| version 1.9, 2003/11/03 13:43:24 |
version 1.10, 2003/11/20 19:21:46 |
| |
| <front/> | <front/> |
| <body> | <body> |
| <chap id="N10018"> | <chap id="N10018"> |
| <pb ed="1567" pagenum="2"/> | <pb xlink:href="048/01/001.jpg" ed="1567" pagenum="2"/> |
| <p id="N1001B" type="head"> | <p id="N1001B" type="head"> |
| <s id="N1001D">LIBER PRIMUS</s> | <s id="N1001D">LIBER PRIMUS</s> |
| </p> | </p> |
| |
| publicaeque rei constitutione habere sed etiam de opportunitate publicorum aedificiorum, ut civitas per te non | publicaeque rei constitutione habere sed etiam de opportunitate publicorum aedificiorum, ut civitas per te non |
| solum provinciis esset aucta, verum etiam ut maiestas | solum provinciis esset aucta, verum etiam ut maiestas |
| imperii publicorum aedificiorum egregias haberet aucto­ | imperii publicorum aedificiorum egregias haberet aucto­ |
| <pb ed="1567" pagenum="3"/> | <pb xlink:href="048/01/002.jpg" ed="1567" pagenum="3"/> |
| ritates, non putavi praetermittendum, quin primo quoque | ritates, non putavi praetermittendum, quin primo quoque |
| tempore de his rebus ea tibi ederem, ideo quod primum | tempore de his rebus ea tibi ederem, ideo quod primum |
| parenti tuo [de eo] fueram notus et eius virtutis studiosus. </s> | parenti tuo [de eo] fueram notus et eius virtutis studiosus. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1005B"> | <subchap2 id="N1005B"> |
| <p id="N1005C" type="main"> | <p id="N1005C" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="4"/> | <pb xlink:href="048/01/003.jpg" ed="1567" pagenum="4"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="5"/> | <pb xlink:href="048/01/004.jpg" ed="1567" pagenum="5"/> |
| <s id="N1005E"> | <s id="N1005E"> |
| Itaque architecti, qui sine litteris contenderant, ut manibus | Itaque architecti, qui sine litteris contenderant, ut manibus |
| essent exercitati, non potuerunt efficere, ut haberent pro | essent exercitati, non potuerunt efficere, ut haberent pro |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10064"> | <subchap2 id="N10064"> |
| <p id="N10065" type="main"> | <p id="N10065" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="6"/> | <pb xlink:href="048/01/005.jpg" ed="1567" pagenum="6"/> |
| <s id="N10069"> | <s id="N10069"> |
| Cum in omnibus enim rebus, tum maxime etiam in architectura haec duo insunt: quod significatur | Cum in omnibus enim rebus, tum maxime etiam in architectura haec duo insunt: quod significatur |
| et quod significat. </s> | et quod significat. </s> |
| |
| etiam ingeniosum oportet esse et ad disciplinam docilem; | etiam ingeniosum oportet esse et ad disciplinam docilem; |
| neque enim ingenium sine disciplina aut disciplina sine | neque enim ingenium sine disciplina aut disciplina sine |
| ingenio perfectum artificem potest efficere. </s> | ingenio perfectum artificem potest efficere. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="7"/> | <pb xlink:href="048/01/006.jpg" ed="1567" pagenum="7"/> |
| <s id="N10075">et ut litteratus sit, peritus graphidos, eruditus geometria, historias | <s id="N10075">et ut litteratus sit, peritus graphidos, eruditus geometria, historias |
| complures noverit, philosophos diligenter audierit, musicam scierit, medicinae non sit ignarus, responsa iurisconsultorum noverit, astrologiam caelique rationes cognitas habeat. | complures noverit, philosophos diligenter audierit, musicam scierit, medicinae non sit ignarus, responsa iurisconsultorum noverit, astrologiam caelique rationes cognitas habeat. |
| </s> | </s> |
| |
| et linearum directiones. </s> | et linearum directiones. </s> |
| <s id="N10087">item per opticen in aedificiis ab | <s id="N10087">item per opticen in aedificiis ab |
| certis regionibus caeli lumina recte ducuntur. </s> | certis regionibus caeli lumina recte ducuntur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="8"/> | <pb xlink:href="048/01/007.jpg" ed="1567" pagenum="8"/> |
| <s id="N1008A">per arithmeticen vero sumptus aedificiorum consummantur, mensurarum rationes explicantur, difficilesque symmetriarum | <s id="N1008A">per arithmeticen vero sumptus aedificiorum consummantur, mensurarum rationes explicantur, difficilesque symmetriarum |
| quaestiones geometricis rationibus et methodis inveniuntur. | quaestiones geometricis rationibus et methodis inveniuntur. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N100B1"> | <subchap2 id="N100B1"> |
| <p id="N100B2" type="main"> | <p id="N100B2" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="9"/> | <pb xlink:href="048/01/008.jpg" ed="1567" pagenum="9"/> |
| <s id="N100B4"> | <s id="N100B4"> |
| Philosophia vero perficit architectum animo magno et uti non sit adrogans, | Philosophia vero perficit architectum animo magno et uti non sit adrogans, |
| sed potius facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est | sed potius facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N100CA"> | <subchap2 id="N100CA"> |
| <p id="N100CB" type="main"> | <p id="N100CB" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="10"/> | <pb xlink:href="048/01/009.jpg" ed="1567" pagenum="10"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="11"/> | <pb xlink:href="048/01/010.jpg" ed="1567" pagenum="11"/> |
| <s id="N100CF"> | <s id="N100CF"> |
| Musicen autem sciat oportet, uti canonicam rationem et mathematicam notam | Musicen autem sciat oportet, uti canonicam rationem et mathematicam notam |
| habeat, praeterea ballistarum, catapultarum, scorpionum | habeat, praeterea ballistarum, catapultarum, scorpionum |
| |
| Disciplinam vero medicinae novisse oportet propter inclinationem caeli, quae Graeci <foreign lang="greek">kli/mata</foreign> | Disciplinam vero medicinae novisse oportet propter inclinationem caeli, quae Graeci <foreign lang="greek">kli/mata</foreign> |
| dicunt, et aeris et locorum, qui sunt salubres aut pestilentes, aquarumque usus; sine his enim rationibus nulla | dicunt, et aeris et locorum, qui sunt salubres aut pestilentes, aquarumque usus; sine his enim rationibus nulla |
| salubris habitatio fieri potest. </s> | salubris habitatio fieri potest. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="12"/> | <pb xlink:href="048/01/011.jpg" ed="1567" pagenum="12"/> |
| <s id="N100EF">iura quoque nota habeat | <s id="N100EF">iura quoque nota habeat |
| oportet, ea quae necessaria sunt aedificiis <locis> communibus parietum ad ambitum, stillicidiorum et cloacarum, luminum, item aquarum ductiones et cetera, quae eiusmodi sunt. </s> | oportet, ea quae necessaria sunt aedificiis <locis> communibus parietum ad ambitum, stillicidiorum et cloacarum, luminum, item aquarum ductiones et cetera, quae eiusmodi sunt. </s> |
| <s id="N100F2">nota oportet sint architectis, uti ante | <s id="N100F2">nota oportet sint architectis, uti ante |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N100FE"> | <subchap2 id="N100FE"> |
| <p id="N100FF" type="main"> | <p id="N100FF" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="13"/> | <pb xlink:href="048/01/012.jpg" ed="1567" pagenum="13"/> |
| <s id="N10101"> | <s id="N10101"> |
| At fortasse mirum videbitur inperitis, hominis posse naturam tantum numerum doctrinarum perdiscere et memoria continere. </s> | At fortasse mirum videbitur inperitis, hominis posse naturam tantum numerum doctrinarum perdiscere et memoria continere. </s> |
| <s id="N10104">cum autem animadverterint omnes disciplinas inter se coniunctionem | <s id="N10104">cum autem animadverterint omnes disciplinas inter se coniunctionem |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1012A"> | <subchap2 id="N1012A"> |
| <p id="N1012B" type="main"> | <p id="N1012B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="14"/> | <pb xlink:href="048/01/013.jpg" ed="1567" pagenum="14"/> |
| <s id="N1012D"> | <s id="N1012D"> |
| Similiter cum astrologis et musicis est disputatio communis de sympathia | Similiter cum astrologis et musicis est disputatio communis de sympathia |
| stellarum et symphoniarum in quadratis et trigonis diatessaron et diapente, a geometris [divisus] qui graece | stellarum et symphoniarum in quadratis et trigonis diatessaron et diapente, a geometris [divisus] qui graece |
| <foreign lang="greek">lo/gos o)ptiko/s</foreign> appellatur; ceterisque omnibus doctrinis | <foreign lang="greek">lo/gos o)ptiko/s</foreign> appellatur; ceterisque omnibus doctrinis |
| multae res vel omnes communes sunt dumtaxat ad disputandum. </s> | multae res vel omnes communes sunt dumtaxat ad disputandum. </s> |
| <s id="N10134">operum vero ingressus, qui manu aut tractationibus ad elegantiam perducuntur, ipsorum sunt, qui proprie una arte ad faciendum sunt instituti. </s> | <s id="N10134">operum vero ingressus, qui manu aut tractationibus ad elegantiam perducuntur, ipsorum sunt, qui proprie una arte ad faciendum sunt instituti. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="15"/> | <pb xlink:href="048/01/014.jpg" ed="1567" pagenum="15"/> |
| <s id="N10137">ergo satis | <s id="N10137">ergo satis |
| abunde videtur fecisse, qui ex singulis doctrinis partes et | abunde videtur fecisse, qui ex singulis doctrinis partes et |
| rationes earum mediocriter habet notas, eas quae necessariae | rationes earum mediocriter habet notas, eas quae necessariae |
| |
| artis grammaticae fuerit explicatum, ignoscatur. </s> | artis grammaticae fuerit explicatum, ignoscatur. </s> |
| <s id="N1014E">namque | <s id="N1014E">namque |
| non uti summus philosophus nec rhetor disertus nec grammaticus summis rationibus artis exercitatus, sed ut architectus his litteris imbutus haec nisus sum scribere. </s> | non uti summus philosophus nec rhetor disertus nec grammaticus summis rationibus artis exercitatus, sed ut architectus his litteris imbutus haec nisus sum scribere. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="16"/> | <pb xlink:href="048/01/015.jpg" ed="1567" pagenum="16"/> |
| <s id="N10151">de | <s id="N10151">de |
| artis vero potestate quaeque insunt in ea ratiocinationes | artis vero potestate quaeque insunt in ea ratiocinationes |
| polliceor, uti spero, his voluminibus non modo aedificantibus | polliceor, uti spero, his voluminibus non modo aedificantibus |
| |
| <s id="N10158"> | <s id="N10158"> |
| Architectura autem constat ex ordinatione, quae graece | Architectura autem constat ex ordinatione, quae graece |
| <foreign lang="greek">ta/cis</foreign> dicitur, | <foreign lang="greek">ta/cis</foreign> dicitur, |
| <pb ed="1567" pagenum="17"/> | <pb xlink:href="048/01/016.jpg" ed="1567" pagenum="17"/> |
| et ex dispositione, hanc autem Graeci <foreign lang="greek">dia/qesin</foreign> vocitant, et eurythmia et symmetria et decore et | et ex dispositione, hanc autem Graeci <foreign lang="greek">dia/qesin</foreign> vocitant, et eurythmia et symmetria et decore et |
| distributione, quae graece <foreign lang="greek">oi)konomi/a</foreign> dicitur. | distributione, quae graece <foreign lang="greek">oi)konomi/a</foreign> dicitur. |
| </s> | </s> |
| |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N10177" type="main"> | <p id="N10177" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="18"/> | <pb xlink:href="048/01/017.jpg" ed="1567" pagenum="18"/> |
| <s id="N10179"> | <s id="N10179"> |
| Dispositio autem est rerum apta conlocatio elegansque | Dispositio autem est rerum apta conlocatio elegansque |
| compositionibus effectus operis cum qualitate. </s> | compositionibus effectus operis cum qualitate. </s> |
| <s id="N1017C">species dispositionis, quae graece dicuntur <foreign lang="greek">i)de/ai</foreign>, sunt hae: ichnographia, orthographia, scaenographia. </s> | <s id="N1017C">species dispositionis, quae graece dicuntur <foreign lang="greek">i)de/ai</foreign>, sunt hae: ichnographia, orthographia, scaenographia. </s> |
| <s id="N10183">ichnographia est | <s id="N10183">ichnographia est |
| circini regulaeque modice continens usus, e qua capiuntur formarum in solis arearum descriptiones. </s> | circini regulaeque modice continens usus, e qua capiuntur formarum in solis arearum descriptiones. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="19"/> | <pb xlink:href="048/01/018.jpg" ed="1567" pagenum="19"/> |
| <s id="N10186">orthographia autem est erecta frontis imago modiceque picta | <s id="N10186">orthographia autem est erecta frontis imago modiceque picta |
| rationibus operis futuri figura. </s> | rationibus operis futuri figura. </s> |
| <s id="N10189">item scaenographia est | <s id="N10189">item scaenographia est |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10198"> | <subchap2 id="N10198"> |
| <p id="N10199" type="main"> | <p id="N10199" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="20"/> | <pb xlink:href="048/01/019.jpg" ed="1567" pagenum="20"/> |
| <s id="N1019B"> | <s id="N1019B"> |
| Eurythmia est venusta species commodusque in compositionibus membrorum aspectus. </s> | Eurythmia est venusta species commodusque in compositionibus membrorum aspectus. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="21"/><s id="N1019E">haec efficitur, cum membra operis convenientis sunt altitudinis ad latitudinem, latitudinis ad longitudinem, et ad summam omnia respondent | <pb xlink:href="048/01/020.jpg" ed="1567" pagenum="21"/><s id="N1019E">haec efficitur, cum membra operis convenientis sunt altitudinis ad latitudinem, latitudinis ad longitudinem, et ad summam omnia respondent |
| suae symmetriae. | suae symmetriae. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N101B7"> | <subchap2 id="N101B7"> |
| <p id="N101B8" type="main"> | <p id="N101B8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="22"/> | <pb xlink:href="048/01/021.jpg" ed="1567" pagenum="22"/> |
| <s id="N101BA"> | <s id="N101BA"> |
| Decor autem est emendatus operis aspectus probatis | Decor autem est emendatus operis aspectus probatis |
| rebus compositi cum auctoritate. </s> | rebus compositi cum auctoritate. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N101D0"> | <subchap2 id="N101D0"> |
| <p id="N101D1" type="main"> | <p id="N101D1" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="23"/> | <pb xlink:href="048/01/022.jpg" ed="1567" pagenum="23"/> |
| <s id="N101D3"> | <s id="N101D3"> |
| Ad consuetudinem autem decor sic exprimitur, | Ad consuetudinem autem decor sic exprimitur, |
| cum aedificiis interioribus magnificis item vestibula convenientia et elegantia erunt facta. </s> | cum aedificiis interioribus magnificis item vestibula convenientia et elegantia erunt facta. </s> |
| |
| <subchap1 id="N10205"> | <subchap1 id="N10205"> |
| <subchap2 id="N10206"> | <subchap2 id="N10206"> |
| <p id="N10207" type="main"> | <p id="N10207" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="24"/> | <pb xlink:href="048/01/023.jpg" ed="1567" pagenum="24"/> |
| <s id="N10209"> | <s id="N10209"> |
| Partes ipsius architecturae sunt tres: aedificatio, gnomonice, machinatio. </s> | Partes ipsius architecturae sunt tres: aedificatio, gnomonice, machinatio. </s> |
| <s id="N1020C">aedificatio autem divisa est bipertito, | <s id="N1020C">aedificatio autem divisa est bipertito, |
| |
| <subchap1 id="N1021E"> | <subchap1 id="N1021E"> |
| <subchap2 id="N1021F"> | <subchap2 id="N1021F"> |
| <p id="N10220" type="main"> | <p id="N10220" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="25"/> | <pb xlink:href="048/01/024.jpg" ed="1567" pagenum="25"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="26"/> | <pb xlink:href="048/01/025.jpg" ed="1567" pagenum="26"/> |
| <s id="N10222"> | <s id="N10222"> |
| In ipsis vero moenibus ea erunt principia. </s> | In ipsis vero moenibus ea erunt principia. </s> |
| <s id="N10225">primum electio loci saluberrimi. </s> | <s id="N10225">primum electio loci saluberrimi. </s> |
| |
| <s id="N10248">ut etiam in ferro animadvertimus, quod, | <s id="N10248">ut etiam in ferro animadvertimus, quod, |
| quamvis natura sit durum, in fornacibus ab ignis vapore | quamvis natura sit durum, in fornacibus ab ignis vapore |
| percalefa­ | percalefa­ |
| <pb ed="1567" pagenum="27"/> | <pb xlink:href="048/01/026.jpg" ed="1567" pagenum="27"/> |
| ctum ita mollescit, uti in omne genus formae faciliter fabricetur; et idem, cum molle et candens refrigeretur tinctum frigida, redurescit et restituitur in antiquam proprietatem. | ctum ita mollescit, uti in omne genus formae faciliter fabricetur; et idem, cum molle et candens refrigeretur tinctum frigida, redurescit et restituitur in antiquam proprietatem. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| lienes. </s> | lienes. </s> |
| <s id="N102A7">ita eam herbam colligendo curant lienosos hoc | <s id="N102A7">ita eam herbam colligendo curant lienosos hoc |
| medicamento, quod etiam Cretenses <foreign lang="greek">a)/splhnon</foreign> vocitant. </s> | medicamento, quod etiam Cretenses <foreign lang="greek">a)/splhnon</foreign> vocitant. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="28"/> | <pb xlink:href="048/01/027.jpg" ed="1567" pagenum="28"/> |
| <s id="N102AE">ex eo licet scire cibo atque aqua proprietates locorum | <s id="N102AE">ex eo licet scire cibo atque aqua proprietates locorum |
| naturaliter pestilentes aut salubres esse. | naturaliter pestilentes aut salubres esse. |
| </s> | </s> |
| |
| <subchap1 id="N102D6"> | <subchap1 id="N102D6"> |
| <subchap2 id="N102D7"> | <subchap2 id="N102D7"> |
| <p id="N102D8" type="main"> | <p id="N102D8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="29"/> | <pb xlink:href="048/01/028.jpg" ed="1567" pagenum="29"/> |
| <s id="N102DA"> | <s id="N102DA"> |
| Cum ergo his rationibus [erit] salubritatis [moenium | Cum ergo his rationibus [erit] salubritatis [moenium |
| conlocandorum explicatio] regiones[que] electae fuerint | conlocandorum explicatio] regiones[que] electae fuerint |
| |
| marinae subvectionis habuerit ad moenia comportationes | marinae subvectionis habuerit ad moenia comportationes |
| expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt | expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt |
| facienda, | facienda, |
| <pb ed="1567" pagenum="30"/> | <pb xlink:href="048/01/029.jpg" ed="1567" pagenum="30"/> |
| uti fodiantur, si queat inveniri, ad solidum et in | uti fodiantur, si queat inveniri, ad solidum et in |
| solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videatur, crassitudine ampliore quam parietum, qui supra terram sunt futuri, et ea impleantur quam solidissima structura. | solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videatur, crassitudine ampliore quam parietum, qui supra terram sunt futuri, et ea impleantur quam solidissima structura. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N102DD"> | <subchap2 id="N102DD"> |
| <p id="N102DE" type="main"> | <p id="N102DE" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="31"/> | <pb xlink:href="048/01/030.jpg" ed="1567" pagenum="31"/> |
| <s id="N102E0"> | <s id="N102E0"> |
| Item turres sunt proiciendae in exteriorem partem, | Item turres sunt proiciendae in exteriorem partem, |
| uti, cum ad murum hostis impetu velit adpropinquare, a | uti, cum ad murum hostis impetu velit adpropinquare, a |
| |
| sit alia ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, | sit alia ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, |
| tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, scorpionibus | tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, scorpionibus |
| reliquisque telorum missionibus hostes reiciantur. </s> | reliquisque telorum missionibus hostes reiciantur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="32"/> | <pb xlink:href="048/01/031.jpg" ed="1567" pagenum="32"/> |
| <s id="N102FE">etiamque contra interiores <partes> turrium dividendus est murus | <s id="N102FE">etiamque contra interiores <partes> turrium dividendus est murus |
| intervallis tam magnis, quam erunt turres, ut itinera sint | intervallis tam magnis, quam erunt turres, ut itinera sint |
| interioribus partibus turrium contignata, neque ea ferro | interioribus partibus turrium contignata, neque ea ferro |
| |
| machinae celerius dissipant, quod angulos arietes tundendo | machinae celerius dissipant, quod angulos arietes tundendo |
| frangunt, in rotundationibus autem uti cuneos ad centrum | frangunt, in rotundationibus autem uti cuneos ad centrum |
| adigendo laedere non possunt. </s> | adigendo laedere non possunt. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="33"/> | <pb xlink:href="048/01/032.jpg" ed="1567" pagenum="33"/> |
| <s id="N10309">item munitiones muri turriumque aggeribus coniunctae maxime sunt tutiores, quod | <s id="N10309">item munitiones muri turriumque aggeribus coniunctae maxime sunt tutiores, quod |
| neque arietes neque suffossiones neque machinae ceterae eis valent nocere. | neque arietes neque suffossiones neque machinae ceterae eis valent nocere. |
| </s> | </s> |
| |
| crudus, his erit utendum. </s> | crudus, his erit utendum. </s> |
| <s id="N10327">non enim, uti Babylone abundantes liquido bitumine pro calce et harena ex cocto latere | <s id="N10327">non enim, uti Babylone abundantes liquido bitumine pro calce et harena ex cocto latere |
| factum habent murum, sic item possunt omnes | factum habent murum, sic item possunt omnes |
| <pb ed="1567" pagenum="34"/> | <pb xlink:href="048/01/033.jpg" ed="1567" pagenum="34"/> |
| regiones | regiones |
| seu locorum proprietates habere tantas eiusdem generis | seu locorum proprietates habere tantas eiusdem generis |
| utilitates, uti ex his comparationibus ad aeternitatem perfectus habeatur sine vitio murus. | utilitates, uti ex his comparationibus ad aeternitatem perfectus habeatur sine vitio murus. |
| |
| <subchap1 id="N1032A"> | <subchap1 id="N1032A"> |
| <subchap2 id="N1032B"> | <subchap2 id="N1032B"> |
| <p id="N1032C" type="main"> | <p id="N1032C" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="35"/> | <pb xlink:href="048/01/034.jpg" ed="1567" pagenum="35"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="36"/> | <pb xlink:href="048/01/035.jpg" ed="1567" pagenum="36"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="37"/> | <pb xlink:href="048/01/036.jpg" ed="1567" pagenum="37"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="38"/> | <pb xlink:href="048/01/037.jpg" ed="1567" pagenum="38"/> |
| <s id="N1032E"> | <s id="N1032E"> |
| Moenibus circumdatis sequuntur intra murum arearum | Moenibus circumdatis sequuntur intra murum arearum |
| divisiones platearumque et angiportûm ad caeli regionem | divisiones platearumque et angiportûm ad caeli regionem |
| |
| si calidi, vitiant; si umidi, nocent. </s> | si calidi, vitiant; si umidi, nocent. </s> |
| <s id="N10337">quare vitandum videtur | <s id="N10337">quare vitandum videtur |
| hoc vitium et avertendum, ne fiat quod in multis civitatibus usu solet venire. </s> | hoc vitium et avertendum, ne fiat quod in multis civitatibus usu solet venire. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="39"/> | <pb xlink:href="048/01/038.jpg" ed="1567" pagenum="39"/> |
| <s id="N1033A">quemadmodum in insula Lesbo | <s id="N1033A">quemadmodum in insula Lesbo |
| oppidum Mytilenae magnificenter est aedificatum et eleganter, sed positum non prudenter. </s> | oppidum Mytilenae magnificenter est aedificatum et eleganter, sed positum non prudenter. </s> |
| <s id="N1033D">in qua civitate auster | <s id="N1033D">in qua civitate auster |
| |
| curantur in regionibus, quae sunt supra scriptae, haec: | curantur in regionibus, quae sunt supra scriptae, haec: |
| gravitudo arteriace, tussis, pleuritis, pthisis, sanguinis | gravitudo arteriace, tussis, pleuritis, pthisis, sanguinis |
| eiectio et cetera, quae non detractionibus sed adiectionibus cu­ | eiectio et cetera, quae non detractionibus sed adiectionibus cu­ |
| <pb ed="1567" pagenum="40"/>rantur. </s> | <pb xlink:href="048/01/039.jpg" ed="1567" pagenum="40"/>rantur. </s> |
| <s id="N1035D">haec ideo difficulter medicantur, primum | <s id="N1035D">haec ideo difficulter medicantur, primum |
| quod ex frigoribus concipiuntur, deinde quod defatigatis | quod ex frigoribus concipiuntur, deinde quod defatigatis |
| morbo viribus eorum aer agitatus est <molestus; namque | morbo viribus eorum aer agitatus est <molestus; namque |
| |
| <p id="N10364" type="main"> | <p id="N10364" type="main"> |
| <s id="N10366"> | <s id="N10366"> |
| Nonnullis placuit esse ventos quattuor: ab oriente aequinoctiali solanum, a meridie austrum, ab occidente aequinoctiali favonium, ab septentrionali septentrionem. </s> | Nonnullis placuit esse ventos quattuor: ab oriente aequinoctiali solanum, a meridie austrum, ab occidente aequinoctiali favonium, ab septentrionali septentrionem. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="41"/> | <pb xlink:href="048/01/040.jpg" ed="1567" pagenum="41"/> |
| <s id="N10369">sed | <s id="N10369">sed |
| qui diligentius perquisierunt, tradiderunt eos esse octo, | qui diligentius perquisierunt, tradiderunt eos esse octo, |
| maxime quidem Andronicus Cyrrestes, qui etiam exemplum conlocavit Athenis turrem marmoream octagonon | maxime quidem Andronicus Cyrrestes, qui etiam exemplum conlocavit Athenis turrem marmoream octagonon |
| |
| <s id="N1038D"> | <s id="N1038D"> |
| Ex his duobus signis circino decusatim describendum, et per decusationem et medium centrum linea perducenda ad extremum, | Ex his duobus signis circino decusatim describendum, et per decusationem et medium centrum linea perducenda ad extremum, |
