| version 1.7, 2005/10/19 09:58:05 |
version 1.8, 2005/10/19 12:14:07 |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="center"/>ACCESSIT<emph.end type="center"/></s></p> | <s><emph type="center"/>ACCESSIT<emph.end type="center"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Experimentum novum Magdeburgicum, quo vacuum alij &longs;ta­<lb/>bilire, alij evertere conan<gap/>r.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> | <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Experimentum novum Magdeburgicum, quo vacuum alij &longs;ta­<lb/>bilire, alij evertere conantur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="center"/>Sumptu Heredum JOANNIS GODEFRIDI Schôn wetteri,<emph.end type="center"/></s></p> | <s><emph type="center"/>Sumptu Heredum JOANNIS GODEFRIDI Schôn wetteri,<emph.end type="center"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s><emph type="italics"/>SCriptores quod attinet, qui de Hydraulicis, <expan abbr="Pnevmaticis-&qacute;ue">Pnevmaticis­<lb/>que</expan> quoquo modo &longs;crip&longs;erunt, & ad manus meas pervene­<lb/>runt, &longs;unt &longs;equentes, Alphabeti ordine.<emph.end type="italics"/> Archimedes, Atha­<lb/>na&longs;ius Kircherus, Augu&longs;tinus Ramellus, Benedictus Ca­<lb/>&longs;tellus, Daniel Lip&longs;torpius, Daniel Schvventerus, Evan­<lb/>geli&longs;ta Torricellus, Galilæus Galilæi, Ga&longs;par Ens, Ge­<lb/>orgius Agricola, Georgius Philippus Har&longs;torfferus, Ge­<lb/>orgius Valla, Hero Alexandrinus, Hieronymus Carda­<lb/>nus, Iacobus Be&longs;&longs;on, Ioannes Bapti&longs;ta Porta, Ioannes Ba­<lb/>pti&longs;ta Balianus, Ioannes Bapti&longs;ta Aleottus, Ioannes Iaco­<lb/>bus Weckerus, Ioannes Leurechon, Io&longs;ephus Ceredus, <lb/>Ioannes Branca, Marinus Ghetaldus, Marinus Mer&longs;en­<lb/>nus, Marius Bettinus, Nicolaus Cabæus, Petrus Herigo­<lb/>nius, Raphaël Magiottus, Robertus Valturius, Rober- | <s><emph type="italics"/>SCriptores quod attinet, qui de Hydraulicis, <expan abbr="Pnevmaticis-&qacute;ue">Pnevmaticis­<lb/>que</expan> quoquo modo &longs;crip&longs;erunt, & ad manus meas pervene­<lb/>runt, &longs;unt &longs;equentes, Alphabeti ordine.<emph.end type="italics"/> Archimedes, Atha­<lb/>na&longs;ius Kircherus, Augu&longs;tinus Ramellus, Benedictus Ca­<lb/>&longs;tellus, Daniel Lip&longs;torpius, Daniel Schvventerus, Evan­<lb/>geli&longs;ta Torricellus, Galilæus Galilæi, Ga&longs;par Ens, Ge­<lb/>orgius Agricola, Georgius Philippus Har&longs;torfferus, Ge­<lb/>orgius Valla, Hero Alexandrinus, Hieronymus Carda­<lb/>nus, Iacobus Be&longs;&longs;on, Ioannes Bapti&longs;ta Porta, Ioannes Ba­<lb/>pti&longs;ta Balianus, Ioannes Bapti&longs;ta Aleottus, Ioannes Iaco­<lb/>bus Weckerus, Ioannes Leurechon, Io&longs;ephus Ceredus, <lb/>Ioannes Branca, Marinus Ghetaldus, Marinus Mer&longs;en­<lb/>nus, Marius Bettinus, Nicolaus Cabæus, Petrus Herigo­<lb/>nius, Raphaël Magiottus, Robertus Valturius, Rober- |
| <pb xlink:href="051/01/040.jpg" pagenum="9"/>tus à Fluctibus, Salomon Caus, Simon Stevinus, Theo­<lb/>dorus Muretus, Va&longs;&longs;or Arabs, Vitruvius, <expan abbr="eius&qacute;ue">eiusque</expan> Com­<lb/>mentatores, vt Philander, Barbarus, Cæ&longs;arinus, <expan abbr="alij&qacute;ue">alijque</expan>. <lb/><emph type="italics"/>Hæc Auctorum nomina.