Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to marci_figur_063_la_1648.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/marci_figur_063_la_1648.xml between version 1.4 and 1.5

version 1.4, 2006/05/24 07:10:28 version 1.5, 2006/05/24 09:22:55
Line 820 
Line 820 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>De Percu&longs;&longs;ione &amp; motu orbiculorum.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>De Percu&longs;&longs;ione &amp; motu orbiculorum.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>ORbiculi &longs;unt figur&aelig; circulares, <expan abbr="utr&acirc;q;">utr&acirc;que</expan> &longs;uperficie plan&acirc; <lb/>&amp; parallel&acirc; terminat&aelig;; &longs;eu portiones cylindri habentes <lb/>partem axis re&longs;ecti minorem &longs;emidiametro circuli. </s><s>E&longs;t autem <lb/>hoc illis commune cum globis; ut ordine di&longs;po&longs;iti, <expan abbr="&longs;ibiq;">&longs;ibique</expan> con&shy;<lb/>tigui eadem ratione moveantur: percu&longs;&longs;o enim primo, &longs;i &aelig;&shy;<lb/>quales &longs;int, medijs immotis ultimus movetur. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> inde ra&shy;<lb/>tio con&longs;tat, quamobrem eiu&longs;modi orbiculis ludentes ab <lb/>eadem plag&acirc;, non eundem effectum con&longs;equantur. </s><s><expan abbr="Quan-doq;">Quan&shy;<lb/>doque</expan> enim ad finem tabul&aelig; orbiculum in&longs;eq<gap/>itur ille, qui <lb/>percu&longs;&longs;it: <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> immotus manet. </s><s>Hoc enim fit ob in &aelig;&shy;<lb/>qualem gravitatem: in&longs;equitur enim maior minorem, non  <s>ORbiculi &longs;unt figur&aelig; circulares, <expan abbr="utr&acirc;q;">utr&acirc;que</expan> &longs;uperficie plan&acirc; <lb/>&amp; parallel&acirc; terminat&aelig;; &longs;eu portiones cylindri habentes <lb/>partem axis re&longs;ecti minorem &longs;emidiametro circuli. </s><s>E&longs;t autem <lb/>hoc illis commune cum globis; ut ordine di&longs;po&longs;iti, <expan abbr="&longs;ibiq;">&longs;ibique</expan> con&shy;<lb/>tigui eadem ratione moveantur: percu&longs;&longs;o enim primo, &longs;i &aelig;&shy;<lb/>quales &longs;int, medijs immotis ultimus movetur. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> inde ra&shy;<lb/>tio con&longs;tat, quamobrem eiu&longs;modi orbiculis ludentes ab <lb/>eadem plag&acirc;, non eundem effectum con&longs;equantur. </s><s><expan abbr="Quan-doq;">Quan&shy;<lb/>doque</expan> enim ad finem tabul&aelig; orbiculum in&longs;equitur ille, qui <lb/>percu&longs;&longs;it: <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> immotus manet. </s><s>Hoc enim fit ob in &aelig;&shy;<lb/>qualem gravitatem: in&longs;equitur enim maior minorem, non
 <pb xlink:href="063/01/105.jpg"/>ver&ograve; &longs;ibi &aelig;qualem aut maiorem. </s><s>Suppono ver&ograve; motum fi&shy;<lb/>eri in line&acirc; centri: nam &longs;i inclinet; quia non totam dat plagam, <lb/>motum continuabit. </s><s>At ver&ograve; hoc peculiare habent; qu&ograve;d <lb/>non tant&ugrave;m in line&acirc; rect&acirc; &longs;ibi contigui fiant; &longs;ed etiam ill&acirc; &longs;u&shy;<lb/>perficie plan&acirc; in &longs;imilitudinem cylindri a&longs;&longs;urgant. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i <lb/>ergo his ita cumulatis illum orbiculum, qui ba&longs;is e&longs;t reliquo&shy;<lb/>rum, percutiat &aelig;qualis; eadem ratione movebitur huic con&shy;<lb/>tiguus, quantumvis illorum numerus, qui ba&longs;i incumbunt, au&shy;<lb/>geatur: quin etiam quovis onere accepto impul&longs;um tran&longs;mit&shy;<lb/>tit nihilo minorem. </s><s>At ver&ograve; ba&longs;is excuti non eadem facilita&shy;<lb/>te pote&longs;t: ver&ugrave;m pro numero orbiculorum, aut oneris appen&shy;<lb/>&longs;i ratione, nece&longs;&longs;e plagam fieri maiorem. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i orbicu&shy;<lb/>lus gravitatem habeat &aelig;qualem illi, qu&acirc; ba&longs;is gravatur, eadem <lb/>facilitate illam loco movebit: ver&ugrave;m ip&longs;e <expan abbr="quoq;">quoque</expan> tran&longs;ito illo <lb/>hiatu, motum ba&longs;is &longs;equetur. </s><s>Cuius ratio e&longs;&longs;e videtur: <lb/>qu&ograve;d impul&longs;us nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat iuxta determinationem plag&aelig;; <lb/>licet &longs;ubiectum non moveatur ex eo impul&longs;u: &amp; &longs;i maior &longs;it <lb/>qu&agrave;m ut in &longs;ubiecto terminetur, aliud percutit &longs;ibi contiguum. <lb/><expan abbr="Neq;">Neque</expan> minor e&longs;t impul&longs;us &longs;i ab a lien&acirc; gravitate detineatur; non <lb/>enim gravitas ab extra veniens, &longs;ed nativa hunc attenuat: qu&aelig; <lb/>multam materiam habet coniunctam. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> &longs;i magnitudi&shy;<lb/>ne non ver&ograve; gravitate &longs;int pares; orbiculus maior &agrave; minori <lb/>percu&longs;&longs;us, minorem ex eadem plag&acirc; impul&longs;um reliquis dabit, <lb/>qu&agrave;m &longs;i ab &aelig;quali percutiatur: propterea, qu&ograve;d in mult&acirc; ma&shy;<lb/>teri&acirc; magis hebetatur. </s><s>Vt ver&ograve; &longs;ubiectum moueatur, ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e &amp; gravitatem nativam, &amp; impul&longs;um contrarium &longs;upera&shy;<lb/>re. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> fit ut ba&longs;is illius cylindri orbiculati motui renita&shy;<lb/>tur: qu&aelig; &amp; &longs;u&acirc; &amp; illorum, &agrave; quibus premitur, gravitate de&shy;<lb/>tinetur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i gravitas orbiculi augeatur, ut gravitati illius <lb/>cylindri &longs;it &aelig;qualis: qu&aelig; tota in ba&longs;im colligitur, <expan abbr="atq;">atque</expan> illius vi <lb/>&agrave; motu detinetur, percu&longs;&longs;io tum fit &aelig;qualis: <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> nimirum  <pb xlink:href="063/01/105.jpg"/>ver&ograve; &longs;ibi &aelig;qualem aut maiorem. </s><s>Suppono ver&ograve; motum fi&shy;<lb/>eri in line&acirc; centri: nam &longs;i inclinet; quia non totam dat plagam, <lb/>motum continuabit. </s><s>At ver&ograve; hoc peculiare habent; qu&ograve;d <lb/>non tant&ugrave;m in line&acirc; rect&acirc; &longs;ibi contigui fiant; &longs;ed etiam ill&acirc; &longs;u&shy;<lb/>perficie plan&acirc; in &longs;imilitudinem cylindri a&longs;&longs;urgant. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i <lb/>ergo his ita cumulatis illum orbiculum, qui ba&longs;is e&longs;t reliquo&shy;<lb/>rum, percutiat &aelig;qualis; eadem ratione movebitur huic con&shy;<lb/>tiguus, quantumvis illorum numerus, qui ba&longs;i incumbunt, au&shy;<lb/>geatur: quin etiam quovis onere accepto impul&longs;um tran&longs;mit&shy;<lb/>tit nihilo minorem. </s><s>At ver&ograve; ba&longs;is excuti non eadem facilita&shy;<lb/>te pote&longs;t: ver&ugrave;m pro numero orbiculorum, aut oneris appen&shy;<lb/>&longs;i ratione, nece&longs;&longs;e plagam fieri maiorem. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i orbicu&shy;<lb/>lus gravitatem habeat &aelig;qualem illi, qu&acirc; ba&longs;is gravatur, eadem <lb/>facilitate illam loco movebit: ver&ugrave;m ip&longs;e <expan abbr="quoq;">quoque</expan> tran&longs;ito illo <lb/>hiatu, motum ba&longs;is &longs;equetur. </s><s>Cuius ratio e&longs;&longs;e videtur: <lb/>qu&ograve;d impul&longs;us nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat iuxta determinationem plag&aelig;; <lb/>licet &longs;ubiectum non moveatur ex eo impul&longs;u: &amp; &longs;i maior &longs;it <lb/>qu&agrave;m ut in &longs;ubiecto terminetur, aliud percutit &longs;ibi contiguum. <lb/><expan abbr="Neq;">Neque</expan> minor e&longs;t impul&longs;us &longs;i ab a lien&acirc; gravitate detineatur; non <lb/>enim gravitas ab extra veniens, &longs;ed nativa hunc attenuat: qu&aelig; <lb/>multam materiam habet coniunctam. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> &longs;i magnitudi&shy;<lb/>ne non ver&ograve; gravitate &longs;int pares; orbiculus maior &agrave; minori <lb/>percu&longs;&longs;us, minorem ex eadem plag&acirc; impul&longs;um reliquis dabit, <lb/>qu&agrave;m &longs;i ab &aelig;quali percutiatur: propterea, qu&ograve;d in mult&acirc; ma&shy;<lb/>teri&acirc; magis hebetatur. </s><s>Vt ver&ograve; &longs;ubiectum moueatur, ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e &amp; gravitatem nativam, &amp; impul&longs;um contrarium &longs;upera&shy;<lb/>re. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> fit ut ba&longs;is illius cylindri orbiculati motui renita&shy;<lb/>tur: qu&aelig; &amp; &longs;u&acirc; &amp; illorum, &agrave; quibus premitur, gravitate de&shy;<lb/>tinetur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i gravitas orbiculi augeatur, ut gravitati illius <lb/>cylindri &longs;it &aelig;qualis: qu&aelig; tota in ba&longs;im colligitur, <expan abbr="atq;">atque</expan> illius vi <lb/>&agrave; motu detinetur, percu&longs;&longs;io tum fit &aelig;qualis: <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> nimirum
 <pb xlink:href="063/01/106.jpg"/>&agrave; nexu illorum orbiculorum &longs;e expediat: tum enim motu a&shy;<lb/>gitur mult&ograve; velociore, qu&agrave;m &longs;i plaga fiat ab &aelig;quali: amot&acirc; e&shy;<lb/>nim ill&acirc; re&longs;i&longs;tenti&acirc;, impul&longs;us ad gravitatem mult&ograve; iam mino&shy;<lb/>rem, maiorem habet exce&longs;&longs;um. </s></p> <pb xlink:href="063/01/106.jpg"/>&agrave; nexu illorum orbiculorum &longs;e expediat: tum enim motu a&shy;<lb/>gitur mult&ograve; velociore, qu&agrave;m &longs;i plaga fiat ab &aelig;quali: amot&acirc; e&shy;<lb/>nim ill&acirc; re&longs;i&longs;tenti&acirc;, impul&longs;us ad gravitatem mult&ograve; iam mino&shy;<lb/>rem, maiorem habet exce&longs;&longs;um. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Dices. </s><s>Quid &longs;i orbiculi percutiant illum sylindrum, &agrave; quo &longs;unt re&longs;ecti; <lb/>an non movebunt alios huic contiguos eadem ratione, qu&agrave; in cylindro <lb/>orbiculato? Videtur enim eadem ratio e&longs;&longs;e illius &longs;egmenti, quod percu&shy;<lb/>titur ab &aelig;quali, &longs;i<gap/> re&longs;ectum &longs;it, &longs;iue continuum: propterea, qu&ograve;d ma&shy;<lb/>teria una, ac proinde impul&longs;us, qui viam &longs;equitur plag&aelig;, &aelig;qualiter per&shy;<lb/>tran&longs;it. </s><s>Illa autem continuitas non videtur mutare naturam impul&shy;<lb/>&longs;us: qui non ni&longs;i vi dimovetur &agrave; line&acirc; rect&acirc;: at&queacute; e&acirc;dem gravitate &agrave; <lb/>motu detinetur pars re&longs;ecta &amp; continua: eadem ergo plaga, qu&aelig; orbicu&shy;<lb/>lum excludit, cylindrum quo&que; &longs;olidum movebit.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Dices. </s><s>Quid &longs;i orbiculi percutiant illum cylindrum, &agrave; quo &longs;unt re&longs;ecti; <lb/>an non movebunt alios huic contiguos eadem ratione, qu&agrave; in cylindro <lb/>orbiculato? <!--neuer Satz-->Videtur enim eadem ratio e&longs;&longs;e illius &longs;egmenti, quod percu&shy;<lb/>titur ab &aelig;quali, &longs;iue re&longs;ectum &longs;it, &longs;iue continuum: propterea, qu&ograve;d ma&shy;<lb/>teria una, ac proinde impul&longs;us, qui viam &longs;equitur plag&aelig;, &aelig;qualiter per&shy;<lb/>tran&longs;it. </s><s>Illa autem continuitas non videtur mutare naturam impul&shy;<lb/>&longs;us: qui non ni&longs;i vi dimovetur &agrave; line&acirc; rect&acirc;: at&queacute; e&acirc;dem gravitate &agrave; <lb/>motu detinetur pars re&longs;ecta &amp; continua: eadem ergo plaga, qu&aelig; orbicu&shy;<lb/>lum excludit, cylindrum quo&que; &longs;olidum movebit.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo impul&longs;um, c&ugrave;m &agrave; principio fiat interno mobi&shy;<lb/>lis, totum &longs;ubiectum afficere. </s><s>Licet ergo viam &longs;equatur pla&shy;<lb/>g&aelig;; quia tamen in altum <expan abbr="quoq;">quoque</expan> a&longs;&longs;urgit: quantum virium <lb/>huc confert, tantum decedit plag&aelig; oppo&longs;it&aelig;. </s><s>Percu&longs;&longs;o <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> cylindro &longs;olido, minori vi moventur orbiculi contigui; <lb/>decre&longs;cente plag&acirc; pro altitudine cylindri. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i orbiculi <lb/>inter &longs;e glutinentur; quia tum extrema fiunt unum, rationem <lb/>habent continui: unde eadem his, qu&aelig; cylindro &longs;olido <lb/>conveniunt. </s><s>Ver&ugrave;m de his c&ugrave;m &longs;citu digna vi&shy;<lb/>deantur continere. enucleati&ugrave;s di&longs;&longs;eren&shy;<lb/>dum. </s></p> <s>Re&longs;pondeo impul&longs;um, c&ugrave;m &agrave; principio fiat interno mobi&shy;<lb/>lis, totum &longs;ubiectum afficere. </s><s>Licet ergo viam &longs;equatur pla&shy;<lb/>g&aelig;; quia tamen in altum <expan abbr="quoq;">quoque</expan> a&longs;&longs;urgit: quantum virium <lb/>huc confert, tantum decedit plag&aelig; oppo&longs;it&aelig;. </s><s>Percu&longs;&longs;o <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> cylindro &longs;olido, minori vi moventur orbiculi contigui; <lb/>decre&longs;cente plag&acirc; pro altitudine cylindri. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i orbiculi <lb/>inter &longs;e glutinentur; quia tum extrema fiunt unum, rationem <lb/>habent continui: unde eadem his, qu&aelig; cylindro &longs;olido <lb/>conveniunt. </s><s>Ver&ugrave;m de his c&ugrave;m &longs;citu digna vi&shy;<lb/>deantur continere. enucleati&ugrave;s di&longs;&longs;eren&shy;<lb/>dum. </s></p>
 <pb xlink:href="063/01/107.jpg"/> <pb xlink:href="063/01/107.jpg"/>
Line 855 
Line 855 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA II.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA II.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Si duo Orbiculi &longs;imul iuncti &amp; &aelig;quales percutiant alium maiorem, <lb/>duobus autem illis &longs;imul &longs;umptis &aelig;qualem; orbiculo &longs;uperiori reflexo, <lb/>motum continuat b<gap/>s.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Si duo Orbiculi &longs;imul iuncti &amp; &aelig;quales percutiant alium maiorem, <lb/>duobus autem illis &longs;imul &longs;umptis &aelig;qualem; orbiculo &longs;uperiori reflexo, <lb/>motum continuat ba&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Difficultas hic e&longs;t, qu&ograve;d c&ugrave;m orbiculus &longs;olidus percutit ali&shy;<lb/>um &longs;ibi &aelig;qualem, illo moto quie&longs;cit: cur igitur non idem fit, <lb/>c&ugrave;m duo &longs;imul iuncti, <expan abbr="atq;">atque</expan> eidem &aelig;quales hunc percutiunt, ve. <lb/>r&ugrave;m <expan abbr="uterq;">uterque</expan> in&aelig;qualiter movetur ex ill&acirc; plag&acirc;? Nam eodem <lb/>impul&longs;u agi videntur: nece&longs;&longs;e ergo eandem inferre plagam: <lb/>Et c&ugrave;m gravitas orbiculi maioris &longs;it dupla, &amp; impul&longs;um reci&shy;<lb/>piat duplum illius, quo &longs;inguli moventur; erit <expan abbr="quoq;">quoque</expan> eadem ve&shy;<lb/>locitas mot&ucirc;s. </s><s>At ver&ograve; &longs;i ba&longs;is &longs;equitur motum maioris; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e huius motum e&longs;&longs;e velociorem qu&agrave;m ba&longs;is motum: qu&aelig; <lb/>ab incipiente &amp; necdum perfect&acirc; plag&acirc; movetur. </s><s>Et &longs;i refle&shy;<lb/>ctit alter orbiculus: quia peract&acirc; huius plag&acirc; necdum incipit <lb/>moveri maior; velocitatem habebit minorem. </s><s>Pro &longs;olutione <lb/>dico, impul&longs;um in <expan abbr="utroq;">utroque</expan> orbiculo e&longs;&longs;e &aelig;qualem. </s><lb/><s>Secund&ocirc; in&aelig;qualiter moveri, <expan abbr="magisq;">magisque</expan> impediri motum ba&longs;is <lb/>per 1 Theor: huius; &amp; c&ugrave;m impul&longs;um determinet motus; ma <lb/>iori tempore plagam perficiet ba&longs;is. </s><s>C&ugrave;m erg&ograve; maior orbi&shy;<lb/>culus gravitatem habeat duplam; ad illam velocitatem mo&shy;<lb/>t&ucirc;s, non ni&longs;i ab impul&longs;u duplo perducitur: perfect&acirc; autem pla&shy;<lb/>g&acirc; unius orbiculi, necdum percu&longs;&longs;it alter: <expan abbr="neq;">neque</expan> igitur ex ill&acirc; <lb/>plag&acirc; &longs;e abducit orbiculus maior: ac proinde orbiculus, qui <lb/>iam percu&longs;&longs;it, reflectit. </s><s>Et quia minor e&longs;t velocitas mot&ucirc;s <lb/>ba&longs;is, veloci&ugrave;s movebitur ab <expan abbr="utraq;">utraque</expan> plag&acirc;. igitur ad illam ve&shy;<lb/>locitatem, qu&acirc; movetur ba&longs;is, ab incipiente &amp; necdum perfe&shy;<lb/>ct&acirc; huius plag&acirc; perducetur: ac proinde reliquus impul&longs;us mo&shy;<lb/>tum continuabit. </s><s>Idem autem fit, &longs;i alter orbiculus &longs;it paulo  <s>Difficultas hic e&longs;t, qu&ograve;d c&ugrave;m orbiculus &longs;olidus percutit ali&shy;<lb/>um &longs;ibi &aelig;qualem, illo moto quie&longs;cit: cur igitur non idem fit, <lb/>c&ugrave;m duo &longs;imul iuncti, <expan abbr="atq;">atque</expan> eidem &aelig;quales hunc percutiunt, ve. <lb/>r&ugrave;m <expan abbr="uterq;">uterque</expan> in&aelig;qualiter movetur ex ill&acirc; plag&acirc;? Nam eodem <lb/>impul&longs;u agi videntur: nece&longs;&longs;e ergo eandem inferre plagam: <lb/>Et c&ugrave;m gravitas orbiculi maioris &longs;it dupla, &amp; impul&longs;um reci&shy;<lb/>piat duplum illius, quo &longs;inguli moventur; erit <expan abbr="quoq;">quoque</expan> eadem ve&shy;<lb/>locitas mot&ucirc;s. </s><s>At ver&ograve; &longs;i ba&longs;is &longs;equitur motum maioris; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e huius motum e&longs;&longs;e velociorem qu&agrave;m ba&longs;is motum: qu&aelig; <lb/>ab incipiente &amp; necdum perfect&acirc; plag&acirc; movetur. </s><s>Et &longs;i refle&shy;<lb/>ctit alter orbiculus: quia peract&acirc; huius plag&acirc; necdum incipit <lb/>moveri maior; velocitatem habebit minorem. </s><s>Pro &longs;olutione <lb/>dico, impul&longs;um in <expan abbr="utroq;">utroque</expan> orbiculo e&longs;&longs;e &aelig;qualem. </s><lb/><s>Secund&ocirc; in&aelig;qualiter moveri, <expan abbr="magisq;">magisque</expan> impediri motum ba&longs;is <lb/>per 1 Theor: huius; &amp; c&ugrave;m impul&longs;um determinet motus; ma <lb/>iori tempore plagam perficiet ba&longs;is. </s><s>C&ugrave;m erg&ograve; maior orbi&shy;<lb/>culus gravitatem habeat duplam; ad illam velocitatem mo&shy;<lb/>t&ucirc;s, non ni&longs;i ab impul&longs;u duplo perducitur: perfect&acirc; autem pla&shy;<lb/>g&acirc; unius orbiculi, necdum percu&longs;&longs;it alter: <expan abbr="neq;">neque</expan> igitur ex ill&acirc; <lb/>plag&acirc; &longs;e abducit orbiculus maior: ac proinde orbiculus, qui <lb/>iam percu&longs;&longs;it, reflectit. </s><s>Et quia minor e&longs;t velocitas mot&ucirc;s <lb/>ba&longs;is, veloci&ugrave;s movebitur ab <expan abbr="utraq;">utraque</expan> plag&acirc;. igitur ad illam ve&shy;<lb/>locitatem, qu&acirc; movetur ba&longs;is, ab incipiente &amp; necdum perfe&shy;<lb/>ct&acirc; huius plag&acirc; perducetur: ac proinde reliquus impul&longs;us mo&shy;<lb/>tum continuabit. </s><s>Idem autem fit, &longs;i alter orbiculus &longs;it paulo
 <pb xlink:href="063/01/110.jpg"/>levior, &longs;eu ba&longs;is, &longs;eu qui &longs;uperiori loco &longs;itum habet. </s><s>At &longs;i <lb/>magnus &longs;it exce&longs;&longs;us; ut c&ugrave;m ligneo metallicum adiungimus, <lb/>gravior in omni &longs;itu motum &longs;equitur maioris. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i duo <lb/>orbiculi &longs;imuliuncti <expan abbr="atq;">atque</expan> inter &longs;e &aelig;quales deficiant &agrave; gravitate <lb/>maioris: min&ugrave;s quidem movetur ba&longs;is, <gap/>is autem reflectit <lb/>alter orbiculus. E contra &longs;i gravitas excedit: hic quidem mi&shy;<lb/>n&ugrave;s reflectit, ille ver&ograve; motum magis producit. </s><s>Cuius ratio <lb/>e&longs;t, qu&ograve;d horum impul&longs;us maiorem rationem habet ad orbi&shy;<lb/>culum min&ugrave;s gravem: igitur c&ugrave;m &agrave; minori plag&acirc; eadem ve&shy;<lb/>locitas mot&ucirc;s &longs;equatur; erit maior impul&longs;us reliquus ad mo&shy;<lb/>tum continuandum. </s><s>Et quia veloci&ugrave;s &agrave; plag&acirc; &longs;e abducit, erit <lb/>minor reflexio mot&ucirc;s-C&ugrave;m ver&ograve; impul&longs;us minorem habet <lb/>rationem; non ni&longs;i &agrave; maiori plag&acirc; ad motum &aelig;qu&egrave; velocem <lb/>cietur maior, &amp; non ni&longs;i tard&egrave; &agrave; plag&acirc; &longs;e abducit: magis proin&shy;<lb/>de reflectit motus, min&ugrave;s autem &agrave; reliquo impul&longs;u movetur <lb/>ba&longs;is. </s></p> <pb xlink:href="063/01/110.jpg"/>levior, &longs;eu ba&longs;is, &longs;eu qui &longs;uperiori loco &longs;itum habet. </s><s>At &longs;i <lb/>magnus &longs;it exce&longs;&longs;us; ut c&ugrave;m ligneo metallicum adiungimus, <lb/>gravior in omni &longs;itu motum &longs;equitur maioris. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i duo <lb/>orbiculi &longs;imul iuncti <expan abbr="atq;">atque</expan> inter &longs;e &aelig;quales deficiant &agrave; gravitate <lb/>maioris: min&ugrave;s quidem movetur ba&longs;is, magis autem reflectit <lb/>alter orbiculus. <!--neuer Satz-->E contra &longs;i gravitas excedit: hic quidem mi&shy;<lb/>n&ugrave;s reflectit, ille ver&ograve; motum magis producit. </s><s>Cuius ratio <lb/>e&longs;t, qu&ograve;d horum impul&longs;us maiorem rationem habet ad orbi&shy;<lb/>culum min&ugrave;s gravem: igitur c&ugrave;m &agrave; minori plag&acirc; eadem ve&shy;<lb/>locitas mot&ucirc;s &longs;equatur; erit maior impul&longs;us reliquus ad mo&shy;<lb/>tum continuandum. </s><s>Et quia veloci&ugrave;s &agrave; plag&acirc; &longs;e abducit, erit <lb/>minor reflexio mot&ucirc;s-C&ugrave;m ver&ograve; impul&longs;us minorem habet <lb/>rationem; non ni&longs;i &agrave; maiori plag&acirc; ad motum &aelig;qu&egrave; velocem <lb/>cietur maior, &amp; non ni&longs;i tard&egrave; &agrave; plag&acirc; &longs;e abducit: magis proin&shy;<lb/>de reflectit motus, min&ugrave;s autem &agrave; reliquo impul&longs;u movetur <lb/>ba&longs;is. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA III.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA III.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 875 
Line 875 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA V.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA V.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Si plures orbiculi &longs;imul iuncti<gap/> percutiant alium maiorem, &amp; &agrave; <lb/>plag&acirc; ill&acirc; immotum; ad minus intervallum reflectunt ba&longs;i propiores.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Si plures orbiculi &longs;imul iuncti percutiant alium maiorem, &amp; &agrave; <lb/>plag&acirc; ill&acirc; immotum; ad minus intervallum reflectunt ba&longs;i propiores.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>C&ugrave;m omnes orbiculi percutiant, <expan abbr="neq;">neque</expan> ad ullius plagam <lb/>moveatur ille orbiculus: recipient &agrave; percu&longs;&longs;o &aelig;qualem illi, <lb/>quam <expan abbr="quisq;">quisque</expan> dedit plagam. </s><s>At ver&ograve; ba&longs;is per Theor: 2. mo&shy;<lb/>tum habet magis impeditum: igitur c&ugrave;m velocitas mot&ucirc;s de&shy;<lb/>terminet plagam; minor erit huius, qu&agrave;m reliquorum plaga.  <s>C&ugrave;m omnes orbiculi percutiant, <expan abbr="neq;">neque</expan> ad ullius plagam <lb/>moveatur ille orbiculus: recipient &agrave; percu&longs;&longs;o &aelig;qualem illi, <lb/>quam <expan abbr="quisq;">quisque</expan> dedit plagam. </s><s>At ver&ograve; ba&longs;is per Theor: 2. mo&shy;<lb/>tum habet magis impeditum: igitur c&ugrave;m velocitas mot&ucirc;s de&shy;<lb/>terminet plagam; minor erit huius, qu&agrave;m reliquorum plaga.