| ut habeatur meridiana et septentrionalis regio. </s> | ut habeatur meridiana et septentrionalis regio. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="42"/> | <pb xlink:href="048/01/041.jpg" ed="1567" pagenum="42"/> |
| <s id="N10390">tum postea | <s id="N10390">tum postea |
| sumenda est sexta decima pars circinationis lineae totius | sumenda est sexta decima pars circinationis lineae totius |
| rotundationis, centrumque conlocandum in meridiana | rotundationis, centrumque conlocandum in meridiana |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N103B4"> | <subchap2 id="N103B4"> |
| <p id="N103B5" type="main"> | <p id="N103B5" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="43"/> | <pb xlink:href="048/01/042.jpg" ed="1567" pagenum="43"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="44"/> | <pb xlink:href="048/01/043.jpg" ed="1567" pagenum="44"/> |
| <s id="N103B7"> | <s id="N103B7"> |
| Itaque dextra et sinistra austrum leuconotus et | Itaque dextra et sinistra austrum leuconotus et |
| altanus flare solet, <circa> africum libonotus et subvesperus, circa favonium argestes et certis temporibus etesiae, | altanus flare solet, <circa> africum libonotus et subvesperus, circa favonium argestes et certis temporibus etesiae, |
| |
| <p id="N1042E" type="main"> | <p id="N1042E" type="main"> |
| <s id="N10430"> | <s id="N10430"> |
| Tunc | Tunc |
| <pb ed="1567" pagenum="45"/> | <pb xlink:href="048/01/044.jpg" ed="1567" pagenum="45"/> |
| circino totius rotundationis sumenda est pars <emph type="smallcaps"/>XVI<emph.end type="italics"/>, circinique centrum ponendum est in meridiana linea, qua tangit rotundationem, ubi est littera <emph type="smallcaps"/>E<emph.end type="italics"/>, et signandum dextra | circino totius rotundationis sumenda est pars <emph type="smallcaps"/>XVI<emph.end type="italics"/>, circinique centrum ponendum est in meridiana linea, qua tangit rotundationem, ubi est littera <emph type="smallcaps"/>E<emph.end type="italics"/>, et signandum dextra |
| sinistra, ubi erunt litterae <emph type="smallcaps"/>G H<emph.end type="italics"/>. item in septentrionali parte | sinistra, ubi erunt litterae <emph type="smallcaps"/>G H<emph.end type="italics"/>. item in septentrionali parte |
| centrum circini ponendum in rotundationis et septentrionali | centrum circini ponendum in rotundationis et septentrionali |
| |
| <chap id="N10515"> | <chap id="N10515"> |
| <!-- 2,t,1,1 --> | <!-- 2,t,1,1 --> |
| <p id="N10517" type="head"> | <p id="N10517" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="46"/> | <pb xlink:href="048/01/045.jpg" ed="1567" pagenum="46"/> |
| <s id="N10519">LIBER SECUNDUS</s> | <s id="N10519">LIBER SECUNDUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N1051C"> | <subchap1 id="N1051C"> |
| |
| <s id="N1055B">ita | <s id="N1055B">ita |
| Dinocrates a facie dignitateque corporis commendatus ad | Dinocrates a facie dignitateque corporis commendatus ad |
| eam nobilitatem pervenit. </s> | eam nobilitatem pervenit. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="47"/> | <pb xlink:href="048/01/046.jpg" ed="1567" pagenum="47"/> |
| <s id="N1055E">mihi autem, imperator, staturam | <s id="N1055E">mihi autem, imperator, staturam |
| non tribuit natura, faciem deformavit aetas, valetudo detraxit vires. </s> | non tribuit natura, faciem deformavit aetas, valetudo detraxit vires. </s> |
| <s id="N10561">itaque quoniam ab his praesidiis sum desertus, | <s id="N10561">itaque quoniam ab his praesidiis sum desertus, |
| |
| <subchap1 id="N10570"> | <subchap1 id="N10570"> |
| <subchap2 id="N10571"> | <subchap2 id="N10571"> |
| <p id="N10572" type="main"> | <p id="N10572" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="48"/> | <pb xlink:href="048/01/047.jpg" ed="1567" pagenum="48"/> |
| <s id="N10574"> | <s id="N10574"> |
| Homines vetere more ut ferae in silvis et speluncis et | Homines vetere more ut ferae in silvis et speluncis et |
| nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitam exigebant. </s> | nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitam exigebant. </s> |
| |
| instituta esse possumus sic animadvertere, quod ad hunc | instituta esse possumus sic animadvertere, quod ad hunc |
| diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, | diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, |
| uti Gallia, Hispania, Lu­ | uti Gallia, Hispania, Lu­ |
| <pb ed="1567" pagenum="49"/> | <pb xlink:href="048/01/048.jpg" ed="1567" pagenum="49"/> |
| sitania, Aquitania scandulis robusteis aut stramentis. </s> | sitania, Aquitania scandulis robusteis aut stramentis. </s> |
| <s id="N105A0">apud nationem Colchorum in Ponto | <s id="N105A0">apud nationem Colchorum in Ponto |
| propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis | propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N105C4"> | <subchap2 id="N105C4"> |
| <p id="N105C5" type="main"> | <p id="N105C5" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="50"/> | <pb xlink:href="048/01/049.jpg" ed="1567" pagenum="50"/> |
| <s id="N105C7"> | <s id="N105C7"> |
| Ita his signis de antiquis inventionibus aedificiorum, sic ea fuisse ratiocinantes, | Ita his signis de antiquis inventionibus aedificiorum, sic ea fuisse ratiocinantes, |
| possumus iudicare. | possumus iudicare. |
| |
| <s id="N105E6">cum corpus architecturae | <s id="N105E6">cum corpus architecturae |
| scriberem, primo volumine putavi, quibus eruditionibus et | scriberem, primo volumine putavi, quibus eruditionibus et |
| disciplinis esset ornata, <oportere> exponere finireque terminationibus | disciplinis esset ornata, <oportere> exponere finireque terminationibus |
| <pb ed="1567" pagenum="51"/> | <pb xlink:href="048/01/050.jpg" ed="1567" pagenum="51"/> |
| eius species et, e quibus rebus esset nata, | eius species et, e quibus rebus esset nata, |
| dicere. </s> | dicere. </s> |
| <s id="N105E9">ergo in primo de artis officio itemque, quid oporteat esse in architecto, ibi pronuntiavi. </s> | <s id="N105E9">ergo in primo de artis officio itemque, quid oporteat esse in architecto, ibi pronuntiavi. </s> |
| |
| <subchap1 id="N10619"> | <subchap1 id="N10619"> |
| <subchap2 id="N1061A"> | <subchap2 id="N1061A"> |
| <p id="N1061B" type="main"> | <p id="N1061B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="52"/> | <pb xlink:href="048/01/051.jpg" ed="1567" pagenum="52"/> |
| <s id="N1061D"> | <s id="N1061D"> |
| Itaque primum de lateribus, qua de terra duci eos oporteat, dicam. </s> | Itaque primum de lateribus, qua de terra duci eos oporteat, dicam. </s> |
| <s id="N10620">non enim de harenoso neque calculoso luto | <s id="N10620">non enim de harenoso neque calculoso luto |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10626"> | <subchap2 id="N10626"> |
| <p id="N10627" type="main"> | <p id="N10627" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="53"/> | <pb xlink:href="048/01/052.jpg" ed="1567" pagenum="53"/> |
| <s id="N10629"> | <s id="N10629"> |
| Ducendi autem sunt per vernum tempus et autumnale, ut uno tenore siccescant. </s> | Ducendi autem sunt per vernum tempus et autumnale, ut uno tenore siccescant. </s> |
| <s id="N1062C">qui | <s id="N1062C">qui |
| |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N1066B" type="main"> | <p id="N1066B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="54"/> | <pb xlink:href="048/01/053.jpg" ed="1567" pagenum="54"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="55"/> | <pb xlink:href="048/01/054.jpg" ed="1567" pagenum="55"/> |
| <s id="N1066F"> | <s id="N1066F"> |
| Est autem in Hispania ulteriore civitas Maxilua et | Est autem in Hispania ulteriore civitas Maxilua et |
| Callet et in Asia Pitane, ubi lateres, cum sunt ducti et | Callet et in Asia Pitane, ubi lateres, cum sunt ducti et |
| |
| <subchap1 id="N106AC"> | <subchap1 id="N106AC"> |
| <subchap2 id="N106AD"> | <subchap2 id="N106AD"> |
| <p id="N106AE" type="main"> | <p id="N106AE" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="56"/> | <pb xlink:href="048/01/055.jpg" ed="1567" pagenum="56"/> |
| <s id="N106B0"> | <s id="N106B0"> |
| De harenae copiis cum habeatur explicatum, tum etiam | De harenae copiis cum habeatur explicatum, tum etiam |
| de calce diligentia est adhibenda, uti de albo saxo aut | de calce diligentia est adhibenda, uti de albo saxo aut |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N106BC"> | <subchap2 id="N106BC"> |
| <p id="N106BD" type="main"> | <p id="N106BD" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="57"/> | <pb xlink:href="048/01/056.jpg" ed="1567" pagenum="57"/> |
| <s id="N106C1"> | <s id="N106C1"> |
| Quare autem cum recipit aquam et harenam | Quare autem cum recipit aquam et harenam |
| calx, tunc confirmat structuram, haec esse causa videtur, | calx, tunc confirmat structuram, haec esse causa videtur, |
| |
| <subchap1 id="N106D6"> | <subchap1 id="N106D6"> |
| <subchap2 id="N106D7"> | <subchap2 id="N106D7"> |
| <p id="N106D8" type="main"> | <p id="N106D8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="58"/> | <pb xlink:href="048/01/057.jpg" ed="1567" pagenum="58"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="59"/> | <pb xlink:href="048/01/058.jpg" ed="1567" pagenum="59"/> |
| <s id="N106DA"> | <s id="N106DA"> |
| Est etiam genus pulveris, quod efficit naturaliter res | Est etiam genus pulveris, quod efficit naturaliter res |
| admirandas. </s> | admirandas. </s> |
| |
| Ardores autem esse in his locis etiam haec res potest indicare, quod in montibus Cumanorum Baianis sunt loca | Ardores autem esse in his locis etiam haec res potest indicare, quod in montibus Cumanorum Baianis sunt loca |
| sudationibus excavata, in quibus vapor fervidus ab imo | sudationibus excavata, in quibus vapor fervidus ab imo |
| nascens ignis vehe­ | nascens ignis vehe­ |
| <pb ed="1567" pagenum="60"/> | <pb xlink:href="048/01/059.jpg" ed="1567" pagenum="60"/> |
| mentia perforat eam terram per eamque manando in his locis oritur et ita sudationum egregias | mentia perforat eam terram per eamque manando in his locis oritur et ita sudationum egregias |
| efficit utilitates. </s> | efficit utilitates. </s> |
| <s id="N106F2">non minus etiam memorantur antiquitus | <s id="N106F2">non minus etiam memorantur antiquitus |
| |
| relinquit; quo penitus ab imo vehementia vaporis adusto, | relinquit; quo penitus ab imo vehementia vaporis adusto, |
| nonnullis locis procreatur id genus harenae, quod dicitur | nonnullis locis procreatur id genus harenae, quod dicitur |
| carbunculus. </s> | carbunculus. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="61"/> | <pb xlink:href="048/01/060.jpg" ed="1567" pagenum="61"/> |
| <s id="N1072A">itaque uti Campania exusta terra cinis, sic | <s id="N1072A">itaque uti Campania exusta terra cinis, sic |
| in Etruria excocta materia efficitur carbunculus. </s> | in Etruria excocta materia efficitur carbunculus. </s> |
| <s id="N1072D">utraque | <s id="N1072D">utraque |
| |
| <subchap1 id="N10781"> | <subchap1 id="N10781"> |
| <subchap2 id="N10782"> | <subchap2 id="N10782"> |
| <p id="N10783" type="main"> | <p id="N10783" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="62"/> | <pb xlink:href="048/01/061.jpg" ed="1567" pagenum="62"/> |
| <s id="N10785"> | <s id="N10785"> |
| Structurarum genera sunt haec: reticulatum, quo nunc | Structurarum genera sunt haec: reticulatum, quo nunc |
| omnes utuntur, et antiquum, quod incertum dicitur. </s> | omnes utuntur, et antiquum, quod incertum dicitur. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1078E"> | <subchap2 id="N1078E"> |
| <p id="N1078F" type="main"> | <p id="N1078F" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="63"/> | <pb xlink:href="048/01/062.jpg" ed="1567" pagenum="63"/> |
| <s id="N10793"> | <s id="N10793"> |
| Utraque autem ex minutissimis sunt instruenda, uti materia ex calce et harena | Utraque autem ex minutissimis sunt instruenda, uti materia ex calce et harena |
| crebriter parietes satiati diutius contineantur. </s> | crebriter parietes satiati diutius contineantur. </s> |
| |
| enim utuntur e molli caemento structura polita, sed cum | enim utuntur e molli caemento structura polita, sed cum |
| discesserunt a quadrato, ponunt de silice seu lapide duro | discesserunt a quadrato, ponunt de silice seu lapide duro |
| ordinaria, et ita uti latericia struen­ | ordinaria, et ita uti latericia struen­ |
| <pb ed="1567" pagenum="64"/> | <pb xlink:href="048/01/063.jpg" ed="1567" pagenum="64"/> |
| tes alligant eorum | tes alligant eorum |
| alternis coriis coagmenta, et sic maxime ad aeternitatem | alternis coriis coagmenta, et sic maxime ad aeternitatem |
| firmas perficiunt virtutes. </s> | firmas perficiunt virtutes. </s> |
| |
| sumuntur, non aestimant eos quanti facti fuerint, sed cum | sumuntur, non aestimant eos quanti facti fuerint, sed cum |
| ex tabulis inveniunt eorum locationes, pretia praeteritorum | ex tabulis inveniunt eorum locationes, pretia praeteritorum |
| annorum singulorum deducunt | annorum singulorum deducunt |
| <pb ed="1567" pagenum="65"/> | <pb xlink:href="048/01/064.jpg" ed="1567" pagenum="65"/> |
| octogesimas et ita—ex reliqua summa <pro rata> parte reddi pro his parietibus— | octogesimas et ita—ex reliqua summa <pro rata> parte reddi pro his parietibus— |
| sententiam pronuntiant eos non posse plus quam annos <emph type="smallcaps"/>LXXX<emph.end type="italics"/> durare. | sententiam pronuntiant eos non posse plus quam annos <emph type="smallcaps"/>LXXX<emph.end type="italics"/> durare. |
| </s> | </s> |
| |
| <s id="N1080C">cum esset enim natus Mylasis et animadvertisset Halicarnasso locum naturaliter | <s id="N1080C">cum esset enim natus Mylasis et animadvertisset Halicarnasso locum naturaliter |
| esse munitum, idoneum portum emporiumque utile, ibi | esse munitum, idoneum portum emporiumque utile, ibi |
| sibi domum constituit. </s> | sibi domum constituit. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="66"/> | <pb xlink:href="048/01/065.jpg" ed="1567" pagenum="66"/> |
| <s id="N1080F">is autem locus est theatri curvaturae similis. </s> | <s id="N1080F">is autem locus est theatri curvaturae similis. </s> |
| <s id="N10812">itaque in imo secundum portum forum | <s id="N10812">itaque in imo secundum portum forum |
| est constitutum; per mediam autem altitudinis curvaturam | est constitutum; per mediam autem altitudinis curvaturam |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1081E"> | <subchap2 id="N1081E"> |
| <p id="N1081F" type="main"> | <p id="N1081F" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="67"/> | <pb xlink:href="048/01/066.jpg" ed="1567" pagenum="67"/> |
| <s id="N10823"> | <s id="N10823"> |
| Is autem falsa opinione putatur venerio morbo inplicare | Is autem falsa opinione putatur venerio morbo inplicare |
| eos, qui ex eo biberint. </s> | eos, qui ex eo biberint. </s> |
| |
| Leges publicae non patiuntur maiores crassitudines quam sesquipedales constitui loco communi; ceteri | Leges publicae non patiuntur maiores crassitudines quam sesquipedales constitui loco communi; ceteri |
| autem parietes, ne spatia angustiora fierent, eadem crassitudine conlocantur. </s> | autem parietes, ne spatia angustiora fierent, eadem crassitudine conlocantur. </s> |
| <s id="N10880">latericii vero, nisi diplinthii aut triplinthii fuerint, sesquipedali crassitudi­ | <s id="N10880">latericii vero, nisi diplinthii aut triplinthii fuerint, sesquipedali crassitudi­ |
| <pb ed="1567" pagenum="68"/> | <pb xlink:href="048/01/067.jpg" ed="1567" pagenum="68"/> |
| ne non possunt plus | ne non possunt plus |
| quam unam sustinere contignationem. </s> | quam unam sustinere contignationem. </s> |
| <s id="N10883">in ea autem maiestate urbis et civium infinita frequentia innumerabiles habitationes opus est explicare. </s> | <s id="N10883">in ea autem maiestate urbis et civium infinita frequentia innumerabiles habitationes opus est explicare. </s> |
| |
| communi sunt calamitati, quod ad incendia uti faces sunt | communi sunt calamitati, quod ad incendia uti faces sunt |
| parati. </s> | parati. </s> |
| <s id="N108AD">itaque | <s id="N108AD">itaque |
| <pb ed="1567" pagenum="69"/> | <pb xlink:href="048/01/068.jpg" ed="1567" pagenum="69"/> |
| satius esse videtur inpensa testaceorum in | satius esse videtur inpensa testaceorum in |
| sumptu, quam compendio craticiorum esse in periculo. </s> | sumptu, quam compendio craticiorum esse in periculo. </s> |
| <s id="N108B0">etiamque in tectoriis operibus rimas hi faciunt arrectariorum et transversariorum dispositione. </s> | <s id="N108B0">etiamque in tectoriis operibus rimas hi faciunt arrectariorum et transversariorum dispositione. </s> |
| |
| <s id="N108C7"> | <s id="N108C7"> |
| Materies caedenda est a primo autumno ad id tempus, | Materies caedenda est a primo autumno ad id tempus, |
| quod erit antequam flare incipiat favonius. </s> | quod erit antequam flare incipiat favonius. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="70"/> | <pb xlink:href="048/01/069.jpg" ed="1567" pagenum="70"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="71"/> | <pb xlink:href="048/01/070.jpg" ed="1567" pagenum="71"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="72"/> | <pb xlink:href="048/01/071.jpg" ed="1567" pagenum="72"/> |
| <s id="N108CA">vere enim | <s id="N108CA">vere enim |
| omnes arbores fiunt praegnantes et omnes suae proprietatis virtutem efferunt in frondem anniversariosque fructus. </s> | omnes arbores fiunt praegnantes et omnes suae proprietatis virtutem efferunt in frondem anniversariosque fructus. </s> |
| <s id="N108CD">cum ergo inanes et tumidae temporum necessitate | <s id="N108CD">cum ergo inanes et tumidae temporum necessitate |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N108D3"> | <subchap2 id="N108D3"> |
| <p id="N108D4" type="main"> | <p id="N108D4" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="73"/> | <pb xlink:href="048/01/072.jpg" ed="1567" pagenum="73"/> |
| <s id="N108D6"> | <s id="N108D6"> |
| Eadem ratione autumnali tempore maturitate fructuum flaccescente fronde, ex terra recipientes caudices arborum in se sucum recuperantur et restituuntur in antiquam soliditatem. </s> | Eadem ratione autumnali tempore maturitate fructuum flaccescente fronde, ex terra recipientes caudices arborum in se sucum recuperantur et restituuntur in antiquam soliditatem. </s> |
| <s id="N108D9">at vero aeris hiberni vis comprimit | <s id="N108D9">at vero aeris hiberni vis comprimit |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10911"> | <subchap2 id="N10911"> |
| <p id="N10912" type="main"> | <p id="N10912" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="74"/> | <pb xlink:href="048/01/073.jpg" ed="1567" pagenum="74"/> |
| <s id="N10914"> | <s id="N10914"> |
| Ex ea autem, aut nequam est excisa, quae pars est proxima terrae, per radices recipiens ex proximitate umorem enodis et liquida efficitur; quae vero est superior, vehementia caloris eductis in aera per nodos | Ex ea autem, aut nequam est excisa, quae pars est proxima terrae, per radices recipiens ex proximitate umorem enodis et liquida efficitur; quae vero est superior, vehementia caloris eductis in aera per nodos |
| ramis, praecisa alte circiter pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/> et perdolata propter | ramis, praecisa alte circiter pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/> et perdolata propter |
| |
| Aesculus vero, quod est omnibus principiis temperata, habet in aedificiis magnas utilitates; sed ea, cum in umore | Aesculus vero, quod est omnibus principiis temperata, habet in aedificiis magnas utilitates; sed ea, cum in umore |
| conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem eiecto | conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem eiecto |
| aere et igni operatione umidae potestatis vitiatur. </s> | aere et igni operatione umidae potestatis vitiatur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="75"/> | <pb xlink:href="048/01/074.jpg" ed="1567" pagenum="75"/> |
| <s id="N1092F">cerrus, | <s id="N1092F">cerrus, |
| [quercus] fagus, quod pariter habent mixtionem umoris et | [quercus] fagus, quod pariter habent mixtionem umoris et |
| ignis et terreni, aeris plurimum, per huius raritates umores | ignis et terreni, aeris plurimum, per huius raritates umores |
| |
| <s id="N10958">itaque Graeci, quod ex | <s id="N10958">itaque Graeci, quod ex |
| ea materia iuga iumentis comparant, quod apud eos iuga | ea materia iuga iumentis comparant, quod apud eos iuga |
| <foreign lang="greek">zuga/</foreign> vocitantur, item <foreign lang="greek">zugi/hn</foreign> eam appellant. </s> | <foreign lang="greek">zuga/</foreign> vocitantur, item <foreign lang="greek">zugi/hn</foreign> eam appellant. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="76"/> | <pb xlink:href="048/01/075.jpg" ed="1567" pagenum="76"/> |
| <s id="N10963">non minus | <s id="N10963">non minus |
| est admirandum de cupresso et pinu, quod eae habentes | est admirandum de cupresso et pinu, quod eae habentes |
| umoris abundantiam aequamque ceterorum mixtionem, | umoris abundantiam aequamque ceterorum mixtionem, |
| |
| lignis uratur; nec tamen tunc flammam recipit nec carbonem remittit, sed longo spatio tarde comburitur. <namque ea materies,> quod est minima ignis et aeris e principiis temperatura, umore autem et terreno est spisse | lignis uratur; nec tamen tunc flammam recipit nec carbonem remittit, sed longo spatio tarde comburitur. <namque ea materies,> quod est minima ignis et aeris e principiis temperatura, umore autem et terreno est spisse |
| solidata, non habet spatia foraminum, qua possit ignis | solidata, non habet spatia foraminum, qua possit ignis |
| penetrare, rei­ | penetrare, rei­ |
| <pb ed="1567" pagenum="77"/> | <pb xlink:href="048/01/076.jpg" ed="1567" pagenum="77"/> |
| citque eius vim nec patitur ab eo sibi cito | citque eius vim nec patitur ab eo sibi cito |
| noceri, propterque pondus ab aqua non sustinetur, sed | noceri, propterque pondus ab aqua non sustinetur, sed |
| cum portatur, aut in navibus aut supra abiegnas rates | cum portatur, aut in navibus aut supra abiegnas rates |
| |
| <subchap1 id="N109BB"> | <subchap1 id="N109BB"> |
| <subchap2 id="N109BC"> | <subchap2 id="N109BC"> |
| <p id="N109BD" type="main"> | <p id="N109BD" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="78"/> | <pb xlink:href="048/01/077.jpg" ed="1567" pagenum="78"/> |
| <s id="N109BF"> | <s id="N109BF"> |
| Montis Appennini primae radices ab Tyrrenico mari inter Alpis et extremas Etruriae regiones | Montis Appennini primae radices ab Tyrrenico mari inter Alpis et extremas Etruriae regiones |
| oriuntur. </s> | oriuntur. </s> |
| |
| <chap id="N109EB"> | <chap id="N109EB"> |
| <!-- 3,t,1,1 --> | <!-- 3,t,1,1 --> |
| <p id="N109ED" type="head"> | <p id="N109ED" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="79"/> | <pb xlink:href="048/01/078.jpg" ed="1567" pagenum="79"/> |
| <s id="N109EF">LIBER TERTIUS</s> | <s id="N109EF">LIBER TERTIUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N109F2"> | <subchap1 id="N109F2"> |
| |
| pictores, uti Aristomenes Thasius, Polycles et Androcydes | pictores, uti Aristomenes Thasius, Polycles et Androcydes |
| <Cyzice>ni, Theo Magnes ceterique, quos neque industria | <Cyzice>ni, Theo Magnes ceterique, quos neque industria |
| neque artis studium neque sollertia defe­ | neque artis studium neque sollertia defe­ |
| <pb ed="1567" pagenum="80"/> | <pb xlink:href="048/01/079.jpg" ed="1567" pagenum="80"/> |
| cit, sed aut rei | cit, sed aut rei |
| familiaris exiguitas aut inbecillitas fortunae seu in ambitione certationis contrariorum superatio obstitit eorum dignitati. | familiaris exiguitas aut inbecillitas fortunae seu in ambitione certationis contrariorum superatio obstitit eorum dignitati. |
| </s> | </s> |
| |
| <p id="N10A30" type="main"> | <p id="N10A30" type="main"> |
| <s id="N10A32"> | <s id="N10A32"> |
| Aedium compositio constat ex symmetria, cuius rationem diligentissime architecti tenere debent. </s> | Aedium compositio constat ex symmetria, cuius rationem diligentissime architecti tenere debent. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="81"/> | <pb xlink:href="048/01/080.jpg" ed="1567" pagenum="81"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="82"/> | <pb xlink:href="048/01/081.jpg" ed="1567" pagenum="82"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="83"/> | <pb xlink:href="048/01/082.jpg" ed="1567" pagenum="83"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="84"/> | <pb xlink:href="048/01/083.jpg" ed="1567" pagenum="84"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="85"/> | <pb xlink:href="048/01/084.jpg" ed="1567" pagenum="85"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="86"/> | <pb xlink:href="048/01/085.jpg" ed="1567" pagenum="86"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="87"/> | <pb xlink:href="048/01/086.jpg" ed="1567" pagenum="87"/> |
| <s id="N10A35">ea autem paritur a proportione, quae graece <foreign lang="greek">a)nalogi/a</foreign> dicitur. </s> | <s id="N10A35">ea autem paritur a proportione, quae graece <foreign lang="greek">a)nalogi/a</foreign> dicitur. </s> |
| <s id="N10A3C">proportio | <s id="N10A3C">proportio |
