texts/archimedes/xml/lucre_natur_082_la_1893.xml - Colored diff

Main History Search Repository tree

Return to lucre_natur_082_la_1893.xml CVS log

Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/lucre_natur_082_la_1893.xml between version 1.5 and 1.6

version 1.5, 2004/01/06 09:35:05

version 1.6, 2006/03/03 22:25:09

Line 6

<title>De rerum natura: Libri Sex (Vol. I, Text)</title>

<place>Cambridge</place>

<cvs_file>lucre_natur_082_la_1893.xml</cvs_file>

<cvs_version/>

Line 18

<s>T. LUCRETI CARI</s>

<s id="s.000001">T. LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

<s id="s.000002">DE RERUM NATURA</s>

<s>LIBER PRIMUS</s>

<s id="s.000003">LIBER PRIMUS</s>

<s>Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas,<lb/>

<s id="s.000004">Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas, <lb/>

alma Venus, caeli subter labentia signa<lb/>

quae mare navigerum, quae terras frugiferentis<lb/>

concelebras, per te quoniam genus omne animantum<lb/>

Line 30

adventumque tuum, tibi suavis daedala tellus<lb/>

summittit flores, tibi rident aequora ponti<lb/>

placatumque nitet diffuso lumine caelum.</s> <lb/>

<s>nam simul ac species patefactast verna diei <lb/>

<s id="s.000005">nam simul ac species patefactast verna diei <lb/>

et reserata viget genitabilis aura favoni,<lb/>

aeriae primum volucres te, diva, tuumque<lb/>

significant initum perculsae corda tua vi.</s> <lb/>

<s>inde ferae pecudes persultant pabula laeta <lb/>

<s id="s.000006">inde ferae pecudes persultant pabula laeta <lb/>

et rapidos tranant amnis: ita capta lepore <lb/>

te sequitur cupide quo quamque inducere pergis.</s> <lb/>

<s>denique per maria ac montis fluviosque rapacis<lb/>

<s id="s.000007">denique per maria ac montis fluviosque rapacis <lb/>

frondiferasque domos avium camposque virentis<lb/>

omnibus incutiens blandum per pectora amorem <lb/>

efficis ut cupide generatim saecla propagent<lb/>

quae quoniam rerum naturam sola gubernas<lb/>

nec sine te quicquam dias in luminis oras<lb/>

exoritur neque fit laetum neque amabile quiequam,<lb/>

exoritur neque fit laetum neque amabile quicquam, <lb/>

te sociam studeo scribendis versibus esse<lb/>

quos ego de rerum natura pangere conor <lb/>

Memmiadae nostro, quem tu, dea, tempore in omni<lb/>

omnibus ornatum voluisti excellere rebus.</s> <lb/>

<s>quo magis aeternum da dictis, diva, leporem.</s> <lb/>

<s id="s.000008">quo magis aeternum da dictis, diva, leporem.</s> <lb/>

<s>effice ut interea fera moenera militiai<lb/>

<s id="s.000009">effice ut interea fera moenera militiai <lb/>

per maria ac terras omnis sopita quiescant. <lb/>

per maria ac terras omnis sopita quiescant. </s><lb/>

nam tu sola potes tranquilla pace iuvare<lb/>

<s id="s.000010">nam tu sola potes tranquilla pace iuvare <lb/>

mortalis, quoniam belli fera moenera Mavors<lb/>

armipotens regit, in gremium qui saepe tuum se<lb/>

reicit aeterno devictus vulnere amoris,<lb/>

atque ita suspiciens tereti cervice reposta <lb/>

pascit amore avidos inhians in te, dea, visus,<lb/>

eque tuo pendet resupini spiritus ore.</s> <lb/>

<s>hunc tu, diva, tuo recubantem corpore sancto<lb/>

<s id="s.000011">hunc tu, diva, tuo recubantem corpore sancto <lb/>

circumfusa super, suavis ex ore loquellas<lb/>

funde petens placidam Romanis, incluta, pacem. <lb/>

nam neque nos agere hoc patriai tempore iniquo<lb/>

possumus aequo anirno nec Memmi elara propago<lb/>

possumus aequo animo nec Memmi clara propago <lb/>

talibus in rebus communi desse saluti.<lb/>

</s><s>quod superest, vacuas auris animumque sagacem <lb/>

</s><s id="s.000012">quod superest, vacuas auris animumque sagacem <lb/>

semotum a curis adhibe veram ad rationem,<lb/>

ne mea dona tibi studio disposta fideli,<lb/>

intellecta prius quam sint, contempta relinquas.</s> <lb/>

<s>nam tibi de summa caeli ratione deumque<lb/>

<s id="s.000013">nam tibi de summa caeli ratione deumque <lb/>

dissere incipiam et rerum primordia pandam, <lb/>

unde omnis natura creet res auctet alatque,<lb/>

quove eadem rursum natura perempta resolvat,<lb/>

quae nos materiem et genitalia corpora rebus<lb/>

reddunda in ratione vocare et semina rerum<lb/>

appellare sueimus et haec eadem usurpare <lb/>

appellare suemus et haec eadem usurpare <lb/>

corpora prima, quod ex illis sunt omnia primis.<lb/>

</s><s>Humana ante octilos foede Cum vita iaceret<lb/>

</s><s id="s.000014">Humana ante oculos foede cum vita iaceret <lb/>

in terris oppressa gravi sub religione<lb/>

quae caput a caeli regionibus ostendebat<lb/>

horribili super aspectu mortalibus instans, <lb/>

primum Graius homo mortalis tollere contra<lb/>

est oculos ausus primusque obsistere contra,<lb/>

quem neque fama deum nec fulmina nee minitanti<lb/>

quem neque fama deum nec fulmina nec minitanti <lb/>

murmure compressit caelum, sed eo magis acrem<lb/>

inritat animi virtutem, effringere ut arta <lb/>

naturae primus portarum elaustra cupiret.</s> <lb/>

naturae primus portarum claustra cupiret.</s> <lb/>

<s>ergo vivida vis animi pervicit, et extra<lb/>

<s id="s.000015">ergo vivida vis animi pervicit, et extra <lb/>

processit longe flammantia moenia mundi<lb/>

atque omne immensum peragravit mente animoque,<lb/>

unde refert nobis victor quid possit oriri, <lb/>

quid nequeat, finita potestas denique cuique<lb/>

quanam sit ratione atque alte terminus haerens.</s> <lb/>

<s>quare religio pedibus subiecta vicissim<lb/>

<s id="s.000016">quare religio pedibus subiecta vicissim <lb/>

opteritur, nos exaequat victoria caelo.<lb/>

</s><s>Illud in his rebus vereor, ne forte rearis <lb/>

</s><s id="s.000017">Illud in his rebus vereor, ne forte rearis <lb/>

inpia te rationis inire elementa viamque<lb/>

indugredi sceleris. </s><s>quod contra saepius illa<lb/>

indugredi sceleris. </s><s id="s.000018">quod contra saepius illa <lb/>

religio peperit scelerosa atque impia facta.</s> <lb/>

<s>Aulide quo pacto Triviai virginis aram<lb/>

<s id="s.000019">Aulide quo pacto Triviai virginis aram <lb/>

lphianassai turparunt sanguine foede <lb/>

ductores Danaum delecti, prima virorum.</s> <lb/>

<s>cui simul infula virgineos cireumdata comptus<lb/>

<s id="s.000020">cui simul infula virgineos circumdata comptus <lb/>

ex utraque pari malarum parte profusast,<lb/>

et maestum simul ante aras adstare parentem<lb/>

sensit et hunc propter ferrum celare ministros <lb/>

aspectuque suo lacrimas effundere civis,<lb/>

muta metu terram genibus summissa petebat.</s> <lb/>

<s>nec miserae prodesse in tali tempore quibat<lb/>

<s id="s.000021">nec miserae prodesse in tali tempore quibat <lb/>

quod patrio princeps donarat nomine regem;<lb/>

nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras <lb/>

deductast, non ut sollemni more sacrorum<lb/>

Line 118

sed casta inceste nubendi tempore in ipso<lb/>

hostia concideret mactatu maesta parentis,<lb/>

exitus ut classi felix faustusque daretur. </s><s> <lb/>

exitus ut classi felix faustusque daretur. </s><s id="s.000022"> <lb/>

tantum religio potuit suadere malorum.<lb/>

</s><s>Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum<lb/>

</s><s id="s.000023">Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum <lb/>