 <pb xlink:href="063/01/112.jpg"/>Et quia propiores illi ba&longs;i, qu&aelig; tangit planum, remotioribus <lb/>&longs;unt pro ba&longs;i; erit minor illorum plaga: ac proinde ad minus <lb/>intervallum reflectunt. </s><s>Idem ver&ograve; contingit &longs;iue eandem <lb/>habeant gravitatem orbiculi reliqui, &longs;iue pr&aelig;ponderet ba&longs;is, <lb/>aut minus &longs;it gravis. </s><s>Nam licet ba&longs;is magis pondero&longs;a ma&shy;<lb/>iorem dat plagam; c&ugrave;m non ni&longs;i &agrave; maiori impul&longs;u moveatur <lb/>eodem cum minoris gravitatis motu: quia tamen in ordine <lb/>ad motum hanc expendimus; <expan abbr="at&qacute;">atque</expan>; in eadem ratione &longs;unt mo&shy;<lb/>tus reflexi, minor autem huius motus; minorem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> in or&shy;<lb/>dine ad &longs;uum motum dicetur dare &amp; referre plagam. </s></p> <pb xlink:href="063/01/112.jpg"/>Et quia propiores illi ba&longs;i, qu&aelig; tangit planum, remotioribus <lb/>&longs;unt pro ba&longs;i; erit minor illorum plaga: ac proinde ad minus <lb/>intervallum reflectunt. </s><s>Idem ver&ograve; contingit &longs;iue eandem <lb/>habeant gravitatem orbiculi reliqui, &longs;iue pr&aelig;ponderet ba&longs;is, <lb/>aut minus &longs;it gravis. </s><s>Nam licet ba&longs;is magis pondero&longs;a ma&shy;<lb/>iorem dat plagam; c&ugrave;m non ni&longs;i &agrave; maiori impul&longs;u moveatur <lb/>eodem cum minoris gravitatis motu: quia tamen in ordine <lb/>ad motum hanc expendimus; <expan abbr="at&qacute;">atque</expan>; in eadem ratione &longs;unt mo&shy;<lb/>tus reflexi, minor autem huius motus; minorem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> in or&shy;<lb/>dine ad &longs;uum motum dicetur dare &amp; referre plagam. </s></p>
Line 889 
Line 889 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA VII.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA VII.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Si duo orbiculi &longs;imul iuncti &amp; &aelig;qual<gap/>s percutiant alios duos, &longs;imul <lb/>quo&que; iunctos &amp; prioribus &aelig;quales, <gap/>abe<gap/> ver&ograve; &agrave; tergo orbiculum ma&shy;<lb/>iorem; immot&acirc; ba&longs;iprim&acirc;, movetur ba&longs;i, &longs;ecunda.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Si duo orbiculi &longs;imul iuncti &amp; &aelig;quales percutiant alios duos, &longs;imul <lb/>quo&que; iunctos &amp; prioribus &aelig;quales, habeant ver&ograve; &agrave; tergo orbiculum ma&shy;<lb/>iorem; immot&acirc; ba&longs;i prim&acirc;, movetur ba&longs;i, &longs;ecunda.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>C&ugrave;m duo orbiculi &aelig;quales &longs;imuliuncti percutiunt alios du&shy;<lb/>os &longs;imul <expan abbr="quoq;">quoque</expan> iunctos &amp; &aelig;quales: licet in&aelig;qualem afferant <lb/>plagam; quia tamen <expan abbr="uterq;">uterque</expan> orbiculus ex ill&acirc; in&aelig;quali plag&acirc; &longs;e <lb/>abducit; <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> &longs;uo orbiculo expul&longs;o &agrave; motu conquie&longs;cit. </s><lb/><s>At c&ugrave;m alius orbiculus maior accedit: in quem impetus &longs;e ex&shy;<lb/>onerat illorum orbiculorum: quia in&aelig;qualem <expan abbr="atq;">atque</expan> minorem <lb/>&aacute; ba&longs;i recipit plagam; per theor: 2. huius, refiexo altero orbi&shy;<lb/>c<gap/>lo movebitur ba&longs;is. </s><s>C&ugrave;m igitur h&aelig;c ba&longs;is &longs;ecunda &agrave; pla&shy;<lb/>g&acirc; &longs;e abducat; quie&longs;cet &agrave; percu&longs;&longs;ione ba&longs;is prima. </s><s>Con&longs;tat <lb/>ver&ograve; illo orbiculo reflexo, reflecti <expan abbr="quoq;">quoque</expan> o<gap/>biculum priorem <lb/><gap/>ic contiguum. </s></p> <s>C&ugrave;m duo orbiculi &aelig;quales &longs;imuliuncti percutiunt alios du&shy;<lb/>os &longs;imul <expan abbr="quoq;">quoque</expan> iunctos &amp; &aelig;quales: licet in&aelig;qualem afferant <lb/>plagam; quia tamen <expan abbr="uterq;">uterque</expan> orbiculus ex ill&acirc; in&aelig;quali plag&acirc; &longs;e <lb/>abducit; <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> &longs;uo orbiculo expul&longs;o &agrave; motu conquie&longs;cit. </s><lb/><s>At c&ugrave;m alius orbiculus maior accedit: in quem impetus &longs;e ex&shy;<lb/>onerat illorum orbiculorum: quia in&aelig;qualem <expan abbr="atq;">atque</expan> minorem <lb/>&aacute; ba&longs;i recipit plagam; per theor: 2. huius, reflexo altero orbi&shy;<lb/>culo movebitur ba&longs;is. </s><s>C&ugrave;m igitur h&aelig;c ba&longs;is &longs;ecunda &agrave; pla&shy;<lb/>g&acirc; &longs;e abducat; quie&longs;cet &agrave; percu&longs;&longs;ione ba&longs;is prima. </s><s>Con&longs;tat <lb/>ver&ograve; illo orbiculo reflexo, reflecti <expan abbr="quoq;">quoque</expan> orbiculum priorem <lb/>huic contiguum. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA VIII.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA VIII.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 935 
Line 935 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Si orbiculus &aelig;qualis percutiat ba&longs;im cylindri orbiculati min&ugrave;s gra&shy;<lb/>vem; habeat ver&ograve; impul&longs;um duplo maiorem gravitate &longs;ecunda; ex&shy;<lb/>clus&acirc; &agrave; cylindro ba&longs;i pertran&longs;ibit.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Si orbiculus &aelig;qualis percutiat ba&longs;im cylindri orbiculati min&ugrave;s gra&shy;<lb/>vem; habeat ver&ograve; impul&longs;um duplo maiorem gravitate &longs;ecunda; ex&shy;<lb/>clus&acirc; &agrave; cylindro ba&longs;i pertran&longs;ibit.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Nam &longs;i impul&longs;um habeat &aelig;qualem gravitati &longs;ecund&aelig;; per <lb/>12 huius, &longs;uccedit in locum ba&longs;is &agrave; cylindro exclu&longs;&aelig;: C&ugrave;m igi&shy;<lb/>tur eadem gravitate detineatur, qu&acirc; ba&longs;is exclu&longs;a; non ni&longs;i ab <lb/>impul&longs;u &aelig;quali excludi valebit. </s><s>Vt ergo exclus&acirc; ba&longs;i ip&longs;e <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> eluctetur; impul&longs;um habebit duplo maiorem. </s><s>Qu&ograve;d <lb/>&longs;i ver&ograve; impul&longs;um habeat ill&acirc; gravitate maiorem, minorem ve&shy;<lb/>r&ograve; qu&agrave;m duplum; exclus&acirc; ba&longs;i non totus, &longs;ed pro ratione ex&shy;<lb/>ce&longs;&longs;&ucirc;s plus, minu&ugrave;&longs;u&egrave; &agrave; cylindro prominebit. </s><s>Priu&longs;quam <lb/>hunc motum orbiculorum finiam; admonere volui, ne quis <lb/>ab uno experimento obiter facto, <expan abbr="neq;">neque</expan> ni&longs;i omnibus propo&shy;<lb/>&longs;itionibus pri&ugrave;s expen&longs;is, facile pronuntiet: c&ugrave;m h&aelig; inter&shy;<lb/>dum illas limitent. </s><s><expan abbr="Icaq;">Icaque</expan> c&ugrave;m dico orbiculum, &longs;i alium per&shy;<lb/>cutiat &longs;ibi &aelig;qualem, illo expul&longs;o quie&longs;cere; id non pror&longs;us ve&shy;<lb/>ritati con&longs;onum videbitur, &longs;i experimentum fiat in orbiculis <lb/>magis pondero&longs;is: cuiu&longs;modi metallici, ex argento, ferro, &aelig;re, <lb/>plumbo, &longs;tanno, auro. </s><s>Percu&longs;&longs;o enim &aelig;quali non quie&longs;cunt, <lb/>&longs;ed aliquantulum ex ill&acirc; plag&acirc; &longs;equuntur: idq magis min&ugrave;&longs;ue <lb/>pro ratione ponderis. </s><s>Quod quidem ad finem theor: 6 monui <lb/>Quia nimirum rationem cylindri habent eiu&longs;modi orbiculi: <lb/><expan abbr="magi&longs;q;">magi&longs;que</expan> pondero&longs;us &aelig;quivalet cylindro longi<gap/>ri. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> diffe&shy;<lb/>rentia plag&aelig; in his maior; qu&aelig; in orbiculis levi<gap/>bus evane&shy;<lb/>&longs;cit, &amp; ob exiguitatem &longs;en&longs;um latet. </s><s>Idem fit in globis magni <lb/>ponderis &amp; molis. </s><s>Quia vel centrum gravitatis n<gap/> e&longs;t idem <lb/>cum centro molis: vel qu&ograve;d &longs;aperficiem min&ugrave;s &longs;ph&aelig;ricam <lb/>habentes non in puncto, &longs;ed parte aliqu&acirc; dividu&acirc; &longs;e tangunt,  <s>Nam &longs;i impul&longs;um habeat &aelig;qualem gravitati &longs;ecund&aelig;; per <lb/>12 huius, &longs;uccedit in locum ba&longs;is &agrave; cylindro exclu&longs;&aelig;: C&ugrave;m igi&shy;<lb/>tur eadem gravitate detineatur, qu&acirc; ba&longs;is exclu&longs;a; non ni&longs;i ab <lb/>impul&longs;u &aelig;quali excludi valebit. </s><s>Vt ergo exclus&acirc; ba&longs;i ip&longs;e <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> eluctetur; impul&longs;um habebit duplo maiorem. </s><s>Qu&ograve;d <lb/>&longs;i ver&ograve; impul&longs;um habeat ill&acirc; gravitate maiorem, minorem ve&shy;<lb/>r&ograve; qu&agrave;m duplum; exclus&acirc; ba&longs;i non totus, &longs;ed pro ratione ex&shy;<lb/>ce&longs;&longs;&ucirc;s plus, minu&ugrave;&longs;u&egrave; &agrave; cylindro prominebit. </s><s>Priu&longs;quam <lb/>hunc motum orbiculorum finiam; admonere volui, ne quis <lb/>ab uno experimento obiter facto, <expan abbr="neq;">neque</expan> ni&longs;i omnibus propo&shy;<lb/>&longs;itionibus pri&ugrave;s expen&longs;is, facile pronuntiet: c&ugrave;m h&aelig; inter&shy;<lb/>dum illas limitent. </s><s><expan abbr="Icaq;">Icaque</expan> c&ugrave;m dico orbiculum, &longs;i alium per&shy;<lb/>cutiat &longs;ibi &aelig;qualem, illo expul&longs;o quie&longs;cere; id non pror&longs;us ve&shy;<lb/>ritati con&longs;onum videbitur, &longs;i experimentum fiat in orbiculis <lb/>magis pondero&longs;is: cuiu&longs;modi metallici, ex argento, ferro, &aelig;re, <lb/>plumbo, &longs;tanno, auro. </s><s>Percu&longs;&longs;o enim &aelig;quali non quie&longs;cunt, <lb/>&longs;ed aliquantulum ex ill&acirc; plag&acirc; &longs;equuntur: idq magis min&ugrave;&longs;ue <lb/>pro ratione ponderis. </s><s>Quod quidem ad finem theor: 6 monui <lb/>Quia nimirum rationem cylindri habent eiu&longs;modi orbiculi: <lb/><expan abbr="magi&longs;q;">magi&longs;que</expan> pondero&longs;us &aelig;quivalet cylindro longiori. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> diffe&shy;<lb/>rentia plag&aelig; in his maior; qu&aelig; in orbiculis levioribus evane&shy;<lb/>&longs;cit, &amp; ob exiguitatem &longs;en&longs;um latet. </s><s>Idem fit in globis magni <lb/>ponderis &amp; molis. </s><s>Quia vel centrum gravitatis non e&longs;t idem <lb/>cum centro molis: vel qu&ograve;d &longs;uperficiem min&ugrave;s &longs;ph&aelig;ricam <lb/>habentes non in puncto, &longs;ed parte aliqu&acirc; dividu&acirc; &longs;e tangunt,
 <pb xlink:href="063/01/118.jpg"/>vel qu&ograve;d plaga aliquantulum inclinet. </s><s>Quin &amp; volubilitas <lb/>&longs;peciem mot&ucirc;s continuati <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> pr&aelig;&longs;tat. </s></p> <pb xlink:href="063/01/118.jpg"/>vel qu&ograve;d plaga aliquantulum inclinet. </s><s>Quin &amp; volubilitas <lb/>&longs;peciem mot&ucirc;s continuati <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> pr&aelig;&longs;tat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>PROBLEMA I.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>PROBLEMA I.<emph.end type="center"/></s></p>
Line 943 
Line 943 
 <s><emph type="italics"/>Orbiculorum in cylindro di&longs;po&longs;itorum quemcun&que; imperatum exclu&shy;<lb/>dere, alijs non exclu&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Orbiculorum in cylindro di&longs;po&longs;itorum quemcun&que; imperatum exclu&shy;<lb/>dere, alijs non exclu&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>In cylindro orbiculato AI &longs;it excludenda ba&longs;is A. id con&longs;e&shy;<lb/>quemur cum orbiculo &aelig;quali M fact&acirc; plag&acirc; per 1 Pori&longs;: At <lb/>&longs;i tertius &agrave; ba&longs;i C excludi debeat: appone duos &agrave; tergo pla&shy;<lb/> <s>In cylindro orbiculato AI &longs;it excludenda ba&longs;is A. id con&longs;e&shy;<lb/>quemur cum orbiculo &aelig;quali M fact&acirc; plag&acirc; per 1 Pori&longs;: At <lb/>&longs;i tertius &agrave; ba&longs;i C excludi debeat: appone duos &agrave; tergo pla&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="fig21"/><lb/>g&aelig; KL: &amp; cum tribus orbiculis percute cylindrum: namre&shy;<lb/>liquis immotis tertius ex&longs;iliet: propterea, qu&ograve;d impetus prio&shy;<lb/>rum in illas anterides &longs;e exonerat. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i artem magis la&shy;<lb/>tere velis; &longs;int orbiculi mole, non etiam pondere &aelig;quales. </s><lb/><s>Duobus ergo levioribus tertio &aelig;quali &longs;ubie<gap/>, &longs;i percu&shy;<lb/>tiatur cylindrus; quia minor plaga levior<gap/>, non ni&longs;i tertium <lb/>excludes. </s><s>Eodem modo &longs;i quartus, aut q<gap/> <gap/>o&longs;tuletur; <lb/>cum totidem numero orbiculis plag&aacute; ind<gap/>ce un<gap/> minus <lb/>&agrave; tergo cylindri <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> excipies: aut cert&egrave; totidem leviores, <lb/>quot &longs;upere&longs;&longs;e velis, ultimo &longs;uppone. </s></p> <arrow.to.target n="fig21"/><lb/>g&aelig; KL: &amp; cum tribus orbiculis percute cylindrum: namre&shy;<lb/>liquis immotis tertius ex&longs;iliet: propterea, qu&ograve;d impetus prio&shy;<lb/>rum in illas anterides &longs;e exonerat. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i artem magis la&shy;<lb/>tere velis; &longs;int orbiculi mole, non etiam pondere &aelig;quales. </s><lb/><s>Duobus ergo levioribus tertio &aelig;quali &longs;ubiectis, &longs;i percu&shy;<lb/>tiatur cylindrus; quia minor plaga leviorum, non ni&longs;i tertium <lb/>excludes. </s><s>Eodem modo &longs;i quartus, aut quintus po&longs;tuletur; <lb/>cum totidem numero orbiculis <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> induces: uno ver&ocirc; minus <lb/>&agrave; tergo cylindri <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> excipies: aut cert&egrave; totidem leviores, <lb/>quot &longs;upere&longs;&longs;e velis, ultimo &longs;uppone. </s></p>
 <pb xlink:href="063/01/119.jpg"/> <pb xlink:href="063/01/119.jpg"/>
 <figure id="id.063.01.119.1.jpg" xlink:href="063/01/119/1.jpg"/> <figure id="id.063.01.119.1.jpg" xlink:href="063/01/119/1.jpg"/>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 957 
Line 957 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Orbiculos plures non contiguos &agrave; cylindro orbiculato excludere, alijs <lb/>non exclu&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Orbiculos plures non contiguos &agrave; cylindro orbiculato excludere, alijs <lb/>non exclu&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sint orbiculi tres excludendi, nimirum 1. 3 &amp; 5 omnibus <lb/>alijs immotis ex ill&acirc; plag&acirc;. </s><s>Quod quidem duobus modis con&shy;<lb/>&longs;equimur. uno, &longs;i orbiculi plagam afferentes &longs;int in&aelig;quales: <lb/><expan abbr="levior&eacute;&longs;q;">levior&eacute;&longs;que</expan> percutiant eos, quos manere volumus. </s><s>Secundo <lb/>modo, &longs;i his &aelig;qualiter habentibus &longs;equantur in&aelig;quales: <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>illorum plaga, quos excuti volumus, &longs;e recipiat in minores: <lb/>tum enim per Pori&longs;: 2 motum minoris &longs;equitur maior. </s><s>C&ugrave;m <lb/>autem dicimus reliquos orbiculos e&longs;&longs;e <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> motu; de illo in&shy;<lb/>tellige, qui provenit &agrave; percu&longs;&longs;ione: nece&longs;&longs;e enim in illa inter&shy;<lb/>valla, &agrave; quibus orbiculi &longs;unt eiecti, alios &longs;e recipere &agrave; gravita&shy;<lb/>te depre&longs;&longs;os. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i tamen dextr&egrave; plaga inferatur, omn<gap/>; <lb/>orbiculi inter &longs;e &longs;int &aelig;quales &amp; ad libellam complanati; <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan>  <s>Sint orbiculi tres excludendi, nimirum 1. 3 &amp; 5 omnibus <lb/>alijs immotis ex ill&acirc; plag&acirc;. </s><s>Quod quidem duobus modis con&shy;<lb/>&longs;equimur. uno, &longs;i orbiculi plagam afferentes &longs;int in&aelig;quales: <lb/><expan abbr="levior&eacute;&longs;q;">levior&eacute;&longs;que</expan> percutiant eos, quos manere volumus. </s><s>Secundo <lb/>modo, &longs;i his &aelig;qualiter habentibus &longs;equantur in&aelig;quales: <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>illorum plaga, quos excuti volumus, &longs;e recipiat in minores: <lb/>tum enim per Pori&longs;: 2 motum minoris &longs;equitur maior. </s><s>C&ugrave;m <lb/>autem dicimus reliquos orbiculos e&longs;&longs;e <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> motu; de illo in&shy;<lb/>tellige, qui provenit &agrave; percu&longs;&longs;ione: nece&longs;&longs;e enim in illa inter&shy;<lb/>valla, &agrave; quibus orbiculi &longs;unt eiecti, alios &longs;e recipere &agrave; gravita&shy;<lb/>te depre&longs;&longs;os. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i tamen dextr&egrave; plaga inferatur, <expan abbr="omne&longs;q;">omne&longs;que</expan> <lb/>orbiculi inter &longs;e &longs;int &aelig;quales &amp; ad libellam complanati; <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan>