| est ratae partis membrorum in omni opere totiusque commodulatio, ex qua ratio efficitur symmetriarum. </s> | est ratae partis membrorum in omni opere totiusque commodulatio, ex qua ratio efficitur symmetriarum. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="88"/> | <pb xlink:href="048/01/087.jpg" ed="1567" pagenum="88"/> |
| <s id="N10A3F">namque | <s id="N10A3F">namque |
| non potest aedis ulla sine symmetria atque proportione rationem habere compositionis, nisi uti hominis bene figurati membrorum habuerit exactam rationem. | non potest aedis ulla sine symmetria atque proportione rationem habere compositionis, nisi uti hominis bene figurati membrorum habuerit exactam rationem. |
| </s> | </s> |
| |
| capilli frons efficitur item tertiae partis. </s> | capilli frons efficitur item tertiae partis. </s> |
| <s id="N10A4B">pes vero altitudinis corporis sextae, cubitum quartae, pectus item quartae. </s> | <s id="N10A4B">pes vero altitudinis corporis sextae, cubitum quartae, pectus item quartae. </s> |
| <s id="N10A4E">reliqua quoque membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pi­ | <s id="N10A4E">reliqua quoque membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pi­ |
| <pb ed="1567" pagenum="89"/> | <pb xlink:href="048/01/088.jpg" ed="1567" pagenum="89"/> |
| ctores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas laudes sunt adsecuti. | ctores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas laudes sunt adsecuti. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10A51"> | <subchap2 id="N10A51"> |
| <p id="N10A52" type="main"> | <p id="N10A52" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="90"/> | <pb xlink:href="048/01/089.jpg" ed="1567" pagenum="90"/> |
| <s id="N10A54"> | <s id="N10A54"> |
| Similiter vero sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis | Similiter vero sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis |
| summam ex partibus singulis convenientissimum debent | summam ex partibus singulis convenientissimum debent |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10A8B"> | <subchap2 id="N10A8B"> |
| <p id="N10A8C" type="main"> | <p id="N10A8C" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="91"/> | <pb xlink:href="048/01/090.jpg" ed="1567" pagenum="91"/> |
| <s id="N10A8E"> | <s id="N10A8E"> |
| Mathematici vero contra disputantes ea | Mathematici vero contra disputantes ea |
| re perfectum dixerunt esse numerum qui sex dicitur, quod | re perfectum dixerunt esse numerum qui sex dicitur, quod |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10AB4"> | <subchap2 id="N10AB4"> |
| <p id="N10AB5" type="main"> | <p id="N10AB5" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="92"/> | <pb xlink:href="048/01/091.jpg" ed="1567" pagenum="92"/> |
| <s id="N10AB7"> | <s id="N10AB7"> |
| Non minus etiam, quod pes hominis altitudinis sextam habet | Non minus etiam, quod pes hominis altitudinis sextam habet |
| partem, (ita etiam, ex eo quod perficitur pedum numero | partem, (ita etiam, ex eo quod perficitur pedum numero |
| |
| <p id="N10ADD" type="main"> | <p id="N10ADD" type="main"> |
| <s id="N10AE1"> | <s id="N10AE1"> |
| Aedium autem principia sunt, e quibus constat figurarum aspectus, ea: primum in antis, quod graece <foreign lang="greek">nao\s e)n parasta/sin</foreign> dicitur, | Aedium autem principia sunt, e quibus constat figurarum aspectus, ea: primum in antis, quod graece <foreign lang="greek">nao\s e)n parasta/sin</foreign> dicitur, |
| <pb ed="1567" pagenum="93"/> | <pb xlink:href="048/01/092.jpg" ed="1567" pagenum="93"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="94"/> | <pb xlink:href="048/01/093.jpg" ed="1567" pagenum="94"/> |
| deinde prostylos, amphiprostylos, | deinde prostylos, amphiprostylos, |
| peripteros, pseudodipteros, <dipteros>, hypaethros. </s> | peripteros, pseudodipteros, <dipteros>, hypaethros. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="95"/><s id="N10AE8">horum exprimuntur formationes his rationibus. | <pb xlink:href="048/01/094.jpg" ed="1567" pagenum="95"/><s id="N10AE8">horum exprimuntur formationes his rationibus. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| </subchap2> | </subchap2> |
| |
| In antis erit aedes, cum habebit in fronte antas parietum, qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas supraque | In antis erit aedes, cum habebit in fronte antas parietum, qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas supraque |
| fastigium symmetria ea conlocatum, quae in hoc libro fuerit | fastigium symmetria ea conlocatum, quae in hoc libro fuerit |
| perscripta. </s> | perscripta. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="96"/> | <pb xlink:href="048/01/095.jpg" ed="1567" pagenum="96"/> |
| <s id="N10AF1">huius autem exemplar erit ad Tres Fortunas extribus quod est proxime portam Collinam. | <s id="N10AF1">huius autem exemplar erit ad Tres Fortunas extribus quod est proxime portam Collinam. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10B03"> | <subchap2 id="N10B03"> |
| <p id="N10B04" type="main"> | <p id="N10B04" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="97"/> | <pb xlink:href="048/01/096.jpg" ed="1567" pagenum="97"/> |
| <s id="N10B06"> | <s id="N10B06"> |
| Peripteros autem erit, quae habebit in fronte et postico senas columnas, in | Peripteros autem erit, quae habebit in fronte et postico senas columnas, in |
| lateribus cum angularibus undenas. </s> | lateribus cum angularibus undenas. </s> |
| |
| <subchap1 id="N10B35"> | <subchap1 id="N10B35"> |
| <subchap2 id="N10B36"> | <subchap2 id="N10B36"> |
| <p id="N10B37" type="main"> | <p id="N10B37" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="98"/> | <pb xlink:href="048/01/097.jpg" ed="1567" pagenum="98"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="99"/> | <pb xlink:href="048/01/098.jpg" ed="1567" pagenum="99"/> |
| <s id="N10B39"> | <s id="N10B39"> |
| Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt | Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt |
| vocabula: pycnostylos, id est crebris columnis, systylos paulo | vocabula: pycnostylos, id est crebris columnis, systylos paulo |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10B3C"> | <subchap2 id="N10B3C"> |
| <p id="N10B3D" type="main"> | <p id="N10B3D" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="100"/> | <pb xlink:href="048/01/099.jpg" ed="1567" pagenum="100"/> |
| <s id="N10B3F"> | <s id="N10B3F"> |
| Ergo pycnostylos est, cuius intercolumnio unius et dimidiatae columnae crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi Iulii et in | Ergo pycnostylos est, cuius intercolumnio unius et dimidiatae columnae crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi Iulii et in |
| Caesaris foro Veneris et si quae aliae sic sunt compositae. </s> | Caesaris foro Veneris et si quae aliae sic sunt compositae. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10B45"> | <subchap2 id="N10B45"> |
| <p id="N10B46" type="main"> | <p id="N10B46" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="101"/> | <pb xlink:href="048/01/100.jpg" ed="1567" pagenum="101"/> |
| <s id="N10B4A"> | <s id="N10B4A"> |
| Haec utraque genera vitiosum habent usum. </s> | Haec utraque genera vitiosum habent usum. </s> |
| <s id="N10B4D">matres | <s id="N10B4D">matres |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10B50"> | <subchap2 id="N10B50"> |
| <p id="N10B51" type="main"> | <p id="N10B51" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="102"/> | <pb xlink:href="048/01/101.jpg" ed="1567" pagenum="102"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="103"/> | <pb xlink:href="048/01/102.jpg" ed="1567" pagenum="103"/> |
| <s id="N10B53"> | <s id="N10B53"> |
| Diastyli autem haec erit compositio, cum trium columnarum crassitudinem intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et | Diastyli autem haec erit compositio, cum trium columnarum crassitudinem intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et |
| Dianae aedis. </s> | Dianae aedis. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10B6E"> | <subchap2 id="N10B6E"> |
| <p id="N10B6F" type="main"> | <p id="N10B6F" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="104"/> | <pb xlink:href="048/01/103.jpg" ed="1567" pagenum="104"/> |
| <s id="N10B71"> | <s id="N10B71"> |
| Huius autem rei ratio explicabitur sic. </s> | Huius autem rei ratio explicabitur sic. </s> |
| <s id="N10B74">frons loci quae in | <s id="N10B74">frons loci quae in |
| |
| columnarum <emph type="smallcaps"/>XXXIV<emph.end type="italics"/> eaque ratione sumptus operasque compendii fecit. </s> | columnarum <emph type="smallcaps"/>XXXIV<emph.end type="italics"/> eaque ratione sumptus operasque compendii fecit. </s> |
| <s id="N10BB4">is in medio ambulationi laxamentum egregie | <s id="N10BB4">is in medio ambulationi laxamentum egregie |
| circa cellam | circa cellam |
| <pb ed="1567" pagenum="105"/> | <pb xlink:href="048/01/104.jpg" ed="1567" pagenum="105"/> |
| fecit de aspectuque nihil inminuit, sed sine | fecit de aspectuque nihil inminuit, sed sine |
| desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius operis distributione. | desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius operis distributione. |
| </s> | </s> |
| |
| dividendae sunt in octo partes, et earum septem in summo | dividendae sunt in octo partes, et earum septem in summo |
| scapo sub capitulo contrahantur. </s> | scapo sub capitulo contrahantur. </s> |
| <s id="N10BFE">item si quae altiores erunt, eadem ratio­ | <s id="N10BFE">item si quae altiores erunt, eadem ratio­ |
| <pb ed="1567" pagenum="106"/> | <pb xlink:href="048/01/105.jpg" ed="1567" pagenum="106"/> |
| ne pro rata constituantur contracturae. | ne pro rata constituantur contracturae. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro | ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro |
| ratione videbitur, extruaturque structura totum solum quam | ratione videbitur, extruaturque structura totum solum quam |
| solidissima. </s> | solidissima. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="107"/> | <pb xlink:href="048/01/106.jpg" ed="1567" pagenum="107"/> |
| <s id="N10C18">supraque terram parietes extruantur sub columnas dimidio crassiores quam columnae sunt futurae, uti | <s id="N10C18">supraque terram parietes extruantur sub columnas dimidio crassiores quam columnae sunt futurae, uti |
| firmiora sint inferiora superioribus; quae stereobates appellantur, nam excipiunt onera. </s> | firmiora sint inferiora superioribus; quae stereobates appellantur, nam excipiunt onera. </s> |
| <s id="N10C1B">spirarumque proiecturae non | <s id="N10C1B">spirarumque proiecturae non |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10C39"> | <subchap2 id="N10C39"> |
| <p id="N10C3A" type="main"> | <p id="N10C3A" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="108"/> | <pb xlink:href="048/01/107.jpg" ed="1567" pagenum="108"/> |
| <s id="N10C3E"> | <s id="N10C3E"> |
| Gradus in fronte constituendi ita sunt, uti sint semper inpares; namque cum dextro pede | Gradus in fronte constituendi ita sunt, uti sint semper inpares; namque cum dextro pede |
| primus gradus ascendatur, item in summo templo primus | primus gradus ascendatur, item in summo templo primus |
| |
| <subchap1 id="N10C56"> | <subchap1 id="N10C56"> |
| <subchap2 id="N10C57"> | <subchap2 id="N10C57"> |
| <p id="N10C58" type="main"> | <p id="N10C58" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="109"/> | <pb xlink:href="048/01/108.jpg" ed="1567" pagenum="109"/> |
| <s id="N10C5A"> | <s id="N10C5A"> |
| His perfectis in suis locis spirae conlocentur, eaeque ad | His perfectis in suis locis spirae conlocentur, eaeque ad |
| symmetriam sic perficiantur, uti crassitudo cum plintho | symmetriam sic perficiantur, uti crassitudo cum plintho |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10C74"> | <subchap2 id="N10C74"> |
| <p id="N10C75" type="main"> | <p id="N10C75" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="110"/> | <pb xlink:href="048/01/109.jpg" ed="1567" pagenum="110"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="111"/> | <pb xlink:href="048/01/110.jpg" ed="1567" pagenum="111"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="112"/> | <pb xlink:href="048/01/111.jpg" ed="1567" pagenum="112"/> |
| <s id="N10C77"> | <s id="N10C77"> |
| Sin autem ionicae erunt faciendae, symmetriae earum sic erunt constituendae, uti latitudo spirae quoqueversus sit columnae | Sin autem ionicae erunt faciendae, symmetriae earum sic erunt constituendae, uti latitudo spirae quoqueversus sit columnae |
| crassitudinis adiecta <e> crassitudine quarta et octava. </s> | crassitudinis adiecta <e> crassitudine quarta et octava. </s> |
| <s id="N10C7A">altitudo ita uti atticurges; item et eius plinthos; reliquumque | <s id="N10C7A">altitudo ita uti atticurges; item et eius plinthos; reliquumque |
| praeter plinthum, quod erit tertia pars crassitudinis columnae, divi­ | praeter plinthum, quod erit tertia pars crassitudinis columnae, divi­ |
| <pb ed="1567" pagenum="113"/> | <pb xlink:href="048/01/112.jpg" ed="1567" pagenum="113"/> |
| datur in partes septem: inde trium partium | datur in partes septem: inde trium partium |
| torus, qui est in summo; reliquae quattuor partes dividendae | torus, qui est in summo; reliquae quattuor partes dividendae |
| sunt aequaliter, et una pars fiat cum suis astragalis et supercilio superior trochilus, altera pars inferiori trochilo relinquatur; sed inferior maior apparebit, ideo quod habebit ad | sunt aequaliter, et una pars fiat cum suis astragalis et supercilio superior trochilus, altera pars inferiori trochilo relinquatur; sed inferior maior apparebit, ideo quod habebit ad |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10C8E"> | <subchap2 id="N10C8E"> |
| <p id="N10C8F" type="main"> | <p id="N10C8F" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="114"/> | <pb xlink:href="048/01/113.jpg" ed="1567" pagenum="114"/> |
| <s id="N10C91"> | <s id="N10C91"> |
| Scapis columnarum statutis capitulorum ratio <sic est | Scapis columnarum statutis capitulorum ratio <sic est |
| habenda.> si pulvinata erunt, his symmetriis conformabuntur, | habenda.> si pulvinata erunt, his symmetriis conformabuntur, |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10C9D"> | <subchap2 id="N10C9D"> |
| <p id="N10C9E" type="main"> | <p id="N10C9E" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="115"/> | <pb xlink:href="048/01/114.jpg" ed="1567" pagenum="115"/> |
| <s id="N10CA0"> | <s id="N10CA0"> |
| Tunc ab linea, quae secundum abaci extremam partem demissa erit, in interiorem partem <alia> | Tunc ab linea, quae secundum abaci extremam partem demissa erit, in interiorem partem <alia> |
| recedat unius et dimidiatae partis latitudine. </s> | recedat unius et dimidiatae partis latitudine. </s> |
| |
| <s id="N10CB2"> | <s id="N10CB2"> |
| Capituli autem crassitudo sic est facienda, ut ex novem partibus et dimidia tres partes praependeant infra astragalum summi | Capituli autem crassitudo sic est facienda, ut ex novem partibus et dimidia tres partes praependeant infra astragalum summi |
| scapi; cymatio, adempto abaco et canali, reliqua sit pars. </s> | scapi; cymatio, adempto abaco et canali, reliqua sit pars. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="116"/> | <pb xlink:href="048/01/115.jpg" ed="1567" pagenum="116"/> |
| <s id="N10CB5">proiectura autem cymatii habeat extra abaci quadram | <s id="N10CB5">proiectura autem cymatii habeat extra abaci quadram |
| oculi magnitudinem. </s> | oculi magnitudinem. </s> |
| <s id="N10CB8">pulvinorum baltei ab abaco hanc habeant proiecturam, uti circini centrum unum cum sit positum | <s id="N10CB8">pulvinorum baltei ab abaco hanc habeant proiecturam, uti circini centrum unum cum sit positum |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10D13"> | <subchap2 id="N10D13"> |
| <p id="N10D14" type="main"> | <p id="N10D14" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="117"/> | <pb xlink:href="048/01/116.jpg" ed="1567" pagenum="117"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="118"/> | <pb xlink:href="048/01/117.jpg" ed="1567" pagenum="118"/> |
| <s id="N10D16"> | <s id="N10D16"> |
| Quo altius enim scandit oculi species, non facile | Quo altius enim scandit oculi species, non facile |
| persecat aeris crebritatem; dilapsa itaque altitudinis spatio | persecat aeris crebritatem; dilapsa itaque altitudinis spatio |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10D4D"> | <subchap2 id="N10D4D"> |
| <p id="N10D4E" type="main"> | <p id="N10D4E" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="119"/> | <pb xlink:href="048/01/118.jpg" ed="1567" pagenum="119"/> |
| <s id="N10D50"> | <s id="N10D50"> |
| Tympani autem, quod est in fastigio, altitudo sic est facienda, | Tympani autem, quod est in fastigio, altitudo sic est facienda, |
| uti frons coronae ab extremis cymatiis tota dimetiatur in | uti frons coronae ab extremis cymatiis tota dimetiatur in |
| |
| <s id="N10D77"> | <s id="N10D77"> |
| Columnarum striae faciendae sunt <emph type="smallcaps"/>XXIIII<emph.end type="italics"/> ita excavatae, uti norma in cavo | Columnarum striae faciendae sunt <emph type="smallcaps"/>XXIIII<emph.end type="italics"/> ita excavatae, uti norma in cavo |
| striae cum fuerit con­ | striae cum fuerit con­ |
| <pb ed="1567" pagenum="120"/> | <pb xlink:href="048/01/119.jpg" ed="1567" pagenum="120"/> |
| iecta, circumacta anconibus <angulos> | iecta, circumacta anconibus <angulos> |
| striarum dextra ac sinistra tangat cacumenque normae circum rotundationem tangendo pervagari possit. </s> | striarum dextra ac sinistra tangat cacumenque normae circum rotundationem tangendo pervagari possit. </s> |
| <s id="N10D80">crassitudines | <s id="N10D80">crassitudines |
| |
| <chap id="N10D91"> | <chap id="N10D91"> |
| <!-- 4,t,1,1 --> | <!-- 4,t,1,1 --> |
| <p id="N10D93" type="head"> | <p id="N10D93" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="121"/> | <pb xlink:href="048/01/120.jpg" ed="1567" pagenum="121"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="122"/> | <pb xlink:href="048/01/121.jpg" ed="1567" pagenum="122"/> |
| <s id="N10D95">LIBER QUARTUS</s> | <s id="N10D95">LIBER QUARTUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N10D98"> | <subchap1 id="N10D98"> |
| |
| <s id="N10DC0"> | <s id="N10DC0"> |
| Ita e generibus duobus capitulo interposito tertium genus in operibus est | Ita e generibus duobus capitulo interposito tertium genus in operibus est |
| procreatum. </s> | procreatum. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="123"/> | <pb xlink:href="048/01/122.jpg" ed="1567" pagenum="123"/> |
| <s id="N10DC3">e columnarum enim formationibus trium generum factae sunt nominationes, dorica, ionica, corinthia, e | <s id="N10DC3">e columnarum enim formationibus trium generum factae sunt nominationes, dorica, ionica, corinthia, e |
| quibus prima et antiquitus dorica est nata. | quibus prima et antiquitus dorica est nata. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10DEE"> | <subchap2 id="N10DEE"> |
| <p id="N10DEF" type="main"> | <p id="N10DEF" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="124"/> | <pb xlink:href="048/01/123.jpg" ed="1567" pagenum="124"/> |
| <s id="N10DF1"> | <s id="N10DF1"> |
| Item postea Dianae <cum cogitarent> constituere aedem, | Item postea Dianae <cum cogitarent> constituere aedem, |
| quaerentes novi generis speciem isdem vestigiis ad muliebrem transtulerunt gracilitatem, et fecerunt primum columnae crassitudinem altitudinis octava parte, ut haberet | quaerentes novi generis speciem isdem vestigiis ad muliebrem transtulerunt gracilitatem, et fecerunt primum columnae crassitudinem altitudinis octava parte, ut haberet |
| |
| Dempta abaci crassitudine dividatur reliqua pars in partes | Dempta abaci crassitudine dividatur reliqua pars in partes |
| tres, e quibus una imo folio detur; secundum folium mediam | tres, e quibus una imo folio detur; secundum folium mediam |
| altitudinem teneat; | altitudinem teneat; |
| <pb ed="1567" pagenum="125"/> | <pb xlink:href="048/01/124.jpg" ed="1567" pagenum="125"/> |
| coliculi eandem habeant altitudinem, | coliculi eandem habeant altitudinem, |
| e quibus folia nascuntur proiecta, uti excipiant quae ex | e quibus folia nascuntur proiecta, uti excipiant quae ex |
| coliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae; | coliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae; |
| |
| <subchap1 id="N10E4E"> | <subchap1 id="N10E4E"> |
| <subchap2 id="N10E4F"> | <subchap2 id="N10E4F"> |
| <p id="N10E50" type="main"> | <p id="N10E50" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="126"/> | <pb xlink:href="048/01/125.jpg" ed="1567" pagenum="126"/> |
| <s id="N10E52"> | <s id="N10E52"> |
| Quoniam autem de generibus columnarum origines et | Quoniam autem de generibus columnarum origines et |
| inventiones supra sunt scriptae, non alienum mihi videtur | inventiones supra sunt scriptae, non alienum mihi videtur |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N10E5E"> | <subchap2 id="N10E5E"> |
| <p id="N10E5F" type="main"> | <p id="N10E5F" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="127"/> | <pb xlink:href="048/01/126.jpg" ed="1567" pagenum="127"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="128"/> | <pb xlink:href="048/01/127.jpg" ed="1567" pagenum="128"/> |
| <s id="N10E61"> | <s id="N10E61"> |
| Ita unaquaeque res et locum et genus et ordinem proprium tuetur. </s> | Ita unaquaeque res et locum et genus et ordinem proprium tuetur. </s> |
| <s id="N10E64">e quibus rebus | <s id="N10E64">e quibus rebus |
| |
| <s id="N10E84">etiamque ubi | <s id="N10E84">etiamque ubi |
| nunc triglyphi constituuntur, si ibi luminum spatia fuisse | nunc triglyphi constituuntur, si ibi luminum spatia fuisse |
| iudicabuntur, isdem rationibus denticuli in ionicis fenestrarum occupavisse loca videbuntur. </s> | iudicabuntur, isdem rationibus denticuli in ionicis fenestrarum occupavisse loca videbuntur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="129"/> | <pb xlink:href="048/01/128.jpg" ed="1567" pagenum="129"/> |
| <s id="N10E87">utraque enim, et inter | <s id="N10E87">utraque enim, et inter |
| denticulos et inter triglyphos quae sunt intervalla, metopae nominantur. <foreign lang="greek">o)pai</foreign> enim Graeci tignorum cubicula et asserum appellant, uti nostri ea cava columbaria. </s> | denticulos et inter triglyphos quae sunt intervalla, metopae nominantur. <foreign lang="greek">o)pai</foreign> enim Graeci tignorum cubicula et asserum appellant, uti nostri ea cava columbaria. </s> |
| <s id="N10E8E">ita quod | <s id="N10E8E">ita quod |
| |
| constitutum fuerit, mendosam habebit operis rationem. </s> | constitutum fuerit, mendosam habebit operis rationem. </s> |
| <s id="N10EA1">etiam quod antiqui non probaverunt, neque instituerunt | <s id="N10EA1">etiam quod antiqui non probaverunt, neque instituerunt |
| in fastigiis <mutulos aut> denticulos | in fastigiis <mutulos aut> denticulos |
| <pb ed="1567" pagenum="130"/> | <pb xlink:href="048/01/129.jpg" ed="1567" pagenum="130"/> |
| fieri sed puras coronas, ideo quod nec cantherii nec asseres contra fastigiorum frontes distribuuntur nec possunt prominere, sed | fieri sed puras coronas, ideo quod nec cantherii nec asseres contra fastigiorum frontes distribuuntur nec possunt prominere, sed |
| ad stillicidia proclinati conlocantur. </s> | ad stillicidia proclinati conlocantur. </s> |
| <s id="N10EA4">ita quod non potest | <s id="N10EA4">ita quod non potest |
| |
| <p id="N10EC4" type="main"> | <p id="N10EC4" type="main"> |
| <s id="N10EC6"> | <s id="N10EC6"> |
| Namque necesse est triglyphos constitui contra medios tetrantes columnarum, metopasque, quae inter trigly­ | Namque necesse est triglyphos constitui contra medios tetrantes columnarum, metopasque, quae inter trigly­ |
| <pb ed="1567" pagenum="131"/> | <pb xlink:href="048/01/130.jpg" ed="1567" pagenum="131"/> |
| phos fient, aeque longas esse | phos fient, aeque longas esse |
| quam altas. </s> | quam altas. </s> |
| <s id="N10EC9">contraque in angulares columnas triglyphi in extremis partibus constituuntur et non contra medios | <s id="N10EC9">contraque in angulares columnas triglyphi in extremis partibus constituuntur et non contra medios |
| |
| <s id="N10EFF">crassitudo capituli dividatur in partes tres, e | <s id="N10EFF">crassitudo capituli dividatur in partes tres, e |
| quibus una plinthus cum cymatio fiat, altera echinus cum | quibus una plinthus cum cymatio fiat, altera echinus cum |
| anulis, tertia hypotrachelion. </s> | anulis, tertia hypotrachelion. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="132"/> | <pb xlink:href="048/01/131.jpg" ed="1567" pagenum="132"/> |
| <s id="N10F02">contrahatur columna ita, uti | <s id="N10F02">contrahatur columna ita, uti |
| in tertio libro de ionicis est scriptum. </s> | in tertio libro de ionicis est scriptum. </s> |
| <s id="N10F05">epistylii altitudo | <s id="N10F05">epistylii altitudo |
| |
| <p id="N10F25" type="main"> | <p id="N10F25" type="main"> |
| <s id="N10F27"> | <s id="N10F27"> |
| Triglyphi capitula sexta parte moduli sunt faciunda. </s> | Triglyphi capitula sexta parte moduli sunt faciunda. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="133"/> | <pb xlink:href="048/01/132.jpg" ed="1567" pagenum="133"/> |
