & circa orbiculos, quorum centra &longs;unt BCD reuo­lutus; potentiam in R pondus &longs;u&longs;tinentem &longs;imili­ter ponderis Q quadruplam e&longs;&longs;e. orbiculus enim, cuius centrum A, nihil efficit.

Si autem in R &longs;it potentia mouens pondus. dico &longs;patium ponderis moti quadruplum e&longs;&longs;e &longs;patii potentiæ.

Moueantur centra CD orbiculorum v&longs;q; ad ST; erunt ex &longs;uperius dictis CS DT &longs;patio potentiæ æqualia; & per CSDT ducantur Hk VX NO YZ horizonti æquidi&longs;tantes; & dum centra CD &longs;unt in ST, &longs;it pondus Q, hoc e&longs;t punctum P motum in 9. & quoniam funis EF GHKLMNOP æqualis e&longs;t funi EFGVX LMYZ 9; cùm &longs;it idem funis: & funes circa &longs;emicirculos NIO H ak &longs;unt æquales funi­bus, qui &longs;unt circa &longs;emicirculos Y<35>Z VbX; demptis igitur communibus EFGH kLMN & O9; erit P9 ip&longs;is NY ZO VH Xk &longs;i­mul &longs;umptis æqualis. quatuor autem NY ZO VH Xk &longs;imul quadrupli &longs;unt DT, hoc e&longs;t &longs;patii potentiæ; &longs;patium igitur P9 ponderis quadruplum e&longs;t &longs;patii potentiæ quod demon&longs;trandum fuerat.

Si autem funis &longs;it re­ligatus in E trochleæ &longs;uperiori, & potentia in R &longs;u&longs;tineat pondus Q; e­rit potentia in R ponderis Q quintupla. & &longs;i in R &longs;it potentia mouens pondus; erit &longs;patium ponderis moti quintuplum &longs;patii potentiæ. quæ om­nia &longs;imili modo o&longs;ten­dentur, &longs;icut in præce­dentibus demon&longs;tra­tum e&longs;t.

Si verò potentia in R &longs;ub&longs;tineat pon­dus Q trochlea tres orbiculos habente, quorum centra &longs;int ABC; & &longs;it alia trochlea infernè affixa duos, vel tres orbicu­los habens, quorum centra DEF; &longs;itq; funis circa omnes orbiculos reuolutus, &longs;i­ue in G, &longs;iue in H religatus; &longs;imiliter o&longs;tendetur potentiam in R &longs;excuplam e&longs;&longs;e ponderis q. Et &longs;i in R &longs;it potentia mouens pondus, o&longs;tendetur &longs;patium ponderis moti &longs;excuplum e&longs;&longs;e &longs;patii poten­tiæ.

Et &longs;i funis &longs;it religatus in K trochleæ &longs;uperiori, & in R &longs;it potentia pondus &longs;u&longs;tinens; &longs;imili modo o&longs;tendetur potentiam in R &longs;eptuplam e&longs;&longs;e ponderis q.

Et &longs;i in R &longs;it potentia mouens, o&longs;ten detur &longs;patium ponderis Q &longs;eptuplum e&longs;&longs;e &longs;patii potentiæ. atq; ita in infinitum omnis potentiæ ad pondus multiplex proportio inueniri poterit. &longs;emperq; o­&longs;tendetur, ita e&longs;&longs;e pondus ad potentiam ip&longs;um &longs;u&longs;tinentem, &longs;icuti &longs;patium potentiæ pondus mouentis ad &longs;patium ponde­ris moti.

Vectium autem ip&longs;orum orbiculorum motus in his fit hoc modo, videlicet vectes orbiculorum trochleæ &longs;uperioris mouentur, vti dictum e&longs;t in decima &longs;exta huius; hoc e&longs;t habent fulcimentum in extremitate, potentiam in medio, pondus in altera extremitate appen&longs;um. vectes verò trochleæ inferioris habent fulcimentum in medio, pondus, & potentiam in extremitatibus.

COROLLARIVM

Manife&longs;tum e&longs;t in his, orbiculos trochleæ &longs;uperioris efficere, vt pondus moueatur maiori potentia, quàm &longs;it ip&longs;um pondus, & per maius &longs;patium potentiæ &longs;patio, & per æquale tempo­re minori; quod quidem orbiculi trochleæ in­ferioris non efficiunt.

Alio quoq; modo hanc potentiæ ad pondus multiplicem proportionem inuenire po&longs;&longs;umus.

PROPOSITIO XVIIII.

Si vtriu&longs;q; duarum trochlearum &longs;ingulis orbi culis, quarum altera &longs;upernè appen&longs;a, altera ve­rò infernè à &longs;u&longs;tinente potentia retenta fuerit, funis circumuoluatur; altero eius extremo alicubi religato, alteri autem pondere appen&longs;o; du­pla erit ponderis potentia.

Sit orbiculus trochleæ &longs;upernè appen&longs;æ, cuius centrum &longs;it A; & BCD &longs;it trochleæ inferioris; &longs;it deinde funis EBC DFGHL reli­gatus in E; & in L &longs;it appen&longs;um pondus M; &longs;itq; potentia in N &longs;u&longs;tinens pondus M. dico potentiam in N duplam e&longs;&longs;e ponderis M. Cùm enim &longs;upra o&longs;ten&longs;um &longs;it potentiam in L, quæ pondus, exempli gratia, O &longs;u&longs;ti­neat in N appen&longs;um, &longs;ubduplam e&longs;&longs;e eiu&longs;dem ponderis; potentia igitur in N ponderi O æ­qualis pondus M potentiæ in L æquale &longs;u&longs;tinebit; ponderi&longs;q; M dupla erit. quod demon&longs;trare oportebat.

3 Huius.

ALITER.

Ii&longs;dem po&longs;itis. Quoniam potentia in F, &longs;eu in D, quod idem e&longs;t, æqualis e&longs;t ponderi M; & BD e&longs;t vectis, cuius fulcimentum e&longs;t B, & potentia in N e&longs;t, ac &longs;i e&longs;&longs;et in me­dio vectis, & pondus æquale ip&longs;i M, ac &longs;i e&longs;­&longs;et in D propter funem FD; quod idem e&longs;t, ac &longs;i BCD e&longs;&longs;et orbiculus trochleæ &longs;uperioris, pondusq; appen&longs;um e&longs;&longs;et in fune DF, &longs;icut in decimaquinta, & decima&longs;exta dictum e&longs;t; ergo potentia in N dupla e&longs;t ponderis M. quod erat o&longs;tendendum.

1 Huius.

Si autem in N &longs;it potentia mouens pondus M, erit &longs;patium ponderis M duplum &longs;patii potentiæ in N. quod ex duodecima huius manife&longs;tum e&longs;t; &longs;patium enim puncti L deor&longs;um ten­dentis duplum e&longs;t &longs;patii N &longs;ur&longs;um; erit igitur è conuer&longs;o &longs;patium potentiæ in N deor&longs;um tendentis dimidium spatii ponderis M &longs;ur&longs;um moti.

Sicut autem ex tertia, quinta, &longs;eptima huius, &c. colligi po&longs;&longs;unt ponderis O rationes quotcunq; multiplices ip&longs;ius potentiæ in L, eodem quoq; modo o&longs;tendi poterunt potentiæ in N pondus &longs;u&longs;tinentis ponderis M quotcunq; multiplices. Atq; ita ex decimatertia decimaquarta rationes o&longs;tendentur quotcunq; multiplices &longs;patii ponderis M ad &longs;patium potentiæ mouentis in N con&longs;titutæ.

Poterit quoq; ex decima&longs;eptima decimaoctaua huius multiplex inueniri proportio, quam habet potentia pondus &longs;u&longs;tinens ad ip&longs;um pondus; &longs;icut proportio potentiæ in N ad pondus M ex decimaquinta, & decima&longs;exta o&longs;tendebatur: inuenieturq; ita e&longs;&longs;e pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, vt &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis.

Vectium motus in his fit hoc modo, videlicet vectes orbiculorum trochleæ inferioris mouentur, vt vectis BD, quæ mouetur, ac &longs;i B e&longs;&longs;et fulcimen tum, & pondus in D, & potentia in medio. Vectes verò orbiculorum trochleæ &longs;uperioris mouentur, vt FH, cuius fulcimen tum e&longs;t in medio, pondus in H, & potentia in F.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, orbiculos trochleæ inferioris in his efficere, vt pondus maiori po­tentia moueatur, quàm &longs;it ip&longs;um pondus, & per maius &longs;patium &longs;patio potentiæ, & minori tempore per æquale. quod quidem orbiculi &longs;uperioris trochleæ non efficiunt.

Cognitis proportionibus multiplicibus, iam ad &longs;uperparticulares accedendum e&longs;t.

PROPOSITIO XX.

Si vtriu&longs;q; duarum trochlearum &longs;ingulis or­biculis, quarum altera &longs;upernè à potentia &longs;u&longs;ti­neatur, altera verò infernè, ponderiq; alligata, con&longs;tituta fuerit, funis reuoluatur; altero eius extremo alicuibi, altero verò inferiori trochleæ religato; pondus potentiæ &longs;e&longs;quialterum erit.

Sit ABC orbiculus trochleæ &longs;uperioris, & DEF trochleæ inferio­ris ponderi G alligatæ; &longs;itq; funis HABCDE Fk circa orbiculos re­uolutus, qui &longs;it religatus in K, & in H trochleæ inferiori; &longs;itq; potentia in L &longs;u&longs;tinens pondus G. dico pondus potentiæ &longs;e&longs;quialterum e&longs;&longs;e. Quoniam enim vterque funis CD AH tertiam &longs;u&longs;tinet partem ponde­ris G, erit vnaquæq; potentia in DH &longs;ubtripla ponderis G; quibus &longs;i­mul a&longs;&longs;umptis e&longs;t æqua­

lis potentia in L: potentia enim in L dupla e&longs;t potentiæ in D, & eius, quæ e&longs;t in H. quare potentia in L &longs;ub&longs;e&longs;quialtera e&longs;t ponde­ris G. pondus ergo G ad pontentiam in L e&longs;t, vt tria ad duo; hoc e&longs;t &longs;e&longs;quialterum. quod demon&longs;trare oportebat.

Cor. 5 huius. Ex. 15 huius.

Si autem in L &longs;it potentia mouens pondus. Dico &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis &longs;e&longs;quial­terum e&longs;&longs;e.

Ii&longs;dem po&longs;itis, perueniat orbi­culus ABC v&longs;q; ad MNO, & DEF ad PQR; & H in S; & pondus G v&longs;q; ad T. Et quoniam funis HABCDEFK e&longs;t æqualis funi SMNOPQRk, cùm &longs;it idem funis; & funes circa &longs;emicirculos ABC MNO &longs;unt inter &longs;e &longs;e æquales; qui verò &longs;unt circa DEF PQR &longs;imiliter inter &longs;e æ­quales; Demptis igitur AS CP RK communibus, erunt duo CO MA tribus DP HS FR æqua­les. &longs;ed vterq; CO AM &longs;eor&longs;um e&longs;t æqualis &longs;patio potentiæ motæ. quare duo CO MA, &longs;imul &longs;patii potentiæ dupli erunt: tre&longs;q; DP HS FR &longs;imul &longs;imili modo &longs;patii ponderis moti tripli erunt. dimidia verò pars, hoc e&longs;t &longs;patium potentiæ motæ ad tertiam, ad &longs;patium &longs;cilicet ponderis moti ita &longs;e habet, vt duplum dimidii ad duplum ter­tii; hoc e&longs;t, vt totum ad duas ter

tias, quod e&longs;t vt tria ad duo. &longs;patium ergo potentiæ in L &longs;pa­tii ponderis G moti &longs;e&longs;quialterum e&longs;t. quod o&longs;tendere opor­tebat.

PROPOSITIO XXI.

Si tribus duarum trochlearum orbiculis, quarum altera vnius tantùm orbiculi &longs;upernè à po­tentia &longs;u&longs;tineatur, altera verò duorum infernè, ponderiq; alligata, collocata fuerit, funis cir­cumuoluatur; altero eius extremo alicubi, altero autem &longs;uperiori trochleæ religato: pondus potentiæ &longs;e&longs;quitertium erit.

Sit pondus A trochleæ inferiori alliga­tum, quæ duos habeat orbiculos, quorum centra &longs;int BC; &longs;uperiorq; trochlea orbicu­lum habeat, cuius centrum D; & &longs;it funis EFGHkLMN circa omnes orbiculos reuolutus, qui religatus &longs;it in N, & in E trochleæ &longs;uperiori; &longs;itqué potentia in O &longs;u&longs;tinens pondus A. dico pondus po­tentiæ &longs;e&longs;quitertium e&longs;&longs;e. Quoniam enim vnu&longs;qui&longs;q; funis NM HG EF KL quar­tam &longs;u&longs;tinent partem ponderis A, & omnes &longs;imul totum &longs;u&longs;tinent pondus; tres HG EF kL &longs;imul tres &longs;u&longs;tinebunt partes pon­deris A. quare pondus A ad hos omnes &longs;imul erit, vt quatuor ad tria: & cùm po­tentia in O idem efficiat, quod HG EF kL &longs;imul efficiunt; omnes enim &longs;u&longs;tinet; erit potentia in O tribus &longs;imul HG EF kL æ­qualis; & ob id pondus A ad potentiam in O erit, vt quatuor ad tria; hoc e&longs;t &longs;e&longs;quitertium. quod demon&longs;trare oportebat.

Si vero in O &longs;it potentia mouens pondus A. Dico &longs;patium potentiæ in O decur&longs;um &longs;patii ponderis A moti &longs;e&longs;quitertium e&longs;&longs;e.

Cor. 1 &longs;eptimebuius.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;it centrum B motum in P; &C v&longs;q; ad Q; & D in R; & E in S eodem tempore: & per centra ducantur ML 9Z FG TV Hk XY horizonti, & inter &longs;e &longs;e æquidi&longs;tantes. Similiter, vt in præcedente o&longs;tendetur tres XH SE Yk quatuor TG VF ZL 9M æquales e&longs;&longs;e. & quoniam tres XH SE Yk &longs;imul triplæ &longs;unt &longs;patii potentiæ, quatuor verò TG VF ZL 9M &longs;imul quadruplæ &longs;unt &longs;patii ponderis moti; erit &longs;patium potentiæ ad &longs;pa­tium ponderis, vt tertia pars ad quartam. &longs;ed tertia pars ad quartam e&longs;t, vt tres tertiæ ad tres quartas, hoc e&longs;t, vt totum ad tres quartas; quod e&longs;t, vt quatuor ad tria. &longs;patium ergo potentiæ &longs;patii ponderis moti &longs;e&longs;quitertium e&longs;t. quod erat demon­&longs;trandum.

Si verò funis in E per alium circumuoluatur orbiculum, qui deinde trochleæ in feriori religetur; &longs;imiliter o&longs;tendetur pro portionem ponderis ad potentiam in O pondus &longs;u&longs;tinentem &longs;e&longs;quiquartam e&longs;&longs;e. quòd &longs;i in O &longs;it potentia mouens pondus, o&longs;ten detur &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis &longs;e&longs;quiquartum e&longs;&longs;e. & &longs;ic in infinitum procedendo quamcunq; &longs;uperparticularem pro portionem ponderis ad potentiam inueniemus; &longs;emperq; reperiemus, ita e&longs;&longs;e pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, vt &longs;pa­tium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponde­ris moti.