<emph.end type="italics"/></s></p> | <pb xlink:href="051/01/040.jpg" pagenum="9"/>tus à Fluctibus, Salomon Caus, Simon Stevinus, Theo­<lb/>dorus Muretus, Va&longs;&longs;or Arabs, Vitruvius, <expan abbr="eius&qacute;ue">eiusque</expan> Com­<lb/>mentatores, vt Philander, Barbarus, Cæ&longs;arinus, <expan abbr="alij&qacute;ue">alijque</expan>. <lb/><emph type="italics"/>Hæc Auctorum nomina.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Ex his Archimedes duos per&longs;crip&longs;it libros<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">peri\ <gap/>w_n o)x<gap/>me/nwn</foreign>, <lb/> | <s><emph type="italics"/>Ex his Archimedes duos per&longs;crip&longs;it libros<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">peri\ tw=n o)xoume/nwn</foreign>, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg11"/><lb/><emph type="italics"/>hoc e&longs;t, de In&longs;identibus in humido, ex quibus pauca no&longs;tro in­<lb/>&longs;erviunt propo&longs;ito. Athana&longs;ius Kircherus Societ. Je&longs;u multa<emph.end type="italics"/><lb/> | <arrow.to.target n="marg11"/><lb/><emph type="italics"/>hoc e&longs;t, de In&longs;identibus in humido, ex quibus pauca no&longs;tro in­<lb/>&longs;erviunt propo&longs;ito. Athana&longs;ius Kircherus Societ. Je&longs;u multa<emph.end type="italics"/><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg12"/><lb/><emph type="italics"/>pa&longs;&longs;im hydraulica atque pnevmatica machinamenta in&longs;erit &longs;uis <lb/>docti&longs;&longs;imis libris, præ&longs;ertim de Arte Magnetica, de Lumine & <lb/>Vmbra, de Con&longs;ono & Di&longs;&longs;ono, ac novi&longs;&longs;imè &longs;uo incompara­<lb/>bili de Ægyptiorum hieroglyphicis Operi quem Oedipum Ægy­<lb/>ptiacuin in&longs;crip&longs;it: multa quoque inter eius Manu&longs;cripta re­<lb/>peri, <expan abbr="multa&qacute;ue">multaque</expan> oretenus ab eodem percepi. Augu&longs;tinus Ra-<emph.end type="italics"/><lb/> | <arrow.to.target n="marg12"/><lb/><emph type="italics"/>pa&longs;&longs;im hydraulica atque pnevmatica machinamenta in&longs;erit &longs;uis <lb/>docti&longs;&longs;imis libris, præ&longs;ertim de Arte Magnetica, de Lumine & <lb/>Vmbra, de Con&longs;ono & Di&longs;&longs;ono, ac novi&longs;&longs;imè &longs;uo incompara­<lb/>bili de Ægyptiorum hieroglyphicis Operi quem Oedipum Ægy­<lb/>ptiacuin in&longs;crip&longs;it: multa quoque inter eius Manu&longs;cripta re­<lb/>peri, <expan abbr="multa&qacute;ue">multaque</expan> oretenus ab eodem percepi. Augu&longs;tinus Ra-<emph.end type="italics"/><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg13"/><lb/><emph type="italics"/>mellus ingens &longs;crip&longs;it Opus de Machinis Italico & Gallico idio­<lb/>mate, <expan abbr="inter&qacute;ue">interque</expan> illas ingentem habet copiam Antliarum diver&longs;is <lb/>modis con&longs;tructarum, <expan abbr="alias&qacute;ue">aliasque</expan> nonnullas praxes ad elevandas <lb/>aquas, &longs;ed omnes tractoriæ &longs;unt Machinæ ad primum pertinen­<lb/>tes genus. Benedictus Castellus, olim Mathematicus Pon-<emph.end type="italics"/><lb/> | <arrow.to.target n="marg13"/><lb/><emph type="italics"/>mellus ingens &longs;crip&longs;it Opus de Machinis Italico & Gallico idio­<lb/>mate, <expan abbr="inter&qacute;ue">interque</expan> illas ingentem habet copiam Antliarum diver&longs;is <lb/>modis con&longs;tructarum, <expan abbr="alias&qacute;ue">aliasque</expan> nonnullas praxes ad elevandas <lb/>aquas, &longs;ed omnes tractoriæ &longs;unt Machinæ ad primum pertinen­<lb/>tes genus. Benedictus Castellus, olim Mathematicus Pon-<emph.end type="italics"/><lb/> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Hæc