| <s id="N10F2A">supra triglyphorum capitula corona est conlocanda in proiectura dimidiae et sextae partis habens cymatium doricum in imo, | <s id="N10F2A">supra triglyphorum capitula corona est conlocanda in proiectura dimidiae et sextae partis habens cymatium doricum in imo, |
| alterum in summo. </s> | alterum in summo. </s> |
| <s id="N10F2D">item cum cymatiis corona crassa ex | <s id="N10F2D">item cum cymatiis corona crassa ex |
| dimidia moduli. </s> | dimidia moduli. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="134"/> | <pb xlink:href="048/01/133.jpg" ed="1567" pagenum="134"/> |
| <s id="N10F30">dividendae autem sunt in corona ima ad | <s id="N10F30">dividendae autem sunt in corona ima ad |
| perpendiculum triglyphorum et medias metopas viarum | perpendiculum triglyphorum et medias metopas viarum |
| directiones et guttarum distributiones, ita uti guttae sex | directiones et guttarum distributiones, ita uti guttae sex |
| |
| <p id="N10F3A" type="main"> | <p id="N10F3A" type="main"> |
| <s id="N10F3C"> | <s id="N10F3C"> |
| Haec ratio in operibus diastylis erit constituta. </s> | Haec ratio in operibus diastylis erit constituta. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="135"/> | <pb xlink:href="048/01/134.jpg" ed="1567" pagenum="135"/> |
| <s id="N10F3F">si vero | <s id="N10F3F">si vero |
| systylon et monotriglyphon opus erit faciundum, frons | systylon et monotriglyphon opus erit faciundum, frons |
| aedis, si tetrastylos erit, dividatur in partes <emph type="smallcaps"/>XVIIII S<emph.end type="italics"/>, si | aedis, si tetrastylos erit, dividatur in partes <emph type="smallcaps"/>XVIIII S<emph.end type="italics"/>, si |
| |
| <subchap1 id="N10F7F"> | <subchap1 id="N10F7F"> |
| <subchap2 id="N10F80"> | <subchap2 id="N10F80"> |
| <p id="N10F81" type="main"> | <p id="N10F81" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="136"/> | <pb xlink:href="048/01/135.jpg" ed="1567" pagenum="136"/> |
| <s id="N10F83"> | <s id="N10F83"> |
| Distribuitur autem longitudo aedis, uti latitudo | Distribuitur autem longitudo aedis, uti latitudo |
| sit longitudinis dimidiae partis, ipsaque cella parte quarta | sit longitudinis dimidiae partis, ipsaque cella parte quarta |
| |
| <s id="N10F89">et si aedes erit latitudine maior quam pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/>, duae columnae inter duas antas | <s id="N10F89">et si aedes erit latitudine maior quam pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/>, duae columnae inter duas antas |
| interponantur, quae disiungant pteromatos et pronai | interponantur, quae disiungant pteromatos et pronai |
| spatium. </s> | spatium. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="137"/> | <pb xlink:href="048/01/136.jpg" ed="1567" pagenum="137"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="138"/> | <pb xlink:href="048/01/137.jpg" ed="1567" pagenum="138"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="139"/> | <pb xlink:href="048/01/138.jpg" ed="1567" pagenum="139"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="140"/> | <pb xlink:href="048/01/139.jpg" ed="1567" pagenum="140"/> |
| <s id="N10F92">item intercolumnia tria, quae erunt inter antas | <s id="N10F92">item intercolumnia tria, quae erunt inter antas |
| et columnas, pluteis marmoreis sive ex intestino opere | et columnas, pluteis marmoreis sive ex intestino opere |
| factis intercludantur, ita uti fores habeant, per quas itinera pronao fiant. | factis intercludantur, ita uti fores habeant, per quas itinera pronao fiant. |
| |
| <subchap1 id="N10FFB"> | <subchap1 id="N10FFB"> |
| <subchap2 id="N10FFC"> | <subchap2 id="N10FFC"> |
| <p id="N10FFD" type="main"> | <p id="N10FFD" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="141"/> | <pb xlink:href="048/01/140.jpg" ed="1567" pagenum="141"/> |
| <s id="N11001"> | <s id="N11001"> |
| Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus | Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus |
| hae sunt rationes, uti primum constituatur, quot genera | hae sunt rationes, uti primum constituatur, quot genera |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11062"> | <subchap2 id="N11062"> |
| <p id="N11063" type="main"> | <p id="N11063" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="142"/> | <pb xlink:href="048/01/141.jpg" ed="1567" pagenum="142"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="143"/> | <pb xlink:href="048/01/142.jpg" ed="1567" pagenum="143"/> |
| <s id="N11065"> | <s id="N11065"> |
| Sin autem ionico genere futura erunt, lumen altum ad | Sin autem ionico genere futura erunt, lumen altum ad |
| eundem modum quemadmodum in doricis fieri videtur. </s> | eundem modum quemadmodum in doricis fieri videtur. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N110C0"> | <subchap2 id="N110C0"> |
| <p id="N110C1" type="main"> | <p id="N110C1" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="144"/> | <pb xlink:href="048/01/143.jpg" ed="1567" pagenum="144"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="145"/> | <pb xlink:href="048/01/144.jpg" ed="1567" pagenum="145"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="146"/> | <pb xlink:href="048/01/145.jpg" ed="1567" pagenum="146"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="147"/> | <pb xlink:href="048/01/146.jpg" ed="1567" pagenum="147"/> |
| <s id="N110C3"> | <s id="N110C3"> |
| Atticurge autem isdem rationibus perficiuntur, quibus | Atticurge autem isdem rationibus perficiuntur, quibus |
| dorica. </s> | dorica. </s> |
| |
| <subchap1 id="N11131"> | <subchap1 id="N11131"> |
| <subchap2 id="N11132"> | <subchap2 id="N11132"> |
| <p id="N11133" type="main"> | <p id="N11133" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="148"/> | <pb xlink:href="048/01/147.jpg" ed="1567" pagenum="148"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="149"/> | <pb xlink:href="048/01/148.jpg" ed="1567" pagenum="149"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="150"/> | <pb xlink:href="048/01/149.jpg" ed="1567" pagenum="150"/> |
| <s id="N11135"> | <s id="N11135"> |
| Fiunt autem aedes rotundae, e quibus aliae monopteroe sine cella columnatae constituuntur, aliae peripteroe | Fiunt autem aedes rotundae, e quibus aliae monopteroe sine cella columnatae constituuntur, aliae peripteroe |
| dicuntur. </s> | dicuntur. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1114A"> | <subchap2 id="N1114A"> |
| <p id="N1114B" type="main"> | <p id="N1114B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="151"/> | <pb xlink:href="048/01/150.jpg" ed="1567" pagenum="151"/> |
| <s id="N1114F"> | <s id="N1114F"> |
| Sin autem peripteros ea aedes constituetur, duo gradus et stylobata ab imo constituantur. </s> | Sin autem peripteros ea aedes constituetur, duo gradus et stylobata ab imo constituantur. </s> |
| <s id="N11152">deinde cellae paries conlocetur cum recessu eius a stylobata circa partem | <s id="N11152">deinde cellae paries conlocetur cum recessu eius a stylobata circa partem |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11161"> | <subchap2 id="N11161"> |
| <p id="N11162" type="main"> | <p id="N11162" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="152"/> | <pb xlink:href="048/01/151.jpg" ed="1567" pagenum="152"/> |
| <s id="N11164"> | <s id="N11164"> |
| Item generibus aliis constituuntur aedes ex isdem symmetriis ordinatae et alio genere dispositiones habentes, | Item generibus aliis constituuntur aedes ex isdem symmetriis ordinatae et alio genere dispositiones habentes, |
| uti est Castoris in circo Flaminio et inter duos lucos | uti est Castoris in circo Flaminio et inter duos lucos |
| |
| <subchap1 id="N1118D"> | <subchap1 id="N1118D"> |
| <subchap2 id="N1118E"> | <subchap2 id="N1118E"> |
| <p id="N1118F" type="main"> | <p id="N1118F" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="153"/> | <pb xlink:href="048/01/152.jpg" ed="1567" pagenum="153"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="154"/> | <pb xlink:href="048/01/153.jpg" ed="1567" pagenum="154"/> |
| <s id="N11191"> | <s id="N11191"> |
| Arae spectent ad orientem et semper inferiores sint conlocatae quam simulacra, quae fuerint | Arae spectent ad orientem et semper inferiores sint conlocatae quam simulacra, quae fuerint |
| in aede, uti suspicientes divinitatem, qui supplicant, et | in aede, uti suspicientes divinitatem, qui supplicant, et |
| |
| <chap id="N111A2"> | <chap id="N111A2"> |
| <!-- 5,t,1,1 --> | <!-- 5,t,1,1 --> |
| <p id="N111A4" type="head"> | <p id="N111A4" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="155"/> | <pb xlink:href="048/01/154.jpg" ed="1567" pagenum="155"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="156"/> | <pb xlink:href="048/01/155.jpg" ed="1567" pagenum="156"/> |
| <s id="N111A6">LIBER QUINTUS</s> | <s id="N111A6">LIBER QUINTUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N111A9"> | <subchap1 id="N111A9"> |
| |
| Id autem in architecturae conscriptionibus non potest fieri, quod vocabula ex artis propria necessitate concepta inconsueto sermone obiciunt sensibus obscuritatem. </s> | Id autem in architecturae conscriptionibus non potest fieri, quod vocabula ex artis propria necessitate concepta inconsueto sermone obiciunt sensibus obscuritatem. </s> |
| <s id="N111C4">cum ergo ea per se non sint aperta nec pateant eorum in consuetudine nomina, tum etiam | <s id="N111C4">cum ergo ea per se non sint aperta nec pateant eorum in consuetudine nomina, tum etiam |
| prae­ | prae­ |
| <pb ed="1567" pagenum="157"/> | <pb xlink:href="048/01/156.jpg" ed="1567" pagenum="157"/> |
| ceptorum late vagantes scripturae, si non contrahentur, ut paucis et perlucidis sententiis explicentur, frequentia multitudineque sermonis inpediente incertas legentium | ceptorum late vagantes scripturae, si non contrahentur, ut paucis et perlucidis sententiis explicentur, frequentia multitudineque sermonis inpediente incertas legentium |
| efficient cogitationes. </s> | efficient cogitationes. </s> |
| <s id="N111C7">itaque occultas nominationes commensusque e membris operum pronuntians, ut memoriae | <s id="N111C7">itaque occultas nominationes commensusque e membris operum pronuntians, ut memoriae |
| |
| <s id="N111E1">is cum est iactus, quam in | <s id="N111E1">is cum est iactus, quam in |
| partem incubuit, dum est intactus, inmotam habet stabilitatem, uti sunt etiam tesserae, quas in alveo ludentes | partem incubuit, dum est intactus, inmotam habet stabilitatem, uti sunt etiam tesserae, quas in alveo ludentes |
| iaciunt. </s> | iaciunt. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="158"/> | <pb xlink:href="048/01/157.jpg" ed="1567" pagenum="158"/> |
| <s id="N111E4">hanc autem similitudinem ex eo sumpsisse videntur, quod is numerus versuum, uti cybus, in quemcumque | <s id="N111E4">hanc autem similitudinem ex eo sumpsisse videntur, quod is numerus versuum, uti cybus, in quemcumque |
| sensum insederit, inmotam efficiat ibi memoriae stabilitatem. </s> | sensum insederit, inmotam efficiat ibi memoriae stabilitatem. </s> |
| <s id="N111E7">graeci quoque poetae comici interponentes e choro canticum diviserunt spatia fabularum. </s> | <s id="N111E7">graeci quoque poetae comici interponentes e choro canticum diviserunt spatia fabularum. </s> |
| |
| <s id="N11202"> | <s id="N11202"> |
| Graeci in quadrato amplissimis et duplicibus porticibus | Graeci in quadrato amplissimis et duplicibus porticibus |
| fora constituunt crebrisque columnis et lapideis aut marmoreis epistyliis adornant et supra ambulationes in contignationibus faciunt. </s> | fora constituunt crebrisque columnis et lapideis aut marmoreis epistyliis adornant et supra ambulationes in contignationibus faciunt. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="159"/> | <pb xlink:href="048/01/158.jpg" ed="1567" pagenum="159"/> |
| <s id="N11205">Italiae vero urbibus non eadem est | <s id="N11205">Italiae vero urbibus non eadem est |
| ratione faciendum, ideo quod a maioribus consuetudo tradita est gladiatoria munera in foro dari. | ratione faciendum, ideo quod a maioribus consuetudo tradita est gladiatoria munera in foro dari. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11222"> | <subchap2 id="N11222"> |
| <p id="N11223" type="main"> | <p id="N11223" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="160"/> | <pb xlink:href="048/01/159.jpg" ed="1567" pagenum="160"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="161"/> | <pb xlink:href="048/01/160.jpg" ed="1567" pagenum="161"/> |
| <s id="N11225"> | <s id="N11225"> |
| Basilicarum loca adiuncta foris quam calidissimis partibus oportet constitui, ut per hiemem sine molestia tempestatium se conferre in eas negotiatores possint. </s> | Basilicarum loca adiuncta foris quam calidissimis partibus oportet constitui, ut per hiemem sine molestia tempestatium se conferre in eas negotiatores possint. </s> |
| <s id="N11228">earumque latitudines ne minus quam ex tertia, ne plus ex | <s id="N11228">earumque latitudines ne minus quam ex tertia, ne plus ex |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1123F"> | <subchap2 id="N1123F"> |
| <p id="N11240" type="main"> | <p id="N11240" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="162"/> | <pb xlink:href="048/01/161.jpg" ed="1567" pagenum="162"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="163"/> | <pb xlink:href="048/01/162.jpg" ed="1567" pagenum="163"/> |
| <s id="N11242"> | <s id="N11242"> |
| [Non minus summam dignitatem et venustatem possunt | [Non minus summam dignitatem et venustatem possunt |
| habere comparationes basilicarum, quo genere Coloniae | habere comparationes basilicarum, quo genere Coloniae |
| |
| <s id="N11245">mediana | <s id="N11245">mediana |
| testudo inter columnas est longa pedes <emph type="smallcaps"/>CXX<emph.end type="italics"/>, lata pedes | testudo inter columnas est longa pedes <emph type="smallcaps"/>CXX<emph.end type="italics"/>, lata pedes |
| <emph type="smallcaps"/>LX<emph.end type="italics"/>. porticus eius circa testudinem inter parietes et columnas lata pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/>. | <emph type="smallcaps"/>LX<emph.end type="italics"/>. porticus eius circa testudinem inter parietes et columnas lata pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/>. |
| <pb ed="1567" pagenum="164"/> | <pb xlink:href="048/01/163.jpg" ed="1567" pagenum="164"/> |
| columnae altitudinibus perpetuis | columnae altitudinibus perpetuis |
| cum capitulis pedes <emph type="smallcaps"/>L<emph.end type="italics"/>, crassitudinibus quinûm, habentes | cum capitulis pedes <emph type="smallcaps"/>L<emph.end type="italics"/>, crassitudinibus quinûm, habentes |
| post se parastaticas altas pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/>, latas pedes <emph type="smallcaps"/>II S<emph.end type="italics"/>, crassas <emph type="smallcaps"/>I S<emph.end type="italics"/>, quae sustinent trabes, in quibus invehuntur porticuum contignationes. </s> | post se parastaticas altas pedes <emph type="smallcaps"/>XX<emph.end type="italics"/>, latas pedes <emph type="smallcaps"/>II S<emph.end type="italics"/>, crassas <emph type="smallcaps"/>I S<emph.end type="italics"/>, quae sustinent trabes, in quibus invehuntur porticuum contignationes. </s> |
| <s id="N11272">supraque eas aliae parastaticae pedum <emph type="smallcaps"/>XVIII<emph.end type="italics"/>, latae binûm, crassae pedem, quae excipiunt item | <s id="N11272">supraque eas aliae parastaticae pedum <emph type="smallcaps"/>XVIII<emph.end type="italics"/>, latae binûm, crassae pedem, quae excipiunt item |
| trabes | trabes |
| <pb ed="1567" pagenum="165"/> | <pb xlink:href="048/01/164.jpg" ed="1567" pagenum="165"/> |
| sustinentes cantherium et porticûm, quae sunt summissa infra testudinem, tecta. | sustinentes cantherium et porticûm, quae sunt summissa infra testudinem, tecta. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1128A"> | <subchap2 id="N1128A"> |
| <p id="N1128B" type="main"> | <p id="N1128B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="166"/> | <pb xlink:href="048/01/165.jpg" ed="1567" pagenum="166"/> |
| <s id="N1128D"> | <s id="N1128D"> |
| Item tribunal, quod est in ea aede, hemicycli | Item tribunal, quod est in ea aede, hemicycli |
| schematis minoris curvatura formatum; eius autem hemicycli in fronte est intervallum pedes <emph type="smallcaps"/>XLVI<emph.end type="italics"/>, introrsus curvatura pedes <emph type="smallcaps"/>XV<emph.end type="italics"/>, uti, qui apud magistratus starent, negotiantes in basilica ne inpedirent. </s> | schematis minoris curvatura formatum; eius autem hemicycli in fronte est intervallum pedes <emph type="smallcaps"/>XLVI<emph.end type="italics"/>, introrsus curvatura pedes <emph type="smallcaps"/>XV<emph.end type="italics"/>, uti, qui apud magistratus starent, negotiantes in basilica ne inpedirent. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1129F"> | <subchap2 id="N1129F"> |
| <p id="N112A0" type="main"> | <p id="N112A0" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="167"/> | <pb xlink:href="048/01/166.jpg" ed="1567" pagenum="167"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="168"/> | <pb xlink:href="048/01/167.jpg" ed="1567" pagenum="168"/> |
| <s id="N112A2"> | <s id="N112A2"> |
| Supra trabes contra capitula ex fulmentis dispositae pilae sunt conlocatae, | Supra trabes contra capitula ex fulmentis dispositae pilae sunt conlocatae, |
| altae pedes <emph type="smallcaps"/>III<emph.end type="italics"/>, latae quoqueversus quaternis. </s> | altae pedes <emph type="smallcaps"/>III<emph.end type="italics"/>, latae quoqueversus quaternis. </s> |
| |
| <subchap1 id="N112D5"> | <subchap1 id="N112D5"> |
| <subchap2 id="N112D6"> | <subchap2 id="N112D6"> |
| <p id="N112D7" type="main"> | <p id="N112D7" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="169"/> | <pb xlink:href="048/01/168.jpg" ed="1567" pagenum="169"/> |
| <s id="N112D9"> | <s id="N112D9"> |
| Cum forum constitutum fuerit, tum deorum inmortalium | Cum forum constitutum fuerit, tum deorum inmortalium |
| diebus festis ludorum spectationibus eligendus est locus | diebus festis ludorum spectationibus eligendus est locus |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N112EE"> | <subchap2 id="N112EE"> |
| <p id="N112EF" type="main"> | <p id="N112EF" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="170"/> | <pb xlink:href="048/01/169.jpg" ed="1567" pagenum="170"/> |
| <s id="N112F1"> | <s id="N112F1"> |
| Fundamentorum autem, si in montibus fuerint, facilior erit ratio; sed si necessitas | Fundamentorum autem, si in montibus fuerint, facilior erit ratio; sed si necessitas |
| coegerit in plano aut palustri loco ea constitui, solidationes substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum de fundationibus aedium sacrarum in tertio libro est scriptum. </s> | coegerit in plano aut palustri loco ea constitui, solidationes substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum de fundationibus aedium sacrarum in tertio libro est scriptum. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N112F7"> | <subchap2 id="N112F7"> |
| <p id="N112F8" type="main"> | <p id="N112F8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="171"/> | <pb xlink:href="048/01/170.jpg" ed="1567" pagenum="171"/> |
| <s id="N112FC"> | <s id="N112FC"> |
| Praecinctiones ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videntur, neque altiores quam quanta praecinctionis itineris sit latitudo. </s> | Praecinctiones ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videntur, neque altiores quam quanta praecinctionis itineris sit latitudo. </s> |
| <s id="N112FF">si enim excelsiores fuerint, repellent et eicient e superiore parte vocem nec patientur in sedibus suis, quae <sunt> supra praecinctiones, verborum casus certa significatione ad aures pervenire. </s> | <s id="N112FF">si enim excelsiores fuerint, repellent et eicient e superiore parte vocem nec patientur in sedibus suis, quae <sunt> supra praecinctiones, verborum casus certa significatione ad aures pervenire. </s> |
| |
| <p id="N11320" type="main"> | <p id="N11320" type="main"> |
| <s id="N11322"> | <s id="N11322"> |
| Eadem ratione vox item ad circinum efficit motiones; | Eadem ratione vox item ad circinum efficit motiones; |
| <pb ed="1567" pagenum="172"/> | <pb xlink:href="048/01/171.jpg" ed="1567" pagenum="172"/> |
| sed in aqua circuli planitiae in latitudine moventur, vox et in latitudine progreditur et altitudinem gradatim scandit. </s> | sed in aqua circuli planitiae in latitudine moventur, vox et in latitudine progreditur et altitudinem gradatim scandit. </s> |
| <s id="N11325">igitur ut in aqua undarum designationibus, item in voce cum offensio nulla primam undam interpellaverit, non disturbat secundam nec insequentes, sed omnes sine resonantia perveniunt ad imorum et ad summorum aures. | <s id="N11325">igitur ut in aqua undarum designationibus, item in voce cum offensio nulla primam undam interpellaverit, non disturbat secundam nec insequentes, sed omnes sine resonantia perveniunt ad imorum et ad summorum aures. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11344"> | <subchap2 id="N11344"> |
| <p id="N11345" type="main"> | <p id="N11345" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="173"/> | <pb xlink:href="048/01/172.jpg" ed="1567" pagenum="173"/> |
| <s id="N11347"> | <s id="N11347"> |
| Vox enim mutationibus cum flectitur, alias fit acuta, alias gravis; | Vox enim mutationibus cum flectitur, alias fit acuta, alias gravis; |
| duobusque modis movetur, e quibus unus effectus habet | duobusque modis movetur, e quibus unus effectus habet |
| |
| <s id="N1136B">chroma subtili sollertia ac crebritate modulorum suaviorem habet delectationem. </s> | <s id="N1136B">chroma subtili sollertia ac crebritate modulorum suaviorem habet delectationem. </s> |
| <s id="N1136E">diatoni vero, quod | <s id="N1136E">diatoni vero, quod |
| naturalis est, facilior est intervallorum distantia. </s> | naturalis est, facilior est intervallorum distantia. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="174"/> | <pb xlink:href="048/01/173.jpg" ed="1567" pagenum="174"/> |
| <s id="N11371">in his | <s id="N11371">in his |
| tribus generibus dissimiles sunt tetrachordorum dispositiones, quod harmonia [tetrachordorum] et tonos et dihesis habet binas (dihesis autem est toni pars quarta; | tribus generibus dissimiles sunt tetrachordorum dispositiones, quod harmonia [tetrachordorum] et tonos et dihesis habet binas (dihesis autem est toni pars quarta; |
| ita in hemitonio duae diheses sunt conlocatae); chromati | ita in hemitonio duae diheses sunt conlocatae); chromati |
| |
| continuati, tertium hemitonium finit tetrachordi magnitudinem. </s> | continuati, tertium hemitonium finit tetrachordi magnitudinem. </s> |
| <s id="N11374">ita in tribus generibus tetrachorda ex duobus | <s id="N11374">ita in tribus generibus tetrachorda ex duobus |
| tonis et hemitonio sunt peraequata, | tonis et hemitonio sunt peraequata, |
| <pb ed="1567" pagenum="175"/> | <pb xlink:href="048/01/174.jpg" ed="1567" pagenum="175"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="176"/> | <pb xlink:href="048/01/175.jpg" ed="1567" pagenum="176"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="177"/> | <pb xlink:href="048/01/176.jpg" ed="1567" pagenum="177"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="178"/> | <pb xlink:href="048/01/177.jpg" ed="1567" pagenum="178"/> |
| sed ipsa cum separatim uniuscuiusque generis finibus considerantur, dissimilem habent intervallorum designationem. | sed ipsa cum separatim uniuscuiusque generis finibus considerantur, dissimilem habent intervallorum designationem. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="N11382"> | <s id="N11382"> |
| Sonitus, qui graece <foreign lang="greek">fqo/ggoi</foreign> dicuntur, in unoquoque | Sonitus, qui graece <foreign lang="greek">fqo/ggoi</foreign> dicuntur, in unoquoque |
| genere sunt <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/> et <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/>, e quibus <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/> sunt in tribus generibus perpetui et stantes, reliqui <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/>, cum communiter modulantur, sunt vagantes. </s> | genere sunt <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/> et <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/>, e quibus <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/> sunt in tribus generibus perpetui et stantes, reliqui <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/>, cum communiter modulantur, sunt vagantes. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="179"/> | <pb xlink:href="048/01/178.jpg" ed="1567" pagenum="179"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="180"/> | <pb xlink:href="048/01/179.jpg" ed="1567" pagenum="180"/> |
| <s id="N113A1">stantes autem sunt, qui inter | <s id="N113A1">stantes autem sunt, qui inter |
| mobiles [sunt] interpositi continent tetrachordi coniunctionem et e generum discriminibus suis finibus sunt permanentes; appellantur autem sic: proslambanomenos, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synhemmenon, | mobiles [sunt] interpositi continent tetrachordi coniunctionem et e generum discriminibus suis finibus sunt permanentes; appellantur autem sic: proslambanomenos, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synhemmenon, |
| paramese, nete diezeugmenon, nete hyperbolaeon. </s> | paramese, nete diezeugmenon, nete hyperbolaeon. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N113A7"> | <subchap2 id="N113A7"> |
| <p id="N113A8" type="main"> | <p id="N113A8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="181"/> | <pb xlink:href="048/01/180.jpg" ed="1567" pagenum="181"/> |
| <s id="N113AA"> | <s id="N113AA"> |
| Ei autem qua moventur, recipiunt virtutes alias; intervalla enim | Ei autem qua moventur, recipiunt virtutes alias; intervalla enim |
| et distantias habent crescentes. </s> | et distantias habent crescentes. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N113DD"> | <subchap2 id="N113DD"> |
| <p id="N113DE" type="main"> | <p id="N113DE" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="182"/> | <pb xlink:href="048/01/181.jpg" ed="1567" pagenum="182"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="183"/> | <pb xlink:href="048/01/182.jpg" ed="1567" pagenum="183"/> |
| <s id="N113E0"> | <s id="N113E0"> |
| Ideoque et a numero nomina ceperunt, quod, | Ideoque et a numero nomina ceperunt, quod, |
| cum vox constiterit in una sonorum finitione ab eaque se | cum vox constiterit in una sonorum finitione ab eaque se |
| |
| sonitus aut vocis cantus factus fuerit, nec inter tria aut | sonitus aut vocis cantus factus fuerit, nec inter tria aut |
| sex aut septem possunt consonantiae fieri, sed, uti supra | sex aut septem possunt consonantiae fieri, sed, uti supra |
| scriptum est, diatessaron et diapente et ex ordine ad disdiapason | scriptum est, diatessaron et diapente et ex ordine ad disdiapason |
| <pb ed="1567" pagenum="184"/> | <pb xlink:href="048/01/183.jpg" ed="1567" pagenum="184"/> |
| convenientiae ex natura vocis congruentis habent finitiones. [et ei concentus procreantur ex coniunctione sonituum, qui graece <foreign lang="greek">fqo/ggoi</foreign> dicuntur.] | convenientiae ex natura vocis congruentis habent finitiones. [et ei concentus procreantur ex coniunctione sonituum, qui graece <foreign lang="greek">fqo/ggoi</foreign> dicuntur.] |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p id="N11424" type="main"> | <p id="N11424" type="main"> |
| <s id="N11426"> | <s id="N11426"> |
| In medio nihil est conlocandum, ideo quod sonitûm nulla alia qualitas in chromatico genere symphoniae consonantiam potest habere. </s> | In medio nihil est conlocandum, ideo quod sonitûm nulla alia qualitas in chromatico genere symphoniae consonantiam potest habere. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="185"/> | <pb xlink:href="048/01/184.jpg" ed="1567" pagenum="185"/> |
| <s id="N11429">in summa vero divisione et regione cellarum in cornibus | <s id="N11429">in summa vero divisione et regione cellarum in cornibus |
| primis ad diatonon hyperbolaeon fabricata vasa sonitu | primis ad diatonon hyperbolaeon fabricata vasa sonitu |
| ponantur, in secundis diatessaron ad diatonon <diezeugmenon>, tertiis ad diatonon synhemmenon, quartis diatessaron ad diatonon meson, quintis diatessaron ad diatonon hypaton, sextis diatessaron ad proslambanomenon, | ponantur, in secundis diatessaron ad diatonon <diezeugmenon>, tertiis ad diatonon synhemmenon, quartis diatessaron ad diatonon meson, quintis diatessaron ad diatonon hypaton, sextis diatessaron ad proslambanomenon, |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11434"> | <subchap2 id="N11434"> |
| <p id="N11435" type="main"> | <p id="N11435" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="186"/> | <pb xlink:href="048/01/185.jpg" ed="1567" pagenum="186"/> |
| <s id="N11437"> | <s id="N11437"> |
| Dicet aliquis forte multa theatra quotannis Romae | Dicet aliquis forte multa theatra quotannis Romae |
| facta esse neque ullam rationem harum rerum in his | facta esse neque ullam rationem harum rerum in his |
| |
| <subchap1 id="N1144C"> | <subchap1 id="N1144C"> |
| <subchap2 id="N1144D"> | <subchap2 id="N1144D"> |
| <p id="N1144E" type="main"> | <p id="N1144E" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="187"/> | <pb xlink:href="048/01/186.jpg" ed="1567" pagenum="187"/> |
| <s id="N11450"> | <s id="N11450"> |
| Ipsius autem theatri conformatio sic est facienda, uti, | Ipsius autem theatri conformatio sic est facienda, uti, |
| quam magna futura est perimetros imi, centro medio conlocato circumagatur linea rotundationis, in eaque quattuor | quam magna futura est perimetros imi, centro medio conlocato circumagatur linea rotundationis, in eaque quattuor |
| |
| Ita latius factum fuerit pulpitum quam Graecorum, | Ita latius factum fuerit pulpitum quam Graecorum, |
| quod omnes artifices in scaena dant operam, in orchestra | quod omnes artifices in scaena dant operam, in orchestra |
| autem senatorum sunt sedibus loca designata. </s> | autem senatorum sunt sedibus loca designata. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="188"/> | <pb xlink:href="048/01/187.jpg" ed="1567" pagenum="188"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="189"/> | <pb xlink:href="048/01/188.jpg" ed="1567" pagenum="189"/> |
| <s id="N1145C">et eius | <s id="N1145C">et eius |
| pulpiti altitudo sit ne plus pedum quinque, uti, qui in | pulpiti altitudo sit ne plus pedum quinque, uti, qui in |
| orchestra sederint, spectare possint omnium agentium | orchestra sederint, spectare possint omnium agentium |
| |
| uti anguli trigonorum, qui currunt circum curvaturam | uti anguli trigonorum, qui currunt circum curvaturam |
| circinationis, dirigant ascensus scalasque inter cuneos ad | circinationis, dirigant ascensus scalasque inter cuneos ad |
| primam praecinctionem; | primam praecinctionem; |
| <pb ed="1567" pagenum="190"/> | <pb xlink:href="048/01/189.jpg" ed="1567" pagenum="190"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="191"/> | <pb xlink:href="048/01/190.jpg" ed="1567" pagenum="191"/> |
| supra autem alternis itineribus superiores cunei medii dirigantur. | supra autem alternis itineribus superiores cunei medii dirigantur. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11499"> | <subchap2 id="N11499"> |
| <p id="N1149A" type="main"> | <p id="N1149A" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="192"/> | <pb xlink:href="048/01/191.jpg" ed="1567" pagenum="192"/> |
| <s id="N1149C"> | <s id="N1149C"> |
| Nec tamen in omnibus theatris symmetriae ad omnes | Nec tamen in omnibus theatris symmetriae ad omnes |
| rationes et effectus possunt respondere, sed oportet architectum animadvertere, quibus proportionibus necesse sit | rationes et effectus possunt respondere, sed oportet architectum animadvertere, quibus proportionibus necesse sit |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N114B7"> | <subchap2 id="N114B7"> |
| <p id="N114B8" type="main"> | <p id="N114B8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="193"/> | <pb xlink:href="048/01/192.jpg" ed="1567" pagenum="193"/> |
| <s id="N114BA"> | <s id="N114BA"> |
| Genera autem sunt scaenarum tria: unum quod dicitur tragicum, alterum comicum, tertium | Genera autem sunt scaenarum tria: unum quod dicitur tragicum, alterum comicum, tertium |
| satyricum. </s> | satyricum. </s> |
| |
| peragunt, reliqui autem artifices suas per orchestram | peragunt, reliqui autem artifices suas per orchestram |
| praestant actiones; itaque ex eo scaenici et thymelici graece | praestant actiones; itaque ex eo scaenici et thymelici graece |
| separatim nominantur. </s> | separatim nominantur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="194"/> | <pb xlink:href="048/01/193.jpg" ed="1567" pagenum="194"/> |
| <s id="N114DD">eius logei altitudo non minus debet esse pedum <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/>, non plus duodecim. </s> | <s id="N114DD">eius logei altitudo non minus debet esse pedum <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/>, non plus duodecim. </s> |
| <s id="N114E6">gradationes scalarum inter cuneos et sedes contra quadratorum angulos | <s id="N114E6">gradationes scalarum inter cuneos et sedes contra quadratorum angulos |
| dirigantur ad primam praecinctionem, a praecinctione | dirigantur ad primam praecinctionem, a praecinctione |
| |
| faciat auditu; item consonantes sunt, in quibus ab imis | faciat auditu; item consonantes sunt, in quibus ab imis |
| auxiliata cum incremento scandens egrediatur ad aures | auxiliata cum incremento scandens egrediatur ad aures |
| diserta verborum claritate. </s> | diserta verborum claritate. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="195"/> | <pb xlink:href="048/01/194.jpg" ed="1567" pagenum="195"/> |
| <s id="N1150B">ita si in locorum electione | <s id="N1150B">ita si in locorum electione |
| fuerit diligens animadversio, emendatus erit prudentia | fuerit diligens animadversio, emendatus erit prudentia |
| ad utilitatem in theatris vocis effectus. </s> | ad utilitatem in theatris vocis effectus. </s> |
| |
| <subchap1 id="N11514"> | <subchap1 id="N11514"> |
| <subchap2 id="N11515"> | <subchap2 id="N11515"> |
| <p id="N11516" type="main"> | <p id="N11516" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="196"/> | <pb xlink:href="048/01/195.jpg" ed="1567" pagenum="196"/> |
| <s id="N11518"> | <s id="N11518"> |
| Post scaenam porticus sunt constituendae, uti, cum | Post scaenam porticus sunt constituendae, uti, cum |
| imbres repentini ludos interpellaverint, habeat populus, | imbres repentini ludos interpellaverint, habeat populus, |
| |
| <s id="N1156E">ergo si ita videtur, uti in hypaethris | <s id="N1156E">ergo si ita videtur, uti in hypaethris |
| locis ab aere umores ex corporibus exsugantur molestiores, quemadmodum ex terra per nebulas videntur, non | locis ab aere umores ex corporibus exsugantur molestiores, quemadmodum ex terra per nebulas videntur, non |
| puto dubium esse, quin amplissimas et ornatissimas subdiu | puto dubium esse, quin amplissimas et ornatissimas subdiu |
| <pb ed="1567" pagenum="197"/> | <pb xlink:href="048/01/196.jpg" ed="1567" pagenum="197"/> |
| hypaethrusque conlocari oporteat in civitatibus ambulationes. | hypaethrusque conlocari oporteat in civitatibus ambulationes. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N115B5"> | <subchap2 id="N115B5"> |
| <p id="N115B6" type="main"> | <p id="N115B6" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="198"/> | <pb xlink:href="048/01/197.jpg" ed="1567" pagenum="198"/> |
| <s id="N115B8"> | <s id="N115B8"> |
| Suspensurae caldariorum ita sunt faciendae, ut primum sesquipedalibus tegulis solum sternatur inclinatum ad hypocausim, uti pila, cum mittatur, non possit intro resistere, sed | Suspensurae caldariorum ita sunt faciendae, ut primum sesquipedalibus tegulis solum sternatur inclinatum ad hypocausim, uti pila, cum mittatur, non possit intro resistere, sed |
| rursus redeat ad praefurnium ipsa per se; ita flamma | rursus redeat ad praefurnium ipsa per se; ita flamma |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N115D0"> | <subchap2 id="N115D0"> |
| <p id="N115D1" type="main"> | <p id="N115D1" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="199"/> | <pb xlink:href="048/01/198.jpg" ed="1567" pagenum="199"/> |
| <s id="N115D3"> | <s id="N115D3"> |
| Magnitudines autem balneorum videntur fieri pro copia hominum <gap/> sint ita compositae. </s> | Magnitudines autem balneorum videntur fieri pro copia hominum <gap/> sint ita compositae. </s> |
| <s id="N115D8">quanta longitudo fuerit tertia dempta, latitudo sit, praeter scholam labri et alvei. </s> | <s id="N115D8">quanta longitudo fuerit tertia dempta, latitudo sit, praeter scholam labri et alvei. </s> |
| |
| versuris ex una parte laconicum ad eundem modum, uti | versuris ex una parte laconicum ad eundem modum, uti |
| quam supra scriptum est, compositum, ex adverso laconici | quam supra scriptum est, compositum, ex adverso laconici |
| caldam lava­ | caldam lava­ |
| <pb ed="1567" pagenum="200"/> | <pb xlink:href="048/01/199.jpg" ed="1567" pagenum="200"/> |
| tionem. </s> | tionem. </s> |
| <s id="N11610">in palaestra peristylia, quemadmodum | <s id="N11610">in palaestra peristylia, quemadmodum |
| supra scriptum est, ita debent esse [perfecta] distributa. | supra scriptum est, ita debent esse [perfecta] distributa. |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11613"> | <subchap2 id="N11613"> |
| <p id="N11614" type="main"> | <p id="N11614" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="201"/> | <pb xlink:href="048/01/200.jpg" ed="1567" pagenum="201"/> |
| <s id="N11616"> | <s id="N11616"> |
| Extra autem disponantur porticus tres, una ex peristylo | Extra autem disponantur porticus tres, una ex peristylo |
| exeuntibus, duae dextra atque sinistra stadiatae, ex quibus | exeuntibus, duae dextra atque sinistra stadiatae, ex quibus |
| |
| esse faciendum, uti, si nullum flumen in his locis inpedierit sed erit ex una parte statio, tunc ex altera parte | esse faciendum, uti, si nullum flumen in his locis inpedierit sed erit ex una parte statio, tunc ex altera parte |
| structuris sive aggeribus expediantur progressus, et ita | structuris sive aggeribus expediantur progressus, et ita |
| conformandae portuum conclusiones. </s> | conformandae portuum conclusiones. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="202"/> | <pb xlink:href="048/01/201.jpg" ed="1567" pagenum="202"/> |
| <s id="N11650">eae autem structurae, quae in aqua sunt futurae, videntur sic esse faciendae, | <s id="N11650">eae autem structurae, quae in aqua sunt futurae, videntur sic esse faciendae, |
| uti portetur pulvis a regionibus, quae sunt a Cumis continuatae ad promunturium Minervae, isque misceatur, uti in mortario duo ad unum respondeant. | uti portetur pulvis a regionibus, quae sunt a Cumis continuatae ad promunturium Minervae, isque misceatur, uti in mortario duo ad unum respondeant. |
| </s> | </s> |
| |
| <s id="N11699">de magnitudinibus autem finitio nulla debet | <s id="N11699">de magnitudinibus autem finitio nulla debet |
| esse, sed faciunda ad maximum navium modum, uti, etsi | esse, sed faciunda ad maximum navium modum, uti, etsi |
| maio­ | maio­ |
| <pb ed="1567" pagenum="203"/> | <pb xlink:href="048/01/202.jpg" ed="1567" pagenum="203"/> |
| res naves subductae fuerint, habeant cum laxamento | res naves subductae fuerint, habeant cum laxamento |
| ibi conlocationem. | ibi conlocationem. |
| </s> | </s> |
| |
| <chap id="N116A1"> | <chap id="N116A1"> |
| <!-- 6,t,1,1 --> | <!-- 6,t,1,1 --> |
| <p id="N116A3" type="head"> | <p id="N116A3" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="204"/> | <pb xlink:href="048/01/203.jpg" ed="1567" pagenum="204"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="205"/> | <pb xlink:href="048/01/204.jpg" ed="1567" pagenum="205"/> |
| <s id="N116A7">LIBER SEXTUS</s> | <s id="N116A7">LIBER SEXTUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N116AA"> | <subchap1 id="N116AA"> |
| |
| aliam conatur domi facere, uti sutrinam, fullonicam aut | aliam conatur domi facere, uti sutrinam, fullonicam aut |
| ex ceteris, quae sunt faciliores, nisi architecturam, ideo | ex ceteris, quae sunt faciliores, nisi architecturam, ideo |
| quod, qui pro­ | quod, qui pro­ |
| <pb ed="1567" pagenum="206"/> | <pb xlink:href="048/01/205.jpg" ed="1567" pagenum="206"/> |
| fitentur, non arte vera sed falso nominantur | fitentur, non arte vera sed falso nominantur |
| architecti. </s> | architecti. </s> |
| <s id="N11709">quas ob res corpus architecturae rationesque | <s id="N11709">quas ob res corpus architecturae rationesque |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1171C"> | <subchap2 id="N1171C"> |
| <p id="N1171D" type="main"> | <p id="N1171D" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="207"/> | <pb xlink:href="048/01/206.jpg" ed="1567" pagenum="207"/> |
| <s id="N11721"> | <s id="N11721"> |
| Sub septentrione aedificia testudinata et maxime conclusa et | Sub septentrione aedificia testudinata et maxime conclusa et |
| non patentia, sed conversa ad calidas partes oportere fieri | non patentia, sed conversa ad calidas partes oportere fieri |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11753"> | <subchap2 id="N11753"> |
| <p id="N11754" type="main"> | <p id="N11754" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="208"/> | <pb xlink:href="048/01/207.jpg" ed="1567" pagenum="208"/> |
| <s id="N11756"> | <s id="N11756"> |
| Itaque quod est spatium proximum imo cardini ab axis linea in meridianis finibus, | Itaque quod est spatium proximum imo cardini ab axis linea in meridianis finibus, |
| sub eo loco quae sunt nationes, propter brevitatem altitudinis ad mundum sonitum vocis faciunt tenuem et acutissimum, uti in organo chorda, quae est proxima angulo. </s> | sub eo loco quae sunt nationes, propter brevitatem altitudinis ad mundum sonitum vocis faciunt tenuem et acutissimum, uti in organo chorda, quae est proxima angulo. </s> |
| |
| Cum sint autem meridiane nationes animis acutissimis infinitaque | Cum sint autem meridiane nationes animis acutissimis infinitaque |
| sollertia consiliorum, simul ut ad fortitudinem ingrediuntur, ibi succumbunt, quod habent exsuctas ab sole animorum virtutes; qui vero refrigeratis nascuntur regionibus, ad armorum vehementiam paratiores sunt magnis | sollertia consiliorum, simul ut ad fortitudinem ingrediuntur, ibi succumbunt, quod habent exsuctas ab sole animorum virtutes; qui vero refrigeratis nascuntur regionibus, ad armorum vehementiam paratiores sunt magnis |
| virtutibus sine timore, sed tarditate animi sine considerantia inruentes sine sollertia suis consiliis | virtutibus sine timore, sed tarditate animi sine considerantia inruentes sine sollertia suis consiliis |
| <pb ed="1567" pagenum="209"/> | <pb xlink:href="048/01/208.jpg" ed="1567" pagenum="209"/> |
| refragantur. </s> | refragantur. </s> |
| <s id="N1178E">cum ergo haec ita sint ab natura rerum in mundo conlocata et omnes nationes inmoderatis mixtionibus disparatae, veros inter spatium totius orbis terrarum regionesque medio mundi populus Romanus possidet fines. | <s id="N1178E">cum ergo haec ita sint ab natura rerum in mundo conlocata et omnes nationes inmoderatis mixtionibus disparatae, veros inter spatium totius orbis terrarum regionesque medio mundi populus Romanus possidet fines. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N117CC"> | <subchap2 id="N117CC"> |
| <p id="N117CD" type="main"> | <p id="N117CD" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="210"/> | <pb xlink:href="048/01/209.jpg" ed="1567" pagenum="210"/> |
| <s id="N117D1"> | <s id="N117D1"> |
| Cum ergo, quae sunt vera, falsa videantur et nonnulla aliter quam sunt oculis probentur, non | Cum ergo, quae sunt vera, falsa videantur et nonnulla aliter quam sunt oculis probentur, non |
| puto oportere esse dubium, quin ad locorum naturas aut | puto oportere esse dubium, quin ad locorum naturas aut |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N117FC"> | <subchap2 id="N117FC"> |
| <p id="N117FD" type="main"> | <p id="N117FD" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="211"/> | <pb xlink:href="048/01/210.jpg" ed="1567" pagenum="211"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="212"/> | <pb xlink:href="048/01/211.jpg" ed="1567" pagenum="212"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="213"/> | <pb xlink:href="048/01/212.jpg" ed="1567" pagenum="213"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="214"/> | <pb xlink:href="048/01/213.jpg" ed="1567" pagenum="214"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="215"/> | <pb xlink:href="048/01/214.jpg" ed="1567" pagenum="215"/> |
| <s id="N117FF"> | <s id="N117FF"> |
| Atriorum vero latitudines ac longitudines tribus generibus formantur. </s> | Atriorum vero latitudines ac longitudines tribus generibus formantur. </s> |
| <s id="N11802">et primum genus distribuitur, uti, longitudo cum in quinque partes divisa fuerit, tres partes latitudini dentur; alterum, cum in tres partes dividatur, duae | <s id="N11802">et primum genus distribuitur, uti, longitudo cum in quinque partes divisa fuerit, tres partes latitudini dentur; alterum, cum in tres partes dividatur, duae |
| |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N1180D" type="main"> | <p id="N1180D" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="216"/> | <pb xlink:href="048/01/215.jpg" ed="1567" pagenum="216"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="217"/> | <pb xlink:href="048/01/216.jpg" ed="1567" pagenum="217"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="218"/> | <pb xlink:href="048/01/217.jpg" ed="1567" pagenum="218"/> |
| <s id="N1180F"> | <s id="N1180F"> |
| Alis dextra ac sinistra latitudinis <spatium>, cum sit atrii | Alis dextra ac sinistra latitudinis <spatium>, cum sit atrii |
| longitudo ab <emph type="smallcaps"/>XXX<emph.end type="italics"/> pedibus ad pedes <emph type="smallcaps"/>XL<emph.end type="italics"/>, ex tertia parte eius | longitudo ab <emph type="smallcaps"/>XXX<emph.end type="italics"/> pedibus ad pedes <emph type="smallcaps"/>XL<emph.end type="italics"/>, ex tertia parte eius |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11848"> | <subchap2 id="N11848"> |
| <p id="N11849" type="main"> | <p id="N11849" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="219"/> | <pb xlink:href="048/01/218.jpg" ed="1567" pagenum="219"/> |
| <s id="N1184B"> | <s id="N1184B"> |
| Tablinum, si latitudo atrii erit pedum viginti, dempta | Tablinum, si latitudo atrii erit pedum viginti, dempta |
| tertia eius spatio reliquum tribuatur. </s> | tertia eius spatio reliquum tribuatur. </s> |
| |
| in minoribus, neque tablina neque alae utilitatem poterunt | in minoribus, neque tablina neque alae utilitatem poterunt |
| habere, sin autem minorum in maioribus utemur, vasta | habere, sin autem minorum in maioribus utemur, vasta |
| et inmania in his ea erunt membra. </s> | et inmania in his ea erunt membra. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="220"/> | <pb xlink:href="048/01/219.jpg" ed="1567" pagenum="220"/> |
| <s id="N11872">itaque generatim | <s id="N11872">itaque generatim |
| magnitudinum rationes exquisitas et utilitati et aspectui conscribendas putavi. | magnitudinum rationes exquisitas et utilitati et aspectui conscribendas putavi. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N118AD"> | <subchap2 id="N118AD"> |
| <p id="N118AE" type="main"> | <p id="N118AE" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="221"/> | <pb xlink:href="048/01/220.jpg" ed="1567" pagenum="221"/> |
| <s id="N118B0"> | <s id="N118B0"> |
| Inter corinthios autem et aegyptios hoc erit discrimen. </s> | Inter corinthios autem et aegyptios hoc erit discrimen. </s> |
| <s id="N118B3">corinthii simplices habent columnas aut in podio positas aut | <s id="N118B3">corinthii simplices habent columnas aut in podio positas aut |
| |
| <subchap1 id="N118D6"> | <subchap1 id="N118D6"> |
| <subchap2 id="N118D7"> | <subchap2 id="N118D7"> |
| <p id="N118D8" type="main"> | <p id="N118D8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="222"/> | <pb xlink:href="048/01/221.jpg" ed="1567" pagenum="222"/> |
| <s id="N118DA"> | <s id="N118DA"> |
| Nunc explicabimus, quibus proprietatibus genera aedificiorum ad usum et caeli regiones aptas debeant spectare. </s> | Nunc explicabimus, quibus proprietatibus genera aedificiorum ad usum et caeli regiones aptas debeant spectare. </s> |
| <s id="N118DD">hiberna triclinia et balnearia ad occidentem hibernum | <s id="N118DD">hiberna triclinia et balnearia ad occidentem hibernum |
| |
| Ergo si his rationibus ad singulorum generum personas, uti in libro primo de | Ergo si his rationibus ad singulorum generum personas, uti in libro primo de |
| decore est scriptum, ita disposita erunt aedificia, non erit | decore est scriptum, ita disposita erunt aedificia, non erit |
| quod reprehendatur; habebunt enim ad omnes res commodas et emendatas explicationes. </s> | quod reprehendatur; habebunt enim ad omnes res commodas et emendatas explicationes. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="223"/> | <pb xlink:href="048/01/222.jpg" ed="1567" pagenum="223"/> |
| <s id="N11913">earum autem rerum | <s id="N11913">earum autem rerum |
| non solum erunt in urbe aedificiorum rationes, sed etiam | non solum erunt in urbe aedificiorum rationes, sed etiam |
| ruri, praeterquam quod in urbe atria proxima ianuis | ruri, praeterquam quod in urbe atria proxima ianuis |
| |
| <s id="N1193A">habeatque coniunctam vinariam | <s id="N1193A">habeatque coniunctam vinariam |
| cellam habentem ab septentrione lumina fenestrarum; cum | cellam habentem ab septentrione lumina fenestrarum; cum |
| enim | enim |
| <pb ed="1567" pagenum="224"/> | <pb xlink:href="048/01/223.jpg" ed="1567" pagenum="224"/> |
| alia parte habuerit, qua sol calfacere possit, vinum, | alia parte habuerit, qua sol calfacere possit, vinum, |
| quod erit in ea cella, confusum ab calore efficietur inbecillum. | quod erit in ea cella, confusum ab calore efficietur inbecillum. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11972"> | <subchap2 id="N11972"> |
| <p id="N11973" type="main"> | <p id="N11973" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="225"/> | <pb xlink:href="048/01/224.jpg" ed="1567" pagenum="225"/> |
| <s id="N11975"> | <s id="N11975"> |
| Omniaque aedificia ut luminosa sint, oportet curari; sed quae sunt ad villas, | Omniaque aedificia ut luminosa sint, oportet curari; sed quae sunt ad villas, |
| faciliora videntur esse, ideo quod paries nullius vicini | faciliora videntur esse, ideo quod paries nullius vicini |
| |
| In his oecis fiunt virilia convivia; non enim fuerat institutum matres familiarum eorum | In his oecis fiunt virilia convivia; non enim fuerat institutum matres familiarum eorum |
| moribus accumbere. </s> | moribus accumbere. </s> |
| <s id="N119CC">haec autem peristylia domus andronitides dicuntur, quod in his | <s id="N119CC">haec autem peristylia domus andronitides dicuntur, quod in his |
| <pb ed="1567" pagenum="226"/> | <pb xlink:href="048/01/225.jpg" ed="1567" pagenum="226"/> |
| viri sine interpellationibus | viri sine interpellationibus |
| mulierum versantur. </s> | mulierum versantur. </s> |
| <s id="N119CF">praeterea dextra ac sinistra domunculae constituuntur habentes proprias ianuas, triclinia et | <s id="N119CF">praeterea dextra ac sinistra domunculae constituuntur habentes proprias ianuas, triclinia et |
| |
| <subchap1 id="N11A24"> | <subchap1 id="N11A24"> |
| <subchap2 id="N11A25"> | <subchap2 id="N11A25"> |
| <p id="N11A26" type="main"> | <p id="N11A26" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="227"/> | <pb xlink:href="048/01/226.jpg" ed="1567" pagenum="227"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="228"/> | <pb xlink:href="048/01/227.jpg" ed="1567" pagenum="228"/> |
| <s id="N11A2A"> | <s id="N11A2A"> |
| Aedificia quae plano pede instituuntur, si fundamenta | Aedificia quae plano pede instituuntur, si fundamenta |
| eorum facta fuerint ita, ut in prioribus libris de muro et | eorum facta fuerint ita, ut in prioribus libris de muro et |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N11A33"> | <subchap2 id="N11A33"> |
| <p id="N11A34" type="main"> | <p id="N11A34" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="229"/> | <pb xlink:href="048/01/228.jpg" ed="1567" pagenum="229"/> |
| <s id="N11A36"> | <s id="N11A36"> |
| Praeterea inter lumina secundum pilas et antas postes si | Praeterea inter lumina secundum pilas et antas postes si |
| supponentur, erunt non vitiosae. </s> | supponentur, erunt non vitiosae. </s> |
| |
| anterides, sive erismae sunt, una struantur, eaeque inter | anterides, sive erismae sunt, una struantur, eaeque inter |
| se distent tanto spatio, quanta altitudo substructionis est | se distent tanto spatio, quanta altitudo substructionis est |
| futura, | futura, |
| <pb ed="1567" pagenum="230"/> | <pb xlink:href="048/01/229.jpg" ed="1567" pagenum="230"/> |
| crassitudine eadem, qua substructio; procurrat | crassitudine eadem, qua substructio; procurrat |
| autem ab imo, pro quam crassitudo constituta fuerit substructionis, deinde contrahatur gradatim, ita uti summam habeat prominentiam, quanta operis est crassitudo. | autem ab imo, pro quam crassitudo constituta fuerit substructionis, deinde contrahatur gradatim, ita uti summam habeat prominentiam, quanta operis est crassitudo. |
| </s> | </s> |
| |
| ut in primo volumine est expositum; praeterea in domini | ut in primo volumine est expositum; praeterea in domini |
| est potestate, utrum latericio an caementicio an saxo | est potestate, utrum latericio an caementicio an saxo |
| quadrato velit aedificare. </s> | quadrato velit aedificare. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="231"/> | <pb xlink:href="048/01/230.jpg" ed="1567" pagenum="231"/> |
| <s id="N11A83">itaque omnium operum probationes tripertito considerantur, id est fabrili subtilitate | <s id="N11A83">itaque omnium operum probationes tripertito considerantur, id est fabrili subtilitate |
| et magnificentia et dispositione. </s> | et magnificentia et dispositione. </s> |
| <s id="N11A86">cum magnificenter opus | <s id="N11A86">cum magnificenter opus |
| |
| reprehendendi, sed etiam, quia impio more vixerunt, poena | reprehendendi, sed etiam, quia impio more vixerunt, poena |
| condemnandi. </s> | condemnandi. </s> |
| <s id="N11AB6">nec tamen haec res non vindicatae curiosius ab antiquis esse memoran­ | <s id="N11AB6">nec tamen haec res non vindicatae curiosius ab antiquis esse memoran­ |
| <pb ed="1567" pagenum="232"/>tur. </s> | <pb xlink:href="048/01/231.jpg" ed="1567" pagenum="232"/>tur. </s> |
| <s id="N11AB9">quorum exitus iudiciorum qui fuerint, non est alienum, quemadmodum sint nobis traditi, explicare. | <s id="N11AB9">quorum exitus iudiciorum qui fuerint, non est alienum, quemadmodum sint nobis traditi, explicare. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| Praeterea minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt, uti Nexaris, Theocydes, Demophilos, | Praeterea minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt, uti Nexaris, Theocydes, Demophilos, |
| Pollis, Leonidas, Silanion, Melampus, Sarnacus, Euphranor. </s> | Pollis, Leonidas, Silanion, Melampus, Sarnacus, Euphranor. </s> |
| <s id="N11B3A">non minus de machinationibus, uti Diades, Archytas, Archimedes, Ctesibios, Nymphodorus, Philo Byzantius, Diphilos, Democles, Charias, Polyidos, Pyrros, | <s id="N11B3A">non minus de machinationibus, uti Diades, Archytas, Archimedes, Ctesibios, Nymphodorus, Philo Byzantius, Diphilos, Democles, Charias, Polyidos, Pyrros, |
| <pb ed="1567" pagenum="233"/> | <pb xlink:href="048/01/232.jpg" ed="1567" pagenum="233"/> |
| Agesistratos. </s> | Agesistratos. </s> |
| <s id="N11B3D">quorum ex commentariis, quae utilia esse his rebus animadverti, collecta in unum coegi corpus, et ideo maxime, | <s id="N11B3D">quorum ex commentariis, quae utilia esse his rebus animadverti, collecta in unum coegi corpus, et ideo maxime, |
| quod animadverti in ea re ab Graecis volumina plura | quod animadverti in ea re ab Graecis volumina plura |
| |
| potius relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem. </s> | potius relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem. </s> |
| <s id="N11B92">cum enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut | <s id="N11B92">cum enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut |
| pandatione sidentibus, permanens struc­ | pandatione sidentibus, permanens struc­ |
| <pb ed="1567" pagenum="234"/> | <pb xlink:href="048/01/233.jpg" ed="1567" pagenum="234"/> |
| turae soliditate | turae soliditate |
| dextra ac sinistra secundum se facit in pavimentis necessario rimas. | dextra ac sinistra secundum se facit in pavimentis necessario rimas. |
| </s> | </s> |
| |
| <subchap1 id="N11BF4"> | <subchap1 id="N11BF4"> |
| <subchap2 id="N11BF5"> | <subchap2 id="N11BF5"> |
| <p id="N11BF6" type="main"> | <p id="N11BF6" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="235"/> | <pb xlink:href="048/01/234.jpg" ed="1567" pagenum="235"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="236"/> | <pb xlink:href="048/01/235.jpg" ed="1567" pagenum="236"/> |
| <s id="N11BF8"> | <s id="N11BF8"> |
| Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de | Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de |
| albariis operibus est explicandum. </s> | albariis operibus est explicandum. </s> |
| |
| <subchap1 id="N11C10"> | <subchap1 id="N11C10"> |
| <subchap2 id="N11C11"> | <subchap2 id="N11C11"> |
| <p id="N11C12" type="main"> | <p id="N11C12" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="237"/> | <pb xlink:href="048/01/236.jpg" ed="1567" pagenum="237"/> |
| <s id="N11C14"> | <s id="N11C14"> |
| Cum ergo camerarum postulabitur ratio, sic erit faciundum. </s> | Cum ergo camerarum postulabitur ratio, sic erit faciundum. </s> |
| <s id="N11C17">asseres directi disponantur inter se ne plus spatium | <s id="N11C17">asseres directi disponantur inter se ne plus spatium |
| |
| mediocre dirigatur; id cum subactum fuerit et bene fricatum, subtilius inducatur. </s> | mediocre dirigatur; id cum subactum fuerit et bene fricatum, subtilius inducatur. </s> |
| <s id="N11C62">ita cum tribus coriis harenae | <s id="N11C62">ita cum tribus coriis harenae |
| et item marmoris solidati parietes fuerint, neque | et item marmoris solidati parietes fuerint, neque |
| <pb ed="1567" pagenum="238"/>rimas, neque aliud vitium in se recipere poterunt, | <pb xlink:href="048/01/237.jpg" ed="1567" pagenum="238"/>rimas, neque aliud vitium in se recipere poterunt, |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| </subchap2> | </subchap2> |
| |
| <subchap1 id="N11C99"> | <subchap1 id="N11C99"> |
| <subchap2 id="N11C9A"> | <subchap2 id="N11C9A"> |
| <p id="N11C9B" type="main"> | <p id="N11C9B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="239"/> | <pb xlink:href="048/01/238.jpg" ed="1567" pagenum="239"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="240"/> | <pb xlink:href="048/01/239.jpg" ed="1567" pagenum="240"/> |
| <s id="N11C9D"> | <s id="N11C9D"> |
| Quibus rationibus siccis locis tectoria oporteat fieri, | Quibus rationibus siccis locis tectoria oporteat fieri, |
| dixi; nunc, quemadmodum umidis locis politiones expediantur, ut permanere possint sine vitiis, exponam. </s> | dixi; nunc, quemadmodum umidis locis politiones expediantur, ut permanere possint sine vitiis, exponam. </s> |
| |
| Foditur enim infra libramentum triclinii altitudo circiter pedum binûm, et solo | Foditur enim infra libramentum triclinii altitudo circiter pedum binûm, et solo |
| festucato inducitur aut rudus aut testaceum pavimentum | festucato inducitur aut rudus aut testaceum pavimentum |
| ita fastigatum, ut in cana­ | ita fastigatum, ut in cana­ |
| <pb ed="1567" pagenum="241"/> | <pb xlink:href="048/01/240.jpg" ed="1567" pagenum="241"/> |
| li habeat nares. </s> | li habeat nares. </s> |
| <s id="N11CDA">deinde congestis | <s id="N11CDA">deinde congestis |
| et spisse calcatis carbonibus inducitur e sabulone et calce et | et spisse calcatis carbonibus inducitur e sabulone et calce et |
| |
| <subchap1 id="N11CE3"> | <subchap1 id="N11CE3"> |
| <subchap2 id="N11CE4"> | <subchap2 id="N11CE4"> |
| <p id="N11CE5" type="main"> | <p id="N11CE5" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="242"/> | <pb xlink:href="048/01/241.jpg" ed="1567" pagenum="242"/> |
| <s id="N11CE7"> | <s id="N11CE7"> |
| Ceteris conclavibus, id est vernis, autumnalibus, aestivis, | Ceteris conclavibus, id est vernis, autumnalibus, aestivis, |
| etiam atriis et peristylis, constitutae sunt ab antiquis ex | etiam atriis et peristylis, constitutae sunt ab antiquis ex |
| |
| <s id="N11D26">videamus item nunc, ne Apaturii scaena efficiat et nos | <s id="N11D26">videamus item nunc, ne Apaturii scaena efficiat et nos |
| Alabandis aut Abderitas. </s> | Alabandis aut Abderitas. </s> |
| <s id="N11D29">qui enim | <s id="N11D29">qui enim |
| <pb ed="1567" pagenum="243"/> | <pb xlink:href="048/01/242.jpg" ed="1567" pagenum="243"/> |
| vestrum domos supra | vestrum domos supra |
| tegularum tecta potest habere aut columnas seu fastigiorum explicationes? haec enim supra contignationes ponuntur, non supra tegularum tecta. </s> | tegularum tecta potest habere aut columnas seu fastigiorum explicationes? haec enim supra contignationes ponuntur, non supra tegularum tecta. </s> |
| <s id="N11D2C">si ergo, quae non | <s id="N11D2C">si ergo, quae non |
| |
| <subchap1 id="N11D4C"> | <subchap1 id="N11D4C"> |
| <subchap2 id="N11D4D"> | <subchap2 id="N11D4D"> |
| <p id="N11D4E" type="main"> | <p id="N11D4E" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="244"/> | <pb xlink:href="048/01/243.jpg" ed="1567" pagenum="244"/> |
| <s id="N11D52"> | <s id="N11D52"> |
| Marmor non eodem genere omnibus regionibus procreatur, sed quibusdam locis glaebae ut salis micas perlucidas habentes nascuntur, quae contusae et molitae praestant operibus utilitatem. </s> | Marmor non eodem genere omnibus regionibus procreatur, sed quibusdam locis glaebae ut salis micas perlucidas habentes nascuntur, quae contusae et molitae praestant operibus utilitatem. </s> |
| <s id="N11D55">quibus autem locis eae copiae | <s id="N11D55">quibus autem locis eae copiae |
| |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N11D5B" type="main"> | <p id="N11D5B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="245"/> | <pb xlink:href="048/01/244.jpg" ed="1567" pagenum="245"/> |
| <s id="N11D5D"> | <s id="N11D5D"> |
| Colores vero alii sunt, qui per se certis locis procreantur et inde fodiuntur, nonnulli ex aliis rebus tractationibus aut mixtionum temperaturis compositi perficiuntur, uti praestent eandem in operibus utilitatem. | Colores vero alii sunt, qui per se certis locis procreantur et inde fodiuntur, nonnulli ex aliis rebus tractationibus aut mixtionum temperaturis compositi perficiuntur, uti praestent eandem in operibus utilitatem. |
| </s> | </s> |
| |
| <p id="N11E22" type="main"> | <p id="N11E22" type="main"> |
| <s id="N11E24"> | <s id="N11E24"> |
| Quae succurrere potuerunt mihi de minio, dixi. </s> | Quae succurrere potuerunt mihi de minio, dixi. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="246"/> | <pb xlink:href="048/01/245.jpg" ed="1567" pagenum="246"/> |
| <s id="N11E27">chrysocolla adportatur a Macedonia; foditur autem ex îs locis, | <s id="N11E27">chrysocolla adportatur a Macedonia; foditur autem ex îs locis, |
| qui sunt proximi aerariis metallis. </s> | qui sunt proximi aerariis metallis. </s> |
| <s id="N11E2A">armenium et indicum | <s id="N11E2A">armenium et indicum |
| |
| <subchap1 id="N11E5A"> | <subchap1 id="N11E5A"> |
| <subchap2 id="N11E5B"> | <subchap2 id="N11E5B"> |
| <p id="N11E5C" type="main"> | <p id="N11E5C" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="247"/> | <pb xlink:href="048/01/246.jpg" ed="1567" pagenum="247"/> |
| <s id="N11E5E"> | <s id="N11E5E"> |
| Caeruli temperationes Alexandriae primum sunt inventae, postea item Vestorius Puteolis instituit faciundum. | Caeruli temperationes Alexandriae primum sunt inventae, postea item Vestorius Puteolis instituit faciundum. |
| ratio autem eius, e quibus est inventa, satis habet admirationis. </s> | ratio autem eius, e quibus est inventa, satis habet admirationis. </s> |
| |
| <subchap1 id="N11E83"> | <subchap1 id="N11E83"> |
| <subchap2 id="N11E84"> | <subchap2 id="N11E84"> |
| <p id="N11E85" type="main"> | <p id="N11E85" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="248"/> | <pb xlink:href="048/01/247.jpg" ed="1567" pagenum="248"/> |
| <s id="N11E89"> | <s id="N11E89"> |
| Incipiam nunc de ostro dicere, quod et carissimam et | Incipiam nunc de ostro dicere, quod et carissimam et |
| excellentissimam habet praeter hos colores aspectus suavitatem. </s> | excellentissimam habet praeter hos colores aspectus suavitatem. </s> |
| |
| <chap id="N11EC6"> | <chap id="N11EC6"> |
| <!-- 8,t,1,1 --> | <!-- 8,t,1,1 --> |
| <p id="N11EC8" type="head"> | <p id="N11EC8" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="249"/> | <pb xlink:href="048/01/248.jpg" ed="1567" pagenum="249"/> |
| <s id="N11ECA">LIBER OCTAVUS</s> | <s id="N11ECA">LIBER OCTAVUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N11ECD"> | <subchap1 id="N11ECD"> |
| |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N11F06" type="main"> | <p id="N11F06" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="250"/> | <pb xlink:href="048/01/249.jpg" ed="1567" pagenum="250"/> |
| <s id="N11F08"> | <s id="N11F08"> |
| Cum ergo et a physicis et philosophis et ab sacerdotibus iudicetur ex potestate aquae omnes res constare, | Cum ergo et a physicis et philosophis et ab sacerdotibus iudicetur ex potestate aquae omnes res constare, |
| putavi, quoniam in prioribus septem voluminibus rationes | putavi, quoniam in prioribus septem voluminibus rationes |
| |
| vas umidum erit et iam dissolvetur ab umore. </s> | vas umidum erit et iam dissolvetur ab umore. </s> |
| <s id="N11F5E">vellusque | <s id="N11F5E">vellusque |
| lanae si con­ | lanae si con­ |
| <pb ed="1567" pagenum="251"/> | <pb xlink:href="048/01/250.jpg" ed="1567" pagenum="251"/> |
| locatum erit in ea fossura, insequenti autem | locatum erit in ea fossura, insequenti autem |
| die de eo aqua expressa erit, significabit eum locum habere | die de eo aqua expressa erit, significabit eum locum habere |
| copiam. </s> | copiam. </s> |
| |
| oriens impetu tangit orbem terrae et ventorum flatus | oriens impetu tangit orbem terrae et ventorum flatus |
| oriuntur per tenebras, ab umidis locis egrediuntur in altitudinem nubes. </s> | oriuntur per tenebras, ab umidis locis egrediuntur in altitudinem nubes. </s> |
| <s id="N11FA2">aer autem cur a sole percalefactus cum rationibus tollit ex terra umores, | <s id="N11FA2">aer autem cur a sole percalefactus cum rationibus tollit ex terra umores, |
| <pb ed="1567" pagenum="252"/> | <pb xlink:href="048/01/251.jpg" ed="1567" pagenum="252"/> |
| licet ex balineis exemplum capere. | licet ex balineis exemplum capere. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <subchap1 id="N11FE3"> | <subchap1 id="N11FE3"> |
| <subchap2 id="N11FE4"> | <subchap2 id="N11FE4"> |
| <p id="N11FE5" type="main"> | <p id="N11FE5" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="253"/> | <pb xlink:href="048/01/252.jpg" ed="1567" pagenum="253"/> |
| <s id="N11FE9"> | <s id="N11FE9"> |
| Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, ex quibus | Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, ex quibus |
| profluit aqua sapore optimo, quae in potione ita est suavis, uti nec fontalis ab Camenis nec Marcia saliens desideretur. </s> | profluit aqua sapore optimo, quae in potione ita est suavis, uti nec fontalis ab Camenis nec Marcia saliens desideretur. </s> |
| |
| <s id="N12019"> | <s id="N12019"> |
| Est autem aquae frigidae genus nitrosum, uti Pinnae Vestinae, Cutiliis aliisque locis similibus, quae potionibus depurgat per | Est autem aquae frigidae genus nitrosum, uti Pinnae Vestinae, Cutiliis aliisque locis similibus, quae potionibus depurgat per |
| alvumque transeundo etiam strumarum minuit tumores. </s> | alvumque transeundo etiam strumarum minuit tumores. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="254"/> | <pb xlink:href="048/01/253.jpg" ed="1567" pagenum="254"/> |
| <s id="N1201C">ubi vero aurum, argentum, ferrum, aes, plumbum reliquaeque res earum similes fodiuntur, fontes inveniuntur copiosi, | <s id="N1201C">ubi vero aurum, argentum, ferrum, aes, plumbum reliquaeque res earum similes fodiuntur, fontes inveniuntur copiosi, |
| sed hi maxime sunt vitiosi. </s> | sed hi maxime sunt vitiosi. </s> |
| <s id="N1201F">habent enim, uti aquae calidae | <s id="N1201F">habent enim, uti aquae calidae |
| |
| <s id="N12066">etiamque | <s id="N12066">etiamque |
| est in Cappadocia in itinere, quod est inter Mazaca et | est in Cappadocia in itinere, quod est inter Mazaca et |
| Tyana, lacus amplus, in quem lacum pars sive harun­ | Tyana, lacus amplus, in quem lacum pars sive harun­ |
| <pb ed="1567" pagenum="255"/> | <pb xlink:href="048/01/254.jpg" ed="1567" pagenum="255"/> |
| dinis | dinis |
| sive alii generis si demissa fuerit et postero die exempta, | sive alii generis si demissa fuerit et postero die exempta, |
| ea pars, quae fuerit exempta, invenietur lapidea, quae | ea pars, quae fuerit exempta, invenietur lapidea, quae |
| |
| <s id="N120A1">has autem varietates terrae umoris | <s id="N120A1">has autem varietates terrae umoris |
| qualitatis regionibus et locis inclinatio mundi et solis impetus propius aut longius cursum faciendo tales efficit. </s> | qualitatis regionibus et locis inclinatio mundi et solis impetus propius aut longius cursum faciendo tales efficit. </s> |
| <s id="N120A4">nec solum in his rebus, sed etiam in pecoribus et armentis | <s id="N120A4">nec solum in his rebus, sed etiam in pecoribus et armentis |
| <pb ed="1567" pagenum="256"/> | <pb xlink:href="048/01/255.jpg" ed="1567" pagenum="256"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="257"/> | <pb xlink:href="048/01/256.jpg" ed="1567" pagenum="257"/> |
| haec non ita similiter efficerentur, nisi proprietates singularum terrarum <umorum> in regionibus ad solis potestatem temperarentur. | haec non ita similiter efficerentur, nisi proprietates singularum terrarum <umorum> in regionibus ad solis potestatem temperarentur. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| aeneum nec ferreum vas potest sustinere, sed dissilit et | aeneum nec ferreum vas potest sustinere, sed dissilit et |
| dissipatur. </s> | dissipatur. </s> |
| <s id="N120D4">con­ | <s id="N120D4">con­ |
| <pb ed="1567" pagenum="258"/> | <pb xlink:href="048/01/257.jpg" ed="1567" pagenum="258"/> |
| servare autem eam et continere nihil aliud | servare autem eam et continere nihil aliud |
| potest nisi mulina ungula, qua etiam memoratur ab Antipatro in provinciam, ubi erat Alexander, per Iollam filium perlata esse et ab eo ea aqua regem esse necatum. | potest nisi mulina ungula, qua etiam memoratur ab Antipatro in provinciam, ubi erat Alexander, per Iollam filium perlata esse et ab eo ea aqua regem esse necatum. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12168"> | <subchap2 id="N12168"> |
| <p id="N12169" type="main"> | <p id="N12169" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="259"/> | <pb xlink:href="048/01/258.jpg" ed="1567" pagenum="259"/> |
| <s id="N1216B"> | <s id="N1216B"> |
| Item est in insula Cia fons, e quo qui inprudentes biberint, | Item est in insula Cia fons, e quo qui inprudentes biberint, |
| fiunt insipientes, et ibi est epigramma insculptum ea | fiunt insipientes, et ibi est epigramma insculptum ea |
| |
| <subchap1 id="N12205"> | <subchap1 id="N12205"> |
| <subchap2 id="N12206"> | <subchap2 id="N12206"> |
| <p id="N12207" type="main"> | <p id="N12207" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="260"/> | <pb xlink:href="048/01/259.jpg" ed="1567" pagenum="260"/> |
| <s id="N12209"> | <s id="N12209"> |
| Expertiones autem et probationes eorum sic sunt providendae. </s> | Expertiones autem et probationes eorum sic sunt providendae. </s> |
| <s id="N1220C">si erunt profluentes et aperti, antequam duci | <s id="N1220C">si erunt profluentes et aperti, antequam duci |
| |
| <subchap1 id="N12251"> | <subchap1 id="N12251"> |
| <subchap2 id="N12252"> | <subchap2 id="N12252"> |
| <p id="N12253" type="main"> | <p id="N12253" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="261"/> | <pb xlink:href="048/01/260.jpg" ed="1567" pagenum="261"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="262"/> | <pb xlink:href="048/01/261.jpg" ed="1567" pagenum="262"/> |
| <s id="N12255"> | <s id="N12255"> |
| Ductus autem aquae fiunt generibus tribus: rivis per | Ductus autem aquae fiunt generibus tribus: rivis per |
| canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. </s> | canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. </s> |
| |
| Ita in medio ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in | Ita in medio ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in |
| balneas †vectigal quotannis populo praestent, ex quibus | balneas †vectigal quotannis populo praestent, ex quibus |
| tertio in domus privatas, ne desit in publico, | tertio in domus privatas, ne desit in publico, |
| <pb ed="1567" pagenum="263"/> | <pb xlink:href="048/01/262.jpg" ed="1567" pagenum="263"/> |
| non enim | non enim |
| poterint avertere, cum habuerint a capitibus proprias ductiones. </s> | poterint avertere, cum habuerint a capitibus proprias ductiones. </s> |
| <s id="N1226A">haec autem quare divisa constituerim, hae sunt | <s id="N1226A">haec autem quare divisa constituerim, hae sunt |
| |
| pondo <emph type="smallcaps"/>DCCCCLX<emph.end type="italics"/>; si quinquagenariae, pondo <emph type="smallcaps"/>DC<emph.end type="italics"/>; quadragenariae pondo <emph type="smallcaps"/>CCCCLXXX<emph.end type="italics"/>; tricenariae pondo <emph type="smallcaps"/>CLX<emph.end type="italics"/>; vicenariae | pondo <emph type="smallcaps"/>DCCCCLX<emph.end type="italics"/>; si quinquagenariae, pondo <emph type="smallcaps"/>DC<emph.end type="italics"/>; quadragenariae pondo <emph type="smallcaps"/>CCCCLXXX<emph.end type="italics"/>; tricenariae pondo <emph type="smallcaps"/>CLX<emph.end type="italics"/>; vicenariae |
| pondo <emph type="smallcaps"/>CCXL<emph.end type="italics"/>; quinûm denûm pondo <emph type="smallcaps"/>CLXXX<emph.end type="italics"/>; denûm pondo | pondo <emph type="smallcaps"/>CCXL<emph.end type="italics"/>; quinûm denûm pondo <emph type="smallcaps"/>CLXXX<emph.end type="italics"/>; denûm pondo |
| <emph type="smallcaps"/>CXX<emph.end type="italics"/>; octonûm pondo <emph type="smallcaps"/>C<emph.end type="italics"/>; quinariae pondo <emph type="smallcaps"/>LX<emph.end type="italics"/>. | <emph type="smallcaps"/>CXX<emph.end type="italics"/>; octonûm pondo <emph type="smallcaps"/>C<emph.end type="italics"/>; quinariae pondo <emph type="smallcaps"/>LX<emph.end type="italics"/>. |
| <pb ed="1567" pagenum="264"/> | <pb xlink:href="048/01/263.jpg" ed="1567" pagenum="264"/> |
| e latitudine | e latitudine |
| autem lamnarum, quot digitos habuerint, antequam in | autem lamnarum, quot digitos habuerint, antequam in |
| rotundationem flectantur, magnitudinum ita nomina concipiunt fistulae. </s> | rotundationem flectantur, magnitudinum ita nomina concipiunt fistulae. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12308"> | <subchap2 id="N12308"> |
| <p id="N12309" type="main"> | <p id="N12309" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="265"/> | <pb xlink:href="048/01/264.jpg" ed="1567" pagenum="265"/> |
| <s id="N1230B"> | <s id="N1230B"> |
| habent autem tubulorum ductiones ea commoda. </s> | habent autem tubulorum ductiones ea commoda. </s> |
| <s id="N1230E">primum in opere quod si quod vitium factum fuerit, quilibet id potest reficere. </s> | <s id="N1230E">primum in opere quod si quod vitium factum fuerit, quilibet id potest reficere. </s> |
| |
| <chap id="N12369"> | <chap id="N12369"> |
| <!-- 9,t,1,1 --> | <!-- 9,t,1,1 --> |
| <p id="N1236B" type="head"> | <p id="N1236B" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="266"/> | <pb xlink:href="048/01/265.jpg" ed="1567" pagenum="266"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="267"/> | <pb xlink:href="048/01/266.jpg" ed="1567" pagenum="267"/> |
| <s id="N1236D">LIBER NONUS</s> | <s id="N1236D">LIBER NONUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N12370"> | <subchap1 id="N12370"> |
| |
| <s id="N12399"> | <s id="N12399"> |
| Et primum Platonis e multis ratiocinationibus utilissimis unam, quemadmodum | Et primum Platonis e multis ratiocinationibus utilissimis unam, quemadmodum |
| ab eo explicata sit, ponam. </s> | ab eo explicata sit, ponam. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="268"/> | <pb xlink:href="048/01/267.jpg" ed="1567" pagenum="268"/> |
| <s id="N1239C">locus aut ager paribus lateribus si erit quadratus eumque oportuerit duplicare, quod | <s id="N1239C">locus aut ager paribus lateribus si erit quadratus eumque oportuerit duplicare, quod |
| opus fuerit genere numeri, quod multiplicationibus non | opus fuerit genere numeri, quod multiplicationibus non |
| invenitur, eo descriptionibus linearum emendatius reperitur. </s> | invenitur, eo descriptionibus linearum emendatius reperitur. </s> |
| |
| <s id="N12425"> | <s id="N12425"> |
| Ita quantum areae pedum numerum duo quadrata | Ita quantum areae pedum numerum duo quadrata |
| ex | ex |
| <pb ed="1567" pagenum="269"/> | <pb xlink:href="048/01/268.jpg" ed="1567" pagenum="269"/> |
| tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, | tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, |
| aeque tantum numerum reddit id unum ex quinque descriptum. </s> | aeque tantum numerum reddit id unum ex quinque descriptum. </s> |
| <s id="N12428">id Pythagoras cum invenisset, non dubitans a | <s id="N12428">id Pythagoras cum invenisset, non dubitans a |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1243A"> | <subchap2 id="N1243A"> |
| <p id="N1243B" type="main"> | <p id="N1243B" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="270"/> | <pb xlink:href="048/01/269.jpg" ed="1567" pagenum="270"/> |
| <s id="N1243D"> | <s id="N1243D"> |
| Archimedis vero cum multa miranda inventa et varia | Archimedis vero cum multa miranda inventa et varia |
| fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id, quod exponam, videtur esse expressum. </s> | fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id, quod exponam, videtur esse expressum. </s> |
| |
| auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam | auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam |
| fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam | fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam |
| et au­ | et au­ |
| <pb ed="1567" pagenum="271"/> | <pb xlink:href="048/01/270.jpg" ed="1567" pagenum="271"/> |
| rum ad sacomam adpendit redemptori. </s> | rum ad sacomam adpendit redemptori. </s> |
| <s id="N12443">is ad tempus | <s id="N12443">is ad tempus |
| opus manu factum subtiliter regi adprobavit et ad sacomam pondus coronae visus est praestitisse. | opus manu factum subtiliter regi adprobavit et ad sacomam pondus coronae visus est praestitisse. |
| |
| <s id="N12482"> | <s id="N12482"> |
| Itaque Archytas cylindrorum descriptionibus, Eratosthenes organica mesolabi ratione idem | Itaque Archytas cylindrorum descriptionibus, Eratosthenes organica mesolabi ratione idem |
| explicaverunt. </s> | explicaverunt. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="272"/> | <pb xlink:href="048/01/271.jpg" ed="1567" pagenum="272"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="273"/> | <pb xlink:href="048/01/272.jpg" ed="1567" pagenum="273"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="274"/> | <pb xlink:href="048/01/273.jpg" ed="1567" pagenum="274"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="275"/> | <pb xlink:href="048/01/274.jpg" ed="1567" pagenum="275"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="276"/> | <pb xlink:href="048/01/275.jpg" ed="1567" pagenum="276"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="277"/> | <pb xlink:href="048/01/276.jpg" ed="1567" pagenum="277"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="278"/> | <pb xlink:href="048/01/277.jpg" ed="1567" pagenum="278"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="279"/> | <pb xlink:href="048/01/278.jpg" ed="1567" pagenum="279"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="280"/> | <pb xlink:href="048/01/279.jpg" ed="1567" pagenum="280"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="281"/> | <pb xlink:href="048/01/280.jpg" ed="1567" pagenum="281"/> |
| <s id="N12485">cum haec sint tam magnis doctrinarum iucunditatibus animadversa et cogamur naturaliter inventionibus singularum rerum considerantes effectus moveri, | <s id="N12485">cum haec sint tam magnis doctrinarum iucunditatibus animadversa et cogamur naturaliter inventionibus singularum rerum considerantes effectus moveri, |
| multas res attendens admiror etiam Democriti de rerum | multas res attendens admiror etiam Democriti de rerum |
| natura volumina et eius commentarium, quod inscribitur | natura volumina et eius commentarium, quod inscribitur |
| |
| <subchap1 id="N124AC"> | <subchap1 id="N124AC"> |
| <subchap2 id="N124AD"> | <subchap2 id="N124AD"> |
| <p id="N124AE" type="main"> | <p id="N124AE" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="282"/> | <pb xlink:href="048/01/281.jpg" ed="1567" pagenum="282"/> |
| <s id="N124B0"> | <s id="N124B0"> |
| Ea autem sunt divina mente comparata habentque | Ea autem sunt divina mente comparata habentque |
| admirationem magnam considerantibus, quod umbra gnomonis aequinoctialis alia magnitudine est Athenis, alia | admirationem magnam considerantibus, quod umbra gnomonis aequinoctialis alia magnitudine est Athenis, alia |
| |
| <s id="N124C0"> | <s id="N124C0"> |
| Mundus autem est omnium naturae rerum conceptio summa caelumque sideribus et stellarum cursibus conformatum. </s> | Mundus autem est omnium naturae rerum conceptio summa caelumque sideribus et stellarum cursibus conformatum. </s> |
| <s id="N124C3">id volvitur continenter circum terram atque mare per axis cardines extremos. </s> | <s id="N124C3">id volvitur continenter circum terram atque mare per axis cardines extremos. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="283"/> | <pb xlink:href="048/01/282.jpg" ed="1567" pagenum="283"/> |
| <s id="N124C6">namque in his | <s id="N124C6">namque in his |
| locis naturalis potestas ita architectata est conlocavitque | locis naturalis potestas ita architectata est conlocavitque |
| cardines tamquam centra, unum a terra inmani <spatio> | cardines tamquam centra, unum a terra inmani <spatio> |
| |
| <s id="N124DE">eorum species stellis | <s id="N124DE">eorum species stellis |
| dispositis <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/> partibus peraequatis exprimit depictam ab | dispositis <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/> partibus peraequatis exprimit depictam ab |
| natura figurationem. </s> | natura figurationem. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="284"/> | <pb xlink:href="048/01/283.jpg" ed="1567" pagenum="284"/> |
| <s id="N124E7">itaque lucentia cum mundo reliquisque sideribus ornatu circum terram mareque pervolantia cursus perficiunt ad caeli rotunditatem. | <s id="N124E7">itaque lucentia cum mundo reliquisque sideribus ornatu circum terram mareque pervolantia cursus perficiunt ad caeli rotunditatem. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| per ea signa contrario cursu luna, stella Mercurii, Veneris, | per ea signa contrario cursu luna, stella Mercurii, Veneris, |
| ipse sol itemque Martis et Iovis et Saturni ut per graduum | ipse sol itemque Martis et Iovis et Saturni ut per graduum |
| ascensionem percurrentes alius alia circumitionis magnitudine ab occidente ad orientem in mundo pervagantur. </s> | ascensionem percurrentes alius alia circumitionis magnitudine ab occidente ad orientem in mundo pervagantur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="285"/> | <pb xlink:href="048/01/284.jpg" ed="1567" pagenum="285"/> |
| <s id="N12505">luna die octavo et vicesimo et amplius circiter hora caeli | <s id="N12505">luna die octavo et vicesimo et amplius circiter hora caeli |
| circumitionem percurrens, ex quo signo coeperit ire, ad id signum revertendo perficit lunarem mensem. | circumitionem percurrens, ex quo signo coeperit ire, ad id signum revertendo perficit lunarem mensem. |
| </s> | </s> |
| |
| <s id="N1251A">ex eo, quem circulum | <s id="N1251A">ex eo, quem circulum |
| luna terdecies in <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/> mensibus percurrit, eum sol eisdem | luna terdecies in <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/> mensibus percurrit, eum sol eisdem |
| mensibus semel permetitur. </s> | mensibus semel permetitur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="286"/> | <pb xlink:href="048/01/285.jpg" ed="1567" pagenum="286"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="287"/> | <pb xlink:href="048/01/286.jpg" ed="1567" pagenum="287"/> |
| <s id="N12523">Mercurii autem et Veneris | <s id="N12523">Mercurii autem et Veneris |
| stellae circa solis radios uti per centrum eum itineribus | stellae circa solis radios uti per centrum eum itineribus |
| coronantes regressus retrorsus et retardationes faciunt, | coronantes regressus retrorsus et retardationes faciunt, |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N1254F"> | <subchap2 id="N1254F"> |
| <p id="N12550" type="main"> | <p id="N12550" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="288"/> | <pb xlink:href="048/01/287.jpg" ed="1567" pagenum="288"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="289"/> | <pb xlink:href="048/01/288.jpg" ed="1567" pagenum="289"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="290"/> | <pb xlink:href="048/01/289.jpg" ed="1567" pagenum="290"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="291"/> | <pb xlink:href="048/01/290.jpg" ed="1567" pagenum="291"/> |
| <s id="N12552"> | <s id="N12552"> |
| Martis vero circiter sexcentesimo octogensimo tertio siderum spatia pervagando pervenit eo, ex quo initium faciendo cursum fecerat ante, et in quibus signis celerius | Martis vero circiter sexcentesimo octogensimo tertio siderum spatia pervagando pervenit eo, ex quo initium faciendo cursum fecerat ante, et in quibus signis celerius |
| percurrit, cum stationem fecit, explet dierum numeri rationem. </s> | percurrit, cum stationem fecit, explet dierum numeri rationem. </s> |
| |
| tum non progrediuntur, sed regressus facientes morantur, | tum non progrediuntur, sed regressus facientes morantur, |
| doneque [cum idem] sol de eo trigono in aliud signum | doneque [cum idem] sol de eo trigono in aliud signum |
| transitionem fecerit. </s> | transitionem fecerit. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="292(291)"/> | <pb xlink:href="048/01/291.jpg" ed="1567" pagenum="292(291)"/> |
| <s id="N1257F">id autem nonnullis sic fieri placet, | <s id="N1257F">id autem nonnullis sic fieri placet, |
| quod aiunt solem, cum longius absit abstantia quadam, non | quod aiunt solem, cum longius absit abstantia quadam, non |
| lucidis itineribus errantia per ea sidera obscuritatis morationibus inpedire. </s> | lucidis itineribus errantia per ea sidera obscuritatis morationibus inpedire. </s> |
| |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N125BD" type="main"> | <p id="N125BD" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="293"/> | <pb xlink:href="048/01/292.jpg" ed="1567" pagenum="293"/> |
| <s id="N125BF"> | <s id="N125BF"> |
| Iovis autem inter Martis et Saturni circinationem currens maiorem quam Mars, minorem quam Saturnus pervolat cursum. </s> | Iovis autem inter Martis et Saturni circinationem currens maiorem quam Mars, minorem quam Saturnus pervolat cursum. </s> |
| <s id="N125C2">item reliquae stellae, quo maiore absunt | <s id="N125C2">item reliquae stellae, quo maiore absunt |
| |
| <p id="N125F8" type="main"> | <p id="N125F8" type="main"> |
| <s id="N125FA"> | <s id="N125FA"> |
| Cum | Cum |
| <pb ed="1567" pagenum="294"/> | <pb xlink:href="048/01/293.jpg" ed="1567" pagenum="294"/> |
| praeteriens vadat ad orientis caeli partes, relaxari ab impetu solis extremamque eius partem candentiae oppido quam tenui linea | praeteriens vadat ad orientis caeli partes, relaxari ab impetu solis extremamque eius partem candentiae oppido quam tenui linea |
| ad terram mittere splendorem, et ita ex eo eam secundam | ad terram mittere splendorem, et ita ex eo eam secundam |
| vocari. </s> | vocari. </s> |
| |
| longitudine diei spatium. </s> | longitudine diei spatium. </s> |
| <s id="N12671">ab aquario cum ingressus est | <s id="N12671">ab aquario cum ingressus est |
| in pisces | in pisces |
| <pb ed="1567" pagenum="295"/> | <pb xlink:href="048/01/294.jpg" ed="1567" pagenum="295"/> |
| favonio flante, scorpionis comparat aequalem | favonio flante, scorpionis comparat aequalem |
| cursum. </s> | cursum. </s> |
| <s id="N12674">ita sol ea signa circum pervagando certis temporibus auget aut minuit dierum et horarum spatia. | <s id="N12674">ita sol ea signa circum pervagando certis temporibus auget aut minuit dierum et horarum spatia. |
| |
| <subchap1 id="N1267E"> | <subchap1 id="N1267E"> |
| <subchap2 id="N1267F"> | <subchap2 id="N1267F"> |
| <p id="N12680" type="main"> | <p id="N12680" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="296"/> | <pb xlink:href="048/01/295.jpg" ed="1567" pagenum="296"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="297"/> | <pb xlink:href="048/01/296.jpg" ed="1567" pagenum="297"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="298"/> | <pb xlink:href="048/01/297.jpg" ed="1567" pagenum="298"/> |
| <s id="N12682"> | <s id="N12682"> |
| Namque septentrio, quem Graeci nominant <foreign lang="greek">a)/rkton</foreign> sive <foreign lang="greek">e(li/khn</foreign>, habet post se | Namque septentrio, quem Graeci nominant <foreign lang="greek">a)/rkton</foreign> sive <foreign lang="greek">e(li/khn</foreign>, habet post se |
| conlocatum custodem. </s> | conlocatum custodem. </s> |
| |
| est, aurigae pedis una tenet partem stella—et adplicantur | est, aurigae pedis una tenet partem stella—et adplicantur |
| aurigae manui haedi, capra laevo umero. </s> | aurigae manui haedi, capra laevo umero. </s> |
| <s id="N1269D"> | <s id="N1269D"> |
| <pb ed="1567" pagenum="299"/> | <pb xlink:href="048/01/298.jpg" ed="1567" pagenum="299"/> |
| tauri quidem et | tauri quidem et |
| arietis insuper Perseus—dexterioribus subter currentis | arietis insuper Perseus—dexterioribus subter currentis |
| basem vergiliis, at sinisterioribus caput arietis—et manu | basem vergiliis, at sinisterioribus caput arietis—et manu |
| |
| <s id="N126F2">ima | <s id="N126F2">ima |
| vero circum cynosurae caput iniecta est flexu porrectaque | vero circum cynosurae caput iniecta est flexu porrectaque |
| proxime eius pedes. </s> | proxime eius pedes. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="300"/> | <pb xlink:href="048/01/299.jpg" ed="1567" pagenum="300"/> |
| <s id="N126F5">haec autem intorta replicataque se | <s id="N126F5">haec autem intorta replicataque se |
| attollens reflectitur a capite minoris ad maiorem, circa | attollens reflectitur a capite minoris ad maiorem, circa |
| rostrum et capitis tempus dextrum <gap/> item supra | rostrum et capitis tempus dextrum <gap/> item supra |
| |
| partes proximae sunt librae et scorpioni. </s> | partes proximae sunt librae et scorpioni. </s> |
| <s id="N12712">tenet in manibus | <s id="N12712">tenet in manibus |
| simulacrum, id quod bestiam astrorum periti nominaverunt. </s> | simulacrum, id quod bestiam astrorum periti nominaverunt. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="301"/> | <pb xlink:href="048/01/300.jpg" ed="1567" pagenum="301"/> |
| <s id="N12715">virginem et leonem et cancrum anguis porrigens agmen | <s id="N12715">virginem et leonem et cancrum anguis porrigens agmen |
| stellarum intortus succingit, regione cancri erigens rostrum, | stellarum intortus succingit, regione cancri erigens rostrum, |
| ad leonem medioque corpore sustinens craterem ad manumque virginis caudam subiciens. </s> | ad leonem medioque corpore sustinens craterem ad manumque virginis caudam subiciens. </s> |
| |
| et futura ex ratiocinationibus astrorum explicare. </s> | et futura ex ratiocinationibus astrorum explicare. </s> |
| <s id="N1276D">eorum | <s id="N1276D">eorum |
| autem inventiones reliquerunt inque <ea re> sollertia acuminibusque fuerunt | autem inventiones reliquerunt inque <ea re> sollertia acuminibusque fuerunt |
| <pb ed="1567" pagenum="302"/> | <pb xlink:href="048/01/301.jpg" ed="1567" pagenum="302"/> |
| magnis, qui ab ipsa natione Chaldaeorum | magnis, qui ab ipsa natione Chaldaeorum |
| profluxerunt. </s> | profluxerunt. </s> |
| <s id="N12770">primusque Berosus in insula et civitate Coo | <s id="N12770">primusque Berosus in insula et civitate Coo |
| |
| <p id="N12784" type="main"> | <p id="N12784" type="main"> |
| <s id="N12788"> | <s id="N12788"> |
| Nobis autem ab his separandae sunt rationes et explicandae menstruae dierum brevitates itemque dilatationes. </s> | Nobis autem ab his separandae sunt rationes et explicandae menstruae dierum brevitates itemque dilatationes. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="303"/> | <pb xlink:href="048/01/302.jpg" ed="1567" pagenum="303"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="304"/> | <pb xlink:href="048/01/303.jpg" ed="1567" pagenum="304"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="305"/> | <pb xlink:href="048/01/304.jpg" ed="1567" pagenum="305"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="306"/> | <pb xlink:href="048/01/305.jpg" ed="1567" pagenum="306"/> |
| <s id="N1278B">namque sol aequinoctiali tempore ariete libraque versando, quas e gnomone partes habet novem, eas umbrae | <s id="N1278B">namque sol aequinoctiali tempore ariete libraque versando, quas e gnomone partes habet novem, eas umbrae |
| facit <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/> in declinatione caeli, quae est Romae. </s> | facit <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/> in declinatione caeli, quae est Romae. </s> |
| <s id="N12794">itemque | <s id="N12794">itemque |
| |
| haec autem erit gnomonis aequinoctialis umbra. </s> | haec autem erit gnomonis aequinoctialis umbra. </s> |
| <s id="N127DA">et ab eo | <s id="N127DA">et ab eo |
| signo et littera <emph type="smallcaps"/>C<emph.end type="italics"/> per centrum, ubi est littera <emph type="smallcaps"/>A<emph.end type="italics"/>, linea perducatur, ubi erit solis aequinoctialis radius. </s> | signo et littera <emph type="smallcaps"/>C<emph.end type="italics"/> per centrum, ubi est littera <emph type="smallcaps"/>A<emph.end type="italics"/>, linea perducatur, ubi erit solis aequinoctialis radius. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="307"/> | <pb xlink:href="048/01/306.jpg" ed="1567" pagenum="307"/> |
| <s id="N127E9">tunc a centro | <s id="N127E9">tunc a centro |
| diducto circino ad lineam planitiae aequilatatio signetur, | diducto circino ad lineam planitiae aequilatatio signetur, |
| ubi erit littera <emph type="smallcaps"/>E<emph.end type="italics"/> sinisteriore parte et <emph type="smallcaps"/>D<emph.end type="italics"/> ulteriore in extremis lineae circinationis. </s> | ubi erit littera <emph type="smallcaps"/>E<emph.end type="italics"/> sinisteriore parte et <emph type="smallcaps"/>D<emph.end type="italics"/> ulteriore in extremis lineae circinationis. </s> |
| |
| <s id="N12870"> | <s id="N12870"> |
| Tunc perducendae sunt <foreign lang="greek">diame/trw</foreign> ab <emph type="smallcaps"/>G<emph.end type="italics"/> ad <emph type="smallcaps"/>L<emph.end type="italics"/> et ab <emph type="smallcaps"/>H<emph.end type="italics"/> <ad | Tunc perducendae sunt <foreign lang="greek">diame/trw</foreign> ab <emph type="smallcaps"/>G<emph.end type="italics"/> ad <emph type="smallcaps"/>L<emph.end type="italics"/> et ab <emph type="smallcaps"/>H<emph.end type="italics"/> <ad |
| <emph type="smallcaps"/>M<emph.end type="italics"/>>. quae erit superior, partis erit aestivae, inferior hibernae. </s> | <emph type="smallcaps"/>M<emph.end type="italics"/>>. quae erit superior, partis erit aestivae, inferior hibernae. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="308"/> | <pb xlink:href="048/01/307.jpg" ed="1567" pagenum="308"/> |
| <s id="N1288F">eaeque <foreign lang="greek">diame/trw</foreign> sunt aeque mediae dividendae, | <s id="N1288F">eaeque <foreign lang="greek">diame/trw</foreign> sunt aeque mediae dividendae, |
| ubi erunt litterae <emph type="smallcaps"/>O<emph.end type="italics"/> et <emph type="smallcaps"/>P<emph.end type="italics"/>, ibique centra signanda. </s> | ubi erunt litterae <emph type="smallcaps"/>O<emph.end type="italics"/> et <emph type="smallcaps"/>P<emph.end type="italics"/>, ibique centra signanda. </s> |
| <s id="N128A2">et per | <s id="N128A2">et per |
| |
| <subchap1 id="N12911"> | <subchap1 id="N12911"> |
| <subchap2 id="N12912"> | <subchap2 id="N12912"> |
| <p id="N12913" type="main"> | <p id="N12913" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="309"/> | <pb xlink:href="048/01/308.jpg" ed="1567" pagenum="309"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="310"/> | <pb xlink:href="048/01/309.jpg" ed="1567" pagenum="310"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="311"/> | <pb xlink:href="048/01/310.jpg" ed="1567" pagenum="311"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="312"/> | <pb xlink:href="048/01/311.jpg" ed="1567" pagenum="312"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="313"/> | <pb xlink:href="048/01/312.jpg" ed="1567" pagenum="313"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="314"/> | <pb xlink:href="048/01/313.jpg" ed="1567" pagenum="314"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="315"/> | <pb xlink:href="048/01/314.jpg" ed="1567" pagenum="315"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="316"/> | <pb xlink:href="048/01/315.jpg" ed="1567" pagenum="316"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="317"/> | <pb xlink:href="048/01/316.jpg" ed="1567" pagenum="317"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="318"/> | <pb xlink:href="048/01/317.jpg" ed="1567" pagenum="318"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="319"/> | <pb xlink:href="048/01/318.jpg" ed="1567" pagenum="319"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="320"/> | <pb xlink:href="048/01/319.jpg" ed="1567" pagenum="320"/> |
| <s id="N12915"> | <s id="N12915"> |
| Hemicyclium excavatum ex quadrato ad enclimaque | Hemicyclium excavatum ex quadrato ad enclimaque |
| succisum Berosus Chaldaeus dicitur invenisse; scaphen | succisum Berosus Chaldaeus dicitur invenisse; scaphen |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12926"> | <subchap2 id="N12926"> |
| <p id="N12927" type="main"> | <p id="N12927" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="321"/> | <pb xlink:href="048/01/320.jpg" ed="1567" pagenum="321"/> |
| <s id="N12929"> | <s id="N12929"> |
| Item sunt ex aqua conquisitae ab eisdem scriptoribus | Item sunt ex aqua conquisitae ab eisdem scriptoribus |
| horologiorum rationes, primumque a Ctesibio Alexandrino, qui et vim spiritus naturalis pneumaticasque res | horologiorum rationes, primumque a Ctesibio Alexandrino, qui et vim spiritus naturalis pneumaticasque res |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12979"> | <subchap2 id="N12979"> |
| <p id="N1297A" type="main"> | <p id="N1297A" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="322"/> | <pb xlink:href="048/01/321.jpg" ed="1567" pagenum="322"/> |
| <s id="N1297C"> | <s id="N1297C"> |
| Fiunt etiam alio genere horologia hiberna, quae anaphorica dicuntur perficiunturque rationibus his. </s> | Fiunt etiam alio genere horologia hiberna, quae anaphorica dicuntur perficiunturque rationibus his. </s> |
| <s id="N1297F">horae disponuntur ex virgulis aeneis ex analemmatos descriptione | <s id="N1297F">horae disponuntur ex virgulis aeneis ex analemmatos descriptione |
| |
| circulus [descriptioque ex <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/> caelestium signorum fit | circulus [descriptioque ex <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/> caelestium signorum fit |
| figurata], cuius ex centro deformatio <gap/> unum maius, | figurata], cuius ex centro deformatio <gap/> unum maius, |
| alterum minus. </s> | alterum minus. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="323"/> | <pb xlink:href="048/01/322.jpg" ed="1567" pagenum="323"/> |
| <s id="N1298D">posteriori autem parte tympano medio | <s id="N1298D">posteriori autem parte tympano medio |
| axis versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena | axis versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena |
| est involuta, ex qua pendet ex una parte phellos (sive | est involuta, ex qua pendet ex una parte phellos (sive |
| |
| <p id="N129A2" type="main"> | <p id="N129A2" type="main"> |
| <s id="N129A4"> | <s id="N129A4"> |
| Itaque quemadmodum sol per | Itaque quemadmodum sol per |
| <pb ed="1567" pagenum="324"/> | <pb xlink:href="048/01/323.jpg" ed="1567" pagenum="324"/> |
| siderum spatia vadens dilatat contrahitque dies et horas, | siderum spatia vadens dilatat contrahitque dies et horas, |
| sic bulla in horologiis ingrediens per puncta contra centri | sic bulla in horologiis ingrediens per puncta contra centri |
| tympani versationem, cotidie cum transfertur aliis temporibus per latiora, aliis per angustiora spatia, menstruis | tympani versationem, cotidie cum transfertur aliis temporibus per latiora, aliis per angustiora spatia, menstruis |
| |
| horas. </s> | horas. </s> |
| <s id="N129DE">ab ariete per tauri et geminorum spatia ad summa | <s id="N129DE">ab ariete per tauri et geminorum spatia ad summa |
| cancri puncta partis octa­ | cancri puncta partis octa­ |
| <pb ed="1567" pagenum="325"/> | <pb xlink:href="048/01/324.jpg" ed="1567" pagenum="325"/> |
| vae foramen se tympani versationibus peragens et in altitudinem eo rediens viribus extenuatur, et ita tardius fluendo dilatat morando spatia | vae foramen se tympani versationibus peragens et in altitudinem eo rediens viribus extenuatur, et ita tardius fluendo dilatat morando spatia |
| et efficit horas in cancri signo solstitiales. </s> | et efficit horas in cancri signo solstitiales. </s> |
| <s id="N129E1">a cancro cum | <s id="N129E1">a cancro cum |
| |
| <s id="N129E7"> | <s id="N129E7"> |
| Per scorpionis vero spatia et sagittarii proclivius deprimens se foramen rediensque circumactione ad capricorni partem <emph type="smallcaps"/>VII<emph.end type="italics"/>, restituit | Per scorpionis vero spatia et sagittarii proclivius deprimens se foramen rediensque circumactione ad capricorni partem <emph type="smallcaps"/>VII<emph.end type="italics"/>, restituit |
| celeritate salientis brumales horarum | celeritate salientis brumales horarum |
| <pb ed="1567" pagenum="326"/> | <pb xlink:href="048/01/325.jpg" ed="1567" pagenum="326"/> |
| brevitates. | brevitates. |
| </s> | </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <chap id="N129FB"> | <chap id="N129FB"> |
| <!-- 10,t,1,1 --> | <!-- 10,t,1,1 --> |
| <p id="N129FD" type="head"> | <p id="N129FD" type="head"> |
| <pb ed="1567" pagenum="327"/> | <pb xlink:href="048/01/326.jpg" ed="1567" pagenum="327"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="328"/> | <pb xlink:href="048/01/327.jpg" ed="1567" pagenum="328"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="329"/> | <pb xlink:href="048/01/328.jpg" ed="1567" pagenum="329"/> |
| <s id="N129FF">LIBER DECIMUS</s> | <s id="N129FF">LIBER DECIMUS</s> |
| </p> | </p> |
| <subchap1 id="N12A02"> | <subchap1 id="N12A02"> |
| |
| <subchap1 id="N12A41"> | <subchap1 id="N12A41"> |
| <subchap2 id="N12A42"> | <subchap2 id="N12A42"> |
| <p id="N12A43" type="main"> | <p id="N12A43" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="330"/> | <pb xlink:href="048/01/329.jpg" ed="1567" pagenum="330"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="331"/> | <pb xlink:href="048/01/330.jpg" ed="1567" pagenum="331"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="332"/> | <pb xlink:href="048/01/331.jpg" ed="1567" pagenum="332"/> |
| <s id="N12A45"> | <s id="N12A45"> |
| Machina est continens e materia coniunctio maximas | Machina est continens e materia coniunctio maximas |
| ad onerum motus habens virtutes. </s> | ad onerum motus habens virtutes. </s> |
| |
| <p id="N12A66" type="main"> | <p id="N12A66" type="main"> |
| <s id="N12A6A"> | <s id="N12A6A"> |
| tractorium vero, cum onera machinis pertrahuntur, ut ad altitudinem sublata conlocentur. </s> | tractorium vero, cum onera machinis pertrahuntur, ut ad altitudinem sublata conlocentur. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="333"/> | <pb xlink:href="048/01/332.jpg" ed="1567" pagenum="333"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="334"/> | <pb xlink:href="048/01/333.jpg" ed="1567" pagenum="334"/> |
| <s id="N12A6D">scansoria ratio non arte sed audacia gloriatur; ea catenationibus et transversariis et plexis conligationibus et erismatorum | <s id="N12A6D">scansoria ratio non arte sed audacia gloriatur; ea catenationibus et transversariis et plexis conligationibus et erismatorum |
| fulturis continentur. </s> | fulturis continentur. </s> |
| <s id="N12A70">quae autem spiritus potestate adsumit ingressus, elegantes artis subtilitatibus consequetur | <s id="N12A70">quae autem spiritus potestate adsumit ingressus, elegantes artis subtilitatibus consequetur |
| |
| <subchap1 id="N12AB7"> | <subchap1 id="N12AB7"> |
| <subchap2 id="N12AB8"> | <subchap2 id="N12AB8"> |
| <p id="N12AB9" type="main"> | <p id="N12AB9" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="335"/> | <pb xlink:href="048/01/334.jpg" ed="1567" pagenum="335"/> |
| <s id="N12ABB"> | <s id="N12ABB"> |
| Primumque instituemus de îs, quae | Primumque instituemus de îs, quae |
| aedibus sacris ad operumque publicorum perfectionem necessitate comparantur. </s> | aedibus sacris ad operumque publicorum perfectionem necessitate comparantur. </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12AEB"> | <subchap2 id="N12AEB"> |
| <p id="N12AEC" type="main"> | <p id="N12AEC" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="336"/> | <pb xlink:href="048/01/335.jpg" ed="1567" pagenum="336"/> |
| <s id="N12AEE"> | <s id="N12AEE"> |
| Haec autem ratio machinationis, quod per tres orbiculos | Haec autem ratio machinationis, quod per tres orbiculos |
| circumvolvitur, trispastos appellatur. </s> | circumvolvitur, trispastos appellatur. </s> |
| |
| machina, ibique religetur. </s> | machina, ibique religetur. </s> |
| <s id="N12B06">vectibus autem coacta <cum> | <s id="N12B06">vectibus autem coacta <cum> |
| sucula versabitur, eriget per se machinam sine periculo. </s> | sucula versabitur, eriget per se machinam sine periculo. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="337"/> | <pb xlink:href="048/01/336.jpg" ed="1567" pagenum="337"/> |
| <s id="N12B09">ita circa dispositis funibus et retinaculis in palis haerentibus ampliore modo machina conlocabitur. </s> | <s id="N12B09">ita circa dispositis funibus et retinaculis in palis haerentibus ampliore modo machina conlocabitur. </s> |
| <s id="N12B0C">trocleae et | <s id="N12B0C">trocleae et |
| ductarii funes, uti supra scriptum est, expediuntur. | ductarii funes, uti supra scriptum est, expediuntur. |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12B3C"> | <subchap2 id="N12B3C"> |
| <p id="N12B3D" type="main"> | <p id="N12B3D" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="338"/> | <pb xlink:href="048/01/337.jpg" ed="1567" pagenum="338"/> |
| <s id="N12B3F"> | <s id="N12B3F"> |
| Est autem aliud genus machinae satis artificiosum et | Est autem aliud genus machinae satis artificiosum et |
| ad usum celeritatis expeditum, sed in eo dare operam non | ad usum celeritatis expeditum, sed in eo dare operam non |
| |
| <p id="N12B55" type="main"> | <p id="N12B55" type="main"> |
| <s id="N12B57"> | <s id="N12B57"> |
| Cum descenderint ad imum, ex interiore parte et per secundos orbiculos traducuntur in extremum et referuntur in | Cum descenderint ad imum, ex interiore parte et per secundos orbiculos traducuntur in extremum et referuntur in |
| <pb ed="1567" pagenum="339"/> | <pb xlink:href="048/01/338.jpg" ed="1567" pagenum="339"/> |
| summum ad orbiculos secundos; traiecti redeunt ad imum et ab imo referuntur | summum ad orbiculos secundos; traiecti redeunt ad imum et ab imo referuntur |
| ad caput; traiecti per summos redeunt ad machinam imam. </s> | ad caput; traiecti per summos redeunt ad machinam imam. </s> |
| <s id="N12B5A">in radice autem machinae conlocatur tertia troclea; eam | <s id="N12B5A">in radice autem machinae conlocatur tertia troclea; eam |
| autem Graeci <foreign lang="greek">e)pa/gonta</foreign>, nostri artemonem appellant. </s> | autem Graeci <foreign lang="greek">e)pa/gonta</foreign>, nostri artemonem appellant. </s> |
| <s id="N12B61">ea | <s id="N12B61">ea |
| troclea religatur ad [trocleae] radicem habens | troclea religatur ad [trocleae] radicem habens |
| <pb ed="1567" pagenum="340"/> | <pb xlink:href="048/01/339.jpg" ed="1567" pagenum="340"/> |
| orbiculos | orbiculos |
| tres, per quos traiecti funes traduntur hominibus ad ducendum. </s> | tres, per quos traiecti funes traduntur hominibus ad ducendum. </s> |
| <s id="N12B64">ita tres ordines hominum ducentes sine ergata celeriter onus ad summum perducunt. | <s id="N12B64">ita tres ordines hominum ducentes sine ergata celeriter onus ad summum perducunt. |
| |
| <s id="N12BA3">haec autem | <s id="N12BA3">haec autem |
| basis erat longa pedes duodecim, lata pedes <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/>, alta | basis erat longa pedes duodecim, lata pedes <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/>, alta |
| pedes sex. </s> | pedes sex. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="341"/> | <pb xlink:href="048/01/340.jpg" ed="1567" pagenum="341"/> |
| <s id="N12BAC">quam Paconius gloria fretus non uti Metagenes | <s id="N12BAC">quam Paconius gloria fretus non uti Metagenes |
| adportavit, sed eadem ratione alio genere constituit machinam facere. | adportavit, sed eadem ratione alio genere constituit machinam facere. |
| </s> | </s> |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N12C09"> | <subchap2 id="N12C09"> |
| <p id="N12C0A" type="main"> | <p id="N12C0A" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="342"/> | <pb xlink:href="048/01/341.jpg" ed="1567" pagenum="342"/> |
| <s id="N12C0C"> | <s id="N12C0C"> |
| Id autem <eo facilius fit>, quo brevior | Id autem <eo facilius fit>, quo brevior |
| pars prior vectis ab ea pressione, quod est centrum, subit | pars prior vectis ab ea pressione, quod est centrum, subit |
| |
| <s id="N12C15">ita | <s id="N12C15">ita |
| non tam faciliter quam per oppressionem, sed adversus | non tam faciliter quam per oppressionem, sed adversus |
| nihilominus pondus oneris erit excitatum. </s> | nihilominus pondus oneris erit excitatum. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="343"/> | <pb xlink:href="048/01/342.jpg" ed="1567" pagenum="343"/> |
| <s id="N12C18">igitur si plus | <s id="N12C18">igitur si plus |
| lingula vectis supra hypomochlion posita sub onus subierit | lingula vectis supra hypomochlion posita sub onus subierit |
| et caput eius propius centrum pressiones habuerit, non | et caput eius propius centrum pressiones habuerit, non |
| |
| qui <foreign lang="greek">oi)/ac</foreign> a Graecis appellatur, una manu momento per | qui <foreign lang="greek">oi)/ac</foreign> a Graecis appellatur, una manu momento per |
| centrum ratione pressionibus aptis agitans, versat eam | centrum ratione pressionibus aptis agitans, versat eam |
| amplissimis et inmanibus mercis et penus ponderibus oneratam. </s> | amplissimis et inmanibus mercis et penus ponderibus oneratam. </s> |
| <pb ed="1567" pagenum="344"/> | <pb xlink:href="048/01/343.jpg" ed="1567" pagenum="344"/> |
| <s id="N12C30">eiusque vela cum sunt per altitudinem mediam | <s id="N12C30">eiusque vela cum sunt per altitudinem mediam |
| mali pendentia, non potest habere navis celerem cursum, | mali pendentia, non potest habere navis celerem cursum, |
| cum autem in summo cacumine antemnae subductae sunt, | cum autem in summo cacumine antemnae subductae sunt, |
| |
| Eadem ratione iumenta, cum | Eadem ratione iumenta, cum |
| iuga eorum subiugiis loris per medium temperantur, aequaliter trahunt onera. </s> | iuga eorum subiugiis loris per medium temperantur, aequaliter trahunt onera. </s> |
| <s id="N12C4E">cum autem inpares sunt eorum virtutes et unum plus valendo premit alterum, | <s id="N12C4E">cum autem inpares sunt eorum virtutes et unum plus valendo premit alterum, |
| <pb ed="1567" pagenum="345"/> | <pb xlink:href="048/01/344.jpg" ed="1567" pagenum="345"/> |
| loro traiecto fit una pars iugi longior, quae inbecilliori auxiliatur | loro traiecto fit una pars iugi longior, quae inbecilliori auxiliatur |
| iumento. </s> | iumento. </s> |
| <s id="N12C51">ita in phalangis et iugis cum in medio lora non | <s id="N12C51">ita in phalangis et iugis cum in medio lora non |
| |
| Cum autem altius extollendum erit, eadem ratio communicabitur sic. </s> | Cum autem altius extollendum erit, eadem ratio communicabitur sic. </s> |
| <s id="N12C8A">rota fiet circum axem | <s id="N12C8A">rota fiet circum axem |
| eadem magnitudine, ut ad al­ | eadem magnitudine, ut ad al­ |
| <pb ed="1567" pagenum="346"/> | <pb xlink:href="048/01/345.jpg" ed="1567" pagenum="346"/> |
| titudinem, quae opus fuerit, | titudinem, quae opus fuerit, |
| convenire possit. </s> | convenire possit. </s> |
| <s id="N12C8D">circum extremum latus rotae figentur | <s id="N12C8D">circum extremum latus rotae figentur |
| |
| <subchap1 id="N12D12"> | <subchap1 id="N12D12"> |
| <subchap2 id="N12D13"> | <subchap2 id="N12D13"> |
| <p id="N12D14" type="main"> | <p id="N12D14" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="347"/> | <pb xlink:href="048/01/346.jpg" ed="1567" pagenum="347"/> |
| <s id="N12D16"> | <s id="N12D16"> |
| Insequitur nunc de Ctesibica machina, quae in | Insequitur nunc de Ctesibica machina, quae in |
| altitudinem aquam educit, monstrare. </s> | altitudinem aquam educit, monstrare. </s> |
| |
| <subchap1 id="N12D45"> | <subchap1 id="N12D45"> |
| <subchap2 id="N12D46"> | <subchap2 id="N12D46"> |
| <p id="N12D47" type="main"> | <p id="N12D47" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="348"/> | <pb xlink:href="048/01/347.jpg" ed="1567" pagenum="348"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="349"/> | <pb xlink:href="048/01/348.jpg" ed="1567" pagenum="349"/> |
| <s id="N12D49"> | <s id="N12D49"> |
| De hydraulis autem, quas habeant ratiocinationes, quam | De hydraulis autem, quas habeant ratiocinationes, quam |
| brevissime proximeque attingere potero et scriptura consequi, non praetermittam. </s> | brevissime proximeque attingere potero et scriptura consequi, non praetermittam. </s> |
| |
| <p id="N12D99" type="main"> | <p id="N12D99" type="main"> |
| <s id="N12D9B"> | <s id="N12D9B"> |
| Itaque cum pinnae manibus tactae propellunt et reducunt continen­ | Itaque cum pinnae manibus tactae propellunt et reducunt continen­ |
| <pb ed="1567" pagenum="350"/> | <pb xlink:href="048/01/349.jpg" ed="1567" pagenum="350"/> |
| ter regulas alternis obturando | ter regulas alternis obturando |
| foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces. | foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces. |
| </s> | </s> |
| |
| <subchap1 id="N12DA6"> | <subchap1 id="N12DA6"> |
| <subchap2 id="N12DA7"> | <subchap2 id="N12DA7"> |
| <p id="N12DA8" type="main"> | <p id="N12DA8" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="351"/> | <pb xlink:href="048/01/350.jpg" ed="1567" pagenum="351"/> |
| <pb ed="1567" pagenum="352"/> | <pb xlink:href="048/01/351.jpg" ed="1567" pagenum="352"/> |
| <s id="N12DAA"> | <s id="N12DAA"> |
| Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non | Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non |
| inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua | inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua |
| |
| quotienscumque ad foramen perducet calculos, emittet | quotienscumque ad foramen perducet calculos, emittet |
| per canaliculum. </s> | per canaliculum. </s> |
| <s id="N12E23">ita et sonitu | <s id="N12E23">ita et sonitu |
| <pb ed="1567" pagenum="353"/> | <pb xlink:href="048/01/352.jpg" ed="1567" pagenum="353"/> |
| et numero indicabit miliaria | et numero indicabit miliaria |
| spatia navigationis. | spatia navigationis. |
| </s> | </s> |
| |
| quae vocantur, fiant crassitudine unius foraminis, latitudine | quae vocantur, fiant crassitudine unius foraminis, latitudine |
| unius et eius dodrantis, in extremis foraminis unius et | unius et eius dodrantis, in extremis foraminis unius et |
| eius <<emph type="smallcaps"/>S<emph.end type="italics"/>>. parastaticae dextra ac sinistra prae­ | eius <<emph type="smallcaps"/>S<emph.end type="italics"/>>. parastaticae dextra ac sinistra prae­ |
| <pb ed="1567" pagenum="354"/> | <pb xlink:href="048/01/353.jpg" ed="1567" pagenum="354"/> |
| ter cardines | ter cardines |
| altae foraminum <emph type="smallcaps"/>IIII<emph.end type="italics"/>, crassae foraminum† quinum; cardines foraminis dimidia. <a> parastatica ad foramen spatium foraminis<arrow.to.target n="note1"/>, a foramine ad medianam parastaticam | altae foraminum <emph type="smallcaps"/>IIII<emph.end type="italics"/>, crassae foraminum† quinum; cardines foraminis dimidia. <a> parastatica ad foramen spatium foraminis<arrow.to.target n="note1"/>, a foramine ad medianam parastaticam |
| item foraminis <arrow.to.target n="note2"/>. latitudo parastados mediae unius foraminis et eius <emph type="smallcaps"/><T>K<emph.end type="italics"/>, crassitudo foraminis unius. | item foraminis <arrow.to.target n="note2"/>. latitudo parastados mediae unius foraminis et eius <emph type="smallcaps"/><T>K<emph.end type="italics"/>, crassitudo foraminis unius. |
| |
| <subchap1 id="N1300B"> | <subchap1 id="N1300B"> |
| <subchap2 id="N1300C"> | <subchap2 id="N1300C"> |
| <p id="N1300D" type="main"> | <p id="N1300D" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="355"/> | <pb xlink:href="048/01/354.jpg" ed="1567" pagenum="355"/> |
| <s id="N1300F"> | <s id="N1300F"> |
| Catapultarum rationes, e quibus membris ex portionibus componantur, dixi. </s> | Catapultarum rationes, e quibus membris ex portionibus componantur, dixi. </s> |
| <s id="N13012">ballistarum autem rationes variae sunt et differentes unius effectus causa comparatae. </s> | <s id="N13012">ballistarum autem rationes variae sunt et differentes unius effectus causa comparatae. </s> |
| |
| <s id="N1302C"> | <s id="N1302C"> |
| Nam quae ballista duo pondo saxum mittere | Nam quae ballista duo pondo saxum mittere |
| debet, foramen | debet, foramen |
| <pb ed="1567" pagenum="356"/> | <pb xlink:href="048/01/355.jpg" ed="1567" pagenum="356"/> |
| erit in eius capitulo digitorum <emph type="smallcaps"/>V<emph.end type="italics"/>; si pondo | erit in eius capitulo digitorum <emph type="smallcaps"/>V<emph.end type="italics"/>; si pondo |
| <emph type="smallcaps"/>IIII<emph.end type="italics"/>, digitorum sex et <gap/> digitorum <emph type="smallcaps"/>VII<emph.end type="italics"/>; decem pondo | <emph type="smallcaps"/>IIII<emph.end type="italics"/>, digitorum sex et <gap/> digitorum <emph type="smallcaps"/>VII<emph.end type="italics"/>; decem pondo |
| digitorum <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/>; viginti pondo digitorum <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/>; <emph type="smallcaps"/>XL<emph.end type="italics"/> pondo | digitorum <emph type="smallcaps"/>VIII<emph.end type="italics"/>; viginti pondo digitorum <emph type="smallcaps"/>X<emph.end type="italics"/>; <emph type="smallcaps"/>XL<emph.end type="italics"/> pondo |
| |
| </subchap2> | </subchap2> |
| <subchap2 id="N130DB"> | <subchap2 id="N130DB"> |
| <p id="N130DC" type="main"> | <p id="N130DC" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="357"/> | <pb xlink:href="048/01/356.jpg" ed="1567" pagenum="357"/> |
| <s id="N130DE"> | <s id="N130DE"> |
| Cum ergo foraminis magnitudo fuerit instituta, describatur | Cum ergo foraminis magnitudo fuerit instituta, describatur |
| scutula, quae graece <foreign lang="greek">peri/trhtos</foreign> appellatur, cuius longitudo foraminum †vel, latitudo duo et sextae partis. </s> | scutula, quae graece <foreign lang="greek">peri/trhtos</foreign> appellatur, cuius longitudo foraminum †vel, latitudo duo et sextae partis. </s> |
| |
| <subchap1 id="N13294"> | <subchap1 id="N13294"> |
| <subchap2 id="N13295"> | <subchap2 id="N13295"> |
| <p id="N13296" type="main"> | <p id="N13296" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="358"/> | <pb xlink:href="048/01/357.jpg" ed="1567" pagenum="358"/> |
| <s id="N13298"> | <s id="N13298"> |
| Sumuntur tigna amplissima longitudine; supra | Sumuntur tigna amplissima longitudine; supra |
| figuntur chelonia, in quibus includuntur suculae. </s> | figuntur chelonia, in quibus includuntur suculae. </s> |
| |
| <p id="N13367" type="main"> | <p id="N13367" type="main"> |
| <s id="N13369"> | <s id="N13369"> |
| De corace nihil putavi scribendum, quod animadverterest eam ma­ | De corace nihil putavi scribendum, quod animadverterest eam ma­ |
| <pb ed="1567" pagenum="359"/> | <pb xlink:href="048/01/358.jpg" ed="1567" pagenum="359"/> |
| chinam | chinam |
| nullam habere virtutem. </s> | nullam habere virtutem. </s> |
| <s id="N1336C">de accessu, quae <foreign lang="greek">e)piba/qra</foreign> graece | <s id="N1336C">de accessu, quae <foreign lang="greek">e)piba/qra</foreign> graece |
| |
| <subchap1 id="N1337B"> | <subchap1 id="N1337B"> |
| <subchap2 id="N1337C"> | <subchap2 id="N1337C"> |
| <p id="N1337D" type="main"> | <p id="N1337D" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="360"/> | <pb xlink:href="048/01/359.jpg" ed="1567" pagenum="360"/> |
| <s id="N1337F"> | <s id="N1337F"> |
| Testudo, quae ad congestionem fossarum paratur (eaque | Testudo, quae ad congestionem fossarum paratur (eaque |
| etiam accessus ad murum potest habere), sic erit facienda. </s> | etiam accessus ad murum potest habere), sic erit facienda. </s> |
| |
| <p id="N1342E" type="main"> | <p id="N1342E" type="main"> |
| <s id="N13430"> | <s id="N13430"> |
| Eae in arbusculis, sive amaxo­ | Eae in arbusculis, sive amaxo­ |
| <pb ed="1567" pagenum="361"/> | <pb xlink:href="048/01/360.jpg" ed="1567" pagenum="361"/> |
| podes dicuntur, habuerant versationes. </s> | podes dicuntur, habuerant versationes. </s> |
| <s id="N13433">ita supra transtrorum planitiem, quae supra basim fuerat, | <s id="N13433">ita supra transtrorum planitiem, quae supra basim fuerat, |
| postes erant erecti pedes <emph type="smallcaps"/>XVIII<emph.end type="italics"/><arrow.to.target n="note33"/>, latitudine <emph type="smallcaps"/>S÷<emph.end type="italics"/>, crassitudine <emph type="smallcaps"/>FZ<emph.end type="italics"/>, distantes inter se <emph type="smallcaps"/>IS÷<emph.end type="italics"/>. supra eos trabes circumclusae continebant totam compactionem latae pede <emph type="smallcaps"/>I<emph.end type="italics"/><arrow.to.target n="note34"/>, crassae <emph type="smallcaps"/>S÷<emph.end type="italics"/>. supra eam capreoli extollebantur altitudine pedum <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/>; supra capreolos tignum conlocatum coniungebat capreolorum compactiones. </s> | postes erant erecti pedes <emph type="smallcaps"/>XVIII<emph.end type="italics"/><arrow.to.target n="note33"/>, latitudine <emph type="smallcaps"/>S÷<emph.end type="italics"/>, crassitudine <emph type="smallcaps"/>FZ<emph.end type="italics"/>, distantes inter se <emph type="smallcaps"/>IS÷<emph.end type="italics"/>. supra eos trabes circumclusae continebant totam compactionem latae pede <emph type="smallcaps"/>I<emph.end type="italics"/><arrow.to.target n="note34"/>, crassae <emph type="smallcaps"/>S÷<emph.end type="italics"/>. supra eam capreoli extollebantur altitudine pedum <emph type="smallcaps"/>XII<emph.end type="italics"/>; supra capreolos tignum conlocatum coniungebat capreolorum compactiones. </s> |
| |
| <subchap1 id="N1350A"> | <subchap1 id="N1350A"> |
| <subchap2 id="N1350B"> | <subchap2 id="N1350B"> |
| <p id="N1350C" type="main"> | <p id="N1350C" type="main"> |
| <pb ed="1567" pagenum="362"/> | <pb xlink:href="048/01/361.jpg" ed="1567" pagenum="362"/> |
| <s id="N1350E"> | <s id="N1350E"> |
| De scorpionibus et catapultis et ballistis etiamque testudinibus et turribus, quae maxime mihi videbantur idonea et a quibus essent inventa et quemadmodum fieri deberent, explicui. </s> | De scorpionibus et catapultis et ballistis etiamque testudinibus et turribus, quae maxime mihi videbantur idonea et a quibus essent inventa et quemadmodum fieri deberent, explicui. </s> |
| <s id="N13511">scalarum autem et carchesiorum et eorum, quorum rationes sunt inbecilliores, non necesse habui scribere. </s> | <s id="N13511">scalarum autem et carchesiorum et eorum, quorum rationes sunt inbecilliores, non necesse habui scribere. </s> |
| |
| Is primo negavit se facturum. </s> | Is primo negavit se facturum. </s> |
| <s id="N1357C">posteaquam ingenuae virgines | <s id="N1357C">posteaquam ingenuae virgines |
| et ephebi cum | et ephebi cum |
| <pb ed="1567" pagenum="363"/> | <pb xlink:href="048/01/362.jpg" ed="1567" pagenum="363"/> |
| sacerdotibus venerunt ad deprecandum, | sacerdotibus venerunt ad deprecandum, |
| tunc est pollicitus his legibus, uti, si eam machinam cepisset, sua esset. </s> | tunc est pollicitus his legibus, uti, si eam machinam cepisset, sua esset. </s> |
| <s id="N1357F">his ita constitutis, qua machina accessura | <s id="N1357F">his ita constitutis, qua machina accessura |