Motus verò vectium fit hoc mo do, videlicet vectis ML fulci­mentum e&longs;t M, cùm funis &longs;it re ligatus in N, & pondus in me­dio, & potentia in L. ve­rò punctum L tendit &longs;ur&longs;um, quod à fune KL mouetur, idcirco K &longs;ur­&longs;um mouebitur, & vectis HK fulcimentum erit H, pondus ac &longs;i e&longs;&longs;ent in k, & potentia in medio; vectis autem FG fulcimentum erit G, pondus in medio; & potentia in F. punctum enim F &longs;ur&longs;um mouetur à fune EF. Præterea G in orbiculo deor&longs;um tendit, quia H quoque in eius orbiculo deor&longs;um mouetur.

PROPOSITIO XXII.

Si vtri&longs;que duarum trochlearum &longs;ingulis orbiculis, quarum altera &longs;upernè à potentia &longs;u&longs;tineatur, altera verò infernè, ponderiq; alli­gata, collocata fuerit, circumducatur funis; al­tero eius extremo alicubi, altero autem &longs;uperiori trochleæ religato. erit potentia ponderis &longs;e&longs;quialtera.

Sit orbiculus ABC trochleæ ponderi D al ligatæ; & EFG trochleæ &longs;uperioris, cuius centrum H; &longs;it deinde funis k ABCEFGL circa orbiculos reuolutus, & religatus in L, & in k trochleæ &longs;uperiori; &longs;itq; potentia in M &longs;u&longs;tinens pondus D. dico potentiam ponderis &longs;e&longs;quialteram e&longs;&longs;e. Quoniam enim potentia in E &longs;u&longs;tinens pondus D &longs;ubdupla e&longs;t ponderis D, potentiæ verò in E dupla e&longs;t potentia in H; erit potentia in H ponderi D æqua lis; & cùm potentia in K &longs;ubdupla &longs;it ponderis D; erunt vtræq; &longs;imul potentiæ in H k &longs;e&longs;quialteræ ponderis D. Itaq; cùm potentia in M duabus potentiis in Hk &longs;imul &longs;umptis &longs;it æqualis, quemadmodum in &longs;uperioribus o­&longs;ten&longs;um e&longs;t; erit potentia in M &longs;e&longs;quialtera ponderis D. quod oportebat demon&longs;trare.

2 Huius. Ex 15 huius. 2 Cor. 2 Huius.

Si verò in M &longs;it potentia mouens pondus, &longs;imiliter vt in præcedentibus o&longs;tendetur, &longs;patium ponderis &longs;patii potentiæ &longs;e&longs;quialterum e&longs;&longs;e.

Et &longs;i funis in K per alium circumuoluatur orbiculum, cuius centrum &longs;it N; qui dein­de trochleæ inferiori religetur in O; & po­tentia in M &longs;u&longs;tineat pondus D. dico pro­portionem potentiæ ad pondus &longs;e&longs;quiter­tiam e&longs;&longs;e.

Quoniam enim potentia in E &longs;u&longs;tinens pondus D fune ECB AKPO &longs;ubtripla e&longs;t ip&longs;ius D, ip&longs;ius autem E dupla e&longs;t potentia in H; erit potentia in H &longs;ub&longs;e&longs;quialtera ponderis D. &longs;imili quoq; modo quoniam potentia in O, quæ e&longs;t, ac &longs;i e&longs;&longs;et in centro orbiculi ABC, &longs;ubtripla e&longs;t ponderis D; ip­&longs;ius autem O dupla e&longs;t potentia in N; erit quoq; potentia in N &longs;ub&longs;e&longs;quialtera ponde­ris D. quare duæ &longs;imul potentiæ in HN pondus D &longs;uperant tertia parte, &longs;e &longs;e habentq; ad D in ratione &longs;e&longs;quitertia: & cùm potentia in M duabus &longs;it potentiis in HN &longs;imul &longs;umptis æqualis, &longs;uperabit itidem potentia in M pondus D tertia parte. ergo proportio potentiæ in M ad pondus D &longs;e&longs;quitertia e&longs;t. quod demon&longs;trare oportebat.

5 Huius. Ex 15 huius. 3, 15,Huius.

Si autem in M &longs;it potentia mouens pon­dus, &longs;imili modo o&longs;tendetur &longs;patium ponderis D &longs;patii potentiæ in M &longs;e&longs;quitertium e&longs;&longs;e.

Et &longs;i funis in O per alium circumuoluatur orbiculum, qui tro­chleæ &longs;uperiori deinde religetur; eodem modo demon&longs;trabimus proportionem potentiæ in M pondus &longs;u&longs;tinentis ad pondus &longs;e&longs;­quiquartam e&longs;&longs;e. & &longs;i in M &longs;it potentia mouens, &longs;imiliter o&longs;ten­detur &longs;patium ponderis &longs;patii potentiæ &longs;e&longs;quiquartum e&longs;&longs;e. pro­cedendoq; hoc modo in infinitum quamcunq; proportionem potentiæ ad pondus &longs;uperparticularem inueniemus; &longs;emperqué o&longs;tendemus potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem ita e&longs;&longs;e ad pondus, vt &longs;patium ponderis ad &longs;patium potentiæ pondus mouentis.

Motus verò vectis EG e&longs;t, ac &longs;i G e&longs;&longs;et fulcimentum, cùm funis &longs;it religatus in L; pondus ac &longs;i in E e&longs;&longs;et appen&longs;um, & po­tentia in medio. Vectis verò CA fulcimentum e&longs;t A pondus in medio, & potentia in C. & K fulcimentum e&longs;t vectis Pk, pon­dus in P, & potentia in medio. quæ omnia &longs;icut in præceden­ti o&longs;tendentur.

PROPOSITIO XXIII.

Si vtri&longs;q; duarum trochlearum &longs;ingulis or­biculis, quarum altera &longs;upernè à potentia &longs;u&longs;ti­neatur, altera verò infernè, ponderiq; alligata, con&longs;tituta fuerit, circumferatur funis; vtroq; eius extremo alicuibi, non autem trochleis religato; æqualis erit ponderi potentia.

Sit orbiculus trochleæ &longs;uperioris ABC, cuius centrum D; & EFG trochleæ ponderi H alligatæ, cu­ius centrum k; & &longs;it funis LEF GABCM circa orbiculos reuo­lutus, religatu&longs;q; in LM; &longs;itq; potentia in N &longs;u&longs;tinens pondus H. dico potentiam in N æqualem e&longs;&longs;e ponderi H. Accipiatur quoduis punctum O in AG. & quoniam &longs;i in O e&longs;&longs;et potentia &longs;u&longs;tinens pondus H, &longs;ubdupla e&longs;&longs;et ponderis H, & potentiæ in O dupla e&longs;t ea, quæ e&longs;t in D, &longs;iue (quod idem e&longs;t) in N; erit potentia in N ponderi H æqualis. quod demon&longs;trare oportebat.

Et &longs;i in N &longs;it potentia mouens pondus. Dico &longs;patium potentiæ in N æqualem e&longs;&longs;e &longs;patio ponderis H moti.

2 Huius. Ex 15 huius.

Quoniam enim &longs;patium puncti O moti, duplum e&longs;t, tùm &longs;patii ponderis H moti, tùm &longs;patii potentiæ in N motæ; erit &longs;patium potentiæ in N &longs;patio ponderis H æquale.

11 Huius. 16 Huius.

ALITER.

Ii&longs;dem po&longs;itis, transferatur centrum orbiculi ABC v&longs;q; ad P; orbiculu&longs;q; po&longs;itionem habeat QRS; deinde eodem tempore orbiculus EFG &longs;it in TVX, cuius centrum &longs;it Y; & pondus peruenerit in Z. ducantur per orbiculorum centra lineæ GE TX AC QS horizonti æqui di&longs;tantes. & &longs;icut in aliis demon&longs;tratum fuit, duo fu­nes AQ CS duobus XG TE æquales erunt; &longs;ed AQ CS &longs;imul dupli &longs;unt &longs;patii potentiæ motæ; & duo XG TE &longs;imul &longs;unt &longs;imiliter dupli &longs;patii ponderis; erit igitur &longs;patium potentiæ &longs;patio ponderis æ­quale. quod demon&longs;trare o­portebat.

Quod etiam &longs;i vtraq; trochlea duos habuerit orbiculos, quorum centra &longs;int ABCD, funi&longs;q; per omnes circumuoluatur, qui in LM religetur; &longs;imiliter o&longs;tendetur potentiam in N æqualem e&longs;&longs;e ponderi H. vnaquæq; enim potentia in EF &longs;u&longs;tinens pon­dus &longs;ubquadrupla e&longs;t ponderis; & potentiæ in CD duplæ &longs;unt earum, quæ &longs;unt in EF; erit vnaquæq; po­tentia in CD &longs;ubdupla ponderis H. quare potentiæ in CD &longs;imul &longs;umptæ ponderi H erunt æquales. & quo­niam potentia in N duabus in CD pontentiis e&longs;t æqualis; erit potentia in N ponderi H, æqualis.

Et &longs;i in N &longs;it potentia mouens, &longs;i mili modo o&longs;tendetur, &longs;patium po­tentiæ æquale e&longs;&longs;e &longs;patio ponderis.

Si autem vtraq; trochlea tres, vel quatuor, vel quotcunq; habeat orbi­culos; &longs;emper o&longs;tendetur potentiam in N æqualem e&longs;&longs;e ponderi H; & &longs;patium potentiæ pondus mouentis æ­quale e&longs;&longs;e &longs;patio ponderis moti.

Vectium autem motus hoc pacto &longs;e habent; orbiculorum qui dem trochleæ &longs;uperioris, veluti AC in præcedenti figura fulcimen tum e&longs;t C, pondus verò in A appen&longs;um, & potentia in D medio. vectes autem orbiculorum trochleæ inferioris ita mouentur, vt ip&longs;ius GE fulcimentum &longs;it E, pondus in medio appen&longs;um, & potentia in G.

PROPOSITIO XXIIII.

Si tribus duarum trochlearum orbiculis, qua rum altera vnius dumtaxat orbiculi &longs;upernè à potentia &longs;u&longs;tineatur, altera verò duorum infer­nè, ponderiq; alligata fuerit con&longs;tituta, cir­cundetur funis; vtroq; eius extremo alicubi, &longs;ed non &longs;uperiori trochleæ religato: duplum erit pondus potentiæ.

Sint AB centra orbiculorum trochleæ ponderi C alligatæ; D verò &longs;it centrum orbiculi trochleæ &longs;uperioris; &longs;it deinde funis per omnes orbiculos circumuolutus, religatu&longs;q; in EF; & &longs;it potentia in G &longs;u&longs;tinens pondus C. dico pondus C duplum e&longs;&longs;e potentiæ in G. Quoniam enim &longs;i in H k duæ e&longs;­&longs;ent potentiæ pondus &longs;u&longs;tinentes duobus funibus orbiculis trochleæ inferioris tantùm circumuolutis, e&longs;&longs;et vtiq; vtraq; potentia in k H &longs;ub quadrupla ponderis C; &longs;ed poten­tia in G æqualis e&longs;t potentiis in Hk &longs;imul &longs;umptis; vniu&longs;cuiu&longs;q; enim potentiæ in H, & k dupla e&longs;t: erit potentia in G &longs;ubdupla ponderis C. pondus ergo potentiæ duplum erit. quod demon&longs;trare opor­tebat.

Et &longs;i in G &longs;it potentia mouens pondus. Dico &longs;patium potentiæ duplum e&longs;&longs;e &longs;patii ponderis.

Ex 7 huius Ex 15 huius.

Ii&longs;dem po&longs;itis, &longs;int moti orbiculi, &longs;imiliter demon&longs;trabitur ambos illos LM NO æquales e&longs;&longs;e quatuor PQ RS TV XY. &longs;ed LM NO &longs;imul dupli &longs;unt &longs;patii potentiæ in G motæ; & quatuor PQ RS TV XY &longs;imul quadrupli &longs;unt &longs;patii ponderis moti. &longs;patium igitur potentiæ ad &longs;patium ponderis e&longs;t tanquam &longs;ubduplum ad &longs;ub quadruplum. erit ergo potentiæ &longs;patium pon­deris &longs;patii duplum.

Hinc autem con&longs;iderandum e&longs;t quomodo fiat motus; quia, cùm funis &longs;it religatur in F, vectis NO in prima figura habebit ful­cimentum O, pondus in medio, & potentia in N. &longs;imiliter quo­niam funis e&longs;t religatus in E, vectis PQ habebit fulcimentum P, & pondus in medio, & potentia in q. idcirco partes orbiculorum in N, & Q &longs;ur&longs;um mouebuntur; orbiculi ergo non in eandem, &longs;ed in contrarias mouebuntur partes, videlicet vnus dextrorsum, alter &longs;i­ni&longs;tror&longs;um. & quoniam potentiæ in NQ eædem &longs;unt, quæ &longs;unt in LM; potentiæ igitur in LM æ­quales &longs;ur&longs;um mouebuntur. vectis igitur LM in neutram mouebitur partem. quare neq; orbiculus circumuertetur. Itaq; LM erit tanquam libra, cuius centrum D, ponderaqué appen&longs;a in LM æqualia quartæ parti ponderis C; vnu&longs;qui&longs;q; enim funis LN MQ quartam &longs;u&longs;tinet partem ponderis C. mouebitur ergo totus orbi culus, cuius centrum D, &longs;ur&longs;um; &longs;ed non circumuertetur.

Et &longs;i funis in F circa alios duos voluatur orbiculos, quorum cen­tra &longs;int HK, qui deinde religetur in L; erit proportio ponderis ad potentiam &longs;e&longs;quialtera.

Si enim quatuor e&longs;&longs;ent potentiæ in MNOI, e&longs;&longs;et vnaquæq; &longs;ub&longs;e&longs;­cupla ponderis C, quare quatuor &longs;imul potentiæ in MNOI qua­tuor &longs;extæ erunt ponderis C. & quoniam duæ &longs;imul potentiæ in HD quatuor potentiis in MNOI &longs;unt æquales; & potentia in G æ­qualis e&longs;t potentiis in DH: erit potentia in G quatuor &longs;imul po­tentiis in MNOI æqualis; & ob id quatuor &longs;extæ erit ponderis C. proportio igitur ponderis C ad potentiam in G &longs;e&longs;quialtera e&longs;t.

Ex 9 huius

Et &longs;i in G &longs;it potentia mouens, &longs;imili modo o&longs;tendetur &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis &longs;e&longs;quialterum e&longs;&longs;e.

Et &longs;i funis in L adhuc circa duos alios orbiculos reuoluatur &longs;imi­liter o&longs;tendetur proportionem ponderis ad potentiam &longs;e&longs;qui­tertiam e&longs;&longs;e. quòd &longs;i in G &longs;it potentia mouens, o&longs;tende­tur &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis &longs;e&longs;quitertium e&longs;&longs;e, atq; ita dein­ceps in infinitum procedendo, quamcunq; proportionem ponderis ad potentiam &longs;uperparticularem inueniemus &longs;emperq; reperiemus ita e&longs;&longs;e pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, vt &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis à potentia moti.