quatuor principia qui applicare ritè nove­<lb/>rit, quaslibet ingenio&longs;as Machinas, ad Naturæ ne&longs;cio <lb/>an æmulationem, an invidiamfabricari poterit faci­<lb/>litate &longs;ummâ, &longs;ucce&longs;&longs;u infallibili; cùm nulla Machina <lb/>hydraulica, aut pnevmatica, aut ex vtrisque mixta<emph.end type="italics"/> | <s><emph type="italics"/>Hæc quatuor principia qui applicare ritè nove­<lb/>rit, quaslibet ingenio&longs;as Machinas, ad Naturæ ne&longs;cio <lb/>an æmulationem, an invidiamfabricari poterit faci­<lb/>litate &longs;ummâ, &longs;ucce&longs;&longs;u infallibili; cùm nulla Machina <lb/>hydraulica, aut pnevmatica, aut ex vtrisque mixta<emph.end type="italics"/> |
| <pb xlink:href="051/01/048.jpg" pagenum="17"/><emph type="italics"/>ad&longs;ignari po&longs;&longs;it quæ non aliquâ harumfacultatum in-<emph.end type="italics"/><lb/> | <pb xlink:href="051/01/048.jpg" pagenum="17"/><emph type="italics"/>ad&longs;ignari po&longs;&longs;it quæ non aliquâ harumfacultatum in-<emph.end type="italics"/><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg54"/><lb/><emph type="italics"/>&longs;tituatur. Jmò multis par a&longs;angis Naturæ &longs;uper abit co­<lb/>natus<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">u(dro texni/ths</foreign>. <emph type="italics"/>Natura etenim non ni&longs;i vno motus <lb/>principio aquas terrâ eijcit, at&que; in fontes efformat, na­<lb/>turali videlicet fluxu aquæ <expan abbr="de&longs;cend&etilde;tis">de&longs;cendentis</expan> <expan abbr="primũ">primum</expan>, ac de­<lb/>inde a&longs;cendentis: at verò Ars non vno, &longs;ed multiplici, <lb/>vt dixi, &longs;cilicet &longs;uctu &longs;eu attractione, pre&longs;&longs;ione, dila­<lb/>tatione, præcipitatione: queis artibus, vel potiùs &longs;tra­<lb/>tagematis, in valles, in montes, in hortos, in domos de­<lb/>ducit, non fontes tantummodò, &longs;ed machinamenta a­<lb/>lia varia, jucunda, ac pror&longs;us<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek"><gap/>aumasiw/tata</foreign>, <emph type="italics"/>aliorum vel <lb/>nece&longs;&longs;itati, vel vtilitati, vel delectationi: Veri&longs;&longs;imum <lb/>quippe est illud Antiphontis,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">te/xnh| ga/r xra<gap/>men, w(_n fu/sei nixai/­<lb/>meda</foreign>. <emph type="italics"/>At hæc ip&longs;a quatuor hydro-pnevmaticarum <lb/>Machinarum principia &longs;eu fundamenta, antequam <lb/>vlteriùs progrediamur, paulô fu&longs;iùs explicare <lb/>lubet, vt &longs;ecuriùs deinde in praxi pro­<lb/>cedamus.<emph.end type="italics"/></s></p> | <arrow.to.target n="marg54"/><lb/><emph type="italics"/>&longs;tituatur. Jmò multis par a&longs;angis Naturæ &longs;uper abit co­<lb/>natus<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">u(dro texni/ths</foreign>. <emph type="italics"/>Natura etenim non ni&longs;i vno motus <lb/>principio aquas terrâ eijcit, at&que; in fontes efformat, na­<lb/>turali videlicet fluxu aquæ <expan abbr="de&longs;cend&etilde;tis">de&longs;cendentis</expan> <expan abbr="primũ">primum</expan>, ac de­<lb/>inde a&longs;cendentis: at verò Ars non vno, &longs;ed multiplici, <lb/>vt dixi, &longs;cilicet &longs;uctu &longs;eu attractione, pre&longs;&longs;ione, dila­<lb/>tatione, præcipitatione: queis artibus, vel potiùs &longs;tra­<lb/>tagematis, in valles, in montes, in hortos, in domos de­<lb/>ducit, non fontes tantummodò, &longs;ed machinamenta a­<lb/>lia