 <pb xlink:href="063/01/120.jpg"/>&longs;uccu&longs;&longs;ione fit cylindri: qui non ni&longs;i ex in&aelig;quali orbiculorum <lb/>lap&longs;u, aut c&ugrave;m plaga in alios impingit, dilabitur. </s></p> <pb xlink:href="063/01/120.jpg"/>&longs;uccu&longs;&longs;ione fit cylindri: qui non ni&longs;i ex in&aelig;quali orbiculorum <lb/>lap&longs;u, aut c&ugrave;m plaga in alios impingit, dilabitur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m dubitatio non levis occurrit. </s><s>Nam &longs;i orbiculi inter &longs;e &aelig;qua&shy;<lb/>les &amp; contigui long&icirc; &longs;erie di&longs;ponantur in line&acirc;; rect&agrave;; percu&longs;&longs;o primo ul&shy;<lb/>timus movetur non eadem ratione: ver&ugrave;m pro numero orbiculorum <lb/>min&ugrave;s, quou&longs;&que; omnes &agrave; plag&acirc; &longs;int immoti. </s><s>Marce&longs;cit ergo ill&acirc; exten&shy;<lb/>&longs;ione impul&longs;us; ne&que; totaplaga in &longs;ingulos propagatur. </s><s>Atqui eadem <lb/>ratio videtur &longs;ph&aelig;rularum: quomodo ergo per infinitas hunc extendi <lb/>volumus, quem in orbiculis cito videmus terminari.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m dubitatio non levis occurrit. </s><s>Nam &longs;i orbiculi inter &longs;e &aelig;qua&shy;<lb/>les &amp; contigui long&icirc; &longs;erie di&longs;ponantur in line&acirc;; rect&agrave;; percu&longs;&longs;o primo ul&shy;<lb/>timus movetur non eadem ratione: ver&ugrave;m pro numero orbiculorum <lb/>min&ugrave;s, quou&longs;&que; omnes &agrave; plag&acirc; &longs;int immoti. </s><s>Marce&longs;cit ergo ill&acirc; exten&shy;<lb/>&longs;ione impul&longs;us; ne&que; totaplaga in &longs;ingulos propagatur. </s><s>Atqui eadem <lb/>ratio videtur &longs;ph&aelig;rularum: quomodo ergo per infinitas hunc extendi <lb/>volumus, quem in orbiculis cito videmus terminari.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo dici po&longs;&longs;e, qu&ograve;d &longs;i orbiculi per omnia &longs;int &aelig;qua&shy;<lb/>les, in line&acirc; centri gravitatis &longs;itum habentes, eadem ratione, <lb/>qu&acirc; in &longs;ph&aelig;rulis interminabilem fore motum. </s><s>Ver&ugrave;m <lb/>quia illorum centrum non nece&longs;&longs;ari&ograve; e&longs;t idem cum centro <lb/>gravitatis; c&ugrave;m partes habeant &agrave; &longs;e differentes: inde fieri ut <lb/>centrum gravitatis <expan abbr="plerumq;">plerumque</expan> &longs;it extra illam lineam, qu&aelig; tran&shy;<lb/>&longs;it per centra orbiculorum. </s></p> <s>Re&longs;pondeo dici po&longs;&longs;e, qu&ograve;d &longs;i orbiculi per omnia &longs;int &aelig;qua&shy;<lb/>les, in line&acirc; centri gravitatis &longs;itum habentes, eadem ratione, <lb/>qu&acirc; in &longs;ph&aelig;rulis interminabilem fore motum. </s><s>Ver&ugrave;m <lb/>quia illorum centrum non nece&longs;&longs;ari&ograve; e&longs;t idem cum centro <lb/>gravitatis; c&ugrave;m partes habeant &agrave; &longs;e differentes: inde fieri ut <lb/>centrum gravitatis <expan abbr="plerumq;">plerumque</expan> &longs;it extra illam lineam, qu&aelig; tran&shy;<lb/>&longs;it per centra orbiculorum. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Qu&ocirc;d &longs;i ita: non <gap/>am una omninm e&longs;t plaga; &longs;ed minor qu<gap/><lb/>percutit obliqu&egrave;: nece&longs;&longs;e ergo dum e&acirc; ratione mutatur cen&shy;<lb/>trum gravitatis, impul&longs;um minui, ac demum deficere. </s></p> <s>Qu&ocirc;d &longs;i ita: non iam una omninm e&longs;t plaga; &longs;ed minor qu&aelig; <lb/>percutit obliqu&egrave;: nece&longs;&longs;e ergo dum e&acirc; ratione mutatur cen&shy;<lb/>trum gravitatis, impul&longs;um minui, ac demum deficere. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo &longs;ecund&ograve;, illam po&longs;itionem de interminabili mo&shy;<lb/>tu &longs;ph&aelig;rularum non ni&longs;i ut probabilem a&longs;&longs;umi. </s><s>Vt ver&ograve; <lb/>gratiam ineamus etiam cum his, qui eam aver&longs;antur; videa&shy;<lb/>mus &longs;i qu&acirc; ratione hunc motum, omnibus immotis, qu&aelig; pro <lb/>fundamento &longs;unt adducta, terminare valeamus. </s><lb/><s>C&ugrave;m ergo &longs;ph&aelig;rula prima &longs;ecundam h&aelig;c tertiam percutit; <lb/>dico in&aelig;qualem fieri plagam. </s><s>Nam q<gap/>a impul&longs;us in&aelig;quali&shy;<lb/>ter recipitur in mobili; prout nimirum partes magis, min&ugrave;&longs;u&egrave; <lb/>ab&longs;unt &agrave; plag&acirc;; qu&aelig; tamen &aelig;quationem habent &agrave; centro gra- <s>Re&longs;pondeo &longs;ecund&ograve;, illam po&longs;itionem de interminabili mo&shy;<lb/>tu &longs;ph&aelig;rularum non ni&longs;i ut probabilem a&longs;&longs;umi. </s><s>Vt ver&ograve; <lb/>gratiam ineamus etiam cum his, qui eam aver&longs;antur; videa&shy;<lb/>mus &longs;i qu&acirc; ratione hunc motum, omnibus immotis, qu&aelig; pro <lb/>fundamento &longs;unt adducta, terminare valeamus. </s><lb/><s>C&ugrave;m ergo &longs;ph&aelig;rula prima &longs;ecundam h&aelig;c tertiam percutit; <lb/>dico in&aelig;qualem fieri plagam. </s><s>Nam quia impul&longs;us in&aelig;quali&shy;<lb/>ter recipitur in mobili; prout nimirum partes magis, min&ugrave;&longs;u&egrave; <lb/>ab&longs;unt &agrave; plag&acirc;; qu&aelig; tamen &aelig;quationem habent &agrave; centro gra-
 <pb xlink:href="063/01/121.jpg"/>vitatis; quo omnes &aelig;qualiter moventur: minor erit vis in <lb/>centro qu&agrave;m in loco plag&aelig;. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i enim motui veloci&longs;&shy;<lb/>&longs;imo accedat min&ugrave;s velox; hunc quidem incitari, illum ver&ograve; <lb/>retardari contingit. </s><s>Igitur c&ugrave;m per cu&longs;&longs;io fiat &agrave; centro, mi&shy;<lb/>nor erit plaga &agrave; &longs;ecundo qu&agrave;m &agrave; primo. </s><s>Ratio in oppo&shy;<lb/>&longs;itum facta ita di&longs;&longs;olvitur. </s><s>Impul&longs;um &agrave; plag&acirc; 20 ad totum <lb/>impul&longs;um maiorem rationem habere, qu&agrave;m &longs;ubvigecuplam. </s><lb/><s>Licet enim plaga &longs;ecunda &longs;it minor qu&agrave;m prima: non tamen <lb/>illud decrementum e&longs;t &aelig;quale magnitudini, quam pertran&longs;it, <lb/>&longs;ed exce&longs;&longs;ui, quo plaga maior e&longs;t &aelig;quatione centri gravitatis: <lb/>qu&aelig; differentia in eiu&longs;modi &longs;ph&aelig;rulis e&longs;t valde exigua. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> <lb/>fit ut globus libr: 20. moveri nequeat &agrave; plag&acirc; unius libr&aelig;: im&shy;<lb/>pul&longs;us tamen tran&longs;iens per globos librales 20. ultimum mo&shy;<lb/>veat. </s></p> <pb xlink:href="063/01/121.jpg"/>vitatis; quo omnes &aelig;qualiter moventur: minor erit vis in <lb/>centro qu&agrave;m in loco plag&aelig;. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i enim motui veloci&longs;&shy;<lb/>&longs;imo accedat min&ugrave;s velox; hunc quidem incitari, illum ver&ograve; <lb/>retardari contingit. </s><s>Igitur c&ugrave;m per cu&longs;&longs;io fiat &agrave; centro, mi&shy;<lb/>nor erit plaga &agrave; &longs;ecundo qu&agrave;m &agrave; primo. </s><s>Ratio in oppo&shy;<lb/>&longs;itum facta ita di&longs;&longs;olvitur. </s><s>Impul&longs;um &agrave; plag&acirc; 20 ad totum <lb/>impul&longs;um maiorem rationem habere, qu&agrave;m &longs;ubvigecuplam. </s><lb/><s>Licet enim plaga &longs;ecunda &longs;it minor qu&agrave;m prima: non tamen <lb/>illud decrementum e&longs;t &aelig;quale magnitudini, quam pertran&longs;it, <lb/>&longs;ed exce&longs;&longs;ui, quo plaga maior e&longs;t &aelig;quatione centri gravitatis: <lb/>qu&aelig; differentia in eiu&longs;modi &longs;ph&aelig;rulis e&longs;t valde exigua. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> <lb/>fit ut globus libr: 20. moveri nequeat &agrave; plag&acirc; unius libr&aelig;: im&shy;<lb/>pul&longs;us tamen tran&longs;iens per globos librales 20. ultimum mo&shy;<lb/>veat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA XIV.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA XIV.<emph.end type="center"/></s></p>
Line 986 
Line 986 
 <s><emph type="italics"/>Tres orbiculos percutere eadem plag&acirc;: qui in motu percutiant alios <lb/>tres quolibet intervallo &longs;eiunctos: &acirc; quibus rur&longs;um alij tres percutian&shy;<lb/>tur in quouis &longs;itu.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Tres orbiculos percutere eadem plag&acirc;: qui in motu percutiant alios <lb/>tres quolibet intervallo &longs;eiunctos: &acirc; quibus rur&longs;um alij tres percutian&shy;<lb/>tur in quouis &longs;itu.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sint tres orbiculi in &longs;ltu <emph type="italics"/>a.b.c:<emph.end type="italics"/> quos alij <emph type="italics"/>g.h.i<emph.end type="italics"/> percutere de&shy;<lb/>bent in motu: &agrave; quibus rur&longs;um alij tres <emph type="italics"/>d.e.f<emph.end type="italics"/> percutiantur: a  <s>Sint tres orbiculi in &longs;ltu <emph type="italics"/>a.b.c:<emph.end type="italics"/> quos alij <emph type="italics"/>g.h.i<emph.end type="italics"/> percutere de&shy;<lb/>bent in motu: &agrave; quibus rur&longs;um alij tres <emph type="italics"/>d.e.f<emph.end type="italics"/> percutiantur: a
 <pb xlink:href="063/01/123.jpg"/>&longs;ingulis &longs;inguli. nempe ab <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <emph type="italics"/>d,<emph.end type="italics"/> &amp; &agrave; <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <emph type="italics"/>e,<emph.end type="italics"/> at&que; de&shy;<lb/>mum <emph type="italics"/>f<emph.end type="italics"/>&agrave;<emph type="italics"/>c.<emph.end type="italics"/> Ducantur per illorum centra rect&aelig; <emph type="italics"/>da. eb. fc:<emph.end type="italics"/> &amp; <lb/>producantur extra circulum in <emph type="italics"/>o.p.q,<emph.end type="italics"/> adintervallum &longs;emidia&shy;<lb/>metri eiu&longs;dem circuli: &agrave; quibus ducantur ali&aelig; rect&aelig; <emph type="italics"/>ok. pk. qk<emph.end type="italics"/><lb/>per centrum orbiculi <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> maioris. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i <expan abbr="itaq;">itaque</expan> orbiculi <emph type="italics"/>g. h. i<emph.end type="italics"/><lb/>contigui orbiculo <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> habeant centra in ei&longs;dem lineis <emph type="italics"/>ok. pk. qk:<emph.end type="italics"/><lb/>percutiat ver&ograve; orbiculum <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> alius &aelig;qualis, vel maior <emph type="italics"/>l<emph.end type="italics"/> in <gap/>: di&shy;<lb/>co orbiculos <emph type="italics"/>g.h.i<emph.end type="italics"/> exill&acirc; plag&acirc; percutere orbiculos <emph type="italics"/>a.b.c:<emph.end type="italics"/> ab <lb/>his ver&ograve; rur&longs;um percuti orbiculos <emph type="italics"/>d.e.f.<emph.end type="italics"/><lb/>C&ugrave;m enim orbiculi <emph type="italics"/>g.h.i<emph.end type="italics"/> &longs;int minores qu&agrave;m <emph type="italics"/>k;<emph.end type="italics"/> movebuntur <lb/>exill&acirc; plag&acirc; per coroll: Theor: 14. </s><s>Et quia percu&longs;&longs;io, &amp; qui <lb/>hanc &longs;equitur impul&longs;us, fit per linean<gap/>ectam productam &agrave; con&shy;<lb/>tactu per centrum corporis percu&longs;&longs;i per 5 Theor: 2 part: erit <lb/>motus orbiculi <emph type="italics"/>g<emph.end type="italics"/> in line&acirc; <emph type="italics"/>go.<emph.end type="italics"/> Ducatur per contactum linea <emph type="italics"/>rs<emph.end type="italics"/><lb/>parallela ip&longs;i <emph type="italics"/>ok:<emph.end type="italics"/> qu&aelig; &longs;i &longs;ecet orbiculum <emph type="italics"/>a,<emph.end type="italics"/> erit linea hypomo&shy;<lb/>chlij, &amp; complementum <emph type="italics"/>os<emph.end type="italics"/> eiu&longs;dem plaga: qu&aelig; ex demon&longs;tra&shy;<lb/>tis orbiculum <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> movebit per rectam <emph type="italics"/>ad.<emph.end type="italics"/> Qu&ograve;d &longs;i ver&ograve; recta <lb/><emph type="italics"/>rs<emph.end type="italics"/> cadat extra <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan> orbiculam; problema locum non ha&shy;<lb/>bebit. </s><s>Non e&longs;t tamen nece&longs;se per <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan> centrum duci li&shy;<lb/>neam rectam; ni&longs;i c&ugrave;m totum impul&longs;um dare volumus orbi&shy;<lb/>culo percu&longs;lo: &longs;ed &longs;ufficit, &longs;i ex centro unius producta linea re&shy;<lb/>cta tangat, vel &longs;ecet <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> ratione alterum orbiculum. </s><lb/><s>Eadem ratione o&longs;tendemus orbiculos <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>c<emph.end type="italics"/> percuti ab<emph type="italics"/>h<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>i:<emph.end type="italics"/><lb/>percutere ver&ograve; eo&longs;dem <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>f.<emph.end type="italics"/></s></p> <pb xlink:href="063/01/123.jpg"/>&longs;ingulis &longs;inguli. nempe ab <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <emph type="italics"/>d,<emph.end type="italics"/> &amp; &agrave; <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <emph type="italics"/>e,<emph.end type="italics"/> at&que; de&shy;<lb/>mum <emph type="italics"/>f<emph.end type="italics"/>&agrave;<emph type="italics"/>c.<emph.end type="italics"/> Ducantur per illorum centra rect&aelig; <emph type="italics"/>da. eb. fc:<emph.end type="italics"/> &amp; <lb/>producantur extra circulum in <emph type="italics"/>o.p.q,<emph.end type="italics"/> adintervallum &longs;emidia&shy;<lb/>metri eiu&longs;dem circuli: &agrave; quibus ducantur ali&aelig; rect&aelig; <emph type="italics"/>ok. pk. qk<emph.end type="italics"/><lb/>per centrum orbiculi <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> maioris. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i <expan abbr="itaq;">itaque</expan> orbiculi <emph type="italics"/>g. h. i<emph.end type="italics"/><lb/>contigui orbiculo <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> habeant centra in ei&longs;dem lineis <emph type="italics"/>ok. pk. qk:<emph.end type="italics"/><lb/>percutiat ver&ograve; orbiculum <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> alius &aelig;qualis, vel maior <emph type="italics"/>l<emph.end type="italics"/> in <emph type="italics"/>w<emph.end type="italics"/>: di&shy;<lb/>co orbiculos <emph type="italics"/>g.h.i<emph.end type="italics"/> ex ill&acirc; plag&acirc; percutere orbiculos <emph type="italics"/>a.b.c:<emph.end type="italics"/> ab <lb/>his ver&ograve; rur&longs;um percuti orbiculos <emph type="italics"/>d.e.f.<emph.end type="italics"/><lb/>C&ugrave;m enim orbiculi <emph type="italics"/>g.h.i<emph.end type="italics"/> &longs;int minores qu&agrave;m <emph type="italics"/>k;<emph.end type="italics"/> movebuntur <lb/>exill&acirc; plag&acirc; per coroll: Theor: 14. </s><s>Et quia percu&longs;&longs;io, &amp; qui <lb/>hanc &longs;equitur impul&longs;us, fit per lineam rectam productam &agrave; con&shy;<lb/>tactu per centrum corporis percu&longs;&longs;i per 5 Theor: 2 part: erit <lb/>motus orbiculi <emph type="italics"/>g<emph.end type="italics"/> in line&acirc; <emph type="italics"/>go.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Ducatur per contactum linea <emph type="italics"/>rs<emph.end type="italics"/><lb/>parallela ip&longs;i <emph type="italics"/>ok:<emph.end type="italics"/> qu&aelig; &longs;i &longs;ecet orbiculum <emph type="italics"/>a,<emph.end type="italics"/> erit linea hypomo&shy;<lb/>chlij, &amp; complementum <emph type="italics"/>os<emph.end type="italics"/> eiu&longs;dem plaga: qu&aelig; ex demon&longs;tra&shy;<lb/>tis orbiculum <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> movebit per rectam <emph type="italics"/>ad.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Qu&ograve;d &longs;i ver&ograve; recta <lb/><emph type="italics"/>rs<emph.end type="italics"/> cadat extra <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan> orbiculum; problema locum non ha&shy;<lb/>bebit. </s><s>Non e&longs;t tamen nece&longs;se per <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan> centrum duci li&shy;<lb/>neam rectam; ni&longs;i c&ugrave;m totum impul&longs;um dare volumus orbi&shy;<lb/>culo percu&longs;lo: &longs;ed &longs;ufficit, &longs;i ex centro unius producta linea re&shy;<lb/>cta tangat, vel &longs;ecet <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> ratione alterum orbiculum. </s><lb/><s>Eadem ratione o&longs;tendemus orbiculos <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>c<emph.end type="italics"/> percuti ab<emph type="italics"/>h<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>i:<emph.end type="italics"/><lb/>percutere ver&ograve; eo&longs;dem <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>f.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>DE <lb/>PROPORTIONE MOTVS ORBICVLO&shy;<lb/>RVM TAM AD SE, QVAM AD MOTVM <lb/>ORBICVLI CONTIGVI, A QVO <lb/>IMPELLVNTVR.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>DE <lb/>PROPORTIONE MOTVS ORBICVLO&shy;<lb/>RVM TAM AD SE, QVAM AD MOTVM <lb/>ORBICVLI CONTIGVI, A QVO <lb/>IMPELLVNTVR.<emph.end type="center"/></s></p>
 <pb xlink:href="063/01/124.jpg"/> <pb xlink:href="063/01/124.jpg"/>
Line 995 
Line 995 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA V.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA V.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Si i<gap/> diametro orbiculi product&acirc; fiat contactus orbiculorum; percu&shy;<lb/>tiat ver&ograve; hunc alius &aelig;qualis in parte oppo&longs;it&acirc; diametri; eo immoto u&shy;<lb/>ter&que; contiguorum movetur.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Si in diametro orbiculi product&acirc; fiat contactus orbiculorum; percu&shy;<lb/>tiat ver&ograve; hunc alius &aelig;qualis in parte oppo&longs;it&acirc; diametri; eo immoto u&shy;<lb/>ter&que; contiguorum movetur.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Percutiat orbiculum A alius &aelig;qualis in F: in cuius diametro <lb/>product&acirc; FQ fiat contactus orbiculorum CD: dico immo&shy;<lb/>to A <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan> orbiculum C &amp; D moveri ex ill&acirc; plag&acirc;. </s><s>Du&shy;<lb/>catur linea hypomochlij HG: &amp; ad eam perpendicularis AN <lb/>qu&aelig; &longs;ecabitur in duo &longs;egmenta &aelig;qualia AS. NS. propterea <lb/>qu&ograve;d AS &longs;it &longs;inus rectus grad: 30. &longs;emi&longs;&longs;is nimirum GI grad: <lb/>60. habebit ergo plaga &longs;emi&longs;&longs;em totius impul&longs;&ucirc;s: qui per po&shy;<lb/>&longs;it:4 velocitate feretur &longs;ubdupl&acirc; illius velocitatis. qu&acirc; orbicu&shy;<lb/>lus A moveretur. </s><s>Quod idem dicendum de orbiculo D. </s><lb/><s>C&ugrave;m <expan abbr="itaq;">itaque</expan> duo orbiculi C&amp;D &longs;imul contineant totum impul&shy;<lb/>&longs;um ex A; erit plaga perfecta: ac proinde orbiculus A &agrave; motu <lb/>conquie&longs;cet. </s></p> <s>Percutiat orbiculum A alius &aelig;qualis in F: in cuius diametro <lb/>product&acirc; FQ fiat contactus orbiculorum CD: dico immo&shy;<lb/>to A <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan> orbiculum C &amp; D moveri ex ill&acirc; plag&acirc;. </s><s>Du&shy;<lb/>catur linea hypomochlij HG: &amp; ad eam perpendicularis AN <lb/>qu&aelig; &longs;ecabitur in duo &longs;egmenta &aelig;qualia AS. NS. propterea <lb/>qu&ograve;d AS &longs;it &longs;inus rectus grad: 30. &longs;emi&longs;&longs;is nimirum GI grad: <lb/>60. habebit ergo plaga &longs;emi&longs;&longs;em totius impul&longs;&ucirc;s: qui per po&shy;<lb/>&longs;it:4 velocitate feretur &longs;ubdupl&acirc; illius velocitatis. qu&acirc; orbicu&shy;<lb/>lus A moveretur. </s><s>Quod idem dicendum de orbiculo D. </s><lb/><s>C&ugrave;m <expan abbr="itaq;">itaque</expan> duo orbiculi C&amp;D &longs;imul contineant totum impul&shy;<lb/>&longs;um ex A; erit plaga perfecta: ac proinde orbiculus A &agrave; motu <lb/>conquie&longs;cet. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 1054 
Line 1054 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>THEOREMA XX.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>THEOREMA XX.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Si plures orbiculi tangant alium maiorem; percutiat ver&ograve; hunc &aelig;&shy;<lb/>qualis; omnes contigui un&agrave; cum orbiculo maiore movebu<gap/>tur.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Si plures orbiculi tangant alium maiorem; percutiat ver&ograve; hunc &aelig;&shy;<lb/>qualis; omnes contigui un&agrave; cum orbiculo maiore movebuntur.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Tangant orbiculum <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> quotlibet alij minores <emph type="italics"/>g. b. m. i:<emph.end type="italics"/> per&shy;<lb/>cutiat ver&ograve; hunc &aelig;qualis <emph type="italics"/>l:<emph.end type="italics"/> dico orbiculos <emph type="italics"/>g. h. m. i<emph.end type="italics"/> un&agrave; cum <lb/>orbiculo <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> moveri ex ill&acirc; plag&acirc;. </s><s>Erit enim ex demon&longs;tratis <lb/>Theor: 16 ut <emph type="italics"/>kz<emph.end type="italics"/> ad <emph type="italics"/>nz<emph.end type="italics"/> ita plaga orbiculi <emph type="italics"/>h<emph.end type="italics"/> ad plagam orbi&shy;<lb/>culi <emph type="italics"/>m:<emph.end type="italics"/> &amp; ut <emph type="italics"/>nz<emph.end type="italics"/> ad <emph type="italics"/>yz,<emph.end type="italics"/> ita plaga in <emph type="italics"/>m<emph.end type="italics"/> ad plagam in <emph type="italics"/>i.<emph.end type="italics"/> Qu&ograve;d <lb/>idem de plag&acirc; orbiculi <emph type="italics"/>g<emph.end type="italics"/> dicendum. maior <expan abbr="itaq;">itaque</expan> omnibus pla&shy;<lb/>ga e&longs;t in <emph type="italics"/>h.<emph.end type="italics"/> Quia ver&ograve; plaga &longs;equitur impul&longs;um, quo percu- <s>Tangant orbiculum <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> quotlibet alij minores <emph type="italics"/>g. b. m. i:<emph.end type="italics"/> per&shy;<lb/>cutiat ver&ograve; hunc &aelig;qualis <emph type="italics"/>l:<emph.end type="italics"/> dico orbiculos <emph type="italics"/>g. h. m. i<emph.end type="italics"/> un&agrave; cum <lb/>orbiculo <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> moveri ex ill&acirc; plag&acirc;. </s><s>Erit enim ex demon&longs;tratis <lb/>Theor: 16 ut <emph type="italics"/>kz<emph.end type="italics"/> ad <emph type="italics"/>nz<emph.end type="italics"/> ita plaga orbiculi <emph type="italics"/>h<emph.end type="italics"/> ad plagam orbi&shy;<lb/>culi <emph type="italics"/>m:<emph.end type="italics"/> &amp; ut <emph type="italics"/>nz<emph.end type="italics"/> ad <emph type="italics"/>yz,<emph.end type="italics"/> ita plaga in <emph type="italics"/>m<emph.end type="italics"/> ad plagam in <emph type="italics"/>i.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Qu&ograve;d <lb/>idem de plag&acirc; orbiculi <emph type="italics"/>g<emph.end type="italics"/> dicendum. maior <expan abbr="itaq;">itaque</expan> omnibus pla&shy;<lb/>ga e&longs;t in <emph type="italics"/>h.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Quia ver&ograve; plaga &longs;equitur impul&longs;um, quo percu-
 <pb xlink:href="063/01/130.jpg"/>tiens erat moturum; percutit ver&ograve; <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> orbiculum minorem <emph type="italics"/>h;<emph.end type="italics"/><lb/>movebitur hic<gap/>ab incipiente &amp; necdum perfect&acirc; plag&acirc;: orbicu&shy;<lb/>lus ergo <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> per pori<gap/>ma 2. motum continuabit. </s><s>Simili modo <lb/>orbiculi. reliqui <emph type="italics"/>g. m. i<emph.end type="italics"/> quia minores qu&agrave;m <emph type="italics"/>k;<emph.end type="italics"/> movebuntur ab <lb/>impul&longs;u minori: ac proinde &agrave; plag&acirc; incipiente: unde huius ex&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us erit principium mot&ucirc;s orbiculi <emph type="italics"/>k,<emph.end type="italics"/></s></p> <pb xlink:href="063/01/130.jpg"/>tiens erat moturum; percutit ver&ograve; <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> orbiculum minorem <emph type="italics"/>h;<emph.end type="italics"/><lb/>movebitur hic ab incipiente &amp; necdum perfect&acirc; plag&acirc;: orbicu&shy;<lb/>lus ergo <emph type="italics"/>k<emph.end type="italics"/> per pori&longs;ma 2. motum continuabit. </s><s>Simili modo <lb/>orbiculi. reliqui <emph type="italics"/>g. m. i<emph.end type="italics"/> quia minores qu&agrave;m <emph type="italics"/>k;<emph.end type="italics"/> movebuntur ab <lb/>impul&longs;u minori: ac proinde &agrave; plag&acirc; incipiente: unde huius ex&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us erit principium mot&ucirc;s orbiculi <emph type="italics"/>k,<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="center"/>DE GYRATIONE ORBICVLI.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>DE GYRATIONE ORBICVLI.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Si orbiculus percu&longs;&longs;us alium impellat &longs;ibi contiguum &amp; &aelig;&shy;<lb/>qualem; duplici motu videtur ferri ex ill&acirc; plag&acirc;: nimirum <lb/>recto &amp; circulari. </s><s>Nam c&ugrave;m A movetur per lineam AI, pun&shy;<lb/>ctum H in peripheri&acirc; transfertur in F. K &amp;c. </s><s>Quod quidem <lb/>erit manife&longs;tum &longs;i punctum contact&ucirc;s aliquo &longs;igno notetur. </s><lb/><s>Huius autem mot&ucirc;s ratio videtur referri ad librationem. </s><s>Nam <lb/>c&ugrave;m ex plag&acirc; in G dece&longs;&longs;erit impul&longs;us &aelig;qualis PT; nece&longs;se <lb/>pr&aelig;pondium fieri in K, <expan abbr="atq;">atque</expan> ita revolui orbiculum circa mobi&shy;<lb/>le centrum A. </s></p> <s>Si orbiculus percu&longs;&longs;us alium impellat &longs;ibi contiguum &amp; &aelig;&shy;<lb/>qualem; duplici motu videtur ferri ex ill&acirc; plag&acirc;: nimirum <lb/>recto &amp; circulari. </s><s>Nam c&ugrave;m A movetur per lineam AI, pun&shy;<lb/>ctum H in peripheri&acirc; transfertur in F. K &amp;c. </s><s>Quod quidem <lb/>erit manife&longs;tum &longs;i punctum contact&ucirc;s aliquo &longs;igno notetur. </s><lb/><s>Huius autem mot&ucirc;s ratio videtur referri ad librationem. </s><s>Nam <lb/>c&ugrave;m ex plag&acirc; in G dece&longs;&longs;erit impul&longs;us &aelig;qualis PT; nece&longs;se <lb/>pr&aelig;pondium fieri in K, <expan abbr="atq;">atque</expan> ita revolui orbiculum circa mobi&shy;<lb/>le centrum A. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Obijcies. </s><s>Si ob librationem circumagitur orbiculus, nece&szlig;e buius mo&shy;<lb/>tum e&longs;&longs;e &aelig;qualem plag&aelig;. cui &aelig;quatur exce&longs;&longs;us in parte oppo&longs;it&acirc;. igitur qu&ograve; <lb/>contactui propior diameter, quia tum maior plaga; erit quo&que; circulatio <lb/>maior: quod tamen non fit. </s><s>Ver&ugrave;m qu&ograve; maius intervallum, e&ograve; arcum <lb/>de&longs;cribit maiorem. </s><s>Deinde ver&ograve; &longs;i duo orbiculi contigui inaqualiter ab&shy;<lb/>&longs;int &agrave; diametro, cuin&longs;modi in LV, circulatio procedit ex H in N. e&longs;t au&shy;<lb/>tem maior plaga in V qu&agrave;m in L: oportebat ergo hunc motum fieri ex <lb/>H in F, &longs;i illa circulatio pr<gap/>veniret ab exce&longs;&longs;u.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Obijcies. </s><s>Si ob librationem circumagitur orbiculus, nece&szlig;e buius mo&shy;<lb/>tum e&longs;&longs;e &aelig;qualem plag&aelig;. cui &aelig;quatur exce&longs;&longs;us in parte oppo&longs;it&acirc;. igitur qu&ograve; <lb/>contactui propior diameter, quia tum maior plaga; erit quo&que; circulatio <lb/>maior: quod tamen non fit. </s><s>Ver&ugrave;m qu&ograve; maius intervallum, e&ograve; arcum <lb/>de&longs;cribit maiorem. </s><s>Deinde ver&ograve; &longs;i duo orbiculi contigui in&aelig;qualiter ab&shy;<lb/>&longs;int &agrave; diametro, cuiu&longs;modi in LV, circulatio procedit ex H in N. e&longs;t au&shy;<lb/>tem maior plaga in V qu&agrave;m in L: oportebat ergo hunc motum fieri ex <lb/>H in F, &longs;i illa circulatio proveniret ab exce&longs;&longs;u.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo c&ugrave;m motus hic circularis fluat ab eodem impul&shy;<lb/>&longs;u, quem retinet centrum ad &longs;e movendum; hic autem acce&longs;&longs;u <lb/>ad diametrum continu&ograve; minuatur; nece&longs;sc <expan abbr="quoq;">quoque</expan> circulatio- <s>Re&longs;pondeo c&ugrave;m motus hic circularis fluat ab eodem impul&shy;<lb/>&longs;u, quem retinet centrum ad &longs;e movendum; hic autem acce&longs;&longs;u <lb/>ad diametrum continu&ograve; minuatur; nece&longs;sc <expan abbr="quoq;">quoque</expan> circulatio-
 <pb xlink:href="063/01/131.jpg"/>nem &aelig;&longs;timari minorem. </s><s>Deinde ver&ograve; c&ugrave;m per Theor: 19 <lb/>ab intervallo grad: 60 motus centri fiat per tangentem circu&shy;<lb/>li; nece&longs;&longs;e hanc librationem magis augeri. </s><s>Vnde etiam ratio <lb/>petenda, qu&ograve;d circulatio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> fiat in partem plag&aelig; maio&shy;<lb/>ris: c&ugrave;m videlicet duo orbiculi in&aelig;qualiter ab&longs;unt &agrave; line&acirc; mo <lb/>t&ucirc;s centri: Hic enim oppo&longs;ita circulatio pr&aelig;valet: quam deter&shy;<lb/>minat motus centri per tangentem. </s></p> <pb xlink:href="063/01/131.jpg"/>nem &aelig;&longs;timari minorem. </s><s>Deinde ver&ograve; c&ugrave;m per Theor: 19 <lb/>ab intervallo grad: 60 motus centri fiat per tangentem circu&shy;<lb/>li; nece&longs;&longs;e hanc librationem magis augeri. </s><s>Vnde etiam ratio <lb/>petenda, qu&ograve;d circulatio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> fiat in partem plag&aelig; maio&shy;<lb/>ris: c&ugrave;m videlicet duo orbiculi in&aelig;qualiter ab&longs;unt &agrave; line&acirc; mo <lb/>t&ucirc;s centri: Hic enim oppo&longs;ita circulatio pr&aelig;valet: quam deter&shy;<lb/>minat motus centri per tangentem. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Po&longs;&longs;ever&ograve; mi&longs;ceri motui recto circularem, manife&longs;tum in <lb/>eodem orbiculo; &longs;i convex&acirc; parte tangat planum. &aacute; digito e&shy;<lb/>nim compre&longs;&longs;us &amp; eli&longs;us <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> eidem puncto in&longs;i&longs;tens ro&shy;<lb/><gap/>ari, <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> &agrave; procur&longs;u recurrere, aut etiam retro agi vide&shy;<lb/> <s>Po&longs;&longs;e ver&ograve; mi&longs;ceri motui recto circularem, manife&longs;tum in <lb/>eodem orbiculo; &longs;i convex&acirc; parte tangat planum. &aacute; digito e&shy;<lb/>nim compre&longs;&longs;us &amp; eli&longs;us <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> eidem puncto in&longs;i&longs;tens ro&shy;<lb/>tari, <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> &agrave; procur&longs;u recurrere, aut etiam retro agi vide&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="fig23"/><lb/>tur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i enim motus circularis fiat &aelig;qualis motui recto; <lb/>videbitur orbiculus in eodem puncto A circa immobile cen&shy;<lb/>trum gyrari. </s><s>Dividatur peripheria orbiculi in &longs;ex partes &aelig;qua&shy;<lb/>les <emph type="italics"/>abcdef:<emph.end type="italics"/> &amp; &longs;umantur his &aelig;qualia &longs;egmenta in line&acirc; re&shy;<lb/>ct&acirc; <emph type="italics"/>aghikl.<emph.end type="italics"/> C&ugrave;m <expan abbr="itaq;">itaque</expan> motus in <emph type="italics"/>ab<emph.end type="italics"/> &longs;it &aelig;qualis motui centri <lb/>eiu&longs;dem orbiculi in <emph type="italics"/>ag;<emph.end type="italics"/> gyratio autem non ni&longs;i per contactum  <arrow.to.target n="fig23"/><lb/>tur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i enim motus circularis fiat &aelig;qualis motui recto; <lb/>videbitur orbiculus in eodem puncto A circa immobile cen&shy;<lb/>trum gyrari. </s><s>Dividatur peripheria orbiculi in &longs;ex partes &aelig;qua&shy;<lb/>les <emph type="italics"/>abcdef:<emph.end type="italics"/> &amp; &longs;umantur his &aelig;qualia &longs;egmenta in line&acirc; re&shy;<lb/>ct&acirc; <emph type="italics"/>aghikl.<emph.end type="italics"/> C&ugrave;m <expan abbr="itaq;">itaque</expan> motus in <emph type="italics"/>ab<emph.end type="italics"/> &longs;it &aelig;qualis motui centri <lb/>eiu&longs;dem orbiculi in <emph type="italics"/>ag;<emph.end type="italics"/> gyratio autem non ni&longs;i per contactum
 <pb xlink:href="063/01/132.jpg"/>fiat eiu&longs;dem plani; nece&longs;se ubi ex <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> promovit in <emph type="italics"/>g,<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/><lb/>revolui in <emph type="italics"/>a.<emph.end type="italics"/> Similiter ubi <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> perventurum eratex <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> in <emph type="italics"/>g,<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <lb/><emph type="italics"/>c<emph.end type="italics"/> attinget punctum <emph type="italics"/>a.<emph.end type="italics"/> Qu&ograve;d &longs;i maior &longs;it motus circuli, qu&agrave;m <lb/>eiu&longs;dem centri; contingit ip&longs;um retroagi. </s><s>Nam c&ugrave;m ex <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/><lb/>movetur in <emph type="italics"/>g;<emph.end type="italics"/> motus in peripheri&acirc; fit per maius <expan abbr="&longs;egment&utilde;">&longs;egmentum</expan> <emph type="italics"/>ab:<emph.end type="italics"/> ac <lb/>proinde orbiculus tangit planum in puncto medio inter <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>c.<emph.end type="italics"/><lb/>Demum &longs;i maior &longs;it motus centri qu&agrave;m gyrationis; videbitur <lb/>motus rectus, &amp; punctum <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> inter <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>g.<emph.end type="italics"/> Inde ergo ratio reddi&shy;<lb/>tur; qu&ograve;d motus centri ab illat&acirc; plag&acirc; deflectat &agrave; line&acirc; rect&acirc; <lb/><emph type="italics"/>AI<emph.end type="italics"/> etiam ante grad: 60. </s><s>C&ugrave;m enim motus orbiculi circularis <lb/>in plano firmetur, <expan abbr="eaq;">eaque</expan> ratione motui centri reluctetur; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e motum mixtum inde procreari. </s></p> <pb xlink:href="063/01/132.jpg"/>fiat eiu&longs;dem plani; nece&longs;se ubi ex <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> promovit in <emph type="italics"/>g,<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/><lb/>revolui in <emph type="italics"/>a.<emph.end type="italics"/> Similiter ubi <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> perventurum eratex <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> in <emph type="italics"/>g,<emph.end type="italics"/> ip&longs;um <lb/><emph type="italics"/>c<emph.end type="italics"/> attinget punctum <emph type="italics"/>a.<emph.end type="italics"/> Qu&ograve;d &longs;i maior &longs;it motus circuli, qu&agrave;m <lb/>eiu&longs;dem centri; contingit ip&longs;um retroagi. </s><s>Nam c&ugrave;m ex <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/><lb/>movetur in <emph type="italics"/>g;<emph.end type="italics"/> motus in peripheri&acirc; fit per maius <expan abbr="&longs;egment&utilde;">&longs;egmentum</expan> <emph type="italics"/>ab:<emph.end type="italics"/> ac <lb/>proinde orbiculus tangit planum in puncto medio inter <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>c.<emph.end type="italics"/><lb/>Demum &longs;i maior &longs;it motus centri qu&agrave;m gyrationis; videbitur <lb/>motus rectus, &amp; punctum <emph type="italics"/>b<emph.end type="italics"/> inter <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> &amp; <emph type="italics"/>g.<emph.end type="italics"/> Inde ergo ratio reddi&shy;<lb/>tur; qu&ograve;d motus centri ab illat&acirc; plag&acirc; deflectat &agrave; line&acirc; rect&acirc; <lb/><emph type="italics"/>AI<emph.end type="italics"/> etiam ante grad: 60. </s><s>C&ugrave;m enim motus orbiculi circularis <lb/>in plano firmetur, <expan abbr="eaq;">eaque</expan> ratione motui centri reluctetur; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e motum mixtum inde procreari. </s></p>
 <figure id="id.063.01.132.1.jpg" xlink:href="063/01/132/1.jpg"/> <figure id="id.063.01.132.1.jpg" xlink:href="063/01/132/1.jpg"/>
Line 1076 
Line 1076 
 <s><emph type="center"/>De Levigatione &amp; Politura.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>De Levigatione &amp; Politura.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>COrpora polita dicuntur, qu&aelig; &longs;uperficiem habent illius fi&shy;<lb/>gur&aelig;, qu&acirc; terminantur, &aelig;quabilem: ut in cubo perfect&egrave; <lb/>planam, in globo &longs;ph&aelig;ricam. </s><s>His opponitur a&longs;perum &longs;eu &longs;ca&shy;<lb/>brum: cuius &longs;uperficies partes habet in&aelig;qualiter &longs;itas, magis <lb/>&amp; min&ugrave;s depre&longs;&longs;as aut elevatas. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> omnia corpora &aelig;qua&shy;<lb/>liter: &longs;ed alia magis, alia min&ugrave;s, alia null&acirc; indu&longs;tri&acirc; poliuntur: <lb/>ut thophus, pumex, &longs;uber, panni lanei &amp;c. </s><s>Et c&ugrave;m &longs;cabrities <lb/>&longs;eu in&aelig;qualitas &agrave; duobus proveniat: c&ugrave;m vel partes in&longs;unt <lb/>verruco&longs;&aelig;, vel pori &longs;eu cavernul&aelig; &longs;uperficiem perforantes, <lb/>quantum vis &longs;en&longs;um lateant: polituram obtinemus contrari&acirc; <lb/>affectione: verrucarum quidem, &amp; qu&aelig; prominent, ablatione: <lb/>&longs;patiorum ver&ograve; inanium repletione. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i eiu&longs;modi um&shy;<lb/>bilici &amp; verrucul&aelig; tolli nequeant: aut lacun&aelig; expleri, impo&shy;<lb/>libile dicetur corpus, Talia &longs;unt <foreign lang="greek">a)pie<gap/>a\</foreign>, &amp; qu&aelig; dividi neque&shy;<lb/>unt in partes minimas: quia <expan abbr="neq;">neque</expan> compre&longs;&longs;ioni cedunt ad po&shy;<lb/>rum &longs;olidandum, recept&acirc; in eas vacuitates parte magis pre&longs;s&acirc;:  <s>COrpora polita dicuntur, qu&aelig; &longs;uperficiem habent illius fi&shy;<lb/>gur&aelig;, qu&acirc; terminantur, &aelig;quabilem: ut in cubo perfect&egrave; <lb/>planam, in globo &longs;ph&aelig;ricam. </s><s>His opponitur a&longs;perum &longs;eu &longs;ca&shy;<lb/>brum: cuius &longs;uperficies partes habet in&aelig;qualiter &longs;itas, magis <lb/>&amp; min&ugrave;s depre&longs;&longs;as aut elevatas. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> omnia corpora &aelig;qua&shy;<lb/>liter: &longs;ed alia magis, alia min&ugrave;s, alia null&acirc; indu&longs;tri&acirc; poliuntur: <lb/>ut thophus, pumex, &longs;uber, panni lanei &amp;c. </s><s>Et c&ugrave;m &longs;cabrities <lb/>&longs;eu in&aelig;qualitas &agrave; duobus proveniat: c&ugrave;m vel partes in&longs;unt <lb/>verruco&longs;&aelig;, vel pori &longs;eu cavernul&aelig; &longs;uperficiem perforantes, <lb/>quantum vis &longs;en&longs;um lateant: polituram obtinemus contrari&acirc; <lb/>affectione: verrucarum quidem, &amp; qu&aelig; prominent, ablatione: <lb/>&longs;patiorum ver&ograve; inanium repletione. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i eiu&longs;modi um&shy;<lb/>bilici &amp; verrucul&aelig; tolli nequeant: aut lacun&aelig; expleri, impo&shy;<lb/>libile dicetur corpus, Talia &longs;unt <foreign lang="greek">a)pie<gap/>a\</foreign>, &amp; qu&aelig; dividi neque&shy;<lb/>unt in partes minimas: quia <expan abbr="neq;">neque</expan> compre&longs;&longs;ioni cedunt ad po&shy;<lb/>rum &longs;olidandum, recept&acirc; in eas vacuitates parte magis pre&longs;s&acirc;:
 <pb xlink:href="063/01/133.jpg"/>ut vitrum, gemm&aelig;, lapides, <expan abbr="omniaq;">omniaque</expan> <foreign lang="greek">qrau<gap/>a</foreign>: <expan abbr="neq;">neque</expan> pars minima <lb/>re&longs;ecari valet, cuiu&longs;modi e&longs;t thophus. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> illa quidem &longs;ol&aacute; <lb/>partium ablatione poliuntur: &amp; &longs;i quidem poro&longs;a &longs;int, null&acirc; <lb/>ratione &longs;uam perfectionem a&longs;&longs;equitur politura: quemadmo&shy;<lb/>dum <expan abbr="neq;">neque</expan> individua in partes minimas: ablat&acirc; enim parte ma&shy;<lb/>iori, qu&agrave;m &longs;it exce&longs;&longs;us; eadem in&aelig;qualitas manet. </s><s>Corporaer&shy;<lb/>go <foreign lang="greek">paxume/rea</foreign> &amp; qu&aelig; glutinos&acirc; vi&longs;ciditate tenaci&ugrave;s coh&aelig;rent, <lb/>ut cera, pix, tela linea, papyrus; &longs;ol&acirc; levigatione proficiunt: <lb/>partibus &agrave; compre&longs;&longs;ione in eodem &longs;itu manentibus. </s><s>Vnde <lb/>panni lanei, ob pilos &agrave; compre&longs;&longs;ione &longs;urrigentes, non levigan&shy;<lb/>tur. metalla <expan abbr="quoq;">quoque</expan> omnia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ligna alia magis, alia min&ugrave;s le&shy;<lb/>vigationi parent. </s><s>Qu&aelig; enim mollia &longs;unt, <expan abbr="neq;">neque</expan> compre&longs;&longs;a <lb/>manent in eo &longs;itu, <gap/>t medulla &longs;ambuci, aut &longs;pongia, non levi&shy;<lb/>gantur. </s><s>Nece&longs;&longs;e enim reniti aliquas partes: quibus ali&aelig; inni&shy;<lb/>tantur. </s><s>Quod non fit, &longs;i omnes &agrave; compre&longs;&longs;ione moveantur <expan abbr="ce-dantq;">ce&shy;<lb/>dantque</expan> <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> ligna duriora, cuiu&longs;modi hebenus, pr&aelig; alijs levi&shy;<lb/>gantur. </s><s>C&ugrave;m igitur illa corpora vel partium ablatione, vel <lb/>illarum &longs;itu permutato &longs;uperficiem politam con&longs;equantur; <lb/>manife&longs;tum levigationem &amp; polituram non <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> motu &amp; im&shy;<lb/>pul&longs;u fieri. </s><s>Cuiu&longs;modi ver&ograve; &longs;it motus, &amp; qu&acirc; ratione fiat, <lb/>nunc dicam, &agrave; levigatione incipiendo. </s></p> <pb xlink:href="063/01/133.jpg"/>ut vitrum, gemm&aelig;, lapides, <expan abbr="omniaq;">omniaque</expan> <foreign lang="greek">qrau<gap/>a</foreign>: <expan abbr="neq;">neque</expan> pars minima <lb/>re&longs;ecari valet, cuiu&longs;modi e&longs;t thophus. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> illa quidem &longs;ol&aacute; <lb/>partium ablatione poliuntur: &amp; &longs;i quidem poro&longs;a &longs;int, null&acirc; <lb/>ratione &longs;uam perfectionem a&longs;&longs;equitur politura: quemadmo&shy;<lb/>dum <expan abbr="neq;">neque</expan> individua in partes minimas: ablat&acirc; enim parte ma&shy;<lb/>iori, qu&agrave;m &longs;it exce&longs;&longs;us; eadem in&aelig;qualitas manet. </s><s>Corporaer&shy;<lb/>go <foreign lang="greek">paxume/rea</foreign> &amp; qu&aelig; glutinos&acirc; vi&longs;ciditate tenaci&ugrave;s coh&aelig;rent, <lb/>ut cera, pix, tela linea, papyrus; &longs;ol&acirc; levigatione proficiunt: <lb/>partibus &agrave; compre&longs;&longs;ione in eodem &longs;itu manentibus. </s><s>Vnde <lb/>panni lanei, ob pilos &agrave; compre&longs;&longs;ione &longs;urrigentes, non levigan&shy;<lb/>tur. metalla <expan abbr="quoq;">quoque</expan> omnia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ligna alia magis, alia min&ugrave;s le&shy;<lb/>vigationi parent. </s><s>Qu&aelig; enim mollia &longs;unt, <expan abbr="neq;">neque</expan> compre&longs;&longs;a <lb/>manent in eo &longs;itu, ut medulla &longs;ambuci, aut &longs;pongia, non levi&shy;<lb/>gantur. </s><s>Nece&longs;&longs;e enim reniti aliquas partes: quibus ali&aelig; inni&shy;<lb/>tantur. </s><s>Quod non fit, &longs;i omnes &agrave; compre&longs;&longs;ione moveantur <expan abbr="ce-dantq;">ce&shy;<lb/>dantque</expan> <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> ligna duriora, cuiu&longs;modi hebenus, pr&aelig; alijs levi&shy;<lb/>gantur. </s><s>C&ugrave;m igitur illa corpora vel partium ablatione, vel <lb/>illarum &longs;itu permutato &longs;uperficiem politam con&longs;equantur; <lb/>manife&longs;tum levigationem &amp; polituram non <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> motu &amp; im&shy;<lb/>pul&longs;u fieri. </s><s>Cuiu&longs;modi ver&ograve; &longs;it motus, &amp; qu&acirc; ratione fiat, <lb/>nunc dicam, &agrave; levigatione incipiendo. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>E&longs;t autem levigatio motus reciprocus in &longs;uperficie levigand&agrave;, factus <lb/>&agrave; corpore polito, non &longs;ine compre&szlig;ione.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>E&longs;t autem levigatio motus reciprocus in &longs;uperficie levigand&agrave;, factus <lb/>&agrave; corpore polito, non &longs;ine compre&szlig;ione.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 1085 
Line 1085 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo, licet partes continu&ograve; mutentur: quia tamen <lb/>ali&aelig; <expan abbr="atq;">atque</expan> ali&aelig; &longs;uccedunt eiu&longs;dem rationis, motum continuan&shy;<lb/>tes; per &aelig;quivalentiam idem videri movens. </s><s>E&longs;t autem dif&shy;<lb/>fer&eacute;tia inter ea, qu&aelig; <foreign lang="greek">xi/nhsin</foreign> habent <foreign lang="greek">a)po\ tg_s a(/yews</foreign>, &amp; qu&aelig; <foreign lang="greek">a)po\ tg_s <lb/>plhgh_s xino<gap/>_nt<gap/></foreign>: qu&ograve;d h&aelig;c in motu &longs;eparantur &agrave; movente: ac <lb/>proinde accept&acirc; plag&acirc; non &longs;it in pote&longs;tate moventis ille mo&shy;<lb/>tus. </s><s>Qu&aelig; ver&ograve; <foreign lang="greek">a)po\ th_s a(/yews</foreign> moventur; impul&longs;um habent <lb/>fluentem: qui non ni&longs;i illis motis e&longs;&longs;e pote&longs;t: <expan abbr="moxq;">moxque</expan> ubi c&aelig;pit, <lb/>ex illo contactu finit: &amp; non ni&longs;i impul&longs;u continuato &longs;ervari <lb/>pote&longs;t. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> inde fit, ut nulla particula inter poliendum, &longs;eu <lb/>levigandum divellatur: c&ugrave;m motus in ip&longs;a plag&acirc; finiat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>ullus re&longs;tet impul&longs;us. </s><s>Et licet non &longs;ine aliqu&acirc; tractione par&shy;<lb/>tes levigat&aelig; extendantur; non tamen e&longs;t motus exce&longs;&longs;ivus: <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> per &longs;e, &longs;ed &agrave; compre&longs;&longs;ione na&longs;cens: <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> &longs;i excedat, ut <lb/>dum chartam min&ugrave;s caut&egrave; levigamus; partes divelluntur. </s></p> <s>Re&longs;pondeo, licet partes continu&ograve; mutentur: quia tamen <lb/>ali&aelig; <expan abbr="atq;">atque</expan> ali&aelig; &longs;uccedunt eiu&longs;dem rationis, motum continuan&shy;<lb/>tes; per &aelig;quivalentiam idem videri movens. </s><s>E&longs;t autem dif&shy;<lb/>fer&eacute;tia inter ea, qu&aelig; <foreign lang="greek">xi/nhsin</foreign> habent <foreign lang="greek">a)po\ tg_s a(/yews</foreign>, &amp; qu&aelig; <foreign lang="greek">a)po\ tg_s <lb/>plhgh_s xino<gap/>_nt<gap/></foreign>: qu&ograve;d h&aelig;c in motu &longs;eparantur &agrave; movente: ac <lb/>proinde accept&acirc; plag&acirc; non &longs;it in pote&longs;tate moventis ille mo&shy;<lb/>tus. </s><s>Qu&aelig; ver&ograve; <foreign lang="greek">a)po\ th_s a(/yews</foreign> moventur; impul&longs;um habent <lb/>fluentem: qui non ni&longs;i illis motis e&longs;&longs;e pote&longs;t: <expan abbr="moxq;">moxque</expan> ubi c&aelig;pit, <lb/>ex illo contactu finit: &amp; non ni&longs;i impul&longs;u continuato &longs;ervari <lb/>pote&longs;t. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> inde fit, ut nulla particula inter poliendum, &longs;eu <lb/>levigandum divellatur: c&ugrave;m motus in ip&longs;a plag&acirc; finiat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>ullus re&longs;tet impul&longs;us. </s><s>Et licet non &longs;ine aliqu&acirc; tractione par&shy;<lb/>tes levigat&aelig; extendantur; non tamen e&longs;t motus exce&longs;&longs;ivus: <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> per &longs;e, &longs;ed &agrave; compre&longs;&longs;ione na&longs;cens: <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> &longs;i excedat, ut <lb/>dum chartam min&ugrave;s caut&egrave; levigamus; partes divelluntur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Dices. A quo ergo partes compre&szlig;a detinentur in co &longs;itu? ne&que; enim &longs;o-<emph.end type="italics"/> <s><emph type="italics"/>Dices. <!--neuer Satz-->A quo ergo partes compre&szlig;a detinentur in eo &longs;itu? <!--neuer Satz-->ne&que; enim &longs;o-<emph.end type="italics"/>
 <pb xlink:href="063/01/135.jpg"/><emph type="italics"/>la<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">p<gap/>esa\</foreign> <emph type="italics"/>levigantur: ne&que; illa filamenta linteorum &amp; minutuli &longs;locci <lb/>in compre&szlig;ione uniu<gap/>tur, &longs;uperficiem unam habentes: ver&ugrave;m contigui <lb/>inter &longs;e manent: ita&queacute; linteis excu&szlig;is rur&longs;um &agrave; &longs;e di&longs;iungi, &amp; &longs;uperfici&shy;<lb/>em hi&longs;pidam reddi videmus.<emph.end type="italics"/></s></p> <pb xlink:href="063/01/135.jpg"/><emph type="italics"/>la<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">p<gap/>esa\</foreign> <emph type="italics"/>levigantur: ne&que; illa filamenta linteorum &amp; minutuli &longs;locci <lb/>in compre&szlig;ione uniuntur, &longs;uperficiem unam habentes: ver&ugrave;m contigui <lb/>inter &longs;e manent: ita&queacute; linteis excu&szlig;is rur&longs;um &agrave; &longs;e di&longs;iungi, &amp; &longs;uperfici&shy;<lb/>em hi&longs;pidam reddi videmus.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo illum &longs;itum non ni&longs;i &agrave; novo motu turbari: mo&shy;<lb/>tum ver&ograve; non <expan abbr="ab&longs;&qacute;">ab&longs;que</expan>; impul&longs;u advenire. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i ergo partes <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> &agrave; &longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab extra habeant principium mot&ucirc;s; nece&longs;&longs;e ill&aacute; <lb/>&longs;uperficiem, in quam terminavit motus, retinere. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> lin&shy;<lb/>tea agitata turbantur: dum ex illo motu impetum concipiunt <lb/>particul&aelig;, ab eo &longs;itu di&longs;trahentem. </s><s>Qu&aelig; autem rigidiu&longs;cula <lb/>&longs;unt: quia in &longs;e ip&longs;is habent principium mot&uacute;s; &agrave; compre&longs;&longs;io&shy;<lb/>ne eo modo, quo arcus &agrave; curvatur&aacute;, rea&longs;&longs;urgunt. </s><s>Sicuti ve&shy;<lb/>r&ograve; duobus modis levigatio fit; <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> depre&longs;&longs;ione &amp; <expan abbr="c&otilde;pre&longs;&longs;io-ne">compre&longs;&longs;io&shy;<lb/>ne</expan> <expan abbr="atomor&utilde;">atomorum</expan>; ita <expan abbr="quoq;">quoque</expan> duobus motibus oppo&longs;itis tu<gap/>batur: c&ugrave;m <lb/>vel eriguntur: vel partes pre&longs;&longs;&aelig; retume&longs;cunt. </s><s>Superfici&eacute; le viga&shy;<lb/>tam &longs;equitur tanquam proprietas &longs;plendor: lucis nimirum uni&shy;<lb/>t&aelig; confertim facta evibratio. </s><s>Nam qu&aelig; &longs;uperficiem habent <lb/>a&longs;peram, lucem incidentem di&longs;trahunt &amp; in&aelig;qualiter <expan abbr="reflect&utilde;t">reflectunt</expan>. <lb/><expan abbr="Neq;">Neque</expan> enim ab aliqu&acirc; parte radij uniti, &longs;ed &agrave; &longs;e divul&longs;i, <expan abbr="&longs;eq;">&longs;eque</expan> in&shy;<lb/>ter&longs;ecantes in retinam feruntur: &longs;inguli non ni&longs;i luce tenui &longs;en&shy;<lb/>&longs;um afficientes. </s></p> <s>Re&longs;pondeo illum &longs;itum non ni&longs;i &agrave; novo motu turbari: mo&shy;<lb/>tum ver&ograve; non <expan abbr="ab&longs;&qacute;">ab&longs;que</expan>; impul&longs;u advenire. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i ergo partes <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> &agrave; &longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab extra habeant principium mot&ucirc;s; nece&longs;&longs;e ill&aacute; <lb/>&longs;uperficiem, in quam terminavit motus, retinere. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> lin&shy;<lb/>tea agitata turbantur: dum ex illo motu impetum concipiunt <lb/>particul&aelig;, ab eo &longs;itu di&longs;trahentem. </s><s>Qu&aelig; autem rigidiu&longs;cula <lb/>&longs;unt: quia in &longs;e ip&longs;is habent principium mot&uacute;s; &agrave; compre&longs;&longs;io&shy;<lb/>ne eo modo, quo arcus &agrave; curvatur&aacute;, rea&longs;&longs;urgunt. </s><s>Sicuti ve&shy;<lb/>r&ograve; duobus modis levigatio fit; <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> depre&longs;&longs;ione &amp; <expan abbr="c&otilde;pre&longs;&longs;io-ne">compre&longs;&longs;io&shy;<lb/>ne</expan> <expan abbr="atomor&utilde;">atomorum</expan>; ita <expan abbr="quoq;">quoque</expan> duobus motibus oppo&longs;itis turbatur: c&ugrave;m <lb/>vel eriguntur: vel partes pre&longs;&longs;&aelig; retume&longs;cunt. </s><s>Superfici&eacute; le viga&shy;<lb/>tam &longs;equitur tanquam proprietas &longs;plendor: lucis nimirum uni&shy;<lb/>t&aelig; confertim facta evibratio. </s><s>Nam qu&aelig; &longs;uperficiem habent <lb/>a&longs;peram, lucem incidentem di&longs;trahunt &amp; in&aelig;qualiter <expan abbr="reflect&utilde;t">reflectunt</expan>. <lb/><expan abbr="Neq;">Neque</expan> enim ab aliqu&acirc; parte radij uniti, &longs;ed &agrave; &longs;e divul&longs;i, <expan abbr="&longs;eq;">&longs;eque</expan> in&shy;<lb/>ter&longs;ecantes in retinam feruntur: &longs;inguli non ni&longs;i luce tenui &longs;en&shy;<lb/>&longs;um afficientes. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>An igitur inferre licet omnia, qu&aelig; luce alien&acirc; re&longs;plendent &longs;uperfici&shy;<lb/>em habere levigatam? Nitent enim margarit&aelig;, conchylia, opera item <lb/>figulina vitreata, avium penn&aelig;, atramentum, pictur&aelig; &amp;c. in quibus <lb/>t&aelig;men a&longs;peritatem notamus.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>An igitur inferre licet omnia, qu&aelig; luce alien&acirc; re&longs;plendent &longs;uperfici&shy;<lb/>em habere levigatam? Nitent enim margarit&aelig;, conchylia, opera item <lb/>figulina vitreata, avium penn&aelig;, atramentum, pictur&aelig; &amp;c. in quibus <lb/>t&aelig;men a&longs;peritatem notamus.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo &longs;plendorem non ni&longs;i ex mult&acirc; luce unit&acirc; na&longs;ci: <lb/>multa autem fit ratione &longs;ubiecti. nam &longs;ubiectum magis den&shy;<lb/>&longs;um plus lucis continet. </s><s>Corpus ergo den&longs;i&longs;&longs;imum &amp; &longs;umm&egrave; <lb/>politum &longs;plendorem habet &longs;ummum. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> aurum p<gap/>fect&egrave; <lb/>levigatum pr&aelig; omnibus alijs &longs;plendet, <expan abbr="aciemq;">aciemque</expan> oculorum per- <s>Re&longs;pondeo &longs;plendorem non ni&longs;i ex mult&acirc; luce unit&acirc; na&longs;ci: <lb/>multa autem fit ratione &longs;ubiecti. nam &longs;ubiectum magis den&shy;<lb/>&longs;um plus lucis continet. </s><s>Corpus ergo den&longs;i&longs;&longs;imum &amp; &longs;umm&egrave; <lb/>politum &longs;plendorem habet &longs;ummum. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> aurum perfect&egrave; <lb/>levigatum pr&aelig; omnibus alijs &longs;plendet, <expan abbr="aciemq;">aciemque</expan> oculorum per-
 <pb xlink:href="063/01/136.jpg"/>cellit: plumbum ver&ograve; licet alijs metallis magis den&longs;um; quia <lb/>tamen ob partes terreas min&ugrave;s levigari pote&longs;t, &amp; colori atro <lb/>magis mi&longs;cetur; min&ugrave;s re&longs;plendet. </s><s>Fieri ergo pote&longs;t ut cor&shy;<lb/>pus den&longs;um, &amp; &longs;i min&ugrave;s politum, magis &longs;plendeat, qu&agrave;m rarum, <lb/>&amp; &egrave; co<gap/>tra: at &longs;umm&egrave; levigatum nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;uperat den&longs;i&longs;&longs;i&shy;<lb/>mum; &longs;i pror&longs;us &longs;it impolitum. </s><s>Deinde levigatum &longs;eu poli&shy;<lb/>tum duobus modis &longs;umitur: ab&longs;olut&egrave;, &amp; &longs;ecundum quid. </s><lb/><s>Ab&longs;olut&egrave; quidem, cuius &longs;uperficies <expan abbr="undiq;">undique</expan> e&longs;t ter&longs;a &amp; &aelig;qualis: <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quid autem, quod non totam &longs;uperficiem, &longs;ed tan&shy;<lb/>tum aliquas partes habet levigatas, non continuas inter &longs;e, ve&shy;<lb/>rum partibus &longs;cabris interci&longs;as. </s><s>Multa ergo licet &longs;uperficiem <lb/>habeant &longs;cabram &amp; in&aelig;qualem; quia tamen eiu&longs;modi umbili&shy;<lb/>cos continent leves &amp; politos; re&longs;plendent. </s><s>Ita enim figulina <lb/>poliuntur: dum metallicus humot illitus, <expan abbr="atq;">atque</expan> igne lique&longs;cens <lb/>&longs;uperficiem inungit: &amp; demum &aelig;qualiter concretus &longs;peciem <lb/>vitri a&longs;&longs;umit. </s><s>Similiter panis humido inunctus, cru&longs;tam in igne <lb/>trahit re&longs;plendentem. </s><s>Ita atramentum &longs;criptorium admi&longs;to <lb/>gummi &longs;plendet. quia ob vi&longs;ciditatem min&ugrave;s &longs;orbetur humor: <lb/>&amp; partes vitriolic&aelig; ceu vi&longs;co coh&aelig;rentes, inter &longs;iccandum mi&shy;<lb/>n&ugrave;s hiulc&aelig; fiunt. </s><s>Colores <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &amp; pictur&aelig; glutine pellucido <lb/>affu&longs;o, aut permixto &longs;imili ratione re&longs;plendent, </s></p> <pb xlink:href="063/01/136.jpg"/>cellit: plumbum ver&ograve; licet alijs metallis magis den&longs;um; quia <lb/>tamen ob partes terreas min&ugrave;s levigari pote&longs;t, &amp; colori atro <lb/>magis mi&longs;cetur; min&ugrave;s re&longs;plendet. </s><s>Fieri ergo pote&longs;t ut cor&shy;<lb/>pus den&longs;um, &amp; &longs;i min&ugrave;s politum, magis &longs;plendeat, qu&agrave;m rarum, <lb/>&amp; &egrave; contra: at &longs;umm&egrave; levigatum nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;uperat den&longs;i&longs;&longs;i&shy;<lb/>mum; &longs;i pror&longs;us &longs;it impolitum. </s><s>Deinde levigatum &longs;eu poli&shy;<lb/>tum duobus modis &longs;umitur: ab&longs;olut&egrave;, &amp; &longs;ecundum quid. </s><lb/><s>Ab&longs;olut&egrave; quidem, cuius &longs;uperficies <expan abbr="undiq;">undique</expan> e&longs;t ter&longs;a &amp; &aelig;qualis: <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quid autem, quod non totam &longs;uperficiem, &longs;ed tan&shy;<lb/>tum aliquas partes habet levigatas, non continuas inter &longs;e, ve&shy;<lb/>rum partibus &longs;cabris interci&longs;as. </s><s>Multa ergo licet &longs;uperficiem <lb/>habeant &longs;cabram &amp; in&aelig;qualem; quia tamen eiu&longs;modi umbili&shy;<lb/>cos continent leves &amp; politos; re&longs;plendent. </s><s>Ita enim figulina <lb/>poliuntur: dum metallicus humot illitus, <expan abbr="atq;">atque</expan> igne lique&longs;cens <lb/>&longs;uperficiem inungit: &amp; demum &aelig;qualiter concretus &longs;peciem <lb/>vitri a&longs;&longs;umit. </s><s>Similiter panis humido inunctus, cru&longs;tam in igne <lb/>trahit re&longs;plendentem. </s><s>Ita atramentum &longs;criptorium admi&longs;to <lb/>gummi &longs;plendet. quia ob vi&longs;ciditatem min&ugrave;s &longs;orbetur humor: <lb/>&amp; partes vitriolic&aelig; ceu vi&longs;co coh&aelig;rentes, inter &longs;iccandum mi&shy;<lb/>n&ugrave;s hiulc&aelig; fiunt. </s><s>Colores <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &amp; pictur&aelig; glutine pellucido <lb/>affu&longs;o, aut permixto &longs;imili ratione re&longs;plendent, </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Sed dices. aquam e&longs;&longs;e &longs;umm&egrave; levigatam, min&ugrave;s tamen alijs &longs;plendere.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Sed dices. aquam e&longs;&longs;e &longs;umm&egrave; levigatam, min&ugrave;s tamen alijs &longs;plendere.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo &longs;plendorem e&longs;&longs;e lucem &agrave; &longs;uperficie reflexam: <lb/>ut autem reflecti po&longs;&longs;it nece&longs;&longs;e pri&ugrave;s terminari. </s><s>At ver&ograve; aquam <lb/>pellucidam lux pertran&longs;it: min&ugrave;s ergo lucis &agrave; reflexione. </s><s>De&shy;<lb/>inde c&ugrave;m aqua &longs;it fluens &amp; min&ugrave;s den&longs;a corporibus ex e&acirc; con&shy;<lb/>cretis; minor copia lucis in e&acirc; colligi pote&longs;t. </s><s>Nec refert mul&shy;<lb/>ta corpora e&longs;&longs;e rariora: h&aelig;c enim &longs;uam concretionem a&euml;ri de&shy;<lb/>bent<gap/>ui in his pr&aelig;dominatur: cuiu&longs;modi volucrum penn&aelig;, <lb/>&amp; &longs;ambuci medulla. </s></p> <s>Re&longs;pondeo &longs;plendorem e&longs;&longs;e lucem &agrave; &longs;uperficie reflexam: <lb/>ut autem reflecti po&longs;&longs;it nece&longs;&longs;e pri&ugrave;s terminari. </s><s>At ver&ograve; aquam <lb/>pellucidam lux pertran&longs;it: min&ugrave;s ergo lucis &agrave; reflexione. </s><s>De&shy;<lb/>inde c&ugrave;m aqua &longs;it fluens &amp; min&ugrave;s den&longs;a corporibus ex e&acirc; con&shy;<lb/>cretis; minor copia lucis in e&acirc; colligi pote&longs;t. </s><s>Nec refert mul&shy;<lb/>ta corpora e&longs;&longs;e rariora: h&aelig;c enim &longs;uam concretionem a&euml;ri de&shy;<lb/>bent, qui in his pr&aelig;dominatur: cuiu&longs;modi volucrum penn&aelig;, <lb/>&amp; &longs;ambuci medulla. </s></p>
 <pb xlink:href="063/01/137.jpg"/> <pb xlink:href="063/01/137.jpg"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>H&aelig;c de levigatione. </s><s>Politura eundem finem habet; nimi&shy;<lb/>rum &longs;uperficiem erugatam, <expan abbr="ter&longs;&aacute;mq;">ter&longs;&aacute;mque</expan>: differentia e&longs;t in modo <lb/>&amp; medijs ad hunc finem. </s><s>Nam levigatio deprimit, aut in lacu&shy;<lb/>nas transfert: politura adimit &longs;cabritiem efficientes partes. </s><lb/><s>Qu&aelig; quidem differentia in materi&acirc; fundatur: cuius partes <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>comprimi valent, <expan abbr="neq;">neque</expan> ali&ograve; transferri: Talia &longs;unt vitra, gemm&aelig;, <lb/>lapides, <expan abbr="atq;">atque</expan> omnia <foreign lang="greek">a)pies a\ x<gap/>\ qzau<gap/>a\</foreign>. </s><s>Igitur qu&aelig;dam <expan abbr="utroq;">utroque</expan> <lb/>modo hunc finem con&longs;equuntur, &amp; politur&acirc; &amp; levigatione, ut <lb/>metalla: qu&aelig;dam &longs;ol&acirc; levigatione, ut papyrus, lintea, cera: <lb/>qu&aelig;dam non ni&longs;i politur&acirc;, ut gemm&aelig;, lapides, vitra. </s><s>Ratio <lb/>e&longs;t quia nequeunt dividi in partes minimas: &longs;iue ob vi&longs;cidita&shy;<lb/>tem magis tenacem, &longs;iue ob cra&longs;&longs;itiem. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> fit, ut dum plus, <lb/>min&uacute;&longs;ue &agrave; &longs;cabritie aufert politura; prior in&aelig;qualitas con&shy;<lb/>tinu&ograve; ali&acirc; permutetur. </s><s>Deinde levigatio in multis incipit &agrave; <lb/>politur&acirc;: c&ugrave;m nimirum maior e&longs;t a&longs;peritas, qu&agrave;m compre&longs;&longs;io <lb/>e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nece&longs;&longs;e ergo illum exce&longs;&longs;um adimi, qu&ograve; reliqua &longs;u&shy;<lb/>perficies levigationem habeat mag<gap/> expeditam: ita enim ligna <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> metalla non ni&longs;i ferro acci&longs;a levigantur. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> idem e&longs;t <lb/>modus politur&aelig; in omnibus; <expan abbr="neq;">neque</expan> idem principium. </s><s>Nam pro&shy;<lb/>ut materi&acirc;, &amp; &longs;uperficie magis &amp; min&ugrave;s a&longs;per&acirc; &agrave; &longs;e differunt; <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> ab alijs plus, ab alijs min&ugrave;s e&longs;t auferendum; ita <expan abbr="quoq;">quoque</expan> in&longs;tru&shy;<lb/>menta varia &longs;unt inventa. </s><s>Saxa enim &amp; marmora malleo de&shy;<lb/>cu&longs;&longs;is, aut ferro acci&longs;is promontorijs &aelig;quantur: gemm&aelig; ver&ograve; <lb/>affricatione adlapidem arenarium mol&acirc; circumactum, corti&shy;<lb/>cem pri&ugrave;s, qu&ograve; ve&longs;tiuntur, exuunt; inde &longs;err&acirc; obtus&acirc; in <expan abbr="&longs;egm&etilde;-ta">&longs;egmen&shy;<lb/>ta</expan> dividuntur: demum aren&acirc; <expan abbr="atq;">atque</expan> huius <gap/>polline levigantur. </s><lb/><s>Ligna ver&ograve; &longs;ecuri, cuneo, &longs;err&acirc; finduntur &amp; &longs;ecantur: dein&shy;<lb/>de a&longs;ci&acirc;, torn&oacute;ve poliuntur. </s><s>E&longs;t autem nobis propo&longs;itum non <lb/>ni&longs;i de motu &amp; impul&longs;u agere, quo &longs;uperficiem politam obti&shy;<lb/>nemus; nequaquam ver&ograve; de arte poliendi, qu&aelig; &longs;uis Magi&longs;tris <lb/>e&longs;t relinquenda. </s><s>Incipiam ver&ograve; &agrave; Lignorum politur&acirc;, utpo- <s>H&aelig;c de levigatione. </s><s>Politura eundem finem habet; nimi&shy;<lb/>rum &longs;uperficiem erugatam, <expan abbr="ter&longs;&aacute;mq;">ter&longs;&aacute;mque</expan>: differentia e&longs;t in modo <lb/>&amp; medijs ad hunc finem. </s><s>Nam levigatio deprimit, aut in lacu&shy;<lb/>nas transfert: politura adimit &longs;cabritiem efficientes partes. </s><lb/><s>Qu&aelig; quidem differentia in materi&acirc; fundatur: cuius partes <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>comprimi valent, <expan abbr="neq;">neque</expan> ali&ograve; transferri: Talia &longs;unt vitra, gemm&aelig;, <lb/>lapides, <expan abbr="atq;">atque</expan> omnia <foreign lang="greek">a)pies a\ x<gap/>\ qzau<gap/>a\</foreign>. </s><s>Igitur qu&aelig;dam <expan abbr="utroq;">utroque</expan> <lb/>modo hunc finem con&longs;equuntur, &amp; politur&acirc; &amp; levigatione, ut <lb/>metalla: qu&aelig;dam &longs;ol&acirc; levigatione, ut papyrus, lintea, cera: <lb/>qu&aelig;dam non ni&longs;i politur&acirc;, ut gemm&aelig;, lapides, vitra. </s><s>Ratio <lb/>e&longs;t quia nequeunt dividi in partes minimas: &longs;iue ob vi&longs;cidita&shy;<lb/>tem magis tenacem, &longs;iue ob cra&longs;&longs;itiem. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> fit, ut dum plus, <lb/>min&uacute;&longs;ue &agrave; &longs;cabritie aufert politura; prior in&aelig;qualitas con&shy;<lb/>tinu&ograve; ali&acirc; permutetur. </s><s>Deinde levigatio in multis incipit &agrave; <lb/>politur&acirc;: c&ugrave;m nimirum maior e&longs;t a&longs;peritas, qu&agrave;m compre&longs;&longs;io <lb/>e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nece&longs;&longs;e ergo illum exce&longs;&longs;um adimi, qu&ograve; reliqua &longs;u&shy;<lb/>perficies levigationem habeat magis expeditam: ita enim ligna <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> metalla non ni&longs;i ferro acci&longs;a levigantur. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> idem e&longs;t <lb/>modus politur&aelig; in omnibus; <expan abbr="neq;">neque</expan> idem principium. </s><s>Nam pro&shy;<lb/>ut materi&acirc;, &amp; &longs;uperficie magis &amp; min&ugrave;s a&longs;per&acirc; &agrave; &longs;e differunt; <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> ab alijs plus, ab alijs min&ugrave;s e&longs;t auferendum; ita <expan abbr="quoq;">quoque</expan> in&longs;tru&shy;<lb/>menta varia &longs;unt inventa. </s><s>Saxa enim &amp; marmora malleo de&shy;<lb/>cu&longs;&longs;is, aut ferro acci&longs;is promontorijs &aelig;quantur: gemm&aelig; ver&ograve; <lb/>affricatione adlapidem arenarium mol&acirc; circumactum, corti&shy;<lb/>cem pri&ugrave;s, qu&ograve; ve&longs;tiuntur, exuunt; inde &longs;err&acirc; obtus&acirc; in <expan abbr="&longs;egm&etilde;-ta">&longs;egmen&shy;<lb/>ta</expan> dividuntur: demum aren&acirc; <expan abbr="atq;">atque</expan> huius polline levigantur. </s><lb/><s>Ligna ver&ograve; &longs;ecuri, cuneo, &longs;err&acirc; finduntur &amp; &longs;ecantur: dein&shy;<lb/>de a&longs;ci&acirc;, torn&oacute;ve poliuntur. </s><s>E&longs;t autem nobis propo&longs;itum non <lb/>ni&longs;i de motu &amp; impul&longs;u agere, quo &longs;uperficiem politam obti&shy;<lb/>nemus; nequaquam ver&ograve; de arte poliendi, qu&aelig; &longs;uis Magi&longs;tris <lb/>e&longs;t relinquenda. </s><s>Incipiam ver&ograve; &agrave; Lignorum politur&acirc;, utpo-
 <pb xlink:href="063/01/138.jpg"/>te min&ugrave;s operos&acirc;. </s><s>Cuius principium <foreign lang="greek">sxi/sis x<gap/>\ tm<gap/>_sis<gap/></foreign>: in eo &agrave; <lb/>&longs;e differentes: qu&ograve;d <foreign lang="greek">sxi/sis</foreign> &longs;it <foreign lang="greek">diai/zesi<gap/>)pi\ to\ pl<gap/>on. sxiset<gap/> ga\z</foreign>, <lb/>inquit Ari&longs;toteles, <foreign lang="greek">o(/tan e)pi\ to\ pl<gap/>on di<gap/>zh_t<gap/> h(' to/ di<gap/>zo_un di<gap/>z<gap/>, xa<gap/><lb/>pzohg<gap/>tai h( diai/zesis</foreign>. </s><s>In fi&longs;&longs;ione ergo e&longs;t maior divi&longs;io, &verbar;qu&agrave;m <lb/>ut ad <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> referri po&longs;&longs;it: <expan abbr="eamq;">eamque</expan> divi&longs;io anteit. </s><s>E&longs;t enim <foreign lang="greek">xi/&shy;<lb/>nhsis a)po\ th_s a(\yews</foreign>: c&ugrave;m plaga in&longs;equitur <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: <expan abbr="atq;">atque</expan> impul&longs;um <lb/>habet <expan abbr="fluent&etilde;">fluentem</expan>, &amp; &agrave; plag&acirc; in&longs;eparabilem. </s><s>Igitur c&ugrave;m fi&longs;&longs;ura ultra <lb/>plagam &longs;e extendat, non e&longs;&longs;e pote&longs;t &agrave; plag&acirc;. </s><s>Huius autem ra&shy;<lb/>tio. quia <foreign lang="greek">to\ di<gap/>z<gap/>_n</foreign> habet vim cunei: cuius ingre&longs;&longs;u in eam pla&shy;<lb/>gam partes di&longs;trahuntur. </s><s>Et c&ugrave;m fibr&aelig; in longitudinem ex&shy;<lb/>currentes flecti nequeant; nece&longs;&longs;e ultra cuneum agi fi&longs;&longs;uram: <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> e&ograve; magis, qu&ograve; fibras habent rigidiores, &amp; min&ugrave;s lentas. <lb/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> ligna duriora magis finduntur, qu&agrave;m mollia ac lenta: qu&aelig; <lb/>magis obliquari &amp; flecti <gap/>alent. </s><s>Vnde angulo obtu&longs;iore, illa <lb/>ver&ograve; acutiore, fi&longs;&longs;ur&acirc; magis product&acirc; finiunt plagam. </s><s>C&ugrave;m <lb/>ergo inci&longs;io fit, ferrum in fi&longs;&longs;ur&acirc; conquie&longs;cit: partes ver&ograve; hu&shy;<lb/>ius ingre&longs;&longs;u di&longs;tract&aelig;, quia flecti nequeunt ob rigiditatem, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>comprimi vulneris labra: quemadmodum fit in plumbi &longs;ectu&shy;<lb/>r&acirc;, illam rectitudinem &longs;ervantes findunt partes ulteriores: <lb/><foreign lang="greek">sxista/</foreign> autem dicit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">o(/sa xata\ mh_xos e)/x<gap/> t<gap/>s po/z<gap/>s xa<gap/><lb/>su(\s pzosfu/et<gap/> a)llh/lois,<gap/> a)lla\ mh<gap/>xata\ pla/tos</foreign>. </s><s>Eiu&longs;modi &longs;unt li&shy;<lb/>gna fer&egrave; omnia fibris in longitudinem proten&longs;is: inter quas <lb/>pori &longs;ub&longs;tanti&acirc; molliori &amp; veluti fungos&acirc; pleni inter&longs;unt, per <lb/>quas agitur fi&longs;&longs;ura: non ver&ograve; in tran&longs;ver&longs;um per illas fibras, <lb/>in quibus non continuantur eiu&longs;modi pori. </s><s>Plaga autem fit &agrave; <lb/>&longs;ectione pro ratione compre&longs;&longs;ionis. </s><s>Igitu<gap/> ligna, qu&aelig; fibras <lb/>habent directas, fi&longs;&longs;uram <expan abbr="quoq;">quoque</expan> agunt rectam: qu&ograve;d &longs;i tortuos&egrave; <lb/>procedant, in&aelig;qualiter finduntur: c&ugrave;m plaga viam &longs;equatur <lb/>mediam inter illas fibras. </s><s>At c&ugrave;m &longs;err&acirc; dividuntur, &agrave; &longs;ectio&shy;<lb/>ne etiam inter fibras duct&acirc; nulla &longs;equitur fi&longs;&longs;ura: quia &longs;erratio <lb/>partes fibro&longs;as non di&longs;trahit, &longs;ed di&longs;continuas facit. </s><s>E&longs;t au- <pb xlink:href="063/01/138.jpg"/>te min&ugrave;s operos&acirc;. </s><s>Cuius principium <foreign lang="greek">sxi/sis x<gap/>\ tm<gap/>_sis<gap/></foreign>: in eo &agrave; <lb/>&longs;e differentes: qu&ograve;d <foreign lang="greek">sxi/sis</foreign> &longs;it <foreign lang="greek">diai/zesi<gap/>)pi\ to\ pl<gap/>on. sxiset<gap/> ga\z</foreign>, <lb/>inquit Ari&longs;toteles, <foreign lang="greek">o(/tan e)pi\ to\ pl<gap/>on di<gap/>zh_t<gap/> h(' to/ di<gap/>zo_un di<gap/>z<gap/>, xa<gap/><lb/>pzohg<gap/>tai h( diai/zesis</foreign>. </s><s>In fi&longs;&longs;ione ergo e&longs;t maior divi&longs;io, &verbar;qu&agrave;m <lb/>ut ad <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> referri po&longs;&longs;it: <expan abbr="eamq;">eamque</expan> divi&longs;io anteit. </s><s>E&longs;t enim <foreign lang="greek">xi/&shy;<lb/>nhsis a)po\ th_s a(\yews</foreign>: c&ugrave;m plaga in&longs;equitur <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: <expan abbr="atq;">atque</expan> impul&longs;um <lb/>habet <expan abbr="fluent&etilde;">fluentem</expan>, &amp; &agrave; plag&acirc; in&longs;eparabilem. </s><s>Igitur c&ugrave;m fi&longs;&longs;ura ultra <lb/>plagam &longs;e extendat, non e&longs;&longs;e pote&longs;t &agrave; plag&acirc;. </s><s>Huius autem ra&shy;<lb/>tio. quia <foreign lang="greek">to\ di<gap/>z<gap/>_n</foreign> habet vim cunei: cuius ingre&longs;&longs;u in eam pla&shy;<lb/>gam partes di&longs;trahuntur. </s><s>Et c&ugrave;m fibr&aelig; in longitudinem ex&shy;<lb/>currentes flecti nequeant; nece&longs;&longs;e ultra cuneum agi fi&longs;&longs;uram: <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> e&ograve; magis, qu&ograve; fibras habent rigidiores, &amp; min&ugrave;s lentas. <lb/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> ligna duriora magis finduntur, qu&agrave;m mollia ac lenta: qu&aelig; <lb/>magis obliquari &amp; flecti valent. </s><s>Vnde angulo obtu&longs;iore, illa <lb/>ver&ograve; acutiore, fi&longs;&longs;ur&acirc; magis product&acirc; finiunt plagam. </s><s>C&ugrave;m <lb/>ergo inci&longs;io fit, ferrum in fi&longs;&longs;ur&acirc; conquie&longs;cit: partes ver&ograve; hu&shy;<lb/>ius ingre&longs;&longs;u di&longs;tract&aelig;, quia flecti nequeunt ob rigiditatem, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>comprimi vulneris labra: quemadmodum fit in plumbi &longs;ectu&shy;<lb/>r&acirc;, illam rectitudinem &longs;ervantes findunt partes ulteriores: <lb/><foreign lang="greek">sxista/</foreign> autem dicit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">o(/sa xata\ mh_xos e)/x<gap/> t<gap/>s po/z<gap/>s xa<gap/><lb/>su(\s pzosfu/et<gap/> a)llh/lois,<gap/> a)lla\ mh<gap/>xata\ pla/tos</foreign>. </s><s>Eiu&longs;modi &longs;unt li&shy;<lb/>gna fer&egrave; omnia fibris in longitudinem proten&longs;is: inter quas <lb/>pori &longs;ub&longs;tanti&acirc; molliori &amp; veluti fungos&acirc; pleni inter&longs;unt, per <lb/>quas agitur fi&longs;&longs;ura: non ver&ograve; in tran&longs;ver&longs;um per illas fibras, <lb/>in quibus non continuantur eiu&longs;modi pori. </s><s>Plaga autem fit &agrave; <lb/>&longs;ectione pro ratione compre&longs;&longs;ionis. </s><s>Igitur ligna, qu&aelig; fibras <lb/>habent directas, fi&longs;&longs;uram <expan abbr="quoq;">quoque</expan> agunt rectam: qu&ograve;d &longs;i tortuos&egrave; <lb/>procedant, in&aelig;qualiter finduntur: c&ugrave;m plaga viam &longs;equatur <lb/>mediam inter illas fibras. </s><s>At c&ugrave;m &longs;err&acirc; dividuntur, &agrave; &longs;ectio&shy;<lb/>ne etiam inter fibras duct&acirc; nulla &longs;equitur fi&longs;&longs;ura: quia &longs;erratio <lb/>partes fibro&longs;as non di&longs;trahit, &longs;ed di&longs;continuas facit. </s><s>E&longs;t au-
 <pb xlink:href="063/01/139.jpg"/>tem &longs;erratio motus compo&longs;itus ex inci&longs;ione &amp; fractione. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>enim huius dentes a&longs;periu&longs;culi inter &longs;e &longs;unt paralleli; &longs;ed alter&shy;<lb/>natim ad latus <expan abbr="utrinq;">utrinque</expan> reflexi: qu&ograve; divi&longs;io ex obliquo facta oc&shy;<lb/>currat plag&aelig; oppo&longs;it&aelig;. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> partes quidem medias inciden&shy;<lb/>do, partes ver&ograve; laterales &longs;u&acirc; a&longs;peritate radendo auferunt: <expan abbr="eaq;">eaque</expan> <lb/>ratione vulneris labra, quo motum habeant liberiorem, adau&shy;<lb/>gent. </s><s>Inci&longs;io enim &longs;implex e&longs;t divi&longs;io continui <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> deper&shy;<lb/>ditione alicuius particul&aelig;: ut c&ugrave;m pomum per medium &longs;eca&shy;<lb/>mus. </s><s>Differt &agrave; &longs;ectione &longs;ci&longs;&longs;ura: qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it plaga continu&shy;<lb/>ata; &longs;ectio ver&ograve; &longs;implex &amp; interrupta: qu&aelig; tamen ob <expan abbr="vehem&etilde;-tiam">vehemen&shy;<lb/>tiam</expan> excedere pote&longs;t illam. </s><s><expan abbr="Vtraq;">Vtraque</expan> e&longs;t &longs;olutio unionum, &longs;eu <lb/>di&longs;continuatio cum aliqu&acirc; compre&longs;&longs;ione: nece&longs;&longs;e enim quod <lb/>incidit recipi in <expan abbr="ill&atilde;m">illamm</expan> plagam, <expan abbr="part&eacute;sq;">part&eacute;sque</expan> medias comprimi in la&shy;<lb/>tus <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan>. </s><s>Corpus &longs;erratile e&longs;t <foreign lang="greek">xataxto\n<gap/> xai\ qzauso\n</foreign> <expan abbr="neq;">neque</expan> enim <lb/>lapides, vitrum, gemm&aelig; &longs;errantur. </s><s>Nam &longs;erra, qu&acirc; gemm&aelig; <lb/>medi&acirc; aren&acirc; &longs;ecantur, quia dentibus caret, non ni&longs;i impropri&egrave; <lb/>dicitur. </s><s>Igitur lignis in hunc modum &longs;err&acirc; <expan abbr="atq;">atque</expan> &longs;ecuri divi&longs;is, <lb/>aut cultro inci&longs;is a&longs;cia &longs;uccedit: qu&acirc; &longs;uperficies a&longs;pera &amp; in&aelig;&shy;<lb/>qualis aufertur. </s><s><expan abbr="E&longs;tq;">E&longs;tque</expan> huius motus idem cum inci&longs;ione; ma&shy;<lb/>gis tamen limitatus, ad men&longs;uram ferri inci&longs;orij ab e&acirc; promi&shy;<lb/>nentis. </s><s>Non enim profundi&ugrave;s agitur plaga, qu&agrave;m &longs;it illa fer&shy;<lb/>ri longitudo: qu&aelig; contrahi &amp; augeri pro libitu pote&longs;t. </s><s>Im&shy;<lb/>pul&longs;um ver&ograve; habet fluentem: c&ugrave;m &longs;it <foreign lang="greek">xi/nhsis a)po\ th_s a(/y<gap/>ws</foreign>: <lb/>quam a&longs;cia manu librata dirigit, impul&longs;um cohibens, qu&ograve; mi&shy;<lb/>n&ugrave;s lat&egrave; evagetur. </s><s>Vnde maioribus a&longs;cijs utuntur in politu&shy;<lb/>r&acirc;: qu&ograve; maior compre&longs;&longs;io &agrave; pondere, &amp; &agrave; parte huius plan&acirc; &amp; <lb/>polit&acirc; levigatio &longs;imul fiat. </s><s>Huic &longs;imilis videtur motus &agrave; tor&shy;<lb/>no factus: idem enim e&longs;t &longs;eu ferrum incidens, &longs;eu corpus inci&shy;<lb/>dendum moveatur. </s><s>E&longs;t ergo manus veluti a&longs;cia, qu&aelig; fulcro <lb/>innixa aciem ferri pro voto inci&longs;ur&aelig; libratam &longs;u&longs;tinet: Velo&shy;<lb/>cior tamen huius, qu&agrave;m a&longs;ci&aelig; motus <expan abbr="atq;">atque</expan> in circulum reductus: <lb/>qualis quidem e&longs;&longs;e nequit a&longs;ci&aelig; motus ad globum poliendum.  <pb xlink:href="063/01/139.jpg"/>tem &longs;erratio motus compo&longs;itus ex inci&longs;ione &amp; fractione. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>enim huius dentes a&longs;periu&longs;culi inter &longs;e &longs;unt paralleli; &longs;ed alter&shy;<lb/>natim ad latus <expan abbr="utrinq;">utrinque</expan> reflexi: qu&ograve; divi&longs;io ex obliquo facta oc&shy;<lb/>currat plag&aelig; oppo&longs;it&aelig;. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> partes quidem medias inciden&shy;<lb/>do, partes ver&ograve; laterales &longs;u&acirc; a&longs;peritate radendo auferunt: <expan abbr="eaq;">eaque</expan> <lb/>ratione vulneris labra, quo motum habeant liberiorem, adau&shy;<lb/>gent. </s><s>Inci&longs;io enim &longs;implex e&longs;t divi&longs;io continui <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> deper&shy;<lb/>ditione alicuius particul&aelig;: ut c&ugrave;m pomum per medium &longs;eca&shy;<lb/>mus. </s><s>Differt &agrave; &longs;ectione &longs;ci&longs;&longs;ura: qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it plaga continu&shy;<lb/>ata; &longs;ectio ver&ograve; &longs;implex &amp; interrupta: qu&aelig; tamen ob <expan abbr="vehem&etilde;-tiam">vehemen&shy;<lb/>tiam</expan> excedere pote&longs;t illam. </s><s><expan abbr="Vtraq;">Vtraque</expan> e&longs;t &longs;olutio unionum, &longs;eu <lb/>di&longs;continuatio cum aliqu&acirc; compre&longs;&longs;ione: nece&longs;&longs;e enim quod <lb/>incidit recipi in <expan abbr="ill&atilde;m">illamm</expan> plagam, <expan abbr="part&eacute;sq;">part&eacute;sque</expan> medias comprimi in la&shy;<lb/>tus <expan abbr="utrumq;">utrumque</expan>. </s><s>Corpus &longs;erratile e&longs;t <foreign lang="greek">xataxto\n<gap/> xai\ qzauso\n</foreign> <expan abbr="neq;">neque</expan> enim <lb/>lapides, vitrum, gemm&aelig; &longs;errantur. </s><s>Nam &longs;erra, qu&acirc; gemm&aelig; <lb/>medi&acirc; aren&acirc; &longs;ecantur, quia dentibus caret, non ni&longs;i impropri&egrave; <lb/>dicitur. </s><s>Igitur lignis in hunc modum &longs;err&acirc; <expan abbr="atq;">atque</expan> &longs;ecuri divi&longs;is, <lb/>aut cultro inci&longs;is a&longs;cia &longs;uccedit: qu&acirc; &longs;uperficies a&longs;pera &amp; in&aelig;&shy;<lb/>qualis aufertur. </s><s><expan abbr="E&longs;tq;">E&longs;tque</expan> huius motus idem cum inci&longs;ione; ma&shy;<lb/>gis tamen limitatus, ad men&longs;uram ferri inci&longs;orij ab e&acirc; promi&shy;<lb/>nentis. </s><s>Non enim profundi&ugrave;s agitur plaga, qu&agrave;m &longs;it illa fer&shy;<lb/>ri longitudo: qu&aelig; contrahi &amp; augeri pro libitu pote&longs;t. </s><s>Im&shy;<lb/>pul&longs;um ver&ograve; habet fluentem: c&ugrave;m &longs;it <foreign lang="greek">xi/nhsis a)po\ th_s a(/y<gap/>ws</foreign>: <lb/>quam a&longs;cia manu librata dirigit, impul&longs;um cohibens, qu&ograve; mi&shy;<lb/>n&ugrave;s lat&egrave; evagetur. </s><s>Vnde maioribus a&longs;cijs utuntur in politu&shy;<lb/>r&acirc;: qu&ograve; maior compre&longs;&longs;io &agrave; pondere, &amp; &agrave; parte huius plan&acirc; &amp; <lb/>polit&acirc; levigatio &longs;imul fiat. </s><s>Huic &longs;imilis videtur motus &agrave; tor&shy;<lb/>no factus: idem enim e&longs;t &longs;eu ferrum incidens, &longs;eu corpus inci&shy;<lb/>dendum moveatur. </s><s>E&longs;t ergo manus veluti a&longs;cia, qu&aelig; fulcro <lb/>innixa aciem ferri pro voto inci&longs;ur&aelig; libratam &longs;u&longs;tinet: Velo&shy;<lb/>cior tamen huius, qu&agrave;m a&longs;ci&aelig; motus <expan abbr="atq;">atque</expan> in circulum reductus: <lb/>qualis quidem e&longs;&longs;e nequit a&longs;ci&aelig; motus ad globum poliendum.
 <pb xlink:href="063/01/140.jpg"/>ita quidem &longs;e habet politura in lignis, &amp; qu&aelig; his &longs;unt cogna&shy;<lb/>ta. </s><s>At ver&ograve; torno poliuntur etiam metalla: nequaquam gem&shy;<lb/>m&aelig;, lapides, aut <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan>: qu&ograve;d h&aelig;c <foreign lang="greek">a<gap/>tmhta</foreign> &longs;int <foreign lang="greek">xa<gap/> qzausa\</foreign>: &amp; non <lb/>ni&longs;i in plures partes friantur. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> <expan abbr="neq;">neque</expan> a&longs;ci&acirc; aut cultro &longs;ecari <lb/>valent: c&ugrave;m &longs;ectio in duo terminetur, <expan abbr="un&aacute;mq;">un&aacute;mque</expan> particulam ab <lb/>alijs avellat. </s></p> <pb xlink:href="063/01/140.jpg"/>ita quidem &longs;e habet politura in lignis, &amp; qu&aelig; his &longs;unt cogna&shy;<lb/>ta. </s><s>At ver&ograve; torno poliuntur etiam metalla: nequaquam gem&shy;<lb/>m&aelig;, lapides, aut <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan>: qu&ograve;d h&aelig;c <foreign lang="greek">a<gap/>tmhta</foreign> &longs;int <foreign lang="greek">xa<gap/> qzausa\</foreign>: &amp; non <lb/>ni&longs;i in plures partes friantur. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> <expan abbr="neq;">neque</expan> a&longs;ci&acirc; aut cultro &longs;ecari <lb/>valent: c&ugrave;m &longs;ectio in duo terminetur, <expan abbr="un&aacute;mq;">un&aacute;mque</expan> particulam ab <lb/>alijs avellat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Sed cur metalla ab a&longs;ci&acirc; non poliuntur, eandem vim cum torno ha&shy;<lb/>bente?<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Sed cur metalla ab a&longs;ci&acirc; non poliuntur, eandem vim cum torno ha&shy;<lb/>bente?<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Re&longs;pondeo in torno e&longs;&longs;e motum velociorem; quo re&longs;i&longs;ten&shy;<lb/>tia &amp; durities metallorum &longs;uperatur. </s><s>Idem enim e&longs;t c&ugrave;m tor&shy;<lb/>no circumagitur mobile, quemadmodum &longs;i ferrum celerrim&egrave; <lb/>moveretur: ut c&ugrave;m gemm&aelig; orbiculis circumactis poliuntur. </s><lb/><s>Et licet illarum politura torno fieri videatur; ob motum cir&shy;<lb/>cularem illorum orbiculorum, quibus gemm&aelig; &longs;e affricantes <lb/>atteruntur: e&longs;t tamen long&egrave; diver&longs;us <expan abbr="atq;">atque</expan> alius motus. </s><s>Non <lb/>enim orbiculi &longs;eu umbilici, quibus pr&aelig;pilantur cylindri ver&shy;<lb/>&longs;atiles, incidunt: &longs;ed arenul&aelig; his intermixt&aelig;: quo modo in a&shy;<lb/>lijs orbiculis contingit horizonti parallelis. lutum enim arenu&shy;<lb/>latum continu&ograve; affu&longs;um &longs;u&acirc; a&longs;peritate radit &longs;uperficiem ma&shy;<lb/>gis eminentem. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; h&aelig;c omnia &longs;int <foreign lang="greek">qzausa<gap/></foreign>; erit illo&shy;<lb/>rum divi&longs;io <foreign lang="greek">q<gap/>rau_s s</foreign> non <foreign lang="greek">xa/ta<gap/>is</foreign>. quia non una particula, &longs;ed <lb/>plures &longs;imul avelluntur: ill&aelig; nimirum, qu&aelig; impul&longs;um <expan abbr="mot&utilde;q;">motunque</expan> <lb/>recipiunt &agrave; plag&acirc;, pro numero arenularum, non un&acirc;. </s><s>Vide&shy;<lb/>tur autem motus compo&longs;itus ex inci&longs;ione &amp; fractur&acirc;: com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ione quidem in profundum: tractu ver&ograve; in latum agen&shy;<lb/>te plagam, ab impul&longs;u fluente inductam. </s><s>C&ugrave;m igitur &longs;it <foreign lang="greek">xi/nh&shy;<lb/>sis a)po\ th_s a(/yews</foreign>, nequaquam alt&egrave; penetrat; &longs;ed mox &agrave; com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ione &amp; contactu impul&longs;us cohibetur. </s><s>Cui accedit humi&shy;<lb/>ditas ex polline arenularum continu&ograve; affu&longs;a gemmis, impul&shy;<lb/>&longs;um hebetans: alioquin fragilibus, &longs;i arenul&acirc; &longs;icc&acirc; poliantur.  <s>Re&longs;pondeo in torno e&longs;&longs;e motum velociorem; quo re&longs;i&longs;ten&shy;<lb/>tia &amp; durities metallorum &longs;uperatur. </s><s>Idem enim e&longs;t c&ugrave;m tor&shy;<lb/>no circumagitur mobile, quemadmodum &longs;i ferrum celerrim&egrave; <lb/>moveretur: ut c&ugrave;m gemm&aelig; orbiculis circumactis poliuntur. </s><lb/><s>Et licet illarum politura torno fieri videatur; ob motum cir&shy;<lb/>cularem illorum orbiculorum, quibus gemm&aelig; &longs;e affricantes <lb/>atteruntur: e&longs;t tamen long&egrave; diver&longs;us <expan abbr="atq;">atque</expan> alius motus. </s><s>Non <lb/>enim orbiculi &longs;eu umbilici, quibus pr&aelig;pilantur cylindri ver&shy;<lb/>&longs;atiles, incidunt: &longs;ed arenul&aelig; his intermixt&aelig;: quo modo in a&shy;<lb/>lijs orbiculis contingit horizonti parallelis. lutum enim arenu&shy;<lb/>latum continu&ograve; affu&longs;um &longs;u&acirc; a&longs;peritate radit &longs;uperficiem ma&shy;<lb/>gis eminentem. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; h&aelig;c omnia &longs;int <foreign lang="greek">qzausa<gap/></foreign>; erit illo&shy;<lb/>rum divi&longs;io <foreign lang="greek">q<gap/>rau_s s</foreign> non <foreign lang="greek">xa/ta<gap/>is</foreign>. quia non una particula, &longs;ed <lb/>plures &longs;imul avelluntur: ill&aelig; nimirum, qu&aelig; impul&longs;um <expan abbr="mot&utilde;q;">motunque</expan> <lb/>recipiunt &agrave; plag&acirc;, pro numero arenularum, non un&acirc;. </s><s>Vide&shy;<lb/>tur autem motus compo&longs;itus ex inci&longs;ione &amp; fractur&acirc;: com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ione quidem in profundum: tractu ver&ograve; in latum agen&shy;<lb/>te plagam, ab impul&longs;u fluente inductam. </s><s>C&ugrave;m igitur &longs;it <foreign lang="greek">xi/nh&shy;<lb/>sis a)po\ th_s a(/yews</foreign>, nequaquam alt&egrave; penetrat; &longs;ed mox &agrave; com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ione &amp; contactu impul&longs;us cohibetur. </s><s>Cui accedit humi&shy;<lb/>ditas ex polline arenularum continu&ograve; affu&longs;a gemmis, impul&shy;<lb/>&longs;um hebetans: alioquin fragilibus, &longs;i arenul&acirc; &longs;icc&acirc; poliantur.
 <pb xlink:href="063/01/141.jpg"/>qu&aelig; &amp; calorem ex illo motu na&longs;centem, quo corpora tene&shy;<lb/>re&longs;cunt, magisq, fragilia fiunt, obtundit. </s><s>Vnde adamantes, qui&shy;<lb/>bus gemm&aelig; &longs;olidiores poliuntur, ex ill&acirc; velocitate mot&ucirc;s &longs;pe&shy;<lb/>ciem carbonis igniti a&longs;&longs;umunt. </s><s>Differentia autem plag&aelig; fit <lb/>pro ratione arenularum: cra&longs;&longs;iores enim &amp; magis dur&aelig; ma&shy;<lb/>iora auferunt &longs;egmenta. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> gemmas rudiores, <expan abbr="mult&uacute;mq;">mult&uacute;mque</expan> <lb/>a&longs;peritatis habentes pri&ugrave;s &longs;axis arenulatis, qu&aelig; molis circum&shy;<lb/>aguntur, affricantes, ill&acirc; attritione complanant: inde lapide <lb/>&longs;miri in farinam trito poliunt: &amp; magis &longs;ubtili eiu&longs;dem polline <lb/>levigantes, demum perfectionem terr&acirc; tripolitan&acirc; inducunt. </s><lb/><s>Vitra tamen quia molliora, calce &longs;tanni levigantur. </s><lb/><s>Nec differt illarum &longs;ectio per &longs;erram &aelig;ream edentulam facta, <lb/>lenti&longs;&longs;imo tractu arenulis interfu&longs;is radente: pro <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> diver&longs;i&shy;<lb/>tate mutatur <expan abbr="quoq;">quoque</expan> vulneris amplitudo. </s><s>Nam cra&longs;&longs;ior arena, <lb/>inquit Plinins, laxioribus &longs;egmentis terit, &amp; plus erodit mar&shy;<lb/>moris, <expan abbr="mai&uacute;&longs;q;">mai&uacute;&longs;que</expan> opus &longs;cabritia politur&aelig; relinquit. </s><s>Ita &longs;ect&aelig; atte&shy;<lb/>nuantur cru&longs;t&aelig;. </s><s>Duplex ergo incommodum ab aren&acirc; cra&longs;&longs;io&shy;<lb/>re: nam &amp; plus decedit gemmis &agrave; plag&acirc; latiore: &amp; &longs;uperficies <lb/>a&longs;pera maiorem in poliendo laborem exigit. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> olim <gap/>&longs;q, <lb/>ad &AElig;thiopas, &amp; Indos arena petebatur: quarum &AElig;thiopica <lb/>mollior, <expan abbr="null&acirc;q;">null&acirc;que</expan> &longs;cabritie &longs;ecans. </s><s>Nunc ver&ograve; lapis &longs;miri &amp; <lb/>terra tripolitana in u&longs;um politur&aelig; &longs;ucce&longs;&longs;it. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> &longs;olum gem&shy;<lb/>m&aelig;, marmora, &amp; vitrum aren&acirc;, &longs;eu lapide areno&longs;o poliuntur; <lb/>&longs;ed etiam metalla: cotibus enim ferrum atteri &amp; pulvere &longs;mi&shy;<lb/>ri levigari con&longs;tat. </s><s>Ver&ugrave;m h&aelig;c in&longs;uper limam &longs;entiunt: <lb/>qu&ograve;d gemmis non convenit. </s><s>Tamet&longs;i dicat Plinius nobili&shy;<lb/>um gemmarum &longs;oli Topazio id accidere: reliquas ver&ograve; coti&shy;<lb/>bus Naxijs poliri. </s><s>Quod quidem de politur&acirc; rudiori &amp; incho&shy;<lb/>at&acirc; intelligendum: <expan abbr="neq;">neque</expan> enim aut reliquas gemmas cotibus: <lb/>aut topazium lim&acirc; perfici potui&longs;&longs;e credendum. </s><s>No&longs;tratem <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> topazium licet molliorem reliquis gemmis, limam re- <pb xlink:href="063/01/141.jpg"/>qu&aelig; &amp; calorem ex illo motu na&longs;centem, quo corpora tene&shy;<lb/>re&longs;cunt, magisq, fragilia fiunt, obtundit. </s><s>Vnde adamantes, qui&shy;<lb/>bus gemm&aelig; &longs;olidiores poliuntur, ex ill&acirc; velocitate mot&ucirc;s &longs;pe&shy;<lb/>ciem carbonis igniti a&longs;&longs;umunt. </s><s>Differentia autem plag&aelig; fit <lb/>pro ratione arenularum: cra&longs;&longs;iores enim &amp; magis dur&aelig; ma&shy;<lb/>iora auferunt &longs;egmenta. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> gemmas rudiores, <expan abbr="mult&uacute;mq;">mult&uacute;mque</expan> <lb/>a&longs;peritatis habentes pri&ugrave;s &longs;axis arenulatis, qu&aelig; molis circum&shy;<lb/>aguntur, affricantes, ill&acirc; attritione complanant: inde lapide <lb/>&longs;miri in farinam trito poliunt: &amp; magis &longs;ubtili eiu&longs;dem polline <lb/>levigantes, demum perfectionem terr&acirc; tripolitan&acirc; inducunt. </s><lb/><s>Vitra tamen quia molliora, calce &longs;tanni levigantur. </s><lb/><s>Nec differt illarum &longs;ectio per &longs;erram &aelig;ream edentulam facta, <lb/>lenti&longs;&longs;imo tractu arenulis interfu&longs;is radente: pro <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> diver&longs;i&shy;<lb/>tate mutatur <expan abbr="quoq;">quoque</expan> vulneris amplitudo. </s><s>Nam cra&longs;&longs;ior arena, <lb/>inquit Plinins, laxioribus &longs;egmentis terit, &amp; plus erodit mar&shy;<lb/>moris, <expan abbr="mai&uacute;&longs;q;">mai&uacute;&longs;que</expan> opus &longs;cabritia politur&aelig; relinquit. </s><s>Ita &longs;ect&aelig; atte&shy;<lb/>nuantur cru&longs;t&aelig;. </s><s>Duplex ergo incommodum ab aren&acirc; cra&longs;&longs;io&shy;<lb/>re: nam &amp; plus decedit gemmis &agrave; plag&acirc; latiore: &amp; &longs;uperficies <lb/>a&longs;pera maiorem in poliendo laborem exigit. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> olim <expan abbr="u&longs;q;">u&longs;que</expan> <lb/>ad &AElig;thiopas, &amp; Indos arena petebatur: quarum &AElig;thiopica <lb/>mollior, <expan abbr="null&acirc;q;">null&acirc;que</expan> &longs;cabritie &longs;ecans. </s><s>Nunc ver&ograve; lapis &longs;miri &amp; <lb/>terra tripolitana in u&longs;um politur&aelig; &longs;ucce&longs;&longs;it. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> &longs;olum gem&shy;<lb/>m&aelig;, marmora, &amp; vitrum aren&acirc;, &longs;eu lapide areno&longs;o poliuntur; <lb/>&longs;ed etiam metalla: cotibus enim ferrum atteri &amp; pulvere &longs;mi&shy;<lb/>ri levigari con&longs;tat. </s><s>Ver&ugrave;m h&aelig;c in&longs;uper limam &longs;entiunt: <lb/>qu&ograve;d gemmis non convenit. </s><s>Tamet&longs;i dicat Plinius nobili&shy;<lb/>um gemmarum &longs;oli Topazio id accidere: reliquas ver&ograve; coti&shy;<lb/>bus Naxijs poliri. </s><s>Quod quidem de politur&acirc; rudiori &amp; incho&shy;<lb/>at&acirc; intelligendum: <expan abbr="neq;">neque</expan> enim aut reliquas gemmas cotibus: <lb/>aut topazium lim&acirc; perfici potui&longs;&longs;e credendum. </s><s>No&longs;tratem <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> topazium licet molliorem reliquis gemmis, limam re-
 <pb xlink:href="063/01/142.jpg"/>&longs;puere experientia docet. </s><s>Fuerit ergo alterius generis Plinij <lb/>gemma &agrave; no&longs;tr&acirc;: quam in&longs;uo genere virentem, <expan abbr="eiu&longs;q;">eiu&longs;que</expan> <lb/>&longs;imilitudinem, ad porri &longs;uccum dirigi te&longs;tatur: c&ugrave;m <lb/>no&longs;tra &longs;it coloris aurei. </s><s>Motus, quem lima inducit, e&longs;t <lb/>compo&longs;itus ab inci&longs;ione cancellat&acirc; &amp; <foreign lang="greek">xla/te<gap/></foreign>. </s><s>Nam &longs;ulci pr&aelig;&shy;<lb/>tenues inci&longs;i ab a&longs;peritate tra&longs;vers&acirc; eiu&longs;dem lim&aelig; raduntur. </s><lb/><s>Maior ergo durities nobilioribus gemmis ine&longs;t, cuiu&longs;modi a&shy;<lb/>damas, calcedonius, &longs;apphyrus, heliotropia, rubinus: qu&aelig; <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>ferro incidi, <expan abbr="neq;">neque</expan> lim&acirc; radi &longs;u&longs;tinent: quam tamen &longs;entiunt <lb/>marmora, lapides, vitrum, &amp; gemm&aelig; ignobiliores. A cotibus <lb/>ver&ograve; h&aelig;c univer&longs;a poliuntur: propterea qu&ograve;d &longs;uperficiem <lb/>habeant cotes &longs;cabram &amp; areno&longs;am: qu&aelig; &longs;i polita, <expan abbr="minim&eacute;q;">minim&eacute;que</expan> <lb/>friabilis e&longs;&longs;ed, haud quaquam attererentur. </s><s>Mutu&acirc; ergo <lb/>affrictone arenul&aelig; coacervantur: quarum ab&longs;ce&longs;&longs;u minui <lb/>cotes, &amp; demum longo u&longs;u ab&longs;umi con&longs;tat. </s><s>Saxa ver&ograve; duri&shy;<lb/>ora, quia atteri non valent, <expan abbr="neq;">neque</expan> u&longs;um cotis habent. </s><s>Sed <lb/>qu&aelig;&longs;tio hic e&longs;t: quamobrem cotes Naxi&aelig;, &amp; qu&aelig; nobis &longs;unt in <lb/>u&longs;u, aqu&acirc;; Cretic&aelig; ver&ograve; &amp; Laconic&aelig;, ut Plinius te&longs;tatur, oleo <lb/>temperentur: an eiu&longs;modi cotes naturam habent olei, &longs;eu <lb/>bituminis pinguedinem continentes aqu&aelig; incommi&longs;cibilem? <lb/>ine&longs;&longs;e enim quibu&longs;dam lapidibus &longs;uccum pinguem &amp; oleo&longs;um <lb/>con&longs;tat exinflammatione. </s><s>Lapis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> nephriticus, quem <lb/>I&longs;adam vocant, mult&ugrave;m pingue&longs;cit inter poliendum: quan&shy;<lb/>quam huius pinguedo non oleo&longs;a, &longs;ed quale gummi, aqu&aelig; <lb/>commi&longs;cetur. </s><s>At quomodo ergo cotes Cilici&aelig;, eodem Plinio <lb/>te&longs;te, oleo &amp; aqu&acirc; pollent: an <expan abbr="utramq;">utramque</expan> naturam eo modo <lb/>permi&longs;tam habent, quo &longs;migma? quod &amp; pingue in &longs;e tra&shy;<lb/>hit, &amp; aqu&acirc; eluitur. </s><s>Ita cotes ton&longs;trinarum humore non quo&shy;<lb/>uis &longs;ed vi&longs;co&longs;o, cuiu&longs;modi &longs;putum, proficiunt. </s><s>Aquas autem <lb/>in Itali&acirc; repertas, aciem trahentes acerrimo &longs;en&longs;u, minerales <lb/>fui&longs;le credo, eiu&longs;dem natur&aelig; cum aqu&acirc; forti. </s><s>Magis tamen  <pb xlink:href="063/01/142.jpg"/>&longs;puere experientia docet. </s><s>Fuerit ergo alterius generis Plinij <lb/>gemma &agrave; no&longs;tr&acirc;: quam in&longs;uo genere virentem, <expan abbr="eiu&longs;q;">eiu&longs;que</expan> <lb/>&longs;imilitudinem, ad porri &longs;uccum dirigi te&longs;tatur: c&ugrave;m <lb/>no&longs;tra &longs;it coloris aurei. </s><s>Motus, quem lima inducit, e&longs;t <lb/>compo&longs;itus ab inci&longs;ione cancellat&acirc; &amp; <foreign lang="greek">xla/te<gap/></foreign>. </s><s>Nam &longs;ulci pr&aelig;&shy;<lb/>tenues inci&longs;i ab a&longs;peritate tra&longs;vers&acirc; eiu&longs;dem lim&aelig; raduntur. </s><lb/><s>Maior ergo durities nobilioribus gemmis ine&longs;t, cuiu&longs;modi a&shy;<lb/>damas, calcedonius, &longs;apphyrus, heliotropia, rubinus: qu&aelig; <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>ferro incidi, <expan abbr="neq;">neque</expan> lim&acirc; radi &longs;u&longs;tinent: quam tamen &longs;entiunt <lb/>marmora, lapides, vitrum, &amp; gemm&aelig; ignobiliores. A cotibus <lb/>ver&ograve; h&aelig;c univer&longs;a poliuntur: propterea qu&ograve;d &longs;uperficiem <lb/>habeant cotes &longs;cabram &amp; areno&longs;am: qu&aelig; &longs;i polita, <expan abbr="minim&eacute;q;">minim&eacute;que</expan> <lb/>friabilis e&longs;&longs;ed, haud quaquam attererentur. </s><s>Mutu&acirc; ergo <lb/>affrictone arenul&aelig; coacervantur: quarum ab&longs;ce&longs;&longs;u minui <lb/>cotes, &amp; demum longo u&longs;u ab&longs;umi con&longs;tat. </s><s>Saxa ver&ograve; duri&shy;<lb/>ora, quia atteri non valent, <expan abbr="neq;">neque</expan> u&longs;um cotis habent. </s><s>Sed <lb/>qu&aelig;&longs;tio hic e&longs;t: quamobrem cotes Naxi&aelig;, &amp; qu&aelig; nobis &longs;unt in <lb/>u&longs;u, aqu&acirc;; Cretic&aelig; ver&ograve; &amp; Laconic&aelig;, ut Plinius te&longs;tatur, oleo <lb/>temperentur: an eiu&longs;modi cotes naturam habent olei, &longs;eu <lb/>bituminis pinguedinem continentes aqu&aelig; incommi&longs;cibilem? <lb/>ine&longs;&longs;e enim quibu&longs;dam lapidibus &longs;uccum pinguem &amp; oleo&longs;um <lb/>con&longs;tat exinflammatione. </s><s>Lapis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> nephriticus, quem <lb/>I&longs;adam vocant, mult&ugrave;m pingue&longs;cit inter poliendum: quan&shy;<lb/>quam huius pinguedo non oleo&longs;a, &longs;ed quale gummi, aqu&aelig; <lb/>commi&longs;cetur. </s><s>At quomodo ergo cotes Cilici&aelig;, eodem Plinio <lb/>te&longs;te, oleo &amp; aqu&acirc; pollent: an <expan abbr="utramq;">utramque</expan> naturam eo modo <lb/>permi&longs;tam habent, quo &longs;migma? quod &amp; pingue in &longs;e tra&shy;<lb/>hit, &amp; aqu&acirc; eluitur. </s><s>Ita cotes ton&longs;trinarum humore non quo&shy;<lb/>uis &longs;ed vi&longs;co&longs;o, cuiu&longs;modi &longs;putum, proficiunt. </s><s>Aquas autem <lb/>in Itali&acirc; repertas, aciem trahentes acerrimo &longs;en&longs;u, minerales <lb/>fui&longs;le credo, eiu&longs;dem natur&aelig; cum aqu&acirc; forti. </s><s>Magis tamen
 <pb xlink:href="063/01/143.jpg"/>mirandum, quod tradit Ferdinandus Corte&longs;ius, in Mexico e&longs;&longs;e <lb/>lapidem coloris flavi; ex quo novacul&aelig; fiant acuti&longs;&longs;im&aelig;: qu&aelig; <lb/>non &agrave; ferro, aut cote, &longs;ed ex aqu&acirc; illam aciem trahant. </s><lb/><s>Videtur autem h&aelig;c proprietas innuere huius cognationem <lb/>cum aqu&acirc;; <expan abbr="e&longs;&longs;&eacute;q;">e&longs;&longs;&eacute;que</expan> veluti glaciem ex aqu&acirc; concretam: &agrave; qu&acirc; <lb/>rur&longs;um atteratur &amp; liquefiat: mox tamen ab a&euml;re eo modo, <lb/>quo ovorum cortices, indurari. A motibus iam dictis differt <lb/>terebratio &amp; perforatio: <expan abbr="fitq;">fitque</expan> duobus modis. </s><s>Vt c&ugrave;m cavi&shy;<lb/>tas inducitur <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> deperditione alicuius particul&aelig;: &amp; c&ugrave;m <lb/>partes ab ill&acirc; cavitate excluduntur. </s><s>Et primo quidem modo <lb/>cavitas fit per compre&longs;&longs;ionem: quam &longs;ola <foreign lang="greek">pies a\</foreign> admittunt, cu&shy;<lb/>iu&longs;modi metalla &amp; ligna: nequaquam ver&ograve; <foreign lang="greek">ta\ qzau<gap/>a\</foreign> at gem&shy;<lb/>m&aelig;, lapides, vitra. </s><s>C&ugrave;m deperditione ver&ograve; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; h&aelig;c <lb/>&amp; reliqua omnia cavantur: licet non uno modo omnia. </s><lb/><s>Nam gemm&aelig; quidem &amp; vitra non ni&longs;i politur&acirc;, <expan abbr="&longs;en&longs;imq;">&longs;en&longs;imque</expan> ra&shy;<lb/>dendo perforantur: terebratione ver&ograve; ligna, metalla, o&longs;&longs;a. </s><lb/><s>Et &longs;icuti terebra figur&acirc; &agrave; &longs;e differunt; ita etiam modus perfo&shy;<lb/>randi. </s><s>Alia enim circulo; alia form&acirc; &longs;emilunari terminan&shy;<lb/>tur: alia cochleatim &longs;triata, ab acuto &longs;en&longs;im augentur &amp; late&shy;<lb/>&longs;cunt. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&aelig;c quidem &agrave; perforatione incipiendo <foreign lang="greek">sxi/sei x<gap/>/ <lb/>xla/sei</foreign> terminant motum. </s><s>Dum enim cochlea circum acta <lb/>in partem compre&longs;&longs;am vulnus agit, &amp; qu&aelig; &agrave; tergo &longs;equitur <lb/>helix, ambit latiore plag&acirc;; in tenues &amp; friabiles lamellas e&acirc; <lb/>ratione &longs;cobinatur helicoides, &agrave; plag&acirc; inci&longs;us conus: <expan abbr="eoq;">eoque</expan> in <lb/>helicem cavam recepto terebratio procedit, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> cochlea <lb/>repleta &longs;cobe, educi &amp; expurgari debeat. </s><s>Videtur autem hic <lb/>ratio vectis intervenire: cuius hypomochlium in centro mo&shy;<lb/>t&ucirc;s: extrema ver&ograve; &longs;unt circelli &longs;en&longs;im aucti &amp; in conum late&shy;<lb/>&longs;centes. </s><s>Ver&ugrave;m huiu&longs;modi terebella &longs;uperficiem, qu&aelig; am&shy;<lb/>bit plagam, min&ugrave;s &aelig;qualem relinquunt: calorem ver&ograve; ob <lb/>multiplicem motum adaugent. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> min&ugrave;s apta cranio per- <pb xlink:href="063/01/143.jpg"/>mirandum, quod tradit Ferdinandus Corte&longs;ius, in Mexico e&longs;&longs;e <lb/>lapidem coloris flavi; ex quo novacul&aelig; fiant acuti&longs;&longs;im&aelig;: qu&aelig; <lb/>non &agrave; ferro, aut cote, &longs;ed ex aqu&acirc; illam aciem trahant. </s><lb/><s>Videtur autem h&aelig;c proprietas innuere huius cognationem <lb/>cum aqu&acirc;; <expan abbr="e&longs;&longs;&eacute;q;">e&longs;&longs;&eacute;que</expan> veluti glaciem ex aqu&acirc; concretam: &agrave; qu&acirc; <lb/>rur&longs;um atteratur &amp; liquefiat: mox tamen ab a&euml;re eo modo, <lb/>quo ovorum cortices, indurari. A motibus iam dictis differt <lb/>terebratio &amp; perforatio: <expan abbr="fitq;">fitque</expan> duobus modis. </s><s>Vt c&ugrave;m cavi&shy;<lb/>tas inducitur <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> deperditione alicuius particul&aelig;: &amp; c&ugrave;m <lb/>partes ab ill&acirc; cavitate excluduntur. </s><s>Et primo quidem modo <lb/>cavitas fit per compre&longs;&longs;ionem: quam &longs;ola <foreign lang="greek">pies a\</foreign> admittunt, cu&shy;<lb/>iu&longs;modi metalla &amp; ligna: nequaquam ver&ograve; <foreign lang="greek">ta\ qzau<gap/>a\</foreign> at gem&shy;<lb/>m&aelig;, lapides, vitra. </s><s>C&ugrave;m deperditione ver&ograve; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; h&aelig;c <lb/>&amp; reliqua omnia cavantur: licet non uno modo omnia. </s><lb/><s>Nam gemm&aelig; quidem &amp; vitra non ni&longs;i politur&acirc;, <expan abbr="&longs;en&longs;imq;">&longs;en&longs;imque</expan> ra&shy;<lb/>dendo perforantur: terebratione ver&ograve; ligna, metalla, o&longs;&longs;a. </s><lb/><s>Et &longs;icuti terebra figur&acirc; &agrave; &longs;e differunt; ita etiam modus perfo&shy;<lb/>randi. </s><s>Alia enim circulo; alia form&acirc; &longs;emilunari terminan&shy;<lb/>tur: alia cochleatim &longs;triata, ab acuto &longs;en&longs;im augentur &amp; late&shy;<lb/>&longs;cunt. </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&aelig;c quidem &agrave; perforatione incipiendo <foreign lang="greek">sxi/sei x<gap/>/ <lb/>xla/sei</foreign> terminant motum. </s><s>Dum enim cochlea circum acta <lb/>in partem compre&longs;&longs;am vulnus agit, &amp; qu&aelig; &agrave; tergo &longs;equitur <lb/>helix, ambit latiore plag&acirc;; in tenues &amp; friabiles lamellas e&acirc; <lb/>ratione &longs;cobinatur helicoides, &agrave; plag&acirc; inci&longs;us conus: <expan abbr="eoq;">eoque</expan> in <lb/>helicem cavam recepto terebratio procedit, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> cochlea <lb/>repleta &longs;cobe, educi &amp; expurgari debeat. </s><s>Videtur autem hic <lb/>ratio vectis intervenire: cuius hypomochlium in centro mo&shy;<lb/>t&ucirc;s: extrema ver&ograve; &longs;unt circelli &longs;en&longs;im aucti &amp; in conum late&shy;<lb/>&longs;centes. </s><s>Ver&ugrave;m huiu&longs;modi terebella &longs;uperficiem, qu&aelig; am&shy;<lb/>bit plagam, min&ugrave;s &aelig;qualem relinquunt: calorem ver&ograve; ob <lb/>multiplicem motum adaugent. </s><s><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> min&ugrave;s apta cranio per-
 <pb xlink:href="063/01/144.jpg"/>forando: ne huius medulla nimi&ugrave;m ex&aelig;&longs;tuet. </s><s>Qu&aelig; autem <lb/>circulo finiunt: quia un&acirc; inci&longs;ione auferunt quidquid inclu&shy;<lb/>ditur illo circulo, <expan abbr="un&oacute;q;">un&oacute;que</expan> motu &longs;implici peragunt inci&longs;ionem; <lb/>in hunc u&longs;um veniunt. </s><s>Nam c&ugrave;m in gyrum agitur hic cir&shy;<lb/>culus; <expan abbr="unaqu&aelig;q;">unaqu&aelig;que</expan> particula incidit: &amp; c&ugrave;m ali&aelig; eiu&longs;dem rati&shy;<lb/>onis &longs;equantur; vulnus continu&ograve; fit maius: <expan abbr="atq;">atque</expan> e&ograve; magis, <lb/>quo <foreign lang="greek">qli/yis</foreign> &longs;eu compre&longs;&longs;io maior, motus autem velocior. </s><lb/><s>Differt ab his terebellum, quo metalla perforantur. </s><s>Stylus e&shy;<lb/>nim <foreign lang="greek">amfi/<gap/>zus</foreign> cylindro infixus veluti torno circumagitur, non <lb/>&longs;ine compre&longs;&longs;ione ad corpus terebrandum. </s><s>Qui motus <lb/>inci&longs;ione perficitur: <expan abbr="duriti&eacute;mq;">duriti&eacute;mque</expan> metalli &longs;uperat ob <lb/>illam velocitatem. </s></p> <pb xlink:href="063/01/144.jpg"/>forando: ne huius medulla nimi&ugrave;m ex&aelig;&longs;tuet. </s><s>Qu&aelig; autem <lb/>circulo finiunt: quia un&acirc; inci&longs;ione auferunt quidquid inclu&shy;<lb/>ditur illo circulo, <expan abbr="un&oacute;q;">un&oacute;que</expan> motu &longs;implici peragunt inci&longs;ionem; <lb/>in hunc u&longs;um veniunt. </s><s>Nam c&ugrave;m in gyrum agitur hic cir&shy;<lb/>culus; <expan abbr="unaqu&aelig;q;">unaqu&aelig;que</expan> particula incidit: &amp; c&ugrave;m ali&aelig; eiu&longs;dem rati&shy;<lb/>onis &longs;equantur; vulnus continu&ograve; fit maius: <expan abbr="atq;">atque</expan> e&ograve; magis, <lb/>quo <foreign lang="greek">qli/yis</foreign> &longs;eu compre&longs;&longs;io maior, motus autem velocior. </s><lb/><s>Differt ab his terebellum, quo metalla perforantur. </s><s>Stylus e&shy;<lb/>nim <foreign lang="greek">amfi/<gap/>zus</foreign> cylindro infixus veluti torno circumagitur, non <lb/>&longs;ine compre&longs;&longs;ione ad corpus terebrandum. </s><s>Qui motus <lb/>inci&longs;ione perficitur: <expan abbr="duriti&eacute;mq;">duriti&eacute;mque</expan> metalli &longs;uperat ob <lb/>illam velocitatem. </s></p>


Legend:
Removed from v.1.4 
changed lines
 Added in v.1.5