Motus vectium fit hoc modo, vectis YZ, cùm funis &longs;it religatus in E, habet fulcimentum in Y, pondus in B medio appen&longs;um, & potentia in Z. & vectis PQ habet fulcimentum in P potentia in medio, & pondus in q. oportet enim orbiculos, quorum cen­tra &longs;unt BD in eandem partem moueri, videlicet vt QZ &longs;ur­&longs;um moueantur. & quoniam funis religatus e&longs;t in L, erit T fulci mentum vectis ST, qui pondus habet in medio, & potentia in S. & quia S mouetur &longs;ur&longs;um, nece&longs;&longs;e e&longs;t etiam R &longs;ur&longs;um moue ri; & ideo F erit fulcimentum vectis FR, & pondus erit in R, & potentia in medio. orbiculi igitur, quorum centra &longs;unt H k, in contrariam mouentur partem eorum, quorum centra &longs;unt BD: quare partes orbiculorum PF in orbiculis deor&longs;um tendent; videlicet ver&longs;us XV. vectis igitur VX in neutram partem mouebitur, cùm P, & F deor&longs;um moueantur; & VX erit tanquam vectis, in cuius medio erit pondus appen&longs;um, & in VX duæ potentiæ æquales &longs;extæ parti ponderis C. potentiæ enim in MO hoc e&longs;t funes PV FX &longs;extam &longs;u&longs;tinent partem ponderis C. totus igitur orbiculus, cuius centrum A &longs;ur&longs;um vnà cum trochlea mouebitur; non au­tem circumuertetur.

PROPOSITIO XXV.

Si tribus duarum trochlearum orbiculis, quarum altera binis in&longs;ignita rotulis à potentia &longs;upernè detineatur; altera verò vnius tantùm rotulæ infernè con&longs;tituta, ac ponderi alligata fuerit, circumuoluatur funis; vtroq; eius extremo alicuibi, non autem inferiori trochleæ religa­to: dupla erit ponderis potentia.

Sit pondus A trochleæ inferiori alligatum, quæ orbiculum habeat, cuius centrum &longs;it B; trochlea verò &longs;uperior duos orbiculos habeat, quorum centra &longs;int CD; &longs;itq; funis circa omnes orbiculos reuolutus, qui in EF &longs;it religatus; potentiaq; &longs;u&longs;tinens pondus &longs;it in G. dico potentiam in G ponderis A duplam e&longs;&longs;e. &longs;i enim in H k duæ e&longs;&longs;ent potentiæ pondus &longs;u&longs;tinentes, e&longs;&longs;et vtraq; &longs;ubdupla ponderis A; &longs;ed potentia in D dupla e&longs;t potentiæ in H, & potentia in C dupla potentiæ in K; quare duæ &longs;imul potentiæ in CD vtriu&longs;q; &longs;imul potentiæ in H k duplæ erunt. &longs;ed potentiæ in H k ponderi A &longs;unt æquales, & potentiæ in CD ip&longs;i potentiæ in G &longs;unt etiam æquales; potentia igitur in G ponde­ris A dupla erit. quod oportebat demon&longs;trare.

2. Cor. 2 Huius. Ex 15 huius.

Si autem in G &longs;it potentia mouens pon­dus, &longs;imiliter vt in præcedenti o&longs;tendetur &longs;patium ponderis &longs;patii potentiæ duplum e&longs;&longs;e.

Hinc quoq; con&longs;iderandum e&longs;t vectem PQ non moueri, quia vectis LM habet fulcimentum in L, potentia in medio, & pondus in M. vectis autem NO habet fulcimentum in O, potentia in medio, & pondus in N. quare M, & N &longs;ur&longs;um mouebuntur. in contrarias igitur partes orbiculi, quorum centra &longs;unt CD mouentur. idcirco vectis PQ in neutram partem mouebitur; eritq;, ac &longs;i in medio e&longs;&longs;et appen&longs;um pondus, & in PQ duæ potentiæ æquales dimidio ponderis A. vtraq; enim potentia in HK &longs;ubdupla e&longs;t ponderis A. totus igitur orbiculus, cuius centrum B &longs;ur&longs;um mouebitur, &longs;ed non circumuertetur.

Et &longs;i funis in F duobus aliis adhuc circumuol­uatur orbiculis, quorum centra &longs;int HK, qui de­inde religetur in L; erit proportio potentiæ in G ad pondus A &longs;e&longs;quialtera.

Si enim in MNOP quatuor e&longs;&longs;ent potentiæ pondus &longs;u&longs;tinentes, vnaquæq; &longs;ubquadrupla e&longs;&longs;et ponderis A: &longs;ed cùm potentia in k &longs;it dupla potentiæ in N; erit potentia in k ponderis A &longs;ubdupla. & quoniam potentia in D duabus in MO potentiis e&longs;t æqualis; erit quoq; potentia in D ponderis A &longs;ubdupla. cùm autem adhuc potentia in C potentiæ in P &longs;it dupla, erit &longs;imiliter potentia in C ponderis A &longs;ubdupla. tres igitur potentiæ in CD k tribus medietatibus ponderis A &longs;unt æquales. quo­niam autem potentia in G potentiis in CDK e&longs;t æqualis, erit potentia in G tribus medie­tatibus ponderis A æqualis. Proportio igi­tur potentiæ ad pondus &longs;e&longs;quialtera e&longs;t.

Ex 7 huius 15 Huius.

Si verò in G &longs;it potentia mouens, erit &longs;patium ponderis &longs;patii potentiæ &longs;e&longs;quialterum.

Et &longs;i funis in L adhuc circa duos alios orbiculos reuoluatur, &longs;imiliter o&longs;tendetur pro­portionem potentiæ ad pondus &longs;e&longs;quitertiam e&longs;&longs;e. & &longs;ic in infinitum omnes proportiones potentiæ ad pondus &longs;uperparticulares inue­niemus. o&longs;tendemu&longs;q; potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem ad pondus ita e&longs;&longs;e, vt &longs;patium ponderis moti ad &longs;patìum potentiæ pondus mouentis.

Motus vectium fiet hoc modo, videlicet Q erit fulcimentum vectis QR, po­tentia in medio, pondus in R; & vectis Z 9 fulci mentum erit Z, pondus in medio, potentiaq; in 9. &longs;imiliter X erit fulcimentum vectis VX, potentia in me dio, pondus in V. & quoniam V &longs;ur&longs;um mouetur, Y quoq; &longs;ur&longs;um mouebitur; & vectis YF fulcimentum erit F: quare F, & Z in orbi culis deor&longs;um mouebun­tur. & ob id vectis ST in neutram mouebitur par­tem; & ST erit tamquam libra, cuius centrum D, & pondera in ST æqualia quartæ parti ponderis A. vnu&longs;qui&longs;q; enim funis SZ TF quartam &longs;u&longs;tinet par­tem ponderis A. orbicu­lus ergo, cuius centrum D, &longs;ur&longs;um mouebitur; non autem circumuertetur.

Hactenus proportiones ponderis ad potentiam multiplices, & &longs;ubmultiplices; deinde &longs;uperparticulares, &longs;ub&longs;uperparticu­lare&longs;qué declaratæ fuerunt: nunc autem reliquum e&longs;t, vt propor­tiones inter pondus, & potentiam &longs;uperpartientes, & multi­plices &longs;uperparticulares, multiplicesqué &longs;uperpartientes mani­fe&longs;tentur.

PROPOSITIO XXVI.

PROBLEMA.

Si proportionem &longs;uperpartientem inuenire volumus, quemadmodum &longs;i proportio, quam habet pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinen­tem fuerit &longs;uperbipartiens, &longs;icut quinque ad tria.

Exponatur potentia in A pondus B &longs;u&longs;tinens, proportionemq; habeat pondus B ad potentiam in A, vt quinq; ad vnum; hoc e&longs;t, &longs;it potentia in A &longs;ubquintupla ponderis B: de­inde eodem fune circa alios orbiculos reuo­luto inueniatur potentia in C, quæ tripla &longs;it potentiæ in A. & quoniam pondus B ad potentiam in A e&longs;t, vt quinq; ad vnum; & potentia in A ad potentiam in C e&longs;t, vt vnum ad tria; erit pondus B ad potentiam in C, vt quinq; ad tria; hoc e&longs;t &longs;uperbipartiens.

Ex 9 huius. Ex 17 huius.

Et hoc modo omnes proportiones ponderis ad potentiam &longs;uperpartientes inuenientur; vt &longs;i &longs;upertripartientem quis inuenire volue­rit; eodem incedat ordine; fiat &longs;cilicet potentia in A &longs;u&longs;tinens pondus B &longs;ub&longs;eptupla ip­&longs;ius ponderis B; deinde fiat potentia in C ip­&longs;ius A quadrupla; erit pondus B ad poten­tiam in C, vt &longs;eptem ad quatuor: vídelicet &longs;upertripartiens.

Si verò in C &longs;it potentia mo­uens pondus erit &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis &longs;uperbipartiens.

Spatium enim potentiæ in C tertia pars e&longs;t &longs;patii potentiæ in A, ita videlicet &longs;e habent, vt quinq; ad quindecim; & &longs;patium potentiæ in A quintuplum e&longs;t &longs;patii ponderis B, hoc e&longs;t, vt quindecim ad tria; erit igitur &longs;patium potentiæ in C ad &longs;patium ponderis B, vt quinq; ad tria; videlicet &longs;uperbipartiens. & &longs;emper o&longs;tendemus, ita e&longs;&longs;e &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis; vt pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem.

17 Huius. 14 Huius.

Similiq; pror&longs;us ratione proportionem potentiæ ad pondus &longs;u­perpartientem inueniemus. &longs;i enim C e&longs;&longs;et inferius, & in ip&longs;o appen&longs;um e&longs;&longs;et pondus; B verò &longs;uperius, in quo e&longs;&longs;et potentia pondus in C &longs;u&longs;tinens, e&longs;&longs;et potentia in B &longs;uperbipartiens ponderis in C appen&longs;i: cùm B ad A &longs;it, vt quinq; ad vnum; A verò ad C, vt vnum ad tria.

Si autem multiplicem &longs;uperparticularem in­uenire voluerimus; vt proportio, quam habet pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, &longs;it duplex &longs;e&longs;quialtera, vt quinq; ad duo.

18 Huius. 5 Huius.

Eodem modo, quo &longs;uperpartientes inuenimus, has quo­que omnes multiplices &longs;uperparticulares reperiemus. vt fiat pondus B ad potentiam in A, vt quinq; ad vnum; potentia vero in C ad potentiam in A, vt duo ad vnum; quod fiet, &longs;i fu­nis &longs;it religatus in D, non autem trochleæ &longs;uperiori, vel in F: erit pondus B ad potentiam in C, vt quinq; ad duo; hoc e&longs;t duplum &longs;e&longs;quialterum.

Ex 9 huius. Ex 15, 16, Huius.

Et è conuer&longs;o proportionem potentiæ ad pondus multiplicem &longs;uperparticularem inueniemus; & vt in reliquis o&longs;tendetur, ita e&longs;&longs;e &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis, vt pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem.

Omnem quoq; multiplicem &longs;uperpartientem eodem modo inueniemus; vt &longs;i proportio, quam habet pondus ad potentiam, &longs;it duplex &longs;uperbi partiens, vt octo ad tria.

Fiat potentia in A pondus B &longs;u&longs;tinens &longs;uboctupla ponderis B; & potentia in C potentiæ in A &longs;it tripla; erit pondus B ad potentiam in C, vt octo ad tria. & è conuer&longs;o omnem potentiæ ad pondus proportionem multiplicem &longs;uperpartientem in ueniemus. & vt in cæteris reperiemus ita e&longs;&longs;e pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, vt &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium pon­deris.

Ex 9 huius Ex 17 huius.

Notandum autem e&longs;t, quòd cùm in præcedentibus demonstrationibus &longs;æpius dictum fuerit, potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem ip&longs;ius ponderis duplam e&longs;&longs;e, vel triplam, & huiu&longs;modi; vt in decima­quinta huius o&longs;ten&longs;um e&longs;t; quia tamen potentia non &longs;olum pondus, verùm etiam trochleam &longs;u&longs;tinet; idcirco maioris longè vir­tutis, maiori&longs;q; ip&longs;i ponderi proportionis con&longs;tituenda videtur ip&longs;a potentia. quod quidem verum e&longs;t, &longs;i etiam trochleæ grauitatem con&longs;iderare voluerimus. &longs;ed quoniam inter potentiam, & pondus proportionem quærimus: ideo hanc trochleæ grauitatem ommi&longs;imus, quam &longs;iquis etiam con&longs;iderare voluerit, vim ip&longs;i po­tentiæ æqualem trochleæ addere poterit. Quod ip&longs;um etiam in fune ob&longs;eruari poterit. & &longs;icut hoc in decimaquinta con&longs;iderauimus, idem quoq; in reliquis aliis con&longs;iderare poterimus.

Noui&longs;&longs;e etiam oportet, quòd &longs;icuti proportio nes omnes inter potentiam, & pondus vnico fune inuentæ fuerunt; ita etiam pluribus funi­bus, trochlei&longs;qué eædem inueniri poterunt. vt &longs;i multiplicem &longs;uperparticularem proportionem pluribus funibus inuenire voluerimus, veluti &longs;i proportio, quam habet pondus ad potentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, fuerit duplex &longs;e&longs;quialtera, vt quinq; ad duo; oportet hanc proportionem ex pluribus componere. vt (exempli gratia) ex pro­portione &longs;e&longs;quiquarta, vt quinqué ad quatuor, & ex dupla, vt quatuor ad duo. exponatur igitur potentia in A pondus B &longs;u&longs;tinens, ad quam pondus proportionem habeat &longs;e&longs;quiquartam, vt quinq; ad quatuor: deinde alio fune inueniatur potentia in C,cuius dupla &longs;it potentia in A. & quoniam B ad A e&longs;t, vt quinq; ad quatuor; & A ad C, vt quatuor ad duo; erit pondus B ad potentiam in C, vt quinque ad duo; hoc e&longs;t proportionem habebit du­plicem &longs;e&longs;quialteram.

Et notandum e&longs;t hanc quoq; proportionem inueniri po&longs;&longs;e, &longs;i proportionem quinq; ad duo ex pluribus componamus, vt quinq; ad quindecim & quindecim ad viginti & viginti ad duo. Et hoc modo non &longs;olum omnem aliam proportionem inueniemus, &longs;ed quamcunq, multis, infinitisqué mo­dis comperiemus. omnis enim proportio ex infi­nitis proportionibus componi pote&longs;t. vt patet in commentario Eutocii in quartam propo&longs;itio­nem &longs;ecundi libri Archimedis de &longs;phera, & cy­lindro.

Ex 21 huius. Ex 2 huius.

Po&longs;&longs;umus quoq; pluribus funibus, trochleis verò inferioribus tantùm, vel &longs;uperioribus vti.

Sit pondus A, cui alligata &longs;it trochlea orbiculum habens, cuius centrum B; religetur funis in C, qui circa orbiculum reuoluatur, funi&longs;q; perueniat in D: erit potentia in D &longs;u&longs;tinens pondus A &longs;ub­dupla ponderis A. deinde funis in D alteri trochleæ religetur, & circa huius trochleæ orbiculum alius reuoluatur funis, qui religetur in E, & perueniat in F; erit potentia in F &longs;ubdupla eius, quod &longs;u&longs;tinet potentia in D: e&longs;t enim ac &longs;i D dimidium ponderis A &longs;u&longs;tineret &longs;i ne trochlea; quare potentia in F &longs;ubqua­drupla erit ponderis A. & &longs;i adhuc fu nis in F alteri trochleæ religetur, & per eius orbiculum circumuoluatur a­lius funis, qui religetur in G, & per ueniat in H; erit potentia in H &longs;ub dupla potentiæ in F. ergo potentia in H &longs;uboctupla erit ponderis A. & &longs;ic in infinitum &longs;emper &longs;ubduplam potentiam præcedentis potentiæ inueniemus.

Et &longs;i in H &longs;it potentia mouens, erit &longs;patium potentiæ &longs;patii ponderis octuplum. &longs;patium enim D duplum e&longs;t &longs;patii ponderis A, & &longs;patium F &longs;patii D duplum; erit &longs;patium F &longs;patii ponderis A quadruplum. &longs;imiliter quoniam &longs;patium potentiæ in H duplum e&longs;t &longs;patii F, erit &longs;patium potentiæ in H &longs;patii ponderis A octuplum.

2 Huius. 2 Huius. 11 Huius.

Sit deinde pondus A funi alliga­tum, qui orbiculo trochleæ &longs;uperioris &longs;it circumuolutus, & religatus in B; &longs;itq; potentia in C &longs;u&longs;tinens pondus A: erit potentia in C ponderis A dupla, deinde C alteri funi religetur, qui per alterius trochleæ orbiculum circumuoluatur, & religetur in D; erit potentia in E dupla potentiæ in C. Quare potentia in E quadrupla erit ponderis A. & &longs;i ad huc E alteri funi religetur, qui etiam circa orbiculum alterius trochleæ reuoluatur, & religetur in F; erit potentia in G dupla potentiæ in E. ergo potentia in G octupla erit ponderis A. & &longs;ic in infinitum &longs;emper præ cedentis potentiæ potentiam du­plam inueniemus.

Si autem in G &longs;it potentia mo­uens, erit &longs;patium ponderis octu­plum &longs;patii potentiæ in G. &longs;patium enim ponderis A duplum e&longs;t &longs;patii potentiæ in C, & C duplum e&longs;t &longs;patii ip&longs;ius E; quare &longs;patium ponderis A &longs;patii potentiæ in E quadruplum erit. &longs;imiliter quoniam &longs;patium E duplum e&longs;t &longs;patii potentiæ in G; erit ergo &longs;patium ponderis A octuplum &longs;patii potentiæ in G.

15 Huius. Ex e adem. 16 Huius.

COROLLARIVM.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t maiorem &longs;emper ha­bere proportionem &longs;patium potentiæ mouen­tis ad &longs;patium ponderis moti, quàm pondus ad eandem potentiam.

Hoc autem ex iis, quæ in corollario quartæ huius de vecte dicta &longs;unt, patet.

PROPOSITIO XXVII.

PROBLEMA.

Datum pondus à data potentia trochleis moueri.

Data potentia, vel e&longs;t maior, vel æqualis, vel minor dato pondere.

Et &longs;i e&longs;t maior, tunc poten­tia, vel ab&longs;q; alio in&longs;trumento, vel fune circa orbiculum trochleæ &longs;ur&longs;um appen&longs;æ reuoluto datum pondus mouebit. Minor enim potentia; quàm data, ponderi æque­ponderat, data ergo mouebit. Quod idem fieri pote&longs;t iuxta om­nes propo&longs;itiones, quibus poten­tia pondus &longs;u&longs;tinens, vel æqualis, vel minor pondere o&longs;ten&longs;a e&longs;t.

Si autem æqualis, pondus mouebit fune per orbiculum trochleæ ponderi alligatæ circumuoluto. potentia enim &longs;u&longs;tinens pondus &longs;ubdupla e&longs;t ponderis, potentia igitur ponderi æqualis datum pondus mo­uebit. Quod etiam &longs;e­cundum propo&longs;itiones, quibus potentiam pondere minorem e&longs;&longs;e o­&longs;ten&longs;um e&longs;t, fieri po­te&longs;t.

Si verò minor, &longs;it datum pondus vt &longs;exaginta, potentia verò mouens data &longs;it tredecim. inueniatur poten­tia in A &longs;u&longs;tinens pondus B, quæ ponderis B &longs;it &longs;ubquintupla. & quoniam potentia in A pondus &longs;u&longs;tinens e&longs;t vt duodecim; maior igitur poten­tia, quàm duodecim in A pondus B mouebit. Quare potentia vt tre­decim in A pondus B mouebit. quod facere oportebat.

Ex 1 huius 2 Huius. Ex 9 huius

Animaduertendum quoq; e&longs;t in mo uendis ponderibus, potentiam ali­quando for&longs;itan melius mouere mouendo &longs;e deor&longs;um, quàm mouendo &longs;e &longs;ur&longs;um. vt circumuoluatur adhuc funis per alium trochleæ &longs;uperioris orbiculum, cuius centrum C, funi&longs;q; perueniat in D; erit potentia in D &longs;u&longs;ti­nens pondus B &longs;imiliter duodecim, quemadmodum erat in A. Ideo poten­tia vt tredecim in D pondus B mo­uebit. & quia mouet &longs;e deor&longs;um, forta&longs;&longs;e trahet facilius, quàm in A; atq; tempus e&longs;t idem, &longs;icut etiam erat in A.

PROPOSITIO XXVIII.

Ex 5 Huius

PROBLEMA.

Propo&longs;itum &longs;it nobis efficere, potentiam pondus mouentem, & pondus per data &longs;patia &longs;ibi in uicem longitudine commen&longs;urabilia moueri.

Sit datum &longs;patium potentiæ, vt tria, ponderis verò, vt quatuor. inueniatur potentia in A pondus B &longs;u&longs;tinens, quæ ponderis &longs;it &longs;e&longs;quitertia, vt quatuor ad trìa. &longs;i igitur in A &longs;it potentia mouens pondus; erit &longs;patium ponderis &longs;patii potentiæ &longs;e&longs;­quitertium, vt quatuor ad tria. quod facere oportebat.

Hoc autem & ex iis, quæ dicta &longs;unt in vige&longs;ima &longs;ecunda, & in vige&longs;imaquinta huius efficere po&longs;&longs;umus &longs;olo fune. Quòd &longs;i pluribus funibus id efficere voluerimus, non &longs;olum multis, &longs;ed infinitis modis hoc efficere poterimus, vt &longs;upra dictum e&longs;t. Quare hoc affirmare po&longs;&longs;umus, quod qui­dem mirum e&longs;&longs;e videtur: videlicet.

Ex 22 huius. Ex eadem. In 26 huius.

COROLLARIVM. I.

Ex his manife&longs;tum e&longs;&longs;e, Quamlibet datam in numeris proportionem inter pondus, & potentiam; & inter &longs;patium ponderis moti, & &longs;patium potentiæ motæ; infinitis modis trochleis inueni­ri po&longs;&longs;e.

COROLLARIVM II.

Ex dictis etiam manife&longs;tum e&longs;t, quò pondus facilius mouetur, eò quoq; tempus maius e&longs;&longs;e; quò verò difficilius, eò minus e&longs;&longs;e. & è con­uer&longs;o.

DE AXE IN PERITROCHIO.

Fabricam, & con&longs;tructionem hu­ius in&longs;trumenti Pappus in octauo mathematicarum collectionum libro docet; axemq; vocat AB, tympanum verò CD circa idem centrum; & &longs;cytalas in foramini­bus tympani EF GH & c. ita vt potentia,

quæ &longs;emper in &longs;cytalis e&longs;t, vt in F, dum circum­uertit tympanum, & axem, &longs;ur&longs;um moueat pon­dus K axi appen&longs;um fune LM circa axem reuoluto. Nobis igitur re&longs;tat, vt o&longs;tendamus, cur ma­gna pondera ab exigua virtute, quouè etiam mo do hoc in&longs;trumento moueantur; temporis quin etiam, &longs;patiiq; mouentis inuicem potentiæ, ac moti ponderis rationem aperiamus; huiu&longs;modi­que in&longs;trumenti v&longs;um ad vectem reducamus.

PROPOSITIO I.

Potentia pondus &longs;u&longs;tinens axe in peritrochio ad pondus eandem habet proportionem, quam &longs;emidiameter axis ad &longs;emidiametrum tympani vná cum &longs;cytala.

Sit diameter axis AB, cuius centrum C; &longs;it diameter tympani DCE circa idem centrum; &longs;intq; AB DE in eadem recta linea; &longs;int deinde &longs;cytalæ in foraminibus tympani DF GH & c inter &longs;e &longs;e æquales, atq; æquè di&longs;tantes; &longs;itq; FE horizonti æquidi&longs;tans;

pondus autem K in fune BL circa axem volubili &longs;it appen&longs;um. & potentia in F &longs;u&longs;tineat pondus K. Dico potentiam in F ad pondus k ita &longs;e habere, vt CB ad CF. fiat vt CF ad CB, ita pondus k ad aliud M, quod appendatur in F. & quoniam pondera M k appen&longs;a &longs;unt in FB; erit FB tanquam vectis, &longs;iue libra; quia verò C e&longs;t punctum immobile, circa quod axis, tympanusq; reuol­uuntur; erit C fulcimentum vectis FB; vellibræ centrum. cùm autem it a &longs;it CF ad CB, vt k ad M, pondera k M æqueponde­rabunt. Potentia igitur in F &longs;u&longs;tinens pondus k, ne deor&longs;um ver­gat, ponderi K æqueponderabit; ip&longs;iq; M æqualis erit. idem enim præ&longs;tat potentia, quod pondus M. pondus igitur K ad potentiam in F erit, vt CF ad CB; & conuertendo, potentia ad pondus erit, vt CB ad CF, hoc e&longs;t, &longs;emidiameter axis ad &longs;emidiametrum tympani vnà cum &longs;cytala DF. Similiter etiam o&longs;ten­detur, &longs;i potentia pondus &longs;u&longs;tinens fuerit in q. tunc enim &longs;u&longs;ti­neret vecte CQ; & ad pondus eam haberet proportionem, quam habet CB ad Cq. Videlicet &longs;emidiameter axis ad &longs;emidiame­trum tympani vná cum &longs;cytala Eq. quod demon&longs;trare opor­tebat.

6. Primi Archim. de æquepon. Cor. 4. quinti. 2 Huius. de vecte.

COROLLARIVM.

Manife&longs;tum e&longs;t potentiam &longs;emper minorem e&longs;&longs;e pondere.

Semidiameter enim axis &longs;emper &longs;emidiametro tympani mi­nor e&longs;t. & potentia eò minor e&longs;t pondere, quò &longs;emidiameter axis minor e&longs;t &longs;emidiametro tympani vná cum &longs;cytala. quare quò longior e&longs;t CF, vel CQ; & quò breuior e&longs;t CB, minor adhuc &longs;emper potentia in F, vel in Q pondus k &longs;u&longs;tinebit. quò enim minor e&longs;t CB, eò minorem habebit proportionem &longs;emidiameter axis ad &longs;emidiametrum tympani vná cum &longs;cytala.

Hoc autem loco con&longs;iderandum occurrit, quòd &longs;i in alia &longs;cyta­la appendatur pondus, vt in T, &longs;u&longs;tinens pondus k; it a nempè, vt pondus in T appen&longs;um, pondusq; k circa axem con&longs;titutum maneant; erit pondus in T grauius pondere M in F appen&longs;o. iungatur enim TB, & à puncto C horizonti perpendicularis du­catur CI, quæ lineam TB &longs;ecet in I; tandemq; connectatur TC, quæ æqualis erit CF. Quoniam autem pondera appen&longs;a &longs;unt in TB, perindè &longs;e &longs;e habebunt, ac &longs;i in punctis TB ip&longs;orum centra grauitatum haberent; vt antea dictum e&longs;t. & quia ma­nent, erit punctum I (ex prima huius de libra) amborum &longs;imul grauitatis centrum; cùm &longs;it CI horizonti perpendicularis. &longs;ed quoniam angulus BCI e&longs;t rectus, erit BIC acutus, lineaq; BI ip&longs;a BC maior erit. quare angulus CIT erit obtu&longs;us; atq; ideo linea CT ip&longs;a TI maior erit. Cùm autem CT maior &longs;it TI, & IB maior BC; maiorem habebit proportionem TC ad CB, quàm TI ad IB; & conuertendo, minorem habebit pro­

portionem BC ad CT, hoc e&longs;t ad CF, quàm BI ad IT; vt ex vige&longs;ima &longs;exta quinti elementorum (iuxta Commandini editio­nem) patet. Quoniam verò punctum I e&longs;t ponderum in TB exi&longs;tentium centrum grauitatis; erit pondus in T ad pondus in B, vt BI ad IT. pondus verò in F ad idem pondus in B e&longs;t, vt BC ad CF; maiorem igitur proportionem habebit pondus in T ad pondus in B, quàm pondus in F ad idem pondus in B. ergo grauius erit pondus in T, quàm pondus in F.

Ex 19 primi. Ex 13 primi. 6. Primi Archim. de æquepon. 10. Quinti.

Si verò loco ponderis in T animata potentia &longs;u&longs;tinens pon­dus k con&longs;tituatur; quæ ita degrauet &longs;e, ac &longs;i in centrum mundi tendere vellet; quemadmodum &longs;uapte natura efficit pondus in T appen&longs;um; erit hæc eadem ponderi in T appen&longs;o æqualis; alio­quin non &longs;u&longs;tineret; quæ quidem ip&longs;a potentia in F collocata maior erit. &longs;icuti enim &longs;e &longs;e habet pondus in T ad pondus in F, ita & potentia in T ad potentiam in F; cùm potentiæ &longs;int ponderi­bus æquales. verùm &longs;i vnaquæq; potentia &longs;eor&longs;um &longs;umpta, tàm in T, quàm in F &longs;u&longs;tinens pondus &longs;ecundum circunferentiam THFN moueri &longs;e vellet, veluti apprehen&longs;a manu &longs;cytala; tunc eademmet potentia, vel in F, vel in T con&longs;tituta idem pondus k &longs;u&longs;tinere poterit; cùm &longs;emper in cuiu&longs;cunq; extremitate &longs;cytalæ ponatur, ab eodem centro C æquidi&longs;tans fuerit, ac &longs;ecundum eandem circumferentiam ab eodem centro æqualiter &longs;emper di&longs;tantem perpen&longs;ionem habeat. neq; enim (&longs;icuti pondus) proprio nutu magis in centrum ferri exoptat, quam circulariter moueri; cùm vtrunq;, &longs;eu quemlibet alium motum nullo pror&longs;us re&longs;piciat di&longs;crimine. pro­pterea non eodem modo res &longs;e &longs;e habet, &longs;iue pondera, &longs;iue anímatæ potentiæ ii&longs;dem locis eodem munere abeundo fuerint con&longs;titutæ.

Potentia autem mouet pondus vecte FB, videlicet dum potentia in F circumuertit tympanum, circumuertit etiam axem; & FB fit tamquam vectis, cuius fulcimentum C, potentia mouens in F, & pondus in B appen&longs;um. & dum punctum F peruenit in N; punctum H erit in F, & punctum B erit in O; ita vt ducta NO tran&longs;eat per C; eodemq; tempore pondus k motum erit in P, ita vt OBP &longs;it æqualis ip&longs;i BL, cùm &longs;it idem funis.

Deinde ex quarta huius de vecte facilè eliciemus &longs;patium po­tentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis moti ita e&longs;&longs;e, vt &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cytala ad &longs;emidiametrum axis, hoc e&longs;t, vt CF ad CB, cùm circumferentia FN ad BO, &longs;it vt CF ad CB. & quoniam BL, e&longs;t æqualis OBP, dempta communi BP, erit OB ip&longs;i PL æqualis. quare FN &longs;patium potentiæ ad PL &longs;patium pon­deris erit, vt CF ad CB, videlicet &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cytala ad &longs;emidiametrum axis. Quod idem o&longs;tendetur, poten­tia vel in Q, vel in qualibet alia &longs;cytala exi&longs;tente, vt in S. cùm enim &longs;cytalæ &longs;int &longs;ibi inuicem æquales, atq; æqualiter di&longs;tantes; vbicunq; &longs;it potentia æquali mota velocitate &longs;emper æquali tem­pore æquale &longs;patium pertran&longs;ibit, hoc e&longs;t ex Q in R, vel ex Sin T eodem tempore mouebitur, quò ex F in N. &longs;ed quò tempore potentia ex F in N mouetur, eodemmet pror&longs;us pondus k ex L in P quoq; mouetur; vbicunq; igitur &longs;it potentia, erit &longs;patium poten­

tiæ ad &longs;patium ponderis moti, vt CF ad CB, hoc e&longs;t &longs;emidia­meter tympani cum &longs;cytala, ad &longs;emidiametrum axis.

Ex 4 huius de vecte.

COROLLARIVM. I.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t, ita e&longs;&longs;e pondus ad po­tentiam pondus &longs;u&longs;tinentem, vt &longs;patium poten­tiæ mouentis ad &longs;patium ponderis moti.

COROLLARIVM II.

Manife&longs;tum e&longs;t etiam, maiorem &longs;emper ha­bere proportionem &longs;patium potentiæ mouentis ad &longs;patium ponderis moti, quàm pondus ad eandem potentiam.

Præterea quò circulus FHN circa &longs;cytalas e&longs;t maior, eò quoq; in pondere mouendo maius &longs;umetur tempus; dummodo potentia æquali moueatur velocitate. tempu&longs;q; eò maius erit, quò diameter vnius diametro alterius e&longs;t maior. circulorum enim circumfe­rentiæ ita &longs;e habent, vt diametri. Cùm vero ex trige&longs;ima &longs;exta quarti libri Pappi Mathematicarum collectionum, duorum inæqualium circulorum æquales circumferentias inuenire po&longs;simus; ideo tempus quoq; portionum circulorum inæqualium hoc modo inueniemus. è conuer&longs;o autem, quò maior erit axis circumferentia citius pondus &longs;ur&longs;um mouebitur. maior enim pars funis BL in vna circumuer&longs;ione completa circa circulum ABO reuoluitur, quàm &longs;i minor e&longs;&longs;et; cùm funis circumuolutus &longs;it circumferen­tiæ circuli æqualis, circa quem reuoluitur.

23 Octaui libri Pappi.

COROLLARIVM.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t, quò facilius pondus mouetur, tempus quoq; eò maius e&longs;&longs;e; & quò dif­ficilius, eò tempus minus e&longs;&longs;e. & è conuer&longs;o.

PROPOSITIO II.

PROBLEMA.

Datum pondus à data potentia axe in peritro­chio moueri.

Sit datum pondus &longs;exaginta; potentia verò vt decem. exponatur quædam recta li­nea AB, quæ diuidatur in C, ita vt AC ad CB eandem

habeat proportionem, quam &longs;exaginta ad decem. & &longs;i CB axis &longs;emidiameter e&longs;&longs;et, & CA &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cytalis; patet potentiam vt decem in A ponderi &longs;exaginta in B æqueponderare. Accipiatur autem inter BC quoduis punctum D; fiatq; BD &longs;emidiameter axis, & DA &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cy­talis; ponaturq; pondus &longs;exaginta in B fune circa axem, & potentia in A. Quoniam enim AD ad DB maiorem habet proportio­nem, quam AC ad CB; maiorem habebit proportionem AD ad DB, quam pondus &longs;exaginta in B appen&longs;um ad potentiam vt decem in A. Quare potentia in A pondus &longs;exaginta axe in peritro­chio mouebit, cuius axis &longs;emidiameter e&longs;t BD, & DA &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cytalis. quod erat faciendum.

Per præcedentem. Lemma in primi huius de vecte. Ex 11 huius de vecte.

ALITER.

Organicè verò melius erit hoc pacto.

Exponatur axis, cuius diameter &longs;it BD, & cen­trum C, quem quidem axem maiorem, vel minorem con&longs;tituemus, veluti

magnitudo, ponderi&longs;q; grauitas po&longs;tulat. producatur deinde BD v&longs;q; ad A: fiatq; BC ad CA, vt decem ad &longs;exaginta. & &longs;i CA tympani cùm &longs;cytalis &longs;emidiameter e&longs;&longs;et, potentia decem in A ponderi &longs;exaginta in B æqueponderaret. producatur verò BA ex parte A, & in hac producta linea quoduis accipiatur punctum E; fiatq; CE &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cytalis; ponaturq; potentia vt decem in E; habebit EC ad CB maiorem proportionem, quàm pondus &longs;exaginta in B ad potentiam vt decem in E. potentia igi­tur vt decem in E mouebit pondus &longs;exaginta in B appen&longs;um fune circa axem, cuius &longs;emidiameter e&longs;t CB, & CE &longs;emidiameter tympani cùm &longs;cytalis. quod facere oportebat.

Sub hoc facultatis genere &longs;unt ergatæ, &longs;uccu­læ, terebræ, tympana cum &longs;uis axibus, &longs;iue dentata, &longs;iue non; & &longs;imilia.

Terebra verò habet etiam ne&longs;cioquid cochleæ; dum enim mo­uet pondus, &longs;cilicet dum perforat, ex &longs;ua ferè natura &longs;emper vlte­rius progreditur: habet enim ferè helices tamquam circa conum de&longs;criptas. quoniam autem verticem habet acutum, ad cunei quoq; rationem commodè referri poterit.

DE CVNEO.

Aristoteles in quæ&longs;tioni­bus Mechanicis quæ&longs;tione deci­ma&longs;eptima a&longs;&longs;erit, cuneum &longs;cin­dendo ponderi duorum vicem pror&longs;us gerere vectium &longs;ibi inui­cem contrariorum hoc modo.

Sit cuneus ABC, cuius vertex B, & &longs;it AB æqualis BC; quod autem &longs;cindendum e&longs;t, &longs;it DEFG; &longs;itq; pars cunei HB k intra DE FG, & HB æqualis &longs;it ip&longs;i Bk. percutiatur (vt fieri &longs;olet) cuneus in AC, dum cuneus in AC percutitur, AB fit vectis, cuius fulcimen tum e&longs;t H, & pondus in B. eodemq; modo CB fit vectis, cuius fulci­

mentum e&longs;t K, & pondus &longs;imiliter in B. &longs;ed dum percutitur cu­neus, maiori adhuc ip&longs;ius portione ip&longs;um DEFG ingreditur, quàm prius e&longs;&longs;et: &longs;it autem portio hæc MBL; &longs;itq; M B ip&longs;i BL æqualis. & cùm MB BI &longs;int ip&longs;is HB BK maiores; erit ML maior Hk. dum igitur ML erit in &longs;itu Hk; opor­tet, vt fiat maior &longs;ci&longs;sio; & D moueatur ver&longs;us O, G autem ver&longs;us N: & quò maior pars cunei intra DEFG ingredietur, eò maior fiet &longs;ci&longs;sio; & DG ma­gis adhuc impellentur ver&longs;us ON. pars igitur KG eius, quod &longs;cinditur, mouebitur à ve­cte AB, cuius fulcimentum e&longs;t H, & pondus
in B; ita vt punctum B ip&longs;ius vectis AB impellat partem KG.
& pars HD mouebitur à vecte CB, cuius fulcimentum e&longs;t k; ita vt B vecte CB partem HD impellat.

Cùm autem tria &longs;int vectium genera, vt &longs;upra o&longs;ten&longs;um e&longs;t; idcirco conuenientius erit forta&longs;&longs;è cuneum hoc modo con&longs;iderare.

Ii&longs;dem po&longs;itis, intelligatur vectis AB, cuius fulcimentum B, & pondus in H, vt in &longs;ecunda huius de vecte diximus. &longs;imiliter ve­ctis CB, cuius fulcimentum B, & pondus in K; ita vt pars HD moueatur à vecte AB, cuius fulcimentum e&longs;t B, & pondus in H; ita vt punctum H ip&longs;ius vectis AB impellat partem HD. &longs;imili quoq; modo pars KG moueatur à vecte CB, cuius fulcimentum e&longs;t B, & pondus in k, it aut k ip&longs;ius uectis CB partem k G mo­ueat. quod quidem for&longs;itan rationi magis con&longs;entaneum erit.

Sit enim cuneus ABC; &longs;intq; duo pondera &longs;epa­rat a DEFG, & HIkL, intra quæ &longs;it pars cunei DBH, cuius uertex B medium inter utrumq; &longs;i tum obtineat. percutia­tur autem cuneus, ita ut magis adhuc intra pon­dera propellatur, &longs;icuti prius dictum e&longs;t; ponde­

ra enim &longs;unt, ac &longs;i unum tantùm continuum e&longs;&longs;et GFkL, quod &longs;cindendum e&longs;&longs;et: eodem enim modo pars DG, dum cuneus ulterius impellitur, mouebitur uer&longs;us M; & pars HL uer&longs;us N. Moueatur itaq; pars DG uer&longs;us M, & pars HL uer&longs;us N, B uerò dum ulterius progreditur, &longs;emper medium inter utrunq; pondus remaneat. dum autem DG à cuneo mouetur uer&longs;us M; patet B non mouere partem DG uer&longs;us M uecte CB, cuius fulcimentum H; punctum enim B non tangit pondus; &longs;ed DG mouebitur à pun­cto uectis D uecte AB, cuius fulcimentum B; punctum enim D tangit pondus, & in&longs;trumenta mouent per contactum. Similiter HL mouebitur ab H uecte CB, cuius fulcimentum B; & uterq; uectis utriq; re&longs;i&longs;tit in B, ita ut B potius fulcimenti uice fungatur, quàm mouendi ponderis. quod ip&longs;um hoc quoq; modo manife­&longs;tum erit.

Sit, quod &longs;cindendum e&longs;t A BCD parallelogrammum rectan­gulum; &longs;intq; duo vectes æqua­les EF GF, & partes vectium HF KF &longs;int intra ABCD; &longs;itq; HF æqualis Fk, & HA æqualis KB. Oporteat verò vecti­bus EF GF &longs;cindere ABCD ab&longs;q; percu&longs;sione, videlicet &longs;int potentiæ mouentes in EG æquales. vt autem &longs;cindatur ABCD, oportet partem HA moueri uer

&longs;us M. & kB ver&longs;us N; &longs;ed dum vectes mouentur, putá alter in M, alter verò in N; nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt punctum F immobile rema neat; in illo enim fit vectium occur&longs;us. quare F erit fulcimen­tum vtriu&longs;q; vectis, & FG mouebit partem kB, cuius fulcimen tum erit F, & potentia mouens in G; & pondus in k. &longs;imi­liter pars HA mouebitur à vecte EF, cuius fulcimentum F, potentia in E, & pondus in H.

Si autem k H e&longs;&longs;ent fulcimenta immobilia, & pondera in F; dum vectis FG conatur mouere pondus in F, tunc ei re&longs;i&longs;tit ve­ctis EF, qui etiam conatur mouere pondus in F ad partem oppo&longs;itam; &longs;ed quoniam potentiæ &longs;unt æquales, & cætera æqualia; ergo in F non fiet motus: æquale enim non mouet æquale. patet igitur in F maximam fieri vectium &longs;ibi inuicem occurrentium re&longs;i&longs;tentiam, ita ut F &longs;it quoddam immobile. Quare con&longs;iderando cuneum, vt mouet vectibus &longs;ibi inuicem aduer&longs;is, for&longs;itan eis potius utitur hoc &longs;ecundo modo, quàm primo.

Quoniam autem totus cuneus &longs;cindendo mouetur, po&longs;&longs;umus idcirco eundem alio quoq; modo con&longs;iderare; videlicet dum ingreditur id, quod &longs;cinditur, nihil aliud e&longs;&longs;e, ni&longs;i pondus &longs;upra planum horizonti inclinatum mouere.

Sit planum horizonti æquidi&longs;tans tran&longs;iens per AB; &longs;it cuneus CDB, & CD æqualis ip&longs;i DB; & latus cunei DB &longs;it &longs;emper in &longs;ubiecto plano. &longs;it deinde pondus AEFG immobile in A; &longs;itq; pars cunei EDH &longs;ub AEFG. Quoniam enim dum percutitur cuneus in CB, maior pars cunei ingreditur &longs;ub AEFG, quàm &longs;it EDH; &longs;it hæc pars IDH. & quoniam latus cunei DB &longs;emper e&longs;t in &longs;ubiecto plano per AB ducto horizonti parallelo, tunc quando pars cunei kDI erit &longs;ub AEFG; erit punctum k in H, & I &longs;ub E. &longs;ed Ik maior e&longs;t HE; punctum igitur E &longs;ur&longs;um motum erit. & dum cuneus &longs;ub AEFG ingreditur, punctum E &longs;ur&longs;um &longs;uper latus cunei EI mouebitur, eodemq; modo &longs;i cuneus vlterius progredietur, &longs;emper punctum E &longs;uper latus cunei DC mouebitur: punctum igitur E ponderis &longs;uper planum DC mouebitur horizonti inclinatum, cuius inclinatio e&longs;t angulus BDC. quod demon­&longs;trare oportebat.

In hoc exemplo, con&longs;iderando cuneum in&longs;tar vectis mouen­tem, manife&longs;tum e&longs;t, cuneum BCD pondus AEFG vecte CD mouere; ita vt D &longs;it fulcimentum, & pondus in E. non autem vecte BD, cuius fulcimentum H, & pondus in D.

Vt autem res clarior reddatur, alio vtamur exemplo.

Sit planum hori­zonti æquidi&longs;tans tran&longs;iens per AB; &longs;it cuneus CAB, cuius latus AB &longs;it &longs;emper in &longs;ubiecto plano; &longs;it­qué pondus AEFG, quod nullum alium habeat motum, ni&longs;i

&longs;ur&longs;um, & deor&longs;um ad rectos angulos horizonti; ita vt ducta IGk &longs;ubiecto plano, ip&longs;iqué AB perpendicularis, punctum G &longs;it &longs;emper in linea IGk. & quoniam dum cuneus percutitur in CB, totus &longs;uper AB vlterius progreditur; pondus AEFG eleuabitur ex iis, quæ &longs;upra diximus. Moueatur cuneus ita, vt E tandem per­ueniat in C, & po&longs;itio cunei ABC &longs;it MNO, & po&longs;itio pon­deris AEFG &longs;it PMQI, & G &longs;it in I. Quoniam itaq; dum cuneus &longs;uper lineam BO mouetur, pondus AEFG &longs;ur&longs;um moue­tur à linea AC. & dum cuneus ABC vlterius progreditur, &longs;emper pondus AEFG magis à latere cunei AC eleuatur: pondus igitur AEFG &longs;uper planum cunei AC mouebitur; quod quidem nihil aliud e&longs;t, ni&longs;i planum horizonti inclinatum, cuius inclinatio e&longs;t angulus BAC.

Hic motus facilè ad libram, vectemq; reducitur. quod enim &longs;uper planum horizonti inclinatum mouetur ex nona Pappi octa­ui libri Mathematicarum collectionum reducitur ad libram. ea­dem enim e&longs;t ratio, &longs;iue manente cuneo, vt pondus &longs;uper cunei latus moueatur; &longs;iue eodem etiam moto, pondus adhuc &longs;uper ip&longs;ius latus moueatur; tamquam &longs;uper planum horizonti incli­natum.

Ea verò, quæ &longs;cinduntur, quomodo tam­quam &longs;uper plana horizonti inclinata mouean­tur, o&longs;tendamus.

Sit cuneus ABC, & AB ip&longs;i BC æqua­lis. Diuidatur AC bifariam in D, conne­ctaturq; BD. &longs;it dein­de linea EF, per quam tran&longs;eat planum horizonti æquidi&longs;tans; &longs;itq; BD in eadem linea EF; & dum cuneus percutitur, dumq; mouetur ver

&longs;us E, &longs;emper BD &longs;it in linea EF. quod verò &longs;cindendum e&longs;t &longs;it GHLM, intra quod &longs;it pars cunei kBI. manife&longs;tum e&longs;t, dum cuneus uer&longs;us E mouetur, partem kG ver&longs;us N moueri; & partem HI uer&longs;us O. percutiatur cuneus, ita vt AC &longs;it in linea NO; tunc k erit in A, & I in C: & k ex &longs;uperius dictis motum erit &longs;uper kA, & I &longs;uper IC. quare dum cuneus mo
uetur, pars KG &longs;uper BA latus cunei mouebitur, & pars IH &longs;uper latus BC.
pars igitur kG &longs;uper planum mouetur horizonti incli­natum, cuius inclinatio e&longs;t angulus FBA. &longs;imiliter IH moue­tur &longs;uper planum BC in angulo FBC. Partes ergo eius, quod &longs;cinditur &longs;uper plana horizonti inclinata mouebuntur. & quam­quam planum BC &longs;it &longs;ub horizonte; pars tamen IH &longs;uper IC mouetur, tamquam &longs;i BC e&longs;&longs;et &longs;upra horizontem in angulo DBC. partes enim eius quod scinditur, eodem tempore, ab eadem potentia mo­uentur; eadem ergo erit ratio motus partis IH, ac partis KG. &longs;i­militer eadem e&longs;t ratio, &longs;iue EF &longs;it horizonti æquidi&longs;tans, &longs;iue horizonti perpendicularis, vel alio modo. nece&longs;&longs;e e&longs;t enim potentiam cuneum mouentem eandem e&longs;&longs;e, cùm cætera eadem rema neant. eadem igitur erit ratio.

Po&longs;t hæc con&longs;iderandum e&longs;t, quæ nam &longs;int ea, quæ efficiunt, vt aliquod facilius moueatur, &longs;iue &longs;cindatur. quæ quidem duo &longs;unt.

Primum, quod efficit, vt aliquod facilè &longs;cindatur, quod etiam ad e&longs;&longs;entiam cunei magis per­tinet, e&longs;t angulus ad verticem cunei; quò enim minor e&longs;t angulus, eò facilius mouet, ac &longs;cindit.

Sint duo cunei ABC DEF, & angulus ABC ad verticem minor &longs;it angulo DEF. dico aliquod facilius moueri, &longs;iue &longs;cindi à cuneo ABC, quàm à DEF. diuidantur AC DF bifariam in G H punctis; connectan­turq; BG, & EH. Quoniam enim partes eius, quod &longs;cinditur à cuneo ABC, &longs;u­per planum horizonti inclinatum mouen­tur, cuius inclinatio e&longs;t GBA: quæ ve­rò à cuneo DEF, &longs;uper planum horizonti inclinatum mouentur, cuius inclinatio e&longs;t

HED; & angulus GBA minor e&longs;t angulo HED; cùm CBA minor &longs;it DEF: & ex nona Pappi octaui libri mathematicarum collectionum, quod mouetur &longs;uper planum AB faci­lius mouebitur, & à minore potentia, quàm &longs;uper ED; Quod ergo &longs;cinditur à cuneo ABC facilius, & à minore potentia &longs;cindetur, quàm à cuneo DEF. &longs;imiliter o&longs;tendetur, quò magis an­gulus ad verticem cunei erit acutus, eò facilius aliquod moueri, ac &longs;cindi. quod demon&longs;trare oportebat.

Po&longs;&longs;umus etiam hoc alia ratione o&longs;tendere con&longs;iderando cuneum, vt vectibus &longs;ibi inuicem aduer&longs;is mouet, &longs;icuti &longs;ecundo modo dictum e&longs;t. hoc autem prius o&longs;tendere oportet.

Sit vectis AB, cuius fulcimentum &longs;it B immobile; quod autem mouen­dum e&longs;t, &longs;it CDEF rectangulum ita accommodatum, vt deor&longs;um ex par te FE moueri non po&longs;sit; & punctum E &longs;it immobile, & tamquam centrum; ita vt punctum D moueatur per cir­cumferentiam circuli DH, cuius cen­trum &longs;it E. & C per circumferentiam CL, ita vt iuncta CE &longs;it eius &longs;emidiameter. tangat in&longs;uper CDEF ve

ctem AB in C, atq; vectis AB moueat pondus CDEF, & potentia mouens &longs;it in A, fulcimentum B, & pondus in C. &longs;it deinde alius vectis MCN, qui etiam moueat CDEF, cuius fulcimentum immobile &longs;it N; potentia mouens in M, & pondus &longs;imiliter in C; &longs;itq; CN æqualis ip&longs;i CB, & CM ip&longs;i CA; alternatimq; moueatur pondus CDEF vectibus AB MN. dico CDEF facilius ab eadem potentia moueri vecte AB, quàm vecte MN.

Fiat centrum B, & interuallo BC circumferentia de&longs;cribatur CO. &longs;imiliter centro N, interuallo quidem NC, circumferentia de&longs;cribatur CP. Quoniam enim dum vectis AB mouet CD EF, punctum vetis C mouetur &longs;uper circumferentiam CO; cùm &longs;it B fulcimentum, & centrum immobile. &longs;imiliter dum vectis MN mouet CDEF, punctum C mouetur per circumferentiam CP; dum igitur vectis AB mouet CDEF, conatur mouere punctum C ponderis &longs;uper circumferentiam CO; quod quidem efficere non pote&longs;t: quia C mouetur &longs;uper circumferentiam CL. quare in motu vectis AB &longs;ecundùm partem ip&longs;i re&longs;pondentem, ac motu ponderis &longs;ecundum C facto, contingit repugnantia quædam; in diuer&longs;as enim partes mouentur. &longs;imiliter dum vectis MN mouet CDEF, conatur mouere C &longs;uper circumferentiam CP; at­que ideo in hoc etiam vtroq; motu &longs;imilis oritur repugnantia. quoniam autem circumferentia CO propior e&longs;t circumferentiæ CL, quam &longs;it CP; hoc e&longs;t propior e&longs;t motui, quem facit pun­ctum C ponderis; ideo minor erit repugnantia inter motum vectis AB, & motum C ponderis, quàm inter motum vectis MN, & motum eiu&longs;dem C. quod etiam patet, &longs;i intelligatur CF hori­zonti perpendicularis, tunc enim circumferentia CP magis tendit deor&longs;um, quàm CO; & CL tendit &longs;ur&longs;um. & ideo minor fit re pugnantia inter vectem AB, & motum C, quàm inter vectem MN, & motum C. &longs;ed vbi minor repugnantia ibi maior facilitas. ergo facilius mouebitur CD EF vecte AB, quàm vecte MN. quod demon&longs;trare oportebat.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, quò minor e&longs;t an­gulus à linea CF, vel CE, vel CD contentus; hoc e&longs;t, quò minor e&longs;t angulus BCF, vel BCE, vel etiam BCD, eò facilius pondus moueri. quod quidem eodem modo o&longs;tendetur.

Quod autem propo&longs;itum e&longs;t, &longs;ic demon­&longs;trabimus.

Sint cunei ABC DE F, & angulus ABC mi­nor &longs;it angulo DEF, & AB BC DE EF &longs;int in ter &longs;e &longs;e æquales. Sint de­inde quatuor pondera æ­qualia GH IL NO QR rectangula; &longs;intq; LM kH in eadem recta linea:

&longs;imiliter RS PO in recta linea; erunt GK IM parallelæ, & NP QS parallelæ. &longs;it IBG pars cunei intra pondera GH IL; & cunei pars QEN intra pondera NO QR; &longs;intqué IB BG QE EN inter &longs;e &longs;e æquales. dico pondera GH IL facilius ab eadem potentia moueri cuneo ABC, quàm pondera NO QR cuneo DEF.

Ex 28 primi.

Diuidantur AC DF bifariam in TV, iunganturq; TBVE, erunt an­guli ad T, & V recti. connectatur IG, quæ &longs;ecet BT in X. Quoniam e­

nim IB e&longs;t æqualis BG, & BA æqualis BC; erit IA ip&longs;i GC æqualis. quare vt BI ad IA, ita e&longs;t BG ad GC. parallela igitur e&longs;t IG ip&longs;i AC. ac propterea anguli ad X &longs;unt recti: &longs;ed & anguli XG k XIM &longs;unt recti, rectangulum enim e&longs;t GM; quare TB æquidi&longs;tans e&longs;t ip&longs;is Gk IM. angulus igitur TBC æqua­lis e&longs;t angulo BGK, & TBA ip&longs;i BIM æqualis. &longs;imiliter demon&longs;trabimus angulum VEF æqualem e&longs;&longs;e ENP, & VED æqualem EQS. cùm autem angulus ABC minor &longs;it angulo DEF; erit & angulus TBC minor VEN. quare & BGk minor ENP. &longs;imili modo BIM minor EQS. quoniam autem cuneus ABC duobus mouet vectibus AB BC, quorum fulcimenta &longs;unt in B; & pondera in GI: &longs;imiliter cuneus DEF duobus vectibus mouet DE EF, quorum fulcimenta &longs;unt in E; & pondera in N Q: per præcedentem pondera GH IL facilius vectibus AB BC mo­uebuntur, quàm pondera NO QR vectibus DE EF. ponde­ra ergo GH IL facilius cuneo ABC mouebuntur, quàm ponde­ra NO QR cuneo DEF. & quia eadem e&longs;t ratio in mouendo, atq; in &longs;cindendo; facilius idcirco aliquod cuneo ABC &longs;cindetur quàm cuneo DEF. &longs;imiliterq; o&longs;tendetur, quò minor e&longs;t angulus ad verticem cunei, eò facilius aliquod moueri, vel &longs;cindi. quod demon&longs;trare oportebat.

2 Sexti. Ex 29 primi. 28 Primi.

Præterea quæ mouentur à cuneo DEF, per maiora mouentur &longs;patia; quàm ea, quæ à cuneo ABC. nam vt DF &longs;it intra QN, & AC &longs;it intra IG; nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt QN per &longs;patia moueantur maiora; &longs;cilicet vnum dextror&longs;um, alter &longs;ini&longs;tror&longs;um, quàm IG; cùm DF maior &longs;it AC; dummodo totus cuneus intra pondera in­grediatur. à potentia verò facilius eodem tempore mouetur ali­quod per minus &longs;patium, quàm per maius; dummodo cætera, qui­bus fit motus, &longs;int æqualia: &longs;i ergo eodem tempore AC DF in IG QN perueniant, cùm AI CG DQ FN &longs;int inter &longs;e &longs;e æquales; facilius à potentia mouebuntur GI cuneo ABC, quàm QN cuneo DEF. quare facilius pondera GH IL à potentia mouebuntur cuneo ABC, quàm pondera NO QR cuneo DEF. &longs;imiliter­qué o&longs;tendetur, quò angulus ad verticem cunei minor e&longs;&longs;et, eò facilius pondera moueri, vel &longs;cindi.

Secundum, quod efficit, vt aliquod facilius &longs;cindatur, e&longs;t percu&longs;sio; qua cuneus mouetur, & mouet; hoc e&longs;t percutitur, ac &longs;cindit.

Sit cuneus A, quod &longs;cinditur B, quod percutit C; quod quidem, vel ex &longs;e ip&longs;o, vel à regente, atq; ip&longs;um mouente potentia percutit, atq; mouet. &longs;i quidem ex &longs;e ip&longs;o, Primùm quò grauius erit, eò maior fiet percu&longs;sio. quinetiam, quò longior fuerit di&longs;tantia inter AC, maior itidem fiet percu&longs;sio. graue enim vnum­quodq; dum mouetur; grauitatis ma­gis a&longs;&longs;umit motum, quàm quie&longs;cens: & adhuc magis quo longius mouetur.

Si verò C ab aliqua moueatur potentia, vt &longs;i per manubrium DE moueatur; primùm quò grauius erit C, deinde quò longius erit DE, eò ma­ior fiet percu&longs;sio. &longs;i enim ponatur potentia mouens in E, erit C magis di &longs;tans à centro & ideo citius mouebitur. vt in quæ&longs;tionibus Mechanicis latè mon&longs;trat Ari&longs;toteles; nec non ex iis, quæ in tractatu de libra di­cta fuere, patere pote&longs;t, quò magis

pondus C à centro di&longs;tat, eò grauius reddi. quod ip&longs;um etiam validiori pellet impul&longs;u virtute in E potentiore exi&longs;tente.

Hoc verò &longs;ecundùm e&longs;t, quod efficit, vt hoc in&longs;trumento ma­gna moueantur, &longs;cindanturq; pondera. percu&longs;sio enim vis e&longs;t ualidi&longs;sima, vt ex decimanona quæ&longs;tionum Mechanicarum Ari&longs;totelis patet. &longs;i enim &longs;upra cuneum maximum imponatur onus; tunc cu­neus nihil ferè efficiet, præ&longs;ertim ictus comparatione. quod &longs;i ad huc ip&longs;i cuneo vectem, vel cochleam, vel quoduis aliud huiu&longs;modi aptetur in&longs;trumentum ad cuneum ponderi intimius propellen­dum, nullius ferè momenti præ ictu continget effectus. cuius qui­dem rei indicio e&longs;&longs;e pote&longs;t, &longs;i fuerit corpus A lapideum, ex quo aliquam eius partem detrahere qui&longs;piam voluerit, putá partem anguli B; tunc malleo ferreo ab&longs;q; alio in&longs;trumento percutiendo in B, facilè aliquam anguli B partem franget. quod quidem nullo alio in&longs;trumento percu&longs;sionis munere carente, ni&longs;i maxima cùm difficultate efficere poterit; &longs;iue

fuerit vectis, &longs;iue cochlea, &longs;iue quoduis aliud huiu&longs;modi. quare percu&longs;sio in cau&longs;a e&longs;t, quo magna &longs;cindantur pondera. cùm autem &longs;ola percu&longs;sio tantam vim habeat, &longs;i ei aliquod adiiciamus in&longs;trumentum ad mouendum, &longs;cindendumq; accomodatum, admiranda profectò videbimus. In&longs;trumentum huiu&longs; modi cuneus e&longs;t, in quo duo (quantum ad ip­&longs;ius formam attinet) con&longs;ideranda occurrunt. Alterum e&longs;t, cuneum ad &longs;u&longs;cipiendam, &longs;u&longs;tinendamq; percu&longs;sionem apti&longs;simum e&longs;&longs;e; alterum e&longs;t quòd propter eius in altera parte &longs;ubtilita­tem facilè intra corpora ingreditur, vt manife&longs;tè patet. Cuneus ergo cum percu&longs;sione ip&longs;ius efficit, vt in mouendis, &longs;cindendi&longs;q; ponderi­bus ferè miracula cernamus.

Ad huiu&longs;modi facultatis in&longs;trumentum, ea quoquè omnia commodè referri po&longs;&longs;unt, quæ percu&longs;sione, &longs;iue impul&longs;u incidunt, diuidunt, perforant, huiu&longs;modiq; alia obeunt munera. vt en&longs;es, gladii, mucrones, &longs;ecures, & &longs;imilia. &longs;erra quoq; ad hoc reducetur; dentes enim percu­tiunt, cuneiq; in&longs;tar exi&longs;tunt.

DE COCHLEA.

Pappvs in eodem octauo libro multa pertractans de cochlea, docet quomodo conficienda &longs;it; & quomodo magna huiu&longs;modi in­&longs;trumento moueantur pondera; nec non alia theoremata ad eius cognitionem valdè vtilia. Quoniam autem in­ter cætera pollicetur, &longs;e o&longs;tendere velle, co­chleam nihil aliud e&longs;&longs;e præter a&longs;&longs;umptum cu­neum percu&longs;sionis expertem vecte motionem facientem; hoc autem in ip&longs;o de&longs;ideratur; pro­pterea idip&longs;um o&longs;tendere conabimur, nec non eiu&longs;dem cochleæ ad vectem, libramq; reductio­nem; vt ip&longs;ius tandem completa habeatur co­gnitio.

Sit cuneus ABC, qui circa cylindrum DE circumuoluatur: &longs;itq; IGH cuneus circa cylindrum reuolutus, cuius vertex &longs;it I. &longs;it de­inde cylindrus cum circumpo&longs;ito cuneo ita accomodatus, vt ab&longs;q; vllo impedimento manubrio kF eius axi annexo circumuerti po&longs;sit. &longs;itq; LMNO, quod &longs;cindendum e&longs;t; quod etiam ex parte MN &longs;it immobile: vt in iis, quæ &longs;cinduntur, fieri &longs;olet: & &longs;it vertex I intra RS. circumuertatur kF, & perueniat ad kP; dum autem kF circumuertitur, circumuertitur etiam totus cylindrus DE, & cu­neus IGH: quare dum KF erit in kP, vertex I non erit amplius intra RS, &longs;ed cunei pars alia, vt TV: &longs;ed TV maior e&longs;t, quàm RS; &longs;emper enim pars cunei, quæ magis à vertice di&longs;tat, maior e&longs;t ea, quæ ip&longs;i e&longs;t propinquior: vt igitur TV &longs;it intra RS, opor­tet, vt R cedat, moueaturq; ver&longs;us X, & S ver&longs;us Z, vt faciunt ea, quæ &longs;cinduntur. totum ergo LMNO &longs;cindetur. &longs;imiliter què demon&longs;trabimus, dum manubrium kP erit in kQ, tunc GH e&longs;&longs;e intra RS: & vt GH &longs;it intra RS, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt R &longs;it in X, & S in Z; ita vt XZ &longs;it æqualis GH; &longs;emperq; LMNO amplius &longs;cindetur. &longs;ic igitur patet, dum kF circumuertitur, &longs;emper R moueri ver&longs;us X, atq; S ver&longs;us Z: & R &longs;emper &longs;uper ITG moueri, S autem &longs;uper IVH, hoc e&longs;t &longs;uper latera cunei circa cylindrum circum uoluti.

PROPOSITIO I.

Cuneus hoc modo circa cylindrum accommo­datus, nihil e&longs;t aliud; ni&longs;i cochlea duas habens helices in vnico puncto inuicem coniunctas.

Sit cuneus ABC; & AB ip&longs;i BC æqualis. diuidatur AC bifariam in D, iungaturq; BD; erit BD ip&longs;i AC perpendicularis; & AD ip&longs;i DC æqualis, triangu­lumq; ABD triangulo C BD æquale. fiant deinde triangula rectangula EFG HIk non &longs;olum inter &longs;e, verùm etiam vtriq; ADB & CDB æqualia. &longs;itq; cylindrus LMNO, cuius perimeter &longs;it æqualis vtriq; FG kI. & LMNO &longs;it parallelogrammum per axem. fiatq; MP æqualis FE; & PN æqualis HI. ponaturq; HI in NP, circumuolua­turq; triangulum HIk circa cylindrum; & &longs;ecundùm kH helix de&longs;cribatur NQP, vt Pappus quoq; docet in octauo libro propo&longs;itione vige&longs;ima quarta. &longs;imiliter ponatur EF in MP, circum­uoluaturq; triangulum EFG circa cylindrum; de&longs;cribaturq; per EG helix PRM. cùm itaq; PMPN &longs;int æquales EFHI, erit MN æqualis ip&longs;i AC, & cùm helices PRM PQN &longs;int æquales lineis EGHk; helices igitur ip&longs;is ABBC æquales erunt. cu­neus ergo ABC totus circumuolutus erit circa cylindrum LMNO. incidantur deinde helices, vt docet Pappus &longs;ecundùm latitudinem cunei; & hoc modo cuneus vná cum cylindro nihil aliud erit, quàm cochlea duas habens helices PRMPQN circa cylindrum LN in vnico puncto P inuicem coniunctas. quod demon&longs;trare o­portebat.

COROLLARIVM.

Hinc manife&longs;tum e&longs;&longs;e pote&longs;t, quomodo heli­ces in ip&longs;a cochlea de&longs;cribi po&longs;sint.

Quomodo autem pondera &longs;uper helices co­chleæ moueantur, o&longs;tendamus.

Sit (veluti prius) cuneus IGH circa cylindrum DE reuolutus, cuius vertex &longs;it I. apteturq; cylindrus ita, vt liberè vna cum &longs;uo axe circumuertatur. &longs;intq; duo pondera MN cuiu&longs;cunq; figuræ voluerimus, ita tamen aptata, vt moueri non po&longs;sint, ni&longs;i &longs;uper rectam lineam LO, quæ axi cylindri &longs;it æquidi&longs;tans. &longs;intq; MN iuxta cunei verticem I. Circumuertatur KF, & perueniat ad kP: dum autem kF erit in kP, tunc TV erit intra pondera MN; &longs;i­cut &longs;upra diximus. M igitur ver&longs;us L mouebitur, & N ver&longs;us O. &longs;imiliter o&longs;tendetur, dum kP erit in KQ, tunc GH e&longs;&longs;e intra pon­dera MN; & M erit in X, & N in Z; ita vt XZ &longs;it æqualis GH. quare dum kF circumuertitur, &longs;emper pondus N mouetur ver&longs;us O, & &longs;uper helicem IRS; M verò &longs;uper aliam helicem.

Similiter &longs;i cochlea plures habeat hæ­lices, vt in &longs;ecunda figura, pondus A, dum cochlea circumuertitur, &longs;emper &longs;u­per helices BCDEFG mouebitur; dummodo pondus A aptetur ita vt mo­ueri non po&longs;sit, ni&longs;i &longs;uper rectam HI ip&longs;i cylindro æquidi&longs;tantem. eodem enim modo, quo &longs;uper primam mouetur helicem, mouetur etiam &longs;upra &longs;ecundam, & tertiam, & cætera. quotcunq; enim fuerint helices, nihil aliud &longs;unt, quàm latus cunei circa idem cylindrum iterum atq; iterum circumuolutum. & &longs;iue co­chlea fuerit horizonti perpendicularis, &longs;iue horizonti æquidi&longs;tans, vel alio mo­do collocata, nihil refert: &longs;emper enim eadem erit ratio.

Si verò (vt in tertia figura) &longs;upra cochleam imponatur aliquod, vt B, quod quidem tylum vocant, ita accommodatum, vt inferio ri parte helices habeat concauas ip&longs;i cochleæ appo&longs;itè admodum congruentes; per&longs;picuum &longs;atis e&longs;&longs;e poterit, ip&longs;um B, dum cochlea circumuertitur, &longs;uper helices cochleæ eo pror&longs;us modo moueri; quo pondus iuxta primam figuram mouebatur: dummodo tylum ap­tetur, vt docet Pappus in octauo libro; ita &longs;cilicet vt tantùm an­tè, retrouè axi cylindri æquidi&longs;tans moueatur.

Et &longs;i loco tyli, quod helices habet concauas in parte inferiori, con&longs;tituatur, vt in quarta figura, cylindrus concauus vt D, & in eius concaua &longs;uperficie de&longs;cribantur helices, incidanturq; ita, vt aptè cùm cochlea congruant (eodem enim modo de&longs;cribentur helices in &longs;uperficie concauia cylindri, &longs;icuti fit in conuexa) &longs;i deinde co­chlea in &longs;uis polis firmetur, &longs;cilicet in &longs;uo axe, circumuertaturq;; patet D ad motum circumuer&longs;ionis cochleæ quemmadmodum tylum moueri. nec non &longs;i D in EF firmetur, ita vt immobilis ma neat, dum circumuertitur cochlea; &longs;uper helices cylindri D, ad motum &longs;uæ circumuer&longs;ionis dextror&longs;um, vel &longs;ini&longs;tror&longs;um factæ; tùm in anteriorem, tùm in po&longs;teriorem partem mouebitur. cylin­drus autem D hoc modo accommodatus vulgò mater, &longs;iue cochleæ fæmina nuncupatur.

Si autem cochleæ (vt in quinta figura) tympanum C dentibus obliquis dentatum apponatur, vt docet Pappus in eodem octauo li­bro; vel etiam rectis; ita tamen con&longs;tructis, vt facilè cum cochlea conueniant: &longs;imiliter manife&longs;tum e&longs;t ad motum cochleæ circumuerti etiam tympanum C. eodemq; modo tympani dentes &longs;uper helices cochleæ moueri. & hæc dicitur cochlea infinita, quia & cochlea, & tympanum dum circumuertuntur, &longs;emper eodem modo &longs;e &longs;e habent.

Hæc diximus, vt manife&longs;tum &longs;it cochleam in mouendo pondere cunei munere ab&longs;q; percu&longs;sione fungi. Illud enim remouet à loco, vbi erat; quemadmodum cuneus remouet ea, quæ mouet, ac &longs;cindit. omnia enim hæc à cochlea mouentur, &longs;icuti pondus A in &longs;ecun­da figura, & M in prima.

Quoniam autem duplici ratione mouentem cuneum con&longs;iderari po&longs;&longs;e o&longs;tendimus, videlicet vt mouet vectibus, vel vt e&longs;t planum horizonti inclinatum, dupliciter quoq; cochleam con&longs;iderabimus;

& primùm vt vectibus mouet, vt in prima figura circumuertatur kF, & perueniat in KP; tunc, &longs;icut dictum e&longs;t, TV erit intra pon­dera MN. & &longs;icut con&longs;ideramus vectes in cuneo, eodem quoq; modo eos con&longs;iderare po&longs;&longs;umus in cochlea hoc pacto. erit &longs;cilicet IVH vectis, cuius fulcimentum I, & pondus in V. &longs;imiliter ITG vectis, cuius fulcimentum I, & pondus in T. potentiæ verò mo­uentes GH e&longs;&longs;e deberent; &longs;ed &longs;icuti in cuneo potentia mouens e&longs;t percu&longs;sio, quæ mouet cuneum; idcirco erit, ubi potentia mo­uet cochleam; &longs;cilicet in P manubrio kP. cochlea enim &longs;ine per­cu&longs;sione mouetur. Hæc autem con&longs;ideratio propter vectes infle­xos impropria for&longs;itan e&longs;&longs;e videbitur; Quocirca &longs;i id, quod mouetur à cochlea, &longs;upra planum horizonti inclinatum moueri intelligatur; erit quidem huiu&longs;modi con&longs;ideratio (cùm ip&longs;i quoq; cuneo conueniat) figuræ ip&longs;ius cochleæ magis conformis.

PROPOSITIO II.

Si fuerit cochlea AB helices habens æquales CDEFG. Dico has nihil aliud e&longs;&longs;e præter planum horizonti inclinatum circa cylindrum re­uolutum.

Sit cochlea AB horizonti perpendicularis duas habens helices CDEFG. exponatur HI æqualis GC, quæ bifariam diui­datur in k; erunt Hk kI non &longs;olum inter &longs;e &longs;e, verùm etiam ip&longs;is GE EC æquales, & ip&longs;i HI ad rectos angulos ducatur LI; & per LI intelligatur planum horizonti æquidi&longs;tans; &longs;itq; LI dupla perimetro cylindri AB, quæ bifariam diuidatur in M; erunt IM ML cylindri perimetro æquales. connectatur HL, & à puncto M ducatur MN ip&longs;i HI æquidi&longs;tans, coniungaturq; KN. quoniam enim &longs;imilia &longs;unt inter &longs;e &longs;e triangula HILNML, cùm

NM &longs;it æquidi&longs;tans HI; erit LI ad IH, vt LM ad MN: & permutando vt IL ad LM; ita HI ad NM. &longs;ed IL dupla e&longs;t ip&longs;ius LM; ergo & HI dupla erit MN. &longs;ed e&longs;t etiam dupla ip&longs;ius kI, quare kI NM inter &longs;e æquales erunt. & quoniam anguli ad MI &longs;unt recti; erit kM parallelogrammum rectangulum, & kN æqua lis erit IM. quare KN perimetro cylindri AB æqualis erit. ponatur itaq; HI in GC, erit Hk in GE. circumuoluatur deinde triangulum HkN circa cylindrum AB, de&longs;cribet HN helicen GFE; cùm NK perimetro cylindri &longs;it æqualis; & punctum N erit in E; & MN in CE. & quia ML æqualis e&longs;t perimetro cylindri; cir­cumuoluatur rur&longs;us triangulum NML circa cylindrum AB, NL de&longs;cribet helicen EDC. quare tota LH duas de&longs;cribet helices CDEFG. patet igitur has helices cochleæ nihil aliud e&longs;&longs;e, ni­&longs;i planum horizonti inclinatum; cuius inclinatio e&longs;t angulus HLI circa cylindrum circumuolutum, &longs;upra quod pondus mouetur. quod demon&longs;trare oportebat.

Ex 4. &longs;exti.

Quomodo autem hoc ad libram reducatur manifestum e&longs;t ex nona octaui libri eiu&longs;dem Pappi.

Po&longs;tquam vidimus quomodo pondera huiu&longs;modi moueantur in&longs;trumento; nunc con&longs;iderandum e&longs;t, quæ nam &longs;int ea, quæ efficiunt, vt pondera facilè moueantur: hæc autem duo &longs;unt.

Primùm quidem, quod efficit, vt facilè pon­dus moueatur, quod etiam ad e&longs;&longs;entiam cochleæ magis pertinere videtur; e&longs;t helix circa co­chleam. vt &longs;i circa datam cochleam AB duæ &longs;int helices inæquales CDA EFG, &longs;itq; AC minor EG. Dico idem pondus facilius &longs;uper helicen CDA moueri, quàm &longs;uper EFG.

Compleatur cuneus ADCHI, hoc e&longs;t de­&longs;cribatur helix CHI æqualis CDA, & ver­tex cunei &longs;it C. &longs;imiliter compleatur cuneus GFEKL, cuius ver­tex E. exponatur de­inde recta linea MN, quæ &longs;it ip&longs;i AC æqua­lis, cui ad rectos angulos ducatur NP, quæ &longs;it æqualis perimetro cy­lindri AB: & conne­ctatur PM; erit PM, per ea, quæ dicta &longs;unt, ip&longs;i CDA æqualis. producatur deinde M N in O, fiatq; ON æ­qualis MN, coniungaturq; OP; erit OPM cuneus cuneo ADCHI æqualis. &longs;imili­terq; exponatur cu­neus STQ æqualis cuneo GFEkL; erit TR ip&longs;i PN, & perime­tro cylindri æqualis; & QR æqualis GE. cùm autem GE ma­ior &longs;it AC; erit & RQ maior MN. &longs;ecetur RQ in V; fiatq; RV ip&longs;i MN æqualis, & coniungatur TV; erit triangulum TVR tri­angulo MPN æquale: duæ enim TR RV duabus PN NM &longs;unt æquales, & anguli, quos continent, &longs;unt æquales, nempe recti; angulus igitur RTV

angulo NPM æqualis erit. quare angulus MPN minor e&longs;t angu­lo QTR; & horum dupli, angulus &longs;cilicet MPO minor angulo QTS. quoniam autem cuneus, qui angulum ad verticem mino rem habet, facilius mouet, ac &longs;cindit, quàm qui habet maiorem; cuneus ergo MPO facilius mouebit, quàm QTS. facilius igitur pondus à cuneo ADCHI mouebitur, quàm à cuneo GFEkL. pondus ergo &longs;uper helicen CDA facilius mouebitur, quàm &longs;uper EFG. eodemq; modo o&longs;tendetur, quò minor erit AC, eò faci­lius pondus moueri. quod demon&longs;trare oportebat.

1 Huius. 1 Huius. 4 Primi.

ALITER.

Sit data cochlea AB duas habens helices æquales CDEFG; &longs;it deinde alius cylindrus abip&longs;i AB æqualis, in quo &longs;ummatur OP ip&longs;i CG æqualis; diuidaturq; OP in tres partes æquales OR RT TP, & tres de&longs;cribantur helices OQRSTVP; erit vnaquæq; OR RT TP minor CE, & EG: tertia enim pars minor e&longs;t dimidia. dico idem pondus facilius &longs;uper helices OQRSTVP moueri, quàm &longs;uper CDEFG. exponatur HIL triangulum orthogonium, ita vt HI &longs;it ip&longs;i CG æqualis, & IL duplo perimetri cylindri AB æqualis, & per LI intelligatur planum horizonti æqui&longs;tans; erit HL æqualis CDEFG; & HLI inclinationis angulus erit. exponatur &longs;imiliter XYZ triangulum orthogonium, ita vt XZ ip&longs;i OP &longs;it æ­qualis, quæ etiam æqualis erit CG, & HI; &longs;itq; ZY cylindri pe­rimetro tripla, erit XY æqualis OQRSTVP. diuidatur ZY in

tres partes æquales in g<35>; erit vnàquæq; Z g g<35> <35> Y perimetro cylindri abæqualis, quæ etiam perimetro cylindri AB æquales erunt; & per con&longs;equens ip&longs;is IM, & ML. connectatur X<35>. & quoniam duæ HI IL duabus XZ Z<35> &longs;unt æquales, & angulus HIL re­ctus æqualis e&longs;t angulo XZ<35> recto; erit triangulum HIL trian­gulo XZ<35> æquale; & angulus HLI angulo X<35>Z æqualis; & X<35> ip&longs;i HL æqualis. &longs;ed quoniam angulus X<35>Z maior e&longs;t angulo XYZ; erit angulus HLI angulo XYZ maior. ac propterea planum HL magis horizonti inclinat, quàm XY. quare idem pondus à minore potentia &longs;uper planum XY, quàm &longs;uper planum HL mouebitur; vt facilè elicitur ex eadem nona Pappi. cùm autem helices OQRSTVP nihil aliud &longs;int, quàm planum XY horizonti inclinatum in angulo XYZ circa cylindrum abcircumuolutum; & helices CDEFG nihil &longs;unt aliud, quàm planum HL horizonti inclinatum in angulo HLI circa cylindrum AB circumuolutum; facilius ergo pondus &longs;uper he­lices OQRSTVP mouebitur, quàm &longs;uper helices CDEFG.

Ex 2 huius. 21 Primi.

Si autem OP diuidatur in quatuor partes æquales, de&longs;cribantur­què circa abquatuor helices; adhuc facilius pondus mouebitur &longs;u­per has quatuor, quàm &longs;uper tres OQRSTVP. & quò plures erunt helices, eò facilius pondus mouebitur. quod demon&longs;trare oportebat.

Tempus verò huius motus facilè patet, helices enim CDEFG &longs;unt æquales HL; helices verò OQRSTVP &longs;unt æquales XY: &longs;ed XY maior e&longs;t HL; ideo fiat Ye ip&longs;i HL æqualis: &longs;i igitur duo pondera &longs;uper lineas LHYX moueantur, & veloci­tates motuum &longs;int æquales, citius pertran&longs;ibit quod mouetur &longs;uper LH, quàm quod &longs;uper YX mouetur. in eodem enim tempore erunt in He. quare tempus eius, quod mouetur &longs;uper helices OQRS TVP, maius erit eo, quod e&longs;t men&longs;ura eius, quod mouetur &longs;uper C DEFG. & quò plures erunt helices, eò maius erit tempus. cùm autem datæ &longs;int lineæ HIXZ, & ILZY: datæ enim &longs;unt cochleæ AB ab; & anguli ad IZ recti dati; erit HL data. &longs;imiliter & XY data erit. quare & harum proportio data erit. temporum igitur proportio eorum, quæ &longs;uper helices mouentur data erit.

Ex 18 Primi. Ex 48 primi. 1 Datorum & Ex &longs;exta primi Ioannis de Monte rego de triangulis.

Alterum, quod efficit, vt pondera facilè mo­ueantur, &longs;unt &longs;cytalæ, aut manubria, quibus co­chlea circumuertitur.

Sit cochlea habens helices ABCD, quæ etiam &longs;cytalas ha­beat EFGH foraminibus cochleæ impo&longs;itas. &longs;it infra helices cylindrus MN, in quo non &longs;int inci&longs;æ helices; & circa cylindrum funis circumuoluatur trahens pondus O, quod ad motum &longs;cytala rum EFGH moueatur, ac &longs;i ergatæ in&longs;trumento traheretur. ducatur (per ea quæ prius dicta &longs;unt de axe in peritrochio) Lk &longs;cytalæ æqualis, axiq; cylindri perpendicularis, eumq; &longs;ecans in I: patet quò longior &longs;it LI, & quò breuior &longs;it Ik, pondus O facilius moueri. e&longs;t autem animaduertendum, quòd dum cochlea mouet pondus, &longs;i mente concipiatur, quòd loco trahendi pondus O fune, pondus &longs;uper helices ABCD moueat; pondus quoq; in k, quod &longs;it R, &longs;uper helices etiam facilius mouebit. e&longs;t enim LK vectis, cuius fulcimentum e&longs;t I: cùm circa axem cochlea circumuertatur; po­tentia mouens in L; & pondus in k. facilius enim mouetur pondus vecte Lk, quàm &longs;ine vecte; quia LI &longs;emper maior e&longs;t Ik. Intelligatur itaq; manente cochlea pondus R moueri à potentia in L vecte Lk &longs;uper helicen Ck: vel quod idem e&longs;t, &longs;icut etiam &longs;upra diximus, &longs;i pondus R aptetur ita, vt moueri non po&longs;sit, ni &longs;i &longs;uper rectam PQ axi cylindri æquidi&longs;tantem; circumuertaturq; cochlea, potentia exi&longs;tente in L; mouebitur pondus R &longs;uper he­licen CD eodem modo, ac &longs;i à vecte Lk moueretur. idem enim e&longs;t, &longs;iue pondus manente cochlea &longs;uper helicen moueatur; &longs;iue helix circumuertatur, ita vt pondus &longs;uper ip&longs;am moueatur. cùm ab eadem potentia in L moueatur. &longs;imiliter o&longs;tendetur, quò longior &longs;it LI, adhuc pondus facilius &longs;emper moueri. à minori enim potentia moueretur. quod erat propo&longs;itum.

2 Cor. 1 huius de vecte. Ex 1 huius de vecte.

Tempus quoq; huius motus manife&longs;tum e&longs;t, quò enim longior e&longs;t LI, eò tempus maius erit: dummodo potentiæ motuum &longs;int in velocitate æquales; &longs;icuti dictum e&longs;t de axe in peritrochio.

COROLLARIVM.

Ex his manife&longs;tum e&longs;t. quò plures &longs;unt heli­ces; & quò longiores &longs;unt &longs;cytalæ, &longs;iue manu­bria, pondus ip&longs;um facilius quidem, tardius autem moueri.

Virtus deniq; mouentis, atq; in &longs;cytalis con­&longs;titutæ potentiæ, hinc manife&longs;ta fiet.

Sit datum A centum; &longs;it planum horizonti inclinatum CD in angulo DCE. inueniatur ex eadem nona Pappi quanta vi pondus A &longs;uper CD mouetur; quæ &longs;it decem. exponatur cochlea LM helices habens GHIK &c. in angulo ECD; per ea, quæ dicta &longs;unt, potentia decem pondus A &longs;uper helices GHIk mouebit. &longs;i autem hac cochlea volumus pondus A mouere, & potentia mo­uens &longs;it vt duo. ducatur NP axi cochleæ perpendicularis, axem &longs;ecans in O; fiatq; PO ad ON, vt vnum ad quinq; hoc e&longs;t duo ad decem. Quoniam enim potentia mouens pondus A in P, ide&longs;t &longs;uper helices e&longs;t vt decem, cui potentiæ re&longs;i&longs;tit, & æqualis e&longs;t potentia in N vt duo; e&longs;t enim NP vectis, cuius fulcimentum e&longs;t O. potentia ergo vt duo in N pondus A &longs;uper helices cochleæ mouebit. efficiantur igitur &longs;cytalæ, &longs;iue manubria, quæ v&longs;q; ad N perueniant; manife&longs;tum e&longs;t, potentiam vt duo in his pondus cen­tum cochlea LM mouere.

Ex 1 huius de vecte.

Si igitur &longs;it cochlea QR helices habens in angulo DCE, & cir­ca ip&longs;am &longs;it eius mater S, quæ &longs;i pependerit centum, adiiciatur ST manubrium quoddam, &longs;iue &longs;cytala; ita vt T in eadem proportio­ne di&longs;tet ab axe cylindri, vt NOP; patet potentiam vt duo in T mouere S &longs;uper helices cochleæ. nihil enim aliud e&longs;t S, ni&longs;i pon­dus &longs;uper helices cochleæ motum. &longs;imiliter &longs;i S &longs;it immobilis, cir­cumuertaturq; cochlea manubrio, &longs;iue &longs;cytala QX in eadem pro­portione con&longs;ecta; fueritq; cochlea centum pondo (quòd qui­dem, vel ex &longs;e ip&longs;a, vel cum pondere V cochleæ appen&longs;o, vel cum pondere Y cochleæ &longs;uper impo&longs;ito centum pependerit) manife­&longs;tum e&longs;t potentiam vt duo in X mouere cochleam QR &longs;uper helices intra matricem cochleæ inci&longs;as. atq; ita in aliis, quæ cochleæ in&longs;trumento mouentur; proportionem potentiæ ad pondus inue­niemus.

COROLLARIVM.

Ex hoc manife&longs;tum e&longs;t, quomodo datum pondus à data potentia cochlea moueatur.

Illud quoq; præterea hoc loco ob&longs;eruandum occurrit; quò plu­res erunt matricis cochleæ helices, eò minus in pondere mouen­do cochleam pati. &longs;i enim matrix vnicam duntaxat helicen po&longs;&longs;ederit, tunc pondus vt centrum à &longs;ola cochleæ &longs;u&longs;tinebitur helice; &longs;i verò plures, in plures quoque, ac totidem cochleæ heli­ces ponderis grauitas di&longs;tribuetur; vt &longs;i quatuor contineat helices, tunc quatuor vici&longs;sim cochleæ helices vniuer&longs;o ponderi &longs;u&longs;tinendo incumbent; &longs;iquidem vnaquæquè quartam totius ponderis portio­nem &longs;u&longs;tentabit. quòd &longs;i adhuc plures contineat helices, ponderis quoq; totius in plures, atque ideo minores portiones fiet di&longs;tri­butio.

O&longs;ten&longs;um e&longs;t igitur pondus à cochlea moueri tamquam à cuneo percu&longs;sionis experte: loco e­nim percu&longs;sionis mouet vecte, hoc e&longs;t &longs;cytala, &longs;i­ue manubrio.

His demon&longs;tratis liquet, quomodo datum pon­dus à data potentia moueri po&longs;sit. quòd &longs;i vecte hoc a&longs;&longs;equi volumus; po&longs;&longs;umus & dato vecte da tum pondus data potentia mouere. quod quidem in nullis ex aliis fieri po&longs;&longs;e ab&longs;olutè contingit: &longs;iue &longs;it cochlea, &longs;iue axis in peritrochio, &longs;iue trochlea. non enim datis trochleis, neq; dato axe in peri­trochio, neq; data cochlea, datum pondus à data potentia moueri pote&longs;t, cùm potentia in his &longs;em­per &longs;it determinata: &longs;i igitur potentia, quæ pondus mouere debeat, hac minor &longs;it data, nunquam pondus mouebit. po&longs;&longs;umus tamen dato axe, & tympa­no ab&longs;q; &longs;cytalis datum pondus data potentia mo­uere; cùm &longs;cytalas con&longs;truere po&longs;simus, ita vt &longs;emidiameter tympani dati vná cum longitudine &longs;cytalæ ad axis &longs;emidiametrum datam habeat pro­portionem. quod idem cochleæ contingere pote&longs;t, &longs;cilicet datum pondus data cochlea &longs;ine manubrio, vel &longs;cytala, data potentia mouere. co­gnita enim potentia, quæ pondus &longs;uper helices moueat, po&longs;&longs;umus manubrium, &longs;iue &longs;cytalam ita con&longs;truere, vt data potentia in &longs;cytala eandem vim habeat, quam potentia pondus &longs;uper helices mouens cùm autem hoc datis trochleis nullo mo do fieri po&longs;sit. datum tamen pondus data poten­tia trochleis infinitis modis mouere po&longs;&longs;umus. datum verò pondus data potentia cunei in&longs;tru­mento mouere, hoc minimè fieri po&longs;&longs;e clarum e&longs;&longs;e videtur; non enim data potentia datum pon­dus &longs;uper planum horizonti inclinatum mouere pote&longs;t, neq; datum pondus à data potentia mouebitur vectibus &longs;ibi inuicem aduer&longs;is, quemmadmo­dum in cuneo in&longs;unt; cùm in vectibus cunei pro­pria, veraq; vectis proportio &longs;eruari non po&longs;sit. vectium enim fulcimenta non &longs;unt immobilia, cùm totus cuneus moueatur.

Poterit deinde quis &longs;truere machinas, atq; eas ex pluribus componere; vt ex trochleis, & &longs;uc­culis, vel ergatis, pluribu&longs;uè dentatis tympanis, uel quocunq; alio modo; & ex ijs, quæ diximus; facilè inter pondus, & potentiam proportionem inuenire.

FINIS.

Locorum aliquot, quæ inter imprimendum deprauata &longs;unt, emendatior lectio.

Pagina 2, b, ver&longs;u 19, AEBD ¶ 5, a, 6, ip&longs;i ¶ 7, b, 9, ODH ¶ 9, b, 19, contingit ¶ 15, a, 24, grauius ¶ 16, b, 30, recto ¶ 21, a, 26, &longs;u&longs;tineatur ¶ 23, b, 8, BD DC ¶ 31, b, 9, totum GK ¶ 34, a, 24, pondera FG ¶ 38, b, 27, maior AF ¶ 39, b, 24 AB in D ¶ 40, a, 1, ad BD ¶ 44, b, 24, graui ¶ 48, a, 7, ip&longs;i AD ¶ 50, b, 12 pondus ¶ 54, a, 7, quàm ¶ 61, a, 6, præterquam in E ¶ 65, a, 33, quam ¶ 81, a, 1, ligato ¶ 85, b, 22, vtriq; ¶ 97, a, 14, dextror&longs;um ¶ 98, b, 20, Hic ¶ 110, b, in po&longs;till. Lemma in primam ¶ 122, a, 8, & 17, helicen ¶ 123, b, 15, ventes in GH ¶ 124, b, 17, manife&longs;tum ¶ 127, a, in po&longs;til. Monteregio ¶ 127, b, in po&longs;til. ex Cor. REGISTRVM. <12><12><12> ABCDEFGHIKLMNOPQRSTVX YZ, Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Kk. Omnes duerni. PISAVRI Apud Hieronymum Concordiam. M. D. LXXVII.