varia, jucunda, ac pror&longs;us<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek"><gap/>qaumasiw/tata</foreign>, <emph type="italics"/>aliorum vel <lb/>nece&longs;&longs;itati, vel vtilitati, vel delectationi: Veri&longs;&longs;imum <lb/>quippe est illud Antiphontis,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">te/xnh| ga/r xratou=men, w(=n fu/sei nixw/­<lb/>meqa</foreign>. <emph type="italics"/>At hæc ip&longs;a quatuor hydro-pnevmaticarum <lb/>Machinarum principia &longs;eu fundamenta, antequam <lb/>vlteriùs progrediamur, paulô fu&longs;iùs explicare <lb/>lubet, vt &longs;ecuriùs deinde in praxi pro­<lb/>cedamus.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <pb xlink:href="051/01/049.jpg" pagenum="18"/> | <pb xlink:href="051/01/049.jpg" pagenum="18"/> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg54"/>Ars vin<gap/><lb/>Naturam <lb/>infontibus <lb/>producen­<lb/>dis.</s></p> | <s><margin.target id="marg54"/>Ars vincit <lb/>Naturam <lb/>infontibus <lb/>producen­<lb/>dis.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="center"/>Pars I.<emph.end type="center"/></s></p> | <s><emph type="center"/>Pars I.<emph.end type="center"/></s></p> |
| <figure id="id.051.01.049.1.jpg" xlink:href="051/01/049/1.jpg"/> | <figure id="id.051.01.049.1.jpg" xlink:href="051/01/049/1.jpg"/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg56"/><lb/>(&longs;i Lip&longs;torpium cum Carte&longs;io &longs;uo excipias) vim attractivam, <lb/>quam in Machinis nonnullis aperti&longs;&longs;im è elucere videmus, aliun­<lb/>de non provenire, ni&longs;i quòd Aqua, & Aër, Naturæ ob&longs;ecunda­<lb/>turi, accurrant tracti &longs;eu &longs;ponte, &longs;eu invitè, vel ad replendum va­<lb/>cuum quod oderunt, vel ad impediendum quod timent. Vtra­<lb/>que igitur &longs;ententia, & quæ vacuum recipit, & quæ rejicit, Hy­<lb/>draulicorum ac Pnevmaticorum Artificibus favet; ac proinde <lb/>ex vtrius que placitis vis attractiva prædicta e&longs;t explicanda. </s></p> | <arrow.to.target n="marg56"/><lb/>(&longs;i Lip&longs;torpium cum Carte&longs;io &longs;uo excipias) vim attractivam, <lb/>quam in Machinis nonnullis aperti&longs;&longs;im è elucere videmus, aliun­<lb/>de non provenire, ni&longs;i quòd Aqua, & Aër, Naturæ ob&longs;ecunda­<lb/>turi, accurrant tracti &longs;eu &longs;ponte, &longs;eu invitè, vel ad replendum va­<lb/>cuum quod oderunt, vel ad impediendum quod timent. Vtra­<lb/>que igitur &longs;ententia, & quæ vacuum recipit, & quæ rejicit, Hy­<lb/>draulicorum ac Pnevmaticorum Artificibus favet; ac proinde <lb/>ex vtrius que placitis vis attractiva prædicta e&longs;t explicanda. </s></p> |
| <pb xlink:href="051/01/050.jpg" pagenum="19"/> | <pb xlink:href="051/01/050.jpg" pagenum="19"/> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg56"/><emph type="italics"/>Attractiva <lb/>vis ex appe­<lb/><gap/>itu vacui <lb/>vel replen­<lb/>di, vel fu­<lb/>giendi ori­<lb/>tur in Ma­<lb/>chinis hy­<lb/>dro-pnev­<lb/>maticis.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><margin.target id="marg56"/><emph type="italics"/>Attractiva <lb/>vis ex appet<lb/><gap/>itu vacui <lb/>vel replen­<lb/>di, vel fu­<lb/>giendi ori­<lb/>tur in Ma­<lb/>chinis hy­<lb/>dro-pnev­<lb/>maticis.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="center"/>Protheoria I.<emph.end type="center"/></s></p> | <s><emph type="center"/>Protheoria I.<emph.end type="center"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |