Monte, Guidobaldo del In Duos Archimedis Aequeponderatium libros paraphrasis 1588 Pesaro la monte_aeque_01_la_1588.xml 077.xml

GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS IN DVOS ARCHIMEDIS ÆQVEPONDERANTIVM LIBROS

PARAPHRASIS Scholijs illu&longs;trata.

PISAVRI Apud Hieronymum Concordiam; M D LXXXVIII. Superiorum Conce&longs;&longs;.

SERENISSIMO FRANC.^{CO} MARIAE II. VRBINI DVCI.

GVIDVSVBALDVS E' MARCHIONIBVS MONTIS S.

I am decemnium elap&longs;um e&longs;t, DVX Sere­ni&longs;&longs;ime, ex quo de rebus machanicis volu­men, veras (ni fallor) mirabilium mechani­corum effectuum cau&longs;as manife&longs;tans, in lu­cem dedi; vbi non nulla an tiquiora, præci­puaque illu&longs;trium græcorum authorum pla­cita ad &longs;u&longs;ceptum negotium pertinentia, tanquam rect&ecedil; rationi magis con&longs;entanea amplexatus &longs;um. quibus&longs;anè, tanquam &longs;olidi&longs;&longs;imis innixa fundamentis, theo­remata multa, ac varia con&longs;truxi. quippe quæ, licet non inua­lidis quoque demon&longs;trationum præ&longs;idijs à me ip&longs;o munita fuerint; pleri&longs;què tamen, qui non admodum forta&longs;&longs;e in huiu&longs;­modi rerum cau&longs;is inue&longs;tigan disver&longs;ati exi&longs;tunt, noua pror­&longs;us (vt accepi) ac ferme inaudita, nec &longs;atis (vt opinor) apud eos firma, atqueideo illis non omnino &longs;atisfeci&longs;&longs;e, vi&longs;a &longs;unt. Quo­circa cogitanti mihi, qua ratione fieri po&longs;&longs;et, vtopusillud à me editum, quàm plurimorum &longs;ibi gratiam in dies magis con ciliaret, in men tem venit, non aliunde id mihi oportun iùs com tingere potui&longs;&longs;e, quàm &longs;i pri&longs;cosip&longs;os, & graui&longs;&longs;imos alioqui authores de hac re elegan ti&longs;&longs;imè di&longs;&longs;erentes illis offerrem. ra­tus, vt&longs;olidi&longs;&longs;imâ eorum doctrinâ, quæ à me propo&longs;ita, & ex­ plicata fuere theoremata, firmiora redderentur. &longs;im ulquè alio rum ambiguitati, ne dicam imbecillitau &longs;uccurreretur. vel&longs;al tem ip&longs;i graui&longs;&longs;ima eorum authoritate non nullorum captiua­rentintellectum, in ob&longs;equium meliùs, rectiù&longs;què &longs;entientium, atque intelligentium. Nihil enim tam, auta con&longs;uetudine, aut ab opinione remotum e&longs;&longs;e &longs;olet, quod &longs;ola authoritate proba­ri non po&longs;&longs;it. Verùm ne huiu&longs;modi negotium-in recen&longs;endis multorum ad propo&longs;itam veritatem confirmandam te&longs;timo­nijs la tiùs, quàm par e&longs;&longs;et, protraheretur; mihi con&longs;titui, ex mul tis vnicum tantùm, eumquè reliquorum omnium hac in par te facilè principem deligere: qui, & meam cau&longs;am tueretur: & illis, &longs;i fieri po&longs;&longs;et, &longs;atisfaceret: vtquè coràm illis ip&longs;e &longs;e offerens, tanquam meo quoque nomine mi&longs;&longs;us in telligeretur; quibu&longs;­dam meis notis non in &longs;ignitum certè, &longs;ed a&longs;&longs;ociatum cundem prodire volui. E&longs;t autem graui&longs;&longs;imus hic author Syracu&longs;iusille Archimedes de mechanicis elementis con&longs;ulu&longs;&longs;imè di&longs;&longs;erens. cuius nimirum dignitati, atque authoritati, vtomnes probè à me con&longs;ultum in telligerent; decreui, vt quemadmodum inter alios illius ordinis viros primatum obtinet, ita nulli alij, quàm amplitudini tu&ecedil; DVX Sereni&longs;&longs;ime, hac no&longs;tra &ecedil;tate, doctrina, rerumquè omnium cognitione &longs;ingulari, citra controuer&longs;iam Principi &longs;upremo, &longs;uum in primis hoc tempore præ&longs;taret ob&longs;e quium. quod incredibili &longs;anè animi mei iucunditate conti­gi&longs;&longs;e fateor; non &longs;olùm, vt rur&longs;um aliquam &longs;ingularis meæ er­ga amplitudinem tuam ob&longs;eruailtiæ, ac venerationis, tot, tan­ti&longs;què nominibus iam pridem debit&ecedil; te&longs;tificationem ederem; verùm etiam, vt munu&longs;culo illi meo tanto Principi audentiùs forta&longs;&longs;e an tea oblato, ne pror&longs;us pr&ecedil; &longs;ua tenuitate de&longs;piceretur, opem ferret. quanquam neque id quidem, pro eximia animi tam excel&longs;i magnitudine, &longs;u&longs;picandum fuit. Per huncergo tam celebrem authorem ad te Princeps optime, ac pr&ecedil;&longs;tanti&longs;&longs;ime lætabundus accedo. Is enim mihi, quemadmodum & ego ip&longs;i, ad te aditum patefeci&longs;&longs;e videtur; & &longs;icuteundem tibiloge gra­ti&longs;&longs;imum futurum confido; ita me tui amanti&longs;&longs;imum, & ob&longs;er uanti&longs;&longs;imum, vt eâdem, qua con&longs;ueui&longs;ti, benignitate pro&longs;e­quaris, oro &longs;uplex, & ob&longs;ecro. Aueto dulce præ&longs;idium, ac &ecedil;tatis no&longs;træ &longs;plendidum decus; & e&longs;to perpetuò f&ecedil;lix.

GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS.

PRAEFATIO:

Mechanica facultas non &longs;olùm ab imperitis, verùm etiam ab eruditis admirabilis &longs;em­per habita fuit; eorum enim, qu&ecedil; in admi­rationem homines trahunt, duo e&longs;&longs;e gene­ra Ari&longs;toteles in principio &longs;uarum qu&ecedil;&longs;tionum Meehanicarum a&longs;&longs;eruit; quorum &longs;anè alte rum ad ea pertinet, quæ natura quidem, proximis tamen ip&longs;orum cau&longs;is latentibus in lucem prodeunt; alterum verò &longs;pectatad ea, qu&ecedil; preter naturam, & arte fiunt; quibus natura &longs;uperari videtur (quamquam & ip&longs;a plurimùm momenti ad &longs;e ip&longs;am euincendam tune quoque afferat) & quod natur&ecedil; uiribus in lucem prodire nequit, id arte fieri con tingat, obidquè maiorem adhuc admirationem excitat, quòd ars natur&ecedil; çmula, qua&longs;i aduer&longs;us naturamipugnans, cam &longs;upe­ret, & tan quanvim ip&longs;i in ferre videatur; cuius &longs;anè operationis cau&longs;a quoque cognita admirationem parit; cùm exigua admo dum ad tanti operisproductionem appareat. ad mirabilo e&longs;t &longs;a­nèip&longs;ius artis magi&longs;terium, cùm adeò potens &longs;it, vt effectus na­tur&ecedil; repugnantes producere tentet. quippè quibus, ni&longs;i ita &longs;en &longs;ibus &longs;ubjciàntur; vt tangi propemodum, & con&longs;pici po&longs;&longs;int, vix fides adhibeatur; idquè non &longs;ine admiratione adhuc cbgni tum, acper&longs;ua&longs;um nobis e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it. huiu&longs;modi autem mira­bilium operum opifex e&longs;t ip&longs;a mechanica di&longs;ciplina, tam na­tur&ecedil; emula, quàm oppugnatrix valida. H&ecedil;c enim grauia pro prio fermè nutu &longs;ur&longs;um attolli, magnaquè pondera ab exigua admodum virtute moueri, aliaquè id genus huiu&longs;modi &longs;pe­ctanda proponit. vt tum imperitis exip&longs;orummet effectuum intuitu, tum eruditis in cau&longs;arum varia contemplatione ad­mirationem pariat. veluti &longs;i ea &longs;pectemus, qu&ecedil; neruis, vel ali­quo mouétur in&longs;trumento; vel qu&ecedil; &longs;piritibus concinnuntur, & fiunt; de quibus Heron, & alij pertractarunt; vel denique alijs modis. quamquam nosinijs, quæ dicenda &longs;unt, de ea mecha­nicæ facultatis parte, quæ ad pódera, di&longs;tantia&longs;que inter ip&longs;a exi­&longs;tétes pertinet, quorum &longs;tatusad &ecedil;quilibrium reduci pote&longs;t, ver ba faciemus. quæ quidé pars totius mechanic&ecedil; facultatis prin­cepsexi&longs;tit. ea enim e&longs;t, in qua artem &longs;uperare naturam aper­tiùs con&longs;picitur: quod quidem, qua ratione contingat, hincpla num euadet.

Ars quippe ex Ari&longs;totele phi&longs;icorum &longs;ecundo, & ex proæ­mio quæ&longs;tionum mechanicarum triplici modo in &longs;uis opi&longs;i­cijs &longs;e&longs;e habere videtur. Nam vel immitatur naturam; vel ea perficit, quæ natura perficere non pote&longs;t; vel denique ea, quæ pr&ecedil;ter naturam fiunt, operatur; in quibus tamen omnibus o­perandi rationibus, &longs;i diligentereas con&longs;ideremus, artem &longs;em­perimmitari naturam per&longs;piciemus. Primùm quidem multas artes naturam immitari aperte videmus, vt &longs;culpturam, & hu­iu&longs;modi alias. Quando autem arsea perficit, quæ&longs;ola natu­ra per&longs;icere non pote&longs;t, vtin arte medica euenire &longs;olet; naturam ip&longs;am pariter emulatur, & naturæ a&longs;&longs;ociata, velut in&longs;trumen­tum eius, naturalem effectum perficere dicitur: tuncquè eodé modo operatur, ac &longs;i natura rem ip&longs;am ab&longs;que artis ope perfice repo&longs;&longs;et, quod planè artis præ&longs;tantiam manife&longs;tat: quippè cùm ni&longs;i ars ip&longs;inaturæ manum porrigat, natura ip&longs;a proprios effectus perficere ex &longs;e&longs;e minimè po&longs;&longs;it. At verò &longs;i ars naturam immitando ip&longs;am &longs;uperauerit; vtea, quæ ab arte fiunt, præter naturam eueniant, longè adhuc præ&longs;tantiùs artis ingenium apparebit. &longs;iquidem immitando naturam (paradoxum id for tè videbitur, cùm tamen veri&longs;&longs;imum &longs;it) præter naturæ ordi­nem operari dicatur. Ars. enim mirabili artificio naturam ipsa na tura &longs;uperat; ita nimirum res di&longs;ponendo, vtip&longs;a efficeret na tura, &longs;i eiu&longs;modi &longs;ibi producendos &longs;tatueret effectus. quod qui dem &longs;ubiecto exemplo magis per&longs;picuum fiet.

Sint enim duo pondera AB in aliquo vecte, A maius, B minus; quorum &longs;i­mulita in vecte di&longs;po&longs;ito. rum &longs;it centrum grauitatis C. &longs;it autem &longs;ub vecte in­ter CA fulcimentum in D. & quoniam pondera AB penes C grauitatis centrum inclinan tur? tunc C deor&longs;um naturaliter mouebitur; ac per con&longs;equés pondus quoque B deor&longs;um tendet. Sed &longs;i B deor&longs;um mouetur, A certè &longs;ur&longs;um eleuabitur. quippe quod, quamuis, vtgraue e&longs;t, atque &longs;olutum ab&longs;que connexione ponderis B deor&longs;um tende ret; attamen vt adnexum ponderi B, intercedente vecte AB, &longs;ur&longs;um mouebitur: & (vt ita dicam) pondus A contra pro­priam naturam naturaliter a&longs;cendet. Vndè per&longs;picuum e&longs;t, hos motus effectus e&longs;&longs;e naturales. Quid igitur efficit ars ip&longs;a? nil fanè aliud, quàm quòd resita di&longs;ponit, & accomodat; vt &longs;imi­les effectus inde prodeant atque &longs;i naturales omnino exi&longs;tant, quare opus erit, ut Ars naturam immitetur, &longs;iquidem effectus naturales prouenire debent. propterea vectem, fulcimentum­què eodem modo di&longs;ponit; & loco ponderis B aliquam con­tituit potentiam, quæ pr&ecedil;mendo parem vim habeat grauita­ti ip&longs;ius B; atque tunc ip&longs;a potentia mouens, qu&ecedil; minore&longs;t gra uitate ponderis A, ip&longs;um A grauius nihilominus attollet. quod quamuis propriæ ip&longs;ius naturæ repugnet, naturaliter ta­mé ab ip&longs;a potentia in B exi&longs;tente &longs;ursum feretur: res cnim ita di &longs;po&longs;itæ talem habent naturam, vt A quidem &longs;ur&longs;um, B vero deor&longs;um moueri debeant. qu&ecedil; &longs;anè ex no&longs;tro Mechanicorum libro, & exijs, quæ in hoc pertractantur; comperti&longs;&longs;imè red­dentur, & quod diximus devecte, de alijs quoque in &longs;trumen­tis mechanicis in telligendum e&longs;t. quorum quidem apparatus &longs;unt artis opera, effectus autem ip&longs;ius penè naturæ: cùm eius momenta, inclinationes què lequantur, veluti præcipuas eiu&longs;­modioperum effectrices cau&longs;as: quippè quæ &longs;unt omninoad­mirabiles, acpr&ecedil;&longs;tanti&longs;&longs;ime; quemadmodum ex ip&longs;arum con téplatione patere pote&longs;t. cuius rei argumétum illud indica&longs;&longs;e &longs;at e&longs;to, nimirum eas à &longs;ummis uiris, Ari&longs;totele, & Archimede fui&longs;&longs;e pertractatas. Ari&longs;toteles. enim in principio Qu&ecedil;&longs;tionum mechanica­rum multa, eaqué pr&ecedil;cipua ad cau&longs;as rei mechanicæ digno&longs;cendas aperuit; qué &longs;ecutus Archimedes in his libris mechanica prin­cipia explicatiùs patefecit, eaquè planiora reddidit. Nec propte rea Ari&longs;toteles diminutus extitit: etenim eorum, qu&ecedil; ab ip&longs;o pro po&longs;ita, & explicata fuere, problematum cau&longs;as egregiè patefe­cit. &longs;ed quoniam Archimedi &longs;copus fuit mechanic&ecedil; di&longs;ciplin&ecedil; rudimenta explanare; propterea ad magis particularia enucleam da de&longs;cendere voluit. Ari&longs;toteles. enim (gratia exempli) qu&ecedil;rens cur vecte magna mouemus pondera? cau&longs;am e&longs;&longs;e ait longitudinem vectis maiorem ad partem potentiæ: & rectè quidem; cùm ex principio ab ip&longs;o con&longs;tituto manife&longs;tum &longs;it, ea, qu&ecedil; &longs;unt in longiori à centro di&longs;tantia, maiorem quoque habere virtuté. Ar­chimedes verò vlteriùs adhuc progredi voluit, hoc admi&longs;&longs;o, nem pè quod e&longs;t in longiori di&longs;tantia maiorem uim habere, quàm id, quod e&longs;t in breuiori, inquirere etiam voluit, quanta &longs;it vis eius, quod e&longs;t in longiori di&longs;tantia ad id, quod e&longs;t in breuiori; ita vt inter h&ecedil;c nota reddatur qualis, & qu&ecedil; &longs;iteorum propor­tio determinata. atque ideo fundamentum illud mechanicum pr&ecedil;&longs;tan ti&longs;&longs;imum manife&longs;tauit; videlicet ita &longs;e&longs;e habere pon­dus ad pondus, vt di&longs;tantia ad in&longs;tantiam, vnde pondera &longs;u­&longs;penduntur, &longs;e&longs;e permutatim habet. quo ignoto, res mechani­c&ecedil; nullo modo pertractari po&longs;&longs;e videntur. quandoquidem huic tota mechanica facultas tanquam vnico, pr&ecedil;cipuoque fundamento innititur. Quare Archimedes Ari&longs;totelem &longs;equi vide tur; quod non &longs;olùm patet exijs, quæ dicta &longs;unt; verùm etiam &longs;i Archimedis po&longs;tulata con&longs;iderauerimus, quibus con&longs;tituendis, ea, quæ de principijs mechanicis Ari&longs;toteles patefecit, Archi­medé &longs;upponere comperiemus. vt deinceps &longs;uo loco per&longs;picuum fiet. In ratione pr&ecedil;terea, ac modo con&longs;iderandi mechanica, maxi­ma ambo affinitate coniuncti in cedere vidétur. Ari&longs;toteles. enim res mechanicas tum Mathematica, tú naturalia &longs;apere, acre&longs;pi cerea&longs;&longs;euit: quod quidé & Archimedes optimè nouit: nam qu&ecedil; Mathematicè &longs;unt con&longs;ideranda, geometricè demon&longs;trauit, vt &longs;unt di&longs;tantiæ, proportiones, & alia huiu&longs;modi: quæ verò funtnaturalia, naturaliter quoque con&longs;iderauit; vtea, quæ ad gra uitatis centrum &longs;pectant, & quæ &longs;ur&longs;um, & qu&ecedil; deor&longs;um moue ri debent; & c&ecedil;tera huiu&longs;modi. Ex quibus patetmaximum e&longs;&longs;e inter tantos viros in his pertractandis con&longs;en&longs;um. Ambiget forta&longs;&longs;e qui&longs;piam, nunquid h&ecedil;c principia rectè abillis fuerint pertractata? &longs;ed &longs;tatim omnis ce&longs;&longs;at dubitandi occa&longs;io, &longs;i tan torum virorum pr&ecedil;&longs;tantia ad memoriam reuocetur; quibus, citra controuer&longs;iam in di&longs;ciplinis ab ip&longs;is traditis, omnes eru­diti palmam deferunt. vtquemadmodum ab&longs;que Ari&longs;totele duce, atque doctore, nemo ad rectè philo&longs;ophandum, ita neque etiam ad Mathematicam, pr&ecedil;cipueque Mechanicam di&longs;ciplinam ab&longs;que Archimede &longs;e&longs;e qui&longs;piam di&longs;ponere po&longs;&longs;it: quorum &longs;anè apud peritiores authoritas meritò ob id &longs;uprema extat; quòd abip&longs;is reseo meliori, pr&ecedil;&longs;tantiorique; modo pertractat&ecedil; fuerút, quo ip&longs;arum rerum natura, atque doctrin&ecedil; ratio po&longs;tulabat.s&squi &longs;cientiarum cupidi &longs;unt, illos &longs;equi, eorum què &longs;cripta &longs;&ecedil;pè &longs;&ecedil;plus attentè perlegere debent. Pr&ecedil;terea philo&longs;ophi&ecedil;, ac Ma­thematic&ecedil; profe&longs;&longs;ores in hoc conueniunt; quòd cùm aliqua ad philo&longs;ophiam &longs;pectantia tractant; mirum in modum Ari&longs;to­telem laudibus extollunt. qui verò Mathematicas pertractare &longs;tudét, &longs;tatim ad Archimedis laudes pariter &longs;e conferunt. tamet&longs;i circa ea, qu&ecedil; nó &longs;unt Archimedis ver&longs;entur; vt quam plurimi fece re, quod quidé optimo factum e&longs;t con&longs;ilio. etenim &longs;i ea, quæ mathematica ope indigent, laudare volunt, ad Archimedem confugiendum e&longs;t; vt&longs;i inuentionem, &longs;ubtili&longs;&longs;imum Archi­medis inuentum afferant, quo modum adinuenit cogno&longs;cen­d&ecedil; quantitatis argenti, quod eratin corona Regisaurea, vt Vi­truuius te&longs;tatur; & alia huiu&longs;modi; &longs;i admirabilia, &longs;tatim affe­rant Archimedis&longs;ph&ecedil;ram in globo vitreo elaboratam, in qua omnes c&ecedil;le&longs;tis &longs;phæræ motus relucebant; ita utnatura potiùs Archimedem immitata, quàm Archimedes naturam illu&longs;i&longs;&longs;e videatur; nauim præterea graui pondere oneratam è mari in littus ab Archimedeeductam; aliaquèid genus plurima. De­nique &longs;i res Mathematicas ciuitatibus e&longs;&longs;e vtiles o&longs;tendere vo­lunt, ea, quæ ab Archimede contra Marcellum in defen&longs;io­nepatriæ facta fuere, in medium afferant, quo tempore bellica opera adeo mirabilia effecit, vt &longs;olus Archimedes contra bel lico&longs;i&longs;&longs;imos Romanos pugnare &longs;ufficiens videretur. quæ qui­dem omnia Mechanica di&longs;ciplina confecta &longs;unt. Quid igitur Mechanica admirabilius, & vtilius? è qua tot, tantaquè ad humani generis vtilitatem conferentia prodeunt? eximia cer­tè, & præclara admodum hæc Archimedisge&longs;ta fuerc; quæ ta­men, &longs;iad alia quamplurima, quæ deip&longs;o dici, ac afferri po&longs; &longs;unt, conferantur; exigua &longs;anè mihi videntur. Nam quæ ha­ctenus commemorata &longs;unt, (quamquam forta&longs;&longs;e non omnia) multa tamen, huiu&longs;modiquè &longs;imilia alij quoque effecerunt, & adhuc extant forta&longs;&longs;e viri co ingenij acumine pr&ecedil;diti, qui talia aggredi non vererentur: &longs;ed nonnulla egregia extant ip&longs;ius Archimedis opera, quorum &longs;imilia, nec antea, nec po&longs;t ipsú facta fuere, neque in futurum facienda fore à nemine &longs;int ex­pectanda. omnium enim admirabili&longs;&longs;ima, præ&longs;tanti&longs;&longs;ima­què &longs;unteius &longs;eripta, in quibus, & ingenij acumen, inuentio­nes &longs;ubtili&longs;&longs;imæ, perfectaquè doctrina planè con&longs;picitur. adeo enim his omnibus Archimedis &longs;cripta aliorum &longs;cripta mathe maticorum excellunt, &longs;uperantquè; vt quæ aliorum, facilè quidem inter &longs;e&longs;e comparari, cum ijsverò, qu&ecedil; ab Archimede nobis relicta fucrunt; nullo modo po&longs;&longs;int. ut aperti&longs;simè (alijs interim omi&longs;sis) con&longs;picuum redditur ex ijs, quæ de &longs;ph&ecedil;ra & cylindro, & exijs, qu&ecedil; de æqueponderantibus &longs;cri­pta reliquit: quippè qu&ecedil; ob eorum pr&ecedil;&longs;tantiam, ac dignitatem meritò literis aureis e&longs;&longs;ent imprimenda. liber enim de &longs;ph&ecedil;ra, & cylindro inter Archimedis &longs;cripta excellens adeò habit^{9} fuit; vt ad eius &longs;epulcrú appofita fuerit &longs;ph&ecedil;ra, & cylindr^{9}: quib^{9} a Cicerone con&longs;pectis; &longs;tatim illud Archimedis &longs;epulcrú e&longs;&longs;e in tellexit: de ouius inuentione ob uiri excellen tiam maximè glo­riatur: Deindè qua ratione ip&longs;um à temerario van&ecedil; orationis proferendæ au&longs;u, (dum &longs;icloquitur, da mihi vbi &longs;i&longs;tam, ter­ramquè mouebo) vindicare po&longs;&longs;emus; ni&longs;ihec, quæ de æque­pondeantibus extant, &longs;cripta reliqui&longs;&longs;etex his enim habita notitia proportionis ponderum, & di&longs;tantiarum, &longs;it manife­ftum non e&longs;&longs;e à ratione, nequè à natura pror&longs;us alienum, po&longs;&longs;e terram moueri, &longs;i daretur con&longs;iftendi locus. quod etiam ex no&longs;tro volumine Mechanico annis ab hinc aliquot elap&longs;is e­dito varijs quoquè in&longs;trumentis parere pote&longs;t. quandoquidem multis modis, datum pondus à data potentia moueri, ibi o&longs;tem &longs;ume&longs;t. vbi demon&longs;trationes à nobis con&longs;titut&ecedil; ijs, quæ apud Archimedem pre&longs;enti opere habentur, totam eorum vim fer­ri voluntacceptam. Etne quidpiam, quod &longs;tudio&longs;is mecha­nicæ facultatis prode&longs;&longs;e po&longs;&longs;it, pr&ecedil;termitteretur, ad horum Archimedis librorum interprætationem aliquid operis con­tuli&longs;&longs;e placuit; &longs;atisquè nobis feci&longs;&longs;e videbimur; &longs;i &longs;altem &longs;tu­dio&longs;inos Archimedis ve&longs;tigia &longs;ecutos fui&longs;&longs;e cognouerint. Et quamuis opus hoc fuerit ab Eutocio A&longs;calonita nonnullis commentarijs illu&longs;tratum, quia tamen propter Archimedis &longs;criptorú ob&longs;curitaté multa adhuc remanét ab&longs;tru&longs;a, nec pror &longs;us omnibus peruia; pr&ecedil;&longs;ertim gr&ecedil;carum literarum experti­bus; cùm liber hic in latinum ver&longs;us multis in locis ob&longs;curus, alijsquè plerisque quodammodo mancus meritò &longs;u&longs;picetur; ita vt adhucin tenebris iacere videatur; gr&ecedil;cusquè præterea codex impre&longs;&longs;us, quem &longs;ecuti &longs;umus, multisin locis aliqua correctione egere videatur; idcirco ab huiu&longs;modi munere pr&ecedil;&longs;tando de&longs;i&longs;tere noluimus: quin &longs;imul hos libros in latinú &longs;ermonem verteremus; commentarijsquè illu&longs;tratos redde­remus. Cùm præ&longs;ertim hinc tutus ad mechanicam di&longs;ciplinam pateat aditus. Quare vtmens huius pr&ecedil;clari&longs;&longs;imi Math ema tici magis, atque magis, quàm fieri po&longs;sit, pro virili no&longs;tra per&longs;picua reddatur; & huius &longs;cientiæ cupidi in adipi&longs;cendis pulcherrimis hi&longs;ce theorematibus minùs laborent; à commu ni genere interpr&ecedil;tandi aliquamnulum in præ&longs;entia di&longs;cedere nobis vi&longs;um e&longs;t oportunum. Nam qui res mathematicas in­terprætati &longs;unt, &longs;uos commentarios &longs;eor&longs;um à demon&longs;tratio­nibus collocauere: nos verò, qu&ecedil; no&longs;tra &longs;unt, verbis ip&longs;ius Archimedis in&longs;eruimus, & hoc tantùm in ip&longs;is demon&longs;tra­tionibus, non in propo&longs;itionibus, & huiu&longs;modi alijs, hac planèhabita di&longs;tinctione, vt quæ &longs;unt Archimedis (his, vel his literarum notis) cogno&longs;cantur, ip&longs;iusquè tantùm Ar­chimedis e&longs;&longs;e intelligantur. Qu&ecedil; verò alterius &longs;unt cha­racteris, utqu&ecedil; huius exi&longs;tent formæ, no&longs;tra e&longs;&longs;e &longs;emper &longs;int exi&longs;timanda. & quoad fieri potuit, verba omnia, qu&ecedil; nobis declaratione aliqua, nec non correctione indigere vi&longs;a &longs;unt (ijs tamen omi&longs;&longs;is, qu&ecedil; parui, imò nullius &longs;untmomenti, vt e&longs;t literarum immutatio, & huiu&longs;modi alia) dilucidè expli­care, atque emendare &longs;tuduimus. quibus etiam hanc adhibui mus diligentiam, quod quamuis ea, quæ no&longs;tra, &longs;unt, verbis &longs;int Archimedis in&longs;erta; &longs;iquis tamen verba tantùm Archi­medislegere maluerit, rectè id a&longs;&longs;equi poterit; &longs;iquidem ne verbum quidem Archimedis omi&longs;im us: quinnimo ea ita di­&longs;po&longs;uimus, vt&longs;uum pror&longs;us retineant &longs;en&longs;um, po&longs;&longs;intquè com tinuatè legi; ac &longs;i nihil inter ip&longs;a in&longs;ertum fuerit. quod qui­dem &longs;tudio&longs;is non inutile fore iudicauimus; qui ab&longs;que no­&longs;tris additionibus Archimedem tantùm habebunt; cú no&longs;tris verò additionibus Archimedis demon&longs;trationes continua­tas, & explicatas habebunt. Huberionis autem doctrinæ gra tia permulta adiunximus &longs;cholia, in quibus pa&longs;&longs;im ordinem, Authori&longs;què artificium patefecimus; nec non multa lemma ta ad Archimedis demon&longs;trationes nece&longs;&longs;aria demon&longs;traui­mus; aliaquè nonnulla ad explicationem, &longs;ubiectamquè ma reriam valde vtilia adiecimus. Vt etiam Archimedis dicta magis eluce&longs;cant, antequam ad explicationem verborum ip&longs;iusaccedamus, nonnulla prius declarare oportunum no­bis vi&longs;um e&longs;t ad ea, quæ in his libris Archimedis &longs;upponit tanquam cognita. Deinde con&longs;iderand us proponitur &longs;copus, atque iiitentio Archimedis; diui&longs;io item librorum; huiu&longs;­modiquè alia, quæ &longs;ummam afferent facilitatem ad intel ligendam: mentem Archimedis.

in princip. que&longs;t. Me­chan.

Claudianus

declaratio huius para phra&longs;is.

Cùm itaquè &longs;upponat &longs;unos exqui&longs;itam habere no titiam centri grauitatis; illius definitionem afferre libuit: pro cuius to men faciliori notitia illud quoque in primis admonen­ dum duximus; nimirum quatuor reperiri centra. Centrum ui­delicet vniuer&longs;i, cen trum magnitudinis, centrum figuræ, & centrum grauitatis, quod quidem grauitatis centrum rectè definitur à Pappo Alexandrino in octauo libro mathemati­carum collectio num hocpacto.

DEFINITIO CENTRI GRAVITATIS

Centrum grauitaris vniu&longs;cuiu&longs;que corporis e&longs;t pun ctum quoddam intra po&longs;itum, à quo &longs;graue appen&longs;um mente conçipiatur, dum fertur, quie&longs;cit & &longs;erua eam, quam in principio habebat po&longs;itionem, nequeinip&longs;a latione circum- uertitur.

EIVSDEM ALIA DEFINITIO.

Centrum grauitatis vniu&longs;cuiu&longs;que &longs;olidæ figuræ e&longs;t punctum illud in tra po&longs;itum, circa quod vndique partes &ecedil;qualium mo mentorum con&longs;i&longs;tunt. &longs;i. enim per tale centrum ducatur planum &longs;i guram quomodo cunque &longs;ecans, &longs;emper in partes æqueponde rantes ip&longs;am diuidet.

Hanc po&longs;tremam definitionem, &longs;eu potiùs de&longs;eriptionem tradidit Federicus Commandinus in libro de centro grauita­tis &longs;olidorum. ex quipus &longs;anè definitionibus eluce&longs;cit natura, atque facultas centri grauitatis. vt &longs;i punctum A fuerit centrum grauitatis corporis BC, tunc ex Pappi&longs;ententia, &longs;i BC &longs;u&longs;pem datur ex A, magnitudo BC eadem, qua reperitur, di&longs;po­&longs;itionelocata manebit; neque partes ullasip&longs;ius corporis, vt qu&ecedil; &longs;untad BC, circumuerti, neque omnino &longs;uum mutare &longs;itum depræhendetur. &longs;i verò vt Commandino placuit, A fuerit centrum grauitatis magnitudinis BCD, eadem­què per punctum A vtcunque &longs;ecúdùm rectitudinem diuidatur, veluti per EAF. tunc pars EBF ip&longs;i ECDF æqueponde­rabit, quamuis EBF, & ED &longs;int magni tudines inæquales. &longs;æpenumero enim e­uenire &longs;olet, vt in diui&longs;ione figuræ per eius centrum graui­tatis ip&longs;a aliquando in partes diuidatur æquales, ali­quando in partes inæquales: vt &longs;uo loco o&longs;tendemus: &longs;emper tamen in partes diuiditur hinc inde æquepon­derantes; non tamen &longs;eor&longs;um con&longs;titutas, ab inuicen què &longs;eiunctas, & veluti ad æquilibrium examinatas; vt pu­ta &longs;i EBF decem pondo ponderet; ED quoque totidem pependiffe oporteat. res quippe non &longs;ic &longs;e habet, &longs;ed cas e&longs;&longs;e in eo &longs;itu æqueponderantes, in quo reperiun tur; vt neutra alteri pr&ecedil;ponderet. ex quibus colligipote&longs;t, &longs;i graue quidpiam in centro mundi collo catum fuerit, oportere centrum graui tatis illius in centro mundi con&longs;titutum e&longs;&longs;e: &longs;iquidem vt graue illud tunc quie&longs;cat, partes vn dique ip&longs;um ambientes ç­qualium momentorum exi&longs;tere, atque manere oporteat. Quare dum a&longs;&longs;eritur, graue quod cumque naturali propen­fione &longs;edem in mundi centro appetere, nil aliud &longs;ignifica­tur, quàm quòd eiu&longs;modi graue proprium centrum grauitatis cum centro vniuer&longs;i coaptare expetit, vt optimè quie&longs;cere va­leat. Ex quo &longs;equitur motum deor&longs;um alicuius grauis fieri per rectam lineam, quæ centrum grauitatis ip&longs;ius grauis, cen trumquè mundi connectit. quandoquidem grauia deor&longs;um rectà feruntur. Vnde manife&longs;tum e&longs;t, Grauia &longs;ecundum gra uitatis centrum deor&longs;um tendere. quod nos in no&longs;tro Mecha nicorum libro &longs;uppo&longs;uimus.

in fine pri­mi buius.

Ex ijs omnibus, quæ hactenus de centro grauitatis dicta &longs;unt, per&longs;picuum e&longs;t, vnumquodque graue in eius centro grauitatis propriè grauitare, veluti nomen ip&longs;um centri gra­uitatis idip&longs;um manife&longs;tè præ&longs;eferre videtur. ita vt tota vis, grauita&longs;què ponderisin ip&longs;o grauitatis centro coaceruata, col lectaquè e&longs;&longs;e, ac tanquam in ip&longs;um vndiquè fluere videatur. Nam ob grauitatem pondus in centrum vniuer&longs;i naturaliter per uenire cupit; centrum verò graui tatis (exdictis) e&longs;t id, quod propriè in centrum mundi tendit. in centro igitur grauitatis pondus propriè grauitat. Præterea quando aliquod pondus ab aliqua potentia in centro grauitatis &longs;u&longs;tinetur; tunc pon­dus &longs;tatim manet, to taquè ip&longs;ius ponderis grauitas &longs;en&longs;u per­cipitur. quod etiam contingit, &longs;i &longs;u&longs;teneatur pondus in ali­quo puncto, à quo per centrum grauitatis ducta recta linea in centrum mundi tendat. hoc namque modo idem e&longs;t, ac &longs;i pondus in eius centro grauitatis propriè &longs;u&longs;tineretur. Quod quidem non contingit, &longs;i &longs;u&longs;tineatur pondus in alio pun­cto. neque enim pondus manet, quin potiùs antequam ip&longs;ius grauitas percipi po&longs;&longs;it, vertitur vtique pondus, donec &longs;imi liter à &longs;u&longs;pen&longs;ionis puncto ad centrum grauitatis ducta re­cta linea in vniuer&longs;i centrum recto tramite feratur. quæ quidem ex prima no&longs;trorum Mechanicorum pro- po&longs;itione &longs;unt manife&longs;ta, quando autem hæc linea e&longs;t hori­zonti erecta, tuncidem pror&longs;us e&longs;t (vt mox diximus) perinde ac &longs;i pondus in centro grauitatis ad vnguem &longs;u&longs;tineretur. Quocirca &longs;i pònderis grauitas minimè percipi pote&longs;t, ni&longs;i in centro grauitatis ip&longs;ius, pondus certè in ip&longs;o propriè grauitat.

Centrum figuræ apud Mathematicos e&longs;t punctum, à quo &longs;emidiametri exeunt; vel per quod tran&longs;eunt diametri, vt circu li centrum, & ellip&longs;is, necnon oppo&longs;itarum &longs;ectionum.

Centrum verò magnitudinis e&longs;t id, quod medium figuræ obtinet; vel quod &ecedil;qualiter ab exteriori &longs;uperficie di&longs;tat. vt &longs;phær&ecedil; centrum.

Centrum denique mundi e&longs;t punctum in medio vniuer&longs;i &longs;itum, omniumquè rerum infimum.

Cæterùm ad meliorem horum notitiam ob&longs;eruandum e&longs;t, h&ecedil;c centra aliquando &longs;imul omnia inter &longs;e conuenire, aliquam do nonnulla; aliquando autem minimè. &longs;imul verò omnia conueniunt. vt centrum vniuer&longs;i, centrum magnitudinis ter ræ (&longs;ph&ecedil;ræ &longs;cilicet ex aqua, terraquè compo&longs;it&ecedil;, quam nos bre uitatis &longs;tudio terram tantùm nuncupabimus) centrum figu­r&ecedil; terr&ecedil;; ac centrum grauitatis terr&ecedil;. Cùm enim terra &longs;it &longs;phæ­rica (vt omnes fatentur.) eius medium erit centrum figur&ecedil;, à quo &longs;emidiam etri exeunt. idip&longs;um què erit centrum magnitu dinis, &longs;iquidem ip&longs;ius figur&ecedil; medium obtinet. Pr&ecedil;terea idem punctum e&longs;t centrum grauitatis terr&ecedil;. & quoniam terra in me dio mundi quie&longs;cit, erit hoc centrum grauitatis in centro vniuer&longs;i collocatum. & hoc dun taxat modo centra omnia in vnum con uenire po&longs;&longs;unt. quamquam verò &longs;ph&ecedil;ra, qu&ecedil; continet terram & aqu&acedil;, compo&longs;ita e&longs;t ex corporibus diuer&longs;&ecedil; &longs;peciei, differenti&longs;què grauitatis, nimirum ex terra, & aqua; non tamen efficitur, quin medium ip&longs;ius cum centro grauitatis con&longs;piret in vnum. Nam ex Ari&longs;to telis &longs;ententia terra circa mundi centrum vn dique con&longs;i &longs;tit; & Archimedes affirmat, etiam humidum manens e&longs;&longs;e &longs;ph&ecedil;ri­cum, cuius centrum e&longs;t centrum vniuer&longs;i. &longs;i ita que terra, & aqua ma nent, quie&longs;cuntquè circa centrum vniuer&longs;i, ergo centrum mundi ip&longs;o­rum &longs;imul centrum grauitatis exi&longs;tit. atque adeo quatuorpr&ecedil;dicta centra in vnum &longs;imul conueniunt punctum. Quod autem tria &longs;i. mul centra in vnum coant, &longs;atis con&longs;picuum e&longs;&longs;e poterit cuiquè &longs;phæram aliquam, putà ligneam, vel al terius (&longs;imilaris tamen) naturæ intuenti; &longs;iquidem eius medium erit centrum magni­tudinis, & centrum &longs;iguræ; idemquè punctum crit ip&longs;ius cen­ trum grauitatis; circa quod vndique partes æqueponderant. & quoniam hæc &longs;phæra non e&longs;t in centro mundi; propterea tria tantùm centra &longs;imul conuenient. &longs;i verò &longs;phçra non &longs;imi­laris, &longs;ed di&longs;&longs;imilaris fuerit, veluti altera ip&longs;ius meditate plum­bea, altera verò medietate lignea exi&longs;tente, tunc eius medium erit quippe centrum magnitudinis, & figur&ecedil;, grauitatis verò centrum nequaquam. Nam partes vndique circa medium æ­queponderare non po&longs;&longs;ent; &longs;ed grauitatis centrum ad grauio­rem partem, nimirum plumbeam declinabit. & hoc modo duo tantùm centra inter &longs;e conuenient. vt etiam (modo ta­men diuer&longs;o) accidit ellip&longs;i; cuius centrum e&longs;t centrum figu­r&ecedil;, &longs;iquidem per ip&longs;um tran&longs;eunt diametri; idemquè punctum e&longs;t ip&longs;ius centrum grauitatis. quod cùm non &longs;it propriè me­dium figuræ, non erit quoque centrum magnitudinis. medium enim figuræ propriè circulo, ac &longs;phæræ tantùm competit. Quare duo centra hoc quoque modo &longs;imul tantùm conue­nient. In figura paraboles recta linea terminat&ecedil; centrum gra uitatis intra figuram reperitur, quippè quod neque centrum figuræ, neque centrum magnitudinis e&longs;&longs;e pote&longs;t. etenim in hac figura non pote&longs;t dari medium, vnde neque centrum ma gnitudinis dabitur, & quoniam in parabole diametri &longs;unt in ter&longs;e &ecedil;quidi&longs;tantes, vt ex primo libro conicorum Apollonij pergei con&longs;tat; neque etiam centrum figuræ dabitur. &longs;ic igi­tur centra nullo modo conuenient.

lib. de cælo

lib. de iis qu&ecedil; uehun tur in aqua

16 Federi­ci comm. de centro gra uitatis &longs;oli dorum.

4. Fed. com man. de cen tro graui­tatis &longs;olido rum.

in &longs;ecundo libro huius

Noui&longs;&longs;e quoque oportet centrum grauitatis communius e&longs;&longs;e, in pluribu&longs;què reperiri, quàm centra magnitudinis, & fi­guræ: centrum verò figuræ communius e&longs;&longs;e centro magnitu­dinis. Nam quodlibet corpus, & qu&ecedil;libet figura nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt ha beatcentrum grauitatis in trin&longs;ecùs, vel extrin&longs;ecùs. In trin&longs;ecùs vt centrum grauitatis alicuius corporis regularis, quod e&longs;t in medio figuræ, vel alicuius figuræ vt A; cuius centrum grauitatis &longs;it in ambitu figuræ, vt in puncto B; extrin &longs;ecùs verò vt figura C, cuius centrum grauitatis extrin&longs;ecus &longs;it, vt in D; quod e&longs;t in telligendum, &longs;i graue C in centrum mundi ten deret, tunc centrum D cum centro mundi con­ ueniret; &longs;iguraquè C quie&longs;ceret circa cen trum vniuer&longs;i, veluti &longs;e habetcirca centrum D. partes enim figuræ talem po&longs;&longs;untha­bere &longs;itum, vt inter &longs;e &ecedil;queponderare po&longs;­&longs;int. vt ex &longs;ubiectis figuris per&longs;picuum e&longs;t. & ad huc clariùs, &longs;i in telligatur figura, vt E circulo tum exteriori, tum interiori ter minata, cuius centrum grauitatis extra fi­guram eritin F. quod quidem cum cir­culorum centro conueniet. circa quod (exi&longs;tente centro F in centro mundi) partes vndique &ecedil;queponderabunt: cùm omnes &ecedil;qualiter à centro grauitatis di&longs;tent. præterea in hac figura E centrum graui­tatis (quamuis &longs;it extra &longs;iguram) cum cen­tro figuræ, centroquè magnitudinis ip&longs;ius figuræ conuenire, forta&longs;&longs;e non eritincon­ueniens a&longs;&longs;erere. At verò figuræ AC nul lo pacto figuræ, magnitudinisquè centrum habebunt. & quamuis dictum &longs;it centrum grauitatis corporum regularium e&longs;&longs;e me­dium ip&longs;orum, non tamen propterea dicen dum e&longs;t, idem e&longs;&longs;e centrum magnitudinis, atque figuræ, ni&longs;i impropriè; medium enim his impropriè attribuitur, &longs;icuti etiam centrum figuræ; cùm lineæ ex ip&longs;o prodeuntes non &longs;int ip&longs;orum corporum (quatenus regularia &longs;unt) &longs;emidiametri. quare centrum gra­uitatis reperiri pote&longs;t ab&longs;que alijs centris; at non è conuer&longs;o. Rur&longs;us commune magis e&longs;t centrum figuræ centro magnitu­dinis; quia præter circulum, & &longs;phæram, quæ tam figuræ, quam magnitudinis centrum habent, nonnullæ figuræ &longs;uum ha­bent figuræ centrum in ip&longs;is, & extra ip&longs;as; in ip&longs;is, vt ellip&longs;is, cuius centrum in tùs habetur; &longs;emicirculus etiam, dimidia què &longs;phæra centrum habent in limbo. extra figuram verò veluti hyperbolæ centrum, quod extra figuram exi&longs;tit; vbi nempè diametri concurrunt. Quæ quidem omnia &longs;unt figuræ cen­tra; magnitudinis verò minimè. verùm obijciet hoc loco for ta&longs;&longs;e qui&longs;piam, vel ambas, inquiens, centri grauitatis defini­tiones allatas, diminutas e&longs;&longs;e; vel ijs, quæ modò à nobis de cem tro grauitatis dicta &longs;unt, repugnare; cùm o&longs;tenderimus cen­trum grauitatis aliquando e&longs;&longs;e, vel in ambitu figuræ, vel extra figuram; definitiones verò allat&ecedil; &longs;emper &longs;upponunt illud e&longs;&longs;e in ip&longs;is intra po&longs;it um. Confirmaturquè difficultas, quandoqui­dem, neque huiu&longs;modi centrum extra figuram con&longs;titutum, fui&longs;&longs;e Archimedi pror&longs;usignotum, exi&longs;timare debemus; vt colligere licet ex nono po&longs;tulato huius libri; cùm inquit. Omnis figuræ, cuius perimeter &longs;it ad eandem partem concauus, centrum grauitatis intra ip&longs;am e&longs;&longs;e oportet. qua&longs;i non repugnet figur&ecedil; peri metrum non ad eandem partem concauum habenti, extra ip&longs;am grauitatis centrum obtinere. Cui obiectioni in hunc modum occurri poterit, &longs;i dixerimus, quòd quamuis exempli gratia in figura C dictum &longs;it centrum grauitatis D extra fi guram exi&longs;tere, id ip&longs;um etiam intra figuram e&longs;&longs;e affirmati poterit. &longs;iquidem ambitus figur&ecedil; C centrum D intra &longs;e com tinct; ita vt re&longs;pectu tötius &longs;it intra. idemquè dicen dum e&longs;t de altera figura A. hoc autem euidenti&longs;&longs;imum e&longs;t in figura E. & hic e&longs;t &longs;en&longs;us definitionum centri grauitatis. His itaque pri mùm cognitis con&longs;ideranda e&longs;t intentio Archimedis in his li bris, quç quidem vt plurimum à librorum in&longs;criptionibus e­luce&longs;cere &longs;olet.

DE SCOPO HORVM LIBR ORVM

Si Archimedis propo&longs;itum in his libris ex ip&longs;a operis in­&longs;criptione, vt in alijs quoque aliorum authorum volumini­bus fieri vt plurimùm &longs;olet, inue&longs;tigandum erit, partim &longs;anè con&longs;picuum illud e&longs;&longs;e videbitur, partim verò ignotum adeò, vt potiùs nullius fermè rei &longs;e habiturum e&longs;&longs;e &longs;ermonem profi­teatur Archimedes. quid enim (ob&longs;ecro) verbis illis &longs;ignificari potuit, que primilibri initio ita &longs;e habent. A <10>ximh/dous e)w_iw_e/dwn i)so<10>­<10>o w_ixw_n, h_ ke(nt<10>a <32>a/<10>wn e)w_iw_e\dwn. hoc e&longs;t. Archimedis planorum æquepon derantium, pel centra grauitatum planornm. quando quidem vide­tur Archimedes rem pror&longs;us inutilem, quinnimò natur&ecedil; repu­gnantem &longs;ibi contemplandam proponere. dùm enim polli- cetur&longs;e e&longs;&longs;e pertractaturum de planis æquæponderantibus, &longs;i ue de centris grauitatum planorum; cùm ea, quæ æqueponde rare debent, ponderare quoque oporteat; &longs;i plana æqueponde rare debent, grauitate quadam illa prædita e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t. quod valdè à planorum natura abhorret, cùm grauitas, nonn&longs;ii cor poribus, neque tamen omnibus comperat. ip&longs;e tamen, dum plana æqueponderantia, vel centra grauitatum planorum &longs;e explicaturum pollicetur, apertè &longs;upponit plana, ac &longs;uperficies graues exi&longs;tere, rem &longs;anè immaginariam pror&longs;us, ip&longs;iusquè rei naturæ nuiiatenus re&longs;pondentem. ita vt Archimedes circa ea, quæ omnino rei naturæ aduer&longs;antur, negotium &longs;ump&longs;i&longs;&longs;evi­deatur. Verùm enimuero &longs;i Authoris mentem acuratiùs intuea mur, rem planè egregiam, naturæquè rei apprimè con&longs;enta­neam ip&longs;um pertra ctandam &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e depræhendemus. Nam quamuis plana, quatenus plana &longs;unt, nuiiam habeant graui­tatem, non e&longs;t tamen à rei natura, neque à ratione alienum, quin po&longs;&longs;imus planorum, &longs;uperficierum què centra grauitatis depræhendere, ex quibus&longs;i &longs;u&longs;pendantur, planorum partes vndiquè &ecedil;qualium momentorum confi&longs;ten tes maneant. quam doquidem centrum grauitatis talis e&longs;t naturæ, vt &longs;i mente con­cipiamus, rem aliquam in eius centro grauitatis appen&longs;am e&longs;­&longs;e, eo pror&longs;us modo, quo reperitur, quie&longs;cat, & maneat. vt antea declarauimus. & quamuis re ip&longs;a, actùque plana &longs;eorsum à corporibus reperiri nequeant; in ip&longs;is tamen hæcip&longs;orum circa centra grauitatis æqueponderatio ad actum facilè redigi poterit. Vt &longs;it &longs;olidum AB pri&longs;­ ma, cui^{9} latera AE CF DB &longs;int horizonti erecta, &longs;upetiorquè ba­&longs;is ACD, quem ad modum & in­ferior EFB &longs;it horizonti æquidi­&longs;tans; &longs;it autem plani ACD cen­trum grauitatis G, exquo G &longs;i &longs;u&longs;pendatur totum AB patet planum ACD horizonti æqui­di&longs;tans permanere, ac plopterea circa centrum grauitatis G æque­ponderare. quod quidem, quamuis egeat demon&longs;tratione, in præ&longs;entia omittatur; infraquè &longs;uo loco o&longs;ten den dum. &longs;at autem nobis nunc &longs;it o&longs;tendi&longs;&longs;e, hæc ad praxim reduci, ma­nibu&longs;què (vt dicitur.) contrectari po&longs;&longs;e. Quòd &longs;i hæc ita &longs;e ha bent, huiu&longs;modi con&longs;ideratio non erit vana, neque vt inuti­lis reijcienda. Sed vlteriùs adhuc progrediamur, dicamu&longs;­què, quoniam planum ACD, quatenuse&longs;t corpori coniun­ctum, horizonti æquidi&longs;tans permanere debet; &longs;i &longs;eor&longs;um à corpore illud in telligamus, vt &longs;i ADC ex eius centro graui­tatis G &longs;u&longs;pendatur, tunc quocunque modo reperiatur, hoc e&longs;t &longs;iue horizonti &ecedil;quidi&longs;tans, &longs;iuè minùs, idip&longs;um perman&longs;urum ni hilominus in telligere po&longs;&longs;umus, parte&longs;què vndique æqualium mo men torum con&longs;i&longs;tentes. Neque enim Ari&longs;to teles grauibus dunta­xat, &longs;ed etiam leuibus momenta tribuit, idip&longs;um què (vt Eutocius in horum librorum comentarijs refert) Ptolæmeo quoque placuit, vt habetur in líbro (à nobis ramen de &longs;iderato) quem de momen tis &longs;crip&longs;it. Pr&ecedil;terea alij­quoque Philo&longs;ophi id ip&longs;um &longs;en&longs;i&longs;&longs;evidentur. quod e&longs;t qui­dem rationi con&longs;en taneum, &longs;uperuolant enim, quæ leuia &longs;unt, & &longs;i mente concipiatur eadem &longs;igura leuis cuiu&longs;piam e&longs;&longs;e, tunc &longs;i detineatur in G, partes vndique &ecedil;qualium momentorum con&longs;i&longs;tent, e&longs;&longs;etquè G (vtita dicam) centrum leuitatis. Quo­niam autem circa centrum grauitatis &ecedil;queponderationem con&longs;ideramus, id circo plana, tanquam no bis apparentia gra­uitatem habere, mente concipimus. Non e&longs;t igitur à ratio­ne alienum, æqueponderantiam in planis, vt grauibus con&longs;i­deratis intelligere, conciperequè. Nec quicquam nobis offi­cit, quòd definitiones centri grauitatis priùs allatæ non pla­norum, &longs;ed corporum centra explicarunt, ita vtgrauitatis cen­trum ad corpora, non ad plana &longs;it refe ndum. Hoc enim ideo fa ctum e&longs;t, quia propriè centrum grauitatis re&longs;picit corpora; non ta men propterea impropriè re&longs;picit plana, &longs;ed quia primò re&longs;pi cit corpora; in quib^{9} actu ine&longs;&longs;e depræhenditur. propterea e&ecedil;den­met definitiones planis quoque in hunc modum aptari poterunt.

in fine pri­milibri.

DEFINITIO CENTRI GRAVITATIS PLANORVM.

Cen trum grauitatis vniu&longs;cuiu&longs;que plani e&longs;t punctum quod­dam intra po&longs;itum, à quo &longs;i planum appen&longs;um mente con­cipiatur, dum fertur, quie&longs;cit; & &longs;eruat eam, quam in princi­pio habcbat po&longs;itionem, neque in ip&longs;a latione circumuertitur.

EIVSDEM ALIA DEFINITIO.

Centrum grauitatis vniu&longs;cuiu&longs;que plani e&longs;t punctum il­lud intra po&longs;itum, circa quod vndique partes æqualium mo mentorum con&longs;i&longs;tunt. &longs;i enim per tale centrum recta du­catur linea figuram quomodocunque &longs;ecans, &longs;emper in par tesqueponderantes ip&longs;am diuidet.

Vtitaque in planis quoque centrum grauitatis con&longs;ide­ratur, ita etiam plana grauitate prædita con&longs;iderare, non e­rit ab&longs;urdum. &longs;i enim impo&longs;&longs;ibile e&longs;&longs;et con&longs;iderare plana gra uitate prædita, centrum quoque grauitatis in ip&longs;is nullo mo­do concipi po&longs;&longs;et; atque per&longs;picuum e&longs;t, centrum grauita tis in ip&longs;is admitti, ac de&longs;ignari po&longs;&longs;e, igitur & plana grauitate in&longs;i gnita. Et &longs;i mathematicus con&longs;i derat corpora &longs;eclu&longs;a interim ip&longs;orum grauitate, & leuitate: & A&longs;tronomus corpora con&longs;i­derans cæle&longs;tia, quæ neque grauia, neque leuia &longs;unt, non pro­pterea con&longs;iderat ea ex propria ip&longs;orum natura, neque grauia, ne que leuia e&longs;&longs;e; etenim quamuis grauia, vel leuia e&longs;&longs;ent, nihilo minus neque grauia, neque leuia e&longs;&longs;e ea con&longs;ideraret. quòd &longs;i Mathematicus hoc pacto huiu&longs;modi corpora intelligere po­te&longs;t; quid prohibet rur&longs;um eadem, quamuis vt talia, neque grauia, nequeleuia &longs;int; vel grauia, vel leuia e&longs;&longs;e concipere? quenad­modum hoc quoque exem plo res magis eluce&longs;cetveluti &longs;i intelligamus ex AC appen&longs;a e&longs;&longs;e plana DE, quæ &longs;int æqualia; &longs;u &longs;pendaturquè AC in me dio pror&longs;us in B; cur mente intelligere non po&longs;&longs;umus, quan titatem, &longs;paciunquè D æqueponderare &longs;pacio E; cùm &longs;int æqua lia? &longs;i planorum alterum, putà D, maius e&longs;&longs;etip&longs;o E; tunc &longs;tatim non &longs;olùm &ecedil;queponderare non po&longs;&longs;e, verùm etiam pla num D deor&longs;um tendere concipiemus. & hoc nulla alia de cau&longs;a, quàm quòd cùm D maius &longs;it, quàm E, &longs;tatim ipsum D, quàm E grauius quoque e&longs;&longs;e concrpimus. Con&longs;iderare igitur plana cum grauitate non e&longs;t omnino à ratione alienum. Quare vtrum que titulum, nempe planorum æqueponderan tium, vel centra grauita tis planorum, admittendum duximus. Verùm quoniam Archimedes &longs;ecundum librum &longs;implicivo cabulo, nimirum (qua&longs;i &longs;imul omnia complectens) œquepon­derantium in &longs;crip&longs;it; idcirco tamprimum, quàm &longs;ecundum li brum (æqueponderantium) in&longs;cribendum exi&longs;timamus. eo­quèlibentiùs; quoniam ip&longs;emet Eutocius horum quoque li­brorum explanator ho&longs;ce libros hoc tantùm nomine æque­ponderantium nuncupauit: alijquè omnes, qui hos Archime dis libros nominant; hoc titulo de æqueponderantibus nun cupant. Præterea titulus hic magis operi congruere mihi vide tur; quoniam nonnulla Archimedes in principio pertractat, quæ tam &longs;olidis, quàm planis communia exi&longs;tunt; quamuis cætera ad plana &longs;int tantu referenda. in quibus omnibus de re admodunvtili, & ad quamplurima conduencti pertractat. quandoqui dem ex ijs, quæ ab Archimede his libris docemur, in multarum re­rum cognitionem peruenire po&longs;&longs;umus. quod facilè con&longs;tat inpri mis ip&longs;iu&longs;met Archimedis exemplo. &longs;iquidem hac methodo ip&longs;e in libro de quadratura paraboles comparando plana in libra com &longs;tituta, ip&longs;ius paraboles quadraturam miro artificio adinuenit. Deinceps ex cognitione centroium grauitatis planorum, nos in cognitionem centrorum grauitatum &longs;olidorum deducimur. Denique adeo pro&longs;icua e&longs;t hæc doctrina, quam nobis in his libris Archimedes præ&longs;tat; vt affirmare non verear, nullum e&longs;&longs;e Theorema, nullum què problema ad rem mechanicam pertinens, quod in &longs;ui &longs;peculatione peculiare non a&longs;&longs;umat fun damentum ex ijs, quæ Archimedes in his libris edi&longs;&longs;erit. quem­admodum (cæteris interim omi&longs;&longs;is) patet ex vulgata illa pro­po&longs;itione enunciante, ita &longs;e habere pondusad pondus, vt di &longs;tantia ad di&longs;tantiam permutatim &longs;e habet, ex quibus &longs;u&longs;pen duntur. quæ præclari&longs;&longs;imè ab ip&longs;o in primo libro demon&longs;tra tur. Et quamuis Iordanus Nemorarius (quem &longs;ecutus e&longs;t Nicolaus Tartalea, & alij) in libello de ponderibus hanc ean­dem propo&longs;itionem quoque dem on&longs;trare conatus &longs;it; & ad cam o&longs;tendendam pluribus medijs fuerit v&longs;us; nulli tamen pro bationi demon&longs;trationis nomen conuenire pote&longs;t. cùm vix ex probabilibus, & ijs, quæ nullo modo nece&longs;&longs;itatem afferunt, & forra&longs;&longs;e neque ex probabilibus &longs;uas componat rationes. Cùm in mathematicis demon&longs;trationes requirantur exqui&longs;i­ti&longs;&longs;imæ. acpropterea neque inter Mechanicos videtur mihi Iordanus ille e&longs;&longs;e recen&longs;endus. Quapropter ad Archimedem confugien dum e&longs;t, &longs;i fundamenta mechanica, veraquè huius &longs;cientiæ principia perdi&longs;cere cupimus: qui (meoiudicio) ad hoc poti&longs;&longs;imùm re&longs;pexit; vt elementa mechanica traderet. vt ctiam Pappus in octauo Mathematicarum collectionum li­bro &longs;entit; quod quidem ex diui&longs;ione, ac progre&longs;&longs;u horum li­brorum facilè digno&longs;cetur.

DE DIVISIONE HORVM LIBRORVM.

Diuiditur enim in primis hic tractatus in duos libros diui­&longs;us, in po&longs;tulata, & theoremata: theoremata verò &longs;ubdiui­duntur in duas &longs;ectiones, quarum prima continet priora o­cto theoremata; ad alteram verò reliqua theoremata &longs;pectant. quæ quidem adhuc in alias duas partes diuidi pote&longs;t; nempè in theoremata primo libro examina ta, & in ea, quæ &longs;ecun­dus liber contemplatur. Hanc autem horum librorum con &longs;tituimus diui&longs;ionem, quoniam imprimis Archimedes, (o­mi&longs;&longs;is po&longs;tulatis, quæ primum locum obtinere debent) quæ­dam tractauit communia in pricribus octo theorema tibus; quorum &longs;copus e&longs;t inuenire fundamentum illud præcipuum mechanicum, quòd &longs;cilicet ita &longs;e habet grauitas ad grauita­tem, vt di&longs;tan tia ad di&longs;tantiam permutatim. ad quod demo &longs;trandum quinque præmittit theoremata, quæ paulatim deducunt nos in cognitionem demon&longs;tra tionis præfati fun damenti. quo loco illud &longs;ummoperè notandum e&longs;t, nimi­rum &longs;undamentum illud, nec non octo priora theorema­ta communia e&longs;&longs;e tam planis, quàm &longs;olidis; atque promi&longs;­cuè de vtri&longs;que Archimedem demon&longs;trare. quòd &longs;i quis aliter &longs;en&longs;erit, demon&longs;tratione&longs;què tan tùm de planis concludere exi &longs;timauerit, vel de &longs;olidis, non autem quibu&longs;cunque, &longs;ed vel de rectilineis, vel de homogeneis tantùm, & de ijs, quæ inter &longs;e &longs;unteiu&longs;dem &longs;peciei, longè aberrat à &longs;copo, & mente Archi­medis. etenim in his &longs;emper loquitur. vel de grauibus &longs;impli citer, veluti in primis tribus theorematibus; vel de magnitu dinibus, vt in reliquis quinque quod quidem nomen tam planis, quàm &longs;olidis quibu&longs;cunque e&longs;t commune, vt etiam ij, qui parùm in Mathematicis ver&longs;ati &longs;unt, &longs;atis norunt. ficu­ti etiam Euclides, dum quinti libri propo&longs;itiones pertracta­uit, quantitatem continuam &longs;ub nomine magnitudinis com prehendit. quòd autem nomen grauis &longs;it commune, iam &longs;atis per &longs;e con&longs;tat. Per&longs;picuum e&longs;t igitur priora hæc octo Theo remata communia e&longs;&longs;e, tam planis, quàm &longs;olidis. ac non &longs;o­lùm &longs;olidis eiu&longs;dem &longs;peciei, & homogeneis, verùm etiam &longs;oli dis diuer&longs;æ &longs;peciei, & hçterogeneis, vt&longs;uo loco manife&longs;tum fiet. Iactoquè hoc fundamento, quod Archimedes in duob^{9} propo&longs;itionibus, &longs;exta nempè, & &longs;eptima demon&longs;trauit; in o­ctaua tanquam corrollarium colligit. Deinceps peculiariter pertractat de centro grauitatis planorum, nec amplius plana nominat magnitudinis nomine, &longs;ed proprijs cuiu&longs;cun que nominibus; vt parallelogrammi, trianguli, & aliorum huiu&longs;­modi. & in hac parte de&longs;cendit ad particularia. quippè cùm & &longs;i non actu forta&longs;&longs;e, virture tamen cuiu&longs;libet particularis plani centrum grauitatis nos doceat. in primo enim libro &longs;at &longs;i bi vi&longs;um e&longs;t o&longs;tendi&longs;&longs;e centra grauitatum trianguloru, ac parallelogrammorum, ex quibus cæterarum &longs;igurarum, veluti pen tagoni, hexagoni, & aliorum &longs;imilium centra gra­uita tis inue&longs;tigare non admodum erit difficile. &longs;iquidem hu iu&longs;modi plana in triangula diuiduntur. vt in &longs;ine primi li­bri attingemus. In &longs;ecundo autem libro altiùs &longs;e extollit, & moro &longs;uo circa &longs;ubtili&longs;&longs;ima theoremata ver&longs;atur; nompè cir ca centrum grauitatis conice &longs;ectionis, quæ parabole nun­cupatur. nonnullaquè præmittit theorema ta, quæ &longs;unt tan­quam præuie di&longs;po&longs;itiones ad inue&longs;tigandam demon&longs;tra­tionem centri grauitatis in parabole. Itaque per&longs;picuum e&longs;t, Archimedem propriè elementa mechanica tradere. quando- quidem duo pertractat, quæ &longs;unt tanquam elementa huius &longs;cientiæ. fundamentum nempè illud præ&longs;tanti&longs;&longs;imum iam to ties præfatum, deinde centra grauitatis planorum o&longs;tendit. & quamuis hi duo Archimedis libelli pauca continerevidean tur, non tamen pauca docui&longs;&longs;e Archimedem exi&longs;timandum e&longs;t. multa enim &longs;unt mole exigua, quæ tamen virtute maxima habentur. quod planè Archimedis &longs;criptis accidit; hi&longs;què pr&ecedil; &longs;ertim, ex quibus patet aditus ad multa, ac penè in&longs;inita theo­remata, problemataquè mechanica. nihil enim in hoc gene­re demon&longs;trari pote&longs;t, quod his non indigeat &longs;criptis. & quod admirabilius e&longs;t, nos non &longs;olùm pro fundamento &longs;u­&longs;cipere po&longs;&longs;e ad aliquod demon&longs;trandum theoremata in his libris demon&longs;trata, verùm etiam ab his demon&longs;trationibus perdi&longs;cerere ip&longs;um modum argumentandi, & demon&longs;trandi; vt&longs;uis locis o&longs;tendemus. ita vt verè concludendum &longs;it, nemi­nem pror&longs;us inter mechanicos connumerandum fore, qui hæc Archimedis &longs;cripta ignorat. ignoratis enim principijs nulla e&longs;t &longs;cientia, vt apud omnes &longs;apientes per&longs;picuum e&longs;t. Ip&longs;um igitur Archimedem audiamus, eiu&longs;què &longs;cripta diligen ti&longs;&longs;imè perpendamus.

GVIDIVBALDI EMARCHIONIBVS MONTIS. IN PRIMVM ARCHIMEDIS AEQVEPONDERANTIVM LIBRVM PARAPHRASIS SCHOLIIS ILLVSTRATA.

Archimedis tamen huius primi libri titulus &longs;ic &longs;e habet.

ARCHIMEDIS PLANORVM AEQVEPONDERANTIVM, VEL CENTRA GRAVIT ATVM PLANORVM.

AR CHIMEDIS POSTVLATA.

I.

Grauia æqualia ex æqualibus di&longs;tantijs æque­ponderare.

SCHOLIVM.

Dvobvs modis grauia in di&longs;tantijs collocata in telligi po&longs;&longs;unt. quod & in cæteris po&longs;tulatis, & in propo&longs;i­tionibus intelligendum e&longs;t. etenim vel grauia sunt appen&longs;a, vtin prima &longs;i­gura æqualia grauia AB &longs;unt in CD appen&longs;a; ita vt di&longs;tantia EC &longs;it di­&longs;tatiæ ED æqualis. intelligaturquè CD tanquam libra, quæ &longs;u&longs;pendatur in E. vel vtin &longs;ecunda figura grauia AB habent ip&longs;orum centra grauitatis, quæ &longs;int CD, in ip&longs;a DC linea, in pun- ctis nempè CD con&longs;tituta. li­braquè &longs;imili­ter ex puncto E &longs;u&longs;pendatur; &longs;itquè di&longs;tátia EC di&longs;tantiæ ED æqualis. erunt vtique in vtraque figura pondera AB in di&longs;tantijs &ecedil;­qualibus con­&longs;tituta. ac pro­pterea æquepondera bunt, atque manebunt. nulla enim ratio afferri pote&longs;t, cur ex parte A, vel ex parte B deor&longs;um, vel &longs;ur &longs;um fieri debeat motus; cùm omnia &longs;int paria. ea verò æque­ponderare debere, aliqua ratione manife&longs;tari pote&longs;t ex eo, quod o&longs;ten&longs;um e&longs;t à nobis in no&longs;tro mechanicorum libro, tractatu de libra: quod quidem ab Ari&longs;to tele quoque in prin cipio quæ&longs;tionum mechanicarum elici pote&longs;t: idem &longs;cilicet pondus longius a centro grauius e&longs;&longs;e eodem pondere ip&longs;i cen tro propinquiori. Vnde &longs;i duo e&longs;&longs;ent pondera æqualia alte­rum altero propinquius centro, quod remotius e&longs;t, grauius al tero appareret. &longs;i igitur grauia æqualia à centro æqualiter di­&longs;tabunt, æque grauia erunt. ac propterea æqueponderabunt. quod quidem &longs;upponit Archimedes. Punctum autem illud, quod Archimedes accipit, vnde &longs;umuntur di&longs;tantiæ, ex qui­bus grauia &longs;u&longs;penduntur, veluti punctum E, Ari&longs;toteles cen rum appellat. & hæc quidem æqueponderatio tam ponderi­bus in libra appen&longs;is, quàm in ip&longs;a (vt dictum e&longs;t) con&longs;titutis competit: dummodo ea, quibus appenduntur pondera, libe­re &longs;emper in centrum mundi tendere po&longs;&longs;int. vtroque enim modo in punctis CD grauitant, vt diximus etiam in eodem uactatu de libra. Noui&longs;&longs;e tamen oportet Archimedem in his libris potiùs in tellexi&longs;&longs;e pondera e&longs;&longs;e in di&longs;tantijs collocata, vt in &longs;ecunda &longs;igura, quàm appen&longs;a; vt ex quarta, & quinta primi libri propo&longs;itione pater. demon&longs;trationes enim cla­riores redduntur.

Porrò non ignoran dum hoc Archimedis po&longs;tulatum verificari deponderibus quocun que &longs;itu di&longs;po&longs;itis, &longs;iuc CED fuerit horizonti æquidi&longs;tans, &longs;iuè minùs; vtin hac prima figura, codem modo femper verum e&longs;&longs;e pondera æ­qualia CD ex &ecedil;quali­bus di&longs;tantijs EC ED æqueponderare, vt in­fra (po&longs;t &longs;cilicet quartam huius propo&longs;itionem) per&longs;picuum erit. Qua­re cùm Archimedes tam in hoc po&longs;tulato, quam in &longs;equentibus, &longs;uppo­nit pondera in di&longs;tan­tijs e&longs;&longs;e collocata, intel­ligendum e&longs;t di&longs;tantias ex vtraque parte in ea­dem recta linea exi&longs;te­re. Nam &longs;i (vtin &longs;ecun da figura) di&longs;tantia AB fuerit &ecedil;qualis di&longs;tanti&ecedil; BC, quæ non indirectum iaceant, &longs;ed angulum con&longs;tituant; tunc pondera AB, quamuis &longs;int &ecedil;qualia, non &ecedil;queponderabunt. ni&longs;i quando (vt in tertia fi­gura) iuncta AC, bifariamquè diui&longs;a in D, ductaquè BD, fuerit h&ecedil;c horizonti perpendicularis, vt in eodem tractatu no&longs;tro expo&longs;uimus. Di&longs;tantias igitur in eadem recta linea &longs;emper exi&longs;tere intelligendum e&longs;t. vt ex demon&longs;trationibus Archimedis per&longs;picuum e&longs;t.

II.

Aequalia verò grauia ex inæqualibus di&longs;tátijs non æqu eponderare, &longs;ed præponderare ad gra­ue ex maiori di&longs;tantia.

SCHOLIVM.

Si enim di&longs;tam tia EC maior fuerit di&longs;tantia ED, grauibus AB &longs;imiliter æ­qualibus exi&longs;tem tibus, & in CD po&longs;itis, tunc concedendum videtur graue A præponderareip&longs;i B, quandoquidem EC longior e&longs;t, quàm ED. &longs;upponit autem Archimedes hoc po&longs;tulatum reipiciens forta&longs;&longs;e ad ea, quæ Ari&longs;toteles in principio quæ&longs;tionum me­chanicarum o&longs;tendit, vbi colligit Ari&longs;toteles idem pondus ce­leriùs ferri, quò magis à centro di&longs;tat, vel quod idem e&longs;t, duo pondera æqualia inæqualiter à centro di&longs;tantia, quod magis di&longs;tat, celeriùs ferri. quod autem æqualium ponderum cele­riùs fertur, grauius exi&longs;tit; erit igitur A grauius, quàm B. quia EC longior e&longs;t, quàm ED. Nos quoque (vt diximus) in libro no&longs;trorum Mechanicorum tractatu de libra, alijs quoque rationibus o&longs;tendimus, quo pondus e&longs;t in longiori di&longs;tantia grauius e&longs;&longs;e. ex quibus &longs;equitur propter longiorem di&longs;tantiam EC pondus A præponderare ponderi B. acpro­pterea deor&longs;um ferri.

III.

Grauibus ex aliquibus di&longs;tantijs æqueponderá tibus, &longs;ialteri grauium aliquid adijciatur, non æ­queponderare; &longs;ed ad graue, cui adiectum fuit, deor&longs;um ferri.

SCHOLIVM

Grauia enim AB &longs;iuè æqua­lia, &longs;iue in &ecedil;qua lia æqueponde rent ex di&longs;tan­tijs AC CB, al­teri verò gra­uium, putà B, adijciatur pon dus D. per&longs;picuum e&longs;t pondera BD &longs;imul magis ponderare, quàm A. &longs;i enim B &ecedil;queponderat ip&longs;i A; erit pondus B in hoc &longs;itu æquegraue, vt A: pondera igitur BD in hoc &longs;itu non erunt æquegrauia, vt pondus A. &longs;ed grauiora exi&longs;tent, quàm A. quare BD deor&longs;um tendent.

IIII.

Similiter autem, &longs;i ab altero grauium auferatur aliquid, non æqueponderare; verùm ad graue, à quo nil ablatum e&longs;t, deor&longs;um tendere.

SCHOLIVM.

Aequeponderent grauia BD &longs;imul, & A &longs;ecundumm di­&longs;tantias CB CA; vtin eadem figura, & ab altero eorum, putà BD, auferatur D, remanenbunt grauia BA; eritquè A gra­uius ip&longs;o B. Nam &longs;i BD &longs;imul æqueponderant ip&longs;i A, B tantùm eidem A non æqueponderabit, &longs;edleuius erit. vnde &longs;equitur ex parte A motum fieri deor&longs;um.

eadem figu ra.

V

Aequalibus, &longs;imilibu&longs;què figuris planis inter &longs;e coaptatis, centra quoque grauitatum inter &longs;e coa­ptati oportet.

SCHOLIVM.

Aequales, &longs;imilesque; &longs;int figuræ ABC DEF, qua­rum centra grauitatis &longs;int GH; &longs;i ABC &longs;uperpona­tur ip&longs;i DEF, & hoc &longs;ecum dùm laterum æqualitatem, hoc e&longs;t &longs;i latus AB fuerit æquale lateri DE, tunc ponatur AB &longs;uper DE; &longs;imiliter AC &longs;uper DF, & BC &longs;uper EF; tunc manife&longs;tum e&longs;t centrum grauitatis G &longs;uper centro grauitatis H ad unguem conuenire; ita vt &longs;int vnum tan tum punctum. Plana enim quæ &longs;e inuicem contingunt, non ef­ficiunt, ni&longs;i vnum tantùm planum. Solius autem figuræ ex planis ABC DEF inuicen coaptatis, vnum tantùm erit cen trum grauitatis, vt nos in no&longs;tro mechanicorum libro &longs;up­po&longs;uimus; centra igitur grauitatis inter &longs;e&longs;e conuenire nece&longs;­&longs;e e&longs;t. &longs;i enim centra grauitatis inter &longs;e non conuenirent, v­na tantùm figura duo po&longs;&longs;et centra grauitatis habere. quod e&longs;&longs;et omnino inconueniens. Dixit autem Archimedes oporte re has figuras e&longs;&longs;e &longs;imiles, & æquales, nam figuræ æquales, &longs;ed non &longs;imiles, item &longs;imiles, & non æquales e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt. qua­re, vt inter &longs;e&longs;e coaptari po&longs;&longs;int, & &longs;imiles, & æquales e&longs;&longs;e ne­ce&longs;&longs;e e&longs;t.

VI

Inæ qualium autem, &longs;ed &longs;imilium centra graui­tatum e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita.

SCHOLIVM.

Inæquales &longs;int figuræ, &longs;i­ miles verò ABCD EFGH, quarum cétra grauitatis &longs;int KL. &longs;upponit Archimedes h&ecedil;e grauitatis centra KL e&longs;­&longs;e in figuris ABCD EFGH &longs;imiliter po&longs;ita. cumm enim &longs;imilium figurarum, & late­ra, & &longs;pacia &longs;int &longs;imilia, nece&longs;&longs;e e&longs;t in ip&longs;is &longs;imili quo que mo­do centra grauitatis e&longs;&longs;e po&longs;ita. vt in &longs;equenti clariùs apparebit. quomodo autem Archimedes intelligathanc po&longs;itionis &longs;imi­litudinem, hoc modo definit.

VII.

Dicimus quidem puncta in &longs;imilibus figuris e&longs;­&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita, à quibus ad æquales angulos ductæ rectæ lineæ cum homologis lateribus angu los æquales efficiunt.

SCHOLIVM.

In &longs;imilibus figuris ABCD EFGH &longs;int homologa latera AB EF, BCFG, CD GH, AD EH. anguli verò æquales, qui ad AE, BF, CG, DH, primum quidem o&longs;tendendum e&longs;t fie ri po&longs;&longs;e, ut à duobus punctis intra figuras con&longs;titutis, duci po&longs;&longs;int rect&ecedil; line&ecedil; ad angulos æquales, qu&ecedil; cum lateribus an­gulos &ecedil;quales efficiant. Qua&longs;i dicat Archimedes, quoniam &longs;upponere po&longs;&longs;umus puncta in &longs;imilibus figuris e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita, ideo &longs;upponere quoque po&longs;&longs;umus centra grauiratisin ip&longs;is e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita. Itaque &longs;int figuræ ABCD EFGH &longs;i­miles, vt dictum e&longs;t, &longs;umaturquè in ABCD vteumque pun­ctum K à quo ducatur KA KB KC KD. deinde fiatan gulus FEL angulo BAK æqualis; & EFL ip&longs;i ABK. Iun ganturquè GL LH. Dico L e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;itum, vt K. Quoniam enim anguli BAK ABK &longs;unt angulis FEL EFL æquales, erit reliquus BKA ip&longs;i FLE æqualis, eritquè ob &longs;i­ militudinem triangulorum KA ad AB, vt LE ad EF. e&longs;t verò AB ad AD, vt EF ad EH propter &longs;imilitudinem fi­ gurarum, erit igitur ex æquali AK ad AD, vt LE ad EH, & quoniam angulus BAD angulo FEH e&longs;t æqualis, & BAK ip&longs;i FEL æqualis; erit & reliquus angulus KAD angulo LEH æqualis. Quare triangulum KAD triangulo LEH &longs;i mile exi&longs;tit, eodemquè modo o&longs;tendetur BKG &longs;imile e&longs;&longs;e FLG, & KCD ip&longs;i LGH. ex quibus con&longs;tat angulos KBC LFG, KCB LGF, & huiu&longs;modi reliquos reliquis æquales e&longs;&longs;e. & ob id puncta KL in figuris ABCD EFGH e&longs;&longs;e &longs;imili­ter po&longs;ita.

4 &longs;exti.

22 quinti.

6 &longs;exti.

Itaque demon&longs;trato dari po&longs;&longs;e puncta in figuris fimiliter po&longs;ita, potuit &longs;anè Archimedes antecedens po&longs;tulatum &longs;up­ponere, nempè inæqualium, &longs;ed &longs;imilium figurarum centra grauitatis e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita. quod quidem po&longs;tulatum e&longs;t rationivalde con&longs;entaneum. ex dictis enim (&longs;uppo&longs;itis KL centris grauitatum) triangulum ABK triangulo EFL &longs;imi­ le exi&longs;tit; veluti BKC ip&longs;i FLG. & reliqua reliquis. Quarevt AK ad KB, &longs;ic EL ad LF, ac permutando vt AK ad EL, ita BK ad FL. &longs;imiliter o&longs;tendetur ita e&longs;&longs;e BK ad FL, vt KC ad LG, & KD ad LH. quare centra grauitatis KL proportionaliter ab angulis di&longs;tant.

4 &longs;exti16 quinti

Ducantur pr&ecedil;terea à punctis KL ad latera perpendiculares KM KN KO KP, LQ LR LS LT. & quoniam anguli KMA LQE &longs;unt recti, ac propterea æquales, & KAM LEQ &longs;unt æquales, ut o&longs;ten&longs;um e&longs;t; erit reliquus MKA reliquo QLE &ecedil;qualis, triangulumquè AKM triangulo ELQ &longs;imile. vtigitur AK ad KM; &longs;ic EL ad Lque & permutando AK ad EL, vt KM ad Lque pariquè ratione o&longs;tendetur triangu lum BKM triangulo FLQ &longs;imile exi&longs;tere; e&longs;&longs;equè BK ad FL, vt KM ad Lque &longs;imiliterquè in alijs triangulis o&longs;ten­detur, ita e&longs;&longs;e Bk ad FL, vt KN ad LR; & Ck ad GL e&longs;&longs;e, vt kO ad LS; atque kD ad LH, vt kP ad LT. quia verò AK EL, Bk FL, Ck GL, Dk HL in eadem &longs;untproportione, vt proximè demon&longs;tratum fuit; in eadem quoque proportione erit kM ad LQ, & KN ad LR; & KO ad LS, atque kP ad LT. ex quibus &longs;equitur centra grauitatis KL, non &longs;olùm ab angulis in cadem proportione di&longs;tare; verùm etiam à lateri­ribus in eadem quoque proportione di&longs;tare. Itaque cognito, quomodo intelligar Archimedes centra grauitatis in &longs;imili­bus figuris e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita; nunc con&longs;iderandum e&longs;t præ cedens po&longs;tulatum, quatenus nimirum oporteat grauitatis cem tra in &longs;imilibus figuris &longs;imiliter e&longs;&longs;e con&longs;tituta. Nam inti­miùs con&longs;iderando hanc &longs;imilem horum grauitatis centrorum po&longs;itionem, congruum, & nece&longs;&longs;arium videtur, &longs;imiles &longs;igu­ras &longs;ecundùm eandem proportionem e&longs;&longs;e æquepon derantes; eademquè ratione (ob earum &longs;imilitudinem) circa grauita­tis centra æqueponderare, veluti &longs;i figuræ: AC EG (quarum centra grauitatis &longs;int KL) à rectis lineis PN TR vrcumquè diuidantur, quæ percentra KL tran&longs;eant; dummodo in figu ris &longs;int &longs;imiliter ductæ; hoc e&longs;t, vellatera, vel angulos in eadem proportione di&longs;pe&longs;cant: vt &longs;it AP ad PD, vt ET ad TH. æ­queponderabunt vtique partes PABN PNCD, veluti partes TEFR TRGH. & hæc non e&longs;t &longs;implex æqueponderatio; ve­rùm etiam (vtita dicam) &longs;imilis, & æqualis æqueponderatio. cùm &longs;it &longs;ecundùm eandem proportionem, quandoquidem e&longs;t PB ip&longs;i TF &longs;imilis, cùm triangula AKB ELF, AKP ELT, BKN FLR, &longs;int inter &longs;e &longs;imilia, quæ quidem efficiunt, figuras PB TF inter &longs;e &longs;imiles e&longs;&longs;e. ob eademquè cau&longs;am e&longs;t PC &longs;i­milis TG. quod quidem ex dem on&longs;tratis etiam facilè con­&longs;tat. cùm anguli &longs;int &ecedil;quales, & latera proportionalia. Vtau­tem clariùs intelligatur hæc &longs;imilis, & æqualis æquepondera rio, adducerelibuit nonnulla ex ijs, quæ po&longs;teriùs tractanda &longs;umentur. Itaque intelligatur punctum V centrum e&longs;&longs;e gra­ uitatis figuræ PB, X verò centrum grauitatis figure TF. &longs;i militer punctum Y centrum e&longs;&longs;e grauitatis figuræ PC, Z verò figur&ecedil; TG. Iunganturquè VY XZ. quæ quidem per centra grauitatis KL tran&longs;ibunt. quòd ex ijs, qu&ecedil; dicenda &longs;unt, manife&longs;tum erit, percipuèque ex octaua proportione primi huius. quod tamen interim &longs;upponatur. At verò quo­niam PB PC &ecedil;queponderant &longs;ecundùm proportionem, quam habet YK ad KV; TF verò & TG &ecedil;queponderant &longs;ecundùm proportionem, quam habet ZL ad LX. e&longs;t. enim ac &longs;i AN e&longs;&longs;et appen&longs;a in V, & PC in Y; ER in X, & TG in Z. vt in &longs;equentibus manife&longs;ta erunt. Atverò quo­ niam AN &longs;imilis e&longs;t ip&longs;i ER, habebit AN ad ER duplam proportionem eius, quam habet latus PN ad TR. pariquè ratione quoniam PC &longs;imilis e&longs;t TG, habebit PC ad TG duplam proportionem eius, quam habet idem latus PN ad TR. quare ita &longs;e habet AN ad ER, ut PC ad TG. & per­ mutando AN ad PC, vt ER ad TG. Sed vt AN ad PC, ita e&longs;t Y K ad KV, & vt ER ad TG. &longs;ic ZL ad LX. eandem igitur proportionem habebit YK ad KV, quam ZL ad LX. Quare AN PC, & ER TG &longs;ecundùm eandem proportionem æ­queponderabunt. quod quidem contingit ex &longs;imilitudine fi­gurarum, & ex centris grauitatum KL &longs;imiliter po&longs;itis, qu&ecedil; quidem magnitudines, &longs;i non e&longs;&longs;ent &longs;imiles, diui&longs;&ecedil; quide per centrum grauitatis, partes vtique &ecedil;queponderarent; non ta­men &longs;emper &longs;ecundùm eandem proportionem. quod tamen &longs;emper figuris &longs;imilibus (cùm in ip&longs;is grauitatis centra &longs;int &longs;i militer po&longs;ita) contingit; dummodo (vt dictum e&longs;t) diui­dantur. Vnde con&longs;tat, quam &longs;it conueniens grauitatis centra in figuris hac ratione e&longs;&longs;e con&longs;tituta. ex quibusomnibus per &longs;picuum e&longs;t, centra grauitatis debere in figuris &longs;imilibus e&longs;&longs;e &longs;i militer po&longs;ita. vt Archimedes in pr&ecedil;cedeti po&longs;tulato pr&ecedil;mi&longs;it.

4 &longs;exti16 quinti

20 &longs;exti

11 quinti

16 quinti

VIII.

Simagnitudines ex æqualibus di&longs;tantijs æque­ponderant, & ip&longs;is æquales ex ij&longs;dem di&longs;tantijs æ­queponderabunt.

SCHOLIVM.

Hoc e&longs;t per&longs;picuum, nam &longs;i magnitudines AB ex di­&longs;tantijs CA CB &ecedil;quepon­derant: &longs;itautem D ip&longs;i A &ecedil;qualis, & E ip&longs;i B. auferam turquè magnitudines AB à linea AB, ip&longs;arumquè loco ponatur D in A, & E in B, ma gnitudines DE fimiliter &ecedil;quepond&ecedil;rabunt. qua ratione enim magnitudines AB inter &longs;e&longs;e &ecedil;queponderare dicuntur; eadem pror&longs;us, & magnitudines DE ex ij&longs;dem di&longs;tantijs &ecedil;quepon derabunt. quandoquidem omnia data &longs;unt paria. illud ta­men non e&longs;t pretereundum, nimirum non oportere DE ip&longs;is AB &ecedil;quales e&longs;&longs;e in magnitudine, &longs;ed in grauitate. pote&longs;t enim magnitudinum in&ecedil;qualium minor maiore grauior exi&longs;tere, ob naturæ diuer&longs;itatem, ac propterea cùm inquit Archimedes & ip&longs;is aquales, &longs;iue &longs;int magnitudine æquales, velinæquales, in telligendum e&longs;t e&longs;&longs;e omnino æquales in grauitate. grauitas. enim cau&longs;a e&longs;t, vt magnitudines æqueponderare debeant.

VIIII,

Omnis figuræ, cuiusperimeter &longs;it ad eandem par tem concauus, centrum grauitatis intra figuram e&longs;&longs;e oportet.

SCHOLIVM.

Quid intelligat Ar­chimedes per has figu­ras ad eandem partem concauas, apertiùs &longs;i­gnificauit initio libro­rum de&longs;ph&ecedil;ra, & cylin­dro. vbi primùm vult has figuras e&longs;&longs;e termina tas; quod non &longs;olùm in telligendum e&longs;t decur­uilineis, verùm etiam de rectilineis, & de mi­xtis. rectiline&ecedil; quidem erunt trium, quattuor, quinque & plurium la­terum; quamuis latera non &longs;int æqualia, ne­que anguli &ecedil;quales, vt ABCDE, cuiusom nes ang uli&longs;unt flexi ad interiorem figuræ partem. & hocmodo perimeter huius figuræ erit ad eandom partem con cauus. vnde excludun tur figuræ, exempli gratia FGHKL; cùm angulus K non &longs;it &longs;inuo&longs;us, & con oauus ad eandem partem, vt reliquidnguli; qui &longs;unt &longs;in uo&longs; ver&longs;us lifte riorem pamem &longs;igur&ecedil; K vero bd exterioitem. &longs;imili modo intelligen dum e&longs;t dedlineis, vt dirlis ellip&longs;es, vel alteri us generis&longs;igræ, vt &longs;unt MN, quæ &longs;uam habent conqau tatem adiean dem partem: &longs;ed curuline¸ OP ilnon &longs;unt ad ea n dem partem concau&ecedil;. Mixtæ quoque figuræ, ut&longs;unt portiones eil culi, hyperbab&ecedil; ac para bod&ecedil; rectis linen eminat&ecedil;; vel rius gen erisfigur&ecedil;, vt &longs;pnt QR. h&ecedil; quidemom nes&longs;unt ad ea­dem partem concauç Mixcæ verò ST minimè Regulgm au­tem qua vniuer&longs;alemper verbis Archimedislodo qitato elicere po&longs;&longs;unus, vtoog nofcere valeam us, an figu &longs;int ad eandem partem concauæ, vel minùs vt fcilicet inboblata figu ra vbicum que duo &longs;umi po&longs;&longs;int puncta, quæ &longs;i rectalnectantur, tota recta li nea, velip&longs;ius pars ali­qua extra figuram non cadat. vt in figuris A, quæ &longs;unt ad eandem par tem concauæ, vtcum­que duo &longs;umantur pun­cta BC, quæ conne­ctantur, tota utique re­cta linea inter puncta BC exi&longs;tens, extra figu ram non cadet. Quòd &longs;i hæclinea cum termino, hoc e&longs;t eum latere figur&ecedil; conueni­ret, vt &longs;i &longs;iguræ latus fueritrectum, in quo duo &longs;umantur pun cta, nihilominus recta linea inter hæc puncta extra figuram non cadei: quandoquidem figuræ terminus extra figuram mi nimè roperitur atque hac ratione quomodocunque, & vbicú que in his figuris duo &longs;um a ntur puncta, idem &longs;emper con tin get. Quod tamen figuris D &longs;emper euenite non pote&longs;t in qui bus (cùm non &longs;int ad eandem partem concau&ecedil;) duo &longs;umero po&longs;&longs;umus puncta EG, inter quç tota recta linea EG extra &longs;iguram cadet. vel fumerepo&longs;&longs;umus puncta FG, ita vt rect&ecedil; line&ecedil; FG pars EG extra figuram cadat. figur&ecedil; igitur, quæ ad ean dem partem &longs;unt concauæ, ill&ecedil; &longs;unt, qu&ecedil; &longs;inuo&longs;itatem, concauitatemquè &longs;uam habent &longs;emper interiorem ip&longs;ius fi­gur&ecedil; partem re&longs;picientem. Harum què rectè &longs;upponit Archi­medes centrum grauitatis &longs;emperle&longs;&longs;e intra ip&longs;am figuram. ita vt neque centrum e&longs;&longs;e po&longs;&longs;icin ambitu ip&longs;ius figur&ecedil; ete­nim &longs;i extra figuram, &longs;iue in ambitu ip&longs;ius e&longs;&longs;e po&longs;&longs;et, num­quam circa centrum grauitatis partes figur&ecedil; vndiquè &ecedil;quepom derarent: neque facta ex grauitatis centro &longs;u&longs;pen&longs;ione figura vbicumque, & in omni &longs;itu maneret. quod ramen ex ratione centri grauitatis efficere deberet. to ta nimirum figura ex vna e&longs;&longs;et parte, & ex altera nihil e&longs;&longs;et, quod ip&longs;i figur&ecedil; &ecedil;queponde rare po&longs;&longs;et. Nece&longs;&longs;e e&longs;t igitur centrum grauitatis cuiu&longs;libet fi­gur&ecedil; ad ean dem partem concau&ecedil; e&longs;&longs;ein &longs;pacio à figur&ecedil; ambi tu contento. vt figur&ecedil; AB centrum grauitatis erit in­tra ip&longs;am, putà in C. quod quidem non euenit &longs;emper in alijs figuris, qu&ecedil; &longs;uum com cauitatis ambitum interio­rem figur&ecedil; partem non re&longs;pi­cientem habent. cùm varijs modis po&longs;&longs;itcentrum graui tatisin figuris e&longs;&longs;e collocatum. vt &longs;uperius quoque diximus. Nam &longs;igur&ecedil; D centrum gra­uitatis erit extra ambitum fi gur&ecedil;, vt in E. figura verò F ita &longs;e habere poterit, vt cen­trum grauitatis &longs;it in perime tro, vt in G. euenitautem aliquando vt in figura HK centrum grauitatis L intra ip&longs;am figuram reperiatur; quamuis conca­uitates la torum interiorem partem minimè re&longs;piciant. Sed h&ecedil;c po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e, & non e&longs;&longs;e, vt in figura M, cuius centrum extra e&longs;&longs;e pote&longs;t in N. quamuis (vt an tea diximus) centrum graui- tatis in tra figuram &longs;emper exi&longs;tere aliquo modo intelligi po­te&longs;t.

per def. cent. grau.

Refort Eutocius hocloco, Geminum rectè dicere, dum a&longs;&longs;e­rit Archimedem dignitates peritiones apellare. æqualia enim grauia ex di&longs;tantijs æqualibus æqueponderare, dignitas eft; & quæ deinceps. Verum &longs;i hæc principra ab Archimede tradita re ctèperpendamus, omnia dignitates e&longs;&longs;e minimè reperiemus. nam &longs;eptimum po&longs;tulatum e&longs;t definitio, non dignitas. veluti alia forta&longs;&longs;e nonnulla non &longs;unt dignitates, vt &longs;ecundum; quod aliquo modo probari pote&longs;t, vt diximus. &longs;extum quoque po­tiùs e&longs;t &longs;uppo&longs;ito, quàm dignitas. Quoniam autem vt clarè con&longs;picitur Archimedes &longs;ub vno tantùm titulo pauca hæc principia complecti voluit; quippe quod in&longs;titutum quàm plu rimis mathematicis &longs;olemne fuit, qui principia vnico tantum nomine nuncuparunt, modò vno, modò altero; nimirum, vel petitionis, vel dignitatis, vt refert Proclus &longs;ecundo libro, & tertio &longs;uorum commentariorum in primum elementorum. Eu clidis; qui de Archimede peculiariter mentionem faciens, in­quit illum in his libris ptincipia vnico tantùm nomine (peti­tionis &longs;cilicet) nuncupa&longs;&longs;e. Hæc tamen potiùs petitionum, quàm definitionum, vel dignitatum nomine nuncupare vo­luit; nam &longs;i dignitares appella&longs;&longs;et; ea principia, quæ non &longs;unt dignitates, inter dignitates malè collo ca&longs;&longs;ct. nulla quippè defi­nitio dignitas dici debet; quandoquidem definitio terminos declarat, atque con&longs;tituit. dignitas verò notos terminos copu­lat. Pariquè ratione &longs;i de&longs;initionis nomine hæc principia nun cupa&longs;&longs;et. dignitates malè &longs;ub hoc nomine complexus fui&longs;&longs;et, quæ nullo modo rem definiunt, &longs;ed cùm &longs;int communes no tiones, &longs;tatim cùm eas in tellectus apprehendit, quie&longs;cit. Qua­reomnia &longs;ub petitionum nomine recte collocauit, non e&longs;t. enim ab&longs;urdum dignitates, definitione&longs;què po&longs;&longs;e apellari petitio­nes. etenim petimus, quæ &longs;unt concedenda, atque dignitates &longs;unt concedend&ecedil;, ergo eas petere quoque po&longs;&longs;umus. Definitio nibus verò rectè quoque hoc nomen conuenire pote&longs;t. Nam dùm definitio terminos con&longs;tituat, atque declaret, cur non pe tere po&longs;&longs;umus, terminos &longs;ic &longs;e habere, vel &longs;ice&longs;&longs;e rectè definitos? vt exempli gratia, petit Archimedes puncta in figuris fimilitel po&longs;ita, ita &longs;ehabere, vt &longs;untab ip&longs;o definita, vel rectè e&longs;&longs;e defi­nita puncta, quæ &longs;unt in figuris &longs;imilibus po&longs;ita. Quapropter hæc principia, quoniam pauca &longs;unt, &longs;ub petitionum nomine Archimedes rectè collocauit. quòd &longs;i multa extiti&longs;&longs;ent, ea for ta&longs;&longs;e di&longs;tinxi&longs;&longs;et.

His &longs;uppo&longs;itis. po&longs;tquam Archimedes principia po&longs;uit, ad theore mata &longs;e conuertit, & inquit, his &longs;uppo&longs;itis, qua&longs;i dicat, ea, quæ po&longs;uimus, &longs;ufficiuntad o&longs;ten denda theoremata, veluti.

PROPOSITIO. I.

Grauia, quæ ex æqualibus di&longs;tantijs æquepon­derant, æqualia &longs;unt.

Sint AD, & B grauia, quæ ex æqualibus di&longs;tantijs CA CB æqueponderent. di co grauia AD, & B inter­&longs;e&longs;e æqualia e&longs;&longs;e. &longs;i enim (&longs;i &longs;ie ri pote&longs;t) e&longs;&longs;ent inæqualia; vt &longs;i AD e&longs;&longs;et grauius, quàm B, &longs;it D exce&longs;&longs;us, quo AD grauius e&longs;t, quàm B. ablato itaque exce&longs;&longs;u D àmaiori AD, reliqua grauia, quæ relinquuntur AB, erunt inter &longs;e &ecedil;qualia; qu&ecedil; ex &ecedil;qualibus di&longs;tantijs CA CB æ­queponderare deberent; tamen non æqueponderabunt. cùm enim po&longs;itum &longs;it AD B &ecedil;queponderare, & ab altero aqueponderan- tium AD aliquod &longs;it ablatum D; reliqua grauia AB ex &ecedil;qua libus di&longs;tantijs CA CB non &ecedil;queponderabunt quod fieri non pote&longs;t; &longs;iquidem AB inter &longs;e &longs;unt &ecedil;qualia. Grauia igitur, quæ ex æqualibus distantijs æqueponderant, æqualia &longs;unt. quod de­mon&longs;trare oportebat.

4. po&longs;tula­tum huius

contrapri­mum post huius.

SCHOLIVM.

Cùm &longs;it &longs;copus Archimedis (vt diximus) in primis octo theorematibus, fun damentum tradere in hac &longs;cientia præci- puum, nempè magnitudinum grauitates inter &longs;e ita &longs;e habe­re, vt di&longs;tantiæ permutatim ex quibus &longs;u&longs;penduntur &longs;e habent. primùm incipit o&longs;tendere, quomodo &longs;e habeant grauia in di &longs;tantijs &ecedil;qua ibuspo&longs;ita; primùmquè in hac prima propo&longs;itio ne o&longs;tendit, &longs;i grauia &ecedil;queponderant ex di&longs;tantijs &ecedil;qualibus, &ecedil;qualia e&longs;&longs;e. in &longs;equenti verò, &longs;i grauia &longs;unt in&ecedil;qualia, ex di­&longs;tantijs &ecedil;qualibus nullo modo æqueponderare o&longs;tendet; &longs;ed præponderare ad maius.

PROPOSITIO. II.

Inæqualia grauia ex æqualibus di&longs;tantijs non æqueponderabunt, &longs;ed præponderabit ad maius.

Sint gra­uia in&ecedil;qua­lia AB C in di&longs;tantijs &ecedil;­qualib^{9} DA DC. &longs;itquè grauius AB, quàm C. di co grauia AB C non &ecedil;queponderare, &longs;ed maius AB deorsum ferri. &longs;it B exce&longs;&longs;us, quo AB &longs;uperat C. ablato itaque à ma iori AB exce&longs;&longs;u B, reliqua grauia AC &ecedil;qualia ex di&longs;tantijs DA DC æqueponderabunt. cùm æqualia grauia ex distantiis æquali- bus æqueponderent. &longs;i itaque grauia AC &ecedil;queponderant, adiecto igitur ip&longs;i A ablato B, præponderabit ad maius, hoc e&longs;t ab deor &longs;um tendet. quoniam æqueponderantium altero nempè A adiectum fuit B. Grauius igitur præponderatleuiori, ambobus in di&longs;tam tijs &ecedil;qualibus po&longs;itis. quod demon&longs;trare oportebat.

1 po&longs;t hu­ius.

3 post hu­ius.

SCHOLIVM.

Hæc duo theoremata in gr&ecedil;co exemplari impre&longs;&longs;o &longs;equun tur quidem po&longs;tulata, & reliquis theorematibus &longs;unt pr&ecedil;po&longs;ita. quia verò inter principia collocari non po&longs;&longs;unt; cùm &longs;uas ha­beant propo&longs;itiones, &longs;uafquè &longs;eor&longs;um habeant demon&longs;tratio­nes, ideo inter propo&longs;itiones ip&longs;a collocare nobis vi&longs;um e&longs;t. cùm pr&ecedil;&longs;ertim nonnulla ex &longs;equentibus theorematibus, po­ti&longs;&longs;i mùm verò proximum eiu&longs;dem cum his duobus ordinis, & naturæ &longs;int. Neque enim propterea peruertitur ordo; non enim h&ecedil; propo&longs;itiones in alium transcerun tur locum. &longs;ed tan­ù n inter alias numeris adnotantur. exi&longs;tim andum enim e&longs;t, Archimedem propo&longs;itiones in &longs;erie propo&longs;itionum colloca&longs;­&longs;e. hanc verò exiguam muta tionem accidi&longs;&longs;e oblongitudinem temporis; cuius proprium e&longs;t, res potiùs de&longs;truere, quàm ac­comodare. Hocautem nobis hanc præbebit commoditatem, vt, quando libuerit, has propo&longs;itiones numeris nominare po&longs;&longs;imus. idip&longs;umquè numeri po&longs;tulata di&longs;tinguentes præ­&longs;tant, quamuis in Gr&ecedil;co codice po&longs;tulata (Gr&ecedil;corum more) numeris adnotata non &longs;int.

PROPOSITIO. III.

Inæqualia grauia ex di&longs;tantijs inæqualibus æ­ queponderabunt, maius quidem ex minori.

A

Sint in æqualia grauia AD, B; &longs;it què maius AD, exce&longs;&longs;us ve rò, quo AD &longs;uperat B, &longs;it D. æqueponderentquè AD B ex di&longs;tantiis AC C B. o&longs;tendendum e&longs;t, minorem e&longs;&longs;e diftantiam AC ip&longs;a CB. Non &longs;it quidem, &longs;i fie­ripotest, AC minor, quàm CB; erit nimirum, vel &ecedil;qualis, vel maior. Quòd &longs;i AC fuerit &ecedil;qualis ip&longs;i CB, ablato &ecedil;nim exce&longs;&longs;u D, quo AD &longs;uperat B. cùm ab aqueponderantium altero ab latum &longs;it aliquid, grauia AB non æqueponderabunt; &longs;ed præ- ponderabit ad B. non præponderabit autem; exi&longs;tente enim AC aqua li CB, cùm ab in&ecedil;qualibus grauibus AD B ablatus &longs; ex­ce&longs;&longs;us D, grauia, quæ relinquuntur AB, erunt inter &longs;e æqualia; quæ ex di&longs;tantiis æqualibus AC CB æqueponderarent. at non &ecedil;que ponderant, quod e&longs;t ab&longs;urdum. di&longs;tantia igitur AC ip&longs;i CB æqualis e&longs;&longs;e non pote&longs;t. &longs;i uerò AC maior fuerit CB; ab ato &longs;i­militer exce&longs;&longs;u D, nihilominus &ecedil;qualia grauia AB non &ecedil;que ponderabunt, &longs;ed inclinabitur ad A. æqualia enim grauia AB ex distantiis inæqualibus non aqueponderant, &longs;ed inclinatur admaiorem distantiam AC. ergo totum AD multò magis præpond&ecedil;rabit, quamm B. quod fieri non pote&longs;t. po&longs;ita enim &longs;unt æqueponde rare. Quare AC maior e&longs;&longs;e non pote&longs;t, quàm CB. &longs;ed o&longs;ten&longs;a e&longs;t, neque ip&longs;i CB æqualis e&longs;&longs;e: ac propterea minor e&longs;t AC, quàm CB. Mani&longs;estum e&longs;t itaque grauia ex distantiis inæqualibus æquepon­derantia, inæqualia e&longs;&longs;e; maiu&longs;què in minori di&longs;tantia existere. quod oportebat demon&longs;trare.

B

4 post hu­ius.

1 po&longs;t hu­ius.

2 post hu­ius.

SCHOLIVM.

In propo&longs;itione verba illa, maius quidem ex minori, non habem tur integra in codice græco, qui &longs;ic habet, to/ aw_o\to_u ela/ssonosvbi de&longs;iderari viderur me/izon, vt integrèita legatur, kai\ to/ me/izon a)w_o\ tou_ e)la/ssonos.

A

Sitquè maius A. Græcus codex, kai\ e)/sw to\ a, vbi &longs;imiliter &longs;up­plendum e&longs;t, kai\ e)/sw me/izon to\ a Hæc verò ita &longs;untomnino re&longs;ti tuenda, quia in vltima demon&longs;trationis conclu&longs;ione inquit Archimedes, Manife&longs;tum est itaque grauia ex di&longs;tantiis inæqualibus æqueponderantia inæqualia e&longs;&longs;e; maiu&longs;què in minori existere.

B

Po&longs;tquam Archimedes duab^{9} primis ppo&longs;itionib^{9} o&longs;tendit, quno &longs;e henant grauia ex di&longs;tantijs &ecedil;qualib^{9}; in hac tertia conuertit&longs;e ad o&longs;tendendum, quno &longs;e hennt ex di&longs;tantijs in&ecedil;qualib^{9}. & qmm in &longs;ecundo po&longs;tulato a&longs;sump&longs;it, quno &longs;e hennt grauia &ecedil;qualia in di&longs;tantijs in &ecedil;­qualibus con&longs;tituta; nimirum qd e&longs;t in longiori di&longs;tantia, pr&ecedil;ponde­rat ei, qd e&longs;t in breuiori. nunc o&longs;tendit, quno in&ecedil;qualia grauia &longs;e hennt, ita vt &ecedil;queponderent, in di&longs;tantijs in &ecedil;qualibus po&longs;ita. demom &longs;tratquè graue maius in breuiori di&longs;tantia eem oportere, min^{9} ve­rò graue in longiori. & ecce quomodo Archimedes paulatim de ducit nos in cognitionem principalis fundamenti, qd &longs;cilicetgra ue ad graue e&longs;t, vt di&longs;tantia ad di&longs;tantiam pmutatim. Ex hoc. enim pri mùm cogno&longs;cimus grauius in minori, leuius autem in maiori di&longs;tantia e&longs;&longs;e debere, &longs;i &ecedil;queponderare debent.

PROPOSITIO. IIII.

Si due magnitudines æquales non idem centrum grauitatis habuerint, magnitudinis ex vtri&longs;que magnitudinibus compo&longs;itæ centrum grauitatis er it medium rectæ lineæ grauitatis centra magni tudinum coniungentis.

Sit quidem A centrum grauita tis magnitudi­nis A. B uerò&longs;it centrum gra­uitatis magni­tudinis B iun­staquè AB bifariam diuidatur in C. dico magnitudinis ex utri&longs;què ma­gnitudinibus compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum C. &longs;i. enim non; &longs;it utrarumquè magnitudinum AB centrum grauitatis D, &longs;i fieripont. Quòd autem &longs;it in linea AB, præo&longs;ten&longs;um est. Quoniam igitur punstum D cem trum e&longs;t grauitatis magnitudinisex AB compo&longs;itæ, &longs;u&longs;pen&longs;o puncto D, magni tudines AB æqueponderabunt. magnitudines igitur AB &ecedil;quales æque ponderant ex di&longs;tantiis AD DB in &ecedil;qualibus exi&longs;tentibus; quod fie ri non pote&longs;t. æqualia. enim grauia ex di&longs;tantiis in a qualibus non æqueponde­rant. non e&longs;t igitur D ip&longs;arum magnitudinum centrum grauitatis.. Qua re manifestum est punstum C centrum e&longs;&longs;e grauitatis magnitudinis ex AB compo&longs;itæ. quod demonftrare oportebat.

def. centri grauit. contra 2. post huins

2 post bu­ius.

SCHOLIVM.

Po&longs;&longs;unt magnitudines &ecedil;quales idem centrum grauitatis habere, vt duo parallelogramma æ­qualia ad rectos &longs;ibi inuicem angulos exi&longs;ten tia: triangulum quoque & parallelogrammum in­ter&longs;e æqualia. pnterea cubos, piramides, cylin dros, & nuiu&longs;modi alias magnitudines &ecedil;qua les idem grauitatis centrum herre in telligere po&longs;&longs;u mus. propterea in propo&longs;itione cùm inquit Archimedes &longs;i duæ magnitudines æquales non idem centrum grauitatis babuerint. intelligendum e&longs;t his verbis Archimedem &longs;uppo­nere magnitudines ita e&longs;&longs;e con&longs;titutas, vt à centro ad centrum duci po&longs;&longs;it recta linea. quod idem ob&longs;eruandum e&longs;t in prima propo&longs;itione &longs;ecundi libri huius.

Súmoperè auntanimaduertenda &longs;unt nonulla, quibus vtitur Archimedes in hac propo&longs;itione, cùm &longs;int communi&longs;&longs;ima, & maximè vtilia in hac &longs;cientia. ac primùm quidem con&longs;ide randum occurrit, quid &longs;ibi vult Archimedes per magnitudi nem ex vtri&longs;que magnitudinibus AB compo&longs;itam. Nam ma­gnitudines AB &longs;unt inuicem &longs;eparat&ecedil;, & &longs;unt du&ecedil;, ip&longs;e autem vtram quovnam tantùm con&longs;iderat. quod quidem ita in telli­gendum e&longs;t. quonian&longs;cilicet recta linea AB eas coniungit; ideo Archimedes con&longs;iderat vnam tantùm e&longs;&longs;e magnitudinem; qu&ecedil; con&longs;tat ex ip&longs;is AB, & efficitur vna magnitudo àlinea AB. cuius munus e&longs;t non &longs;olùm connectere magnitudines AB, ita vtneque ad &longs;e ampliùs accedere, neque recedere inuicem po&longs;&longs;int; &longs;intquè ab hac linea qua&longs;i compul&longs;&ecedil; eundem &longs;emper in ter&longs;e &longs;eruare &longs;i tum: verum etiam &longs;i &longs;u&longs;pendantur ex C, in­tellig endum e&longs;t linea AB in rectitudin em iacere, in&longs;uperquè &longs;u&longs;tinere magnitudines AB. Neque magis vna e&longs;t magnitudo quadrilaterum, pentagonum, cubus, & huiu&longs;modi aliæ, quàm &longs;it magnitudo, quæ componitur ex magnitudinibus AB v­nà cum linea AB. quòd &longs;i e&longs;t vna tantùm magnitudo, ergo vnum habet centrum grauitatis. Archimed esigitur qu&ecedil;rit cen trum grauitatis huiu&longs;ce magnitudinis; demon&longs;tratquè cen trum e&longs;&longs;e in puncto C. quod e&longs;t medium lineæ AB. notan dum e&longs;t autem Archimedem non con&longs;iderare grauitatem li­ne&ecedil; AB. vt potè, qu&ecedil; longitudo tantùm exi&longs;tat. Quòd &longs;i quis etiam mente concipere vellet lineam AB grauitate pr&ecedil;ditam e&longs;&longs;e; nihilominus centrum grauitatis line&ecedil; AB &longs;imiliter e&longs;&longs;et in eius medio C. nam longitudo AC longitudini CB e&longs;t æqualis; ac propterea h&ecedil; quidem longitudines e&longs;&longs;ent inter &longs;e&longs;e &ecedil;queponderantes. Quare, &longs;iue con&longs;iderata grauitate line&ecedil; AB, &longs;iue minùs, centrum grauitatis magnitudinis ex AB compo &longs;it&ecedil; e&longs;t mediu rect&ecedil; line&ecedil;, quæ centra grauitatis magnitudinum coniungit. Et hoc modo &longs;i plures etiam e&longs;&longs;ent magnitudines à recta linea coniunct&ecedil;, eodem modo eas pro vna tan tùm ma gnitudine ex plurib^{9} magnitudinibus compo&longs;ita accipere po terimus, veluti Archimedes in &longs;equenti bus accipiet.

Argumen tandi modus in e&longs;t in hac demon&longs;tratione maxi­ma con&longs;ideratione dignus, & huius &longs;cientiæ maximè pro­prius. cùm enim dixi&longs;&longs;et Archimedes po&longs;ito centro grauitatis magnitudinis ex AB compo&longs;itæ in puncto D, &longs;tatim infert. Quoniam igitur punctum D centrum e&longs;t grauitatis magnitudinis ex AB compo&longs;ita, &longs;u&longs;pen&longs;o puncto D, magnitudines AB æquepondera­bunt. hoc e&longs;t &longs;i magnitudo ex AB compo&longs;ita &longs;u&longs;pendatur ex D, manebit, vt reperitur; nec amplius in alteram partem in cli nabit. quod euenit ob naturam centri grauitatis, quod talis e&longs;t naturæ (&longs;icuti initio explicauimus) ut &longs;i graue in eius cen­tro grauitatis &longs;u&longs;tineatur, eo modo manet, quo reperitur, dum &longs;u&longs;penditur; parte&longs;què undiquè æqueponderant. & ob id &longs;i magnitudo ex AB compo&longs;ita &longs;u&longs;pendatur in eius centro gra uitatis, manet; parte&longs;què AB æqueponderant. ac propterea quando in &longs;equentibus quærit Archimedes, quoniam grauia æqueponderare debent, tunc tan tùm quærit ip&longs;orum centrum grauitatis, utin &longs;exta, &longs;eptimaquè propo&longs;itione in quit Archi­medes magnitudines &ecedil;queponderare ex di&longs;tantijs, quç permu tatim proportionem habent, utip&longs;arum grauitates, in demom &longs;tratione tamen quærit, vbi nam e&longs;t centrum grauitatis magni tudinis ex vtrisquè compo&longs;it&ecedil;. quo inuento, &longs;tarim nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, magnitudines, &longs;i ex ip&longs;o centro &longs;u&longs;pendantur, æque ponderare.

Hinc colligere po&longs;&longs;umus alterum argumentandi modum, conuer&longs;o nempè modo, veluti in eadem &longs;igura, &longs;i dicamus grauia AB &longs;u&longs;pen&longs;a ex C æqueponderant, &longs;tatim inferre po&longs;&longs;umus, punctum C ip&longs;orum &longs;imul grauium, hoc e&longs;t ma gnitudinis ex ip&longs;is AB compo&longs;it&ecedil; centrum e&longs;&longs;e grauitatis. Quare ad &longs;e inuicem conuertuntur, hoc punctum e&longs;t horum grauium cen trum grauitatis; ergo h&ecedil;c grauia ex hoc puncto æqùeponderant; & è conuer&longs;o, nempè hæc grauia ex hoc pun cto æqueponderant, ergo idem punctum e&longs;t ip&longs;orum centrum grauitatis. &longs;ed ad uertendum hanc &longs;equi conuertibilitatem, quan­do præfatum punctum e&longs;t in recta linea, quæ centra grauita­tum ponderum coniungit; deinde quando h&ecedil;c linea non e&longs;t horizonti perpendicularis. &longs;ecus aurem minimè. Nam &longs;i pon dera AB &longs;int in libra ADB, qu&ecedil; &longs;itarcuata, vel angulum con­&longs;tituat, &longs;iue intelligatur libra recta linea AB, cui affixa &longs;it perpendicularis CD. vt in tractatu de libra no&longs;trorum Me­chanicorum diximus. &longs;u&longs;pendantur autem pondera AB ex D, & æqueponderent; non &longs;equitur tamen, ergo D centrum e&longs;t grauitatis ma­gnitudinis ex AB com­po&longs;it&ecedil;. centrum enim gra uita tis in linea exi&longs;tit AB quæ centra grauitatis ma gnitudinum AB coniun git, nempein C. Verùm coniungat recta linea AB centra grauita tis æqualium ponderum AB, lineaquè AB, cuius medium &longs;it C, in centrum mundi ten­dat, magnitudoquè ex ip&longs;is AB compo&longs;ita vbi­cunque &longs;u&longs;pendatur in linea AB, vtin E; ma nebuntvtique pondera AB ex E &longs;u&longs;pen&longs;a, vt in prima propo&longs;itione de libra no&longs;trorum Mecha­nicorum o&longs;ten dimus. cùm C &longs;it ip&longs;orum centrum grauita tis, & EC &longs;it horizonti erecta. Et quam­uis magnitudo ex ip&longs;is AB compo&longs;ita ex E &longs;u &longs;pen&longs;a maneat; non propterea &longs;equitur ergo E centrum e&longs;t grauitatis magnitudinis ex ip&longs;is AB compo&longs;it&ecedil;. ni&longs;i fortè accidat &longs;u&longs;pen&longs;io ex puncto C. Præterea verò aduertendum e&longs;t in hoc ca&longs;u pom dera AB, dici quidem po&longs;&longs;e, manere, non autem æqueponderare. omnia nimirum, qu&ecedil; æqueponderant, ma­nent; &longs;ed non è conuer&longs;o, quæ manent, æqueponderant. Nam &longs;i pondus A maius fuerit pondere B; &longs;iue B maius, quàm A, vbicunque fiat &longs;u&longs;pen&longs;io in linea AB, &longs;emper ob eandem cau&longs;am, quomodocun que &longs;int pondera, manebunt; non ta­men æqueponderabunt. Vt enim pondera æqueponderent, requiritur, vt pars parti, virtu&longs;què vnius virtuti alterius hinc inde re&longs;i&longs;tere, & æquipollere po&longs;&longs;it; vt propriè dici po&longs;&longs;int pom dera æqueponderare. & vt hoc euenire po&longs;&longs;it, oportet, vt par­ tes ex determinatis di&longs;tantijs determinatas quoque habeant grauita tes; &longs;i ex dato puncto æqueponderare debent. Quòd &longs;i in hoc ca&longs;u datum fuerit punctum C, ex quo pondera AB ex æqualibus di&longs;tantijs CA CB &ecedil;quepo nderare debeant: o­porteret, vt pondera AB (ex demon&longs;tratis) &longs;emper e&longs;&longs;ent æ­qualia. Quoniam autem quomodocunque &longs;int pondera, hoc e&longs;t; &longs;i ue pondus A maius, &longs;iue minus fuerit, quàm B, manent, &longs;i igitur dixerimus, ergo pondus A ponderi B &ecedil;queponderat; e&longs;&longs;et o mnino inconueniens. cùm ex ijsdem di&longs;tantijs eidem pom deri pondus quandoquè maius, quandoquè minus &ecedil;quepon­derare non po&longs;&longs;it; vt in hoc ca&longs;u accidere pote&longs;t. Quocirca nec propriè dici po&longs;&longs;unt pondera, &longs;iue in libra AB, &longs;iue ex di&longs;tantijs CA CB con&longs;tituta e&longs;&longs;e. Vndè neque Archimedis propo&longs;itiones in hoc ca&longs;u &longs;unt in telligend&ecedil; quandoquidem in his propriè quærit ponderum, magnitudinumquè æque­ponderationes. neque enim in hac quarra demon&longs;tratione in hoc ca&longs;u potui&longs;&longs;et Archimedes ab&longs;urdum o&longs;tendere, &longs;i C non e&longs;t grauitatis centrum magnitudinis ex AB compo&longs;itæ, &longs;it E. facta igitur ex E &longs;u&longs;pen&longs;ione, magnitudines æquales AB ex in æquali bus di&longs;tantijs EA EB &ecedil;queponderabunt. quod &longs;ieri non pote&longs;t. non enim hoc e&longs;t ab&longs;urdum; cùm pondera ex E &longs;u&longs;pen&longs;a maneant idcirco quando linea AB e&longs;t horizom ti erecta; propriè ad rem no&longs;tram minimè pertinet. Ex dictis igitur &longs;emper valet con&longs;equentia, hoc punctum horum pon derum centrum e&longs;t grauitatis, ergo &longs;i ex hoc &longs;u&longs;pendantur, pom dera &ecedil;queponderant. non autem è conuer&longs;o. ni&longs;i quando ar­gumentatio &longs;umitur &longs;emper ex recta linea, quæ centra graui tatis magnitudinum coniungit, & quando h&ecedil;c linea non e&longs;t horizonti erecta. hac enim ratione quocunque modo recta linea &longs;e habeat, &longs;em­per &longs;equitur idem. Vt &longs;i li­nea AB fuerit, &longs;iue non fue­rit horizonti æquidi&longs;tans, ip&longs;ius medium C centrum erit grauitatis magnitudi­nis ex magnitudinibus AB æqualibus compo&longs;it&ecedil;. vnde &longs;equi tur, &longs;i appendantur pondera AB ex C, æqueponderare. & è conuer&longs;o, &longs;i AB pondera ex C æqueponderant, ergo C centrum grauitatis exi&longs;tit. ex quibus &longs;equitur lineam AB, pom deraquè manere eo modo, quo reperiuntur. vt in no&longs;tro me­chanicorum libro in codem tractatu de libra demon&longs;traui­mus, & aduer&longs;us illos, qui aliter &longs;entiunt, abundè &longs;atis di&longs;pu­tauimus.

po&longs;t quar­tam propo &longs;itionem.*

In demon&longs;tratione autem huius quartæ propo&longs;itionis in­quit Archimedes. Quòd autem &longs;it in linea AB, præosten&longs;um e&longs;t. qua &longs;i dicat Archimedes, &longs;e priùs o&longs;ten di&longs;&longs;e centrum grauitatis ma gnitudinis ex AB compo&longs;itæ e&longs;&longs;ein linea AB; quod tamen in ijs, quæ dicta &longs;unt, non videtur expre&longs;&longs;um. virtute tamen &longs;i con&longs;ideremus ea, qu&ecedil; in prima, tertiaquè propo&longs;itione dicta &longs;unt, facilè ex his concludi pote&longs;t, centrum grauitatis magni­tudinis ex duabus magnitudinibus compo&longs;itæ e&longs;&longs;e in recta li nea, quæ ip&longs;arum centra grauitatis coniungit. Quare memi­ni&longs;&longs;e oportet eorum, qu&ecedil; a nobis in expo&longs;itione primi po&longs;tu lati huius dicta fuere, nempè Archimedem &longs;upponere, di&longs;tan­tias e&longs;&longs;e in vna, eademquè recta linea con&longs;titutas. ideoquè in prima propo&longs;itionec inquit, Grauia, qu&ecedil; ex di&longs;tantijs &ecedil;quali bus æqueponderant, æqualia e&longs;&longs;e inter &longs;e; Archimedes què demom &longs;trat, quòd quando æqueponderant, &longs;unt æqualia: ex dictis &longs;equitur, &longs;i æqueponderant, ergo centrum grauitatis magni­tudinis ex ip&longs;is compo&longs;it&ecedil; erit in eo puncto, vbi æqueponde­rant; hoc e&longs;t in medio di&longs;tantiarum, line&ecedil; &longs;cilicet, qu&ecedil; grauium centra grauitatis coniungit. quod idem e&longs;t, ac &longs;i Archimedes dixi&longs;&longs;et. Grauia, qu&ecedil; habent centrum grauitatis in medio li­ne&ecedil;, qu&ecedil; magnitudinum centra grauitatis coniungit, &ecedil;qua­lia &longs;unt inter &longs;e. cuius quidem h&ecedil;c quarta propo&longs;itio videtur e&longs;&longs;e conuer&longs;a. quamuis Archimedes loco grauium nominet magnitudines. Pr&ecedil;terea in tertia propo&longs;itione, quoniam o&longs;ten­dit Archimedes, in&ecedil;qualia grauia &ecedil;queponderare ex di&longs;tantijs in&ecedil;qualibus, ita vt grauius &longs;it in minori di&longs;tantia, &longs;equitur er go centrum grauitatis e&longs;t in eo puncto, vbi æqueponderant; & idem e&longs;t, ac &longs;i dixi&longs;&longs;et, in æqualium grauium centrum gra­uitatis e&longs;t in recta linea, quæ ip&longs;orum centra grauitatis con­iungit; ita vt &longs;it propinquius grauiori, remotius uerò leuiori. vnde &longs;equitur centrum grauitatis ip&longs;orum grauium ubicum que e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e in recta linea, qu&ecedil; ipiorum centra grauitatis com iungit. Ex quibus concludi potelt, centrum grauitatis magni­tudinis ex duabus magnitudinibus compo&longs;it&ecedil; e&longs;&longs;e in recta li nea, quæ ip&longs;orum centra grauitatis connectit.

Po&longs;tremò notandum e&longs;t, Archimedem ea, quæ in &longs;uperio ribus propo&longs;itionibus nuncupauit grauia, in hac quarta pro po&longs;itione, veluti etiam in &longs;equentibus, non ampliùs grauia, &longs;ed (vti diximus) magnitudines nominare. quod quidem his de cau&longs;is id ab ip&longs;o factum exi&longs;timo. primùm enim, quia in his expre&longs;se quærit centrum grauitatis; quod quidem centrum, quamuis &longs;it centrum grauitatis, potiùs re&longs;picit magnitudinem, quàm graue aliquod. Nam cùm dicim us centrum grauitatis, &longs;tatim innuim us &longs;i tum, &longs;itum inquàm determinatum &longs;igu­ræ, in qua e&longs;t; &longs;iquidem centrum grauitatis e&longs;t punctum, & (vtita dicam) punctum grauitatis eius, in quo e&longs;t. & ideo, quoniam magnitudo formam habet dete mina tam, centrum grauitatis rectè pote&longs;t re&longs;picere &longs;itum re&longs;pectu magnitudinis, in qua e&longs;t; quod tamen efficere non pote&longs;t re&longs;pectu grauis. etenim graue, ut graue e&longs;t, non habet formam determina tam; cùm eadem grauitas e&longs;&longs;e po&longs;&longs;itin cubo, in piramide, alii&longs;què corporibus quibu&longs;cunque, modò minoribus, modò maiori­bus, prout &longs;unt diuer&longs;arum &longs;pecierum. quare centrum grauita tis non pote&longs;t re&longs;picere &longs;itum in grauibus, quatenus grauia com &longs;iderantur; &longs;ed quatenus magnitudines exi&longs;tunt. Præterea Ar­chimedes loco grauium magnitudines nominat, quia eas di­ui&longs;ibiles con&longs;iderat, quod e&longs;t proprium magnitudinis; vt in &longs;e xta, &longs;eptima, & octaua propo&longs;itione. & quamuis, dum diuidum tur magnitudines, grauia quoque diui&longs;a proueniant; non ta­men propterea grauia diuiduntur, ut grauia. non.n. hoc ip&longs;is competit, vt grauibus; &longs;ed vt magnitudinibus, quæ &longs;unt por &longs;e diui&longs;ibiles. Archimedes igitur his de cau&longs;is nomen grauium in magnitudines mutauit. in &longs;uperioribus enim theoremati­bus pertractauit, quomodo res æqueponderant ex di&longs;tantijs modò æqualibus, modò in æqualibus. & quoniam res &ecedil;quepom derant, prout &longs;unt magis grauia, & minùs grauia; non ut sunt maiores, vel minores magnitudines, &longs;iquidem talis naturæ e&longs;&longs;e pote&longs;t minor magnitudo, qu&ecedil; maiore magnitudine alte rius nature grauior exi&longs;tat; proindé Archimedesin &longs;uperiori­busrectè grauia nuncupauit; optimèquè in his magnitudines vocat. Atverò aduertendum e&longs;t, quòd quamuis Archimedes in his magnitudines nominet, non propterea exi&longs;tim andum e&longs;t, eum intelligere magnitudines tantùm; &longs;ed magnitudines grauitate prçditas, ita utin ip&longs;is omnino grauitatem re&longs;piciat. Etenim pluribus modis in telligere po&longs;&longs;umus magnitudines, vel enim ut &longs;int inter &longs;e eiu&longs;dem &longs;peciei, vel diuer&longs;æ; nec non in&longs;uper homogeneæ, vel heterogeneæ. vt in hac propo&longs;itione quando Archimedes pponit duas magnitudines &ecedil;quales, tuc intelligere po&longs;&longs;umus eas e&longs;&longs;e eiu&longs;dem &longs;peciei, & homogeneas; quæ, cùm &longs;int æquales, erit & grauitas vnius grauita ti alterius æqualis. &longs;i verò con&longs;ideremus eas e&longs;&longs;e diuer&longs;æ &longs;peciei, & e­tiam heterogeneas; tunc quando Archimedes proponit has magnitudines æ quales; intelligendum e&longs;t, eas e&longs;&longs;e æ quales in grauita te; quæ quidem efficit, vt demon&longs;tratio, quod propo­&longs;itum e&longs;t, concludat. vtex eius demon&longs;tratione patet. Et his quoque modis intelligere po&longs;&longs;umus magnitudines in &longs;equen tibus v&longs;que ad nonam propo&longs;itionem in quibus &longs;cilicet intel ligere po&longs;&longs;umus magnitudines e&longs;&longs;e non &longs;olùm eiu&longs;dem &longs;pe­ciei, vel diuer&longs;æ, verùm etiam & homogeneas. & heteroge­neas. ut po&longs;t &longs;eptimam clariùs o&longs;tendemus. Verùm de­mon&longs;trationes clariores red duntur, &longs;i intelligamus magnitu­dines e&longs;&longs;e eiu&longs;dem &longs;peciei, & homogeneas, in quibus graui­tas magnitudini re&longs;pondet, vt &longs;i ip&longs;arum altera fuerit alte­rius dupla, & grauitas vnius grauitatis alterius dupla exi&longs;tat. Quòd &longs;i magnitudo fuerit alterius tripla, vel quadrupla, &c. erit & grauitas grauitatis tripla, vel quadrupla, & &longs;ic dein­ceps. deinde &longs;i magnitudo bifariam diui&longs;a fuerit, & ip&longs;ius gra uitas in duas &ecedil;quas partes &longs;it quoque diui&longs;a. quòd &longs;i magnitu­do in plures diuidatur partes, & grauitas quoque in totidem eiu&longs;dem proportionis diui&longs;a proueniat.

PROPOSITIO. V.

Si trium magnitudinum centra grauitatis in re cta linea fuerint po&longs;ita, & magnitudines æ qualem habuerint grauitatem, acrectæ lineæ inter centra fuerint æ quales, magnitudinis ex omnibus magni tudinibus compo&longs;itæ centrum grauitatis erit pum ctum, quod & ip&longs;arum mediæ centrum grauitatis exi&longs;tit.

Sint tres magnitudines ACB. ip&longs;arum autem centra grauitatis &longs;int puncta ACB in resta linea ACB po&longs;ita. &longs;int verò magnitudines ACB æquales; rectæquè lineæ AC CB inter centra ip&longs;arum aquales. Di co magnitudims ex omnibus ACB magnitudinibus compo&longs;it æ centrungra uitatis e&longs;&longs;e punetum C. quod e&longs;t centrum grauitatis mediæ ma­gnitudinis. Quoniam enim magnitudines AB æqualem habent graui tatem; magnitudinis ex vtri&longs;que AB compo&longs;itæ centrum graui tatis erit punctum C: cùm &longs;int AC CB æquales. &longs;itquè propterea punctum C medium rectæ line&ecedil; AB. Sed & magnitudinis C cem trum grauitatis est idem punctum C. punctum ergo C trium ma­gnitudinum ABC centrum quoque grauitatis erit. Quare pa tet magnitudinis ex omnibus magnitudinibus ACB compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum, quod & magnitudinis mediæ centrum graui­tatis existit. quod demon&longs;trare oportebat.

4 huius.

COROLLARIVM. I.

Ex hoc autem manife&longs;tum e&longs;t, &longs;i quotcunquè magnitudinum, & numero imparium, centra gra­uitatis in re cta linea con&longs;tituta fuerint; & magni­tudines æ qualem habuerint grauitatem; rectæquè lineæ inter ip&longs;arum centra fuerint æ quales, ma­gnitudinis ex omnibus magnitudinibus compo&longs;i tæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum, quod & ip&longs;a­rum mediæ centrum grauitatis exi&longs;tit.

*

SCHOLIVM.

Ex demon&longs;tratione colligit Archimedes &longs;i plures fuerint magnitudines, quam tres; dummodo &longs;int numero impares, vt ABCDE; quarum centra grauitatis ABCDE reperiantur in li nea recta AE. fuerint autem h&ecedil; magnitudines æ quales in gra uitate. in&longs;uper rect&ecedil; line&ecedil; AB BC CD DE, qu&ecedil; &longs;unt in ter cen­tra grauita tis, fuerint æ quales: magnitudinis ex omnibus ma gnitudinibus ABCDE compo&longs;itæ centrum grauita tis e&longs;&longs;e punctum C. quod e&longs;t centrum grauitatis magnitudinis mediæ.

Eodem enim modo, ac primùm quidem ex demon&longs;tratio ne patet punctum C centrum e&longs;&longs;e grauita tis trium magnitudinum BCD, & quoniam AB BC &longs;unt æquales ip&longs;is CD DE, erit AC ip&longs;i CE &ecedil;qualis. cùm què &longs;it grauitas magnitudinis A &ecedil;qualis grauitati ip&longs;ius E, erititidem punctum C magni tudinum AE centrum grauitatis. ergo punctum C magni tudinis ex omnibus magnitudinibus ABCDE compo&longs;itæ centrum grauitatis exi&longs;tit.

4 huius.

Quòd &longs;i fuerint ad huc plures magnitudines, impares verò extiterint; quæ ita &longs;e habeant, vt expo&longs;itum e&longs;t; &longs;imiliter o&longs;tem detur, centrum grauitatis mediæ magnitudinis centrum e&longs;&longs;e grauitatis magnitudinis ex omnibus magnitudinibus com­po&longs;itæ.

In hoc corollario, verba illa, & magnitudines æqualem habue­rint grauitatem in greco codiceita habentur. e(ika tate i)/son a)w_e\xon­ta a)w_o\ tou= me\sou mege\qeos i)\sonba/<10>os e)/xwnt quorum multa &longs;uperuaca­nea nobis vi&longs;a &longs;unt; loco quorum (vt arbitror) rectè congruent kai) ta\ mege\qea i)/son ba<10>os e)/xwnti, vt vertimus. Nam &longs;i ordinis atque conditionum propo&longs;it&ecedil; propo&longs;itionis ratio habenda e&longs;t, opor tet vt magnitudines &ecedil;qualem habeant grauitatem; Nam & Archimed es in &longs;equentibus demon&longs;trationibus ijs vtitur, ut &longs;unt æquegraues. Adhuc tamen veritatem habebit &longs;i cæteris conditionibus illud quoque addere voluerimus, nempe &longs;i ma gnitudines à media magnitudine æqualiter di&longs;tantes æqualem habuerint grauitatem eodem modo punctum C centrum erit grauitatis magnitudinis ex omnibus ABCDE compo&longs;it&ecedil;, Nam &longs;i ma­gnitudines à media magnitudine &longs;unt &ecedil;quegraues; &ecedil;qualem quoque habebunt grauitatem magnitudines AE; veluti ma­gnitudines BD, quæ æ qualiter à media magnitudine C di­&longs;tant. & quam uis non &longs;int omnes æ quegraues, &longs;ufficit, vt AE quæ &ecedil;qualiter à media magnitudine di&longs;tant, &longs;int &ecedil;quegraues. &longs;imiliter BD &ecedil;quegraues. Eadem enim ratione, quoniam BD &longs;untæ quegraues, & di&longs;tantiæ BC CD &ecedil;quales; erit C ip&longs;a- rum BD ccntrum grauitatis. pari què ratione C erit centrum grauitatis magnitudinum AE &ecedil;quegrauium. cum &longs;int AC CE &ecedil;quales, & idem C e&longs;t grauitatis centrum magnitudinis C. ergo punctum C magnitudinis ex omnibus magnitudini­bus ABCDE compo&longs;it&ecedil; centrum grauitatis exi&longs;tit.

*

COROLL ARIVM. II.

Si verò magnitudines fuerint numero pares; & ip&longs;arum centra grauitatis in recta linea extite­rint, magnitudine&longs;què æ qualem habuerint graui tatem, rectæ què lineæ inter centra fuerint æ qua les: magnltudinis ex omnibus magnitudinibus com po&longs;itæ centrum grauitatis erit medium rectæ li­neæ, quæ magnitudinum centra grauitatis coniun­git. vt in &longs;ubiecta figura.

*

SCHOLIVM.

Colligit præterea Archimedes &longs;i magnitudines ABCDEF fuerint numero pares, quarum centra grauitatis ABCDEF in recta linea AF &longs;int con&longs;tituta; magnitudine&longs;què &longs;int æquales in grauitate; &longs;intquè inter centra line&ecedil; AB BC CD DE EF æ quales. diuidatur autem AF bifariam in G. erit punctum G centrum grauita tis magnitudinis ex omnibus compo&longs;i­tæ quod quidem, figura tantùm in&longs;pecta, per&longs;picuum e&longs;t. Cùm enim magnitudines AF &longs;int æquegraues, & AG GF &longs;int æ quales, erit G centrum grauitatis magnitudinis ex AF compo&longs;itæ. quia verò AB e&longs;t ip&longs;i EF æqualis, reliqua BG ip&longs;i GE æqualis exi&longs;ter. & &longs;unt magnitudines BE çquegra­ues, eritidem G centrum grauitatis magnitudinum BE. &longs;imili­ter cùm &longs;it BC æ qualis DE, relin quetur CG ip&longs;i GD &ecedil;qua­lis; magnitudinesquè CD &longs;unt &ecedil;quegraues. ergo punctum G cem trum e&longs;t quoque magnitu dinum CD. Vnde &longs;equitur, punctum G magnitudinis ex omnibus magnitudinibus ABCDEF con­po&longs;itæ centrum grauitatis exi&longs;tere.

4 huius.

Hoc quoque loco verba illa magnitudine&longs;què æqualem habuerint grauitatem. Græ cus cod ex ita mendosè legit. kai\ ta/| me\sa auths i)\son ba/<10>os e)/xwnti, quæ quidem verba hoc modo re&longs;titui po&longs;&longs;unt. kai\ ta mege\qea i)/son ba/<10>os e)/xwnti.

*

In præcedenti propo&longs;itione o&longs;tendir Archimedes, quomo do &longs;e habet centrum gra uitatis magnitudinis ex duabus ma­gnitudinibus equalibus compo&longs;itæ. In hac autem demon&longs;trat, vbi &longs;imiliter grauitatis cen trum reperitur inter plures magni­tudines æquegraues, & inter &longs;e &ecedil;qualiter di&longs;tantes. ex quibus randem colliget fun damentum &longs;æpiùs dictum. nempè &longs;i ma­gnitudines &ecedil;queponderare debent; ita &longs;e habebit magnitudi­num grauitas ad grauitatem, ut &longs;e habent di&longs;tantiæ permuta tim, ex quibus &longs;u&longs;pen duntur. & hoc demon&longs;trat Archimedes in duabus &longs;equen tibus propo&longs;itionibus. nam magnitudines, vel &longs;unt commen&longs;urabiles in ter&longs;e&longs;e, vel incommen&longs;urabiles. de commen&longs;urabilibusaget in &longs;equenti: de incommen&longs;urabi libusverò in &longs;eptima propo&longs;itione. & Archimedes duas &longs;equen­tes propo&longs;itiones ueluti coniunctas proponit. Nam in &longs;exta inquit Magnitudines commen&longs;urabiles, &c. in &longs;ptima uerò in­quit, Si autem magnitudines &longs;uerint incommen&longs;urabiles, qua&longs;i vna tam tùm &longs;it propo&longs;itio in duas partes diui&longs;a. ita ut neque numeris e&longs;&longs;ent di&longs;ting uende, &longs;ed pro vna tantùm propo&longs;iuone &longs;um nem dæ, ob&longs;equen tis autem demon&longs;trationis faciliorem intelligem tiam hecpriùs præmittimus.

LEMMA.

Si du&ecedil; fuerint magnitudines in æquales, quarum maior &longs;it alterius dupla, tertia verò qu&ecedil;dam magnitudo minorem me- tiatur. maiorem quoque in partes numero pares metietur.

Sint du&ecedil; in &ecedil;quales magni tudines AB, &longs;itquè A ip&longs;ius B duplex. magnitudo autem C magnitudinem B metia­tur. Dico C magnitudinem A metiri, men&longs;urationesquè numero pares e&longs;&longs;e. Quoniam enim C metitur B, eodem numero C metietur medietates ip&longs;ius A, quæ &longs;untip&longs;i B æquales. ergo duplo plures erunt nu mero men&longs;urationes ip&longs;ius A, quàm ip&longs;ius B. quare men&longs;u­rationes ip&longs;ius A &longs;unt numero pares. duplum enim &longs;emper paritatem &longs;ecum affert. quod demon&longs;trare oportebat.

Porrò maxima in his duabus &longs;equentibus propo&longs;itionibus adhibenda e&longs;t diligentia; quibus tota rerum Mechanicarum ratio in nititur. Quocirca vt harum propo&longs;itionum demon­&longs;trationes perfectè intelligere po&longs;&longs;imus; præter eos argumen­tandi modos, quorum ante quintam huius propo&longs;itionem meminimus; alterum quoque modum, quo Archimedes in hac&longs;exta propo&longs;itione vtitur, noui&longs;&longs;e oportet. vt &longs;cilicet, &longs;i ma gnitudo A æqueponderatip&longs;is BC facta &longs;u&longs;pen&longs;ione ex pun­cto D; ita &longs;cilicet, vt D &longs;it centrum grauitatis magnitudinis ex omnibus ABC magnitudinibus compo&longs;itæ; ip&longs;arum verò magnitudinum BC, hoc e&longs;t magnitudinis ex BC compo&longs;i­tæ centrum grauitatis &longs;it punctum E; auferantur verò BC à linea EA, & ip&longs;arum loco ponatur in E magnitudo; quæ &longs;it vtri&longs;que &longs;imul BC &ecedil;qualis, vtin &longs;ecunda figura. Dico eodem modo pondera ABC &ecedil;queponderare in prima figu­ra, veluti grauia AE in &longs;ecunda.

Primum autem, vthoc recte per pendamus, intelligantur pondera BC (vt in tertia figura) &longs;eor&longs;um à linea CA, & penes di&longs;tantias EC EB con&longs;tituta. quorum quidem pon­derum &longs;it centrum grauitatis E. &longs;i igitur intelligatur poten tia in E &longs;u&longs;tinere pondera BC, hoc e&longs;t pondus exip&longs;is BC compo&longs;itum: pondera utique manebunt. quòd &longs;i ambo pe­penderint, vt quinquaginta, potentia in E tantùm quinqua ginta &longs;u&longs;tinebit. quoniam totum &longs;u&longs;tinebit pondus ex ip&longs;is compo&longs;itum, auferantur verò pondera BC à &longs;itu BC, intelli ganturquè pondera e&longs;&longs;e in E con&longs;tituta; hoc e&longs;t vnum &longs;it pondus ex ip&longs;is &longs;imul iun ctis compo&longs;itum, cuius centrum gra­uitatis &longs;itin E con&longs;titutum; tunc eadem potentia in E eo­dem modo hoc pondus &longs;u&longs;tinebit; propterea quod eodem mo­do quinquagin ta tantùm &longs;u&longs;tinebit. Quare pondera BC tam ex di&longs;tan tijs EC EB grauitant, quàm &longs;i vtraque in E con &longs;tituta fuerint; vel quod idem e&longs;t, quàm pondus ip&longs;is BC &longs;i­mul æ quale in E po&longs;itum. Ex quo patetid, quod initio pr&ecedil;­fati &longs;um us, nempe, vnumquodquè graue in eius centro gra­uitatis propriè grauitare. Quocum que enim modo eadem gra uia &longs;e&longs;e habent, eodem &longs;emper modo in eius grauitatis centro grauitant.

per def. cent. grau.

Quibus cognitis, intelligantur nunc grauia BC in linea CA po&longs;ita e&longs;&longs;e; ut in &longs;uperiori figura: & ut quod propo&longs;itum fuit, o&longs;tendatur; hoc modo argumentari licebit. Quoniam enim magnitudines BC &longs;uam habent grauitatem in E, &longs;iqui dem pro vna tantùm in telliguntur magnitudine ex BC com po&longs;ita, cuius punctum E centrum grauitatis exi&longs;tit. in &longs;ecum da verò figura magnitudo E &longs;imiliter &longs;uam habet grauitatem in puncto E; quod e&longs;t eius centrum grauitatis. atque magnitu do E e&longs;tip&longs;is BC &longs;imul &longs;umptis &ecedil;qualis. di&longs;tanti&ecedil; verò AD DE &longs;unt æquales, cum &longs;int &ecedil;edem; erit vtique punctum D in &longs;ecunda figura centrum grauitatis magnitudinis ex AE com­po&longs;itæ, veluti D in prima figura ip&longs;arum ABC centrum gra uitatis exi&longs;tit. ac propterea in vtraque figura pondera æque­ponderabunt:

Cæterum hoc quoque o&longs;tendemus hoc pacto.

Ii&longs;dem namque po&longs;itis; æqueponderarent &longs;cilicet grauia ABC facta ex D &longs;u&longs;pen&longs;ione. &longs;itquè punctum E centrum grauitatis ponderum CB. quæ quidem pondera CB grauitatis centrum habeantin linea CB. Dico pondus A ponderi ip&longs;is CB &longs;imul &longs;umptis æquali in E con&longs;ti­tuto æqueponderare. Mente concipiamus di&longs;tantias EC EB, manente centro E, circa ip&longs;um circumuerti po&longs;&longs;e; vt modò &longs;int in FEG, modòin HEK. &longs;imiliter in­telligantur pondera CB, modò in FG, modò in HK exi&longs;tere. Quoniam igitur punctum E. centrum e&longs;t grauitatis ponderum CB; erit idem E (cùm &longs;itum nonmutet) centrum grauitatis ponderum in &longs;itu FG, ac ponderum in HK exi&longs;tentium. Quiaverò vnumquod­que pondus (ex dictis) propiè in eius centro grauitatis graui tat; pondera &longs;imul CB &longs;iue &longs;int in FG, &longs;iuein HK, proprie in puncto E grauitabunt. At verò quoniam idem pondus vnam & eandem &longs;emper habet grauitatem; erit pondus ex CB compo&longs;itum æquegraue, tam in &longs;itu CB, quàm in FG, & in &longs;itu HK. con&longs;iderando nempe pondera CB (ut revera &longs;unt) nilaliud e&longs;&longs;e ni&longs;i vnum tantùm pondus ex CB compo&longs;itum. Ex quibus per&longs;picuum e&longs;t, punctum E eodem &longs;emper modo grauitare. Quare quoniam pondera CB in &longs;i­tu CB ip&longs;i A &ecedil;queponderant, &longs;uamquè habent grauitatem in puncto E; eadem pondera CB &longs;iue &longs;int in FG, &longs;iue in HK, eidem ponderi A æqueponderabunt. &longs;iquidem propriè &longs;emper grauitantin E, & eandem &longs;emper habent grauita­tem Intelligatur denique HEK in centrum mundi tendere; e­runtvtique vtraque pondera HK, tanquam in puncto E com &longs;tituta, vt ex prima propo&longs;itione no&longs;trorum Mechanicorum elici pote&longs;t, quamuis per&longs;e notum &longs;it. &longs;iquidem &longs;eor&longs;um pon dus H &longs;ecundùm eius centrum grauitatis propriè grauitat &longs;u per puncto E; pondus verò K e&longs;t, tanquam ex E appen&longs;um; vndè & in eodem puncto E quoque grauitat. Itaque quoniam ambo propriè grauitant in E, erunt pondera HK perinde, ac&longs;i vnum e&longs;&longs;et pondusip&longs;is HK, hoc e&longs;tip&longs;is CB æquale, cu ius centrum grauitatis &longs;itin E con&longs;titutum. atverò pondus A ip&longs;is CB in &longs;itu HK exi&longs;tentibus æqueponderat. ergo idem pondus A ip&longs;is CB in E con&longs;titutis, hoc e&longs;t ponderi ip&longs;is CB &longs;imul &longs;umptis &ecedil;quali in E po&longs;ito æqueponderabit. quod de­mon&longs;trare oportebat.

Quod idem quoque, &longs;i plura e&longs;&longs;ent pondera, &longs;imiliter o­&longs;tendetur.

Valetitaque con&longs;equentia, punctum D centrum e&longs;tgra­uitatis magnitudinis ex ponderibus ABC compo&longs;it&ecedil;; ergoi­dem punctum D centrum e&longs;t grauitatis ponderis in A, & pom derisip&longs;is BC &longs;imul &ecedil;qualis in E con&longs;tituti. ex quo con&longs;equi­tur, quòd &longs;i magnitudines ABC ex D æqueponderant, ergo ex eodem D magnitudo ip&longs;is BC &longs;imul æqualis in E po&longs;ita, & magnitudo A æqueponderabunt. quòd &longs;i rectè perpenda­mus, nil aliud &longs;unt pondera in BC, ni&longs;i magnitudo in E con­&longs;tituta. &longs;iquidem punctum E ip&longs;ius centrum grauitatis exi&longs;tit

In no&longs;tro autem Mechanicorum libro in quinta propo&longs;i- tione tractatus de libra duas attulimus demon &longs;trationes o&longs;ten­tes duo pondera vt CB tam in punctis CB ponderare, quàm &longs;i vtraque ex puncto E &longs;u&longs;pendantur. At verò quo niam demon &longs;trationes ibi allatæ ijs indigent, qu&ecedil; Archimedes in &longs;equen­ti &longs;exta propo&longs;itione demon&longs;trauit, idcirco demon&longs;trationes illæ huic loco non &longs;unt oportunæ; vt ex ip&longs;is&longs;umi po&longs;&longs;it tan­quam demon&longs;tratum pondera CB, tam in punctis CB pon­derare, quàm &longs;i vtraque ex E &longs;u&longs;pendantur. Quare hoc loco h&ecedil; tantùm &longs;ufficiant rationes, quæ dictæ &longs;unt. Ex quibus pote&longs;t Archime des di&longs;tam con&longs;equentiam colligere; nempè magni­tudines ABC ex D æqueponderant, auferantur autem BC, & loco ip&longs;arum vtri&longs;que &longs;imul &ecedil;quegrauis ponatur magnitu­do in E; &longs;imiliter h&ecedil;c magnitudo ip&longs;i A æqueponderabit. Po­&longs;tea verò ex ijs, quæ Archimedes demon&longs;trauit, fieri pote&longs;t re gre&longs;&longs;us; vapertiùs, manife&longs;tiù&longs; què cogno&longs;cere valeamus, pon dera BC ita ponderare, ac &longs;i vtraque ex puncto E &longs;u&longs;pen­dantur.

C&ecedil;terum hoc loco Archimedes non &longs;olùm de duobus, verum etiam de pluribus ponderibus idip&longs;um intelligendum admittit. vt &longs;i magnitudines STVXZM æqueponderent facta &longs;u&longs;pen&longs;io ne ex puncto C. &longs;itquè magnitudinum MZ centrum grauitatis D; ip&longs;arum verò STVX &longs;it centrum grauitatis E. &longs;i itaque ma gnitudines STVX, & ZM ex C æqueponderant; auferantur STVX, quarum loco ponatur in E magnitudo ip&longs;is STVX &longs;i mul &longs;umptis &ecedil;qualis: auferanturquè ZM, atque ip&longs;arum loco po natur in D magnitudo ip&longs;is ZM &longs;imul &ecedil;qualis; tunclicetinfer re, ergo hæ magnitudines in ED po&longs;itæ &ecedil;quepondera­bunt. Quod quidem ijsdem pror&longs;us modis o&longs;tendentur. præ&longs;ertim &longs;i mente concipiamus di&longs;tantias ES EX, nec non magnitudines STVX in &longs;uis di&longs;tantijs circa centrum grauitatis E circumuerti po&longs;&longs;e; veluti di&longs;tantias DZ DM, ma gnitudine&longs;què ZM circacentrum D. moueantur autem SEX, & ZDM, donec in centrum mundi vergant. &longs;imiliter o&longs;tendetur magnitudines STVX e&longs;&longs;e, ac &longs;i in E e&longs;&longs;ent appen &longs;&ecedil;, &longs;iue con&longs;titut&ecedil;; magnitudines verò ZM ac &longs;i in D po&longs;i­tæ fuerint. &c. Ex quibus &longs;equitur, &longs;i punctum C centrum e&longs;t grauitatis magnitudinum STVXZM. ponatur magnitu­do ip&longs;is STVX &longs;imul &longs;umptis &ecedil;qualis in E; magnitudo au tem ip&longs;is ZM &longs;imul æqualis in D; punctum C &longs;imiliter ip&longs;arum quoque centrum grauitatis exi&longs;tet. vnde vtroque mo do æqueponderabunt. & ita in alijs, &longs;i plures fuerint magni­tudines.

PROPOSITIO. VI.

Magnitudines commen&longs;urabiles ex di&longs;tantijs eandem permutatim proportionem habentibus, vt grauitates, æqueponderant.

Commen&longs;urabiles &longs;int magnitudines AB quarum centra grauita­tis AB, & quædam &longs;it di&longs;tantia E D, & vt &longs;e habet grauitas ma­gnitudinis A ad grauitatem magnitudinis B, ua &longs;it di&longs;tantia DC ad distantiam CE. ostendendum e&longs;i, &longs;i centra grauitatis AB fue rint in punctis ED con&longs;tituta, hoc e&longs;t A in E, & B in D; magnitudinis ex vtri&longs;què magnitudinibus AB compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum C. Quoniam enim ita est magnitudo A admagnitudinem B, vt DC ad CE. e&longs;t autem magnitudo A ip&longs;i B commen&longs;urabilis; erit & CD ip&longs;i CE commen&longs;urabilis; hoc e&longs;t recta linea rectæ lineæ commen&longs;urabilis exi&longs;tet. Quare ip&longs;arum EC CD communis reperitur men&longs;ura. quæ quidem &longs;it N. deinde ponatur ip&longs;i EC æqualis vtraque DG DK; ip&longs;i verò DC æqualis EL. & quoniam æqualis est DG ip&longs;i CE, communi addita CG, erit DC ip&longs;i EG æqualis; &longs;ed DC e&longs;t ip&longs;i EL &ecedil;qualis: erit igitur LE æqua­lis ip&longs;i EG. quare vtraque LE EG &ecedil;qualis e&longs;t ip&longs;i DC. ac propte rea dupla est LG ip&longs;ius DC. quia verò vtraque DG DK æqualis facta e&longs;t ip&longs;i CE, erit & ip&longs;a quoque GK ip&longs;ius CE dupla. Quare N vtranque LG Gk metitur, cùm & ip&longs;arum medietates DC CE metiatur. Et quoniam magnitudo A ita e&longs;t ad magnitudinem B, vt DC ad CE, ut autem DC ad CE, ita e&longs;t LG ad GK, utraque enim vtriu&longs;que duplex exi&longs;tit (&longs;iquidem LG dupla e&longs;t ip&longs;ius DC, & GK itidem ip&longs;ius CE duplex) erit magnitudo A ad magni­tudinem B, ut LG ad Gk; & conuertendo magnitudo B ad magnitudinem A, vt KG ad GL. Quotuplex autem est LG ip&longs;ius N, totuplex &longs;it magnitudo A ip&longs;ius F, erit vtique LG ad N, vtmagnitudo A ad F, atqui est KG ad LG, vt magnitudo B admagnitudinem A: LG verò ad N e&longs;t, vt magnitudo A ad psam F, ex æquali igitur erit KG ad N, vt magnitudo B ad F quare æ­quemultiplex e&longs;t kG ip&longs;ius N, veluti magnitudo B ip&longs;ius F. demon &longs;tratum aunt e&longs;t magnitudinem A ip&longs;ius F multiplicem e&longs;&longs;e, &longs;iquidem e&longs;t magnitudo A ad ip&longs;am F, vt LG ad N, quæ quidem LG mul tiplex e&longs;t ip&longs;ius N. qua propter F ip&longs;arum AB communis existit men &longs;ura. Jtaque diui&longs;a LG in partes LH, HE, EC, CG, ip&longs;i N aquales, cadent vtique diui&longs;iones in punctis EC, quoniam Nipsam EC metitur, nec non ip&longs;am quoque LE metitur; cùm &longs;it LE ip&longs;i CD æqualis. eruntquè diui&longs;iones LH, HE, EC, CG, numero pares; cùm N dimidiam ip&longs;ius LG, hoc e&longs;t CD metiatur. Averò &longs;imiliter diui&longs;a in partes OP QR ip&longs;i F æquales; &longs;ectio­nes LH, HE, EC, CG in LG existentes magnitudini N æqua­les, erunt numero æquales &longs;ectionibus OPQR in magnitudine A existentibus ip&longs;i F æqualibus. Diuidantur &longs;ectiones LH, HE, EC, CG bifariam in punctis STVX. &longs;i it aque in vnaquaque &longs;estio ne ip&longs;ius LG apponatur magnitudo æqualis ip&longs;i F, quæ centrum gra­uitatis babeat in medio &longs;ectionis; vt &longs;i in LH ponatur magnitudo S, in HE magnitudo T, in EC magnitudo V, & in CG magnitudo X; ip&longs;arum què vna quæque STVX &longs;it ip&longs;i F æqualis: habeat verò magnitudo S &longs;uum grauitatis centrum, quod &longs;it punctum S, in medio &longs;ectionis LH, nempè in pun­cto S; &longs;imiliter cæteræ magnitudines TVX habeant cerrra grauitatis; quæ &longs;int puncta TVX, in medio &longs;ectionum HE, EC, CG, in punctis nempè TVX, erunt centra grauitatisma gnitudinum STVX in recta linea con&longs;tituta, & quomao SH dimidia e&longs;t ip&longs;ius LH, veluti HT ip&longs;ius HE, erit ST, ip&longs;ius LE dimidia, vnaquæque verò LH HE dimidia quoque e&longs;t ip&longs;ius LE, &longs;iquidem LH, HE inter &longs;e &longs;unt &ecedil;qua les; eritigitur ST vnicuique LH, & HE æqualis. eodem què pror&longs;us modo o&longs;tendeturi TV &ecedil;qualem e&longs;&longs;e vnicuique HE EC. & VX æqualem EC. & CG. & quoniam omnes LH, HE, EC, CG, inter &longs;e &longs;unt æquales; erunt ST TV VX in ter&longs;e æquales. quare lineæ inter centra grauitatis magnitudi­num STVX exi&longs;tentes &longs;unt inter &longs;e &ecedil;quales. omnes verò magni tudines STVX &longs;imul &longs;unt æquales ip&longs;i A, quandoquidem ip&longs;is OPQR, & numero, & magnitudine &longs;unt &ecedil;quales; ergo magni­tudinis ex omnibus magnitudinibus STVX compo&longs;itæ centrumgra uitatis erit punstum E. cùm omnes magnitudines STVX &longs;int nu­mero pares. quippe cùm &longs;int in &longs;ectionibus LH HE EC CG nu mero paribus. & LE ip&longs;i EG æqualis exi&longs;tat. quòd &longs;i LE e&longs;tip&longs;i EG æqualis, demptis æqualibus LS GX æqualibus, &longs;iquidem &longs;unt dimidiæ &longs;ectionum LH CG æqualium: erunt SE EX in­ter&longs;e æquales, vnde ex præcedenti colligitur, punctum E cen­trum e&longs;&longs;e grauitatis magnitudinum STVX. &longs;imiliter autem o&longs;tem detur, quòd &longs;i diuidatur GK in partes GD DK ip&longs;i N æquales; cadetvtique diui&longs;ionum aliqua in puncto D; &longs;iquidem Nip&longs;as GD DK metitur; cùm vtraque &longs;it æqualisip&longs;i EC. diui&longs;ione&longs;­què GD DK numero pares erunt; cùm N dimidiam ip&longs;ius GK, ip&longs;am &longs;cilicet EC metiatur. &longs;i itaque diuidatur GD DK bifariam in punctis ZM. deinde diuidatur magnitudo B in partes ip&longs;i F æquales; &longs;ectiones GD DH in GK exi&longs;tentes ip&longs;i N æquales, erunt numero æquales &longs;ectionibus in ma gnitudine B exi&longs;tentibus ip&longs;i F æqualibus. quare vnicuique partium ip&longs;ius GK apponatur magnitudo æqualis ip&longs;i F; centrum gra­uitatis habens in medio &longs;ectionis; vt ponantur magnitudines ZM in &longs;ectionibus GD DK, ita vt magnitudinum centra grauita­tis, quæ &longs;int ZM, in medio &longs;ectionum GD DK, in punctis nempè ZM &longs;int con&longs;tituta, omnes autem magnitudines ZM &longs;i mul &longs;unt æquales ip&longs;i B. magnitudinis ex omnibus magnitudinibus ZM compo&longs;itæ centrum grauitatis erit punctum D. cùm &longs;it ZD &ecedil;qualis DM. &longs;ed magnitudines STVX &longs;unt magnitudini A æquales, & ZM ip&longs;i B ergo magnitudo A e&longs;t tanquam impo&longs;ita ad E, ip&longs;a verò B ad D. eodem &longs;cilicet modo &longs;e habebit ma­gnitudo A impo&longs;ita ad E, vt &longs;e habent magnitudines STVX; ip&longs;a verò B &longs;e habebit ad D, vt magnitudines ZM. &longs;unt au tem magnitudines STVXZM inter &longs;e æquales, cùm vnaquæ que &longs;it ip&longs;i F &ecedil;qualis: &longs;untquè omnes, (hoc e&longs;t ip&longs;arum centra graui tatis) inrecta linea po&longs;itæ; quarum centragrauitatis po&longs;ita &longs;unt inter &longs;e æqualiter di&longs;tantia; &longs;iquidem o&longs;ten&longs;um e&longs;t ST TV VX inter­&longs;e æquales e&longs;&longs;e. Eodemquè modo o&longs;tendetur XZ ZM cæteris æquales e&longs;&longs;e. & &longs;unt magnitudines STVXZM numero pares,cùm &longs;ectiones totius LK, (in quibus in&longs;unt) ip&longs;i N æquales &longs;int inter &longs;e &ecedil;quales, & numero pares. cùm o&longs;ten&longs;um &longs;it &longs;ectio nes in LG, & in Gk exi&longs;tentes numero pares e&longs;&longs;e. con&longs;tat magni­tudinis ex omnibus STVXZM magnitudinibus compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e medietatem restæ lineæ, in qua centra grauitatis magnitu dinum habentur. Itaque cùm LE &longs;it æqualis C D, EC verò ip&longs;i Dk, tota LC æqualis erit CK. cùm autem &longs;int LHDK æquales; &longs;i­qui dem &longs;unt eidem N æquales, & harum medietates, hoc e&longs;t LS ip&longs;i MK &ecedil;qualis erit. & ob id SC ip&longs;i CM e&longs;t æqualis. at verò linea SM magnitudinum centra grauitatis coniungit, ergo magnitudinis ex omnibus STVXZM magnitudinibus compo&longs;i tæcentrum grauitatis est punctum C. Quare loco magnitudinum STVX, po&longs;ito centro grauitatis A ad E, B verò loco ip&longs;arum ZM po&longs;ito ad D, erit punctum C grauitatis centrum ma­gnitudinis ex vtri&longs;que magnitudinibus AB compo&longs;itæ. ac prop terea ex puncto C æqueponderabunt. ergo magnitudines AB ex di&longs;tantijs DC CE, qu&ecedil; permutatim eandem habent pro. portionem, vt grauitates, &ecedil;queponderant. quod demon&longs;trare oportebat.

ex 3 de­cimi.

11 quinti. cor. 4. quin ti.

22. quinti.

iemme.

ex 2. cor.

lemma.

2.cor. quin tæ huius.

*

SCHOLIVM.

Circa finem Gr&ecedil;cus codex habet, ta ke/nt<10>a tw=n me/swn megeqw=n, qua&longs;i dicat, centrum grauitatis magnitudinis ex omnibus magnitudinibus STVXZM compo&longs;it&ecedil; medietatem e&longs;&longs;e rect&ecedil; line&ecedil; VX, qu&ecedil; centra mediarum magnitudinum VX coniun git; quòd cùm &longs;int omnes magnitudines numero pares; itidem e&longs;&longs;et punctum C, & quamuis hoc &longs;it verum, non tamen ad hoc re&longs;pexit Archimedes duabus de cau&longs;is. Nanin &longs;ecudo corollario pr&ecedil;cedentis o&longs;tendit centrum grauitatis omnium magnitu­dinum e&longs;&longs;e medietatem rect&ecedil; line&ecedil;, qu&ecedil; grauitatis centra om­nia coniungit. Dein de concludere volens punctum C centrum e&longs;&longs;e grauito tis omnium magnitudinum, &longs;tatim inquit hoc &longs;e qui, quia LC e&longs;t ip&longs;i CK &ecedil;qualis, qu&ecedil; &longs;unt medietates totius rectæline&ecedil; LK. Et non dixit, quia VC &longs;itip&longs;i CX &ecedil;qualis. Quare codicem græcum ita re&longs;tituendum cen&longs;eo. ta\ke/nt<10>k tw=n tou= ba\<10>eos megeqw=n, vt vertimus.

*

Ob &longs;equentis verò demon&longs;trationis cognitionem, hoc pro blema priùs o&longs;tendemus.

PROBLEMA.

Duarum expo&longs;itarum magnitudinum incommen&longs;urabi­lium altera vtcumque &longs;ecetur; magnitudinem tota &longs;ecta ma­gnitudine minorem, & altero &longs;egmentomaiorem, alteri ve­rò expo&longs;itæ magnitudini commen&longs;urabilem inuenire.

Sint duæ magnitudi­nes incommen&longs;urabiles AE BC. &longs;eceturquè ip&longs;a­rum altera, putà BC, vt­cumque in D. oportet magnitudinem inuenire minorem quidem BC, maiorem verò BD, quæ &longs;itip&longs;i AE commen&longs;urabilis. Au­feratur ab AE pars dimidia, rur&longs;us dimidiæ partis ip&longs;ius AE dimidia auferatur; & eius, quæ remanet, adhuc dimidia; idquè &longs;emper fiat, donec relinquatur magnitudo minor, quàm DE. quod quidem per&longs;picuum e&longs;t po&longs;&longs;e fieri ex prima decimi Eu­clidis propo&longs;itione. &longs;ititaque AF, quæ minor exi&longs;tat, quàm DC. quippe qu&ecedil; AF, cùm &longs;it abla ta ex AE &longs;emper per dimi diam partem, metietur vtique AF ip&longs;am AE. Deinde mul­tiplicetur AF &longs;uper BD, tum demum multiplicatio vltima, vel in puncto D cadet, vel minus. &longs;i cadet; &longs;eceturex DE magnitudo DG &ecedil;qualis AF. quod quidem fiet, quoniam AF minor e&longs;t DC. Quoniam igitur AF metitur BD, & DG; metietur AF totam BG. Sed & ip&longs;am AE metitur; etgo AF ip&longs;arum BG AE communis exi&longs;tit men&longs;ura, ac propte­rea BG ip&longs;i AE commen&longs;urabilis exi&longs;tir; quæ quidem BG minor e&longs;t BC, maior verò BD. Si verò vltima multi­plicatio ip&longs;ius AF &longs;uper BD non cadet in D. &longs;ed in H, erit vtique HD minor AF. nam &longs;i HD ip&longs;i AF e&longs;&longs;et &ecedil;qualis, vltima multiplicatio caderet in D. &longs;i verò maior e&longs;&longs;et HD, quàm AF tunc non e&longs;&longs;et vltima multiplicatio. quare cùm &longs;it DC maior AF; erit & HC ip&longs;a FA maior. &longs;i itaque fiat HK æqualis AF; erit punctum K inter puncta DC. BK igitur minor erit, quàm BC, & maior BD; eodemquè modo o­&longs;tendetur AF ip&longs;arum Bk AE communem e&longs;&longs;e men&longs;u­ram. & obid BK ip&longs;i AF commen&longs;urabilem exi&longs;tere. quod facere oportebat.

1.def.deci­mi.

Cùm autem verba &longs;equentis demon&longs;trationis aliquantu­lum &longs;int ob&longs;cura, vt vim demon&longs;trationis rectè petcipiamus, hoc quoque theorema ex ijs, quæ ab Archimede hactenus de­mon&longs;trata &longs;unt, o&longs;tendemus. ad quod demon&longs;trandum com muni notione indigemus, quam nos in no&longs;tro Mechanico­rum libro po&longs;uimus. Nempè.

Quæ eidem æquepondeiant, inter &longs;e æquè &longs;unt grauia.

PROPOSITIO.

Si commen&longs;urabiles magnitudines minorem habuerint proportionem, quàm di&longs;tanti&ecedil; permutatim habent; vt &ecedil;que­ponderent, maiori opus erit magnitudine, quàm &longs;it ea, qu&ecedil; ad alteram magnitudinem minorem proportionem habet.

Sint magnitudines AC commen&longs;urabiles, di&longs;tanti&ecedil; ve­rò &longs;int ED EF. minorem autem habeat pro- portionem A ad C, quàm ED ad EF. Dico, vt magnitu­dines ex di&longs;tantijs ED EF æqueponderent, maiori o­pus e&longs;&longs;e magnitudine in F, quàm &longs;it magnitudo A; ita vt ip&longs;i C in D æqueponderare po&longs;&longs;it. fiat ED ad EG, vt magnitudo A ad magnitudinem C. Deindefiat EK æqualis EG. exponaturquè altera ma­gnitudo L ip&longs;i A &ecedil;qualis. Quoniam igitur minorem habet proportionem A ad C, quàm ED ad EF, & vt A ad C, ita ED ad EG; habebit ED ad EG minorem proportionem, quàm ad EF. ac propterea EF minor e&longs;t, quàm EG. quoniam ausem A ad C e&longs;t, vt ED ad EG, commen&longs;urabiles magnitudines AC ex di&longs;tantijs ED EG æqueponderabunt. Cùm verò EK &longs;it æqualis EG, magnitudines AL æ­quales ex di&longs;tantis æqualibus EK EG &longs;imiliter æque­ponderabunt. At verò quoniam C in D æque­ponderat ip&longs;i A in G, &longs;imiliter L in K eidem A in G &ecedil;queponderat; &ecedil;qualem habebit grauitatem C in D, vt L in K. Itaque quoniam di&longs;tantia EG æqualis e&longs;t di&longs;tan tiæ Ek, longitudo EK maior erit longitudine EF. ergo magnitudines AL &ecedil;quales ex inæqualibus di&longs;tantijs EK EF non &ecedil;queponderabunt. &longs;ed magnitudo L deor&longs;um ver­get. &longs;i igitur in F collocanda &longs;it magnitudo, quæ æquepon deret ip&longs;i L in K, proculdubiò h&ecedil;c magnitudine A ma­ior exi&longs;tet. Inæqualia enim grauia, nempè L, & magnitu do maior, quàm A, exinæqualibus di&longs;tantijs EK EF æ­queponderant, dummodo maius, hoc e&longs;t magnitudo maior, quàm A, &longs;it in di&longs;tantia minori EF. minusverò, hoc e&longs;t ma­gnitudo L, &longs;it in minori EK. Quoniam itaque magnitudo C in D e&longs;t &ecedil;quegrauis, vt L in K, magnitudo, quæ in F ip&longs;i L in K æqueponderat, eadem quoque in F ip&longs;i C in D æqueponderabit maior verò magnitudo, quàm &longs;it A, in F ip&longs;i L in K æqueponderat, ergo maior magnitudo, quàm A in F, ip&longs;i C in D æqueponderabit. quod demon&longs;trare opor­tebat.

10. quinti.

6. huius.

comm. not.

2. po&longs;t bu­ius.

3. huius.

His cognitis po&longs;&longs;umus ad Archimedis demon&longs;trationem accedere.

PROPOSITIO. VII.

Si autem magnitudines fuerint incommen&longs;ura biles, &longs;imiliter æqueponderabunt ex di&longs;tantijs per mutatim eandem, atque magnitudines, propor­tionem habentibus.

Sint incommen&longs;urabiles magnitudines AB C. Distantiæ verò DE EF. Habeat autem AB ad C proportionem eandem, quam di stantia ED ad ip&longs;am EF. Dico, &longs;i ponatur AB ad F, C ve­rò ad D, magnitudinis ex vtri&longs;que AB C compo&longs;itæ centrum gra uitatis e&longs;&longs;e punctum E. &longs;i enim non æqueponderabit (&longs;i fieri pote&longs;t) AB po&longs;ita ad F ip&longs;i C po&longs;itæ ad D; velmaior est AB, quàm C, ita vt AB ad F æqueponderet ip&longs;i C ad D; vel non. Sit maior; &longs;itquè exce&longs;&longs;us HL; ita vt KH ad F, & C ad D &ecedil;queponderent. auferaturquè ab ip&longs;a AB magnitudo NL, quæ &longs;it minor exce&longs;&longs;uHL, quo maior est tota AB, quàm C, ita vt æqueponderent; vt dictum e&longs;t. & &longs;it quidem re&longs;iduum A, hoc e&longs;t KN, commen&longs;urabile ip&longs;i C.Et quoniam minor e&longs;t kN quàm KM, minorem quoque habebit proportionem kN ad C, quàm kM ad eandem C. tota verò KM ad C e&longs;t, vt DE ad EF; ergo KN ad C minorem habet proportionem; quàm DE ad EF. Quo niam igitur magnitudines AC, hoc e&longs;t KN C, &longs;unt commen&longs;urabi­les, & minorem habet proportionem A, hoc e&longs;t kN ad C, quàm DE ad EF; non æqueponderabunt A C, hoc e&longs;t KN C, ex distantiis DE EF, po&longs;ito quidem A, hoc e&longs;t KN ad F, C verò ad D. & vt æqueponderent, oporter, vt in F maior &longs;it magnitudo, quàm KN; ita vt ip&longs;i C in D æqueponderate po&longs;&longs;it. Ac propterea cùm &longs;it kH adhuc minor, quàm KN, &longs;i igitur KH ponatur ad F, & C ad D, nullo modo æqueponde­rabunt. quod tamen fieri non pote&longs;t. &longs;upponebatur enim eas æqueponderare. Non igitur magnitudo minor, quàm tota KM in F magnitudini C in D æqueponderat. Eadem au­tem ratione, neque &longs;i C maior fuerit, quàm vt æqueponderet ip&longs;i AB, hoc e&longs;t ip&longs;i KM. etenim grauiore exi&longs;tente C ad D, quàm KM ad F. primùm auferatur ex C exce&longs;&longs;us, quo C grauior e&longs;t, quàm KM, ita vt æqueponderet ip&longs;i KM. Deinde rur&longs;us auferatur quædam magnitudo minor exce&longs;&longs;u, quo grauior e&longs;t C, quàm kM, ita vt æqueponderent; re&longs;iduum verò &longs;it ip&longs;i KM commen&longs;urabile, & c. &longs;imiliter o&longs;tendetur nullam magnitudinem ip&longs;a C minorem po&longs;itam ad D vllo modo æqueponderare ip&longs;i KM ad F po&longs;itæ. Quare magnitudo C ad D, kM verò ad F &ecedil;queponderant. Vnde &longs;equitur ma gnitudinis ex vtri&longs;que magnitudinibus compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum E. ac propterea incommen&longs;urabiles magnitudines AB C ex di&longs;tantiijs ED EF, quæ permutatim eandem habent proportionem, vt magnitudines, æquepon­derare. quod demon&longs;trare oportebat.

ex proxi­mo proble­mate.8. quinti.

ex præce­denti. ex prima propo&longs;itio­ne.

SCHOLIVM.

In demon&longs;tratione occurrit ob&longs;eruandum, quòd &longs;i exce&longs;­&longs;us HL ita diuideret magnitudinem KM, vt re&longs;iduum KH fuerit commen&longs;urabile ip&longs;i C; tunc ab&longs;que alia con&longs;tructio­ne, magnitudines commen&longs;urabiles KH C ex di&longs;tantijs DE EF æqueponderarent; quod fieri non pote&longs;t. cùm minorem habeat proportionem KH ad C, quàm ED ad EF. &longs;iquidem &longs;upponitur KM ad C ita e&longs;&longs;e, vt ED ad EF. Archimed es ve iò, vt demon&longs;tratio ab&longs;que di&longs;tinctione &longs;it vniuer&longs;alis, pr&ecedil;­cipit (exi&longs;tente KH ip&longs;i C commen&longs;urabili, &longs;iu e incommen &longs;urabili) vt auferatur pars aliqua minor exce&longs;&longs;u HL, ut AL, ita tamen, vt reliqua KN &longs;it commen&longs;urabilis ip&longs;i C. quod qui dem fieri po&longs;&longs;e o&longs;ten&longs;um e&longs;t in proximo problemate. ex tota enim magnitudine KM partem ab&longs;cindere po&longs;&longs;umus, vt KN minorem quidem tota KM, maiorem verò KH, quæ ip&longs;i C commen&longs;urabilis exi&longs;tat.

Cognita Archimedis demon&longs;tratione de incommen&longs;ura­bilibus magnitudinibus, idem alio quoque modo o&longs;tendere po&longs;&longs;umus, applicando nempè diui&longs;ibilitatem, & commen&longs;ura bilitatem non magnitudinibus, verùm di&longs;tantijs. hac autem priùs demon&longs;trata propo&longs;itione.

PROPOSITIO.

Si commen&longs;urabiles di&longs;tanti&ecedil; maiorem habuerint pro­portionem, quàm magnitudines permutatim habent; vt &ecedil;queponderent, maiori opus erit longitudine, quàm &longs;it ea, ad quam altera longitudo maiorem habet proportio­nem.

Sint di&longs;tantiæ DE EH commen&longs;urabiles, magnitudines verò &longs;int A C. habeatquè ED ad EH maiorem proportio­nem, quàm A ad C. Dico vt AC &ecedil;queponderent, maiori opus e&longs;&longs;e longitudine, quàm &longs;it EH. exponatur altera magnitu­do G, quæ ad C eandem habeat proportionem, quàm habet DE ad EH. erunt vtique magnitudines GC inter &longs;e commen &longs;urabiles. Deinde fiat EK æqualis EH, exponaturquè ma­gnitudo L ip&longs;i G æqualis. Quoniam igitur G ad C e&longs;t, vt DE ad EH, ob commen&longs;urabilitatem æquepondera bunt G in H, & C in D. &longs;imiliter æquepondera bunt magnitudi­nes æquales GL ex æqualibus di&longs;tantijs EK EH. Cùm igitur C in D ip&longs;i G in H æqueponderet; L verò in K ip&longs;i quo­que G in H æqueponderet; eandem habebit grauitatem C in D, ut L in K. Quoniam autem maiorem habet propor­tionem DE ad EH, quàm A ad C, & vt DE ad EH, ita e&longs;t G ad C; maiorem habebit proportionem G ad C, quàm A ad C. ergo maior e&longs;t G, quàm A. ac propterea magnitudo A minor e&longs;t magnitudine L. po&longs;ita igitur magnitudine L in K, & A in H, non æquepondera bunt; & vt &ecedil;queponderent, o­portet, vt A in longiori &longs;it di&longs;tantia, quàm &longs;it EH: In&ecedil;qualia enim grauia LA ex in&ecedil;qualibus di&longs;tantijs &ecedil;queponderant, maius quidem L in minori di&longs;tantia EK, minus verò graue A in maiori, quàm &longs;it EK, hoc e&longs;t in maiori, quàm &longs;it EH. Itaque cùm &longs;it C in D æquegrauis, vt L in k; longitudo, quæ efficit, vt A æqueponderetip&longs;i L in K; eadem pror&longs;us efficiet, vt A ip&longs;i C in D &ecedil;queponderare po&longs;&longs;it. A verò in maiori di&longs;tantia, quàm EH, ip&longs;i L in K &ecedil;queponderat; ergo in maiori di&longs;tantia, quàm EH, magnitudo A ip&longs;i C in D &ecedil;queponderabit. quod demon&longs;trare oportebat.

6. buius.

communis no tio &longs;upradi cta.

10. quinti.

3. huius.

Hoc demon&longs;trato Archimedis propo&longs;itionem de incom­men&longs;urabilibus magnitudinibus aliter o&longs;tendemus hoc pacto.

ALITER.

Incommen&longs;urabiles magnitudines ex di&longs;tantijs permuta­tim eandem, atque magnitudines, proportionem habenti­bus; &ecedil;queponderant.

Sint incom­ men&longs;urabiles ma gnitudines AC, di&longs;tantiæ verò DE EF. &longs;itquè vt A ad C, ita DE ad EF. Dico A in F, C verò in D æqueponde­rare. Si autem (&longs;i fieri pote&longs;t) non æquepondera bunt; di&longs;tam tiæ DE EF aliter &longs;e&longs;e habere debebunt, vt magnitudines AC &ecedil;queponderent. Quocirca vel longior e&longs;t EF, quàm opus &longs;it, vel longior e&longs;t ED. &longs;it EF longior. &longs;itquè exce&longs;&longs;us GF, ita vt po&longs;ita magnitudine A in G ip&longs;i C in D æqueponde­ ret. Fiat EH maior EG, minor verò EF. &longs;it autem EH ip&longs;i ED commen&longs;urabilis. Quoniam igitur DE ad EH maiorem habet proportionem, quàm ad EF; & vt DE ad EF, ita e&longs;t A ad C; maiorem habebit proportionem DE ad EH, quàm A ad C. &longs;untquè longitudines ED EH in­ter&longs;e commen&longs;urabiles; ergo magnitudo A in H ip&longs;i C in D non æqueponderabit, &longs;ed vt &ecedil;queponderet, maiori opus e&longs;t longitudine, quàm &longs;it EH; ita vt A ip&longs;i C in D æque ponderare po&longs;&longs;it. atque adeò cùm adhuc minor &longs;it EG, quàm EH; magnitudo A in G magnitudini C in D nullo modo æqueponderabit. quod fieri non pote&longs;t. &longs;upponebatur enim A in G, & C in D &ecedil;queponderare. eademquè pror&longs;us ra­tione, &longs;i ED longior fuerit, quàm opus &longs;it, ita vt magnitu­dines æqueponderent, o&longs;tendetur magnitudinem C nullo pa­cto æqueponderare po&longs;&longs;e ip&longs;i A in F in minori di&longs;tantia, quàm DE. Quare magnitudines in commen&longs;urabiles AC ex di&longs;tantijs ED EF, quæ eandem permutatim habent propor­tionem, vt magnitudines, æqueponderant. quod demon&longs;tra­re oportebat.

problema ante 7. bu­ius 8. quinti

ex pxima ppo&longs;itione

In prioribus &longs;ermonibus ante quintam propo&longs;itionem ha­bitis, diximus propo&longs;itionum præcedentium demon&longs;tratio­nes planiores euadere, &longs;i intelligamus magnitudines eiu&longs;dem e&longs;&longs;e &longs;peciei, & homogeneas. Quòd quidem &longs;i Archimedem his, vel de rectilineis tan tùm demon&longs;trationes attuli&longs;&longs;e (vt non­nulli forta&longs;&longs;e falsò exi&longs;timarunt) intelligeremus; ita vt ex Ar­chimedis demon&longs;trationibus non &longs;it adhuc vniuer&longs;aliter de­mon&longs;tratum hoc pr&ecedil;cipuum fun damentum; nempè magni­tudines ex di&longs;tantijs permutatim proportionem habentibus, vt ip&longs;arum grauitates, &ecedil;queponderare; in hoc certè rationes ab Archimede allatas, ip&longs;arum què demon&longs;trationum vim mini­mè percipiemus. Quapropter ea, quæ demon&longs;trauit, omni­bus magnitudinibus vniuer&longs;aliter competere ip&longs;um volui&longs;&longs;e nullatenus e&longs;t dubitandum. Neque enim, vt perfectè, & vni­uer&longs;aliter&longs;ciamus, magnitudines çqueponderare ex di&longs;tantijs permutatim proportionem habentibus, vt ip&longs;arum grauita­tes, alijs, quàm pr&ecedil;cedentibus propo&longs;itionibus indigemus. In hoc enim fundamento demon&longs;trando minimè diminu­tus extitit Archimede. Nam &longs;i ad propo&longs;itiones ab ip&longs;o alla­tas, pr&ecedil;cipuèquè ad vim demon&longs;trationum re&longs;piciamus, &longs;iuè magnitudines intelligantur eiuldem &longs;peciei, &longs;iue diuer&longs;&ecedil;, &longs;i­ue homogene&ecedil;, &longs;iue heterogene&ecedil;, &longs;iue plan&ecedil;, &longs;iue &longs;olid&ecedil;, & h&ecedil; quidem, &longs;iue rectiline&ecedil;, &longs;iue quom odocunque mixt&ecedil;; ni­hilominus demon&longs;trationes idem pror&longs;us concludent, ita vt Archimedes non de aliquibus magnitudimbus tantùm de­mon&longs;trationes attulerit; &longs;ed de omnibus pror&longs;us demon&longs;tra­uerit. In his enim Archimedes non ad magnitudines tantùm, verùm ad magnitudinum grauitates poti&longs;&longs;imùm re&longs;pexit. quandoquidem loco grauium magnitudines nominat; vt po&longs;t quartam huius propo&longs;itionem adnotauimus. quod qui­dem facilè ex verbis ip&longs;ius rectè in tellectis apparere pote&longs;t. Nam in quærta propo&longs;itione cùm inquit, &longs;i duæ fuerint magnitudines æquales, vt antea diximus, intelligendum e&longs;t eas &ecedil;quales e&longs;&longs;e grauitate. quod non &longs;olùm ex eius demon&longs;trationeli­quet, verùm etiam ex modo loquendi, quo v&longs;us e&longs;t Archime­des in alijs propo&longs;itionibus. In quinta enim propo&longs;itione, qu&ecedil; eiu&longs;dem e&longs;t cum quarta ordinis, & natur&ecedil;, in quit; Sitrium magnitudinum centra grauitatis in recta linea fuerint po&longs;i­ta, & magnitudines æqualem habuerint grauitatem. &longs;imlli­ter po&longs;t quintam demon&longs;trationem bis quoquè eodem v­titur loquendi modo, nempè cùm adhuc proponit plures magnitudines, inquit, & magnitudines æqualem habuerint grauitatem. ex quibus con&longs;tat Archimedem ad magnitudinum grauitates omnino re&longs;pexi&longs;&longs;e. ita vt quando Archimedes in­quit, & magnitudines æquales, idem e&longs;t, ac &longs;i dixi&longs;&longs;et, & magnitu­dines æqualem habuerint grauitatem. Præterea in &longs;exta propo&longs;itio ne inquit magnitudines &ecedil;queponderare ex di&longs;tantijs permu­tàtim proportionem habentibus, vt grauitates. ita ut cau&longs;a huius æqueponderationis &longs;it (vt reuera e&longs;t) magnitudinum grauitas. & quanquam in hac &longs;eptima propo&longs;itione dicat, ma gnitudines æqueponderare ex di&longs;tantijs permutatim propor­tionem habentibus, vt magnitudines, & non dixit, vt grauita tes; intelligendum tamen e&longs;t, ac &longs;i dixi&longs;&longs;et, eas &ecedil;quepondera­re, vt magnitudinum grauitates. h&ecedil;c enim &longs;eptima propo&longs;i­tio e&longs;t pars &longs;extæ propo&longs;itionis, vt iam pr&ecedil;fati fum^{9}; vnde &longs;i in &longs;exta magnitudines &ecedil;queponderant ob earum grauitatem, ob eandem quoque cau&longs;am & in hac &longs;eptima æqueponderare de bent. Pr&ecedil;terea in &longs;equenti etiam propo&longs;itione dum proponit o&longs;tendere quam proportionem habere debent &longs;ectiones line&ecedil; intercentra grauitatum diui&longs;&ecedil; magnitudinis exi&longs;tentes, inquit, quam habet grauitas magnitudinis ablatæ ad grauitatem re&longs;iduæ hoc autem deinceps exponens, non inquit oportere &longs;ectiones lineæ eam habere proportionem, quàm grauitas ad grauitatem ha­bet; &longs;ed horum loco inquit, quàm magnitudo ad magnitudi nem. ex quibus omnibus clarè per&longs;picitur, quòd quando Ar­chimedes magnitudines nominat, omnino magnitudinum grauitates vult intelligere.

Ad eorum autem intelligentiam, qu&ecedil; dicta &longs;unt in &longs;exta, &longs;epti maquè propo&longs;itione, earunquè demon&longs;trationibus, ob&longs;eruandum e&longs;t, quòd in &longs;exta propo&longs;itione pro magnitudinibus commen &longs;urabilibus intelligere oportet magnitudines grauitate com­men&longs;urabiles; ita nempe, vt numeris exprimi po&longs;&longs;int; quam­quam non &longs;int mole, & magnitudine commen&longs;urabiles, vt in figura &longs;ext&ecedil; propo&longs;itionis magnitudo A ponderet exempli gratia vt XVI. B verò vt VIII. intelligaturque; F magnitudinum AB communis men&longs;ura in grauitate, ita vt &longs;it æquegrauis vni­cuique parti OPQR, quæ quidem, & &longs;i non &longs;int magnitu­dine inter &longs;e &ecedil;quales, &longs;ufficit, vt &longs;int æquegraues: veluti magni tudines quoque STVX inter &longs;e, ip&longs;isque; OPQR tantùm &ecedil;que graues; ita ut vnaquæque ponderet, vt IIII. veluti etiam par tes ip&longs;ius B, & vnaquæque ZM. hi&longs;què ita po&longs;itis demon&longs;tra tio rectè concludet.

In hacverò &longs;eptima Archimedis propo&longs;itione &longs;imiliter in­telligantur magnitudines kMC incommen&longs;urabiles graui­tate, vt in eius figura grauitas ip&longs;ius C ponderet, vt XII. gra uitas verò ip&longs;ius KM maior &longs;it, quàm XX. ita vth&ecedil; graui­tates &longs;int in commen&longs;urabiles. auferaturquè grauitas exce&longs;&longs;us HL, quæ &longs;it vt IIII. ita vt quæ relinquiturgrauitas, ip&longs;ius nen­ KH, qu&ecedil; quidem maior e&longs;t, quàm XVI, in F po&longs;ita, gra uitati ip&longs;ius C, quæ e&longs;t XII, in D po&longs;itæ æqueponderet, Auferatur deinde NL minor exce&longs;&longs;u HL; cuius quidem gra uitas &longs;it maior, quàm II. ita vt grauitas re&longs;idui KN, quæ nimirum &longs;it XVIII, &longs;it commen&longs;urabilis grauitati XII. ip&longs;ius C. & quamuis magnitudines KM C, & KN C &longs;int, vel non &longs;int inter &longs;e magnitudine commen&longs;urabiles, vel incom­ men&longs;urabiles; eadem pror&longs;us demon&longs;tratio idem concludet. quæ quidem omnia in &longs;equenti quoque propo&longs;itione con&longs;i­deranda occurrunt. Vnde per&longs;picuum e&longs;t has Archime dis pro po&longs;itiones, ac demon&longs;trationes vniuer&longs;ali&longs;&longs;imas e&longs;&longs;e, arque o­mnibus, & quibu&longs;cunque magnitudinibus conuenientes.

re&longs;pice fi­guram &longs;epti­mæ propo&longs;i tionis Ar­chimedis.

Iacto hoc pr&ecedil;cipuo, ac pr&ecedil;&longs;tanti&longs;&longs;imo mechanico funda­mento; in &longs;equenti propo&longs;itione colligit ex hoc Archimedes, quomodo &longs;e habent centra grauitatis magnitudinis diui&longs;æ.

PROPOSITIO. VIII.

Si ab aliqua magnitudine magnitudo aufera­tur; quæ non habeat idem centrum cum tota; re­liquæ magnitudinis centrum grauitatis e&longs;t in re­cta linea, quæ coniungit centra grauitatum to tius magnitudinis, & ablatæ, ad eam partem produ­cta, vbi e&longs;t centrum to tius magnitudinis, ita vt a&longs;­&longs;umpta aliqua ex producta, quæ coniungit centra prædicta eandem habeat proportionem ad eam, quæ e&longs;t inter centra, quam habet grauitas magni­tudinis ablatæ ad grauitatem re&longs;iduæ, centrum e­rit terminus a&longs;&longs;umptæ.

Sit alicuius magnitudinis AB centrum grauitatis C. auferatur­què ex AB magnitudo AD; cuius centrum grauitatis &longs;it E. coniuncta verò EC, & ex parte C producta, a&longs;&longs;umatur CF, quæ ad CE eam dem habeat proportionem, quam habet magnitudo AD ad DG. osten­dendum est, magnitudinis DG centrumgrauitatis e&longs;&longs;e punctum F. non &longs;it autem; &longs;ed, &longs;i fieri potest, &longs;it punctum H. Quoniam igitur magnitudi­nis AD centrum grauitatis est punctum E; magnitudinis verò DG e&longs;t punctum H; magnitudinis ex vtri&longs;que magnitudinibus AD DG, compo&longs;itæ centrum grauitatis erit in linea EH, ita diui&longs;a, ut pirtes ip&longs;ius permutatim eandem habeant proportionem, vt magnitudines. Quare non erit punctum C &longs;ecundùm diui&longs;ionem proportione re&longs;pondentem prædi­etæ. vt &longs;cilicet &longs;it HC ad CE, vt AD ad DG. etenim ut AD ad DG; ita factum fuit FC ad CE. &longs;i igitur &longs;ecetur linea EH &longs;e cundùm proportionem ip&longs;ius AD ad DG; non terminabit diui&longs;io ad punctum C. cùm &longs;it impo&longs;&longs;ibile eandem habere proportionem FC ad CE, quam. HC ad eandem CE. di­ui&longs;io igitur ad aliud terminabitur punctum, vt K; ita vt HK ad KE &longs;it, vt AD ad DG. vnde &longs;equitur punctum K cen­trum e&longs;&longs;e grauitatis magnitudinis ex AD DG compo&longs;itæ. Non e&longs;t igitur punctum C centrum magnitudinis ex AD DG compo &longs;itæ; hoc est ip&longs;ius AB. e&longs;t autem; &longs;uppo&longs;itum e&longs;t enim ip&longs;um e&longs;&longs;e. er­go neque punctum H centrum est grauitatis magnitudinis DG. e&longs;t igitur punctum F; quod quidem e&longs;t terminus product&ecedil; line&ecedil; CF; quæ eandam habet proportionem ad lineam CE inter centra exi&longs;tentem; quam habet grauitas magnitudinis AD ad grauitatem ip&longs;ius DG. quod demon&longs;trare oportebat.

ex præce­dentibus.

ex præce­dentibus.

SCHOLIVM.

In hac demon&longs;tratione intelligendum e&longs;t etiam punctum H e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e extra lineam EF, ita vt EFH non &longs;itirecta linea. quòd &longs;i H non e&longs;&longs;et in linea EF, idem &longs;equi ab&longs;urdum adeò per&longs;picuum e&longs;t; vt nec demon&longs;tratione egeat. Quoniam &longs;i in telligatur H extra lineam EF; iuncta EH, & ita diui&longs;a intel­ligatur, vt ip&longs;ius partes permutatim grauitatibus magnitudi­num AD DG re&longs;pondeant; e&longs;&longs;et vtique hoc punctum inuen­tum, quod extra lineam EF reperiretur, centrum grauitatis to tius AB quod fieri non pote&longs;t. &longs;iquidem e&longs;t punctum C, vt &longs;uppo&longs;itum fuit. Vnde neque illud punctum H ip&longs;ius DG cem trum grauitatis exi&longs;teret.

Hic e&longs;t terminus prim&ecedil; partis principalis, in qua Archime des (vt initio dixim^{9}) de magnitudinib^{9}, & degrauibus in communi pertractauit; quandoquidem propo&longs;itiones, ac de­mon&longs;trationes tam planis, quàm &longs;olidis quibu&longs;cunque &longs;unt accomodatæ; vt manife&longs;tum fecimus.

Nunc ita que &longs;e conuertit Archimedes ad inue&longs;tigandum cen tra grauitatis planorum. primùm què perquirit centrum gra­uitatis parallelogrammorum; o&longs;ten detquè centrum grauitatis cuiu&longs;libet parallelogrammi e&longs;&longs;e in recta linea, quæ coniungit oppo&longs;ita latera bifariam diui&longs;a. ob cuius intelligentiam hæc priùs lemmata in vnum collecta noui&longs;&longs;e erit valdè vtile.

LEMMA.

Sit parallelogrammum ABCD, cuius oppo&longs;ita latera AB CD &longs;int bifariam diui&longs;a in EF. connectaturquè EF, quæ ni mirum æquidi&longs;tans eritip&longs;is AC BD. Deinde diuidatur v­ naquæque AE EB in partes numero pares, & inuicem &ecedil;qua les; vt in AG GE; & EH HB. ducanturquè GK HL ip&longs;i EF &ecedil;quidi&longs;tantes. &longs;it verò centrum grauitatis ip&longs;ius AK pun ctum M. ipfius verò GF punctum N, & ip&longs;ius EL pun­ctum O deniquè ip&longs;ius HD punctum P. Dico primùm pum cta MNOP e&longs;&longs;e in linea recta. deinde lineas MN NO OP inter centra exi&longs;tentes inter &longs;e æquales e&longs;&longs;e. Denique centrum grauitatis parallelogrammi AD e&longs;&longs;e in linea NO, qu&ecedil; con iungit centra grauitatis &longs;patiorum mediorum; parallelogram morum &longs;cilicet GF EL. Ducantur à punctis MN ip&longs;i AGE &ecedil;quidi&longs;tantes QMR SNT. erunt vtique AQRG, & GSTE parallelogramma. Quoniam igitur parallelogramma AK GF in æqualibus &longs;untba&longs;ibus AG GE, & in ij&longs;dem parallelis; erunt AK GF inter &longs;e &ecedil;qualia. & quoniam AC GK EF &longs;unt &ecedil;quidi&longs;tantes; erit angulus CAG ip&longs;i KGE &ecedil;qualis, & KGA ip&longs;i FEG æqualis; & horum oppo&longs;iti inter &longs;e &longs;unt &ecedil;quales; ergo paralle­logrammum GF ip&longs;i AK &ecedil;quale, & &longs;imile exi&longs;tit. Itaque &longs;i GF collocetur&longs;uper AK, rectè congruet: eruntquè paral­lelogramma inuicen coaptata. line&ecedil;què GE AG, GK AC, & reliquæ coaptatæ erunt. quare eorum centra grauitatis inui­cem coaptata erunt. hoc e&longs;t N erit in puncto M. Quoniam autem à punctis MN (quod nunc intelligitur vnum tantum e&longs;&longs;e punctum) ductæ fuerunt ST QR ip&longs;i AGE æquidi­&longs;tantes, linea ST coaptabitur cum QR, quippe cùm ambæ hæ lineæ ab vno puncto prodeuntes ip&longs;i AG &ecedil;quidi&longs;tantes e&longs;&longs;e debeant. punctum igitur S in Q, & T in R coaptabi­tur. eritquè QM ip&longs;i SN &ecedil;qualis, & MR ip&longs;i NT. ac pro pterea linea GS parallelogrammi GT erit coaptata in Aque & ET coaptata eritin GR parallelogrammi AR. Vnde e­rit AQ &ecedil;qualis GS, cùm &longs;int coaptatæ; & GR ip&longs;i ET &ecedil;­qualis; cùm &longs;int quoque coaptat&ecedil;. Quocirca quoniam pa­rallelogramma AR GT &longs;unt inuicem coaptata, paral­lelogrammorumquè oppo&longs;ita latera &longs;unt inter &longs;e &ecedil;qualia, erunt AQ GS GR ET inter &longs;e &ecedil;qualia. Nunc autem intelligantur parallelogramma AK GF non ampliùs coaptata. & quoniam line&ecedil; QMR, & SNT &longs;untip&longs;i AGE parallel&ecedil;; & AQ GR, GS ET, inter &longs;e &longs;untæquales, & &ecedil;quidi&longs;tantes; puncta RS in vnum coincident punctum. eritquè QST linea recta. ex qui bus patet, rectam lineam, quæ coniungit centra grauitatis MN ip&longs;i AGE æquidi&longs;tantem exi&longs;tere. eodemquè modo o&longs;tende­tur rectas lineas, quæ coniungunt grauitatis centra NO, cen­traquè OP, ip&longs;i AB æquidi&longs;tantes e&longs;&longs;e. Vnde &longs;equitur lineam MNOP rectam e&longs;&longs;e. Quare primùm con&longs;tat grauitatis centra in recta linea exi&longs;tere.

36. primi.

29. primi.

34. primi.

5. post, hu­ius.

34. primi.

Quoniam autem o&longs;ten&longs;um e&longs;t QM æqualem e&longs;&longs;e ip&longs;i SN, & MR ip&longs;i NT, eodem quoque modo o&longs;tendetur OT &ecedil;qua- lem e&longs;&longs;e ip&longs;i SN. Quoniam igitur OT NS &longs;unt &ecedil;quales, iti­demquè TN SM æquales, erit ON ip&longs;i NM æqualis. ea­demquè ratione o&longs;tendetur OP &ecedil;qualem e&longs;&longs;e ip&longs;i ON. vn­de colligitur lineas MN NO OP inter centra exi&longs;tentes in­rer&longs;e &ecedil;quales e&longs;&longs;e.

Po&longs;tremò quoniam parallelogramma AK GF EL HD &longs;unt inuicem æqualia, & numero paria, centraquè grauitatis &longs;unt in recta linea po&longs;ita. line&ecedil;què MN NO OP inter cen­tra &longs;unt &ecedil;quales, magnitudinis ex omnibus AK GF EL HD magnitudinibus compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;t in linea MP bifariam diui&longs;a. Et quoniam MN e&longs;t æqualis ip&longs;i OP, punctum, quod bifariam diuidit MP cadet in linea NO. centrum ergo grauitatis omnium magnitudinum AK GF EL HD, hoc e&longs;t parallelogrammi AD e&longs;t in linea NO, qu&ecedil; coniungit centra &longs;patiorum mediorum GF EL. qu&ecedil; quidem omnia o&longs;tendere oportebat.

2.cor. quin tæhuius.

Quoniam autem centrum grauitatis parallelogrammi AD e&longs;t in linea NO, & in linea MP bifariam diui&longs;a; non repu­gnare videtur, quin inferri po&longs;&longs;it, hoc centrum e&longs;&longs;e in puncto T, in linea EF exi&longs;tente. Quòd tamen fal&longs;um e&longs;t. nam po&longs; &longs;et quidem concludi centru e&longs;&longs;e in medio line&ecedil; NO (&longs;iquidem e&longs;t in medio line&ecedil; MP, vt dictum e&longs;t) &longs;ed non in puncto T; ex demom &longs;tratione enim o&longs;tenditur NS æqualem e&longs;&longs;e ip&longs;i TO. at verò NT &ecedil;qualem e&longs;&longs;e ip&longs;i TO, nullo modo demon&longs;trari pote&longs;t; ni&longs;i &longs;upponeremus centra grauitatis MNOP in parallelogra mis ita &longs;e habere, vt MQ MR, & MR RN, & RN NT & NT TO, &c. inter &longs;e &ecedil;quales e&longs;&longs;ent. quod nullo modo &longs;up­poni pote&longs;t nam hoc modo centra grauitatis parallelogram­morum AK GF &c. e&longs;&longs;entin lineis, qu&ecedil; bifariam &longs;ecant op po&longs;ita latera. e&longs;&longs;ent quippè in lineis à punctis MN OP du­ctisip&longs;is AC GK EF &c. æquidiftantibus, quæ oppo&longs;ita la tera AG CK, GE KF, EH FL, &c. bifariam &longs;ecarent. quod e&longs;t id, quod Archimedes demon&longs;trare in &longs;equenti nititur. quod quidem in cau&longs;a e&longs;t, vt demon&longs;tratione ad impo&longs;&longs;ibile id de­ducat. &longs;uppo&longs;uimus autem (vt pare&longs;t) parallelogramma cen- tra grauitatis habere; ac centra grauitatis MNOP intra pa­rallelogramma exi&longs;tere, quoniam parallelogramma &longs;unt fi­guræ ad ea&longs;dem partes concauæ. quod quidem eodem modo ab Archimede in &longs;equenti &longs;upponitur.

9. po&longs;t hu­ius.

PROPOSITIO. IX.

Omnis parallelogrammi centrum grauitatis e&longs;t in recta linea, quæ oppo&longs;ita latera parallelo­grammi bifariam diui&longs;a coniungit.

Sit parallelogrammum ABCD, linea verò EF bifariam diuidat la tera AB CD. Dico parallelogrammi ABCD centrum grauitatis e&longs;&longs;e in linea EF. Non &longs;it quidem, &longs;ed, &longs;i fieri pote&longs;t, &longs;it H. & ab ip&longs;o v&longs;que ad lineam EF ducatur H æquidistansip&longs;i AB. Diui&longs;a verò EB &longs;emper bifariam in G. rur&longs;u&longs;què EG brfariam in K; idèquè &longs;emper fiat, tandem quædam relinquetur linea, putà EK, minor ip&longs;a HI. Diuidaturquè vtraque AE EB in partes AN NM ML LE GO OB ip&longs;i EK æquales. quod quidem fieri pote&longs;t, quia diui&longs;a e&longs;t EB in partes &longs;emper &ecedil;quales. & ex his diui&longs;ionum pun ctis ducantur NP MQ LR kS GT OV ip&longs;i EF æquidistantes. diui&longs;um enim erit totum parallelogrammum in parallelogramma æqualia & &longs;imiliaip&longs;i kF. cùm enim &longs;int parallelogrammorum ba&longs;es EL LM MN NA KG GO OB ip&longs;i KE æquales, parallelo­grammaquè in ij&longs;dem &longs;int parallelis AB CD con&longs;tituta; erunt parallelogramma æqualia. &longs;imilia verò, quoniam &longs;unt &ecedil;quiangula. Parallelogrammis igitur æqualibus, atque &longs;imilibus ip&longs;i KF inuicem coaptatis, & centra grauitatis inter &longs;e conue­nient. quia verò in EB facta e&longs;t diui&longs;io &longs;emper in duas partes &ecedil;quales erunt parallelogramma in ED numero paria. ac per con&longs;equens & qu&ecedil; &longs;unt in EC numero paria. vnde & qu&ecedil; sut in toto AD numero paria erunt. Jtaque quædam erunt magnitudi­nes æquidi&longs;tantium laterum æquales ip&longs;i KF numero pares, hoc e&longs;t o­ mnes, quæ &longs;unt in AD, centraquè grauitatis ip&longs;arum in recta linea &longs;unt con&longs;tituta, & lineæ inter centra &longs;unt a quales magnitudinis ex ip&longs;is omnibus compo&longs;itæ centrum grauitatis erit in recta linea, quæ coniungit centra grauitatis mediorum &longs;patiorum, parallelogrammorum &longs;cili­cet LF KF. Non est autem; punctum enim H, quod &longs;upponitur e&longs;&longs;e centrum grauitatis omnium magnitudinum, hoc e&longs;t pa rallelogrammi AD, extra media parallelogramma LF KF exi&longs;tit.etenim cùm &longs;it EK minor HI, linea KS ip&longs;i EF &ecedil;quidi&longs;tans lineam HI ip&longs;i EK æquidi&longs;tantem &longs;ecabit, quippè quæ re­linquet punctum H extra figuram KF, ac per con&longs;equens ex­tra media parallelogramma LF KF. quare punctum H non e&longs;t centrum grauitatis parallelogrammi AD, vt &longs;upponeba­tur. ergo con&longs;tat, centrum grauitatis parallelogrammi ABCD e&longs;&longs;e in re cta linea EF. quod demon&longs;trare oportebat.

*

ex prima pr&ecedil;cedenti

36. primi.

*

lemma.

SCHOLIVM.

Græcus codex po&longs;t verba, centraquè grauitatis ip&longs;arum in recta linea &longs;unt constituta, habet, kai\ ta\ me\sa i)/sa, kai\ w_a\nta ta\ ef) eka/teza tw=n me)swn auta/ te i)/sa e)nti/, quæ quidem omnino &longs;uperflua nobis uia &longs;unt, & tanquam ab aliquo addita. Nam &longs;i Archimedes di­xit omnia parallelogramma e&longs;&longs;e inter &longs;e, & &ecedil;qualia, & &longs;imilia; non opus e&longs;t addere, media LF ES e&longs;&longs;e inter &longs;e &ecedil;qualia, & qu&ecedil; ab his &longs;unrad vtramque partem, vt MR KT, NQ GV, AP OD, e&longs;&longs;e inter &longs;e æqualia; cum omnia (vt dictum e&longs;t) &longs;int &ecedil;qualia. quare verba h&ecedil;c (meo quidem iudicio) delenda &longs;unt. demon&longs;trationes enim mathematic&ecedil; nullum admittunt &longs;u­perfluum. & Archim edes non tantùm &longs;uperfluus, quin potiùs ob cius breuitatem diminutus ferè videatur.

*

Ex hac nona propo&longs;itione duo corolloria elicere po&longs;&longs;um^{9}; quæ quidem tanquam valde nota fortaf&longs;e videtur omi&longs;i&longs;&longs;e Ar chimedes. quamuis primum in &longs;equenti demon&longs;tratione in&longs;eruit.

COROLLARIVM. I.

Ex hoc per&longs;picuum e&longs;t cuiu&longs;libet parallelogrammi centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum, in quo coincidunt rectæ lineæ, quæ oppo&longs;ita latera bifariam &longs;ecant.

Nam (vt Archimedes etiam &longs;e quenti demon&longs;tratione inquit) &longs;i parallelogrammi ABCD line&ecedil; EF GH bifariam diuident late­ra oppo&longs;ita AB DC, & AD BC. patetin EF centrum e&longs;&longs;e graui­tatis parallelogrammi AC. &longs;imi liter con&longs;tat idem centrum e&longs;&longs;e in linea GH, quæ oppo&longs;ita latera AD BC bifariam &longs;ecat. ritigitur in K, vbi EF GH &longs;einuicem &longs;ecant.

COROLLARIVM. II.

Ex hoc patet etiam, cuiu&longs;libet parallelogrammi centrum gra uitatis e&longs;&longs;e in medio rectæ line&ecedil;, quæ bifariam oppo&longs;ita latera di&longs;pe&longs;cit.

Cùm enim o&longs;ten&longs;um &longs;it centrum grauitatis parallelogram mi AC e&longs;&longs;e punctum K. & ob parallelogrammum EH e&longs;t EK æqualis BH. propter parallelogrammum verò KC linea KF e&longs;t æqualis HC. &longs;untquè BH HC æqua­les. erit EK ip&longs;i KF æqualis. punctum ergo K e&longs;tin medio rectæ line&ecedil; EF, quæ oppo&longs;ita latera AB DC bifariam diui­dit. Eodenque; pror&longs;us modo o&longs;tendetur, K medium e&longs;&longs;e rect&ecedil; line&ecedil; GH, quæ bifariam &longs;ecat oppo&longs;ita latera AD BC.

34. primi.

In &longs;equenti Archimedes adhuc per&longs;i&longs;tit in inuentione cen­tri grauitatis parallelogrammorum, alia tamen methodo. nam hoc perip&longs;orum parallelogrammorum diametros duo­bus modis a&longs;&longs;equitur.

PROPOSITIO. X.

Omnis parallelogrammi centrum grauitatis e&longs;t punctum, in quo diametri coincidunt.

Sit parallelogrammum ABCD. & in ip&longs;o &longs;it li­nea EF bifariam &longs;ecans latera AB CD. itidem­què &longs;it KL &longs;ecans AC BDbifariam. conueniant­què EF kL in H. est vtique parallelogrammi ABCD centrum grauita tis in linea EF. hoc enim o&longs;ten&longs;um e&longs;t. eadem verò de cau&longs;a centrum grauitatis ip&longs;ius AD est etiam in linea KL. quare punctum H parallelogrammi AD cen­trum grauitatis existit. Verùm in puncio H diametri parallelogram­mi concurrunt. ductis enim lineis AH HB CH HD; quoniam lineæ AE EB EF FD inter &longs;e &longs;unt &ecedil;quales. &longs;imiliter quoque AK KC BL LD inter &longs;e &ecedil;quales; erit EH ip&longs;i HF &ecedil;qua lis, cùm &longs;int ip&longs;is BL LD &ecedil;quales. duæ igitur AE EH dua bus DF FH &longs;unt æquales, & angulus AEH angulo DFH &ecedil;qualis; erit triangulum AEH triangulo DFH &ecedil;quale. ac propterea angulus EHA angulo FHD æqualis. cùm igitur &longs;it EHF recta linea, eruntangnli EHA FHD adverticem, & obid AHD recta exi&longs;tit linea. ac per con&longs;equens diame­ter parallelogrammi AD. pariquè ratione o&longs;tendetur BHC rectam e&longs;&longs;e lineam. ex quibus patet in puncto H vtranque dia metrum conuenire. centrum igitur grauitatis parallelogram­mi AD e&longs;t punctum, in quo diametri concurrunt. Quare demon stratume&longs;t, quod propo&longs;itum fuit.

9 huius.

29, primi.

4. primi.

ALITER.

Hoc autem aliter quo­que o&longs;tendetur. &longs;it paralle logrammum ABCD. ip&longs;ius verò diameter &longs;it B D. triangula vtique ABD BDC erunt in­ter&longs;e æqualia, & &longs;imilia. quare triangulis inuicem coaptatis; centra quoque grauitatis ip&longs;orum inuicem coaptabuntur. Sit autem trianguli ABD cen trum grauitatis punctum E; lineaquè BD bifariam &longs;ecetur in H. con nectaturquè EH, & producatur. &longs;umaturquè FH æqualisip&longs;i HE. Itaque coaptato triangulo ABD cumtriangulo B DC, po&longs;itoquè latere AB in DC, hoc e&longs;t A in C, & B in D. AD autem po&longs;ito in BC; A &longs;cilicet in C, & D in B. vnde & BD cum ip&longs;amet DB coaptatur, B &longs;cilicet in D, & D in B. quia verò pun­ctum H &longs;ibi ip&longs;i coaptatur, cùm fitmedium line&ecedil; BD. & an guli EHD FHB ad verticem &longs;unt æquales; lineaquè EH e&longs;t ip&longs;i HF &ecedil;qualis; congruet etiam recta HE cum recta FH, & pun­ctum E cum F conueniet, &longs;ed quoniam punctum E centrum e&longs;t grauitatis trianguli ABD idem punctum E cum centro e­tiam grauitatis trianguli B DC conueniet. ergo punctum F cen­trum e&longs;t grauitatis trianguli BDC. Nunc verò intelligantur triangula non ampliùs coaptata. Quoniam igitur centrum graui­tatis trianguli ABD e&longs;t punctum E, ip&longs;ius verò DBC est punctum F,triangulaquè ABD DBC &longs;unt &ecedil;qualia, patet magnitudinis ex v­tri&longs;que triangulis compo&longs;it centrum grauitatis e&longs;&longs;e medium rectæ lineæ EF; quod e&longs;t punctum H, vt factum furt. Quoniam autem dia­metri cuiu&longs;libet parallelogrammi &longs;e&longs;e bifariam di&longs;pe&longs;cunt, e­rit punctum H, vbi diametri parallelogrammi ABCD con­currunt. ergo punctum H, in quo diametri coincidunt; ip&longs;ius ABCD centrum grauitatis exi&longs;tit. quod demon&longs;trare opor­rebat.

ex 34.pri mi.

5. post hu­ius.

4. huius.

SCHOLIVM.

Cognito centro grauitatis cuiu&longs;libet parallelogrammi, vult Archimedes o&longs;ten dere centrum grauitatis triangulorum. & quoniam in hac po&longs;trema demon&longs;tratione a&longs;&longs;ump&longs;it cen­trum grauitatis trianguli ABD e&longs;&longs;e punctum E, videtur or dinem peruerti&longs;&longs;e, & per ignotiora doctrinam tradidi&longs;&longs;e; cùm non &longs;it adhuc o&longs;ten&longs;um, in quo &longs;itu dictum centrum in trian­gulis reperiatur. quod tamen &longs;i rectè perpendamus, non ita &longs;e habet. Nam vis demon&longs;trationis e&longs;t in hoc con&longs;tituta, vt &longs;upponatur triangulum habere centrum grauitatis, idquè tan ùm e&longs;&longs;e intra ipsum triangulum, quod quidem &longs;upponi po­te&longs;t. cùm triangulum &longs;it figura ad ea&longs;dem partes concaua. ne­que enim refert, &longs;iuè centrum &longs;it in E, &longs;iuè in alio &longs;itu, dum­modo intra triangulum exi&longs;tat. demon&longs;tratio enim eodem mo­do &longs;emper concludet punctum H centrum e&longs;&longs;e grauitatis pa rallelogrammi AC, quod idem ob&longs;eruandum e&longs;t in nonnullis alijs demon&longs;trationibus. vt in &longs;ecunda demon&longs;tratione deci­mæ tertiæ, hui^{9} & in prima &longs;ecun dilibri. Antequam autem Ar­chimedes centrum grauitatis triangulorum o&longs;tendat, nonnul las pr&ecedil;mittit propo&longs;itiones.

9. post hu­ius.

PROPOSITIO. XI.

Si duo triangula inter &longs;e &longs;imilia fuerint, & in i­p&longs;is &longs;int puncta ad triangula &longs;imiliter po&longs;ita & alre rum punctum trianguli, in quo e&longs;t, centrum fue­rit grauitatis, & alterum punctum trianguli, in quo e&longs;t, centrum grauitatis exi&longs;tet.

Dicimus quidem punctain &longs;imilibus figuris e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita, è quibus ad æquales angulos du­ctæ rectæ lineæ, æqual es efficiunt angulos ad ho­mologalatera. Vt dictum fuit in &longs;eptimo po&longs;tulato.

Sint duo triangula ABC DEF &longs;imilia. &longs;it què AC ad DE, vt AB ad DE, & BC ad EF. & in præfatis triangulis ABC DEF &longs;int puncta HN &longs;imiliter po&longs;ita &longs;itquè punctum H centrum grauitatis trianguli ABC. Dico & punctum N centrum e&longs;&longs;e grauitatis trianguli DEF. non &longs;it quidem, &longs;ed, &longs;i fieripote&longs;t, &longs;it punctum G centrum grauita tis trianguli DEF. connectanturquè HA HB HC, DN EN FN, DG EG FG. Quoniamigitur &longs;imile e&longs;t triangulum ABC triangulo DEF, & ip&longs;orum centra grauitatum &longs;unt puncta HG. &longs;imi­lium autem figurarum centra grauitatum &longs;unt &longs;imiliter po&longs;ita; ita vt ab ip&longs;is ad &ecedil;quales angulos ductæ rectæ line&ecedil; æquales faciant angulos ad homologa latera, vnumquemquè vnicuiquè; erit angulus GDE ip&longs;i HAB aqualis. at verò anguius HAB aqualis est angulo EDN, cùm &longs;int puncta HN &longs;imiliter po&longs;ita: angulus igitur EDG angulo EDN æqualis existit. maior minori quòd fierinon potest. Non igitur punctum G centrum e&longs;t grauitatis trianguli DEF. Quare e&longs;t punctum N. quod demonstrare oportebat.

6.& 7 po&longs;t huius.

SCHOLIVM.

In hac propo&longs;itione &longs;upponit Archimedes dari po&longs;&longs;e pun­cta in triangulis &longs;imilib^{9} &longs;imiliter po&longs;ita, qd quidem &longs;ieri po&longs;&longs;e o&longs;tendimus in &longs;cholijs &longs;eptimi po&longs;tulati. Præterea idem vide­tur Archimedes in triangulis demon&longs;trare, quod in &longs;exto po­&longs;tulato vniuer&longs;aliter in figuris &longs;uppo&longs;uit. Nam &longs;i centra gra­uitatis &longs;upponuntur in &longs;imilibus figuris e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita; & in &longs;imilibus triangulis quoque erunt &longs;imiliter po&longs;ita. In­ter h&ecedil;c tamen maxima e&longs;t differen tia, nam in po&longs;tulato inquit, centra grauitatum in &longs;imilibus figuris e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita; cu ius quidem conuer&longs;um, nempè puncta in &longs;imilibus figuris &longs;i­militer po&longs;ita e&longs;&longs;e ip&longs;arum centra grauitatis, e&longs;t falium. quod e&longs;t quidem manife&longs;tum ab&longs;que alio exemplo. ac propterea Archimedes hoc in loco inquit, &longs;i duo erunt pun&longs;ta in &longs;imi­libus triangulis &longs;imiliter po&longs;ita, & alterum ip&longs;orum fuerit cen­trum grauitatis. & alterum quoque centrum grauitatis exi&longs;tet. Vnde propo&longs;itio h&ecedil;c potiùs e&longs;t conuer&longs;a po&longs;tulati, quàm eadem.

Ob demon&longs;trationem autem noui&longs;&longs;e oportet, quòd &longs;i pun ctum G fuerit in linea DN, tuncanguli EDG EDN e&longs;&longs;entin ter&longs;e &ecedil;quales, ac propterea demon&longs;tratio nihil ab&longs;urdi conclu deret. In hoc autem ca&longs;u o&longs;tendendum e&longs;&longs;et, angulum EFG ip&longs;i EFN &ecedil;qualem e&longs;&longs;e, vel FEG ip&longs;i FEN. quæ quidem eo­dem pror&longs;us modo o&longs;tendentur. comparando nempè angu­los EFG EFN angulo BCH; angulos verò FEG FEN ip&longs;i CBH. Quòd &longs;i G fuerit in alio &longs;itu, vtin triangulo EDN, tuncanguli FDG FDN o&longs;tendentur &ecedil;quales. & ita in alijs ca&longs;ibus, vbicunque &longs;cilicet fuerit punctum G, &longs;emper ali­quod inuenietur huiu&longs;modi ab&longs;urdum. quæ quidem omni­nò fieri non po&longs;&longs;unt.

PROPOSITIO. XII.

Si duo triangula &longs;imilia fuerint, alterius verò trianguli centrum grauitatis in rectalinea fuerit, quæ &longs;it ab aliquo angulo ad dimidiam ba&longs;im du­cta; & alrerius trianguli centrum grauitatis erit in linea &longs;imiliter ducta.

Sint duo triangula ABC DEF &longs;imilia &longs;itquè AC ad DF, vt AB ad DE, & BC ad FE. Diui&longs;aquè AC bifariam in G, iunga tur BG. centrum verò grauitatis trianguli ABC &longs;it punctum H in li nea BG. Dico centrum grauitatis trianguli EDF e&longs;&longs;e in recta linea &longs;i militer ducta. &longs;ecetur DF bifariam in puncto M. & iungatur EM. & vt BG ad BH, ita fiat ME ad EN. connectanturquè AH HC, DN NF. Quoniam enim e&longs;t BA ad ED, vt AC ad DF, & AG dimidia e&longs;t ip&longs;ius AC; ip&longs;ius verò DF dimidiaest DM; erit BA ad ED, vt AG ad DM. Quoniam autem ob triangulorum ABC DEF &longs;imilitudinem angulus BAC angulo EDF e&longs;t &ecedil;­qualis. & vt AB ad DE, ita AG ad DM; permutandoque; AB ad AG, vt DE ad DM; erit triangulum ABG triangulo DEM &longs;imile. &longs;imilium ant triangulorum anguli sunt &ecedil;quales, et circa æquales angulos late ra sut proportionalia. erit igitur angul^{9} AGB angulo DME aqualis, et ABG ip &longs;i DEM æqualis quare vt AG ad DM, ita e&longs;t BG ad EM, & vt AB ad DE, ita BG ad EM; & pmu­tado AB ad BG, vt DE ad EM. e&longs;t autem BG ad BH, vt ME ad EN, erit igitur ex æquali AB ad BH, vt DE ad EN. rur&longs;u&longs;què permutando AB ad DE, vt BH ad EN. quoniam autem anguli ABH DEN, quos ip&longs;æ line&ecedil; continent, &longs;unt æquales, erit triangulun. ABH triangulo DEN &longs;imile. qua re anguli &longs;unt inter &longs;e æquales, & circa a quales angulos latera &longs;unt proportionalia &longs;i autem hoc, angulus BAH angulo EDN est æqualis. Vnde & reliquus angulus HAC angulo NDF æquolis exi&longs;tit. qui­dem totius BAC ip&longs;i EDF e&longs;t æqualis. Eademquè ratione an- gulus BCH ip&longs;i EFN est æqualis. & angulas HCG angulo NFM æqualis, o&longs;ten&longs;um est autem angulum ABH ip&longs;i DEM aqualem e&longs;&longs;e.ob &longs;imilitudinem autem riangulorum ABC DEF totus an gulus ABC e&longs;tip&longs;i DEF &ecedil; ualis: ergo & reliquus angulus HBC ip&longs;i NEF æqualis exi&longs;tit. Porrò ex his omnibus patet puncta HN ad homologa latera e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;ita, & cum ip&longs;is angulas æquales effi­cere. Cùm igitur puncta HN &longs;int &longs;imiliter po&longs;ita; & punctum H cen­trum e&longs;t grauitatis trianguli ABC, & puncium N trianguli DEF cen­trum grauitatis existet. exi&longs;tente igitur centro grauitatis H in li nea BG ab angulo ad dimidiam ba&longs;im ducta. & alterum gra uitatis centrum N in linea EM &longs;imiliter ducta reperitur. quod demon&longs;trare oportebat.

16. quinti.

6.&longs;eati.

16. quinti.

22. quinti.

16. quinti.

6. &longs;exti.

7. post hu ius.

11.huius.

SCHOLIVM.

In &longs;equenti Archimedes o&longs;tendet, in qua linea reperitur cem trum grauita tis cuiu&longs;libet trianguli. quod quidem duobus a&longs;­&longs;equitur medijs. Diligenter autem omnia &longs;unt con&longs;ideranda; quoniam in hoc con&longs;i&longs;tit tota per&longs;crutatio centri grauitatis triangulorum. Quapropter vt prior demon&longs;tratio appareat per&longs;picua, h&ecedil;c antea dem on &longs;trabimus.

LEMMA. I.

Æquidi&longs;tantes lineæ lineas in eadem proportione di&longs;pe­&longs;cunt.

Sintline&ecedil; AB CD, quas &longs;ecent æqui­ di&longs;tantes lineæ AC EF BD. Dico ita e&longs;­&longs;e BE ad EA, vt DF ad FC. primùm quidem AB CD vel &longs;unt &ecedil;quidi&longs;tantes, vel minùs. &longs;i &longs;unt æquidi&longs;tantes, iam habe tur in tentum. Nam BE erit æqualis DF, & EA ip&longs;i FC. vnde &longs;equitur ita e&longs;&longs;e BE ad EA, vt DF ad FC.

34. primi.

Si verò AB CD non fuerint æquidi­&longs;tantes, concurrantin G, vt in &longs;ecunda fi­ gura, & quoniam BD EF &longs;unt æquidi­&longs;tantes, erit GB ad BE, vt GD ad DF. & componendo GE ad EB, vt GF ad FD. conuertendoquè BE ad EG, vt DF ad FG, rur&longs;us quoniam EF AC &longs;unt æquidi &longs;tantes; erit GE ad EA, vt GF ad FC, e­ritigitur ex æquali BE ad EA, vt DF ad FC.

2.&longs;exti.

18.quinti.

cor.4.quinti

Secent verò &longs;e&longs;e lineæ AB CD, vt in tertia figura, ob &longs;imi­litudinem triangulorum BGD EGF, it a erit BG ad GE, vt DG ad GF. & componendo BE ad EG, vt DF ad FG. e&longs;t verò GE ad EA, vt GF ad FC. ergo ex æquali BE ad EA erit, vt DF ad FC. quod demon&longs;trare oportebat.

ex 4. &longs;exti.

18. quinti.

2. &longs;exti.

LEMMA. II.

Sit A ad B, vt C ad D; rur&longs;us A ad E &longs;it, vt C ad F. Dico primùm A ad BE &longs;imul ita e&longs;&longs;e, vt C ad DF.

Quoniam enim A e&longs;t ad B, vt C ad D, erit conuertendo B ad A, vt D ad C. e&longs;t autem A ad E, vt C ad F; ergo ex &ecedil;­ quali B erit ad E, vt D ad F. quare componendo BE ad E, vt DF ad F. quoniam autem A e&longs;t ad E, vt C ad F; e rit conuertendo E ad A, vt F ad C. rur&longs;us igitur ex &ecedil;quali erit BE ad A, vt DF ad C. ac denique conuertendo A e­rit ad BE, vt C ad DF.

cor.4.quinti

22. quinti.

18. qninti.

cor.4.quinti

22. quinti.

Si verò fuerint quattuor magnitudines; vt adhue A (in ea­dem figura) ad G &longs;it, vt C ad H. &longs;imili­ ter o&longs;tendetur A ad omnes BEG &longs;imul &longs;umptas ita e&longs;&longs;e, vt C ad omnes &longs;imul DFH. &longs;umendo vt in &longs;ecunda figura BE pro vna tan ùm magnitudine, & DF pro alia; eruntque ex vtraque parte tres tantùm magnitudines; eritquè A ad BE &longs;imul, vt C ad DF &longs;imul, vt o&longs;ten&longs;um e&longs;t, dein de A ad G e&longs;t, vt C ad H, erit igitur A ad BEG &longs;imul, vt C ad DFH.

Pariquè ratione &longs;i quinque fuerint magnitudines, eodem modo tres mediæ iungatur &longs;imul, ita vttres &longs;int duntaxat magni tudines. & &longs;ic in infinitum. quod demon&longs;trare oportebat.

COROLLARIVM.

Ex hoc elici pote&longs;t. quòd &longs;i fuerint quotcun que magnitudi nes proportionales; & ali&ecedil; ip&longs;is numero æquales, & in eadem proportione, vt&longs;cilicet &longs;it (vt in prima figura) A ad B, vt C ad D, B verò ad E, vt D ad F. deinde vt E ad G, &longs;ic F ad H, & ita deinceps, &longs;i plures fuerint magnitudines, &longs;i­militer erit A ad omnes BEG &longs;imul &longs;umptas, vt C ad om­nes &longs;imul DFH.

Primùm quidem A e&longs;t ad B, vt C ad D. & quoniam ma gnitudines &longs;unt proportionales, ex &ecedil;quali erit A ad E, vt C ad F. &longs;imiliter A ad G, vt C ad H. Ex quibus &longs;equitur A ad BE &longs;imul ita e&longs;&longs;e, vt C ad DF. A verò ad omnes BEG &longs;imul, vt C ad omnes &longs;imul DFH. & ita &longs;i plures fue rint mag nitudines.

22. quinti.

LEMMA. III.

Sit triangulum ABC, cuiuslatus BC in quotcunque di­uidatur partes æquales BE ED DF FC. & a punctis EDF ip&longs;i AB equidi&longs;tanres ducantur EG DH FK. rur&longs;us à pun ctis GHK ip&longs;i BC &ecedil;quidi&longs;tantes ducantur GL HM KN. Dico triangulum ABC ad omnia triangula ALG GMH HNK KFC &longs;imul&longs;umpta eandem habere proportionem, quam habet CA ad AG.

Quoniam enim FK &ecedil;quidi&longs;tans e&longs;tip&longs;i DH; erit CF ad FD, vt CK ad KH. &longs;untque CF FD æquales; ergo & CK KH in­ter&longs;e &longs;unt æquales. &longs;imiliter propter lineas æquidi&longs;tantes FK DH EG, ita e&longs;t KH ad HG, vt FD ad DE; e&longs;t autem FD æqualis DE; eritigitur KH ip&longs;i HG æqualis. Pariquè ra­ tione o&longs;tendetur ob &ecedil;quidi&longs;tantes lineas DH EG BA, lineam HG ip&longs;i GA æqualem e&longs;&longs;e. Ex quibus patet CK KH HG GA inter &longs;e æquales e&longs;&longs;e. Quoniam autem trianguloru ABC kFC angulusad C e&longs;tvtrique communis; & ABC ip&longs;i kFC, & BAC ip&longs;i FKC æqualis, cum &longs;it Fk ip&longs;i AB æquidi&longs;tans; erit triangulum ABC ip&longs;i KFC &longs;imile. & quonian NK FC, & HN KF &longs;unt &ecedil;quidi&longs;tantes, erunt anguli KCFCkF angu lis HkN KHN &ecedil;quales; ac propterea reliquus CFK reliquo KNH &ecedil;qualis: latus verò CK lateri KH e&longs;t &ecedil;quale; erit igi­ tur triangulum KFC triangulo HNK &longs;imile, & &ecedil;quale. &longs;imi literquè o&longs;tendetur omnia triangula ALG GMH HNK KFC in ter&longs;e&longs;e &longs;imilia, & æqualia e&longs;&longs;e. & obid ip&longs;i ABC &longs;imilia e&longs;&longs;e. Fiat igit vt AC ad AG, ita AG ad alia O. &longs;imiliterv AC ad GH, ita GH ad P. rur&longs;usvt AC ad Hk, ita HK ad que deniquè vt AC ad Ck, ita CK ad R. & quoniam AG GH HK KC &longs;unt æquales, eadem AC ad vnamquamque ip&longs;arum ean­dem habebit proportionem, ergo eandem quoque habebit propo&longs;itionem AG ad O, vt GH ad P, & HK ad Q, & KC ad R. ac propterea lineæ OPQR inter &longs;e &longs;unt æquales. Atverò quoniam ita e&longs;t AC ad AG, vt AG ad O, & vt AC ad GH, ita GH, hoc e&longs;t AG ip&longs;i &ecedil;qualis, ad P. rur&longs;us vt AC ad HK, ita HK, hoc e&longs;t AG ad que ac tandem vt AC ad KC, ita KC, hoc e&longs;t AG ip&longs;i &ecedil;qualis, ad R. erit AC ad omnes con&longs;equentes &longs;imul &longs;umptas AG GH HK KC, hoc e&longs;t erit AC ad eandem AC, vt AG ad omnes &longs;imul OPQR. vnde &longs;equitur omnes &longs;imul OPQR ip&longs;i AG &ecedil;qua les e&longs;&longs;e. Itaque quoniam &longs;imilia triangula in dupla &longs;unt pro­portione laterum homologorum, erit triangulum ABC ad ALG, vt AC ad O. eodemquè modo erit triangulum ABC ad GMH, vt AC ad P. rur&longs;us ABC ad HNK, vt AC ad Q, & vt idem ABC ad KFC, ita AC ad R. triangulum igitur ABC ad omnes con&longs;equentes, videlicet ad omnia triam gula &longs;imul &longs;umpta ALG GMH HNK KFC, eritvt AC ad omnes &longs;imul OPQR. hoc e&longs;t ad AG. o&longs;ten&longs;um e&longs;t igitur, quod propo&longs;itum fuit.

2. &longs;exti.

1. lemma.

29. primi.

76. primi.

ex 17 quini.

ex præcedem ti lemmate

19.&longs;exti.

ex præcedem ti lemmate

PROPOSITIO. XIII.

Omnis trianguli centrum grauitatis e&longs;t in recta linea ab angulo ad dimidiam ba&longs;im ducta.

Sit triangulum ABC. & in ip&longs;o &longs;it AD ab angulo A ad dimi­diamba&longs;im BC ducta. o&longs;tendendum est, centrum grauitatis trianguli ABC e&longs;&longs;e in linea AD. Non &longs;it quidem, &longs;ed &longs;i fieri potest &longs;it punctum H. & ab ip&longs;o ducatur HI æquidi&longs;tansip&longs;i BC, quæ ip&longs;am AD &longs;ecet in I. Deinde diui&longs;a DC bifariam, idquè &longs;emper fiat, dones relinqua­tur linea Dw minor ip&longs;a HI. Diuidaturquè ip&longs;arum vtraque BD DC in partes æquales Dw; parte&longs;què in DC exr&longs;tentes &longs;int Dw wb bZ ZC; quibus re&longs;pondeant æquales partes DaazzO OB. & a &longs;ectionum punctis ducantur OE zG aL wM bK ZF æquidictan tes ip&longs;i AD. & connectantur EF Gk LM quæ nimirum ip&longs;i BC æquidistantes erunt. cùm enim &longs;int BD DC inter&longs;e equales, iti­dem OB ZC æquales; erit DO ip&longs;i DZ &ecedil;qualis. quare DO ad OB e&longs;t, vt DZ ad ZC. Quoniam autem EO FZ &longs;unt 1pd AD æquidi&longs;tantes, erit AE ad EB, vt DO ad OB; & vt DZ ad ZC, &longs;ic AF ad FC. atque DO ad OB e&longs;t, vt DZ ad ZC. erit igitur AE ad EB, vt AF ad FC. quare EF ip&longs;i BC e&longs;t æquidi&longs;tans, eodemquè modo o&longs;tendetur, ita e&longs;&longs;e AG ad GB, vt AK ad KC, & AL ad LB, vt AM ad MC. ex quib^{9} &longs;equitur LM GK EF non &longs;olùm ip&longs;i BC, verùm etiam inter­&longs;e&longs;e parallelas e&longs;&longs;e. &longs;ecct EF lineas Gz Kb in Xe. ip&longs;am verò AD in T. lineaquè GK &longs;ecet La Mw in Nd, & AD in Y. linea deniquè LM ip&longs;am AD in S di&longs;pe&longs;cat. Quoniam au tem Dw e&longs;t ip&longs;i HI æquidi&longs;tans, e&longs;tquè Dw minor quam HI, li nea wM ip&longs;i AL &ecedil;quidi&longs;tans ip&longs;am HI &longs;ecabir. ac propterea punctum H centrum grauitatis trianguli ABC extra paral­ lelogrammum DM reperitur. At verò quoniam LD DM &longs;unt para lelogramma, erunt LS aD inter &longs;e æquales, &longs;imili­ter SM Dw &ecedil;quales. &longs;untverò aD Dw &ecedil;quales: ergo & LS SM inter &longs;e &longs;unt &ecedil;quales. eademquè rarione NY Yd inter &longs;e­&longs;e, & ip&longs;is LS SM &ecedil;quales exi&longs;tent. quarelinea SY bifariam diuiditlatera oppo&longs;ita parallelogrammi MN. pariquè ratio­ne o&longs;tendetur lineam YT bifariam diuidere oppo&longs;ita latera parallelogrammi KX; lineamquè TD latera oppo&longs;ita paral- lelogrammi FO bifariam quoque diuidere. Itaque parallelogrà mi MN centrum grauitatis est in linea *uS. parallilogrammi verKX grouitatis centrum est in linea T*u. parallelogrammi autem FO in linea TD; magnitu linis igitur ex his omnibus parallelogrammi MN KX FO compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;t in recta linea S D. &longs;iv itaque punctum R. quod quidem erit centrum grauitatis figura LNGXEOZF eKdM. lungaturque; RH, & producatur, quæ ipsa wM &longs;ecet in P. ip&longs;iquè AD a puncto C æqui di&longs;tans ducatur CV, quip&longs;i RH occurrat in V. triangulum itaque ADC ad omnia triangu la ex AM MK kF FC de&longs;cripta &longs;imiliaip&longs;i ADC, hoc e&longs;t ad tria gula ASM M dK KeF FZC &longs;imul &longs;umpta eandem habet propor tionem, quam habet CA ad AM. &longs;iquidem &longs;unt AM MK kF FC æquales quia verò & triangulum ADB ad omnia ex AL LG GE EB de&longs;cripta triangula &longs;imilia ALS LGN GEX EFO eandem ha bet proportionem, quam ‘BA ad AL: & antecedentes &longs;imul ad omnes con&longs;equentes, hoc e&longs;t totum triangulum ABC ad on nia triangula &longs;imul &longs;umpta, quæ &longs;unt in AB, & in AC con&longs;ti­tuta, eandem habebit proportionem, quam habet AC AB &longs;i mul ad AM AL &longs;imul, quia verò ob &longs;imilitudinem triangulorum ABC ALM CA ad AM e&longs;t, vt BA ad AL; erit CA ad AM, vt CA BA &longs;imul ad AM AL &longs;imul. triangulum igitur ABC ad omnia prædicta triangula eandem habet proportionem quam habet CA ad AM. Atque CA ad AM maiorem habet proportionem quàm VR ad RH; e­tenim proportio ip&longs;ius CA ad AM e&longs;t eadem, quæ est totius VR adipsam R. p. quandoquidem triangula ACD MCw &longs;unt &longs;imilia. &longs;intque; AD & Mw &ecedil;quidi&longs;tantes, &longs;itquè propterea CA ad AM, vt CD ad Dw. & quoniam VR DC àlineis DR wp CV æquidi&longs;tantib^{9} diuiduntur; erit Cw ad wD, vt VP ad PR. & componendo CD ad Dw, vt VR ad RP. quare vt CA ad AM, ita VR ad RP. quia verò VR ad RP maiorem habet proportionem, quàm ad RH. maiorem quoque habebit proportionem CA ad AM, quàm VR ad RH. e&longs;t autem CA ad AM, vt triangulum ABC ad omnia triangula in lineis AC AB. (vt dictum e&longs;t) con&longs;tituta; ergo & triangulum ABC adprædicta triangula maio rem habet proportionem, quàm VR ad RH. Quare & diuidendo pa- rallelogramma MN kX FO hoc e&longs;t figura LNGXEOZF eK dM) ad circumrelicta triangula in lineis AC AB con&longs;tituta maiorem ha- bent proportionem, quam NH ad HR. linea igitur, quæ eandem habeat proportionem ad HR, quam parallelogramma MN kX FO ad circumrelicta triangula, maior erit, quàm VH Fiat itaquè in eademproportione QH ad HR, ut parallelogramma ad triangula; erit vtique QH maior, quam VH. Quoniam igitur e&longs;t magnitudo ABC, cuius centrum grauitatis est H, & ab ea magnitudo auferatur compo&longs;ita ex MN kX FO parallelogrammis; & magnitudi nis ablatæ centrum grauitatis e&longs;t punctum R; magnitudinis reliquæ ex circumrelictis triangulis compo&longs;itæ centrum grauitatis erit in recta li- nea RH ex parte H producta, a&longs;&longs;umptaquè aliqua vt, QH, quæ ad HR eam habeat proportionem, quam habet magnnudo ex parallelo­grammis MN KX FO con&longs;tans ad reliquum, hoc e&longs;t ad reli­qua triangula, ergo punctum Q centrum est grauitatis magnitudinis ex ip&longs;is circumrelictis triangulis compo&longs;itæ. quoa fieri non pote&longs;i aucta enim recta linea qk per Q ip&longs;i AD æquidistante in ed dem plano triam guli ABC, in ip&longs;a e&longs;&longs;ent omnia centra grauitatis trian­gulorum, hoc est in vtramque partem Qq Qk, centraquè grauitatis trianguli ALM, ac centrum magnitudinis ex vtri&longs;­què triangulis LGN MK d compo&longs;it&ecedil; in parte Qq e&longs;&longs;e deberent. centra verò grauitatis magnitudinis ex GEX KeF compo­&longs;it&ecedil;, ac magnitudinis ex. EBO FZC compo&longs;&longs;tæ, e&longs;&longs;ent in par te Qk, ita vt punctum Q magnitudinis ex omnibus trian­gulis compo&longs;itæ centrum e&longs;&longs;et grauitatis. quæ quiden&longs;unt om­nino ab&longs;urda. Quòd &longs;i ducta linea per Q, non fuerit etiam ip&longs;i AD &ecedil;quidi&longs;tans, eadem &longs;equentur in conuenien tia. Ma ni&longs;estum e&longs;t igitur; quod propo&longs;itum fuerat.

ex t. deci­mi.

2. &longs;exti.

2. &longs;exti.

34. primi.

3. lemma.

ex12.quinti

ex12.quinti

ex 4.&longs;exti

1. lemma.

8. quinti.

11. quinti.

8. quinti.

20. quinti add.

8.huius.

SCHOLIVM.

Id ip&longs;um vult ad huc Archimedes aliter o&longs;tendere. ob &longs;equem tem verò demon&longs;trationem hoc priùs cogno&longs;cere oportet.

LEMMA.

Si intra triangulum vni lateri &ecedil;quidi&longs;tans ducatur, ab op­po&longs;ito autem angulo intra triangulum quoquè recta ducatur linea, æquidi&longs;tantes lineas in eadem proportione di&longs;pe&longs;cet.

Hoc in &longs;ecundo no&longs;trorum plani&longs;ph&ecedil;riorum libro in ea parte o&longs;tendimus, vbi quomodo conficienda &longs;it ellip&longs;is, in&longs;tru mento à nobis inuento demon&longs;trauimus. hoc nempè modo, Sit triangulum ABC, ip&longs;iquè BC in­tra triangulum ducatur vtcumquè æ­quidi&longs;tans DE. à punctoquè A intra triangulum &longs;imiliter quocumque du­catur AF; quæ lineam BC &longs;ecet in F; lineam verò DE in G. Dico ita o&longs;&longs;e CF ad FB, vt EG ad GD. Quoniam enim GE FC &longs;unt æquidi&longs;tantes, erit triangulum AFC triangulo AGE æquiangulum, vt igitur AF ad AG, ita CF ad EG. ob ean demquè cauíam ita e&longs;t FA ad AG, vt FB ad GD. quare vt CF ad EG, ita e&longs;t FB ad GD. ac permutando, vt CF ad FB, ita EG ad GD. quod demon &longs;trare oportebat.

ex 4.&longs;exti

11.quinti.

16.quinti.

IDEM ALITER.

Sit triangulum ABC, ducaturquè AD ab angulo A ad dimidiamba&longs;im BC. Dico in linea AD centrum e&longs;&longs;e grauitatis trianguli ABC. N on &longs;it autem, &longs;ed &longs;i fieri pote&longs;t; &longs;it H. iunganturquè AH HB HC, & ED DF FE ad dimidias BA BC AC ducantur, &longs;ecetquè EF ip­&longs;am AD in M. & ip&longs;i AH æquidistantes ducantur EK FL. & iungantur KL LD Dk DH; &longs;ecetquè DH ip&longs;am KL in N. iungaturquè MN. Quoniam igitur triangulum ABC &longs;imile est triam gulo DFC, cùm &longs;it BA ip&longs;i FD æquidistans; &longs;iquidem &longs;unt late­ ra CA CB bifariam diui&longs;a, ideoquè &longs;it CF ad FA, vt CD ad DB. trianguliquè ABC centrum grauitatis est punctum H; & trianguli FDC centrum grauitatis erit punctum L. puncta enim HB intra vtrumquè triangulum &longs;unt &longs;imiliter po&longs;ita. etenim ad homologa latera angulos efficiunt æquales. hoc enim per&longs;picuum. est cùm enim &longs;int triangulorum ABC DFC homologa latera AC FC, AB FD, BC DC, &longs;intquè AH FL æquidi&longs;tantes; erit an­gulus LFC angulo HAC &ecedil;qualis. &longs;ed angulus CFD e&longs;t ip&longs;i CAB æqualis; reliquus igitur angulus LFD reliquo HAB æqualis exi&longs;tit. & quoniam ita e&longs;t CF ad FA, vt CL ad LH, cùm &longs;int FL AH &ecedil;quidi&longs;tantes. CF verò dimidia e&longs;t ip&longs;ius CA, erit & CL ip&longs;ius quoque CH dimidia. at CD ip&longs;ius CB dimidia exi&longs;tit; erit igitur DL ip&longs;i BH &ecedil;quidi&longs;tans. ac propterea angulus LDC e&longs;t ip&longs;i HBC &ecedil;qualis, & LDF ip&longs;i HBA &ecedil;qualis. cùm &longs;ittotus CDF toti CBA &ecedil;qualis; anguli verò ACH & HCB tam &longs;unt trianguli ABC, quàm FDC. Obeandem autem rationem trianguli EBD centrum grauitatis est pun- ctum K. &longs;imiliter enim o&longs;tendetur punctum K in triangu­lo EBD e&longs;&longs;e &longs;imiliter po&longs;itum, vt H in triangulo ABC. Quare magnitudinis ex vtri&longs;què triangulis EBD FDC compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;t in medietate lineæ kL. cum triangula EBD FDC &longs;int æqualia. &longs;unt enim in &ecedil;qualibus ba&longs;ibus BD DC, & in ij&longs;dem parallelis EF BC, &longs;iquidem e&longs;t AE ad EB, vt AF ad FC. quippè cùm latera AB AC &longs;int bifariam diui­&longs;a. medium veròip&longs;ius kL e&longs;t punctum N; cùm &longs;it KE ip&longs;i AH &ecedil;quidi&longs;tans, & ob id &longs;it BE ad EA, vt Bk ad kH. & vt BE ad EA, ita CF ad FA; vt autem CF ad FA, &longs;ic CL ad LH.quare vt BK ad KH, ita CL ad LH. Si autem hoc. æquidi- &longs;tans est BC ip&longs;i kL, & iuncta est DH, erit igitur BD ad DC, vt KN ad NL. D verò medium e&longs;t ip&longs;ius BC. ergo & N me­dium e&longs;t ip&longs;ius KL. Quare magnitudinis ex vtri&longs;què dictorum trian gulorum EBD & FDC compo&longs;itæ centrum grauitatis est punctum N. parallelogrammi verò AEDF centrum grauitatis e&longs;t punctum M,vbi &longs;imiliter diametri concurrunt, ac propterea magnitudinis ex omnibus triangulis EBD FDC vna cum parallelogramo AEDF compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;t in linea MN. Verùm triangulorum EBD FDC, &longs;imulquè parallelogrammi AEDF, hoc e&longs;t totius trianguli ABC grauitatis centrum est punctum H; linea igitur MN pro ducta tran&longs;ibit per punctum H. quod e&longs;&longs;e non pote&longs;t. etenim cùm &longs;it KN ip&longs;i BD æquidi&longs;tans; erit BK ad KH, vt DN ad NH: vtautem BK ad KH, ita e&longs;t BE ad EA, & vt BE ad EA, ita e&longs;t DM ad MA, cùm &longs;it EM ip&longs;i BD æquidi&longs;tans. erit igitur DM ad MA, vt DN ad NH. quare MN ip&longs;i AH e&longs;t &ecedil;quidi&longs;tans; ideoquè MN numquam cùm AH conueni­re pote&longs;t. Non est igitur punctum H centrum grauitatis trianguli ABC. quare non e&longs;t extra lineam AD. in ip&longs;i igitur exi&longs;tit. Quod demonitrare oportebat.

2.&longs;exti.

11.huius.

29. primi.

2. &longs;exti.

2.&longs;exti.

29. primi.

11. huius.

4.huius.

38. primi.

2.&longs;exti.

2.&longs;exti.

11.quinti.

2.&longs;exti. lemma.

*

11.huius.

*

A

SCHOLIVM.

Inquit Archimedes linea igitur MN producta tran&longs;ibit per pun­ctum H. quod e&longs;&longs;e non pote&longs;t, nempè, vt non ip&longs;amet linea MN, &longs;ed eius pars, &longs;iuead M, &longs;iue ad N producta cum H conue nireoporteat. cùm tamen ip&longs;amet linea MN per punctum H tran&longs;ire debeat. ita vt punctum H &longs;it inter puncta MN; hoc e&longs;t in linea MN, & non in eius parte producta. Nam &longs;i punctum H centrum e&longs;t grauitatis totius trianguli ABC. punctum verò N centrum grauitatis magnitudinis ex triangu lis EBD FDC compo&longs;it&ecedil;; atque punctum M centrum gra­uitatis parallelogrammi AEDF; oportet vt punctum H ita li­neam diuidat MN; vt eius partes magnitudinibus permuta­tim re&longs;pondeant. vt nimirum pars ad M ad partem ad N &longs;it, vt magnitudo ex triangulis EBD FDC con&longs;tans ad parallelo grammum AEDF. vt ex &longs;exta, & octaua huius propo&longs;itione per&longs;picuum e&longs;t. Quare punctum H in linea MN e&longs;&longs;e debe­ret; vt ip&longs;emet Atchimedes paulò &longs;uperiùs affirmauit; cùm in­ quit. ac propterea magnitudinis ex omnibus compo&longs;itæ contrum grauita­tis e&longs;t in linea MN. & non dixit in eius parte producta. Quodiv ca vel deldum e&longs;t verbum illud producta, tanquam ab aliquo additum, vel ideo tamen hoc dixi&longs;&longs;e voluit Archimedes, vt o­&longs;tenderet lineam MN nullo modo (etiam &longs;i produceretur) cum H conuenire po&longs;&longs;e.

A

*

PROPOSITIO. XIIII.

Omnis trianguli centrum grauitatis e&longs;t punctum in quo rectæ lineæ ab angulis trianguli ad dimidia later a ductæ concurrunt.

Sit triangulum ABC, & ab angulo A ducatur AD ad dimi­diam BC. BE verò ab angulo B ad dimidiam AC. qu&ecedil; quidem line&ecedil; AD BE &longs;einuicem &longs;ecent in pum cto H. Quoniam igitur centrum grauita­tis trianguli ABC est in vtraque linea AD BE; hoc enim demonstratum e&longs;t in pr&ecedil;cedenti. erit vtique centrum graui­tatis, vbilineç AD BE &longs;e inuicem &longs;ecant. &longs;ecant verò &longs;e&longs;e in H. ergo punctum H centrum e&longs;t grauitatis trianguli ABC. quod demon&longs;trare oportebat.

SCHOLIVM.

Similiter &longs;i ducta fuerit CH, & producta, bifariam &longs;ecaret AB. In hac enim linea e&longs;&longs;et centrum grauitatis trianguli; cem trum verò e&longs;t in linea ab angulo ad dimidiam ba&longs;im ducta: ergo hæc linea ab angulo C ad dimidiam AB ducta e&longs;&longs;et. Præterea &longs;i linea à puncto C ad dimidiam AB ducta non tran &longs;iret per H; e&longs;&longs;et vtique in hac linea centrum grauitatis; &longs;ed cen­trum quoque grauitatis e&longs;t in linea AD, & in linea BE, ut in H; vnius igitur figur&ecedil; plura darentur centra grauitatis. quod fieri non pote&longs;t. quod quidem, cùm &longs;it in con ueniens, nos in no&longs;tro Mechanicorum libro dari non po&longs;&longs;e &longs;uppo&longs;uimus. Quare linea CH in directum ducta, bifariam &longs;ecaret AB. quod quidem paulò infra aliter quoque o&longs;tendemus, nonnul lis prius demon&longs;tratis; quæ Archimedes ob &longs;equentem demon­&longs;trationem, tanquam demon&longs;trata &longs;upponit. Vult enim Ar­chimedes, po&longs;tquam inuenit centrum grauitatis cuiu&longs;libet trianguli, centrum quoque grauitatis quærere trapetij duo la­tera &ecedil;quidi&longs;tantia habentis. quod e&longs;t quidem pars trianguli, & tanquam fru&longs;tum a triangulo ab&longs;ci&longs;&longs;um. &longs;upponitquè den trum grauitatis cuiu&longs;libet trianguli e&longs;&longs;e in recta linea ba&longs;i du cta &ecedil;quidi&longs;tante, quæ latera ita diuidat, vt partes ad uerticem &longs;int reliquarum partium duplæ. quod quidem ortum ducit ex cognitione alterius theorematis o&longs;tendentis centrum gra- uitatis cuiu&longs;libet trianguli e&longs;&longs;e in recta linea ab angulo ad di­midiam ba&longs;im ducta (vt Archimedes demon&longs;trauit) & in&longs;u­per in eo puncto, quod dictam lineam diuidatita, vt pars ad angulum reliqu&ecedil; ad ba&longs;im &longs;it dupla. Quare hoc prius ita o&longs;tem demus.

13.huius.

PROPOSITIO.

Omnis trianguli centrum grauitatis e&longs;t punctum in recta linea ab angulo ad dimidiam ba&longs;im ducta exi&longs;tens, quod li­neam diuidat, ita vt poitio ad angulum reliquæ ad ba&longs;im, &longs;it dupla.

Sit triangulum ABC, in quo ab an gulo A ad dimidiam ba&longs;im BC re­cta ducatur linea AD. Ducaturquè ab angulo B ad dimidiom ba&longs;im AC linea BE, quæ&longs;ecet AD in F. Et quoniam centrum grauitatis triangu­ li ABC e&longs;t punctum F; o&longs;tendendum e&longs;t lineam FA ip&longs;ius FD duplam e&longs;­&longs;e. iungatur FC. quoniam enim AE e&longs;t equalis ip&longs;i EC, erit triangulum ABE triangulo EBC æquale, cùm &longs;int &longs;ub eadem altitudine. Ob eandemquè cau&longs;am triangulum AFE triangulo EFC exi&longs;tit æquale. &longs;i igitur à triangulo ABE auferatur triangulum AFE, & à triangulo EBC triangulum auferatur EFC; relinquetur triangulum ABF triangulo BFC æquale. Rur&longs;us quoniam BD e&longs;t æqualis ip&longs;i DC; erit trian­ gulum BFD triangulo DFC æquale, &longs;iquidem candem ha­bentaltitudinem. duplum igitur e&longs;t triangulum BFC triangu­li BFD. Quare & triangulum ABF trianguli BFD duplum exi&longs;tit. quia verò triangula ABF FBD in eadem &longs;unt altitudi ne, idcirco &longs;e&longs;e habebunt, vt ba&longs;es AF FD. atque triangulum ABF. duplum e&longs;t ip&longs;ius FBD; ergo portio AF ip&longs;ius FD dupla exi&longs;tit. quod demon&longs;trare oportebat.

14.huius.

1.&longs;exti.

1.&longs;exti.

1.&longs;exti.

ALITER.

Sit rur&longs;us triangulum ABC, & AD BE ab angulis ad di midias ba&longs;es ductæ &longs;int erit vtique punctum, F (vbi &longs;e in ui cen fecant) centrum grauita tis triangulb ABC. Drco AF a­p&longs;ius FD duplam e&longs;&longs;e. Iungatur DE. Quoniam enim BC AC in punctis DE bifariam &longs;ecantur; erit CD ad DB, vt CE ad EA. linea igitur DE ip&longs;i AB e&longs;t æquidi&longs;tans. quare trian­gulum ABC &longs;imile e&longs;t triangulo EDC. ac propterea ita e&longs;t BC ad CD, vt AB ad DE. e&longs;t autem. BC dupla ip&longs;ius CD (&longs;iquidem punctum D bifariam diuidit BC) erit igitur AB dupla ip&longs;ius DE. At vero quoniam AB DE &longs;unt parallelæ, erit triangulum AFB triangulo EFD &longs;imile. & vt AB ad ED, ita AF ad FD, e&longs;t autem AB ip&longs;ius ED dupla, ergo AF ip&longs;ius FD dupla exi&longs;tit. quod demon&longs;trare oportebat.

14. huius.

2. &longs;exti.

4. &longs;exti.

4.&longs;exti.

Exijs, quæ demon&longs;trata &longs;unt, o&longs;tendemus, quod paulò an te propoiuimus, nempè cùm lineæ AD BE bifariam &longs;ecent BC CA. Dico lineam CF productam bifariam quoque &longs;e­care ip&longs;am AB.

Producatur enim (ijsdem po&longs;itis) CFGH; quæ lineam AB &longs;ecetin G. & à puncto B ip&longs;i AD æquidi&longs;tans ducatur BH. quæ ip&longs;i CG occuriat in H. Quoniam igitur FD, e&longs;t i­p&longs;i BH &ecedil;quidi&longs;tans, erit CD ad DB, vt CF ad FH. CD ve­rò e&longs;t æqualis BD; ergo CF ip&longs;i FH æqualis exi&longs;tit. ac propterea CH dupla e&longs;t ip&longs;ius (F. At ve­rò quoniam ob &longs;imilitudinem triangulorum CBH CDF, ita e&longs;t HC ad CF, vt BH ad DF; erit & BH ip&longs;ius FD duplex. verùm & AF (ex proximè demon&longs;tratis) ip&longs;ius FD duplex exi&longs;tit. erunt igitur BH FA inter &longs;e &ecedil;quales. Quoniam autem BH e&longs;t &ecedil;quidi&longs;tans ip&longs;i AF, æquiangula erunt triagula GBH GAF. quare vt BH ad AF, ita BG ad GA, quia verò BH e&longs;t ip&longs;i AF æqualis; erit & BG ip&longs;i GA æqualis. ergo recta li­nea EFG bifariam diuidit AB. quod demon&longs;trare oporte­bat.

2. &longs;exti.

ex 4.&longs;exti

Reliquum e&longs;t, vt ob &longs;equentem dem on&longs;trationem alteram propo&longs;itionem o&longs;tendamus.

PROPOSITIO.

Centrum grauitatis cuiu&longs;libet trianguli e&longs;t in recta linea ba&longs;i ducta æquidi&longs;tante, quæ latus ita diuidat, vt pars ad an­gulum reliquæ ad ba&longs;im &longs;it dupla.

In trianagulo enim ABC ducta &longs;it DE ba&longs;i BC æquidi&longs;tans, quæ latus AB diuidatin D, ita vt DA ip&longs;ius DB &longs;it duplex. Dico in linea DE centrum e&longs;&longs;e grauitatis triangu li ABC. Ducatur ab angulo A ad dimidiam BC linea AF, quæ di­ uidat DE in G. erit AD ad DB, vt AG ad GF, ac propterea erit AG ip&longs;ius GF dupla. punctum er go G centrum e&longs;t grauitatis trian­guli ABC. Quare con&longs;tat centrum e&longs;&longs;e in linea DE. quod demon&longs;tra­re oportebat

2. &longs;exti.

COROLLARIVM.

Ex hoc elici pote&longs;t centrum grauita tis cuiu&longs;libet trianguli e&longs;&longs;e in medio ductæ lineæ ba&longs;i æquidi&longs;tantis, qu&ecedil; latus diui­datita, vt portio ad verticem &longs;it reliqu&ecedil; ad ba&longs;im dupla.

E&longs;t enim DG ad GE, vt BF ad FC. &longs;unt verò BF FC æ­quales; ergo & DG GE inter &longs;e &longs;unt æquales. quare grauita­tis centrum G e&longs;t medium line&ecedil; DE.

lemm.2. der &longs;tratic13.hi

PROPOSITIO. XV.

Omnis trapezij duo latera inuicem habentis æ­quidi&longs;tantia centrum grauitatis e&longs;t in recta linea, quæ latera æquidi&longs;tantia bifariam &longs;ecta coniungit; ita diui&longs;a, vt ip&longs;ius portio terminum habens mino rem parallelam bifariam diui&longs;am ad reliquam por­tionem eandem habeat proportionem, quam ha bet vtraque &longs;imul, quæ &longs;it æqualis duplæ maioris parallelarum cum minore ad duplam minoris cum maiore.

Sit trapezium ABCD habens latera AD BC parallela. linea verò EF bifariam diuidat AD BC. Quòd igitur in linea EF &longs;it cen trum grauitatis trapezii, per&longs;picuum est. productis enim CDG FEG BAG, liquet in idem punctum, putà G concurrere. propterea quòd cùm &longs;it AD æquidi&longs;tans ip&longs;i BC, nece&longs;&longs;e e&longs;t proportionem ip&longs;ius BA ad AG, ip&longs;iusquè FE ad EG, & CD ad DG, quæ ni­mirum in omnibus eadem e&longs;t, in vnum & idem punctum terminare. eritque; trianguli GBC centrum grauitatis in linea GF. &longs;imiliterque trianguli AG D centrum grauitatis in linea EG. ergo reliqui trapezii ABC centrum grauitatis erit in linea EF. iungatur itaque BD, quæ int æquain punctis KH diuidatur. ac per ea ducantur LHM NkTBC æquidi&longs;tantes; quæ lineam EF in punctis RS di&longs;pe&longs;cant lunganturque DF BE, &longs;ecetquè DF lineam LM in X. ip verò EB &longs;ecet NT in O. Iungaturquè OX, quæ lineam EF P &longs;ecet. erit itaque trianguli DBC centrum grauitatis in linea H cùm &longs;it HB tertia pars ip&longs;ius B D; &longs;itquè propterea DH ip&longs;i HB dupla. & per punctum H ducta &longs;it ba&longs;i BC æquidi&longs;tans M e&longs;t autem centrum quoque grauitatis trianguli DBC in linea DF; q e&longs;t ab angulo D ad dimidiam BC ducta. Quare dicti triang centrum grauitatis est punctum X. Eademquè ratione cùm &longs;it D tertia pars ip&longs;ius DB, ac proptcrea &longs;it BK ip&longs;ius KD dup &longs;itquè KN æquidi&longs;tans ip&longs;i AD; erit centrum grauitatis tri guli ABD in linea KN; idem verò centrum reperitur quo in linea BE, cùm &longs;it ab angulo B ad dimidiam AD duc ergo punctum O, vbi &longs;e inuicem &longs;ecant, centrum e&longs;t grauitatist guli ABD. magnitudinis igitur ex vtri&longs;que triangulis ABD BI compo&longs;itæ, quæ e&longs;t trapezium ABCD, centrum grauitatis est in rect nea OX. dicti autem trapezii centrum gauitatis est etiam in li­nea EF, quare trapezii ABCD centrum grauitatis est punctum P. At verò triangulum BCD ad ABD proportionem habet eam, quam OP ad PX. cùm &longs;int puncta OX triangulorum centla graui tatis, ac punctum P vtrorumque commune centrum. Sed vt triangulum BDC adtriangulum ABD, ita e&longs;t quoque ba&longs;is BC ad ba&longs;im AD. cùm triangula eandem habeant altitudinem, &longs;iquidem &longs;unt in ijsdem parallelis AD BC. quare vt BC ad AD, ita OP ad PX. Sed quoniam anguli RPO SPX ad ver­ticem &longs;unt &ecedil;quales, & angulus PRO ip&longs;i PSX, veluti angulus ROP angulo PXS e&longs;t &ecedil;qualis, erit triangulum OPR triangu lo XPS &longs;imile; quare vt OP ad PX, &longs;ic PR ad PS. e&longs;t autem BC ad AD, vt OP ad PX; vt igitur BC ad AD, ita RP ad PS. & antecedentium dupla, duæ &longs;cilicet BC ad AD, vt duæ PR ad PS. & componendo duæ BC cum AD ad AD; vt duæ PR cum PS ad PS. & ad con&longs;equentium dupla, vt &longs;cilicet duæ BC cum AD ad duas AD, ita duæ PR cum PS ad duas PS. dictum e&longs;t autem BC ad AD ita e&longs;&longs;e, vt PR ad PS. quare conuerrendo AD ad BC erit, vt PS ad PR. & antecedentium dupla. hoc e&longs;t duæ AD ad BC, vt duæ PS ad PR. Itaque in eadem &longs;unt proportione duç BC cum AD ad duas AD, vt du&ecedil; PR cum PS ad duas PS. &longs;icut verò du&ecedil; AD ad BC, ita du&ecedil; PS ad PR. antecedentes igitur ad &longs;uas &longs;imul con&longs;equentes in eadem erunt proportione. Quare &longs;icut duæ BC cum AD ad duas AD cum BC, ita duæ RP cum PS ad duas P S cum PR, verùm duæ quidem RP cum PS e&longs;t vtraque &longs;imul SR RP. bis enim a&longs;&longs;umitur PR, &longs;emel verò PS. Cum autem lineæ DH ES à lineis diuidantur &ecedil;quidi&longs;tantibus ED OT HM, erit DK ad KH, vt ER ad CS; kD verò e&longs;t æqualis KH, erit ER ip&longs;i RS &ecedil;qualis. erit igitur ER cum RP, hoc est PE ip&longs;is SR RP &ecedil;qualis. duæ verò PS cum PR e&longs;t vtraque PS SR. bis enim a&longs;­&longs;umitur PS, &longs;emel què PR. & quoniam FS e&longs;t &ecedil;qualis ip&longs;i SR. quod quidem eodem modo o&longs;tendetur, cùm &longs;it FS ad SR, vt BH ad Hk. erit FS cum SP, hoc est PF ip&longs;is PS SR æqualis. Quare ita &longs;ehabet PE ad PF, vt duæ BC cum AD ad duas AD cum BC. Centrum igitur grauitatis P trapezij ABCD in linea e&longs;t EF, quæ coniungit parallelas AD BC bifariam di ui&longs;as; ita vt pars PE, quæ e&longs;t ad minorem parallelam AD reliquampartem PF eam habet proportionem, quam du ip&longs;ius BC, quæ e&longs;t maior æquidi&longs;tautium, vna cum min AD, ad duplam minoris AD cum maiore BC, ergo demonsta &longs;unt, quæ propo&longs;ita fuerant.

ex 2.&longs;

13.hu

8. huius.

ex proxi­me demon &longs;tratis.

* 13. huius.

6. hu

1. &longs;e.

15. p

29. p

ex 4.

11. que

18.

corol quint

cor.2 ma ahuius

1. l. in 13

SCHOLIVM.

Græcus codex po&longs;t ea verba, cùm &longs;it HB tertia pars ip&longs;ius Z habet kai dia tou_ q samiou w_aza)lllos ta) ba\sei o)ux ta_s a( mq, ququidem verba illa ou)k ta\s perperam leguntur; quorum lponerem aomi\na e)si\, ita vt &longs;int hoc modo re&longs;tituenda, ka dia same_iou w_aza/lllws ta_ ba\sei aome\na isi\ a( mq.

*

Hæc &longs;unt, quæ de centro grauitatis figurarum rectiline Archimedes &longs;cripta reliquit. Ex quibus maxima certè vtil habetur; neque ampliùs de rectilineis figuris Archimedes p tractare voluit. ex dictis enim alia omnia dependent. Nan tra grauitatis rectilinearum figurarum, quæ æquales angu lateraque æqualia habent, ex his in uenire poterimus. quæ dem figur&ecedil; in circulo in&longs;cribi po&longs;&longs;unt. Quod &longs;anè Federi Comandinus in eius libro de centro grauitatis &longs;olidorum prioribus propo&longs;itionibus præ&longs;titit. aliaquè nonnulla, vttragrauitatis rectilinearum figurarum in ellip&longs;i, deindè ipcirculi, & ellip&longs;is centra grauitatis in uenit. omne&longs;què dem &longs;trationes in ijs, quæ in hoc libro iam demon&longs;trata &longs;unt, dauit. præterea ex his etiam idem Commandinus in com tarijs libri Archimedis de quadratura paraboles, (quo ad p xim) grauitatis centrum cuiu&longs;libet figur&ecedil; rectilineæ adin nit. Quod quidem nos quoque, vt initio polliciti fuimus, nullis mutatis idem o&longs;tendemus. hoc prius &longs;uppo&longs;ito.

Triangula in eadem ba&longs;i con&longs;tituta eam inter &longs;e proponem habent, quam eorum altitudines.

Hoc autem demon&longs;tratum e&longs;t ab excell enti&longs;simis viris, ri&longs;què Euclidis interpretibus, Federico Commandino, & Cl &longs;tophoro Clauio; qui hanc propo&longs;itionem po&longs;t primam ti libri Euclidis demon&longs;trarunt.

PROBLEMA.

Cuiu&longs;libet rectiline&ecedil; figur&ecedil; centrum grauitatis inuenire.

Triangulorum centrum grauitatis iam ab Archimede de­mon&longs;tratum e&longs;t.

Sit itaque primùm quadri laterum ABCD, cuius opor­teat centrum grauitatis inue nire. Ducatur AC, quæ qua drilaterum in duo triangula ABC ACD diuidet. à puncti&longs;­què BD ad AC perpendicu lares ducantur BE DF. In­ueniantur deinde ex dictis cem tra grauitatis triangulorum ABC ACD. &longs;intquè puncta GH. iungaturquè GH, quæ diuidatur in K, ita vt GK ad KH &longs;it, vt DF ad BE. Dico punctum K centrum e&longs;&longs;e grauitatis quadrilateri ABCD. Quoniam enim triangu­la ABC ACD in eadem &longs;unt ba&longs;i AC, erunt inter &longs;e&longs;e, vt al­titudines. quare triangulum ACD ita &longs;e habet ad triangulum ABC, vt DF ad BE. hoc e&longs;t GK ad KH. punctum ergo K cem trum e&longs;t grauitatis magnitudinisex vtril què triangulis ABC ACD compo&longs;itæ; hoc e&longs;t quadrilateri ABCD.

ex 6.h

Sit autem pentagonum ABCDE. iunganturquè AC AD. inueniaturquè triangu li ABC centrum grauitatis H. quadrilateri verò ACDE ex proximè demom &longs;tra tis cen­trum grauitatis inueniatur Iam vtique con&longs;tat (du­cta HK) centrum grauita tis totius ABCDE in linea HK exi&longs;tere. Rurilus trianguli ADE centrum inueniatur F quadrilateri verò ADCB punctum G. iungaturquè GF. eeodem modo centrum grauitatis totius ABCDE in linea F&longs;ed e&longs;t quoque in linea HK, ergo vbr&longs;e inuicem &longs;ecant, vt L, centrum erit grauitatis pentagoni ABCDE.

In hexagonis &longs;imiliter. vt ABCDEF iungantur AC AE, deinceps inuenia tur trianguli ABC centrum grauitatis G, pentagoni verò ACDEF ex dictis cen trum &longs;it H. ductaquè GH centrum grauitatis totius ABCDEF erit in linea GH &longs;imiliter centrum grauita­tis trianguli AFE &longs;it K, pem tagoni verò AEDCB &longs;it L, iunctaquè KL, erit centrum gr uitatis totius hexagoni in linea KL. verùm e&longs;t etiam in lin GH. ergo errt in M. in quo GH KL &longs;e inuicem &longs;ecant.

Nequè aliter in heptago no ABCDEFG, in quo du cantur BG CE. trianguli verò ABG centrum graui­tatis &longs;it H. hexagoni autem GBCDEF, &longs;it K. deinde trianguli CDE centrum gra uitatis &longs;it L, hexagoni ve­rò CEFGAB &longs;it M. iun­cti&longs;què HK ML, eadem ra tione centrum grauitatis totius heptagoni erit in vtraquè linea Hk LM. ergo erit in

*

Eodemquè pror&longs;us modo in octagono, & in alijs demcfiguris centrum graui ta tis inuenietur. quæ quidem facere portebat.

Curautem hoc modo centra grauitatum in præfatis figu­ris po&longs;itione tantùm, & non determinatè ea in determinata, linea, & in tali &longs;itu exi&longs;tere inuenerimus, vt in parallelogram mis & in triangulis factum fuitab Archimede; explicabitur in &longs;ecundo libro po&longs;t tertiam proportionem; vbi o&longs;tendemus, in quibus figuris determinatè inueniri pote&longs;t centrum graui­tatis.

Antequam autem finem primolibro imponamus, reliquum e&longs;t; vt ea quæ in præfatione &longs;uppo&longs;uimus, o&longs;tendamus. pri­mùm què quando &longs;ecundùm rectam lineam aliqua diuiditur figura per centrum grauitatis, aliquando diuidi in partes &longs;em per &ecedil;quales, & aliquando in partes inæquales.

PROPOSITIO.

Figura dari pote&longs;t, qu&ecedil; per centrum grauitatis recta li­nea diui&longs;a, &longs;emperin partes diuidatur æquales.

Sit parallelogrammum ABCD, cuius centrum gra­uitatis E. Ducaturquè per E vtcunque; linea GEF, qu&ecedil; vel diameter e&longs;t, vel min^{9}. &longs;i e&longs;t diameter, iam con&longs;tat parallelogrammum in duo &ecedil;qua e&longs;&longs;e diui&longs;um. Si verò non e&longs;t diameter, ducantur diametri AC BD, quæ per E tran&longs;ibunt. Quoniam igitur AF e&longs;t æqui­diftans ip&longs;i CG, eritangulus EAF ip&longs;i ECG, & EFA ip&longs;i EGC æqualis, e&longs;t autem AEF ip&longs;i GEC ad verticem æqualis, latusque; AE ip&longs;i EC æquale; erit triangulum AEF triangulo CEG &ecedil;qua le. eodemquè modo o&longs;tendetur triangulum FEB triangulo EGD. & triangulum AED ip&longs;i BEC æquale. Ex quibus patet. figuram ex tribus triangulis compo&longs;itam, hoc e&longs;t figuram FGDA ip&longs;i FGCB æqualem e&longs;&longs;e. diuiditurergo parallelogran­mum à linea per centrum grauitatis ducta in partes &longs;em perç­quales. quod demon&longs;trare oportebat.

34.primi

29. primi

15. primi

Hoc idem multis alijs figuris accidet, vt pentagonis, he gonisæquiangulis, & æquilateris, & alijs.

PROPOSITIO.

Figura dari pote&longs;t, quæ per centrum grauitatis recta li diui&longs;a, non &longs;emper in partes diuidatur &ecedil;quales.

Habeat triangulum ABC latera AB AC æqualia. trian guliverò centrum grauitatis &longs;it D. à quo ip&longs;i BC &ecedil;quidi&longs;tans Ducatur FDG. Dico partem AFG minorem e&longs;&longs;e parte BFGC. ducatur ADE, quæ bifariam BC diuidet. & à puncto G ip&longs;i AE &ecedil;quidi&longs;tans ducatur HGK. compleanturque figur&ecedil; EH KF. Quoniam enim FG &ecedil;quidi&longs;tans e&longs;t ip&longs;i BC, erit FD ad DG, vt BE ad E& e&longs;t BE ip&longs;i EC æqualis. eritigitur FD ip&longs;i DG &ecedil;qua vt etiam paulò ante 15. huius o&longs;tendimus. quare FG ip DG dupla. e&longs;t. ac propterea parallelogrammum FK dupi e&longs;t parallelogrammi DK. quia verò AD ip&longs;ius DE du exi&longs;tit, erit quoquè parallelogrammum DH ip&longs;ius DK plum. Quare DH ip&longs;i FK e&longs;t æquale. At verò quoni FG dupla e&longs;t ip&longs;ius DG. erit triangulum AFG parallelog mo DH æquale. triangulum igitur AFG parallelogFK e&longs;t æquale. Quare pars AFG parte BFGC minor &longs;tit. quod demon&longs;trare oportebat.

ex 13. hui'

lemma an­te &longs;ecundam demon&longs;tra­tionem 13 bu ius.

ex 41.pri. mi.

Hinc per&longs;picuum e&longs;t, eandem figuram per centrum gra tatis diui&longs;am, aliquando in partes in æquales, aliquando in tes æquales diuidi po&longs;&longs;e. in partes in&ecedil;quales iam o&longs;ten&longs;um hocaccidere perlineam FG. in partes verò æquales patet pe neam ADE, quæ triangulum ABC in duo &ecedil;qua diuidi. t gulum enim ABE triangulo: AEC e&longs;t &ecedil;quale, cùm &longs;inteadem altitudine, ba&longs;e&longs;què BE EC inter &longs;e &longs;int æquales.

1. &longs;exti.

Adhuc (veluti initio quoque diximus) &longs;i fuerit prisma, vt AB, cuius altera ba&longs;is &longs;it AC. tale verò &longs;it prisma, vt pl mum AC planis CH CK &c. &longs;it erectum. &longs;it autem ip&longs;ius ba&longs;is AC centrum grauitatis E. Dico &longs;i prima &longs;u&longs;pendatur ex pu­ cto E, ba&longs;im AC horizonti æquidi&longs;tantem permanere. vt co gno&longs;camusea, quæ his libris pertractantur, ad praxim po&longs;&longs;e reduci. & ne aliquid ab&longs;que demon&longs;tratione confirmatum re linquamus. hoc quoque o&longs;tendemus. hoc pacto.

Primùm quidem exijs, quæ demon&longs;trata &longs;unt, rectilineæ figuræ AC centrum granitatis inueniatur E. eodemquè mo do figuræ BD centrum grauitatis &longs;it F. Iungaturquè EF, quæ bifariam diuidatur in G. Iam patet punctum G cen­trum e&longs;&longs;e grauitatis pri&longs;matis AB, ex octaua propo&longs;itione Fe­derici Commandini de centro grauitatis &longs;olidorum, & ex corol lario quintæ propo&longs;itionis eiu&longs;dem libri, lineam EF late­ribus AD CB &ecedil;quidi&longs;tantem e&longs;&longs;e. quoniam autem plana CH CK ad rectos &longs;untangulos plano AC, erit CB eorum commu nis&longs;ectio eidem plano AC perpendicularis. acpropterea EF ip&longs;i CB æquidi&longs;tans plano AC perpendicularis exi&longs;tit. Itaque intelligatur &longs;olidum AB ex E &longs;u&longs;pen&longs;um; tunc ex ma propo&longs;itione de libra no&longs;trorum mechanicorum pon AB ex E &longs;u&longs;pen&longs;um numquam manebit, ni&longs;i recta EG fu horizonti perpendicularis. Quando autem EF erit horizc ti perpendicularis, erit planum AC horizonti æquidi&longs;tan tunc. enim EF tum horizonti, tum plano AC perpendiculexi&longs;tet. Inuento igitur centro grauitatis E ip&longs;ius ba&longs;is A &longs;i AB &longs;u&longs;pendatur ex E, linea EGF in centrum mundi to det; planumquè AC horizonti erit æquidi&longs;tans. quod de&longs;trare oportebat.

19. v mi.

14.vndeci mi.

PRIMI LIBRI FINIS.

GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS.

In Secundum Archimedis æqueponderan­tium Librum.

PRÆFATIO.

Secundus Archimedisliber, vtinitio primi libri præfati &longs;umus, &longs;ubtili&longs;&longs;ima theo­remata &longs;peculatur. Vultenim Archimedes inue&longs;tigare centrum grauita tis plani coni­cæ&longs;ectionis, quæ parabole pa&longs;&longs;im vocatur. quamuis Archimedes alio nomine, ac po­tiùs de&longs;criptione quadam &longs;ectionem hanc nun­cuparit: veluti portio recta linea rectangulique; coni&longs;ectione com tem ta. Refert enim Eutocius A&longs;calonita in principio &longs;ui commen­tarij in libros conicorum Apollonij Perg&ecedil;i, ex &longs;ententia Ge­mini (cui Pappus etiam ex Ari&longs;t&ecedil;i &longs;ententia a&longs;&longs;entire videtur) quòd qui ante Apoll onium fuerunt, perfectam, & ab&longs;olutam conorum cognitionem non habuerunt; inter quos re&longs;po&longs;uit Archime de. Nam inquit conum de&longs;i nientes, ip&longs;um per rectam guli trianguli circumuo­lutionem manente vno eorum, quæ circa rectum angulum &longs;unt, latere con&longs;i­derarunt. vt habetur in definitionibus Euclidis vndecimi libri elem en­torum. vt Conus ABC fit ex circumuoluto triangulo rectangulo ADC. conus verò EBC ex triangulo EDC, & conus FBC ex rectangulo triangulo FDC. & &longs;i AD fuerit i­ p&longs;i DC æqualis, conus ABC vocabit rectan­gulus. nam vtcumquè ducto plano per axem, quod triangulum faciat ABC; erit angulus BAC ad coniverticem rectus: &longs;iquidem DAC recti di midius exi&longs;tit, veluti DAB. pari ratione &longs;i ED fuerit ip&longs;a DC minor; erit conus EBC obtu&longs;i angulus:nam ducto per axem plano, habebit triangulum EBC angulum ad verticem coni BEC obtu&longs;um; cùm &longs;it BEC maior BAC. exi&longs;tenteautem FD ip&longs;a DC maiori, co nus FBC acutiangulus nuncupabitur; quoniam triangulum per axem FBC angulum ad verticem coni F acutum po&longs;&longs;ide bit; &longs;iquidem minor e&longs;t BFC, quam BAC. Refert deinde, quòd vnumquemquè horum conorum eo­dem modo pi&longs;ci &longs;ecue­ runt; vt &longs;it rectangu­lus conus ABC; trian gulum verò per axem &longs;it ABC. in latere au­tem AC quoduis &longs;u­matur punctum D; ducaturquè DE ad AC perpendicularis; & per DE ducatur pla num plano ABC ere ctum, quod quidem conum &longs;ecet, &longs;ectio autem &longs;it FDG. qu&ecedil; &longs;anè e&longs;t &longs;e ctio, quæ abip&longs;is vocatur rectanguli coni &longs;ectio, quippè quæ &longs;i intelligatur terminata recta linea FG, nuncupa tur portio recta linea, rectangulique coni &longs;ectione contenta.

3. primi co mcorum A pol.

21. primi.

Si verò conus ABC fuerit obtu &longs;iangulus, &longs;itquè triangulum per axem ABC, eo­dem modoà quo­uis puncto D, du cta DE ad re­ctos angulos ip&longs;i AC, acper DE ducto plano ad planum ABC erecto, quod conum &longs;ecet, vt FDG; erit FDG obtu&longs;ianguli coni &longs;ectio, quæ vnà cum recta FG vocatur por­tio recta linea, obtu&longs;ianguliquè coni &longs;ectione contenta.

Similiter exi&longs;tente co­ no acutiangulo ABC, cuius triangulum per a­xem &longs;it ABC. & à puncto D ducta &longs;it DE perpen­dicularis ip&longs;i AC, du­ctoquè plano per DE ad planum ABC erecto, e­rit DFEG acutianguli coni &longs;ectio.

Apollonius au-­tem Perg&ecedil;us, qui ab­&longs;oluti&longs;&longs;ima commenta­ria de conicis &longs;crip&longs;it, huiu&longs;modi conos omnesvocauit rectos; ad differentiam coni &longs;caleni. coni enim rectiaxes habent ba&longs;ibus erectos. &longs;caleni ve rò nequaquam. & in &longs;calenis latera triangulorum per axem non &longs;unt &longs;emper æqualia. quod &longs;emper conis rectis contingit.

Preterea &longs;ectionem rectanguli coni parabolen nominauit; obtu&longs;ianguli verò coni &longs;ectionem hyperbolen; &longs;ectionem au tem acutianguli coni ellip&longs;im nuncupauit. & in vnoquoque cono tàm recto, quàm &longs;caleno has tres ine&longs;&longs;e &longs;ectiones demom &longs;trauit. Ex quibus colligit Geminus (quem Eutocius, alijquè complures &longs;ecuti &longs;unt) eos, qui ante Apollonium extitere, conostantùm rectos cognoui&longs;&longs;e. & in vnoquoque cono vnam tantùm &longs;ectionem animaduerti&longs;&longs;e. quod quidem &longs;i de ijs, qui ante Archimedem fuere intelligatur; ad mitti forta&longs;&longs;e poterit; ac præ&longs;ertim de Euclide. vt patet ex definitione coni abeo tradita. At verò de Archimede, qui po&longs;t Euclidem, ante verò Apollonium fuit, non ita facilè concedendum videtur. Nam ex ijs, quæ &longs;cripta reliquit. eum non &longs;olùm notitiam ha-­bui&longs;&longs;e de conis rectis; verùm etiam de &longs;calenis facilè ex i-­p&longs;ius &longs;criptis conijci pote&longs;t. In primo enim librode &longs;phæ­ra, & cylindro multis in locis, vtin &longs;eptima, octaua, no na, decimaquarta, decimaquinta propo&longs;itione; alijsquè in locis conos nominat &ecedil;quicrures, quod quidem &longs;ecundum i­p&longs;um &longs;unt, qui in eius &longs;uperficie æquales habent rectas lineas à vertice coni ad ba&longs;im ductas. item in epi&longs;tola quoque libri de conoidibus & &longs;ph&ecedil;roidibus, quam Archimedes De&longs;itheo &longs;cribit. cùm de obtu&longs;iangulo conoideverba facit, conum vo­catæquicrurem. Quòd &longs;i Archimedes hos conos vocauit æ­quicrures, cui dubium, ip&longs;um eosad differentiam eorum, qui non &longs;unt æquicrures ita nuncupa&longs;&longs;e? qui verò non &longs;unt æ­quicrures ex ip&longs;omet Apollonio &longs;unt &longs;caleni; nam æquicrures hoc modo coni axes habent ba&longs;ibus erectos. qui igitur non erunt æquicrures, eorum axes &longs;uis ba&longs;ibus nunquàm erunt e­recti. Præterea idem quoque confirmari pote&longs;t ex demon­&longs;tratione vige&longs;imæquintæ propo&longs;itionis eiudem libri, in qua cùm nominet Archimehes conum rectum proculdubiò ad differentiam eorum, qui non &longs;untrecti ita eum nuncupauit. nam &longs;i Aichimedes (ex illorum &longs;ententia) conos tan ùm re­ctos cognoui&longs;&longs;et; quor&longs;um his in locis conum rectum, vel æ­quicrurem nomina&longs;&longs;et? &longs;at &longs;ibi fui&longs;&longs;et conum tan tum dixi&longs;&longs;e. Neque verò dicendum e&longs;t Archimedem per cono recto intel lexi&longs;&longs;e conum rectangulum eo modo, quem &longs;upra expo&longs;ui­mus. nam in ea propo&longs;itione, dum con&longs;tituit hunc conum, non con&longs;urgit conus rectangulus, &longs;ed obtu&longs;iangulus quapro pter conum rectum nominatad differentiam coni &longs;caleni. C&ecedil; terùm ut manife&longs;tè o&longs;ten damus Archimedem conos cogno- ui&longs;&longs;e &longs;calenos, con&longs;ideranda e&longs;t octaua propo&longs;itio libri de co­noidibus, & &longs;ph æroidibus, in qua proponit Archimedes co­num con&longs;tituere, & inuenire, in quo &longs;it&longs;ectio ellip&longs;is data, ver tex autem coni in linea exi&longs;tat a centro ellip&longs;is adectos angu los ellip&longs;is plano erecta. Exqua con&longs;tructione planè apparet, Archimedem (vt ex eius demon&longs;tratione con&longs;tat) hocin lo­co querere, & inuenire conum proculdubio &longs;calenum. vt etiam ex nona eiu&longs;dem libri propo&longs;itione per&longs;picuum e&longs;&longs;e pote&longs;t; in qua vt plurimùm conus inuenitur &longs;calenus. Ex quibus mani­fe&longs;ti&longs;&longs;imè patet Archimedem non &longs;olùm de conis rectis, verum etiam de conis &longs;calenis notitiam habui&longs;&longs;e. Porrò ea verba, qu&ecedil; refert Eutocius ex &longs;ententia Heraclij, qui Archimedis vitam literis mandauit; idip&longs;um &longs;atis manife&longs;tant. Heraclius enim inquit Archimedem quidem primum conica theoremata fui&longs;&longs;e aggre&longs;&longs;um; Apollonium verò, cùm ea inueni&longs;&longs;etab Archime de nondum edita; tanquam eius propria edidi&longs;&longs;e. quod qui­dem etiam exip&longs;iusmet Archimedis &longs;criptis confirmari pote&longs;t. in libro namque de conoidibus, & &longs;phæroidibus ante quartam propo&longs;itionem vbi Archimedes theorema proponit alibi de­mon&longs;tratum, inquit, Hoc autem o&longs;ten &longs;um e&longs;t in conicis elementis. in principio etiam libri de quadratura paraboles, cùm nonnulla propo&longs;ui&longs;&longs;et; po&longs;t tertiam propo&longs;itionem &longs;cilicet, inquit De­mon&longs;trata autem &longs;unthæc in elementis conicis. nonneigitur con&longs;tat Archimedem elementa conica &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e? Obijciet verò aliquis, non propterea con&longs;tare, h&ecedil;c elementa eonica, quorum me­minit Archimedes, ip&longs;iusmet e&longs;&longs;e Archimedis; cùm non affir met, hæcfui&longs;&longs;e ab ip&longs;o dem on &longs;trata. verùm illud in primis ma nife&longs;tum e&longs;t, tempore Archimedis conica elementa extiti&longs;&longs;e. vt nonnulli Euclidem quatuor conicorum libros edidi&longs;&longs;e af­firmant; &longs;icut Pappusin &longs;eptimo Mathematicarum collectionuum libro a&longs;&longs;erit. Sed ex modo loquendi Archimedis planè con&longs;tat hæc fui&longs;&longs;e ab ip&longs;o con&longs;cripta. Nam quando Archimedes ali­qua &longs;upponitab alijs demon&longs;trata, tunc addere con&longs;ueuit, illa ab alijs demon&longs;trata e&longs;&longs;e; vtin vndecima propo&longs;itionedeco­noidibus, & &longs;phæroidibus; cùm inquit. omnis coni ad conum pro­portionem compo&longs;itam e&longs;&longs;e ex proportione ba&longs;ium, & proportione altitu­dinum, quod quidem, quia ab alijs dem on&longs;tratum fuerat, &longs;ta­ tim inquit, demon&longs;tratum e&longs;t ab iis, qui ante nos fuerunt. &longs;imiliter in libro de &longs;ph&ecedil;ra, & cylindro an te propo&longs;itionem decimam &longs;eptimam, cùm nonnulla &longs;uppo&longs;uerit ab alijs demon &longs;trata in quit. Hæc autem omnia à &longs;uperioribus &longs;unt demon&longs;trata. In &longs;ecunda verò parte quint&ecedil; propo&longs;itionis hui^{9} &longs;ecudi libri cu inquit, De mon&longs;tratum e&longs;t enim aliis in locis portiones &longs;e&longs;quitertias e&longs;&longs;e triangulorum.quod quia ip&longs;emet a&longs;&longs;ecutus e&longs;t in libro de quadratura para­boles, idcircò non addit ab ip&longs;omethoc o&longs;ten&longs;um fui&longs;&longs;e. liaquè huiu&longs;modi loca breuita tis &longs;tudio omitto o&longs;tendentia ea, quæ Archimedes &longs;upponit tanquam demon&longs;trata, quando non additab alijs o&longs;ten&longs;a e&longs;&longs;e, à &longs;e ip&longs;o demon&longs;trata fui&longs;&longs;e, vt in demon&longs;tratione decimæ quart&ecedil; propo&longs;itionis primi libri, nec non ex octaua huius &longs;ecundi libri dem on&longs;tratione; alij&longs;­què locis per&longs;picuum e&longs;&longs;e pote&longs;t. Quare tùm ex præfntis Archi medis locis, tùm Heraclij te&longs;tim onio manife&longs;tè elicipote&longs;t, Archimedem elementa conica &longs;crip &longs;i&longs;&longs;e. Neque verò quicqua nos turbare debet, quòd Apollo nius coni &longs;ectionibus nomina impo&longs;uerit; &longs;i tamen ip&longs;e prim us fuit; cùm eas proprijs nomi­nibus, vt potè parabolen, hyperbolen, & ellip&longs;im nuncupet; & in quolibet cono omnes agnouerit &longs;ectiones. Nam quam­uis v&longs;que ad Archimedis tempus hi termini nondum extite­rint; & in &longs;ingulis conis pri&longs;ci illi vnicam tantùm cognouerint &longs;ectionem; Archimedes tamen vlteriùs progre&longs;&longs;us e&longs;t. etenim hæc quoque &longs;ectionum nomina ip&longs;i forta&longs;se minùs ignota fue­runt: quandoquidem in demon&longs;tratione nonæ propo&longs;itio­nis de conoidibus, & &longs;ph&ecedil;roidibus ellip&longs;im nominat. Pr&ecedil;te­rea non &longs;olùm cognouit Archimedes conos &longs;ecari po&longs;&longs;e pla­nis lateribus coni erectis, verùm etiam alijs modis: quod qui­dem exemplo ellip&longs;is manife&longs;tari optimè pote&longs;t. Nam in o­ctaua propo&longs;itione eiu&longs;dem libri ellip&longs;es latus coni ad angu­los rectos minimè &longs;ecant. veluti quoque in nona propo&longs;itione idem &longs;&ecedil;pè contingit. At verò in eodem adhuc libro ante primam pro po&longs;itionem inquit Archimedes. Si conus plano &longs;ecetur cum omnibus eius lateribus coeunti, &longs;ectio vel erit circulus, vel acutianguli coni &longs;e­ctio. Vnde per&longs;picuum e&longs;t non in vno duntaxat cono acutian gulo, verùm in omnibus conis&longs;ectionem ellip&longs;is cognoui&longs;&longs;e. Præterea ex hocloquendi modo liquet ip&longs;um &longs;ectionem quo que noui&longs;&longs;e &longs;ubcontrariam; quæ cùm &longs;it ba&longs;i &longs;ubcontrai&longs;è po &longs;ita, oina latera coni &longs;ecat; & tnm non e&longs;t ellip&longs;is, &longs;ed circulus. qua­propter &longs;i in omnibus conis ellip&longs;is nouit &longs;ectionem; cur in i­p&longs;is, & parabolas, & hyperbolas minùs animaduertit? cùm &longs;it manife&longs;tum ex dictis in cono obtu&longs;iangulo & hyperbolem & ellip&longs;im; in rectangulo autem parabolem, ellip&longs;imquè co­gnoui&longs;&longs;e? hòc certè non e&longs;t a&longs;&longs;erendum. Ex hoc enim per&longs;pi­cuum e&longs;t Archimedem cognoui&longs;&longs;e conos &longs;ecari po&longs;&longs;e planis, quæ non &longs;int &longs;emper ad coni latus erecta. dormita&longs;&longs;equè Eu­tocium Geminum, & alios &longs;ecus hac in parte de Archimede &longs;entientes. Ampliùs non ne cognouit etiam Archimedes &longs;eca­ri po&longs;&longs;e rectangulos conoides, itidemquè & obtu&longs;iangulos pla nis, quæ neque &longs;int per axem ducta, neque axi æquidi&longs;tantia; neque &longs;uper axem erecta. vt in duodecima, decimatertia, & decima quarta propo&longs;itione eiu&longs;dem libri patet. quomodo i­taque his quoque modis quemlibet conum &longs;ecari po&longs;&longs;e igno­rauit? Non e&longs;t igitur ambigendum Archimedem cognoui&longs;­&longs;e conos &longs;ecari po&longs;&longs;e planis ad latus coni differentem inclina­tionem habentibus. Ex quibus per&longs;picuum e&longs;t, ip&longs;um in om­nibus conis omnes ine&longs;&longs;e &longs;ectiones omnino animaduerti&longs;&longs;e. At &longs;i concedamus etiam &longs;ua tempe&longs;tate nondum &longs;ectioni­bus ip&longs;is propria fui&longs;&longs;e impo&longs;ita nomina; tam eam parabo­lem, quæ erat rectanguli coni &longs;ectio; quàm quæ erat &longs;ectio alterius coni, cùm &longs;it eadem &longs;ectio, eodem nomine nuncu­pabat; nempè rectanguli coni &longs;ectionem. Et hoc, quia priùs hæc &longs;ectio cognita &longs;uit in cono rectangulo (vnde &longs;i­bi nomen vindicauit) quam in alio. quod idem dicen­dum e&longs;t de alijs &longs;ectionibus. Vt manife&longs;tum e&longs;&longs;e pote&longs;t exemplo &longs;ectionis acutianguli coni. Archimedes enim eo­dem loco, anteprimam &longs;cilicet propo&longs;itionem de conoidi bus, & &longs;ph&ecedil;roidibus inquit, Si cylindrus duobus planis æquidi­stantibus &longs;ecetur; quæ cum omnibus ip&longs;ius lateribus coeant, &longs;ectio­nes, uelerunt circuli; uel conorum acutiangulorum &longs;ectiones. vo­catigitur Archimedes acutianguli coni &longs;ectionem, tam coni &longs;ectionem, quàm &longs;ectionem cylindri. veluti etiam in decimatertia, & decimaquarta propo&longs;itione eiu&longs;dem libri acutianguli coni &longs;e­ctio ab ip&longs;o ea nuncupatur &longs;ectio, quæ oina latera tam conoidis rectanguli, quàm obtu&longs;ianguli ab&longs;cindit. dum modo non &longs;it ad axem erecta. nullaquè alia de cau&longs;a hæ &longs;ectiones omnes i­dem acutianguli coni &longs;ectionis nomen obtiuerunt; ni&longs;i quia priùs hæc &longs;ectio à cono acutiangulo nomen accepit, quan do­quidem in ip&longs;o forta&longs;se primùm cognita fuit, quaàm in alijs. Ex dictis itaque manife&longs;tum e&longs;t, &longs;ententiam Heraclij veram e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, & rationi valdè con&longs;entaneam; Archimedem &longs;cili cet elementa conica &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e; Apollonium què, cùm ea ab Ar chimede nondum edita inueni&longs;&longs;et, &longs;icut propria &longs;ua edidi&longs;&longs;e. Omitto interim multa ab Archimede in eius libris &longs;upponi, quæ non ni&longs;i in conicis e&longs;&longs;e dcbebant, quæ quidem habentur &longs;olùm in conicis Apolloni. Negandum tamen non e&longs;t, vt Eutocius quoque affirmat, ip&longs;um Apollonium multa auxi&longs;&longs;e, multaquè ad conica &longs;pectantia adinueni&longs;&longs;e. vt ip&longs;emet Apol­lonius in epi&longs;tola ad Eudemum fatetur. cùm tamen non &longs;it &longs;emperfacilè inuentis addere. Sed de his hactenus. &longs;at &longs;it au­tem noui&longs;&longs;e, Archimedem, quando in hoclibro nominat por tionem recta linea, rectanguliquè coni &longs;ectione contentam, eam &longs;ignificare fectionem, quæ parabole nuncupatur.

5. primi co nicorumpoll.

GVIDIVBALDI E MARCHIONIBVS MONTIS.

IN SECVNDVM ARCHIMEDIS ÆQVEPONDERANTIVM LIBRVM.

PARAPHRASIS SCHOLIIS ILLVSTRATA.

PROPOSITIO. I.

Si duo &longs;pacia recta linea, & re ctanguli coni &longs;ectione conten ta, quæ ad datam rectam lineam applicare po&longs;&longs;umus, non ha beantidem grauitatis centrum; magnitudinis ex vtri&longs;que i­p&longs;orum compo&longs;itæ centrum grauitatis erit in recta linea, quæ ip&longs;orum centra grauitatis coniungit; ita diuidens dictam rectam li neam, vt ip&longs;ius portiones permutatim eandem ad inuicem proportionem habeant, vt &longs;pacia.

Sint duo &longs;pacia AB CD, qualia dicta &longs;unt. ip&longs;orum autem centra grauitatis &longs;int puncta EF. iungaturquè EF, quæ diuidatur in H; & quam proportionem habet AB ad CD, eandem habeat FH ad HE. o&longs;tendendum e&longs;t magnitudmis ex utri&longs;què AB CD &longs;pa­ciis compo&longs;itæ centrum grauitaias e&longs;&longs;e punctum H. &longs;it quidemip&longs;i EH utraque ip&longs;arum FG FK æqualis; ip&longs;i autem FH, hocest GE(&longs;untenim EH GF æquales, à quibus dempta communi GH remanent EG HF &ecedil;quales) &longs;it æqualis EL. & quoniam FH e&longs;t æqualis LE, & FK ip&longs;i EH, erit & LH ip&longs;i KH æqualis. Cùm autem &longs;it FH ad HE, vt AB ad CD; ip&longs;i verò FH vtraque &longs;it æqualis LE EG. ip&longs;i autem HE vtra­que æqualis GF FK, erit etiam ut LG ad Gk, ita AB ad CD.cùm &longs;it LG ad GK, vt FH ad HE; aupla enim est utraqueEG GK utriu&longs;que FH HE. At uerò circa punctum E ip&longs;ius AB, quod e&longs;t eius cen trum grauitatis, ex utraque parte lineæ LG, ip&longs;i LG æquidistantes ducantur MO QN, quæ æqualiter ab LG di&longs;tent, ductis &longs;cilicet MQ ON æquidi&longs;tantibus, &longs;int LM LQ GO GN inter &longs;e æquales; ita ut &longs;pacium MN &longs;it &longs;pacio AB æquale: quod quidem applicatum e&longs;t ad lineam LG. erit utique ip&longs;ius MN centrum grauitatis punctum E. cùm &longs;it pun­ctum E in medio lineæ LG, quæ bifariam diuidit latera oppo&longs;ita MQ ON parallelogrammi MN. compleatur ita­que &longs;pacium NX. habebit quidem MN. ad NX proportionem, quam habet QN ad NP, hoce&longs;t LG ad GK. habet autem & AB ad CD proportionem ip&longs;ius LG ad GK. ut igitur AB ad CD, &longs;ic est MN ad NX. & permutando vt AB ad MN, ita CD ad NX. æquale autem est AB ip&longs;i MN, erit igitur & CD ip&longs;i NX æquale. Centrum autem grauitatisip&longs;ius NX est punotum F. propterea quod e&longs;t in medio lineæ GK, quæ parallelo­grammi NX oppo&longs;ita latera ON XP bifariam &longs;ecat. & quoniam æqualis e&longs;t LH ip&longs;i HK, totaquè LK appa&longs;ita latera MQ XP bifariam diuidit, totius PM centrum grauitatis erit punctum Hr Verùm ip&longs;um MP æquale est utri&longs;que MN NX, quorum, cùm &longs;int centra grauitatis EF, æquepondera bunt &longs;pacia MN NX ex di&longs;tantijs FH HE. &longs;i igitur loco parallelo gram mo­rum MN NX ponatur AB in E, & CD in F, cùm &longs;it AB ip&longs;i MN, & CD ip&longs;i NX æquale; &longs;pacia AB CD ex di&longs;tantijs FH HE æqueponderabunt. ac propterea magnitudi nis ex utri&longs;que AB CD compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;tpunctum H. quod quidem propo&longs;itum fuit.

2. cor. 9. primihui^{9}.

16.quinti.

2.cor. 9. primihui^{9}.

8.po&longs;thui^{9}

SCHOLIVM.

Cùm &longs;it intentio Archimedis non nulla pertractare ad pa­rabolen &longs;pectantia; primùm iacit fundamentum, parabolas nempe ita &longs;e habere, vt permutatim di&longs;tantiæ, ex quibus &longs;untcollocatæ, &longs;e habent. & quamuis vniuer&longs;im, atquè in om­nibus mutuam hanc conuenientiam ex dictis ex primo libro depræhendere liceat, hoc tamen loco peculiariter voluitad huberiorem do ctrinam id ip&longs;um in parabolis demon&longs;trare. & quamuis in primo libro dixerit Archimedes magnitudi­nes æqueponderare, quan do ita &longs;e habent inter &longs;e, ut di&longs;tan­tiæ permutatim &longs;e habent; hocautem loco quærit centrum gra uitatis magnitudinis ex parabolis compo&longs;itæ; non &longs;unt tamen propo&longs;itiones diuer&longs;æ. nam & in primo libro dum in demon &longs;tratio ne quærit proportionem di&longs;tantiarum, o&longs;tendit, vbi nam &longs;it centrum grauitatis magnitudinum. quare quannis pro po&longs;itiones videantur diuer&longs;æ, non &longs;unt tamen diuer&longs;æ, ete­nim vt po&longs;t tertiam primi libri propo&longs;itionem adnotauimus, hæc planè&longs;e con&longs;equuntur, vt exempli gratia in figura pun­ctum H centrum e&longs;t grauitatis magnitudinis ex vtri&longs;que AB CD compo&longs;itæ. ergo AB, & CD ex di&longs;tantijs HEHF æqueponderant. & è contra. hoc e&longs;t AB CD æqueponde­rant ex di&longs;tantijs EH HF. ergo punctum H centrum e&longs;t grauitatis magnitudinis ex vtri&longs;que AB CD compo&longs;rtæ; cum &longs;it EHF recta linea. Solent autem mathematici aliquan do eandem propo&longs;itionem pluribusmedijs demon&longs;trare; idcirco con&longs;iderandum e&longs;t, Archimedem in hac propo&longs;itione alio v­ti medio ad o&longs;tendendum punctum H centrum e&longs;ie graui­tatis, quo u&longs;us e&longs;t in &longs;exta propo&longs;itione primi libri. cùm in pri mo libro per diui&longs;ionem magnitudinum, diui&longs;io nem què di &longs;tantiarum vniuer&longs;aliter domon&longs;tret centrum grauitatis ma­gnitudinum. hoc autem loco per parallelogramma MN NX parabolis æqualia, & circa centra grauitatis EF con&longs;ti­tuta, in uenit centrum grauitatis magnitudinis ex vtri&longs;que pa rallelogrammis MN NX compo&longs;itæ. quod e&longs;t quidem pun­ctum H. medium nempè totius parallelogrammi MP. quod idem punctum H centrum e&longs;t grauitatis vtriu&longs;que pa raboles AB CD in EF collocatæ.

6.7.primi huius.

ex 9.& 10 primihui^{9}.

Ex his ob&longs;eruandum occurrit, hanc e&longs;&longs;e peculiarem metho dum, qua po&longs;&longs;umus quorumlibet planorum æquepondera­tionem o&longs;tendere; hoc e&longs;t plana ex di&longs;tantijs eandem permu tatim proportionem habentibus, vt eadem met plana, æque­ponderare; dum modo ip&longs;is æqualia parallelogramma con&longs;ti tuere po&longs;&longs;imus. ac propterea &longs;upponit Archimedes, nos po&longs;&longs;e applicare ad rectam lineam &longs;pacium æquale &longs;pacio recta li­nea, rcctanguliquè coni &longs;ectione contento. quod quidem &longs;pa­cium &longs;upponit parallelogram mum exi&longs;tere, cùm pun­ctum E centrum &longs;it grauitatis &longs;pacij MN, e&longs;t F &longs;pacij NX. punctum verò H totius PM. quòd &longs;i MN NX & MP non e&longs;&longs;ent parallelogramma, neque puncta EFH eorum centra grauitatis exi&longs;terent. vt ex demon&longs;tranone pa­tet. &longs;uppo&longs;uit tamen Archimedes nos po&longs;&longs;e applicare ad re­ctam lineam parallelogrammum æquale &longs;pacio recta linea, rectanguliquè coni&longs;ectione contento; quia duplici medio in libro de quadratura paraboles, propo&longs;itione &longs;cilicet decima&longs;e ptima, & vige&longs;imaquarta, docuit quamlibet portionem recta linea, rectanguliquè coni &longs;ectione contentam &longs;e&longs;quitertiam e&longs;&longs;e trianguli eandem ip&longs;i ba&longs;im habentis, & altitudinem &ecedil;qua lem. Ex qua propo&longs;itione facilè con&longs;tat nos parabol&ecedil; &longs;pacium ad rectam lineam applicare po&longs;&longs;e, vt propo&longs;itum fuit hoc modo.

PROBLEMA.

Ad datam rectam lineam dat&ecedil; parabol&ecedil; &ecedil;quale parallelo­grammum applicare, ita vt data linea oppo&longs;ita parallelogran­mi latera bi&longs;ariam diuidat.

Data &longs;it parabole ABC, &longs;itquè data recta linea GK. oportet ad GK parallelogrammum applicare æquale por­tioni ABC, ita vt GK bifariam diuidat oppo &longs;ita parallelogram mi latera. Con&longs;tituatur &longs;u per AC triangulum ABC, qd ba&longs;im habeat AC, eandemque portionis altitudinem; quod quidem fiet, inuenta diametro DB, quæ parabolen in B &longs;ecet, iuncti&longs;que; AB BC. eritvtique parabole ABC trianguli ABC &longs;e&longs;quitertia. Itaque diuidatur AC in tria &ecedil;qualia, quarum vna pars &longs;it CH. producaturquè AC. fiatquè CL ip&longs;i CH &ecedil;qualis erit &longs;anè AL ip&longs;ius AC &longs;e&longs;q uitertia. Et obid (iuncta BL) erit triangulum ABL trianguli ABC &longs;e&longs;quitertium. &longs;unt quippè triangula ABL ABC inter &longs;e, vt ba&longs;es AL AC. ac per con&longs;equens triangulum ABL patabol&ecedil; ABC exi&longs;tit &ecedil;quale. Applicetur itaque ad linea GK parallelogrammum GS &ecedil;quale triangulo ABL. erit GS parabo­ læ ABC &ecedil;quale. deinceps ducatur NP ip&longs;i GK &ecedil;quidi&longs;tans, qu&ecedil; bifariam diuidat oppo&longs;ita latera GR KS. producanturquè RG SK. fiantquè GO KX &ecedil;­quales ip&longs;is GN KP. iungaturquè OX; erit nimi-­rum parallelogram mum OP ip&longs;i GS &ecedil;quale. qua­re parallelogram mum OP parabol&ecedil; ABC exi&longs;tit &ecedil;­quale. Applicatum e&longs;t igitur ad GK parallelogram­mum expo&longs;it&ecedil; parabol&ecedil; &ecedil;quale. lineaquè GK paralle­logrammi OP bifariam diuidit oppo&longs;ita latera ON XP. quod fieri oportebat.

44. &longs;ecundi conicorum Apoll.

17. 24. Ar ch. dquad. patab.

1.&longs;exti.

ex 44.pri­mi.

Si in portione recta linea rectanguliquè coni &longs;ectione contenta triangulum in&longs;cribatur, eandem ba&longs;im cum portione habens, & altitudinem æqua lem: & rur&longs;us in reliquis portionibus triangula in­&longs;cribantur, quæ ea&longs;dem ba&longs;es cum portionibus habeant, & altitudinem æqualem; &longs;emper què in re&longs;iduis portionibus triangula eodem modo in&longs;cribantur: figura, quæ in portione oritur, planè in&longs;cribi dicatur. Patet quidem lineas huius figuræ in&longs;criptæ angulos, qui &longs;unt vertici portionis proximi, eo&longs;què deinceps coniungen­tes, ba&longs;i portionis æquidi&longs;tantes e&longs;&longs;e; bifariamquè à diametro portionis diuidi; diametrum verò in proportione diuidere numeris deinceps impari­bus. vno deno minato ad verticem portionis. Hoc autem ordinate o&longs;ten&longs;um e&longs;t.

SCHOLIVM.

Scopus Archimedis in hoc &longs;ecundo libio, vt initio primi diximus, e&longs;t inuenire centrum grauitatis paraboles. & vt de­ducatnosin hanc cognitionem, quadam vtitur figura rectili­nea in parabole in&longs;cripta, qu&ecedil; plurimùm conducit, & e&longs;t tam quam medium ad inueniendum hoc grauitatis centrum. his igitur verbis docet, quo modo in parabole in &longs;criben da &longs;it h&ecedil;c figura; in quibus multa quo que proponit tanquam &longs;it pro­po&longs;itio quædam; in qua multa &longs;int o&longs;ten denda. quorum ta­m&ecedil;n demon&longs;trationem omi&longs;it, ac tanquam ab eo alibi de­mon&longs;tratam. Horum autem ex Apollonij Perg&ecedil;i conicis demon&longs;trationem elicere quidem potui&longs;&longs;emus. at quoniam Archimedes ip&longs;e non nulla ad hæ c&longs;pectantia alijs in locis de­mon&longs;trauit ideo Archimedem per Archimedem declarare o­portunum magis nobis vi&longs;um e&longs;t.

Sit portio contenta recta linea, rectanguliquè coni &longs;ectio­ne ABC, cuius diameter BD. Iunganturquè AB BC, diuida­tur deinde AB bifariam in E, a quo ip&longs;i BD æquidi&longs;tans ducatur EF, eritvti que punctum F vertex portionis AFB. vt Archimedes demon&longs;trauit in libro de quadratura parabo­les propo&longs;itione decimaoctaua. iunganturque AF FB. rur fus bifariam diuidantur AF FB in punctis GH, à quibus ip&longs;i BD ducantur æquidi&longs;tantes GI HK b eandem cau­&longs;am erit punctum I vertex portionis AIF. K verò portio­nis FKB. connectanturquè AI IF FK KB. eademquè pror fus ratione ad alteram partem in&longs;cribantur triangula CLB CML, & LNB. Primùm quidem triangulum ABC dicitur planè in&longs;criptum, vt Archimedes ip&longs;e infra in demon&longs;tratio­nibus quintæ, &longs;extæ, & octauæ propo&longs;itionis nominat. Dein de figura AFBLC, figuraquè AIFKBNLMC dicuntur in portione planè in&longs;criptæ. figuraquè AFBLC vna cum AC pentagonum in portione planè in&longs;criptum dici pont. vt Archime des in &longs;ecunda parte demon&longs;trationis quintæ propo&longs;itionis huius libri nuncupat. ideòquè erit AIFKBNLMC nonago­num in portione planè in&longs;criptum. & ita in alijs. Connectam tur KN FL IM, quæ diametrum BD &longs;ecent in punctis STV. o&longs;tendendum e&longs;t, lineas KN FL IM ba&longs;i AC &ecedil;qui di&longs;tantes e&longs;&longs;e. deinde diametrum BD lineas KN FL IM bifariam in punctis STV diuidere po&longs;tremo lineas KN FIM ita diametrum BD di&longs;pe&longs;cere, vt po&longs;ito vno BS, linea ST &longs;it tria, TV quinque; & VD &longs;eptem. Producantur FE KH ad RX. quoniam enim FR e&longs;t æquidtans BD, erit AE ad EB, vt AR ad RD; e&longs;tque AE ip&longs;i EB æqualis ergo AR i­p&longs;i RD æqualis exi&longs;tit. eodem què modo o&longs;tendetur FX æ­qualem e&longs;&longs;e XT. quandoquidem e&longs;t FX ad XT, vt FH ad HB. &longs;imiliterquè ad alteram partem, exi&longs;tentibus LO NP i­p&longs;i BD æquidi&longs;tantibus, erit DO ip&longs;i OC æqualis, & TP ip&longs;i PL. quod quidem eodem pror&longs;us modo demon&longs;trabi­tur. Quoniam autem AC bifariam à diametro diuiditur in puncto D, erit DR ip&longs;i DO æqualis, cùm vnaquæque &longs;it dimidia ip&longs;arum AD DC æqualium. e&longs;t igitur RD dimidia ip&longs;ius AD, quæ dimidia e&longs;t ba&longs;is AC. quod idem euenit ip&longs;i DO. quare BD &longs;e&longs;quitertia e&longs;t ip&longs;ius FR, & ip&longs;ius LO, ex de­cimanona Archimedis de quadratura paraboles. ac propterea eandem habet proportionem BD ad FR, quam ad LO. vnde &longs;equitur FR æqualem e&longs;&longs;e ip&longs;i LO. & obid FL ip&longs;i AC æ­quidi&longs;tantem e&longs;&longs;e. & FT ip&longs;i RD, & TL ip&longs;i DO &ecedil;qualem. vnde FT ip&longs;i TL &ecedil;qualis exi&longs;tit. eadem quèratione pror&longs;us in portione FBL o&longs;tendetur KN ip&longs;i FL, ac per con&longs;equens i­p&longs;i AC &ecedil;quidi&longs;tantem e&longs;&longs;e. & KS ip&longs;i SN æqualem exi&longs;te­re. Producatur IG ad Z, quæ ip&longs;am AB &longs;ecet in 9. linea ve­rò LO &longs;ecet BC in que ductaquè MY ip&longs;i BD æquidi&longs;tans ip&longs;am &longs;ecet BC in a. & quoniam IZ e&longs;t æquidi&longs;tans FR, e­rit AG ad GF, ut A9 ad 9E, & AZ ad ZR. & e&longs;t AG ip&longs;i GF æqualis, erit igitur A9 ip&longs;i 9E, & AZ ip&longs;i ZR æquaiis. Eodemquè modo o&longs;tendetur Ca ip&longs;i aQ, & CY ip&longs;i YO &ecedil;­qualem e&longs;&longs;e. quo niam autem in portione AFB a dimidia ba&longs;i ducta e&longs;t LF, à pun cto autem 9, hoc e&longs;t à dimidia dimidi&ecedil; ba &longs;is AB (e&longs;t enim E9 dimidia ip&longs;ius AE, quæ dimidia e&longs;t ba&longs;is AB) ducta e&longs;t 9I diametro æquidi&longs;tans, erit EF &longs;e&longs;quitertiai­p&longs;ius I9 parique ratione o&longs;tendetur QL &longs;e&longs;quitereiam e&longs;&longs;e i­p&longs;ius Ma quare vt FE ad I9, ita LQ ad Ma. ob&longs;imilitudinem autem triangulorum ABD AER ita e&longs;t BD ad ER, vt DA ad AR. eademqueiatione ita &longs;ehabet BD ad QO, vt DC ad CO. Sed vt DA ad AR, ita e&longs;t DC ad CO, e&longs;t quip pe DA ip&longs;ius AR dupla, veluti DC ip&longs;ius CO. quare i­ ta erit BD ad ER, vt BD ad QO. ac propterea ER ip&longs;i QO &ecedil;qualis exi&longs;tit. o&longs;ten&longs;a verò e&longs;t RF &ecedil;qualis OL, reli­quaigitur EF reliquæ QL e&longs;t æqualis, quia verò ita e&longs;t FE ad I9, vt QL ad Ma, erit permutando FE ad QL, vt I9 ad Ma. &longs;untquè FE QL &ecedil;quales, ergo I9 ip&longs;i Ma &ecedil;qua­lis exi&longs;tit. quoniam autem ob triangu&longs;oium &longs;imilitudinem AER A9Z, ita e&longs;t AR ad AZ, vt ER ad 9Z. ob &longs;imili­tudinem vero triangulorum QOC aYC ita e&longs;t CO ad CY, vt QO ad aY: & e&longs;t RA ad AZ, vt OC ad CY, cùm vtr&ecedil;que in dupla exi&longs;tant proportione; et ER ad 9Z, vt QO ad aY. & permutando ER ad QO vt 9Z ad aY. e&longs;t vero ER ip&longs;i QO, æqualis, ergo 9Z ip&longs;i aY &ecedil;qualis exi&longs;tit. at vero o&longs;ten&longs;a e&longs;t I9 &ecedil;qualis Ma; to ta igitur IZ ip&longs;i MY e&longs;t &ecedil;- æqualis, quæ cùm &longs;intip&longs;i BD æquidi&longs;tantes, erunt & inter &longs;e­&longs;e parallelæ. quare IM ip&longs;i AC e&longs;t æquidi&longs;tans. Quoniam ita­que AR e&longs;t æqualis CO, & horum dimidia, hoc e&longs;t RZ ip&longs;i OY æqualis erit. atqui DR e&longs;t ip&longs;i DO æqualis; ergo DZ ip&longs;i DY exi&longs;tit æqualis. ip&longs;i verò DZ e&longs;t æqualis IV, & ip&longs;i DY æ­qualis VM. eruntigitur IV VM inter &longs;e equales. Iam itaque o&longs;ten&longs;um e&longs;t, lineas KN FL IM, qu&ecedil; coniunguntangulos fi guræ in parabole planè in&longs;criptæ, ip&longs;i AC æquidi&longs;tantes e&longs;&longs;e. Diametrum què BD ip&longs;as in punctis STV bifariam di&longs;pe&longs;cere.

2. lemma.

9. quinti. ex 33.34 primi.

2.&longs;exti.

ex 4.&longs;exti.

11. quinti.

9. quinti.

16. quinti.

ex 11.quin ti 16.quu

33.primi.

34.primi.

Quoniam itaque in portione FBL à dimidia ba&longs;i ducta e&longs;t TB, a dimidia verò dimidiæ ba&longs;is ducta e&longs;t XK, erit BT &longs;e&longs;­quitertia ip&longs;ius KX, hoc e&longs;t ip&longs;ius ST. e&longs;t enim KT parallelo­grammum, & ST ip&longs;i KX æqualis. Si igitur ponatur BT quattuor, erit ST tria, & BS vnum. &longs;imiliter quoniam BD &longs;e&longs;quitertia e&longs;t ip&longs;ius FR, hoc e&longs;t ip&longs;ius TD, cùm &longs;it TD ip&longs;i FR &ecedil;qualis. &longs;i ita que ponatur BD &longs;exdecim, erit vnaquæque FR TD duodecim. & TB quattuor, vt po&longs;itum fuit. Quoniam autem (vt diximus) e&longs;t BD ad ER, vt DA ad AR, erit BD du­pla ip&longs;ius RE. quare &longs;i BD e&longs;t &longs;exdecim, erit RE octo. & quo­niam e&longs;t FR duodecim, erit EF quatuor. e&longs;t autem FE ip&longs;ius I9 &longs;e&longs;quitertia, erit igitur I9 tria. & quoniam e&longs;t ER ad 9Z, vt RA ad AZ, erit ER dupla ip&longs;ius 9Z. ac propterea erit 9Z quat tuor, cum &longs;it ER octo, & e&longs;t 9I tria, tota ergo IZ, hoc e&longs;t DV, &longs;eptem exi&longs;tet. &longs;ed quoniam e&longs;t DT duodecim, cuius pars DV e&longs;t &longs;eptem, eritreliqua VT quinque. Po&longs;ito igitur BS v­no, erit ST tria, TV quinque, & VD &longs;eptem. quod erat quo­que demon&longs;trandum. Et hæc &longs;unt qu&ecedil; ab Archimede pro­po&longs;ita fucrant.

19.Archi­medis de quad. pa­rab.

34. primi.

Ex his tamen nonnulla quoque colligemus ad ea, quæ &longs;e­quuntur nece&longs;&longs;aria. ac primùm quidem con&longs;tat BD quadru­plam e&longs;&longs;e ip&longs;ius BT, & ip&longs;ius FE.

O&longs;ten&longs;um e&longs;t enim BD &longs;exdecim e&longs;&longs;e, & BT quatuor, & FE itidem quatuor exi&longs;tere. Ex demon&longs;tratione autem Archime dis decimæ nonæ ptopo&longs;itionis de quadratura paraboles cla­rè elicitur BD quadruplam e&longs;&longs;e ip&longs;ius BT.

Ex quibus etiam &longs;equitur FE QL inter &longs;e æquales e&longs;&longs;e. am­bo enim &longs;unt, vt quatuor.

Præterea o&longs;tendendum e&longs;t triangulum AFB triangulo BLC &ecedil;quale e&longs;&longs;e, portionem què paraboles AFB portiom BLC &ecedil;qua lem. Ampliùs triangulum AIF triangulo CML, & portio­nem AIF portioni CML æqualem e&longs;&longs;e, & reliqua triangula reliquis triangulis, acportiones portionibus &ecedil;quales e&longs;&longs;e.

Ex vige&longs;ima prima propo&longs;itione Archimedis de quadratu­ra paraboles triangulum ABC vniu&longs;cuiu&longs;que trianguli AFB BLC e&longs;t octuplum. ergo ad ambo eandem hent proportionem. qua re triangula AFB BLC inter &longs;e &longs;unt &ecedil;qualia. At vero quoniam portio AFB trianguli AFB e&longs;t &longs;e&longs;quitertia, quemadmodum portio BLC trianguli BLC, eritportio AFB ad triangulum AFB, vt portio CLB ad triangulum CLB, & permutando portio AFB ad portionem CLB, vt triangulum AFB ad ip&longs;um CLB triangula verò &longs;unt æqualia; ergo portiones AFB CLB inter &longs;e &longs;unt æquales. Eademquè ratione triangulum AFB octuplum e&longs;t trianguli AIF, & triangulum CLB octuplum ip&longs;ius CML. vnde triangula AIF CML &longs;unt æqualia. et ea­rum quoque portiones AIF CML &longs;unt æquales, &longs;iquidem &longs;unt triangulorum &longs;e&longs;quitertiæ. Et hoc modo reliqua trian­gula FKB LNB, & portiones FKB LNB o&longs;tendentur æqua­les. cùm &longs;it triangulum FBL dictorum triangulorum octu­plum. quod oportebat quoque demon&longs;trate.

9. quinti.

17.24. Ar chimedis de quad. parab.

16. quimi21.Archi­medis de quad. pa­rab.

His demon&longs;tratis &longs;equitur Archimedes qua&longs;i connectens &longs;e quentem propo&longs;itionem cumijs, quæ &longs;uppo&longs;ita &longs;unt, inqui­ens, &longs;i autem & in portione &c.

PROPOSITIO. II.

Si autem & in portione rectalinea, rectangu­lique coni &longs;ectione contenta, figura rectilinea pla ne in&longs;cribatur, in&longs;criptæ figuræ centrum grauita­tis erit in diametro portionis.

Sit portio ABC, qualis dicta e&longs;t, & in ip&longs;a planè in&longs;cribatur recti­linea figura AEFGBHIKC. portionis verò diameter &longs;it BD. o&longs;ten- dendum e&longs;t, rectilineæ figuræ centrum grauitatise&longs;&longs;e in linea BD. ium gantur GH FI EK. qu&ecedil; ip&longs;i AC, & inter &longs;e &ecedil;quidi&longs;tantes erunt. h&ecedil; verò lineæ diametrum BD &longs;ecentin punctis NML Quoniam enim lineæ GH FI EK bifariam &longs;unt à diame­tro BD diui&longs;æ in punctis NML, trapezium AEKC duas habebit line as æ quidi&longs;tantes AC EK, quas bifariam diuidit DL, quare trapezii AEKC centrum grauitatis est in LD. at ob eandem cau&longs;am trapezii EFIK centrum est in ML; trapezii verò FGHI centrum est in MN. lineæ enim LM MN bifariam diuidunt parallela latera EK FI GH, &longs;ed & trianguli etiam GBH centrum grauitatis e&longs;t in BN. quippè cùm BN ip&longs;am GH bifariam diuidat. per&longs;picuum e&longs;t totius rectilineæ figuræAEFGBHIKC centrum grauitatis e&longs;&longs;e in linea BD. quod de­mon&longs;trare oportebat.

exdemom stratis.

15. primi huius.

13. primi huius.

SCHOLIVM.

Ecce qúo Archimedes incipit inue&longs;tigare centrum graui tatis paraboles. nam ex hoc, quod o&longs;tendit centrum grauita­tis figuræ in portione planè in&longs;criptæ e&longs;&longs;e in diametro por­tionis, &longs;tatim colliget in quarta propo&longs;itione centrum graui­tatis paraboles in diametro quoque ip&longs;ius portionis exi&longs;tere. interponitautem Archimedes &longs;equentem propo&longs;itionem. nam antequam inueniat centrum grauitatis paraboles, opus habet prius o&longs;tendere centra grauitatis duarum, & vt ita dicam om nium parabolrum diametros in ea dem proportione &longs;ecare. ad quod demon&longs;trandum, hanc pa&longs;&longs;ionem figuris planè in&longs;cri­ptis priùs accidere o&longs;tendit. potui&longs;&longs;etquè Archimedes priùs quar tam propo&longs;itionem o&longs;tendere, quam tertiam; &longs;equentem ve­rò propo&longs;itionem immediatè po&longs;uit po&longs;t &longs;ecundam, ordo e­nim &longs;ic po&longs;tulat. etenim ambæ deijs pertractant, quæ rectili­neis figuris plane in&longs;criptis accidunt. Pr&ecedil;terea earum demon &longs;trationes ferè circa eadem ver&longs;antur, cùm ijsdem rectis lineis in portionibus eodem modo ductis vtantur; ob &longs;equentis ve­rò propo&longs;itionis in telligentiam h&ecedil;c priùs o&longs;tendemus.

LEMMA I.

Eandem habeat proportionem AB ad CD, quam habet GH ad KL. CD verò ad EF eam, quam habet kL ad MN. &longs;intquè AB CD EF inter &longs;e &ecedil;quid&longs;tantes. &longs;imiliter GH KL MN æquidi&longs;tantes, &longs;intautem ductæ BDF HLN rectæ lineæ; &longs;it­què BD ad DF, vt HL ad LN. &longs;itquè maior AB quàm CD, & CD, quàm EF. vnde erit quoquè GH maior KL, & KL, quam MN. iuncti&longs;què AC CE, & GK KM. Dico &longs;pacium ACDB ad &longs;pacium CEFD eandem habere proportionem, quam &longs;pacium GKLH ad &longs;pacium KMNL.

Producantur AC CE, quæ cum BF conueniantin OP. productæquè GK KM cum HN conueniant in QR. concurrentenim, quoniam CD KL &longs;unt minores ip&longs;is AB GH, & EF MN minores ip&longs;is CD KL. Fiatquè vt AB ad CD, ita CD ad V. & vt GH ad kL, ita KL ad X. deinceps CD ad EF, ita EF ad Y. & vt KL ad MN, ita MN ad Z. Quoniam igitur triangulum ABO &longs;imile e&longs;t triangulo CDO, cùm &longs;it CD æquidi&longs;tansip&longs;i AB. ha bebit triangulum ABO ad CDO, proportionem, quam ha bet AB ad CD duplicatam. hoc e&longs;t quam hab et AB ad V. Eodemquè modo o&longs;ten detur triangulum GHQ ad KLQ ita e&longs;&longs;e, vt GH ad X quia verò AB CD V ita &longs;e habent, vt GH kL X, erit ex æquali AB ad V, & GH ad X. triangulum igitur ABO eandem habet proportionem ad CDO, quam triangulum GHQ ad KLque quare diuiden­do &longs;pacium ACDB ad triangulum CDO e&longs;t, vt &longs;pacium GKLH ad triangulum kLque Rur&longs;us quoniam ob triangu lorum &longs;imilitudinem ABO CDO, ita e&longs;t AB ad CD, vt BO ad OD. &longs;imiliter ob &longs;imilitudinem triangulorum GHQ KLQ ita e&longs;t GH ad kL, vt HQ ad QL. & e&longs;t AB ad CD, vt GH ad KL, erit BO ad OD, vt HQ ad QL. & diui­dendo BD ad DO, vt HL ad Lque deinde conuertendo DO ad DB, vt LQ ad LH. & e&longs;t BD ad DF, vt HL ad LN, erit ex &ecedil;quali DO ad DF, vt LQ ad LN. Quoniam autem &longs;imi lium triangulorum CDP EFP latus CD ad latus EF ita &longs;e habet, vt DP ad PF. &longs;imiliter exi&longs;tentibus &longs;imilibus triangu lis KLR MNR ita e&longs;t KL ad MN, vt LR ad RN, & vt CD ad EF, ita e&longs;t KL ad MN, erit DP ad PF, vt LR ad RN. & per conuer&longs;ionem rationis PD ad DF, vt RL ad LN. & conuertendo DF ad DP, vt LN ad LR. diximus autem OD ad DF ita e&longs;&longs;e, vt QL ad LN, & e&longs;t DF ad DP, vt LN ad LR. ergo ex &ecedil;quali erit OD ad DP, vt QL ad LR. At verò quoniam ita e&longs;t OD ad DP, vt triangulum OCD ad PCD, & vt QL ad LR, ita e&longs;t triangulum QKL ad triangulum RKL, erit OCD ad PCD, vt QKL ad RKL. Quoniam autem triam gula CDP EFP &longs;unt &longs;imilia, triangulum CDP ad triangulum EFP proportionem habebit, quam CD ad EF duplicatam, hoc e&longs;t quam habet CD ad Y, cùm &longs;int CD EF Y propor­tionales. &longs;imiliter ob triangulorum KLR MNR &longs;imilitudi­nem triangulum KLR ad MNR, ita erit vt KL ad Z, e&longs;t au­tem CD ad Y, vt KL ad Z, erit igitur triangulum CDP ad EFP, vt KLR ad MNR, & diuiden do &longs;pacium CEFD ad trian gulum EFP, vt &longs;pacium KMNL ad triangulum MNR. & com uertendo triangulum EFP ad &longs;pacium CEFD, vt triangulum MNR ad &longs;pacium KMNL. Itaque quoniam o&longs;ten&longs;um e&longs;t i­ta e&longs;&longs;e &longs;pacium ACDB ad triangulum CDO, vt &longs;pacium GKLH ad triangulum KLque & vt triangulum CDO ad trian gulum CDP, ita triangulum KLQ ad triangulum KLR, dein de, vt triangulum CDP ad triangulum EFP, ita triangulum KLR ad triangulum MNR; deniquè vt triangulum EFP ad &longs;pacium CEFD, ita triangulum MNR ad &longs;pacium kMNL, erit ex æquali à primo ad vltimum &longs;pacium ACDB ad &longs;pacium CEFD, vt &longs;pacium GKLH ad &longs;pacium KMNL. quod demom &longs;trare oportebat.

11. &longs;exti.

9. &longs;exti.

22 quinti.

17. quinti.

e&longs;t 4.&longs;exti

17.quinti. cor.4. quim ti.

22. quinti

ex 11. quim ti. cor. 19. quinti.

22. quinti ex 1.&longs;exti.

19. &longs;exti.

ex quinti.

cor.4. quim ti.

22. quinti

LEMMA II.

Æquidi&longs;tantes verò line&ecedil; AB CD ita &longs;e habeant, vt æquidi­&longs;tantes EF GH, &longs;itquè maior AB, quàm CD, & EF, quam GH. & &longs;uper CD GH &longs;int triangula CDP GHR, &longs;intque; BDP FHR rectæ lineæ, & vt BD ad DP, ita &longs;it FH ad HR. iunctisque; AC EG. Dico &longs;pacium ACDB ad triangulum CDP ita e&longs;&longs;e, vt &longs;pacium EG HF ad triangulum GHR.

Eadem enim pror&longs;us ratione productis AC EG, quæ cum BP FR conueniantin OQ, o&longs;tendetur &longs;pacium AD ad trian gulum CDO ita e&longs;&longs;e, vt &longs;pacium EH ad triangulum GHque & e&longs;&longs;e OD ad DB, ut QH ad HF. & quoniam e&longs;t BD ad DP, vt FH ad HR, erit ex &ecedil;quali OD ad DP, vt QH ad HR. & vt OD ad DP, ita e&longs;t triangulum CDO ad triangulum CDP, & vt QH ad HR, ita triangulum GHQ ad GHR. cùm itaque &longs;it AD ad CDO, vt EH ad GHQ, & vt CDO ad CDP, ita GHQ ad GHR. ex æquali erit &longs;pacium AD ad triangulum CDP, vt &longs;pacium EH ad triangulum GHR. quod demon&longs;tra re oportebat.

22 quinti.. &longs;exti.

22. quinti.

LEMMA. III.

Sit A ad CD, vt E ad FG, diuidan turque; CD FG in eadem proportione in HK, ita vt &longs;it CH ad HD, vt FK ad KG. Dico A ad DH ita e&longs;&longs;e, vt E ad KG. A verò ad CH, vt E ad Fk.

Quoniam enim ita e&longs;t CH ad HD, vt FK ad kG; e­rit componendo CD ad DH, vt FG ad GK. e&longs;t autem A ad CD, vt E ad FG; CD verò e&longs;t ad DH, vt FG ad GK; er go ex æquali A erit ad DH, vt E ad GK. Deinde quo­niam e&longs;t GH ad HD, vt FK ad kG; erit conuertendo DH ad HC, vt GK ad KF. rur&longs;us igitur ex æquali A e­rit ad CH, vt E ad FK. quod o&longs;tendere oportebat.

18.qumti.

22 quinti.

cor.4.quin­ti.

PROPOSITIO. III.

Siin vtraque duarum &longs;imilium portionum recta linea re ctanguliquè coni &longs;ectione contentarum rectili­neæ figuræ planè in&longs;cribantur; figuræ verò in&longs;cri­ptæ latera inter &longs;e multitudine æqualia habeant; rectilinearum centra grauitatum portionum dia­metros &longs;imiliter &longs;ecabunt.

Sint duæ portiones ABC XOP, in ip&longs;i&longs;què planè in &longs;cribantur recti­lineæ figuræ AEFGBHIKC XSYQOZVTP; quæ omnia latera inter &longs;e numero æqualia habeanta, Diametri verò portionum &longs;int BD OR. iunganturque; Ek FI GH. quæ inter &longs;e, & ip&longs;i AC çquidi&longs;tantes erunt; bifariam què à diametro BD in punctis LMN diui&longs;æ e­runt. Iungantur &longs;imiliter & ST YV QZ, quas bifariam dia­meter OR in punctis 9ab diuidet. eruntquè ductæ lineæ ip&longs;i XP, & inter &longs;e æquidi&longs;tantes. Quoniam igitur BD diuiditur à lineis æquidi&longs;tantibus GH FI EK in proportionibus numeris deinceps impa­ribus; po&longs;ito enim vno BN, e&longs;t quidem NM tria, ML quinque, & LD &longs;eptem. &longs;ed & RO &longs;imiliter à lineis QZ YV ST in pro­portionibus diuiditur numeris deinceps imparibus, eadem. enim ratione &longs;i ponatur Ob vnum, erit ba tria, a9 quinque;, & 9R &longs;eptem. & portiones ip&longs;orum diametrorum BD OR &longs;unt numero æ quales. quot.n &longs;unt BN NM ML LD, tot &longs;unt Ob ba a 9 9R. pa tet diametrorum portiones in eadem e&longs;&longs;e proportione, vt quem admodum e&longs;t BN ad NM, & NM ad ML, & ML ad LD, ita e&longs;&longs;e Ob ad ba, & ba ad a9, & a9 ad 9R. Atverò quoniam ita e&longs;t DB ad BL, vt RO ad O9; (&longs;unt.n.ut &longs;exdecim ad nouem) & ut DB ad BL, ita e&longs;t quadratum ex AD ad quadratum ex EL; & vt RO ad O9, ita e&longs;t quadratum ex XR ad quadratum ex S9; erit quadratum ex AD ad quadratum ex EL, vt quadratum ex XR ad ex S9 quadratum. ergo ut AD ad EL, ita XR ad S9. & horum dupla nempè AC ad EK, vt XP ad ST: eademque; pror&longs;us ronne, quoniam ita e&longs;t LB ad BM, vt 9O ad Oa (&longs;unt.n.ut nouem ad quatuor) o&longs;tendetur EL ad FM ita e&longs;&longs;eut S9 ad Ya, & horum dupla, &longs;cilicet EK ad FI ita e&longs;&longs;e, ut ST ad YV. Cùmque; &longs;it MB ad BN, vt aO ad Ob, ut &longs;ci licet quatuor ad vnum; &longs;imiliter o&longs;tendetur FM ad GN ita e&longs;&longs;e vt Ya ad Qb; FI uerò ad GH, vt YV ad QZ. vnde colligitur non &longs;olùm portiones diametrorum (ut dixim us) in eadem e&longs;&longs;e pro­portione, &longs;ed & parallelas AC EK FI GH, & XP ST YV QZ in eadem e&longs;&longs;e proportione. & T rapeziorum ip&longs;ius quidem AEkC, & ip&longs;ius XSTP centra grauitatum e&longs;&longs;e in lineis LD 9R &longs;imiliter po&longs;ita, cùm eandem habeant proportionem AC EK, quam XP ST. lineæquè LD 9R bifariam diuidant &longs;uas æquidi&longs;tantes AC EK. & XP ST. etenim &longs;i ponatur trapezij AK centrum graui tatis g, ip&longs;ius vcrò XT centrum grauitatis d, erit Lg ad gD, vt dupla ip&longs;ius AC cum EK ad duplam ip&longs;ius EK cum AC. & 9d ad dR erit, vt dupla ip&longs;ius XP cum ST ad duplam ST cum XP. quoniam autem ita e&longs;t AC ad EK, vt XP ad ST, & an tecedentium dupla, hoc e&longs;t dupla i­p&longs;ius AC ad EK erit, vt dupla ip&longs;ius XP ad ST. & componendo dupla ip&longs;ius AC cum EK, vt dupla p&longs;ius XP cum ST ad ST. At verò EK ad duplam ip&longs;ius EK, ita e&longs;t, vt ST ad duplam ip&longs;ius ST, &longs;ed EK ad AC e&longs;t, vt ST ad XP, erit EK ad vtra&longs;que con&longs;e­quentes &longs;im ul &longs;umptas, hoc e&longs;t ad duplam ip&longs;ius EK cum AC, vt ST ad &longs;uas con&longs;equentes, nempe ad duplam ip&longs;ius ST cum XP. Itaque quoniam ita e&longs;t dupla ip&longs;ius AC cum EK ad Ek, vt dupla ip&longs;ius XP cum ST ad ST, & e&longs;t EK ad duplam ip&longs;ius EK cum AC, vt ST ad duplam ip&longs;ius ST cum XP. erit ex &ecedil;quali dupla ip&longs;ius AC cum EK ad du plam ip&longs;ius EK cum AC, vt dupla ip&longs;ius XP cum ST ad duplam ip&longs;ius ST cum XP. ac propterea ita e&longs;t Lg ad gD, vt 9d ad dR, & ob id centra gd erunt in lineis LD 9R &longs;i­militer po&longs;ita. Rur&longs;us eodem modo (ne eadem &longs;æpiùs repetan tur) Trapeziorum EFIk S*gVT centragrauitatum, quæ &longs;int ez, &longs;i militer hoc e&longs;t in eadem proportione diuident lineas LM 9a, i­ta vt &longs;it Le ad eM, vt 9z ad za. & in trapezits FH *gZ centra grauitatum *hk &longs;imiliter diuident MN ab, ita ut M*h ad *hN &longs;it, vt ak ad kb &longs;ed & triangulorum GBH QOZ centra grauitatum lmin lineis B N Ob erunt &longs;imiliter po&longs;ita, &longs;iquidem Bl ad lN e&longs;t, vt Om ad mb; quippè cùm in dupla &longs;int proportione. eandem au­tem habent proportionem Trapezia, & triangula: Nam cùm &longs;it AD ad EL, vt XR ad S9, & ut EL ad FM, ita S9 ad Y; e&longs;tquè DL ad LM, ut R9 ad 9a, cùm &longs;int, vt &longs;eptem ad quin que; erit &longs;pacium AL ad &longs;pacium EM, vt &longs;pacium X9 ad &longs;pa­cium S. &longs;imiliterquè o&longs;tendetur DK ad LI ita e&longs;&longs;e, vt RT ad 9V. quare totum trapezium AK ad EI e&longs;t, vt XT ad SV. pariquè ratione o&longs;tendeturita e&longs;&longs;e trapezium EI ad FH, vt SV ad YZ. quia verò ita e&longs;t FM ad GN, vt Ya ad Qd, e&longs;t autem MN ad NB, vt ab ad bO, &longs;unt quippè ut tria ad vnum, erit &longs;pacium FN ad triangulum GBN, vt &longs;pacium Yb ad triangulum QbO. codemquè modo o&longs;tendetur ita e&longs;&longs;e &longs;pacium IN ad triangulum BNH, vt &longs;pacium Vb ad triangulum ObZ. Ex quibus &longs;equitur ita e&longs;&longs;e trapezium FH ad triangulum BGH, vt trapezium YZ ad triangulum OQZ. &longs;i itaque diuidatur ge in n, ita ut &longs;it en ad ng, vt trapezium AK ad EI. erit punctum n centrum grauitatis figur&ecedil; AEFIKC. &longs;imiliquè modo diuidatur dz in <10>, ita vt &longs;it z<10> ad <10>d, vt trape zium XT ad SV; erit punctum <10> grauitatis centrum figuræ XSYVTP. quia verò ita e&longs;t AK ad EI, vt XT ad SV, erit enad ng, vt z<10> ad <10>d. Diuidatur aunt deinceps l*h in s, &longs;itque; ls ad s*h, vt FH ad triangulum BGH, erit punctum s centrum grauitatis figuræ FGBHI. eademquè ratione diuidatur mk in t, &longs;itquè mt ad tk, vt YZ ad triangulum OQZ; erit punctum t cen­trum grauitatis figuræ YQOZV. &longs;ed e&longs;t FH ad BGD, vt YZ ad OQZ, eritigitur ls ad sh, vt mt ad tk. Quoniam autem ita e&longs;t Ak ad EI, vt XT ad SV, erit componendo AEFIKC ad EI, vt figura XSYVTP ad SV; & e&longs;t EI ad FH, vt SV ad YZ. ergo ex æquali figura AEFIKC erit ad FH, vt figura XSYVTP ad YZ. e&longs;t autem FH ad BGH, vt YZ ad OQZ. e­ritigitur figura AEFIKC ad &longs;uas con&longs;equentes, ad figuram &longs;cilicet FGBHI, vt figura XSYVTP ad &longs;uas con&longs;equentes, hoc e&longs;t ad figuram YQOZV. Diuidatur itaque sn in x, ita ut sxad x &longs;it, vt &longs;igura AEFIKC ad figuram FGBHI, erit punctum x centrum grauitatis totius figur&ecedil; AEFGBHIKC. &longs;imiliter di­uidatur t<10> in c, &longs;itque tc ad c<10>, ut figura XSYVTP ad figu­ram YQOZV, erit punctum c centrum grauitatis totius fi­guræ XSYQOZVTP. quia verò ita e&longs;t figura AEFIKC ad fi guram FGBHI, vt figura XSYVTP ad figuram YQOZV. e­rit sx ad xn, vt tc ad c<10>. Itaque quoniam BD ad DL e&longs;t, vt snad R9, cùm &longs;in^{4} ut&longs;exdecim ad &longs;eptem. & e&longs;t Lg ad gD, vt 9dad dR, erit BD ad Lg, vt sn ad 9d. & vt BD ad gD, ita OR ad dR. rur&longs;us quoniam BD ad LM e&longs;t, vt OR ad 9a, nempe vt &longs;ex decim ad quinque; & e&longs;t Le ad eM, ut 9z ad za, erit BD ad eL, vt OR ad 9z. e&longs;t verò BD ad Lg, vt OR ad 9d; erit igitur BD ad vtram que &longs;imul eL Lg, hoc e&longs;t ad eg, vt OR ad zd. &longs;ed quoniam e&longs;t gn ad ne, vt d<10> ad <10>z, erit BD ad gn, vt OR ad d<10>. e&longs;t autem BD ad Dg, vt OR ad Rd, vt dictum e&longs;t, ergo BD ad Dn e&longs;t, vt OR ad R<10>. &longs;imiliterquè o&longs;tendetur BD ad BA ita e&longs;&longs;e, vt OR ad Ot. Cùm itaque &longs;it BD ad DR, & ad Bs, ut OR ad R<10>, & ad Ot; e­rit BD ad DR Bs &longs;imul, vt OR ad R<10> Ot &longs;imul, & permutan­do tota BD ad totam OR, vt ablata DnBs ad ablatam R<10>ot. ergo & reliqua sn ad reliquam t<10> e&longs;t, ut tota BD ad totam OR. rur&longs;u&longs;què permutando sn ad BD ut t<10> ad OR, conuertendoque; BD ad sn e&longs;t, ut OR ad t<10>, Quia verò ita e&longs;t sx ad xn, ut tc ad c<10>; erit BD ad sx, vt OR ad tc atverò BD ad bs e&longs;t, vt OR ad Ot. eritigitur BD ad Bx, ut Og ad Oc. ac propterea diuidendo Dxita &longs;e habet ad xB, vt Rc ad cO. Quare manifestum est totius recti­lineæ figuræ in portione ABC in&longs;criptæ centrum grauitatis x in eadem proportione diuidere BD, veluti centrum grauitatis c figuræ rectilineæ in portione XOP in&longs;criptæ ip&longs;am OR diametrum. quod demonstra­re oportebat.

ex iis qu&ecedil; po&longs;t pri­mi huius demon&longs;tra ta &longs;unt.

3. Archi. de quad. parab. &20, primi conicorum Apoll.

22. &longs;exti.

15. primi huius.

15. primi buius.

18. quinti.

2. lemma an te 13. pri mi huius.

22. quinti.

ante 13.pri mi huius.

1.lemma.

2.lemma.

ex 6. pri­mi huius.

18. quinti.

22.quinti.

cor. 2. lem ma m 13. primi hui^{9}

ex 6. pri mi huius.

3. lemma.

2. lemma an te 13. pri mi huius.3. lcmma.2. lemma an te 13. pri­mi huius16.quinti.

19.quinti. co.4.quinti.3.lemma.

2. lemma ante 13. primi hui^{9} 18. quinti.

SCHOLIVM.

Hinc colligere licet parabolas omnes inter &longs;e &longs;imiles e&longs;&longs;e. Re fert enim Eutocius hoc in loco, Apollonium perg&ecedil;um in &longs;ex to Conicorum libro. (qui nondum in lucem prodijt) &longs;imiles coni &longs;ectiones dixi&longs;&longs;e eas e&longs;&longs;e, quando in vnaquaque &longs;ectione line&ecedil; ducuntur ba&longs;i æquidi&longs;tantes numero pares; hoc e&longs;t totin v­na, quotin alia; vt in &longs;uperioribus figuris ductæ fuerunt, in v­na quidem EK FI GH ip&longs;i AC æquidi&longs;tan tes; & in altera ST YV QZ ip&longs;i PX æquidi&longs;tantes; qu&ecedil; quidem efficiant, vt dia­metri in eadem proportione diui&longs;æ proueniant; vt&longs;unt BN NM ML LD; & Ob ba a9 9R. Deinde æquidi&longs;tantes AC EK FI GH in eadem &longs;int proportione ip&longs;arum XP ST YV QZ. & quoniam hæ conditiones in omnibus po&longs;&longs;unt accidere pa rabolis; vt ex ijs, quæ demon&longs;trata &longs;unt, manife&longs;tum e&longs;t; id­circo parabolæ omnes &longs;unt &longs;imiles. Neque verò exi&longs;timandum e&longs;t, quoniam parabolæ &longs;unt &longs;imiles, figur as quoque planè in&longs;criptas, vt AEFGBHIKC & XSYQOZVTP &longs;imiles e&longs;&longs;e in ter &longs;e, ea præ&longs;ertim &longs;imilitudine, qua &longs;unt figuræ rectilineæ; vt&longs;cilicet anguli &longs;int æquales, & circum &ecedil;quales angulos late­ra proportionalia. in parabolis non attenditur h&ecedil;c &longs;imilitudo. &longs;atenim e&longs;t, vt præfatæ ad&longs;int conditiones; ex quibus &longs;equi­tur (vt o&longs;tendimus) trapezia AK EI FH, triangulum què BGH in eadem e&longs;&longs;e proportione trapeziorum XT SV YZ, ac trianguli OQZ. ac propterea quando Archimedesin propo &longs;itione inquit &longs;i in vtraque &longs;imilium portionum rectalmea, rectangu­liquè coni &longs;ectione contentarum, non propterda exi&longs;timandum e&longs;t reperiri po&longs;&longs;e aliquas parabolas recta linea terminatas no e&longs;&longs;e &longs;imiles inter &longs;e; ea nimirumiam explicata &longs;imilitu dine. &longs;unte­nim Archimedis verba hoc modo intelligenda, nempè, &longs;i in vtraque portionum recta linea rectanguliquè coni &longs;ectione contentarum, quæ omnes &longs;unt &longs;imiles, & c. veluti &longs;i dicere­mus. In &longs;imilibus &longs;emicirculis anguli omnes &longs;untrecti. non e&longs;t in telligendum nonnullos &longs;emicirculos inter &longs;e di&longs;&longs;imiles exi&longs;tere po&longs;&longs;e. &longs;ed hoc modo; in &longs;emicirculis, qui omnes &longs;unt &longs;imiles, anguli&longs;unt recti. Et hoc modo &longs;emperintelligere o­portet, quando in &longs;equentibus Archimedes parabolas &longs;imiles nominat. Nam & Archimedes cognouit omnes parabolas inter &longs;e &longs;imiles e&longs;&longs;e; vt ip&longs;e in demon&longs;tratione octauæ propo&longs;i tionis huius &longs;upponere videtur. Oportebatenim aliquam in parabolis demon&longs;trare &longs;imilitudinem, vt dem on&longs;trari po&longs;&longs;et centrum grauitatis in omnibus parabolis e&longs;&longs;e in certo, ac de­terminato &longs;itu ip&longs;ius figuræ. in figuris enim, quæ aliquam in­ter&longs;e non habent &longs;imilitudinem, in ip&longs;is centrum grauitatis determinari minimè po&longs;&longs;e videtur. Dicet autem forta&longs;&longs;e ali­quis, determinatur tamen centrum grauitatis in omnibus triam gulis, quæ quidem in ter&longs;e non &longs;unt&longs;imilia. Cui re&longs;ponden­dum; triangula omnia inter &longs;e &longs;imilia non e&longs;&longs;e &longs;imilitudine rectilinearum figurarum, nempè vt anguli &longs;intæquales, & cir­cum æqualesangulos latera proportionalia. quòd tamen nul­lam inter &longs;e&longs;e habeant conuenientiam, omnino negatur. nam triangula omnia &longs;imul quodam modo illam habent conue­nientiam, & &longs;imilitudinem; quæ parabolis accidit.

In triangulis enim ABC DEF duct&ecedil; &longs;int AG DH ab angu­lis ad dimidias ba&longs;es. &longs;intquè diui&longs;a triangulorum latera in ea dem proportione, in punctis kL, OP. & vt AK KL LB, ita &longs;it AM MN NC, & DQ QR RF. ducti&longs;què KM LN OQ PR, quæ lineas AG DH &longs;ecentin punctis ST VX; primùm quidem erunt KM LN OQ PR ba&longs;ibus BC EF æquidi&longs;tantes; quas lineæ AG DH in punctis ST VX bifariam diuident, cùm &longs;it BG ad GC, vt LT ad TN, & KS ad SM. & ut EH ad HF ita PX ad XR, & OV ad Vque Deinde erunt AG DH à lineis KM LN OQ PR in eadem proportione diui&longs;æ; &longs;iquidem ita e&longs;t AS ST TG, ut DV VX XH. cùm &longs;int, ut expo&longs;itæ propor­tiones AK KL LB, & DO OP PE. Præterea erit &longs;pacium, BN ad LM, vt ER ad PQ, & LM ad triangulum AK M, vt PQ ad triangulum DOque Nam quoniam triangulu AEC &longs;imile e&longs;t triangulo ALN, oblatus LN ip&longs;i BC æquidi&longs;tans; erit ABC ad ALN, ut AB ad AL duplicata. eodemquè modo erit DEF ad DPR, vt DE ad DP duplicata; eandem autm, habet proportionem AB ad AL, quam DE ad DP: quadoqui dem latera AB DE in eadem &longs;unt proportione diui&longs;a; eritigi­tur triangulum ABC ad ALN, vt triangulum DEF ad DPR. &longs;imiliterquè o&longs;tendetur ALN ad AkM ita e&longs;&longs;e, ut DPR ad DOque Quoniam autem ABC e&longs;t ad ALN, ut DEF ad DPR, diuidendo erit BN ad ALN, ut ER ad DPR. Atverò quoniam ALN ad AKM e&longs;t, vt DPR ad DOque erit per conuer&longs;io­nem rationis ALN ad LM, vt DPR ad Pque qua­ re ex &ecedil;quali BN e&longs;t ad LM, ut ER ad Pque Cùm auem &longs;it ALN ad AKM, ut DPR ad DOque erit diuidendo LM ad AKM, vt PQ ad DOque Quocirca erit &longs;pacium BN ad LM, vt ER ad PQ, & LM ad triangulum AKM, vt PQ ad triangulum DOque Ex quibus per&longs;picuum e&longs;t omnia triangula aliquam inter &longs;e habere &longs;imilitudinem, ex qua po&longs;&longs;ibile fuit determinare in omnibus &longs;itum, vbepe- ritur centrum graurtatis. Quòd &longs;i figur&ecedil; nullam conuenien­tiam, nullamquè &longs;imilitudinem inter &longs;e habuerint; ut in qua drilateris, pentagonis, & reliquis figuris, quæ inter &longs;e neque latera neque angulos &ecedil;quales habeant; & propterea nullam in­ter&longs;e conuenientiam, & &longs;imilitudinem habere po&longs;&longs;unt; im­po&longs;&longs;ibile quidem e&longs;&longs;et in ip&longs;is determinare &longs;itum centri grauita tis; ita vt omnibus quadrilateris, ac omnibus pentagonis quo modo cunque factis, & ita c&ecedil;teris figuris de&longs;eruire po&longs;&longs;it. Cum exempli gratia in pentagonis modò in vno, modò in alio &longs;i­tu centrum reperiatur; prout &longs;unt diuer&longs;&ecedil; figuræ. Po&longs;&longs;umus quidem in vnaquaque figura reperire punctum po&longs;itione, quod &longs;it quidem centrum grauitatis illius determinatæ figu­r&ecedil;t. vtin fine primilibri o&longs;ten dimus. e&longs;&longs;et tamen impo&longs;&longs;ibile in omnibus proprium certum, ac determinatum &longs;itum repe­rire; vt &longs;cilicet &longs;it in tali linea, taliquè modo diui&longs;a, vtomnib^{9} pentagonis, & hexagonis, cæteri&longs;què huiu&longs;modi de&longs;eruire po&longs;&longs;it. vt determinatur in triangulis, & vt determinari pote&longs;t in quadrilateris; quæ vel &longs;int parallelogramma, vel duo &longs;altem latera &longs;int æquidi&longs;tantia. cùm in his conuenientia, quàm triangulis accidere o&longs;tendimus, reperiatur; quandoquidem &longs;unt triangulorum portiones. &longs;imiliter in parallelogrammis fa cilè erit o&longs;tendere aliquam inter &longs;e &longs;imilitudinem exi&longs;tere. pen­tagona verò hexagona, & cæteræ figuræ, quæ angulos æqua­les, & æqualia latera habent; iam con&longs;tat &longs;imilia e&longs;&longs;e inter &longs;e. præterea circuliomnes &longs;unt &longs;imiles. Ellip&longs;es quoque inter &longs;e aliquam habent &longs;imilitudinem, in quibus de&longs;cribitur figura, planè in&longs;cripta. vt per&longs;picuum e&longs;t in libro Federici Comman dini de centro grauitatis &longs;olidorum. ac propterea in his, & in alijs, quibus inter &longs;e aliqua &longs;imililudo reperiri pote&longs;t, centrum quoque grauitatis determinari poterit.

ex 2.&longs;exti ex lèmate im &longs;ecundam d mon&longs;tratio­ne. pri­mi huius.

17. quinti. coro. 19. quinti.

22. quinti.

LEMMA.

Sint quatuor magnitudines ABCD. &longs;itquè A maior B; &C maior D. Dico A ad D maiorem habere proportio­nem, quàm habet B ad C.

Hoc à nobis o&longs;ten&longs;um fuitinitio tractatus devecte in no­&longs;tris mechanicishoc pacto.

Quoniam enim A ad C maiorem habet proportionem, quam B ad C; & A ad D maiorem quoque habet proportionem, quàm habetad C; A igitur ad D maiorem habebit, quàm B ad C. quod demon&longs;trare oportebat.

8. quinti.

PROPOSITIO. IIII.

Omnis portionis recta linea, rectanguliquè co ni &longs;ectione contentæ, centrum grauitatis e&longs;tin dia metro portionis.

Sit portio, vt dicta e&longs;t, ABC; cuius diameter &longs;it BD. demon­&longs;trandum est dictæ portionis centrum grauitatis e&longs;&longs;e in linea BD. &longs;i.n. non, &longs;it punctum E. & ab ip&longs;o ducatur ip&longs;i BD aquidistans EF; at­que in portione in&longs;cribatur triangulum ABC eandem ba&longs;im AC habens, & altitudinem portioni æqualem. & quam proportionem habet CF ad FD, eandem habeat triangulum ABC ad &longs;pacium k. in portione autem planè in&longs;cribatur figura rectilinea AGBNC, ita vt relictæ portiones AOG GPB BQN NRC &longs;imul &longs;int minores ip&longs;o K. in&longs;criptæ quidem rectilineæ figuræ centrum grauitatis est in linea B D. &longs;it punctum H. connectaturquè HE, & producatur; & à pun cto C ip&longs;i B D ducatur æquidistans CL. Quoniam autem por tiones AOG GPB BQN NRC &longs;imul &longs;unt ip&longs;o K mino­res; maiorem habebit proportionem triangulum ABC ad di­ctas portiones, quàm ad K; in&longs;cripta verò figura AGBNC ma ior e&longs;t triangulo ABC, K verò maius e&longs;t reliquis portionibus. Mani&longs;e&longs;tum est igitur figuram rectilineam ACBNC in portione in- &longs;criptam maiorem habere proportionem adreliquas portiones AOG GPB BQN, NRC, quàm triangulum ABC ad K. &longs;ed vt triangulum ABC ad K, ita est CF ad FD; figura igitur in&longs;cripta ad reliquas por­tiones maiorem habebit proportionem, quam CF ad FD; hoc e&longs;t LE ad EH. Cùm &longs;int LH CD à lineis æquidi&longs;tantibus LC EF HD drui&longs;æ. quare cùm figura in&longs;cripta ad reliquas portio­nes maiotem habeat proportionem, quàm LE ad EH; linea, quæ ad EH eandem habeat proportionem, quàm figura in&longs;cri­pta ad reliquas portiones, maior erit, quam LE. Habeat igitur ME ad EH proportionem eam, quam figura in&longs;cripta ad portiones. Quoniam igi­tur punctum E centrum e&longs;t grauitatis totius portionis, figuræ autem in ip&longs;a in&longs;criptæ centrum grauitatis est punctum H: constat reliquæ magni­tudinis ex circumrelictis portionibus compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;e in linea HE producta; ita vt a&longs;&longs;umpta aliqua recta linea ME eam proportio nem habeat ad EH, quam figura in&longs;cripta ad circumrelictas portiones. Quare magnitudinis ex circumrelictis portionibus compo&longs;itæ centrum gra uitatis e&longs;t punctum M. quod est ab&longs;urdum. Ducta enim linea ST per punctum M ip&longs;i BD æquidi&longs;tante, in ea omnes circumrelictæ portiones centra grauitatis habebunt. hoc e&longs;t magnitudinis ex portioni­bus BPG-BQN compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;&longs;et in parte MS. centrum verò grauitatis portionum AOG CRN e&longs;&longs;etin parte MX; ita ut M omnium dictarum portionum e&longs;&longs;et gra­uitatis centrum. quæ &longs;untquidem inconuenientia. quippè quæ etiam eodem modo &longs;equentur, &longs;i ST ip&longs;i BD æquidi&longs;tans non e&longs;&longs;et. Patet igitur centrum grauitatis portionis ABC e&longs;&longs;e in linea BD. quod demon&longs;trare oportebat.

2. huius.

8. quinti.

lemma.

1: tem-im 13. primi hui

8. primi huius.

SCHOLIVM.

In hac demon&longs;tratione ob&longs;eruandum e&longs;t; quòd quando Ar­chimedes inquit, in portione autem planè in&longs;cribatur figura &c. in­telligendum e&longs;t, in&longs;cribatur primò pentagonum AGBNC in portione planè in&longs;criptum; quod quidem relinquet por­tiones AOG GPB BQN NRC, quæ &longs;imul uel erunt minores &longs;pacio K, vel minùs. &longs;i non, rur&longs;us planè adhuc in&longs;cribatur in portione ABC nonagonum; deinde alia figura; idquè &longs;em­per fiat, donec circumrelictæ portiones &longs;imul &longs;int &longs;pacio K minores. quod quidem fieri po&longs;&longs;e ex prima decimi Euclidis patet. Aufertur enim &longs;emper maius, quam dimidium. Cùm quæ libet portio paraboles trianguli plane in ip&longs;a in&longs;eripti &longs;it &longs;e&longs;­quitertia. Vnde triangulum ABC maius e&longs;t, quàm dimidium portionis ABC. triangulum què AGB maius, quàm dimidium portionis AGB. &longs;imiliter triangulum BNC portionis BNC & ita in alijs. Quæ quidem omnia &longs;untquoque manife&longs;ta ex vi ge&longs;ima propo&longs;itione, eiu&longs;què demon&longs;tratione de quadratura paraboles Archimedis.

17. Archi. de quad. parab.

Demon&longs;trato centro grauitatis cuiu&longs;libet paraboles in eius diametro exi&longs;tere; o&longs;tendet Archimedes, (vt diximus) in pa­rabolis grauitatum centra in eadem proportione diametros di&longs;pe&longs;cere. antequam autem hoc demon&longs;tret, duas pr&ecedil;mittit &longs;equentes propo&longs;itiones ad demon&longs;trationem nece&longs;&longs;arias.

PROPOSITIO. V.

Si in portione recta linea, rectanguliquè coni &longs;ectione contenta rectilinea figura planè in&longs;criba tur, totius portionis centrum grauitatis propinquius e&longs;t vertici portionis, quam centrum figuræ in&longs;criptæ.

Sit portio ABC, qualis dictaest, ip&longs;ius verò diameter &longs;it BD. primùmquè in ip&longs;a planè in&longs;eribatur triangulum ABC. & diuidatur BD in E, ita vt dupla &longs;it BE ip&longs;ius ED. erit vtiquè trtanguli ABC centrum grauitatis punctum E. Diuidatur itàque bi&longs;ariam vtraque AB BC in punctis FG. & punctis FG ip&longs;i BD ducantur æquidi­&longs;tantes FK GL. erit &longs;anè portionis AkB centrum grauitatis in linea Fk. portionis verò BLC centrum grauit atis erit in linea GL. &longs;int ita­que puncta HI. connectanturquè HI FG. quæ BD &longs;ecent in QN. erit vtique punctum Q vertici B propinquius, quàm N. quia verò e&longs;t BF ad FA, vt BG ad GC, erit FG æquidi&longs;tansip&longs;i AC, eritquè FN ad NG, vt AD ad DC. e&longs;t verò AD ip&longs;i DC æqua­lis, ergo FN NG inter &longs;e &longs;unt æquales. quoniam autem FN e&longs;t ip&longs;i AD æquidi&longs;tans, erit AF ad FB, vt DN ad NB. e&longs;t au tem AF dimidia ip&longs;ius AB; cùm &longs;int AF FB &ecedil;quales ergo & DN dimidia e&longs;t ip&longs;ius DB. at verò quoniam DE terria e&longs;t pars ip&longs;ius DB, &longs;iquidem e&longs;t BE ip&longs;ius ED dupla, erit pun­ctum N propinquius vertici B portionis, quàm pun­ctum E. Et quoniam parallelogrammum est HFGI. & æqualis est FN ip&longs;i NG, erit QH ip&longs;i QI æqualis. ac propterea magnitudinis ex vtri&longs;que AkB BLC portionibus compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;t in medio lineæ HI, cùm portiones AKB BLC &longs;int æquales. erit &longs;cilicet punctum que Quoniam autem trianguli ABC centrum grauitatis e&longs;t punctum E, magnitudinis verò ex vtri&longs;què AkB BLC compo&longs;isæ e&longs;t punctum que con&longs;tat totius portionis ABC centrum grauitatis e&longs;&longs;e in linea QE. hoc est inter puncta QE. Quare totius portionis centrum grauitatis propinquius e&longs;t vertici portionis, quam centrum grauitatis trianguli planè in&longs;cripti.

ante pri­mi huius.

4. huius.

2. &longs;exti­lemma ta aliter 13. primi hui^{9}

2. &longs;exti.

4. primi buius. ex its quæ ante 2. hu ius demon &longs;trata &longs;unt. ex 8. pri­mi huius.

*

Rur&longs;us in portione pent agonum rectilineum AKBLC planè in&longs;cri­batur. &longs;itquè totius portionis diameter BD, vtriu&longs;que autem portionisAKB. BLC diameter &longs;it vtraque KF LG. & quoniam in portione AKB planè in&longs;cripta est figura rectilinea trilatera AKB, totius por tionis AKB centrum grauitatis est propinquius vertici K, quam centrum rectilineæ figuræ AKB. &longs;it itaque portionis AkB centrum grauitatis punctum H; trianguli verò punctum 1. Rur&longs;us autem &longs;it por tionis BLC centrum grauitatis punctum M. trianguli verò BLC pun ctum N. iunganturquè HM JN; quæ BD &longs;ecentin punctis QT. erit vtique punctum Q vertici B propinquius, quam T. & quoniam (&longs;i ducta e&longs;&longs;et FG) lineæ HM IN FG ab æ quidi&longs;tantibus lineis KF BD LG in eadem diuiduntur pro­portione. FG verò, vt o&longs;ten&longs;um e&longs;t, bifariam à linea BD di­uideretur; ergo & lineæ HM IN bifariam diui&longs;&ecedil; proucnient. æqualis est igitur HQ ip&longs;i QM; & IT ip&longs;i TN. &longs;ed triangulo AKB æquale est triangulum BLC; portio vero AkB portioni BLC e&longs;t æqualis. Demonstratum e&longs;t enim alis in loçis portiones &longs;e&longs;quitertias e&longs;&longs;e triangulorum, erit igitur magnitudinis ex vtri&longs;que por- tionibus AkB BLC compo&longs;itæ centrum grauitatis punctum que magni­tudinis verò ex vtri&longs;que triangulis AKB BLC compo&longs;itæ punctum T. Rur&longs;us itaque quoniam trianguli ABC centrum grauitatis e&longs;t punctum E, magnitudinis verò ex vtri&longs;que AkB BLC portionibus punctum que manifestum e&longs;t totius portionis ABC centrum grauitatis e&longs;&longs;e in linea QE ita diui&longs;a in O puncto, vt quam proportionem habet trian­gulum ABC ad vtra&longs;que portiones AkB BLC, eandem habeat por tio ip&longs;ius terminum habens punctum Q, hoc e&longs;t OQ ad portionem minorem OE. pentagoni autem AKBLC, hoc e&longs;t magnitudinis ex triangulo ABC, trianguli&longs;què AKB BLC compo&longs;itæ centrum grauitatis e&longs;t in linea ET &longs;ic diui&longs;a in S, vt quam habet proportionem triangulum ABC ad triangula AKB BLC, eande ha­beat portio ip&longs;ius ad T terminata, hoc e&longs;t ST ad reliquam SE. Quoniam igitur maiorem habet proportionem triangulum ABC ad triam gula KAB LBC, quam ad portiones AKB BLC; minora enim &longs;unt triangula portionibus. habebit TS ad SE miorem pro­portio nem, quam QO ad OE ac propterea erit punctum S propinquiusip&longs;i E, quàm O. Nam &longs;i punctum S primùm e&longs;&longs;et in eodem puncto O, tunc TO ad OE, non quidem maiorem, &longs;ed minorem haberet proportionem, quàm QO ad OE, cùm &longs;it TO minor QO. &longs;imiliter ob eadem cau &longs;am &longs;i punctum S e&longs;&longs;et inter OT, minorem haberet pro­portionem TS ad SE, quàm QS ad SE, quare & ad huc maiorem haberet proportionem QO ad OE, quàm TS ad SE. nece&longs;&longs;e e&longs;t igitur punctum S e&longs;&longs;e inter puncta OE. Itaquè cùm punctum O &longs;it centrum grauitatis portionis ABC, punctum verò S centrum &longs;it grauitatis rectilineæ figuræ AK BLC; constat portionis ABC centrum grauitatis propinquius e&longs;&longs;e vertici B, quàm centrum rectilineæ figuræ in&longs;criptæ. Et in om­nibus rectilineis figuris in portionibus planè in&longs;criptis eadem e&longs;t ratio.quod demon&longs;trare oportebat.

prima lem ma in 13. primi bui^{9}.

4. primi huius.

ex 8. pri­mi huius.

8. quinti.

8. quinti.

8.quinti.

SCHOLIVM.

In fine primæ demon&longs;trationis in vltima conclu&longs;ione quan­do inquit Archimedes. Quare totius portionis centrum propinquius e&longs;t vertici portionis, quam trianguli planè in &longs;cripti Gra cus codexita &longs;e habet w)\s t) e)\ihka e)ggute<10>on ta=s tou= tma/matos ko<10>ufa=s to\ ke/nt<10>on tou= o)\lou tma/matos, h)/ tou= e)gg<10>afome/nou t<10>igw/nou gnw<10>i/mws. verbaquè e)/ih ka malè in terpo&longs;ita &longs;unt, nullumquè cum alijs rectum &longs;en&longs;um habent, quare horum loco ponerem e)si/, vt&longs;en&longs;us &longs;it, w)/s te)/ggu/te<10>on e)si ta=s tou= tma/matos, &c.

*

Ob&longs;eruandum autem occurrit in demon&longs;trationibus, ab Archimede allatis; quòd in prima demon&longs;tratione &longs;upponit Archimedes, HFGI e&longs;&longs;e parallelogrammum. quòd vt &longs;it pa­rallelogrammum, nece&longs;&longs;e e&longs;t &longs;upponere centra grauitatis HI &longs;ecare lineas KF LG in partes inuicem proportionales. quod tamen &longs;upponi po&longs;&longs;e minimè videtur. Et &longs;i quis ex quinto po&longs;tulato obijceret, centragrauitatis in æqualibus, &longs;imilibu&longs;­què figuris e&longs;&longs;e æqualiter po&longs;ita; admitti quidem pote&longs;t; quo- niam figuræ, ipforum què centra inter &longs;e coaptari po&longs;&longs;unt. vt omnibus figuris rectilineis &ecedil;qualibus, & &longs;imilib^{9} accidere po­te&longs;t. Hoc tamé contingere po&longs;&longs;e in parabolis, vt AKB BLC, vi detur in conueniés. Nam quamuis AKB BLC &longs;int æquales, & &longs;int etiam &longs;imiles; non &longs;unt tamen &longs;imiles ea &longs;i militudine, vt &longs;untre ctilineæ figuræ; vtantea diximus. Quod etiam per&longs;picuum fit ex hoc, quia non &longs;emper coaptari porei&longs;t portio AKB cum portio­ne BLC. non. enim&longs;emper recta linea BC erit æqualisip&longs;i BA; neque; &longs;ectionis linea BLC &longs;ectionis line&ecedil; BKA &ecedil;qualis exi&longs;tet. Cum non &longs;emper AC, & quæ &longs;untip&longs;i AC æquidi&longs;tates ad rectos &longs;int an gulos diametro BD. &longs;i.n. &ecedil;quidi&longs;tantes line&ecedil; diametro fuerint perpendiculares, tunc AB BC inter &longs;e &ecedil;quales e&longs;&longs;ent; portioque; AKB cum portione BLC coaptari po&longs;&longs;et: &longs;ecùs autem minimè. Quare centra grauiratis HI lineas KFLG in eadem proportio ne &longs;ecare minimè&longs;upponi po&longs;&longs;e videtur; tùm exijs, quæ dicta &longs;unt; tú quia hoc o&longs;tendet Archimedes in &longs;eptima propo&longs;itio ne. quòd &longs;i adhuc non e&longs;t demon&longs;tratú, non pote&longs;t quoque; &longs;uppo ni; præ&longs;ertim cùm &longs;it demon&longs;trabile. ac propterea demon&longs;tra­tio nullam videturvim haberead o&longs;tendendum, quod propo&longs;i­tú fuit. Huic tamen occurri po&longs;&longs;evidetur cum Eutocio in exphca tione huiusloci dicendo, hoc &longs;upponere Archimedé, quia por tiones AKBBLC &longs;unt&ecedil;quales, quarú diametri KFLG &longs;unt &ecedil;­quales, & &ecedil;quidi&longs;tantes, quæ &longs;imiliter diuiduntur à punctis HI; vnde erit kG ad HF, vt LI ad IG. ex quibus colligit HF ip&longs;i IG æqualem e&longs;&longs;e; ac propterea HG parallelogrammum exiltere. Quæ tnm re&longs;pon&longs;io non e&longs;t Eutocio digna. cùm ex dictis non &longs;it omninò demon&longs;tratiua, vtres mathematic&ecedil; requirunt; quapropter omit tenda e&longs;t.hac.n.ratione&longs;upponitur centra HI lineas KFLG in eadem proportione &longs;ecare.quod nullo modo &longs;upponi pote&longs;t. Quare dici poterit, & forta&longs;le rectiùs, quòd vis demon&longs;tratio­nis videtur in hoc e&longs;&longs;e con&longs;tituta, vt &longs;upponatur puncta HI bicunque; e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e in lineis KFLG; ita vt &longs;iue ducta HI fuerit, &longs;iue etiam non fuerit ip&longs;i FG æquidi&longs;tans, demon&longs;tratio tamen &longs;uam &longs;emper habebit vim, idenque; concludet. Nam ex præcedem. ti patet centra grauitatis portionum AKB BLC e&longs;&longs;e in lineis KF LG; hoce&longs;t inter puncta KF, & LG. &longs;upponanturitaque; cen­tra grauitatis portionum AKB BLC e&longs;&longs;e puncta HI vbicunque; po­ &longs;ita, dummodo &longs;int in lineis KF LG, veluti Archimedes ip&longs;e in d mon&longs;tratione &longs;upponit. Ducaturque; HI; quæ vel ip&longs;i FG æ­quidi&longs;tans erit, vel minùs: &longs;i e&longs;t æquidi&longs;tans, parallelogrammum e&longs;t HFGI, & vera e&longs;t demon&longs;tratio Archimedis. &longs;i verò non e&longs;t æquidi&longs;tans, nihilominus veri&longs;&longs;ima e&longs;t eadem demon&longs;tratio. Nam &longs;i HI ip&longs;i FG non e&longs;t &ecedil;quidi&longs;tans, patet in primis punctum Qpropin quius e&longs;&longs;e vertici B portionis ABC, quam punctum N, ac per con­&longs;equens, quam punctum E centrum grauitatis trianguli ABC. Etquoniam lineæ HI FG à lineis diuiduntur KF BN LG &ecedil; quidi&longs;tantibus, erit HQ ad QI, vt FN ad NG. e&longs;t autem FN i­pGNG &ecedil;qualis, ergo HQ ip&longs;i QI &ecedil;qualis quoque erit. itaque quoniam portiones AKBBLC &longs;unt æquales, erit magnitudi­nis ex vtri&longs;que AKB BLC portionibus compo&longs;it&ecedil; centrum gra­uitatis in medio line&ecedil; HI. ergo eritpunctum que quo cognito eadem demon&longs;tratio Archimedis o&longs;tendet centrum grauita­tis portionis ABC e&longs;&longs;e inter puncta Eque Nam ex verbis ip&longs;ius, cùm ait, Quoniam autem trianguli ABC centrum grauitatis est punctum E magnitudinis verò ex vtri&longs;que AkB BLC compo&longs;icæ est punctum que constat totius portionis ABC centrum grauitatis e&longs;&longs;e in in linea QE. hoc est inter puncta QE. Quare totius portionis centrum grauitatis propinquius e&longs;t vertici portionis, quàm trian­guli planè in&longs;cripti. manife&longs;tum e&longs;t igitur centrum grauitatis por tionis ABC, &longs;iuè &longs;it HI ip&longs;i FG æquidi&longs;tans, &longs;iue non æ. quidi&longs;tans, propinquius e&longs;&longs;e vertici B portionis, quàm centrum grauitatis trianguli ABC Quare cuca erba demon&longs;tratio­nis, cùm inquit Archimedes, & quoniam parallelogrammum est HFGJ, & æqualisest FN ip&longs;i NG. &c. immitando &longs;ecun­dam Archimedis demon&longs;trationem huius propo&longs;itionis, vel delenda &longs;untverba, parallelogrammum e&longs;t HFGI, & tamquam ab aliquo ad dita; ita vt verba &longs;int hoc modo vniuer&longs;alia, & quoniam æqualis e&longs;t FN ip&longs;i NG, & quæ &longs;equuntur. vel &longs;at for­ta&longs;&longs;e Archimedi vi&longs;um e&longs;t. &longs;e o&longs;tendi&longs;&longs;e hoc contingere exi­&longs;tente HI ip&longs;i FG æquidi&longs;tante. quòd &longs;i etiam non fuerit HI æquidi&longs;tans FG, idem &longs;equi tanquam notum omi&longs;it. cùm per facilis &longs;it demon&longs;tratio, vt dictum e&longs;t. Archimede&longs;què res val dè notas &longs;&ecedil;pè prætermittere&longs;olet.

1.lenwaim 15 primu hu­ius.

Hocidem etiam con&longs;iderari pote&longs;t in &longs;ecunda demon&longs;tra tione quamuis verba hanc difficultatem non habeant. nam ea­dem &longs;equltur demon&longs;tratio, &longs;iuè&longs;it HM lineæ IN &ecedil;quidi&longs;tás, vel non æquidi&longs;tans, vt ex verbis Archimedis per&longs;picuum e&longs;t. etenim manife&longs;tum e&longs;t centra grauitatis portionum AKB BLC e&longs;&longs;einlineis KF LG. &longs;imiliter centra grauitatis trian­gulorum AKB BLC in ijsdem e&longs;&longs;e lineis KF LG. vtin pun­ctis IN; quæ nece&longs;&longs;ariò diuidunt KF LG in partes propor­tionales, vnde FI GN euadunt æquales. & quoniam por­tionum centra HM &longs;unt propinquiora verticibus KL, quam triangulorum centra IN; ideo nece&longs;&longs;e e&longs;t puncta HM in lineis KI LN exi&longs;tere. quare &longs;int puncta HM vbicúque in lineis KI LN con&longs;tituta; ductaque; HM, quæ &longs;iuè &longs;it ip&longs;i IN &ecedil;quidi&longs;tans, &longs;iuenon æquidi&longs;tans, &longs;em per erit punctum Qpropinquius ver tici B, quam T. eodem què modo erit punctum Q medium li­neæ HM centrum grauitatis magnitudinis ex portionib^{9} AKB BLC compo&longs;itæ. &longs;iquidem portiones &longs;unt &ecedil;quales. qu&ecedil; quidem omnia ex ip&longs;amet demon&longs;tratione &longs;unt manife&longs;ta. &longs;untquè hæc eadem ob&longs;eruanda in duabus &longs;equentibus demon&longs;trationib^{9}.

4. huius.

ante 15. primi hu­ius.

PROPOSITIO. VI.

Data portione rectalinea, rectanguliquè coni &longs;ectione contenta, in portione figurarectilinea pla ne in&longs;cribi pote&longs;t; ita vt linea inter centrum graui­ tatis portionis, & figuræ rectilineæ in&longs;criptæ, mi­nor &longs;it propo&longs;ita recta linea.

Data &longs;it portio ABC, qualis dicta est. cuius centrum grauitatis &longs;it punctum H. & in ip&longs;a planè in&longs;cribatur triangulum ABC. &longs;itquè pro po&longs;ita recta linea F. & quam proportionem habet BH ad F, eandem habeat triangulum ABC ad &longs;pacium k. inportione autem ABC pla nè in&longs;cribatur figura rectilinea AGB LC, ita vt circumrelict æ portio nes ANG GOB BPL LQC &longs;imul &longs;umpt&ecedil; &longs;int minoresip&longs;o k: ip&longs;iu&longs;què figuræ in&longs;criptæ centrum grauitatis &longs;it punctum E. Dico li­neam HE minorem e&longs;&longs;e ip&longs;a F. N am&longs;i non, vel æqualis est, vel maior. Quoniam autem maior e&longs;t figura rectilinea AGBLC, quàm triangulum ABC, maius verò e&longs;t &longs;pacium K portio­nibus ANG GOB BPL LQC &longs;imul &longs;umptis, ideo rectili- nea figura AGBLC ad circumrelictas portiones maiorem habet pro­portionem, quàm triangulum ABC ad K. hoc est HB ad F. at ue rò BH nonhabet minorem proportionem ad F, quàm habet ad HE. cùmnon &longs;it minor HE ip&longs;a F. &longs;i enim ponatur HE ip&longs;i F æqualis, eandem habebit proportionem BH ad HE, quam ad F. quæ e&longs;t proportio trianguli ABC ad. K. vnde figu­ra rectilinea AGBLC ad circumrelictas portiones maiorem, habebit proportionem, quàm BH ad HE. &longs;i verò ponatur HE maior, quàm F, habebit BH ad F, hoc e&longs;t triangulum ABC ad K maiorem proportionem, quàm BH ad HE. multo igitur maiorem habet proportionem figura rectilinea AGBLC ad circumrelictas portiones, quàm BH ad HE. Quare &longs;i fiat ut rectili­linea figura AGBLC ad circumrelictas portiones, &longs;ic alia quædam li­nea ad HE. erit maior, quàm BH. &longs;itquè HM. Cùm enim portio­nis ABC centrum grauitatis &longs;it H. figuræ verò rectilineæ AGBLC punctum E. producta EH, a&longs;&longs;umptaquè aliqua recta linea proportione babente ad EH, quam rectilineum AGBLC ad circumtelictas por­tiones; maior erit quàm HB. habeat igitur (vt dictum e&longs;t) MH ad HE proportionem eam, quam habet figura AGBLC ad reli quas portiones, ergopunctum M centrum est grauit atis magnitudi­nis ex circumrelictis portionibus compo&longs;itæ. quod e&longs;&longs;e non pote&longs;t. Ducta enimrecta linea RS per M ip&longs;i AC æquidistante, inip&longs;a &longs;unt centra grauitatis vnicuiquè portioni re&longs;pondentia; ita &longs;cilicet vt centrum magnitudinis ex portionibus ANG GOB compo&longs;itæ &longs;it in linea RS. &longs;ed in parte MR. in parteverò MS &longs;it grauitatis centrum magnitudinis ex reliquis portionibus BPL LQC compo&longs;itæ; ita vt punctum M magnitudinis ex omnibus portionibus compo&longs;itæ centrum grauitatisexi&longs;tat. quæ tamen e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;unt. quod idem accideret, &longs;i etiam RS ip&longs;i AC æquidi&longs;tans non e&longs;&longs;et. Patetigitur HE minorem e&longs;&longs;e, quam F.cùm neque maior, neque &ecedil;qualis e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it. quod quidem de­mon&longs;trare oportebat.

A

lemma in 4. &longs;ecundi hui^{9}

7. quinti.

8.quinti.

8.primihu ius.

SCHOLIVM.

In hac quoque demon&longs;tratione ob&longs;eruandum e&longs;t, quod po&longs;t quartam huius adnotauimus; nimirum &longs;i pentagonum AGBLC in portione planèin&longs;criptum relinqueret portiones ANG GOB BPL LQC, quæ &longs;imul maiores, vel etiam æ- quales e&longs;&longs;ent &longs;pacio K. Rur&longs;us planè adhuc in&longs; cribatur in portione ABC nonagonum, deinde altera figura, idquè &longs;em per fiat, donec circumrelict&ecedil; portiones &longs;imul &longs;int &longs;pacio K minores. quod quidem fieri po&longs;&longs;e ibidem o&longs;tendimus:

A

PROPOSITIO. VII.

Duabus portionibus &longs;imilibus recta linea, re­ctanguliquè coni &longs;ectione contentis, centra gra­uitatum diametros in eadem proportione di&longs;pe­&longs;cunt.

Sint duæ portiones, quales dictæ &longs;unt ABC EFG. quarum diame­tri BD FH. &longs;itquè portionis ABC centrum grauitatis punctum K. ip&longs;ius verò EFG punctum L. Demonstrandum est, puncta kL in eadem proportione diametros diuidere, ita vt BK ad KD &longs;it, vt FL ad LH. &longs;i autemnon. &longs;i fieri pote&longs;t, &longs;it BK ad kD, vt FM ad MH. & in portione EFG rectilineum planè in&longs;cribatur, ita vt linea inter centrum grauitatis portionis, & centrum grauitatis figuræ in&longs;criptæ minor &longs;it, quàm LM. &longs;itquè figuræ in&longs;criptæ centrum graui­tatis punctum X. eritvtiquè punctum L propinquius vertici F, quàm punctum X. & quoniam LX minor e&longs;t, quàm LM, erit quoque punctum X vertici F propinquius, quàm M. Jn portione autem ABC in&longs;cribatur figura rectilinea &longs;imilis figu ræin portione EFG in&longs;criptæ. hoc est &longs;imiliter planè, (ita nempè vt figur&ecedil; latera multitudine &ecedil;qualia habeant) cuius centrum graui­tatis &longs;it punctum N. & quoniam figuræ in porrionibus pla­nèin&longs;cript&ecedil; habentlatera multitudine æqualia, ip&longs;arum cen­tra grauitatis diametros BD FH in eadem proportione di&longs;pe­&longs;cent. quare erit BN ad ND, vt FX ad XH. po&longs;itum autem fuitita e&longs;&longs;e FM ad MH, vt BK ad KD. &longs;i itaque punctum X propinquius e&longs;t ip&longs;i F, quàm M; erit & punctum N i­p&longs;i B propinquius, quàm K. e&longs;tverò punctum K centrum grauitatis portionis ABC, punctum verò N centrum figuræ in&longs;cripte; ergo centrum grauitatis figur&ecedil; in&longs;criptæ propinquius erit vertici portionis, quam centrum ip&longs;ius portionis. quod fieri non potest. Manife&longs;tum est igitur eandem habere proportionem BK ad KD. quam FL ad LH. quod demon&longs;trare oportebat.

6. huius.

5. huius.

3. huius.

SCHOLIVM.

Pr&ecedil;&longs;ens demon&longs;tratio ea tantùm ratione e&longs;&longs;icax e&longs;&longs;e vide­tur, quatenus &longs;upponitur punctum L vertici F propinqui^{9} e&longs;&longs;e, quàm M. ex hoc enim &longs;equitur punctum X e&longs;&longs;e ip&longs;i F propinquius, quàm M. vnde euenitab&longs;urdum, nempè, pum ctum N e&longs;&longs;evertici B propinquius, quàm K. Quòd &longs;i &longs;up po&longs;itum fuerit Bk ad KD ita e&longs;&longs;e, vt FP ad PH; fuerit autem P inter LF; tunc centrum grauitatis figur&ecedil; in EFG planè in&longs;criptæ e&longs;&longs;etinter puncta PH; vnde centrum ctiam figur&ecedil; in ABC &longs;imiliter planè in&longs;cript&ecedil; inter KD eueniret; e&longs;&longs;etquè centrum grauitatis portionis ABC vertici B propin­quius, quam centrum figuræ planè in&longs;criptæ. ideoquè nullum accideret ab&longs;urdum. Quare &longs;i &longs;uppo&longs;itum fuerit FP ad PH e&longs;&longs;e, vt BK ad KD, tunc (vt eadem demon&longs;tratio rei propo &longs;itæ in&longs;eruire po&longs;&longs;et) diuidenda e&longs;&longs;et diameter BD in queta vt BQ ad QD &longs;it, vt FL ad LH. & quoniam maio­ rem habet proportionem FL ad LH, quàm FP ad PH; &longs;iqui­dem maior e&longs;t FL, quàm FP, & PH maior, quàm LH. Vtverò FL ad LH, ita e&longs;t BQ ad QD; & vt FP ad PH. ita BK ad KD; maiorem quoque habebit proportionem BQ ad QD, quàm BK ad KD. & componendo BD ad DQ maiorem, quàm ea dem BD ad Dk. Quare maior e&longs;t DK, quàm Dque & ob id punctum K propinquius erit vertici B, quàm que Deinde planè in&longs;cribenda e&longs;&longs;et figura in portione ABC, ita vt linea inter centrum figuræ in&longs;criptæ, & centrum portionis minor e&longs;&longs;et, quàm Kque & reliqua quæ &longs;equuntur, ita tamen, vt qu&ecedil; facta &longs;unt in EFG, fiant in ABC; & quæ in ABC, fiant in EFG. o&longs;tendeturquè centrum figur&ecedil; in&longs;cript&ecedil; in portione EFG pro pinquius e&longs;&longs;e vertici F, quàm centrum grauitatis ip&longs;ius portio nis EFG. quod quidem fieri non pote&longs;t. Ex quibus perlpi­cuum fit demon&longs;trationem e&longs;&longs;e vniuer&longs;alem. & hanc demom &longs;trationis partem Archimedem omi&longs;i&longs;&longs;e, vt notam. Etvt an­tea admonuimus, quòd centra grauitatis diametros in eadem proportione diuidunt, omnibus parabolis competere intelli­gendum e&longs;t. &longs;iquidem omnes &longs;unt&longs;imiles. quo demon&longs;trato, in &longs;equenti, quo in loco, & in qua diametri parte reperitur cem trum grauitatis paraboles demon&longs;trat, quòd vt res per&longs;picua reddatur; hæc priùs demon&longs;trabimus.

lemma in 4. huius.

28.quinti. addi.

10.quinti.

LEMMA. I.

Si magnitudo magnitudinis fuerit quadrupla, minorverò magnitudo alterius magnitudinis &longs;it tripla, maior magnitu­do vtrarum què &longs;imul magnitudinum tripla erit.

Quadrupla &longs;it magnitudo A magnitudinis BC. &longs;it verò BC alterius magnitudinis CD tripla. Di co magnitudinem A vtrarumquè &longs;imul BC CD, hoc e&longs;t BD triplam e&longs;se. Quoniam enim BC tri­pla e&longs;t ip&longs;ius CD, erit componendo BC cum CD, hoc e&longs;t BD ip&longs;ius CD quadrupla. &longs;ed magnitudo quoque A quadrupla e&longs;t ip&longs;ius BC, eandem igitur habetproportionem A ad BC, vt BD ad CD. & permutando A ad BD, vt BC ad CD. & e&longs;t qui­dem BC tripla ip&longs;ius CD, ergo A ip&longs;ius BD tri­pla exi&longs;tit. quod demon&longs;trare oportebat.

16.quinti.

LEMMA. II.

Si magnitudo magnitudinis fuerit &longs;e&longs;quitertia, erit magni­tudo minor ip&longs;ius exce&longs;&longs;us tripla.

Sit magnitudo AB magnitudinis C &longs;e&longs;quiter tia; exce&longs;&longs;us verò, quo AB &longs;uperat C, &longs;it BD. Dico magnitudinem C ip&longs;ius BD triplam e&longs;&longs;e. quod qui dem ex &longs;e patet. Nam quoniam BD e&longs;t exce&longs;­&longs;us, quo AB &longs;uperat C. magnitudo autem AB i­p&longs;am C &longs;uperat tertia ip&longs;ius C parte, cum &longs;it AB ip&longs;ius C &longs;e&longs;quitertia. erit igitur BD tertia pars i­&longs;ius C. quare magnitudo C ip&longs;ius BD tripla exi&longs;tit. quod o&longs;tendere oportebat.

LEMMA III.

Sit magnitudo AB ip&longs;ius BC &longs;extupla. &longs;it verò AD tripla ip&longs;ius AC. Dico BD ip&longs;ius BA &longs;e&longs;quialteram e&longs;se.

Quoniam. enim AD multiplex e&longs;t ip&longs;ius AG, erit AC pars ip&longs;i^{9} AD. ac propterea ip&longs;am AD metictur. rur&longs;us quoniam AB, hoc e&longs;t AC vnà cum CB &longs;extupla e&longs;t ip&longs;ius BC, erit diuidendo AC ip&longs;ius CB quintupla. vndè CB ip&longs;am AC, ac propterea etiam ip&longs;am AB metietur. Vtautem AC ad AD, ita fiat CB ad aliam magnitudinem G; eritvti que; CB ip&longs;ius G pars tertia, cùm &longs;it AC ip&longs;ius AD pars quoque tertia. Itaque quoniam CB ad G e&longs;t, vt AC ad AD, erit perm utando CB ad CA, vt G ad AD. BC verò ip&longs;am CA metitur, eiu&longs;què e&longs;t pars quinta; ergo Gip&longs;am quoque AD metietur, eritquè ip&longs;ius pars quinta. Quoniam autem BC ip&longs;am BA metitur, eademquè BC ip&longs;am quoque G metitur, erit BC ip&longs;arum AB G communis men&longs;ura. quia verò AB &longs;extupla e&longs;t ip&longs;ius CB, G verò e&longs;t eiu&longs;dem CB tri­pla, erit AB ad G, ut &longs;extupla ad triplam. hoc e&longs;t &longs;e habebunt in dupla proportione. quapropter AB dupla e&longs;t ip&longs;ius G; ac per con&longs;equens Gip&longs;am AB metitur. Quoniam igitur G totam AD metitur, & ablatam AB quoque metitur; metietur G reliquam BD. G igitur ip&longs;arum AB BD communis exi&longs;tit men&longs;ura. & quoniam AB dupla e&longs;t ip&longs;ius G, tota verò AD eiu&longs;dem G quintupla exi&longs;tit, erit reliqua BD tripla ip&longs;ius G. Ex quibus&longs;equitur DB ad BA ita &longs;e habere, vt tripla ad duplam. Quare DB ip&longs;ius BA &longs;e&longs;quialtera exi&longs;tit. quod o&longs;tendere oportebat.

16,quinti.

PROPOSITIO. VIII.

Omnis portionis recta linea, rectanguliquè co ni &longs;ectione contentæ centrum grauitatis diame­trum portionis ita diuidit, vt pars ip&longs;ius ad verti­cem portionis reliquæ ad ba&longs;im &longs;it &longs;e&longs;quialtera.

Sit portio ABC, qualis dicta est. ip&longs;ius verò diameter &longs;it BD. cen­trum autem grauitatis &longs;it punctum H. o&longs;tendendum e&longs;t BH ip&longs;ius HD &longs;e&longs;quialteram e&longs;&longs;e. Planè in&longs;cribatur in portione ABC triangulum ABC. cuius centrum grauitatis &longs;it punctum E. bi&longs;ariamquè diuidatur vtra­què AB BC in punctis FG. & ip&longs;i BD æquidi&longs;tantes ducantur Fk GL. erunt vtique FK GL diametri portionum AkB BLC. &longs;it ita­que portionis AkB centrum grauitatis M; portionis verò BLC pun­ctum N. connectanturque FG MN kL, quæ diametrum BD &longs;e­ cent in punctis OQS. Quoniam igitur puncta MN in eadem proportione diuidunt KF LG, erit KM ad MF, vt LN ad NG. & componendo KF ad FM, vt LG ad GN. & per­mutando KF ad LG, vt FM ad GN. &longs;untquè KF LG æquales; erit FM ip&longs;i GN &ecedil;qualis; & reliqua Mk reliquæ LN æqualis. & quoniam FM GN, & Mk NL &longs;unt &ecedil;qui­di&longs;tantes, erunt FG MN KL inter &longs;e &ecedil;quales, & æquidi&longs;tan­tes. & e&longs;t BD æquidi&longs;tans KF, eritigitur SQ ip&longs;i KM æ­qualis. quia verò KF BD LG &longs;unt æquidi&longs;tantes, erit MQ ad QN, vt FO ad OG. Cùm autem &longs;it BF ad FA, vt BG ad GC, crit FG ip&longs;i AC &ecedil;quidi&longs;tans. & vt AD ad DC, ita FO ad OG. &longs;untautem AD DC æquales, ergo FO OG, ac per con­&longs;equens MQ QN inter &longs;e &longs;unt æquales. itaque quoniam por tiones AKB BLC &longs;unt æquales, magnitudinis ex vtri&longs;que portio­nibus AKB BLC compo&longs;itæ centrum grauitatis erit in medio li­ neç MN; hoc e&longs;t erit punctum que & quoniam BH ad HD est, vt KM ad MF (centra enim grauitatum portionum in ea­ dem proportione diametros &longs;ecare nece&longs;&longs;e e&longs;t) & componendo BD ad DH, vt KF ad FM. permutandoquè vt BD ad KF, ita HD ad MF. at verò BD quadrupla est ip&longs;ius KF. Hoc enim in fine demon&longs;tratum est, vbi est &longs;ignum hoc, H. quadrupla igitur est & DH ip&longs;ius MF. Quare & reliqua BH reliquæ kM, hoc est i­p&longs;ius SQ, quadrupla existit. exi&longs;tente autem tota BH, quæ com. po&longs;ita e&longs;t ex BS QH, & SQ, quadrupla ip&longs;ius Sque dempta SQ ab ip&longs;is BS QH SQ, reliqua igitur ex vtri&longs;que BS QHcon&longs;tans tripla est ip&longs;ius Sque &longs;it BS tripla ip&longs;ius SX. & quoniam tota HQ cum SB ad totam QS e&longs;t, vt ablata BS ad ab­ latam SX; &longs;unt quidem tripl&ecedil;; erit reliqua HQ ad reliquam QX in eadem proportione. ergo & QH ip&longs;ius XQ e&longs;t tripla. Et quoniam quadrupla est BD ip&longs;ius BS. hoc enim demon&longs;tratum e&longs;t. ip&longs;a verò BS ip&longs;ius SX e&longs;t tripla; erit BD ip&longs;ius BX tripla. ac propterea erit XB ip&longs;ius BD pars tertia. Verùm ED ip&longs;ius DB parstertia existit. Cùm centrum grauitatis trianguli ABC &longs;it pnctum E. quod ita diuidit BD, vt BE ip&longs;ius ED &longs;itdupla. At verò quoniam totius lineæ BD (quæ compo&longs;ita e&longs;t ex DE EX XB) tertia pars e&longs;t ip&longs;a DE. & tertia quoque ip&longs;a BX; reliqua igitur XE tertia est pars ip&longs;ius BD. & quoniam totius por­tionis centrum grauitatis est punctum H; magnitudinis verò ex v­trque portionibus AkB BLC compo&longs;itæ centrum grauitatis est pun ctum que trianguli verò ABC est punctum E; erit triangulum ABC ad circumrelictas portiones AKB BLC, vt QH ad HE, triplum autem e&longs;t triangulum ABC portionum. Cùm totaportio ABC &longs;e&longs;qui­tertia &longs;it trianguli ABC, exce&longs;&longs;us verò, quo portio ABC &longs;upe­rat triangulum ABC, &longs;int portiones AKB BLC &longs;imul &longs;um ptæ. tripla igitur est QH ip&longs;ius HE. osten&longs;a verò e&longs;t etiam QH tripla ip&longs;ius QX. quare erit QX ip&longs;i HE æqualis. & quo­niam HQ e&longs;t tripla ip&longs;ius QX, erit HQ cum QX, hoc e&longs;t tota BX quadrupla ip&longs;ius QX, hoc e&longs;t ip&longs;ius HE. &longs;i­militer quoniam XH quadrupla e&longs;t ip&longs;ius HE; quintupla i­gitur e&longs;t XH cum HE, tota &longs;cilicet XE ip&longs;ius EH; hoc est DE ip&longs;ius EH. inuicem enim &longs;unt æquales EX ED, vt o&longs;ten­&longs;um e&longs;t. Cùm itaque &longs;it DE ip&longs;ius EH quintupla; erit DE cum EH &longs;extupla ip&longs;ius EH. Quare &longs;extupla est tota DH ip&longs;ius HE. & e&longs;t BD ip&longs;ius DE tripla; &longs;equialtera igitur e&longs;t BH ip&longs;ius HD. Quare centrum grauitatis H ita diuidit diame­trum BD, vtpars BH ad HD &longs;e&longs;quialtera exi&longs;tit. quod de mon&longs;trare oportebat.

7. huius.

18.16 quinti

po&longs;t primam huius.

33. primi

34, primi

1. lemma in 13. pri mi huius

lemma in ali ter 13 pri mi huius

po&longs;t primam huius

4. primi hu ius.

7. huius.

18.quinti.

16.quinti.

A

19 quinti.

19.quinti.

B

1.lemma hui^{9}

ante 1;.pri mi huius.

8.primi hu ius.

2.lemma huius.

9.quinti.

3.lemma huius.

SCHOLIVM.

Ea verba in demon&longs;tratione po&longs;ita nempè Hoc enim in fine demon&longs;tratum e&longs;t, vbi est &longs;ignum hoc, H. ita credo e&longs;&longs;e intell igen­da, quòd &longs;cilicet Archimedes alicubi, & in fine, &longs;iue huius, &longs;i­ue alicuius alterius demon&longs;trationis, demon&longs;trauerit lineain BD quadruplam e&longs;&longs;e ip&longs;ius KF. & vbi hoc demon&longs;tratum erat, ibi quoque pro &longs;igno po&longs;ita fuerit littera H. quod qui­dem o&longs;ten&longs;um e&longs;t à nobis paulò ante &longs;ecundam huius propo&longs;i tionem; vbi etiam appo&longs;uim us pro &longs;igno hanc literam H.

A

Rur&longs;um in demon&longs;tratione paulò infra Archimedes dixit, Hoc enim demonstratum e&longs;t, &longs;cilicet BD ip&longs;ius BS quadruplam e&longs;&longs;e. &longs;upponit autem hoc tanquam demon&longs;tratum po&longs;t pri­mam propo&longs;itionem huius, vbi tota BD e&longs;t &longs;exdccim, & BS qua tuor, vt eodem in loco o&longs;ten&longs;um fuità nobis. Vel ad ea re­&longs;pexit Archimedes, quæ ab ip&longs;o in decimanona propo&longs;itione de quadratura paraboles demon&longs;tra ta fuerunt. vbi circa finem demon&longs;trationis o&longs;tendit BD quadruplam e&longs;&longs;e ip&longs;ius BS.

B

Inuento itaque centro grauitatis paraboles, vult Archime­des in ue&longs;tigare centrum grauita tis fru&longs;ti à parabole ab&longs;ci&longs;&longs;i. quemadmodum in primo libro po&longs;t inuentionem centri gra uitatis trianguli, adin uenit etiam centrum grauitatis trapezij. quod e&longs;t tan quam fru&longs;tum à triangulo ab&longs;ci&longs;sum. quare duo adhuc theoremata proponit, in quorum po&longs;tremo, vbi &longs;it cem trum grauitatis fru&longs;ti demon&longs;trat. in &longs;equenri verò quædam demon&longs;trat nece&longs;&longs;aria, vt huiu&longs;modi centrum determinare po&longs;&longs;it. Quoniam autem &longs;equens theorema arduum, difficile­què &longs;e&longs;e offert; non nulla priùs quibu&longs;dam lemmatibus o&longs;ten demus, ne &longs;i in demon&longs;tratione ea in&longs;ererentur, longa nimis euaderet, ac tædio&longs;a demon&longs;tratio. quæ quidem &longs;umma in di get attentione. quamquàm in hoc theoremate explicando ad vitandam ob&longs;curitatem copio&longs;um &longs;ermonem adhibendum curauimus; ne breuitati &longs;tudentes ob&longs;curiores e&longs;&longs;emus.

LEMMA. I.

Si qua tuor magnitudines in continua fuerint proportione, & earum exce&longs;&longs;us in eadem erunt proportione magnitudinum.

Sint quatuor magnitudines AF BH CL D in continua proportione; vt &longs;cilicet &longs;it AF ad BH, vt BH ad CL; & CL ad D. exce&longs;&longs;us verò, quo AF &longs;uperat BH, &longs;it EF. & exce&longs;&longs;us, quo BH &longs;uperat CL, &longs;it GH. exce&longs;&longs;us denique, quo CL &longs;uperat D, &longs;it KL. eruntutique AE BH inter &longs;e &ecedil;quales, itidemquè BG CL æquales. Dico EF GH KL in eadem e&longs;&longs;e proportio ne, vt &longs;unt magnitudines AF BH CL, & vt BH CL D. Quo­niam enim tota AF ad totam BH e&longs;t, vt BH ad CL; hoc e&longs;t vt ablata EA ad ablatam GB. erit reliqua EF ad reliquam GH; vt AF ad BH. Pariquè ratione o&longs;tendetur GH ad kL ita e&longs;­&longs;e, vt BH ad CL. ergo exce&longs;&longs;us EF GH KL in eadem &longs;unt proportione, vt magnitudines AF BH CL. quæ cùm &longs;int, vt magnitudines BH CL D, &longs;iquidem omnes in continua &longs;unt proportione; exce&longs;&longs;us igitur EF GH KL in eadem quoque &longs;unt proportione, vt magnitudines BH CL D. quæ quidem demon&longs;trare oportebat.

19.quinti.

LEMMA. II.

Si tres fuerint magnitudines, & aliæ ip&longs;is numero æquales, & in eadem proportione, in primis magnitudinibus prima; & &longs;ecunda ad tertiam erunt, vt in &longs;ecundis magnitudinibus prima & &longs;ecunda ad tertiam.

Sint tres magnitudines ABC, & aliæ tres DEF in eadem pro­portione. Dico AB &longs;imul ad C ita e&longs;&longs;e, vt DE &longs;imul ad F. Quoniam enim A ad B e&longs;t, ut D ad E, erit componendo AB ad B, ut DE ad E. &longs;ed vt B ad C, ita e&longs;t E ad F. ergo ex &ecedil;quali AB &longs;imul ad C e&longs;t, vt DE &longs;imul ad F. quod demon&longs;trare opor tebat.

18,quinti.

22.quinti.

LEMMA. III.

Si fuerit AB ad AC, vt DE ad DF. Dico exce&longs;&longs;um BC ad CA ita e&longs;&longs;e, vt exce&longs;&longs;us EF ad FD.

cor.4.quinti

Quoniam enim e&longs;t AB ad AC, vt DE ad DF, erit con- uertendo CA ad AB, vt FD ad DE. & per conuer &longs;ionem rationis AC ad CB, vt DF ad FE. & rur&longs;us conuertendo CB ad CA, vt FE ad FD. quod demon­&longs;trare oportebat.

co.4.quinti.

ALITER.

Quoniam enim AB e&longs;t ad AC, vt DE ad DF, erit conuer­tendo AC ad AB, vt DF ad DE. diuidendoquè CB ad BA, vt FE ad ED. e&longs;t autem AB ad AC, vt DE ad DF, erit igitur ex æquali BC ad CA, vt EF ad FD. quod demon&longs;trare opor tebat.

17.quinti.

22,quinti.

LEMMA IIII.

Si fuerint quotcunque magnitudines ABC, & nli&ecedil; ip&longs;is nu mero æquales DEF, & in eadem proportione. Dico vtramque &longs;imul AD ad vtramque &longs;imul BE, & vtramque &longs;imul BE ad v­tramque &longs;imul CF eandem habere proportionem, quam ha­bet A ad B, & B ad C.

Quoniam enim e&longs;t A ad B, ut D ad E; erit AD &longs;imul ad BE &longs;imul, vt A ad B. &longs;imiliter quoniam B ad C e&longs;t, vt E ad F, erit BE &longs;imul ad CF &longs;imul, vt B ad C. in eadem igitur &longs;unt proportione AD &longs;imul, & BE &longs;imul, & CF &longs;imul, vt ABC. quod demon&longs;trare oportebat.

12.quinti.

LEMMA. V.

Si magnitudo magnitudinis fuerit &longs;e&longs;quialtera ad tres quin tas eiu&longs;dem erit duplex &longs;e&longs;quialtera.

Sit AB ip&longs;ius CD &longs;e&longs;quialtera. &longs;it uerò CE tres quintæ ip&longs;ius CD. Dico AB ad CE ita e&longs;&longs;e, vt quinque ad duo. Fiat EF &ecedil;qualis EC, erit CF &longs;ex quin tæ ip&longs;ius CD. & quoniam AB i­p&longs;ius CD e&longs;t &longs;e&longs;quialtera, &longs;uperabit AB ip&longs;am CD dimidia ip&longs;ius CD. erit igitur AB &longs;eptem quintæ cum dimidia i­p&longs;ius CD. quare CF minor e&longs;t AB. fiat igitur AG æqua­lis CF. erit vtique AG &longs;ex quin t&ecedil; ip&longs;ius CD. & ob id GB ip&longs;ius CD quinta e&longs;t pars cum dimidia. & quoniam CE e&longs;t eiu&longs;dem CD tres quintæ, erit BG dimidia ip&longs;ius CE. qua­re GB ip&longs;am CE bis metietur. Et quoniam EF e&longs;t æqua­lis ip&longs;i EC, ip&longs;a BG bis quoque metietur ip&longs;am EF. quare totam CF, hoc e&longs;t ip&longs;am AG quater metietur. at verò GB &longs;ei­p&longs;am &longs;emel metitur ip&longs;a igitur GB totam AB quinquies metie­tur. Ex quibus liquet GB ip&longs;arum ABCE communem e&longs;&longs;e men&longs;uram. Et e&longs;t quidem AB quintupla ip&longs;ius BG; ip&longs;a verò CE eiu&longs;dem BG dupla. erit AB ad CE, vt quintupla ad duplam. hoc e&longs;t duplex &longs;e&longs;quialtera. quod demon&longs;trare oportebat.

PROPOSITIO. VIIII.

Si quatuor lineæ in continua fuerint proportio­ne, & quam proportionem habet minima ad exce&longs; &longs;um, quo maxima minimam &longs;uperat; eandem ha­beat quædam a&longs;&longs;umpta linea ad tres quintas exce&longs;­&longs;us, quo maxima proportionalium tertiam exce­dit: quam verò proportionem habet linea æ qualis duplæ maximæ proportionalium, & quadruplæ &longs;e cundæ, & &longs;extuplæ tertiæ, & triplæ quartæ ad lineam æqualem quintuplæ maximæ, & decuplæ &longs;ecundæ, & decuplæ tertiæ, & quintuplæ quartæ, ean-­dem habeat quædam a&longs;&longs;umpta linea ad ex ce&longs;&longs;um, quo maxima proportionalium tertiam &longs;uperat; vtræque &longs;imul a&longs;&longs;umptæ lineæ erunt duæ quin­tæ maximæ.

Sint quatuor lineæ proportionales AB BC BD BE, ita vt AB ad BC &longs;it, vt BC ad BD. & vt BC ad BD, ita &longs;it BD ad BE. & quam proportionem habet BE ad E A, eandem habeat FG adtres quin tas ip&longs;ius AD. quam autem proportionem habet linea æqualis duplæ i­p&longs;ius AB, & quidruplæ ip&longs;ius BC, & &longs;extuplæ ip&longs;i^{9} BD, & triplæ ip&longs;i^{9} BE, ad lineam æqualem quintuplæ ip&longs;i^{9} AB, ot decuplæ ip&longs;i^{9} CB, & decuplæ ip&longs;i^{9} B D, & quintuplæ ip&longs;ius BE, eandem habeat GH ad AD. O&longs;teden dum est FH duasquintas e&longs;&longs;e ip&longs;ius AB. Quoniam enim proportiona­les &longs;unt AB BC BD BE, & ip&longs;arum exce&longs;&longs;us AC CD DE in eadem erunt proportione. & quoniam magnitudines AB BC BD in continua &longs;unt proportione, & earum exce&longs;&longs;us AC CD DE in eadem erunt proportione. quia verò tres &longs;unt magnitudi­nes proportionales AB BC BD; & ali&ecedil; ip&longs;is numero çquales, & in eadem proportione AC CD DE, erit in primis magnitu­dinibus prima, & &longs;ecunda ad tertiam, vt in &longs;ecundis magni­tudinibus prima, & &longs;ecunda ad tertiam; hoc e&longs;t vtraque &longs;imul AB BC ad BD eandem habebit proportionem, quam vtraque &longs;imul AC CD, hoc e&longs;t AD ad DE; & ob eandem rationem cum tres &longs;int proportionales magnitudines AC CD DE, aliçquè eodem modo proportionales BC BD BE; crit vtraque &longs;imul AC CD, hoc e&longs;t AD ad DE, vt vtraque &longs;imul BC BD ad EB. & omnes adomnes, quoniam &longs;cilicet e&longs;t vtraque &longs;imul AB BC ad BD, vt horum dupla; erit vtraque &longs;imul AB BC ad BD, vt dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BC ad duplam ip&longs;ius BD. e&longs;t autem vtraque &longs;imul AB BC ad BD, vt AD ad DE. eritigitur AD ad DE, vt dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BC ad duplam ip&longs;ius BD. quia veròita etiam e&longs;t AD ad DE, vtvtraque &longs;imul CB BD ad BE; erit dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BC ad duplam ip&longs;ius BD, vt vtraque &longs;imul CB BD ad BE. & vtraque an tecedentia ad vtra­que con&longs;equentia in eadem erunt proportione: eruntquè in antecedenti du&ecedil; AB, tres BC, & &longs;ola BD. in con&longs;equenti verò erunt duæ BD cum &longs;ola BE. erit igitur dupla ip&longs;ius AB, & tri pla ip&longs;ius CB cum &longs;ola BD ad duplam ip&longs;ius BD cum &longs;ola BE, vt vtraque &longs;imul CB BD ad BE. vtraque verò &longs;imul CB BD ad BE e&longs;t, vt AD ad DE. eandem ergo proportionem habet AD ad DE, quam linea æ qualis duplæ ip&longs;ius AB, & triplæip&longs;ius CB, & &longs;oli DB adlineam æqualem duplæ ip&longs;ius BD & &longs;oli BE. Quoniam au­tem linea compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius AB, & quadrupla ip&longs;ius CB, & quadrupla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius BE, maior e&longs;t ea, quæ compo&longs;ita e&longs;t ex dupla ip&longs;ius AB, & tripla ip&longs;ius CB, & &longs;ola BD; maiorem habebit proportionem compo&longs;ita ex du­pla ip&longs;ius AB, & quadrupla ip&longs;ius CB, & quadrupla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius BE ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius BD cum &longs;ola BE, quam compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius AB, & tripla ip&longs;ius CB cum &longs;ola BD ad eandem compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius BD cum &longs;ola EB. compo&longs;ita verò ex dupla ip&longs;ius AB, & tripla ip&longs;ius BC cum &longs;ola BD ad duplam ip&longs;ius BD cum &longs;ola BE ita o&longs;ten&longs;a e&longs;t &longs;e habere AD ad DE. compo&longs;ita igitur ex dupla i­p&longs;ius AB, & quadrupla ip&longs;ius BC, & quadrupla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius BE ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius BD cum &longs;ola BE maiorem habebit proportionem, quam AD ad DE. Quam itaque proportionem habet linea æqualis duplæ ip&longs;ius AB, & quadruplæ ip&longs;ius BC, & quadruplæ ip&longs;ius BD, & duplæ ip&longs;ius BE ad lineam æqualem duplæ ip&longs;ius DB, & ad EB, eandem habebit AD adminorem ip&longs;a DE. habeat igitur ad DO. & quonianita &longs;e habet AD ad DO, vt compo &longs;ita ex dupla ip&longs;ius AB, & quadrupla ip&longs;ius BC, & quadrupla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius BE, hoc e&longs;t compo&longs;ita ex dupla vtriu&longs;- que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul BC BD. (bis enim a&longs;&longs;umitur AB, & bis BE, quater verò BC, & quater BD) ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius BD cum &longs;ola BE; erit conuer­rendo, ut OD ad DA, ita compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius BD cum &longs;o­la BE ad compo&longs;itam ex dupla utriu&longs;que &longs;imul AB BE, & qua­ drupla vtriu&longs;que &longs;imul BCBD. et vtræque ad primas eandem habe bunt proportionem. hoc e&longs;t componendo erit OA ad AD, vt con­po&longs;ita ex dupla ip&longs;ius BD cum &longs;ola BE, & dupla vtriu&longs;que &longs;i­mul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul BC BD ad compo­ &longs;itam ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriusque; &longs;imul BC BD. In hocautem an tecedente bis&longs;umitur AB, qua ter BC, &longs;exies verò BD, & ter BE. habebit igitur OA ad AD ean­demproportionem, quam linea æqualis duplæip&longs;ius AB, et quadruplæi­p&longs;ius CB, et &longs;extuplæ ip&longs;ius BD, ettriplæ ip&longs;ius BE ad lineam compo&longs;i­tam ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB EB, et quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. babet autem (vt &longs;uppo&longs;itum e&longs;t) GH ad AD eandem proportionem, quam linea æ qualis duplæ ip&longs;ius AB, & qua­druplæ ip&longs;ius BC, & &longs;extuplæ ip&longs;ius BD, & triplæ ip&longs;ius BE ad lineam æ qualem quintuplæ ip&longs;ius AB, & decuplæ ip&longs;ius CB, & decuplæ ip&longs;ius BD, & quintuplæ ip&longs;ius BE, hoc e&longs;t ad quintuplam vtriu&longs;que&longs;imul AB BE cum decupla vtriu&longs;què &longs;imul CB BD. In con&longs;equenti.n.quinquies a&longs;sumpta e&longs;t AB, & quinquies BE, decies CB, & decies BD. & conuettendo habebit AD ad GH eandem proportionem, quam quintupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum decupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD ad lineam compo&longs;itam ex dupla i­p&longs;ius AB, & quadrupla ip&longs;ius CB, & &longs;extuplaip&longs;ius BD, & triplai­p&longs;ius EB. Di&longs;similiter autem quàm in proportionibus ordinatis, hocest in perturbata proportione quoniam in primis magnitudinibus ita &longs;e habet an tecedens OA ad con&longs;equens AD, vt in &longs;ecundis ma gnitudinibus antecedens compo&longs;ita nempè ex dupla ip&longs;ius AB, & quadrupla ip&longs;ius BC, & &longs;extupla ip&longs;ius BD, & tripla ip&longs;ius BE, ad con&longs;equens lineam &longs;cilic et compo&longs;itam ex du­pla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD: ut autem in primis magnitudinibus con&longs;equens AD ad aliud quippiam GH, ita in &longs;ecundis magnitudinibus aliud quippiam, nempèlinea compo&longs;ita ex quintupla vtriu&longs;que &longs;i­mul AB BE cum decupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD ad antece­dens, hoc e&longs;t ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AB, & quadru­pla ip&longs;ius CB, & &longs;extupla ip&longs;ius BD, & tripla ip&longs;ius BE. quare ex æquali eandemhabet proportionem OA ad GH, quam quintupla v- triu&longs;que &longs;imul AB BE cum decupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD ad compo&longs;itam ex dupla vtriusque; &longs;imul AB BE, et quadrupla vtriusque; &longs;imul CB BD. At verò quoniam quintupla ip&longs;ius AB ad duplam eiu&longs;dem AB e&longs;t, vt quinque ad duo; &longs;imiliter quintupla ip&longs;i^{9} BE ad duplam eiu&longs;dem BE e&longs;t, vt quinque ad duo, erit quin­tupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, vt quinque ad duo. pariquè ratione decupla vtriu&longs;que &longs;i­mul CB BD ad quadruplam vtriu&longs;que &longs;imul CB BD e&longs;t, vt decem ad quatuor, hoc e&longs;t vt quinque ad duo. & antecedentia ad con&longs;equentia in eadem erunt proportione, hoce&longs;t compo&longs;i­ta ex quintupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum decupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD ad compo&longs;itam ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadru pla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD proportionem habet, quam quinque ad duo Quare OA ad GH proportionem habet, quam quinque ad duo. Rur&longs;usfactum fuit AD ad DO, vt compo&longs;ita ex dupla vtriu&longs;que &longs;i­mul AB BE cum quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD ad lineam BE vnà cum dupla ip&longs;ius BD. conuertendo etiam quoniam in primis magnitudinibus an tecedens OD ad con&longs;equens DA eandem habet proportionem, quam in &longs;ecundis magnitudinibus an tecedens EB cum dupla ip&longs;ius BD ad con&longs;equens, lineam &longs;cilicet æ­qualem lineæ compo&longs;itæ ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum quadru­pla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD; est autem (vt antea o&longs;ten&longs;um e&longs;t) & in primis magnitudinibus con&longs;equens AD ad aliud quippiam DE, vt in &longs;ecundis magnitudinibus aliud quippiam, linea &longs;cilicet compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius AB, & tripla ip&longs;ius CB, & &longs;ola BD ad antecedens, nempè lineam æqualem ip&longs;i EB, & duplæ ip&longs;ius BD. Non igitur perinde, vt in proportione ordinata; hoc est, perturbata exi&longs;tem te proportione, ex æqualiest OD ad DE, vt duplaip&longs;ius AB cum tripla ip&longs;ius BC & &longs;ola BD ad compo&longs;itam ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. &longs;uperat verò DE ip&longs;am DO exce&longs;&longs;u OE; linea verò compo&longs;ita ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD lineam excedit compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AB cum tripla ip&longs;ius BC, ac &longs;ola BD, exce&longs;&longs;u lineæ, quæ &longs;it æqualis &longs;oli CB cum tripla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius BE. Quare est EO ad ED, vt CB cum tripla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius EB ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadruplam vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. est autem in lineis pro- portionalibus initio expo&longs;itis; cùm in continua &longs;int propor­tione, tertia in ordine BD ad quartam BE, vt prima AB ad &longs;ecundam BC, quare diuidendo vt DE ad EB, ita AC ad CB. Rur&longs;us quoniam in lineis proportionalibus ob eandem cau&longs;am CB ad BD ita e&longs;t, vt DB ad BE; erit diuidendo, vt CD ad DB, ita DE ad EB. ego vt DE ad EB, ita AC ad CB, & CD ad DB. ac propterea &longs;ecundum multiplicem compo&longs;itio nemtripla ip&longs;ius CD, adtriplam ip&longs;ius DB e&longs;t, vt &longs;ola CD ad &longs;o­lam DB. & dupla ip&longs;ius DE ad duplam ip&longs;ius EB e&longs;t, vt DE ad EB. e&longs;t verò CD ad DB, vt DE ad EB, & AC ad CB; erit igitur AC ad CB, vt tripla ip&longs;ius CD ad triplam ip&longs;ius DB; & vt dupla ip&longs;ius DE ad duplam ip&longs;ius EB. Quare & tria antecedentia &longs;imul ad tria &longs;imul con&longs;equentia, hoc e&longs;t, compo&longs;ita ex AC, & tripla ip&longs;ius CD, & dupla ip&longs;ius DE ad compo&longs;itam ex CB, & tripla ip&longs;ius DB, & dupla ip&longs;ius EB ita erit, vt AC ad CB, hoc e&longs;t, DE ad EB. Rur&longs;us itaque di&longs;simili modo, quàm in proportionibus ordinatis, hoc est in perturbata proportione,quoniam e&longs;t in primis magnitudinibus antecedens OE ad con&longs;equens ED, ita in &longs;ecundis magnitudinibus an tecedens compo&longs;ita &longs;cilicet ex CB, cum tripla ip&longs;ius BD, & dupla ip­&longs;ius EB, ad con&longs;equens nem pè compo&longs;itam ex dupla vtriu&longs;­que &longs;imul AB BE, cum quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD: in primis verò magnitudinibus con&longs;equens DE ad aliud quip piam EB e&longs;t, vt in &longs;ecundis magnitudinibus aliud quippia, hoc e&longs;t compo&longs;ita ex AC cum tripla ip&longs;ius CD, & dupla ip­&longs;ius DE ad an tecedens, lineam &longs;cilicet compo&longs;itam ex CB cum tripla ip&longs;ius BD, & dupla ip&longs;ius EB. ex æquali eandem habebit proportionem EO ad EB, quam AC cum tri pla ip&longs;ius CD, & dupla ip&longs;ius DE ad duplam vtriu&longs; que &longs;imul AB BE cum qnadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. & componendo erit OB ad BE, vtlinea AC cum tripla ip&longs;ius CD, & dupla ip&longs;ius DE, & dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;i­mul CB BD, ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum quadrupla vtriu&longs;que &longs;rmul CB BD. In hoc autem antecedente a&longs;&longs;umitur &longs;ola AC, ter CD, bis DE, bis AB, bis BE, quater CB, & quater BD. Duæ verò AB vnà cum &longs;ola AC, & &longs;ola. CB, ex quatuor vicibus, quibus ip­&longs;a CB &longs;umitur, &longs;unt æquales tribus AB. tres autem CB, quæ relictæ &longs;unt, vnà cum tribus CD, & tribus BD ex quatuor vicibus, quibus ip&longs;a BD &longs;umitur, &longs;unt æ­quales &longs;ex CB. &longs;ola verò BD, quæ relicta fuit, vnà cum duabus DE, & duabus BE, e&longs;t æqualis tribus BD. linea nimirum AC cum tripla ip&longs;ius CD, & dupla ip&longs;ius DE, & dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD, æqualis erit tri­plæ ip&longs;ius AB, cum &longs;extupla ip&longs;ius CB, & tripla ip­&longs;ius BD. Tota igitur OB ad EB eandem habet proportio­nem, quam linea æqualis triplæ ip&longs;ius AB cum &longs;extupla ip­&longs;ius CB & tripla ip&longs;ius BD ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. & quoniam initio o&longs;ten&longs;um fuit lineas AC CD DE in eadem e&longs;&longs;e proportione, vt &longs;unt quatuor lineæ continuè pro­portionales AB BC BD BE; erunt tres AC CD DE, & tres AB BC BD, & tres BC BD BE in eadem proportione. conuertendo igitur in eadem quo­que erunt proportione. quare tres ED DC CA, & tres BE BD BC, & tres BD BC BA in eadem &longs;unt proportione. Quoniam autem BE BD BC ita &longs;e habent, vt BD BC BA; vtraque &longs;imul BE BD advtramque &longs;imul BD BC, & vtraque &longs;imul BD BC ad vtramque &longs;imul BC BA ita &longs;e habebunt, vt BE BD BC. hæ verò BE BD BC &longs;unt, vt ED DC CA. ergo & vtraque &longs;imul vnaqueque ip&longs;arum EB BD, DB BC, CB BA, ita &longs;e habebunt, vt ED DC CA. quare erit & antecedens ED ad &longs;uas con&longs;equentes DC CA &longs;imul &longs;umptas, hoc e&longs;t ad DA, vt antecedens vtraque &longs;imul EB BDad &longs;uas con&longs;equentes, nempè ad vtranque &longs;imul DB BC cum vtraque &longs;imul CB BA. & componendo EA ad AD, vt vtraque &longs;imul EB BD cum vtraque &longs;imul AB BC, & vtraque &longs;imul CB BD ad vtramque &longs;imul BD BC cum vtraue &longs;imul CB BA. In hoc autem antecedenti &longs;emel &longs;umitur EB, & &longs;emel AB, bis BD, & bis BC. in con&longs;equentive rò &longs;umitur ola BD, &longs;olaquè BA, & bis BC. Proportio igitur ip&longs;arum EA AD e&longs;t eadem, quæ est vtraque &longs;imul EB BA cum du pla vtriu&longs;que &longs;imul DB BC ad vtramque &longs;imul BD BA cum dupla ip&longs;ius BC. Quare & dupla ad duplam eandem habebit proportionem hoc est, vt EA ad AD, ita dupla vtriu&longs;que &longs;imul EB BA cum quadru­pla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul AB BD cum quadrupla ip&longs;ius CB. Quapropter EA adtres quintas ip&longs;ius AD e&longs;t, vt compo&longs;ita ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE, & qua- drupla utrivsque &longs;imul CB BD ad tres quintas lineæ com po&longs;itæ ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, & quadruplaip&longs;ius CB. Ve­rùm quia initio a&longs;&longs;umptum fuitita e&longs;&longs;e BE ad EA, vt FG ad tres quintas ip&longs;ius AD, erit conuertendo EA ad EB, vt tres quintæ ip&longs;ius AD ad FG; permutandoquè vt EA ad tres quintasip&longs;ius AD, &longs;ic e&longs;t EB ad FG, vtigitur EB ad FG, &longs;ic dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul DB BC ad tres quintas lineæ compo&longs;itæ ex dupla vtriu&longs;que &longs;i­mul AB BD cum quadrupla ip&longs;ius CB. osten &longs;um e&longs;t aut OB ad EB ita e&longs;&longs;e, vt tripla ip&longs;ius AB cum &longs;extupla ip&longs;ius CB, & tripla i­p&longs;ius BD ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. Atin hoc antecedente ter a&longs;&longs;umpta e&longs;t AB, terquè BD, & &longs;exies CB. erititaque in primis magni­tudinibus antecedens OB ad con&longs;equens EB, vtin &longs;ecundis magnitudinibus an recedens tripla &longs;cilicet vtriu&longs;que &longs;imul AB BD cum &longs;extupla ip&longs;ius CB ad con&longs;equens nempè duplam v­triu&longs;que &longs;imul AB BE, & quadruplam vtriu&longs;que &longs;imul CB BD. in primis verò magnitudinibus e&longs;t con&longs;equens EB ad aliud quippiam FG, ut in &longs;ecundis magnitudinibus con&longs;equens, hoc e&longs;t dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BE cum quadrupla vtriu&longs;­que &longs;imul DB BC ad aliud quippiam, nempè ad tres quintas lineæ compo&longs;it&ecedil; ex dupla vtri^{9} que; &longs;imul AB BD cum quadrupla i­ p&longs;i^{9} CB. Ex æquali igitur e&longs;t, ut OB ad FG, ita linea compo&longs;ita ex tripla utriusque &longs;imul AB BD, et &longs;extuplaip&longs;i^{9} CB ad tres quintas lineæ compo&longs;i tæ ex dupla utri^{9} que; &longs;imul AB BD, & quadrupla ip&longs;ius CB. at uerò tri pla ip&longs;ius AB ad duplam eiu&longs;dem AB e&longs;t, vt tria ad duo. &longs;imiliter tripla ip&longs;ius BD ad duplam eiu&longs;dem BD e&longs;t, vt tria ad duo. pariquè ratione &longs;extupla ip&longs;ius CB ad quadruplam ciu&longs;dem, CB ita &longs;e habet, vt &longs;ex ad quatuor, hoce&longs;t tria ad duo, & om­nesad omnes, hoc e&longs;t compo&longs;ita ex tripla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, et &longs;extupla ip&longs;ius CB ad compo&longs;itam ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, & quadrupla ip&longs;ius CB proportionem habet, quam tria ad duo. vt exem pli gratia quindecim ad decem, &longs;ed eadem compo&longs;ita ex tri­pla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, & &longs;extupla ip&longs;ius CB ad tres quin­tas eiu&longs;dem compofitæ ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, & qua drupla ip&longs;ius, CB, quæ po&longs;ita e&longs;t decem, proportionem habet, quam quinque ad duo. hoc e&longs;t ut quindecim ad &longs;ex, tres enim quintæ ip&longs;ius decem &longs;unt &longs;ex. at verò proportio, quam habet linea com po&longs;ita ex tripla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, & &longs;extupla ip&longs;ius CB ad tres quintas lineæ compo&longs;it&ecedil; ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD cum quadrupla ip&longs;ius CB, e&longs;t æqualis ei, quam habet OB ad FG. ergo erit OB ad FG, vtquinque ad duo. Demonstratum autem e&longs;t, & AO ad GH proportionem habere, quam quinque ad duo; totaigitur BA ad totam FH proportionem habet, quam quinque ad duo. &longs;iautem hoc, e&longs;t quidem FH duæ quintæ ip&longs;ius AB. Quod oportebat demon&longs;trare.

1.lemma hu­ius.

2. lemma buius.

1.lemma hu­ius.

2. lemma huius.

11. quinti.

12. quinti.

11, quinti.

8.quinti.

ex 8. quinti

co.4.quinti

18, quinti.

co.4.quinti.

23. quinti.

12, quinti.

co.4.quinti

23.quinti.

3.lemma hu ius.

17. quinti.

A

12.quinti.

23.quinti.

18.quinti.

cor.4.quĩ ti.

4.lema hu ius.

cor.2.lem. in 13. pri­mi huius.

18.quinti.

B

co.4.quinti.16,quinti.11. quinti.

22.quinti.

C

D

5.lemma huius.

12.quinti.

SCHOLIVM.

Græcus codex po&longs;t ea verba, vt DE ad EB, ita AC ad CB, non habet, & CD ad DB, quæ ob ea, quæ &longs;equuntur, omninò nece&longs;&longs;aria videntur. ideo po&longs;t gr&ecedil;ca verba, e)/side\ka w(s de w_<10>o\s eb, ou)/tws a)/te ag w_<10>o\s, gb de&longs;iderarividentur. ka a(= gd w_<10>o/s db.

A

Vbiautem &longs;untverba, vt compo&longs;ita ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul, Græ cus codex tantùm habet, ou)\tws a) sugkeime/na e)\xte ta=s suuamfote<10>ou. In quibus de&longs;ideratur illa particula, dupla, ideo corrigendus e&longs;t hoc modo, ou)/tws a\ sugkeime/na e)\kte ta=s b suuamfote/<10>ou, &c.

B

Præterea cùm inquit, ex æqualiigitur e&longs;t vt OB ad FG, Græ­ cus non habet, ad FG, idcirco po&longs;t ea verba kai\ di\sou a)/<10>a e)sin co(s a ob addenda &longs;unt w_<10>o\s zk.

C

Similiter quando in quit ad compo&longs;itam ex dupla vtriu&longs;que &longs;imul AB BD, & quadrupla ip&longs;ius CB, græca verba &longs;unt w_<10>o=s me\n ta\n sug­keimnan e)/kte ta=s b sunamfote\<10>ou ta=s ab bd ta=s *gb, in quib^{9} &longs;imiliter deli­deratur, & quadrupla. quare ita corrigendus videtur. w_<10>o\s me\n ta/n sugkeime\nan e)/ k te tas b sunamfote/<10>ou ta=s ab bd, kai\ d ta)/s *gb,

D

Po&longs;tremum theorema, & &longs;i non habeat tantam ob&longs;curitatem, veluti pr&ecedil;cedens, non e&longs;t tamen &longs;ine aliqua ob&longs;curitate, ob cu ius intelligentiam hanc priùs propo &longs;itionem o&longs;tendemus.

PROPOSITIO.

Si duæ fuerint rectæ line&ecedil; in para bolc ad diametrum ordi natim applicatæ, erit maior parabole ad minorem, vt cubus ex dimidia line&ecedil; maioris ad cubum ex dimidia minoris.

In parabole ABC, cuius diameter BF, duæ &longs;int rectæ lineæ ad diametrum applicatæ AC DE. Dico parabolen ABC ad parabolen DBE eandem habere proportionem, quam cub^{9} ex AF ad cubum ex DG. lungantur AB BC DB BE; &longs;ecet- què AB ip&longs;am DG in H. Quoniam enim parabole ABC &longs;e&longs;quitertia e&longs;t trianguli ABC, itidemquè parabole DBE trianguli DBE &longs;e&longs;quitertia exi&longs;tit, erit parabole ABC ad trian gulum ABC, vt parabole DBE ad triangulum DBE. & per­mutando parabole ABC ad parabolen DBE, vt triangulum ABC ad triangulum DBE. Quoniam autem AC ordina­tim e&longs;t applicata, vnde AF ip&longs;i FC e&longs;t æqualis, ac per con&longs;e­quens AF e&longs;t ip&longs;ius AC dimidia. erit triangulum ABF dimi­dium trianguli ABC. cùm vtraquè &longs;ub eadem &longs;int altitudine. eademquè ratione triangulum DBG trianguli DBE dimi­dium exi&longs;tit. quare vt triangulum ABF ad triangulum DBG, ita e&longs;t triangulum ABC ad DBE triangulum, ac pro­pterea triangulum ABF ad DBG triangulum e&longs;t, vt parabo­le ABC ad parabolen DBE. Cùm autem &longs;it HG æquidi&longs;tans ip&longs;i AF, &longs;iquidem &longs;unt ordinatim applicatæ, ob triangulorum &longs;imilitudinem ABF HBG, ita erit FB ad BG, vt AF ad HG vtautem FB ad BG, ita quadratum ex AF ad quadratum ex DG, eritigitur quadratum ex AF ad quadratum ex DG, vt AF ad HG. quare line&ecedil; AF DG HG &longs;unt proportionales. Pro­ducatur FB, ducaturquè à puncto D ip&longs;i AB æquidi&longs;tans DK, erit vtiquè triangulorum ABF DKG anguli ABF DHG æquales, & angulus AFB angulo DGK e&longs;t æqualis, erit igitur, & reliquus BAF reliquo KDG æqualis, ac propterea triangulum ABF e&longs;t triangulo DKG &longs;imile. quare triangu­lum ABF ad triangulum DKG eam habet proportionem, quàm AF ad DG duplicatam, hoc e&longs;t quàm AF ad HG, qu&ecedil; e&longs;t ea, quàm habet FB ad BG. atqui triangulum ABF ad DKG eam quoque habet proportionem, quam FB ad GK duplicatam. tres igitur line&ecedil; FB GK GB &longs;unt proportiona­les. ex quibus &longs;equiturita e&longs;&longs;e FB ad GK, vt AF ad DG; & GK ad GB, vt DG ad GH. &longs;ed quoniam triangulum GDK ad GDB (cùm &longs;int &longs;ub eadem altitudine) ita e&longs;t, vt KG ad BG, &longs;i igitur fiat HG ad L, vt KG ad BG, erit triangulum GDK ad triangulum GDB, vt HG ad L. Cùm autem &longs;it triam gulum ABF ad DKG, vt AF ad HG, e&longs;tquè triangulum DKG ad DBG, vt HG ad L, erit ex &ecedil;quali triangulum ABF ad triangulum DBG, vt AF ad L. ac propterea parabole ABC ad parabolen DBE eam habet proportionem, quam linea AF ad lineam L. Quoniam autem ita e&longs;t KG ad GB, vt HG ad L, & vt eadem KG ad GB, ita e&longs;t DG ad GH. vt verò DG ad GH, ita e&longs;t AF ad DG; crunt quatuor lineæ AF DG HG L in continua proportione. & quoniam cubi in tri­pla &longs;unt proportione laterum, erit cubus ex AF ad cubum ex DG, vt AF ad L. cubus ergo ex AF ad cubum ex DG eam habet proportionem, quam parabole ABC ad parabolen DBE. quod demon&longs;trare oportebat.

17.34. Ar ch.de qua. par.

16. quinti.

ex prima &longs;extt.

ex 4.&longs;exti.

20. primi conicorum Apoll. & ex3. Arch. de quad. parab. ex cor. 20. &longs;exti.

1.&longs;exti.11.quintl.

Oportet autem banc quoquè propo&longs;itionem nobis e&longs;&longs;e cogni tam, nem pè quòd &longs;olida parallelepipeda in eadem ba&longs;i con&longs;ti tuta eam inter &longs;e proportionem habent, quam ip&longs;arum alti­tudines.

Hoc quidem à Federico Commandino in eius libro decen tro grauitatis &longs;olidorum propo&longs;itione decimanona demon­&longs;tratum fuit.

PROPOSITIO. X.

Omnis fru&longs;ti à rectanguli coni portione ab&longs;ci&longs;&longs;i centrum grauitatis e&longs;t in recta linea, quæ fru&longs;ti dia­meter exi&longs;tit, ita po&longs;itum, vt diui&longs;a linea in quin­que partes æquales, &longs;it in quinta parte media; ita vt ip&longs;ius portio propinquior minoriba&longs;i fru&longs;ti ad reliquam portionem eandem habeat proportio­nem, quam habet &longs;olidum ba&longs;im habens quadra­tumex dimidia maioris ba&longs;is fru&longs;ti, altitudinem au tem lineam æqualem vtrique &longs;imul duplæ mino­ris ba&longs;is, & maiori ad &longs;olidum ba&longs;im habens qua­dratum ex dimidia minoris ba&longs;is fru&longs;ti, altitudinem autem lineam æqualem vtrique duplæ maioris, & minori.

Sit in rectanguli coni portione ABC duæ rectæ lineæ AC DEæquidi&longs;tantes. diameter verò portionis ABC &longs;it BF. Intelli­gaturquè fru&longs;tum ADEC à portione ABC ab&longs;ci&longs;&longs;um. om­nes vtique lineæ ip&longs;is AC DE æquidi&longs;tantes in fru&longs;to AD EC ductæ, erunt à linea GF bifartam diui&longs;æ, ex quo pa­tet quidem & ip&longs;ius ADEC diametrum e&longs;&longs;e GF, lineasquè AC DE lineæ portionem in B contingenti æquidistantes e&longs;&longs;e. Recta verò linea FG in quinque partes æquales diui&longs;a, quinta pars me­dia &longs;it HK. atque diuidatur HK in I, ita vt HI ad IK eandem habeat proportionem, quam habet &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam æqualem vtri&longs;que &longs;imul duplæ ip&longs;ius DG, & ip&longs;i AF, ad &longs;olidum, quod ba&longs;im habeat quadratum ex DG, altitudinem autem lineam æqua- lem vtri&longs;que duplæ ip&longs;ius AF, & ip&longs;i DG. ostenden­dum est frusti ADEC centrum grauitatis e&longs;&longs;e punctum 1. &longs;it quidem ip&longs;i FB æqualis MN, ip&longs;i verò GB æqualis NO. &longs;umaturquè ip&longs;arum MN NO media proportionalis NX. quarta verò proportionalis TN. lineæ nimirum MN NX NO NT in continua erunt proportione. & vt TM ad TN, ita fiat FH ad quandam lineam à puncto I, vt R, vbi­cunque perueniat alterum punctum R. nihil enim refert, &longs;iue inter FG, &longs;iue inter GB cadat. & quoniam in portione rectanguli coniABC diameter portionis est FB; at verò BF, vel prin­cipalis est diameter portionis, vel ducta diametro æquidistans. lineæ verò AF DG ad ip&longs;am ordinatim &longs;unt ap­plicatæ, cùm &longs;int æquidistantes contingenti portionem in puncto B. &longs;i autem hoc, est vt AF ad DG potentia, &longs;ic FB ad BG longitudine, hoc est MN ad NO. vt autem MN ad NO longitudine, itaest MN ad Nx potentia.quandoquidem treslineæ MN NX NO &longs;unt proportio­nales. vt igitur AF ad DG potentia, ita est MN ad N X potentia. quare, & longitudine in eadem &longs;unt proportione; vt &longs;cili cet AF ad DG, ita MN ad NX. &longs;ieist itaque cubus ex AF ad cubum ex DG, ita cubus ex MN ad cubum ex NX. Verùm vt cubus ex AF adcubum ex DG, &longs;ic portio ABC ad portio­nem DBE. vtigitur cubus ex MN ad cubum ex NX, ita portio ABC ad portionem DBE. &longs;icut autem cubus ex MN ad culum ex Nx, ita MN ad NT. cùm &longs;int quatuor lineæ MN NX NO NT in continua proportione. ac propterea eritportio ABC ad portionem DBE, vt MN ad NT. Quare & diuidendo frustum ADEC ad portionem DBE e&longs;t, vt MT ad NT. Quia vero, vt factum fuit, ità e&longs;t MT ad TN, vt FH ad IR, e&longs;t verò FH ip&longs;ius FG tresquintæ, erit fru­&longs;tum ADEC ad portionem DBE, vt FH ad IR hoc est tres quintæ ip&longs;ius GF ad IR. & quoniam &longs;olidum ba&longs;im habens qua­dratum ex AF, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG, & ip&longs;a AF, ad cubum ex AF proportionem habet, quam &longs;o lidi altitudo ad altitudinem cubi, &longs;iquidem &longs;unt in eadem ba &longs;i. tàm emm &longs;olidum, quàm cubus ba&longs;im habet quadratum ex AF. idcirco &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG, & ip&longs;a AF ad cubum ex AF eam proportio nem habebit, quam&longs;olidi altitudo, dupla, &longs;cilicet ip&longs;ius DG cumlinea AF ad alci­tudinem cubi, hoc e&longs;t ad FA. Atverò quoniam o&longs;ten&longs;um e&longs;t ita e&longs;&longs;e AF ad DG, vt MN ad NX, eritconuertendo DG ad AF, vt NX ad MN, & antecedentium dupla, hoc e&longs;t du pla ip&longs;ius DG ad AF, vt dupla ip&longs;ius NX ad MN. & com­ponendo dupla ip&longs;ius DG cum AF ad AF, vt dupla ip&longs;ius NX cum MN ad MN. Quare & vt &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG cum AF ad cubum ex AF, ita dupla ip&longs;ius NX cum linea NM ad NM. est autem cubus ex AF adcubum ex DG, vt cubus ex MN ad cubum ex NX, vt o&longs;ten&longs;um e&longs;t, cubusverò ex MN ad cubum ex NX e&longs;t, vt MN ad NT; erit & vt cubus ex AF ad cubum ex DG, ita MN ad NT. &longs;icut autem cubus ex DG ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF, cum linea DG, ita altitudo cubi ad altitudinem &longs;olidi, cum &longs;int in ea­dem ba&longs;i, quadrato nempè ex DG. erit igitur vt cubus ex DG ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudi­nem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF cum linea DG, ita cubi altitudo DG ad altitudinem &longs;olidi, ad lineam &longs;cilicet compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF, & linea DG. Quoniam autem ita e&longs;t AF ad DG, vt MN ad NX, vt verò MN ad NX, ita NO ad NT. cùm &longs;int MN NX NO NT in continua proportio ne, crit AF ad DG, vt NO ad NT. & antecedentium dupla, hoc e&longs;t, dupla ip&longs;ius AF ad DG, vt dupla ip&longs;ius NO ad NT, & componendo, dupla ip&longs;ius AF cum DG ad DG, vt dupla ip&longs;ius NO cum NT ad NT. & conuer­tendo DG ad duplam ip&longs;ius AF cum DG, vt NT ad du­plam ip&longs;ius NO cum NT. Quare & vt &longs;e habet cubus ex DG ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitu­dinem verò compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF cum DG, ita e&longs;t TN ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius ON, & linea TN. Ita­que ex ijs, quæ dicta &longs;unt, ita &longs;e habet &longs;olidum ba&longs;im ha­bens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam com­po&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG, & linea AF ad cubum ex AF, vt dupla ip&longs;ius NX cum NM ad MN, cubus verò ex AF ad cubum ex DG e&longs;t, vt MN ad NT; ita deinde &longs;e habetcubus ex DG ad &longs;olidum ba­&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF, & ip&longs;a DG, vt NT ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius NO, & ip&longs;a NT. Sunt igitur quatuor magnitudines &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG, & linea AF, & cubus ex AF, & cubus ex DG, & &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitu dinem verò lineam compo&longs;itam: ex dupla ip&longs;ius AF, & ip&longs;a DG, quatuor magnitudinibus proportionales, duabus &longs;imul &longs;umptis tineæ compo&longs;itæ ex dupla ip&longs;ius NX & ip&longs;a NM; & alte­ri magnitudini MN; aliiquè deinceps NT, ac tandem lineæ compo&longs;itæ ex duplaip&longs;ius NO, & ip&longs;a NT. ex æquali igitur erit, vt &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem autem lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG, & ip&longs;a AE, ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem verò lt­neam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF, & ip&longs;a DG, ita compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius NX, & ip&longs;a MN ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius NO, & ip&longs;a NT &longs;ed vt præfatum &longs;oii­dum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius DG, & ip&longs;a AF ad dictum &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudi­nem verò compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius AF & ip&longs;a DG, ita factum fuit HI ad IK. vt igitur HI ad IK, &longs;u compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius NX cum MN ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius NO cum NT. quare & componendo HK ad KI, vt dupla ip&longs;ius NX cum MN, & dupla ip&longs;ius NO cum NT ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius NO cum NT, quia verò in hoc antecedenti &longs;emel &longs;umitur MN, & &longs;emel NT, bis verò NX, & bis NO, erit HK ad KI, vt vtraque &longs;imul MN NT, & du­pla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO ad duplam ip&longs;ius NO, & ip&longs;am NT. & antecedentium quintupla. quintupla verò antecedentis HK e&longs;t FG, quintupla verò alterius antecedentis MN NT, & duplæ vtriu&longs;que &longs;imul NX NO e&longs;t quintupla vtriu&longs;que &longs;i­mul MN NT, & decupla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO. decu­pla enim e&longs;t quintupla duplæ. e&longs;t igitur FG ad IK, vt quintupla vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decupla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO ad du plam ip&longs;ius ON, & ip&longs;am NT. & vt FG ad FK, quæe&longs;t duæ quin tæip&longs;ius FG, ita quintupla vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decupla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & quadruplam vtriu&longs;que &longs;imul NX NO. cùm hoc quidem con &longs;equens &longs;itduæ quintæ ip&longs;ius antecedentis. etenim dupla v­triu&longs;que &longs;imul MN NT quintuplæ earumdem &longs;imul MN NT duæ quintæ exi&longs;tit. & quadrupla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO e&longs;t duæ quintæ decuplæ earumdem NX NO. quadru­pla enim decuplæ e&longs;t duæ quintæ. Quoniam itaque ita e&longs;t FG ad FK, vt quintupla vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decupla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & quadruplam vtriu&longs;que &longs;imul NX NO, & vt FG ad KI, ita quintupla vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decupla vtriu&longs; que &longs;imul NX NO ad duplam ip&longs;ius ON, & ip&longs;am NT: erit FG ad &longs;uas con&longs;equentes &longs;imul &longs;umptas FK KI, hoc e&longs;t FI, vt quintupla vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decupla vtriu&longs;que &longs;imul NX NO ad duplam vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & quadruplam vtriu&longs;que &longs;imul NX NO, & duplam ip&longs;ius ON, & ip&longs;am NT. &longs;ed in hoc con&longs;equenti bis &longs;umi­tur MN, quater NX, &longs;exies NO, & ter NT. erit igitur vt FG æd FI, ita quintupla vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decupla v­triu&longs;que &longs;imul NX NO ad compo&longs;itam ex dupla ip&longs;ius MN, & qua­drupla ip&longs;ius NX, & &longs;extupla ip&longs;ius NO, & tripla ip&longs;ius NT. & conuertendo FI ad FG, vt compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius MN, & quadrupla ip&longs;ius NX, & &longs;extupla ip&longs;rus NO, & tripla ip­&longs;iús NT ad quintuplam vtriu&longs;que &longs;imul MN NT, & decu­plam vtriu&longs;que &longs;imul NX NO. Quoniam itaque quatuor rectæ li neæ MN NX NO NT &longs;unt continuè proportionales. factaquè fuit MN æqualis ip&longs;i FB, & NO ip&longs;i GB; crit reliqua OM ip&longs;i FG æqualis. & vt TM ad TN ita factum fuit FH, hoc e&longs;t tres quintæ ip&longs;ius FG, tres &longs;cilicet quintæ ip&longs;ius MO ad IR. quare & conuertendo vt NT ad TM, ita quædam a&longs;&longs;um­pta linea NI ad tres quintas ip&longs;ius FG, hoc e&longs;t ip&longs;ius MO. vt autem compo&longs;ita ex dupla ip&longs;ius NM, & quadrupla ip&longs;ius NX, & &longs;extupla ip­&longs;ius NO & tripla ip&longs;ius NT ad lineam compo&longs;itam ex quintupla vtrius­que &longs;imul MN NT, & decupla vtriu&longs;que &longs;imul XN NO, &longs;ic altera quæ dam a&longs;&longs;umpta linea IF ad FG, hoc est ad MO, erit ex &longs;uperioribus RF duæ quintæ ip&longs;ius MN, hoc est ip&longs;ius FB. ac propterea reliqua RB erit tres quintæ ip&longs;ius FB. & obid BR ad. RF e&longs;t, vt tria ad duo. Quare punctum R centrum est grauitatis portionis ABC. &longs;it quidem portionis DBE centrum grauitatis punctum Q frusti AD EC centrum grauitatis erit in linea QR producta, quæ quiden QR adip&longs;ain productam eandem habeat proportionem quam habet fru&longs;iumADEC ad reliquam portionem DBE. est autem punctum I. nam.cùm &longs;it tota FB ad totam BR, vt ablata BG ad ablatam BQ, &longs;unt enim vt quinque ad tria, erit & reliqua FG ad reli­quam QR, vt FB ad BR. itaque quoniam tres quintæ ip&longs;ius FB linea e&longs;i BR; ip&longs;ius verò GB tres quintæ linea est Bque & reliquæ igitur GF est tres quintæ QR. quoniamigitur est, vt fru&longs;tum AD EC adportionem DBE, ita MT ad NT, vt o&longs;ten&longs;um fuit; &longs;ed vt MN ad NT, &longs;ic factum fuit FH ad IR, hoc e&longs;t tres quintæ ip&longs;ius GF; quæ est QR ad RI. erit igitur vt fru&longs;tum ADEC adportionem DBE, ita QR ad RI. & est quidem totius portionis ABC centrum grauitatis punctum R; ip&longs;ius verò DBE centrum grauitatis punctum Q: manife&longs;tum est igitur fru&longs;ti ADEC centrum grauitatis e&longs;&longs;e pun­ctum l. quod quidem e&longs;t in quinta parte media HK ip&longs;ius FG ab eo ita diui&longs;a, vt HI ad IK &longs;it, vt&longs;olidum ba&longs;im habens qua­dratum ex AF, altitudinem autem duplam ip&longs;ius DG cum AF ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem verò duplam ip&longs;ius AF cum DG. quod demon&longs;trare oportebat.

1 Arch de quad. pa­rab. & &longs;ecundi coni corum A­poll.

13.&longs;exti.

3.Arch.de quad. pa­rab. & 20. pilmi coni corum A­poil.

2.cor. 20. &longs;exti.

22.&longs;exti.

37. vndeci mi.

17.quinti.

18.quinti.

11.quinti.

18.quinti.

cor 4.quin ti.

22.quinti.

11.quinti.

18.quinti.

cor.2.lem­in 13. pri­mi huius.

cor.4.quin ti.

ex præce­denti.

8.buius.

8.prim hu ius.

19.quinti.

8 prim.hu ius.

SCHOLIVM.

In hoc Theoremate primùm ob&longs;eruanda occurrunt verba propo&longs;itionis, quibus Archimedes pr&ecedil;cipit pottionem HK in I ita diui&longs;am e&longs;&longs;e oportere, vt HI ad IK eam habeat pro­portionem, quam habet &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex dimidia maioris ba&longs;is fru&longs;ti, altitudinem autem lineam æ­qualem vtrique &longs;imul duplæ minoris ba&longs;is, & maiori ad &longs;oli­dum ba&longs;im habens quadratum ex dimidia minoris ba&longs;is fru­&longs;ti, altitudinem autem lineam æqualem vtri&longs;que, duplæ &longs;cili­cet ba&longs;is maioris, & minori. hoc e&longs;t &longs;it HI ad IK, vt &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò lineam æ­qualem duplæ ip&longs;ius DE cum AC ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem verò lineam æqualem vtrique &longs;imul duplæ ip&longs;ius AC, & ip&longs;i DE. In con&longs;tructione autem hunc propo&longs;itionis locum explicans, & in pergre&longs;&longs;u totius de­mon&longs;trationis, inquit HI ad IK eam debere proportionem habe­re, quam habet &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, alti tudinem verò lineam æqualem vtrique &longs;imul duplæ ip&longs;ius DG, & ip&longs;i AF ad &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, al­titudinem verò lineam æqualem vtrique &longs;imul duplæ ip&longs;ius AF, & DG. Quoniam autem &longs;olida parallelepipeda (vt præ­fata &longs;olida &longs;unt) in eadem ba&longs;i exi&longs;tentia ita &longs;e habentin ter&longs;e, vt corum altitudine; &longs;olidum, quod ba&longs;im habet quadratum ex AF, altitudinem autem duplam ip&longs;ius DE cum AC, du plum erit &longs;olidi ba&longs;im habentis quadratum ex AF, altitudi­nem verò duplam ip&longs;ius DG cum AF. Nam hæc &longs;olida can dem habent ba&longs;im, quadratum nempè ex AF; ip&longs;orumquè alterum habet altitudinem duplam. quia cùm &longs;it DE dupla ip&longs;ius DG, erit dupla ip&longs;ius DE dupla ip&longs;ius duplæ DG; & AC dupla e&longs;t ip&longs;ius AF. altitudines igitur horum &longs;olidorum in dupla &longs;unt proportione. hoc e&longs;t altitudo, linea &longs;cilicet du­pla ip&longs;ius DE cum AC altitudinis nempè lineæ duplæ ip&longs;ius DG cum AF dupla exi&longs;tit. Quare &longs;olidum ba&longs;im habens qua­dratum ex AF, altitudinem verò duplam ip&longs;ius DE cum AC duplum e&longs;t &longs;olidi, quod ba&longs;im habeatidem quadratum ex AF, altitudinem verò duplam ip&longs;ius DG cum AF. cademquè ratio neo&longs;tendetur &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitu dinem verò duplam ip&longs;ius AC cum DE duplum e&longs;&longs;e &longs;olidi ba &longs;im habentis quadratum ex eadem DG, altitudinem autem du plam ip&longs;ius AF cum DG. &longs;olidum igitur ba&longs;im habens qua­dratum ex AF, altitudinem autem duplam ip&longs;ius DE cum AC ad &longs;olidum quadtatum habens ba&longs;im ex AF, altitudinent verò duplam ip&longs;ius DG cum AF eam habet proportionem, quam habet &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem verò duplam ip&longs;ius AC cum AE ad &longs;olidum ba&longs;im habens qua dratum ex DG, altitudinem verò duplam ip&longs;ius AF cum DG. quare permutando primum &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem verò duplam ip&longs;ius DE cum AC ad &longs;ecun­dum &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem autem duplam ip&longs;ius AC cum DE eandem habet proportio­nem, quam habet tertium &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex AF, altitudinem autem duplam ip&longs;ius DG cum AF ad quar tum &longs;olidum ba&longs;im habens quadratum ex DG, altitudinem ve rò duplam ip&longs;ius AF cum DG. Quapropter Archimedes loco primi, & &longs;ecundi &longs;olidi in propo&longs;itione propo&longs;iti rectè potuit in demon&longs;tratione accipere tertium, & quartum &longs;olidum. co dem enim modo, & in eadem proportione linea HK in pun­cto I diui&longs;a prouenit: quod quidem punctum fru&longs;ti ACED centrum grauitatis exi&longs;tit.

16.quinti.

Secundi libri Finis.

Erratorum quorundam re&longs;titutio.

Pagina 8, ver&longs;u 18, Archimedes. <33> 10, 7, &longs;ione. <33> 18, 20, conducenti. <33> 21, 14, per di&longs;cere ip&longs;um. <33> 39, 25, hoc e&longs;t AB. <33> 43, 19, lineam. <33> 47, 20, cúm inquit, <33> 63, 20, GD DK in. <33> 65, 21, DC. Ibidem, 27, ex DC. <33> 67, 29, in maiori. <33> 69, in po&longs;til: ex proxima propo&longs;itione. <33> 70, 5, vt NL <33> 73, 1, de his, vel. <33> 84, 8, AEEB CF FD. <33> 90, 17, totus. <33> 98, 1, quam VH. Ibidem, 7, aufertur. <33> 11, 21, repo­&longs;uit. <33> 124, 19, &longs;ectionem, <33> 140, 1, æquidi&longs;tantes <33> 143, 11, e&longs;t CH <33> 147, 3, cum EK ad EK, vt. Ibide, 25, &longs;ta S 9, ad Ya <33> 149, 19, ad xn. Ibidem, 25, e&longs;t, vt OR. Ibidem, 27, L*g, vt OR ad. Ibidem, 31, vt OR ad zd Ibidem, 32, vt d<10> ad <10>z Ibidem, 34, BD ad Bs, ita. Ibidem, 35, &longs;it BD ad Dn Ibidem, 36, BD ad Dn Bs. <33> 150, 5, vt OR ad Oc <33> 153, 13, ræ, vt. <33> 157, in po&longs;till ante 15, primi Ibidem, 17, maiorem. <33> 161, 24, erit KH. <33> 167, 34, efficax. <33> 170, 1, ip&longs;ius AC erit. <33> 181, 36, ex dupla ip&longs;ius AB, <33> 191, 21, erunt. Ibidem, 22, DKG æquales.

REGISTRVM.

<12> ABCDEFGHIKLMNOPQRSTVXYZ, AA BB.

Omnes duerniones, præter, BB, ternionem.

PISAVRI. Apud Hieronymum Concordiam, M. D. LXXXVII.