terriloquis victus dictis desciscere quaeres.</s> <lb/>

<s>quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt<lb/>

<s id="s.000024">quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt <lb/>

somnia quae vitae rationes vertere possint <lb/>

fortunasque tuas omnis turbare timore!<lb/>

et merito; nam si certam finem esse viderent<lb/>

aerumnarum homines, aliqua ratione valerent<lb/>

religionibus atque minis obsistere vatum.</s> <lb/>

<s>nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas, <lb/>

<s id="s.000025">nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas, <lb/>

aeternas quoniam poenas in morte timendumst.</s> <lb/>

<s>ignoratur enim quae sit natura animai,<lb/>

<s id="s.000026">ignoratur enim quae sit natura animai, <lb/>

nata sit an contra nascentibus insinuetur,<lb/>

et simul intereat nobiscum morte dirempta<lb/>

an tenebras Orci visat vastasque lacunas <lb/>

an pecudes alias divinitus insinuet se,<lb/>

Ennius ut noster cecinit qui primus amoeno<lb/>

detulit ex Helicone perenni fronde coronam,<lb/>

per gentis Italas horninum quae clara clueret;<lb/>

per gentis Italas hominum quae clara clueret; <lb/>

etsi praeterea tamen esse Acherusia templa <lb/>

Ennius aeternis exponit versibus edens,<lb/>

quo neque permaneant animae neque corpora nostra,<lb/>

Line 145

unde sibi exortam semper florentis Homeri<lb/>

commemorat speciem lacrimas effundere salsas <lb/>

coepisse, et rerum naturam expandere dictis.</s> <lb/>

<s>quapropter bene eum superis de rebus habenda<lb/>

<s id="s.000027">quapropter bene eum superis de rebus habenda <lb/>

nobis est ratio, solis lunaeque meatus<lb/>

qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur<lb/>

in terris, tum cum primis ratione sagaci<lb/>

Line 153

et quae res nobis, vigilantibus obvia, mentes<lb/>

terrificet morbo adfectis, somnoque sepultis,<lb/>

cernere uti videamur eos atidireque coram,<lb/>

cernere uti videamur eos audireque coram, <lb/>

morte obita quorum tellus amplectitur ossa. <lb/>

morte obita quorum tellus amplectitur ossa. </s><lb/>

nec me animi fallit Graiorum obscura reperta<lb/>

<s id="s.000028">nec me animi fallit Graiorum obscura reperta <lb/>

difficile inlustrare Latinis versibus esse,<lb/>

multa novis verbis praesertim cum sit agendum<lb/>

propter egestatem linguae et rerum novitatem;<lb/>

sed tua me virtus tamen et sperata voluptas <lb/>

suavis amicitiae quernvis sufferre Iaborein<lb/>

suavis amicitiae quernvis sufferre Iaborem <lb/>

suadet et inducit noctes vigilare serenas<lb/>

quaerentem dictis quibus et quo earmine demum<lb/>

quaerentem dictis quibus et quo carmine demum <lb/>

clara tuae possim praepandere lumina menti,<lb/>

res quibus occultas penitus convisere possis.<lb/>

</s><s>Hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest<lb/>

</s><s id="s.000029">Hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest <lb/>

non radii solis neque lucida tela diei<lb/>

diseutiant, sed naturae species ratioque.</s> <lb/>

discutiant, sed naturae species ratioque.</s> <lb/>

<s>principium cuius hinc nobis exordia sumet,<lb/>

<s id="s.000030">principium cuius hinc nobis exordia sumet, <lb/>

nullam rem e nilo gigni divinitus umquam. <lb/>

nullam rem e nilo gigni divinitus umquam. </s><lb/>

quippe ita formido mortalis continet omnis,<lb/>

<s id="s.000031">quippe ita formido mortalis continet omnis, <lb/>

quod multa in terris fieri caeloque tuentur<lb/>

quorum operum causas nulla ratione videre<lb/>

possunt ac fieri divino numine rentur. <lb/>

possunt ac fieri divino numine rentur. </s><lb/>

quas ob res ubi viderimus nil posse creari <lb/>

<s id="s.000032">quas ob res ubi viderimus nil posse creari <lb/>

de nilo, tum quod sequimur iam rectius inde<lb/>

perspiciemus, et unde queat res quaeque creari<lb/>

et quo quaeque modo fiant opera sine divom.</s> <lb/>

<s> Nam si de nilo fierent, ex omnibu� rebus<lb/>

<s id="s.000033"> Nam si de nilo fierent, ex omnibus rebus <lb/>

omne gentis nasci posset, nil semine egeret. <lb/>

omne gentis nasci posset, nil semine egeret. </s> <lb/>

e mare primum homines, e terra posset oriri<lb/>

<s id="s.000034">e mare primum homines, e terra posset oriri <lb/>

squamigerum genus et volucres erumpere eaelo;<lb/>

squamigerum genus et volucres erumpere caelo; <lb/>

armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,<lb/>

incerto partu culta ac deserta tenerent.</s> <lb/>

nec fructus idem arboribus constare solerent, <lb/>

sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.</s> <lb/>

<s>quippe, ubi non essent genitalia corpora cuique,<lb/>

<s id="s.000036">quippe, ubi non essent genitalia corpora cuique, <lb/>

qui posset mater rebus consistere certa?</s><s><lb/>

qui posset mater rebus consistere certa?</s><s id="s.000037"> <lb/>

at nunc seminibus quia certis quaeque ereantur,<lb/>

at nunc seminibus quia certis quaeque creantur, <lb/>

inde enascitur atque oras in luminis exit, <lb/>

materies ubi inest cuiusque et corpora prima;<lb/>

atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,<lb/>

quod certis in rebus inest secreta facultas.</s> <lb/>

<s>praeterea cur vere rosam, frumenta calore,<lb/>

<s id="s.000038">praeterea cur vere rosam, frumenta calore, <lb/>

vites autumno fundi suadente videmus, <lb/>

si non, certa suo quia tempore semina rerum<lb/>

cum confluxerunt, patefit quodcumque creatur,<lb/>

dum tempestates adsunt et vivida tellus<lb/>

tuto res teneras effert in luminis oras?</s><s><lb/>

tuto res teneras effert in luminis oras?</s><s id="s.000039"> <lb/>

quod si de nilo fierent, subito exorerentur <lb/>

incerto spatio atque alienis partibus anni,<lb/>

quippe ubi nulla forent primordia quae genitali<lb/>

concilio possent arceri tempore iniquo.</s> <lb/>

<s>nec porro augendis rebus spatio foret usus<lb/>

<s id="s.000040">nec porro augendis rebus spatio foret usus <lb/>

seminis ad coitum, si e nilo crescere possent; <lb/>

nam fierent iuvenes subito ex infantibu�parvis<lb/>

nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis <lb/>

e terraque exorta repente arbusta salirent.</s> <lb/>

<s>quorum nil fieri manifestum est, omnia quando<lb/>

<s id="s.000041">quorum nil fieri manifestum est, omnia quando <lb/>

paulatim crescunt, ut par est, . . .</s> <lb/>

<s> . . . . . semine certo<lb/>

<s id="s.000042"> . . . . . semine certo <lb/>

crescentesque genus servant; ut noscere possis <lb/>

quicque sua, de materia grandescere alique.</s> <lb/>

<s>huc accedit uti sine certis imbribus anni<lb/>

<s id="s.000043">huc accedit uti sine certis imbribus anni <lb/>

laetificos nequeat fetus submittere tellus<lb/>

nec porro secreta cibo natura animantum<lb/>

propagare genus possit vitanique tueri; <lb/>

propagare genus possit vitamque tueri; <lb/>

ut potius multis communia corpora rebus<lb/>

multa putes esse, ut verbis elementa videmus,<lb/>

quam sine principiis ullam rem existere posse.</s> <lb/>

<s> denique cur hoinines tantos natura parare<lb/>

<s id="s.000044"> denique cur homines tantos natura parare <lb/>

non potuit, pedibus qui pontum per vada possent <lb/>

transire et magnos manibus divellere montis<lb/>

multaque vivendo vitalia vincere saecla,<lb/>

si non, materies quia rebus reddita certast<lb/>

gignundis e qua constat quid possit oriri?</s><s><lb/>

gignundis e qua constat quid possit oriri?</s><s id="s.000045"> <lb/>

nil igitur fieri de nilo posse fatendumst, <lb/>

semine quando opus est rebus quo quaeque ereatae<lb/>

semine quando opus est rebus quo quaeque creatae <lb/>

aeris in teneras possint proferrier auras.</s> <lb/>

<s> postremo quoniam incultis praestare videmus<lb/>

<s id="s.000046"> postremo quoniam incultis praestare videmus <lb/>

culta loca et manibus melioris reddere fetus,<lb/>

esse videlicet in terris primordia rerum <lb/>

quae nos fecundas vertentes vomere glebas<lb/>

terraique solum subigentes cimus ad ortus.</s> <lb/>

<s> quod si nulla forent, nostro sine quaeque Iabore<lb/>

<s id="s.000047"> quod si nulla forent, nostro sine quaeque Iabore <lb/>

sponte sua multo fieri meliora videres.</s> <lb/>

<s> </s><s>Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum <lb/>

<lb/>

<s id="s.000048">Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum <lb/>

dissoluat natura neque ad nilum interemat res<lb/>

nam siquid mortale e cunctis partibus esset,<lb/>

ex oculis res quaeque repente erepta periret.</s> <lb/>

<s> nulla vi foret usus enim quae partibus eius<lb/>

<s id="s.000049"> nulla vi foret usus enim quae partibus eius <lb/>

discidium parere et nexus exsolvere posset. <lb/>

discidium parere et nexus exsolvere posset. </s> <lb/>

quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,<lb/>

<s id="s.000050">quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque, <lb/>

donec vis obiit quae res diverberet ictu<lb/>

aut intus penetret per inania dissoluatque,<lb/>

nullius exitium patitur natura videri.</s> <lb/>

<s> praeterea quaecumque vetustate amovet aetas,<lb/>

<s id="s.000051"> praeterea quaecumque vetustate amovet aetas, <lb/>

si penitus peremit consumens materiem omnem,<lb/>

unde animale genus generatim in lumina vitae<lb/>

redducit Venus, aut redductum daedala tellus<lb/>

unde alit atque auget generatim pabula praebens?</s><s><lb/>

unde alit atque auget generatim pabula praebens?</s><s id="s.000052"> <lb/>

unde mare ingenuei fontes externaque longe<lb/>

flumina suppeditant ?</s><s> unde aether sidera pascit?</s><s><lb/>

flumina suppeditant ?</s><s id="s.000053"> unde aether sidera pascit?</s><s id="s.000054"> <lb/>

omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,<lb/>

infinita aetas consumpse anteacta diesque.</s> <lb/>

<s>quod si in eo spatio atque anteacta aetate fuere<lb/>

<s id="s.000055">quod si in eo spatio atque anteacta aetate fuere <lb/>

e quibus haec rerum consistit summa refecta, <lb/>

inmortali sunt natura praedita certe,<lb/>

haut igitur possunt ad nilum quaeque reverti.</s> <lb/>

<s>denique res omnis eadem vis eausaque volgo<lb/>

<s id="s.000056">denique res omnis eadem vis causaque volgo <lb/>

conficeret, nisi materies aeterna teneret,<lb/>

inter se nexu minus aut magis indupedita;<lb/>

tactus enim leti satis esset eausa profecto,<lb/>

tactus enim leti satis esset causa profecto, <lb/>

quippe, ubi nulla forent aeterno corpore, quorum<lb/>

contextum vis deberet dissolvere quaeque.</s> <lb/>

<s>at nunc, inter se quia nexus principiorum<lb/>

<s id="s.000057">at nunc, inter se quia nexus principiorum <lb/>

dissimiles constant aeternaque materies est,<lb/>

incolumi remanent res corpore, dum satis acris<lb/>

vis obeat pro textura cuiusque reperta.</s> <lb/>

<s>haud igitur redit ad nilum res ulla, sed omnes<lb/>

<s id="s.000058">haud igitur redit ad nilum res ulla, sed omnes <lb/>

discidio redeunt in corpora materiai.</s> <lb/>

<s>postremo pereunt imbres, ubi eos pater aether <lb/>

<s id="s.000059">postremo pereunt imbres, ubi eos pater aether <lb/>

in gremium matris terrai praecipitavit;<lb/>

at nitidae surgunt fruges ramique vireseunt<lb/>

at nitidae surgunt fruges ramique virescunt <lb/>

arboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur;<lb/>

hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum,<lb/>

hinc laetas urbes pueris florere videmus<lb/>

Line 285

Line 286

uberibus manat distentis; hinc nova proles<lb/>

artubus infirmis teneras lasciva per herbas <lb/>

ludit lacte mero mentes perculsa novellas.</s> <lb/>

<s>haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur,<lb/>

<s id="s.000060">haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur, <lb/>

quando alid ex alio reficit natura nec ullam<lb/>

rem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.</s> <lb/>

Nunc age, res quoniam docui non posse ereari <lb/>

Nunc age, res quoniam docui non posse creari <lb/>

de nilo neque item genitas ad nil revocari,<lb/>

nequa forte tamen coeptes diffidere dictis,<lb/>

quod nequeunt oculis rerum primordia cerni,<lb/>

accipe praeterea quae corpora tute necessest<lb/>

confiteare esse in rebus nec posse videri. <lb/>

confiteare esse in rebus nec posse videri. </s> <lb/>

principio venti vis verberat incita portus<lb/>

<s id="s.000062">principio venti vis verberat incita portus <lb/>

ingentisque ruit navis et nubila differt,<lb/>

interdum rapido percurrens turbine campos<lb/>

arboribus magnis sternit montisque supremos<lb/>

silvifragis vexat flabris: ita perfurit acri <lb/>

cum fremitu saevitque minaci murmure ventus.</s> <lb/>

<s>sunt igitur venti nimirum corpora caeca<lb/>

<s id="s.000063">sunt igitur venti nimirum corpora caeca <lb/>

quae mare, quae terras, quae denique nubila caeli<lb/>

verrunt ac subito vexantia turbine raptant,<lb/>

nec ratione fluunt alia stragemque propagant <lb/>

Line 309

Line 310

flumine abundanti, quam largis imbribus auget<lb/>

montibus ex altis magnus decursus aquai<lb/>

fragmina coniciens silvarum arbustaque tota,<lb/>

nee validi possunt pontes venientis aquai <lb/>

nec validi possunt pontes venientis aquai <lb/>

vim subitam tolerare: ita magno turbidus imbri<lb/>

molibus incurrit validis cum viribus amnis:<lb/>

dat sonitu magno stragem volvitque sub undis<lb/>

grandia saxa: ruit qua quicquid fluctibus obstat.</s> <lb/>

<s>sic igitur debent venti quoque flamina ferri, <lb/>

<s id="s.000064">sic igitur debent venti quoque flamina ferri, <lb/>

quae veluti validum eum flumen procubuere<lb/>

quamlibet in partem, trudunt res ante ruuntque<lb/>

impetibus crebris, interdum vertice torto<lb/>

corripiunt rapideque rotanti turbine portant.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca, <lb/>

<s id="s.000065">quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca, <lb/>

quandoquidem factis et moribus aemula magnis<lb/>

amnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt.</s> <lb/>

<s>tum porro varios rerum sentimus odores<lb/>

<s id="s.000066">tum porro varios rerum sentimus odores <lb/>

nec tamen ad naris venientis cernimus umquam,<lb/>

nec calidos aestus tuimur nec frigora quimus <lb/>

usurpare oculis nec voces cernere suemus;<lb/>

quae tamen omnia corporea constare necessest<lb/>

natura, quoniam sensus inpellere possunt.</s> <lb/>

<s>tangere enim et tangi, nisi corpus, nulla potest res.</s> <lb/>

<s id="s.000067">tangere enim et tangi, nisi corpus, nulla potest res.</s> <lb/>

<s>denique fluctifrago suspensae in litore vestes <lb/>

<s id="s.000068">denique fluctifrago suspensae in litore vestes <lb/>

uvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt.</s> <lb/>

<s>at neque quo pacto persederit umor aquai<lb/>

<s id="s.000069">at neque quo pacto persederit umor aquai <lb/>

visumst nec rursum quo pacto fugerit aestu.</s> <lb/>

<s>in parvas igitur partis dispergitur umor<lb/>

<s id="s.000070">in parvas igitur partis dispergitur umor <lb/>

quas oculi nulla possunt ratione videre. <lb/>

quin etiam multis solis redeuntibus annis<lb/>

anulus in digito subter tenuatur habendo,<lb/>

stilicidi casus lapidem cavat, uncus aratri<lb/>

ferreus occulte decrescit vomer in arvis,<lb/>

strataque iain volgi pedibus detrita viarum <lb/>

strataque iam volgi pedibus detrita viarum <lb/>

saxea conspicimus; tum portas propter aena<lb/>

signa manus dextras ostendunt adtenuari<lb/>

saepe salutantum tactu praeterque meantum.</s> <lb/>

<s>haec igitur minui, eum sint detrita, videmus.</s> <lb/>

<s id="s.000071">haec igitur minui, eum sint detrita, videmus.</s> <lb/>

<s>sed quae corpora decedant in tempore quoque, <lb/>

<s id="s.000072">sed quae corpora decedant in tempore quoque, <lb/>

invida praeclusit speciem natura videndi.</s> <lb/>

<s>postremo quaecumque dies naturaque rebus<lb/>

<s id="s.000073">postremo quaecumque dies naturaque rebus <lb/>

paulatim tribuit, moderatim ereseere cogens,<lb/>

paulatim tribuit, moderatim crescere cogens, <lb/>

nulla potest oculorum acies contenta tueri;<lb/>

nec porro quaecumque aevo macieque senescunt, <lb/>

nec, mare quae inpendent, vesco sale saxa peresa<lb/>

quid quoque amittant in tempore cernere possis.</s> <lb/>

<s>corporibus caecis igitur natura gerit res.<lb/>

<s id="s.000074">corporibus caecis igitur natura gerit res. <lb/>

</s><s>Nec tamen undique corporea stipata tenentur<lb/>

</s><s id="s.000075">Nec tamen undique corporea stipata tenentur <lb/>

omnia natura; namque est in rebus inane. <lb/>

quod tibi cognosse in multis erit utile rebus<lb/>

nec sinet errantem dubitare et quaerere semper<lb/>

de summa rerum et nostris diffidere dictis.</s> <lb/>

<s>QUAPROPTER LOCUS EST INTACTUS INANE VACANSQUE<lb/>

<s id="s.000076">QUAPROPTER LOCUS EST INTACTUS INANE VACANSQUE <lb/>

quod si non esset, nulla ratione moveri <lb/>

res possent; namque officium quod corporis exstat,<lb/>

officere atque obstare, id in omni tempore adesset<lb/>

omnibus ; haud igitur quicquam procedere posset,<lb/>

principium quoniam cedendi nulla daret res.</s> <lb/>

<s>at nunc per maria ac terras sublimaque eaeli <lb/>

<s id="s.000077">at nunc per maria ac terras sublimaque caeli <lb/>

multa modis multis varia ratione moveri<lb/>

cernimus ante oculos, quae, si non esset inane,<lb/>

non tam sollicito motu privata carerent<lb/>

quam genita omnino nulla ratione fuissent,<lb/>

undique materies quoniam stipata quiesset. <lb/>

undique materies quoniam stipata quiesset. </s><lb/>

praeterea quamvis solidae res esse putentur,<lb/>

<s id="s.000078">praeterea quamvis solidae res esse putentur, <lb/>

hinc tamen esse licet raro cum corpore cernas.</s> <lb/>

<s>in saxis ac speluncis permanat aquarum<lb/>

<s id="s.000079">in saxis ac speluncis permanat aquarum <lb/>

liquidus umor et uberibus flent omnia guttis.</s> <lb/>

<s>dissipat in corpus sese cibus omne animantum. <lb/>

<s id="s.000080">dissipat in corpus sese cibus omne animantum. </s> <lb/>

crescunt arbusta et fetus in tempore fundunt,<lb/>

<s id="s.000081">crescunt arbusta et fetus in tempore fundunt, <lb/>

quod cibus in totas usque ab radicibus imis<lb/>

per truncos ac per ramos diffunditur omnis.</s> <lb/>

<s>inter saepta meant voces et elausa domorum<lb/>

<s id="s.000082">inter saepta meant voces et clausa domorum <lb/>

transvolitant, rigidum permanat frigus ad ossa, <lb/>

quod nisi inania sint, qua possint corpora quaeque<lb/>

transire ?</s><s> haud ulla fieri ratione videres.</s> <lb/>

transire ?</s><s id="s.000083"> haud ulla fieri ratione videres.</s> <lb/>

<s>denique cur alias allis praestare videmus<lb/>

<s id="s.000084">denique cur alias allis praestare videmus <lb/>

pondere res rebus nilo maiore figura ?</s><s><lb/>

pondere res rebus nilo maiore figura ?</s><s id="s.000085"> <lb/>

nam si tantundemst in lanae glomere quantum <lb/>

corporis in plumbo est, tantundem pendere par est,<lb/>

corporis officiumst quoniam premere omnia deorsum,<lb/>

contra autem natura manet sine pondere inanis.</s> <lb/>

<s>ergo quod magnumst aeque leviusque videtur,<lb/>

<s id="s.000086">ergo quod magnumst aeque leviusque videtur, <lb/>

nimirum plus esse sibi declarat inanis; <lb/>

at contra gravius plus in se corporis esse<lb/>

dedicat et multo vacui minus intus habere.</s> <lb/>

<s>est igitur nimirum id quod ratione sagaci<lb/>

<s id="s.000087">est igitur nimirum id quod ratione sagaci <lb/>

quaerimus, admixtum rebus, quod inane vocamus.<lb/>

</s><s>Illud in his rebus ne te deducere vero <lb/>

</s><s id="s.000088">Illud in his rebus ne te deducere vero <lb/>

possit, quod quidam fingunt, praecurrere cogor.</s> <lb/>

<s>cedere squamigeris latices nitentibus aiunt<lb/>

<s id="s.000089">cedere squamigeris latices nitentibus aiunt <lb/>

et liquidas aperire vias, quia post loca pisces<lb/>

linquant, quo possint cedentes confluere undae;<lb/>

sic alias quoque res inter se posse moveri <lb/>

et mutare locum, quamvis sint ominia plena.</s> <lb/>

et mutare locum, quamvis sint omnia plena.</s> <lb/>

<s>seilicet id falsa totum ratione receptumst.</s> <lb/>

<s id="s.000090">scilicet id falsa totum ratione receptumst.</s> <lb/>

<s>nam quo squamigeri poterunt procedere tandern,<lb/>

<s id="s.000091">nam quo squamigeri poterunt procedere tandem, <lb/>

ni spatium dederint latices?</s><s> concedere porro<lb/>

ni spatium dederint latices?</s><s id="s.000092"> concedere porro <lb/>

quo poterunt undae, cum pisces ire nequibunt?</s><s> <lb/>

quo poterunt undae, cum pisces ire nequibunt?</s><s id="s.000093"> <lb/>

aut igitur motu privandumst corpora quaeque<lb/>

aut esse admixtum dicundumst rebus inane<lb/>

unde initum primum capiat res quaeque movendi.</s> <lb/>

<s>postremo duo de concursu corpora lata<lb/>

<s id="s.000094">postremo duo de concursu corpora lata <lb/>

si eita dissiliant, nempe aer omne necessest, <lb/>

si cita dissiliant, nempe aer omne necessest, <lb/>

inter corpora quod fiat, possidat inane.</s> <lb/>

<s>is porro quamvis eircum celerantibus auris<lb/>

<s id="s.000095">is porro quamvis circum celerantibus auris <lb/>

confluat, haud poterit tarnen uno tempore totum<lb/>

confluat, haud poterit tamen uno tempore totum <lb/>

compleri spatium; nam primum quemque necessest<lb/>

occupet ille locum, deinde omnia possideantur. <lb/>

occupet ille locum, deinde omnia possideantur. </s><lb/>

quod si forte aliquis, cum corpora dissiluere,<lb/>

<s id="s.000096">quod si forte aliquis, cum corpora dissiluere, <lb/>

tum putat id fieri quia se condenseat aer,<lb/>

errat; nam vacuum tum fit quod non fuit ante<lb/>

et repletur item vacuum quod constitit ante,<lb/>

nec tali ratione potest denserier aer, <lb/>

nec, si iam posset, sine inani posset, opinor,<lb/>

ipse in se trahere et partis conducere in unum.<lb/>

</s><s>Quapropter, quamvis causando multa moreris,<lb/>

</s><s id="s.000097">Quapropter, quamvis causando multa moreris, <lb/>

esse in rebus inane tamen fateare necessest.</s> <lb/>

<s>multaque praeterea tibi possum commemorando <lb/>

<s id="s.000098">multaque praeterea tibi possum commemorando <lb/>

argumenta fidem dietis conradere, nostris.</s> <lb/>

argumenta fidem dictis conradere, nostris.</s> <lb/>

<s>verum animo satis haec vestigia parva sagaci,<lb/>

<s id="s.000099">verum animo satis haec vestigia parva sagaci, <lb/>

sunt per quae possis cognoscere cetera tute.</s> <lb/>

<s>namque canes ut montivagae persaepe ferai<lb/>

<s id="s.000100">namque canes ut montivagae persaepe ferai <lb/>

naribus inveniunt intectas fronde quietes, <lb/>

cum semel institerunt vestigia certa viai,<lb/>

sic alid ex alio per te tute ipse videre<lb/>

talibus in rebus poteris caecasque latebras<lb/>

insinuare omnis et verum protrahere inde.</s> <lb/>

<s>quod si pigraris paulumve recesseris ab re, <lb/>

<s id="s.000101">quod si pigraris paulumve recesseris ab re, <lb/>

hoc tibi de plano possum promittere, Memmi:<lb/>

usque adeo largos haustus e fontibu� magnis<lb/>

usque adeo largos haustus e fontibus magnis <lb/>

lingua meo suavis diti de pectore fundet,<lb/>

ut verear ne tarda prius per membra senectus<lb/>

serpat et in nobis vitai claustra resolvat, <lb/>

quam tibi de quavis una re versibus omnis<lb/>

argumentorurn sit copia missa per auris.<lb/>

argumentorum sit copia missa per auris. <lb/>

</s><s>Sed nunc ut repetam coeptum pertexere dictis,<lb/>

</s><s id="s.000102">Sed nunc ut repetam coeptum pertexere dictis, <lb/>

omnis ut est igitur per se natura duabus<lb/>

constitit in rebus; nam corpora sunt et inane, <lb/>

haec in quo sita sunt et qua diversa moventur.</s> <lb/>

<s>corpus enim per se communis dedicat esse<lb/>

<s id="s.000103">corpus enim per se communis dedicat esse <lb/>

sensus; cui nisi prima fides fundata valebit,<lb/>

haut erit occultis de rebus quo referentes<lb/>

Line 458

Line 459

tum porro locus ac spatium, quod inane vocamus,<lb/>

si nullum foret, haut usquam sita corpora possent<lb/>

esse neque omnino quoquam diversa meare;<lb/>

id quod iarn supera tibi paulo ostendimus ante.</s> <lb/>

id quod iam supera tibi paulo ostendimus ante.</s> <lb/>

<s>praeterea nil est quod possis dieere ab oinni <lb/>

<s id="s.000104">praeterea nil est quod possis dicere ab omni <lb/>

corpore seiunctum secretumque esse ab inani,<lb/>

quod quasi tertia sit numero natura reperta.</s> <lb/>

<s>nam quodcumque erit, esse aliquid debebit id ipsum;<lb/>

<s id="s.000105">nam quodcumque erit, esse aliquid debebit id ipsum; <lb/>

cui si tactus erit quamvis levis exiguusque,<lb/>

augmine vel grandi vel parvo denique, dum sit, <lb/>

corporis augebit numerum summamque sequetur.</s> <lb/>

<s>sin intactile erit, nulla de parte quod ullam<lb/>

<s id="s.000106">sin intactile erit, nulla de parte quod ullam <lb/>

rem prohibere queat per se transire meantem,<lb/>

scilicet hoc id erit, vacuum quod inane vocamus.</s> <lb/>

<s>praeterea per se quodcumque erit, aut faciet quid <lb/>

<s id="s.000107">praeterea per se quodcumque erit, aut faciet quid <lb/>

aut aliis fungi debebit agentibus ipsum<lb/>

aut erit, ut possunt in eo res esse gerique.</s> <lb/>

<s>at facere et fungi sine corpore nulla potest res<lb/>

<s id="s.000108">at facere et fungi sine corpore nulla potest res <lb/>

nee praebere locum porro nisi inane vacansque.</s> <lb/>

nec praebere locum porro nisi inane vacansque.</s> <lb/>

<s>ergo praeter inane et corpora tertia per se <lb/>

<s id="s.000109">ergo praeter inane et corpora tertia per se <lb/>

nulla potest rerum in numero natura relinqui,<lb/>

nec quae sub sensus cadat ullo tempore nostros<lb/>

nec ratione animi quam quisquam possit apisci.<lb/>

</s><s>Nam quaecumque cluent, aut his coniuncta duabus<lb/>

</s><s id="s.000110">Nam quaecumque cluent, aut his coniuncta duabus <lb/>

rebus ea invenies aut horum eventa videbis. <lb/>

rebus ea invenies aut horum eventa videbis. </s><lb/>

coniunctum est id quod nusquam sine permitiali<lb/>

<s id="s.000111">coniunctum est id quod nusquam sine permitiali <lb/>

discidio potis est seiungi seque gregari,<lb/>

pondus uti saxist, calor ignis, liquor aquai.</s> <lb/>

<s>TACTUS CORPORIBUS CUNCTIS INTACTUS INANI<lb/>

<s id="s.000112">TACTUS CORPORIBUS CUNCTIS INTACTUS INANI <lb/>

servitium contra paupertas divitiaeque, <lb/>

libertas bellum concordia, cetera quorum<lb/>

adventu manet ineolumis natura abituque,<lb/>

adventu manet incolumis natura abituque, <lb/>

haec soliti sumus, ut par est, eventa vocare.</s> <lb/>

<s>tempus item per se non est, sed rebus ab ipsis<lb/>

<s id="s.000113">tempus item per se non est, sed rebus ab ipsis <lb/>

consequitur sensus, transactum quid sit in aevo, <lb/>

tum quae res instet, quid porro deinde sequatur.</s> <lb/>

<s>nec per se quemquam tempus sentire fatendumst<lb/>

<s id="s.000114">nec per se quemquam tempus sentire fatendumst <lb/>

semotum ab rerum motu placidaque quiete.</s> <lb/>

<s>denique Tyndaridem raptam belloque subactas<lb/>

<s id="s.000115">denique Tyndaridem raptam belloque subactas <lb/>

Troiiugenas gentis cum dicunt esse, videndumst <lb/>

ne forte haec per se cogant nos esse fateri,<lb/>

quando ea saecla hominum, quorum haec eventa fuerunt,<lb/>

inrevocabilis abstulerit iam praeterita aetas;<lb/>

namque aliut Teueris, aliut regionibus ipsis<lb/>

namque aliut Teucris, aliut regionibus ipsis <lb/>

eventum dici poterit quodcumque erit aetum. </s><s><lb/>

eventum dici poterit quodcumque erit aetum. </s> <lb/>

denique materies si rerum nulla fuisset<lb/>

<s id="s.000116">denique materies si rerum nulla fuisset <lb/>

nec locus ac spatium, res in quo quaeque geruntur,<lb/>

numquam Tyndaridis formae conflatus amore<lb/>

ignis, Alexandri Phrygio sub pectore gliscens,<lb/>

Line 513

Line 514

nec ratione cluere eadem qua constet inane, <lb/>

sed magis ut merito possis eventa vocare<lb/>

corporis atque loci, res in quo quaeque gerantur.<lb/>

</s><s>Corpora sunt porro partim primordia rerum,<lb/>

</s><s id="s.000117">Corpora sunt porro partim primordia rerum, <lb/>

partim concilio quae constant principiorum.</s> <lb/>

<s>sed quae sunt rerum primordia, nulla potest vis <lb/>

<s id="s.000118">sed quae sunt rerum primordia, nulla potest vis <lb/>

stinguere; nam solido vincunt ea corpore demum.</s> <lb/>

<s>etsi difficile esse videtur credere quicquam<lb/>

<s id="s.000119">etsi difficile esse videtur credere quicquam <lb/>

in rebus solido reperiri corpore posse.</s> <lb/>

<s>transit enim fulmen caeli per saepta domorum,<lb/>

<s id="s.000120">transit enim fulmen caeli per saepta domorum, <lb/>

clamor ut ac voces; ferrum candescit in igni <lb/>

dissiliuntque fero ferventia saxa vapore;<lb/>

tum labefactatus rigor auri solvitur aestu;<lb/>

Line 528

Line 529

permanat calor argentum penetraleque frigus,<lb/>

quando utrumque manu retinentes pocula rite <lb/>

sensimus infuso lympharum rore superne.</s> <lb/>

<s>usque adeo in rebus solidi nil esse videtur.</s> <lb/>

<s id="s.000121">usque adeo in rebus solidi nil esse videtur.</s> <lb/>

<s>sed quia vera tamen ratio naturaque rerum<lb/>

<s id="s.000122">sed quia vera tamen ratio naturaque rerum <lb/>

cogrit, ades, paucis dum versibus expediamus<lb/>

cogit, ades, paucis dum versibus expediamus <lb/>

esse ea quae solido atque aeterno corpore constent, <lb/>

semina quae rerum primordiaque esse docemus,<lb/>

unde omnis rerum nune constet summa creata.<lb/>

unde omnis rerum nunc constet summa creata. <lb/>

</s><s>Principio quoniam duplex natura duarum<lb/>

</s><s id="s.000123">Principio quoniam duplex natura duarum <lb/>

dissimilis rerum longe constare repertast,<lb/>

corporis atque loci, res in quo quaeque geruntur, <lb/>

esse utramque sibi per se puramque necessest.</s> <lb/>

<s>nam quacumque vacat spatium, quod inane vocainus,<lb/>

<s id="s.000124">nam quacumque vacat spatium, quod inane vocamus, <lb/>

corpus ea non est ; qua porro cumque tenet se<lb/>

corpus, ea vacuum nequaquam constat inane.</s> <lb/>

<s>sunt igitur solida ac sine inani corpora prima. <lb/>

<s id="s.000125">sunt igitur solida ac sine inani corpora prima. </s><lb/>

praeterea quoniam genitis in rebus inanest,<lb/>

<s id="s.000126">praeterea quoniam genitis in rebus inanest, <lb/>

materiem circum solidam constare necessest,<lb/>

nec res ulla potest vera ratione probari<lb/>

corpore inane suo celare atque intus habere,<lb/>

si non, quod cohibet, solidum constare relinquas. <lb/>

si non, quod cohibet, solidum constare relinquas. </s><lb/>

id porro nil esse potest nisi materiai<lb/>

<s id="s.000127">id porro nil esse potest nisi materiai <lb/>

concilium, quod inane queat rerum cohibere.</s> <lb/>

<s>materies igitur, solido quae corpore constat,<lb/>

<s id="s.000128">materies igitur, solido quae corpore constat, <lb/>

esse aeterna potest, cum cetera dissoluantur.</s> <lb/>

<s>tum porro si nil esset quod inane vocaret, <lb/>

<s id="s.000129">tum porro si nil esset quod inane vocaret, <lb/>

omne foret solidum ; nisi contra corpora certa<lb/>

essent quae loca complerent quaecumque tenerent,<lb/>

omne quod est, spatium vacuum constaret inane.</s> <lb/>

<s>alternis igitur nimirum corpus inani<lb/>

<s id="s.000130">alternis igitur nimirum corpus inani <lb/>

distinctumst, quoniam nec plenum naviter extat <lb/>

nec porro vacuum. </s><s>sunt ergo corpora certa<lb/>

nec porro vacuum. </s><s id="s.000131">sunt ergo corpora certa <lb/>

quae spatium pleno possint distinguere inane.</s> <lb/>

<s>haec neque dissolui plagis extrinsecus icta<lb/>

<s id="s.000132">haec neque dissolui plagis extrinsecus icta <lb/>

possunt nec porro penitus penetrata retexi<lb/>

nec ratione queunt alia temptata Iabare; <lb/>

id quod iam supra tibi paulo ostendimus ante.</s> <lb/>

<s>nam neque conlidi sine inani posse videtur<lb/>

<s id="s.000133">nam neque conlidi sine inani posse videtur <lb/>

quicquam nec frangi nec findi in bina secando<lb/>

nec capere umorem neque item manabile frigus<lb/>

nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur. <lb/>

nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur. </s><lb/>

et quo quaeque magis cohibet res intus inane,<lb/>

<s id="s.000134">et quo quaeque magis cohibet res intus inane, <lb/>

tam magis his rebus penitus temptata Iabascit.</s> <lb/>

<s>ergo si solida ac sine inani corpora prima<lb/>

<s id="s.000135">ergo si solida ac sine inani corpora prima <lb/>

sunt ita uti docui, sint haec aeterna necessest.</s> <lb/>

<s>praeterea nisi materies aeterna fuisset, <lb/>

<s id="s.000136">praeterea nisi materies aeterna fuisset, <lb/>

antehac ad nilum penitus res quaeque redissent<lb/>

de niloque renata forent quaecumque videmus.</s> <lb/>

<s>At quoniam supra docui nil posse creari<lb/>

<s id="s.000137">At quoniam supra docui nil posse creari <lb/>

de nilo neque quod genitum est ad nil revocari,<lb/>

esse inmortali primordia corpore debent, <lb/>

dissolui quo quaeque supremo tempore possint,<lb/>

materies ut subpeditet rebus reparandis.</s> <lb/>

Sunt igitur solida primordia simplicitate<lb/>

<s id="s.000138">Sunt igitur solida primordia simplicitate <lb/>

nec ratione queunt alia servata per aevom<lb/>

ex infinito iam tempore res reparare, <lb/>

</s><s>Denique si nullam finem natura parasset<lb/>

</s><s id="s.000139">Denique si nullam finem natura parasset <lb/>

frangendis rebus, iam corpora materiai<lb/>

usque redaeta forent aevo frangente priore,<lb/>

usque redacta forent aevo frangente priore, <lb/>

ut nil ex illis a certo tempore posset<lb/>

conceptum summum aetatis pervadere <emph type="italics"/>ad auctum.<emph.end type="italics"/> <lb/>

nam quidvis citius dissolvi posse videmus<lb/>

Line 594

Line 595

infinita aetas anteacti temporis omnis<lb/>

quod fregisset adhuc disturbans dissoluensque,<lb/>

numquam relicuo reparari tempore posset.</s> <lb/>

<s>at nunc nimirum franoendi reddita finis<lb/>

<s id="s.000140">at nunc nimirum frangendi reddita finis <lb/>

Certa manet, quoniam refici rem quamque <emph type="italics"/>vi<emph.end type="italics"/>demus<lb/>

et finita simul generatim tempora rebus<lb/>

Stare, quibus possint aevi contingere florem.</s> <lb/>

<s>huc accedit uti, solidissima materiai <lb/>

<s id="s.000141">huc accedit uti, solidissima materiai <lb/>

corpora eum constant, possit tamen, omnia, reddi,<lb/>

mollia quae flunt, aer aqua terra vapores,<lb/>

mollia quae fiunt, aer aqua terra vapores, <lb/>

quo pacto fiant et qua vi quaeque gerantur,<lb/>

admixtum quoniam semel est in rebus inane.</s> <lb/>

<s>at contra si mollia sint primordia rerum, <lb/>

<s id="s.000142">at contra si mollia sint primordia rerum, <lb/>

unde queant validi silices ferrumque creari<lb/>

non poterit ratio reddi; nam funditus omnis<lb/>

principio fundamenti natura earebit.</s> <lb/>

principio fundamenti natura carebit.</s> <lb/>

<s>sunt igitur solida pollentia simplicitate<lb/>

<s id="s.000143">sunt igitur solida pollentia simplicitate <lb/>

quorum condenso magis omnia coneiliatu <lb/>

quorum condenso magis omnia conciliatu <lb/>

artari possunt validasque ostendere viris.<lb/>

</s><s>Porro si nullast frangendis reddita finis<lb/>

</s><s id="s.000144">Porro si nullast frangendis reddita finis <lb/>

corporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque<lb/>

nunc etiam superare necessest corpora rebus,<lb/>

quae nondum clueant ullo temptata periclo. <lb/>

quae nondum clueant ullo temptata periclo. </s><lb/>

at quoniam fragili natura praedita constant,<lb/>

<s id="s.000145">at quoniam fragili natura praedita constant, <lb/>

discrepat aeternum tempus potuisse manere<lb/>

innumerabilibus plagis vexata per aevom.</s> <lb/>

<s>denique iam quoniam generatim reddita finis<lb/>

<s id="s.000146">denique iam quoniam generatim reddita finis <lb/>

crescendi rebus constat vitamque tenendi, <lb/>

et quid quaeque queant per foedera naturai,<lb/>

quid porro nequeant, sancitum quandoquidem extat,<lb/>

nec commutatur quicquam, quin omnia constant<lb/>

usque adeo, variae volucres ut in ordine cunctae<lb/>

ostendant maculas generalis corpore inesse, <lb/>

inmutabili� materiae quoque corpus habere<lb/>

inmutabilis materiae quoque corpus habere <lb/>

debent nimirum. </s><s>nam si primordia rerum<lb/>

debent nimirum. </s><s id="s.000147">nam si primordia rerum <lb/>

commutari aliqua possint ratione revicta,<lb/>

incertum quoque iam constet quid possit oriri,<lb/>

quid nequeat, finita potestas denique cuique <lb/>

quanam sit ratione atque alte terminus haerens,<lb/>

nec totiens possint generatim saecla referre<lb/>

naturam mores vietum motusque parentum.<lb/>

naturam mores victum motusque parentum. <lb/>

</s><s>Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen<lb/>

</s><s id="s.000148">Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen <lb/>

corporis illius quod nostri cernere sensus <lb/>

iam nequeunt: id nimirum sine partibus extat<lb/>

et minima constat natura nec fuit umquam<lb/>

Line 644

Line 645

agmine condenso naturam corporis explent,<lb/>

quae quoniam per se nequeunt constare, necessest<lb/>

haerere unde queant nulla ratione revelli.</s> <lb/>

<s>sunt igitur solida primordia simplicitate<lb/>

<s id="s.000149">sunt igitur solida primordia simplicitate <lb/>

quae minimis stipata cohaerent partibus arte, <lb/>

non ex illarum conventu conciliata,<lb/>

sed magis aeterna pollentia simplicitate,<lb/>

unde neque avelli quicquam neque deminui iam<lb/>

concedit natura reservans semina rebus.</s> <lb/>

<s>praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque <lb/>

<s id="s.000150">praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque <lb/>

corpora constabunt ex partibus infinitis,<lb/>

quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit<lb/>

dimidiam partem nec res praefiniet ulla.</s> <lb/>

<s>ergo rerum inter summam minimamque quid escit ?</s><s><lb/>

<s id="s.000151">ergo rerum inter summam minimamque quid escit ?</s><s id="s.000152"> <lb/>

nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis <lb/>

summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,<lb/>

ex infinitis constabunt partibus aeque.</s> <lb/>

<s>quod quoniam ratio reclamat vera negatque<lb/>

<s id="s.000153">quod quoniam ratio reclamat vera negatque <lb/>

credere posse animum, victus fateare necessest<lb/>

esse ea quae nullis iam praedita partibus extent <lb/>

et minima constent natura. </s><s>quae quoniam sunt,<lb/>

et minima constent natura. </s><s id="s.000154">quae quoniam sunt, <lb/>

illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.</s> <lb/>

<s>denique si minimas in partis eiincta resolvi<lb/>

<s id="s.000155">denique si minimas in partis cuncta resolvi <lb/>

cogere consuesset rerum natura ereatrix,<lb/>

cogere consuesset rerum natura creatrix, <lb/>

iam nil ex illis eadem reparare valeret <lb/>

propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,<lb/>

non possunt ea quae debet genitalis habere<lb/>

materies, varios conexus pondera plagas<lb/>

concursus motus, per quae res quaeque geruntur.<lb/>

</s><s>Quapropter qui materiem rerum esse putarunt <lb/>

</s><s id="s.000156">Quapropter qui materiem rerum esse putarunt <lb/>

ignem atque ex igni summarn consistere solo,<lb/>

ignem atque ex igni summam consistere solo, <lb/>

magno opere a vera lapsi ratione videntur.</s> <lb/>

<s>Heraclitus init quorum dux proelia primus,<lb/>

<s id="s.000157">Heraclitus init quorum dux proelia primus, <lb/>

clarus <emph type="italics"/>ob<emph.end type="italics"/> obscuram linguam magis inter inanis<lb/>

quamde gravis inter Graios qui vera requirunt. <lb/>

omnia enim stolidi magis adinirantur amantque,<lb/>

omnia enim stolidi magis admirantur amantque, <lb/>

inversis quae sub verbis latitantia cernunt,<lb/>

veraque constituunt quae belle tangere possunt<lb/>

auris et lepido quae sunt fucata sonore.<lb/>

</s><s>Nam cur tam variae res possint esse requiro, <lb/>

</s><s id="s.000158">Nam cur tam variae res possint esse requiro, <lb/>

ex uno si sunt igni puroque ereatae;<lb/>

ex uno si sunt igni puroque creatae; <lb/>

nil prodesset enim calidum denserier ignem<lb/>

nec rarefieri, si partes ignis eandem<lb/>

naturam quam totus habet super ignis haberent.</s> <lb/>

<s>acrior ardor enim conductis partibus esset, <lb/>

<s id="s.000159">acrior ardor enim conductis partibus esset, <lb/>

languidior porro disiectis <emph type="italics"/>dis<emph.end type="italics"/>que supatis:<lb/>

amplius hoc fieri nil est quod posse rearis<lb/>

talibus in causis, nedum variantia rerum<lb/>

tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.</s> <lb/>

<s>id quoque, si faciant admixtum rebus inane, <lb/>

<s id="s.000160">id quoque, si faciant admixtum rebus inane, <lb/>

denseri poterunt ignes rarique relinqui.</s> <lb/>

<s>sed quia multa sibi cernunt contraria nasci<lb/>

<s id="s.000161">sed quia multa sibi cernunt contraria nasci <lb/>

et fugitant in rebus inane relinquere purum,<lb/>

ardua dum metuunt, amittunt vera viai,<lb/>

Line 702

Line 703

corpus, nil ab se quod possit mittere raptim;<lb/>

aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,<lb/>

ut videas non e stipatis partibus esse.</s> <lb/>

<s>quod si forte alia credunt ratione potesse <lb/>

<s id="s.000162">quod si forte alia credunt ratione potesse <lb/>

ignis in coetu stingui mutareque corpus,<lb/>

scilicet ex nulla facere id si parte reparcent, <lb/>

occidet ad nilum nimirtim funditus ardor<lb/>

occidet ad nilum nimirum funditus ardor <lb/>

omnis et <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> nilo fient quaecumque ereantur.</s> <lb/>

<s>nam quodcumque suis mutatum finibus exit, <lb/>

<s id="s.000163">nam quodcumque suis mutatum finibus exit, <lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante.</s> <lb/>

<s>proinde aliquit superare necesse est incolume ollis, <lb/>

<s id="s.000164">proinde aliquit superare necesse est incolume ollis, <lb/>

ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes<lb/>

de niloque renata vigescat copia rerum. </s><s><lb/>

de niloque renata vigescat copia rerum. </s><s id="s.000165"> <lb/>

nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam<lb/>

sunt quae conservant naturam semper eandem, <lb/>

quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant<lb/>

naturam res et convertunt corpora sese, <lb/>

scire licet non esse haec ignea corpora rerum.</s> <lb/>

<s>nil referret enim quaedam decedere abire, <lb/>

<s id="s.000166">nil referret enim quaedam decedere abire, <lb/>

atque alia adtribui, mutarique ordine quaedam,<lb/>

si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;<lb/>

ignis enim foret omnimodis quodcumque crearent.</s> <lb/>

<s>verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora quorum<lb/>

<s id="s.000167">verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora quorum <lb/>

concursus motus ordo positura figurae <lb/>

efficiunt ignis, mutatoque ordine mutant<lb/>

naturam neque sunt igni simulata neque ulli <lb/>

praeterea rei quae corpora mittere possit <lb/>

sensibus et nostros adiectu tangere tactus.<lb/>

</s><s>Dicere porro ignem res omnis esse neque ullam <lb/>

</s><s id="s.000168">Dicere porro ignem res omnis esse neque ullam <lb/>

rem veram in numero rerum constare nisi ignem,<lb/>

quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.</s> <lb/>

<s>nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat<lb/>

<s id="s.000169">nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat <lb/>

et labefactat eos unde omnia credita pendent,<lb/>

unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem; <lb/>

credit enim sensus ignem cognoscere vere,<lb/>

cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.</s> <lb/>

<s>quod mihi eum vanum tum delirum esse videtur;<lb/>

<s id="s.000170">quod mihi eum vanum tum delirum esse videtur; <lb/>

quo referemus enim ?</s><s> quid nobis certius ipsis<lb/>

quo referemus enim ?</s><s id="s.000171"> quid nobis certius ipsis <lb/>

sensibus esse potest, qui vera ae fal.sa notemus ?</s><s> <lb/>

sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus ?</s><s id="s.000172"> <lb/>

praeterea quare quisquam magis omnia tollat<lb/>

et velit ardoris naturam linquere solam,<lb/>

quam neget esse ignis, <emph type="italics"/>quidvis<emph.end type="italics"/> tamen esse relinquat?</s><s><lb/>

quam neget esse ignis, <emph type="italics"/>quidvis<emph.end type="italics"/> tamen esse relinquat?</s><s id="s.000173"> <lb/>

aequa videtur enim dementia dicere utrumque.<lb/>

</s><s>Quapropter qui materiem rerum esse putarunt <lb/>

</s><s id="s.000174">Quapropter qui materiem rerum esse putarunt <lb/>

ignem atque ex igni summam consistere posse,<lb/>

et qui principium gignundis aera rebus<lb/>

constituere, aut umorem quicumque putarunt<lb/>

fingere res ipsum per se, terramve creare<lb/>

omnia et in rerum naturas vertier omnis,<lb/>

magno opere a vero longe derrasse videntur.</s> <lb/>

<s>adde etiam qui conduplicant primordia rerum<lb/>

<s id="s.000175">adde etiam qui conduplicant primordia rerum <lb/>

aera iungentes igni terramque liquori,<lb/>

et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur<lb/>

ex igni terra atque anima procrescere et imbri. <lb/>

ex igni terra atque anima procrescere et imbri. </s><lb/>

quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,<lb/>

<s id="s.000176">quorum Acragantinus cum primis Empedocles est, <lb/>

insula quem triquetris terrarum gessit in oris, <lb/>

quam fluitans eireum magnis anfractibus aequor<lb/>

quam fluitans circum magnis anfractibus aequor <lb/>

Ionium glaucis aspargit virus ab undis,<lb/>

angustoque fretu rapidum mare dividit undis <lb/>

Italiae terrarum oras a finibus eius. </s><s><lb/>

Italiae terrarum oras a finibus eius. </s><s id="s.000177"> <lb/>

Hic est vasta Charybdis et hie Aetnaea minantur <lb/>

Hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur <lb/>

murmura, flammarum rursum se colligere iras,<lb/>

faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis<lb/>

ad caeIumque ferat flammai fulgura rursum. </s><s> <lb/>

ad caeIumque ferat flammai fulgura rursum. </s><s id="s.000178"> <lb/>

quae cum magna modis multis miranda videtur<lb/>

gentibus humanis regio visendaque fertur, <lb/>

rebus opima bonis, multa munita virum vi,<lb/>

nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se<lb/>

nec sanctuni magis et mirum carumque videtur. <lb/>

nec sanctum magis et mirum carumque videtur. </s><lb/>

carmina quin etiam divini pectoris eius<lb/>

<s id="s.000179">carmina quin etiam divini pectoris eius <lb/>

vociferantur et exponunt praeclara reperta, <lb/>

ut vix humana videatur stirpe creatus.<lb/>

</s><s>Hic tamen et supra quos diximus inferiores <lb/>

</s><s id="s.000180">Hic tamen et supra quos diximus inferiores <lb/>

partibus egregie multis multoque minores, <lb/>

quamquam multa bene ae divinitus invenientes<lb/>

quamquam multa bene ac divinitus invenientes <lb/>

ex adyto tamquam cordis responsa dedere<lb/>

sanctius et multo certa ratione magis quam<lb/>

Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur, <lb/>

principils tamen in rerum fecere ruinas <lb/>

principiis tamen in rerum fecere ruinas <lb/>

et graviter magni magno cecidere ibi casu;<lb/>

primum quod motus exempto rebus inani <lb/>

constituunt, et res mollis rarasque relinquont, <lb/>

Line 801

Line 802

quorum utrumque quid a vero iam distet habe<emph type="italics"/>bis.<emph.end type="italics"/><lb/>

deinde inimica modis multis sunt atque vene<emph type="italics"/>no<emph.end type="italics"/><lb/>

ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt <lb/>

aut ita difftugient vit tempestate coacta<lb/>

aut ita diffugient vt tempestate coacta <lb/>

fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.<lb/>

</s><s>Denique quattuor ex rebus si euneta ereantur<lb/>

</s><s id="s.000181">Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur <lb/>

atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,<lb/>

qui magis illa queunt rerum primordia dici <lb/>

quam contra res illorum retroque putari?</s><s><lb/>

quam contra res illorum retroque putari?</s><s id="s.000182"> <lb/>

alternis gignuntur enim mutantque colorem<lb/>

et totam inter se naturam tempore ab omni.</s> <lb/>

<s>sin ita forte putas ignis terraeque coire <lb/>

<s id="s.000183">sin ita forte putas ignis terraeque coire <lb/>

corpus et aerias auras roremque liquoris,<lb/>

nil in concilio naturam ut mutet eorum,<lb/>

Line 817

Line 818

non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos:<lb/>

quippe suam quicque in coetu variantis acervi <lb/>

naturam ostendet mixtusque videbitur aer <lb/>

cum terra simul atque ardor cum rore manere. </s><s><lb/>

cum terra simul atque ardor cum rore manere. </s><s id="s.000184"> <lb/>

at primordia gignundis in rebus oportet<lb/>

naturam elandestinam caecamque adhibere,<lb/>

naturam clandestinam caecamque adhibere, <lb/>

emineat nequid quod contra pugnet et obstet <lb/>

quominus esse queat proprie quod.cumque creatur.<lb/>

quominus esse queat proprie quodcumque creatur. <lb/>

</s><s>Quin etiam repetunt a caelo atque ignibus eius<lb/>

</s><s id="s.000185">Quin etiam repetunt a caelo atque ignibus eius <lb/>

et primum faciunt ignem se vertere in auras<lb/>

aeris, hinc imbrem gigni terramque creari <lb/>

ex imbri retroque a terra cuncta reverti, <lb/>

umorem primum, post aera, deinde calorem,<lb/>

nec cessare haec inter se mutare, meare <lb/>

a caelo ad terram, de terra ad sidera mundi. </s><s><lb/>

a caelo ad terram, de terra ad sidera mundi. </s><s id="s.000186"> <lb/>

quod facere haud ullo debent primordia pacto;<lb/>

immutabile enim quiddam superare necessest, <lb/>

ne res ad nilum redigantur funditus omnes. </s><s><lb/>

ne res ad nilum redigantur funditus omnes. </s><s id="s.000187"> <lb/>

nam quodcumque suis mutatum finibus exit,<lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante. </s><s><lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante. </s><s id="s.000188"> <lb/>

quapropter quoniam quae paulo dixiinus ante <lb/>

quapropter quoniam quae paulo diximus ante <lb/>

in commutatum veniunt, constare necessest <lb/>

ex aliis ea, quae nequeant convertier usquam, <lb/>

ne tibi res redeant ad niluni funditus omnes. </s><s><lb/>

ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes. </s><s id="s.000189"> <lb/>

quin potius tali natura praedita quaedam <lb/>

corpora constituas, ignem si forte erearint, <lb/>

corpora constituas, ignem si forte crearint, <lb/>

posse eadem demptis paucis paucisque tributis, <lb/>

ordine mutato et motu, facere aeris auras,<lb/>

sic alias aliis rebus mutarier omnis ?</s><s><lb/>

sic alias aliis rebus mutarier omnis ?</s><s id="s.000190"> <lb/>

</s><s>�At manifesta palam res indicat� inquis �in auras <lb/>

</s><s id="s.000191">"At manifesta palam res indicat" inquis "in auras <lb/>

aeris e terra res omnis crescere alique<lb/>

et nisi tempestas indulget tempore fausto <lb/>

imbribus, ut tabe nimborum arbusta vacillent, <lb/>

solque sua pro parte fovet tribuitque calorem, <lb/>

crescere non possint fruges arbusta animantis�. </s><s><lb/>

crescere non possint fruges arbusta animantis". </s><s id="s.000192"> <lb/>

scilicet et nisi nos cibus aridus et tener umor <lb/>

adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis <lb/>

omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur;<lb/>

adiutamur enim dubio procul atque alimur nos <lb/>

certis ab rebus, certis aliae atque allae res.</s> <lb/>

certis ab rebus, certis aliae atque aliae res.</s> <lb/>

<s>nimirum quia multa modis communia multis<lb/>

<s id="s.000193">nimirum quia multa modis communia multis <lb/>

multarum rerum in rebus primordia mixta <lb/>

sunt, ideo variis variae res rebus aluntur.</s> <lb/>

<s>atque eadem, magni refert primordia saepe <lb/>

<s id="s.000194">atque eadem, magni refert primordia saepe <lb/>

cum quibus et quali positura contineantur<lb/>

et quos inter se dent motus accipiantque;<lb/>

namque eadem caelum mare terras flumina solern <lb/>

namque eadem caelum mare terras flumina solem <lb/>

constituunt, eadem fruges arbusta animantis,<lb/>

verum allis alioque modo commixta moventur.</s> <lb/>

<s>quin etiam passim nostris in versibus ipsis<lb/>

<s id="s.000195">quin etiam passim nostris in versibus ipsis <lb/>

multa elementa vides multis communia verbis,<lb/>

cum tamen inter se versus ac verba necessest <lb/>

confiteare et re et sonitu distare sonanti.</s> <lb/>

<s>tantum elementa queunt permutato ordine solo;<lb/>

<s id="s.000196">tantum elementa queunt permutato ordine solo; <lb/>

at rerum quae sunt primordia, plura adhibere<lb/>

possunt unde queant variae res quaeque ereari.<lb/>

possunt unde queant variae res quaeque creari. <lb/>

</s><s>Nunc et Anaxagorae serutemur homoeomerian <lb/>

</s><s id="s.000197">Nunc et Anaxagorae scrutemur homoeomerian <lb/>

quam Grai memorant nec nostra dicere lingua<lb/>

concedit nobis patrii sermonis egestas,<lb/>

sed tamen ipsam rem facilest exponere verbis.</s> <lb/>

<s>principio, rerum quom dieit homoeomerian,<lb/>

<s id="s.000198">principio, rerum quom dicit homoeomerian, <lb/>

ossa videlicet e pauxillis atque minutis <lb/>

ossibus hic et de pauxillis atque minutis<lb/>

visceribus viscus gigni sanguenque creari<lb/>

sanguinis inter se multis coeuntibu� guttis<lb/>

sanguinis inter se multis coeuntibus guttis <lb/>

ex aurique putat micis consistere posse<lb/>

aurum et de terris terram concrescere parvis, <lb/>

ignibus ex ignis, umorem umoribus esse,<lb/>

cetera consimili fingit ratione putatque.</s> <lb/>

<s>nec tamen esse ulla parte idem in rebus inane<lb/>

<s id="s.000199">nec tamen esse ulla parte idem in rebus inane <lb/>

concedit neque corporibus finem esse secandis.</s> <lb/>

<s>quare in utraque mihi pariter ratione videtur <lb/>

<s id="s.000200">quare in utraque mihi pariter ratione videtur <lb/>

errare atque illi, supra quos diximus ante.</s> <lb/>

<s>adde quod inbecilla nimis primordia fingit;<lb/>

<s id="s.000201">adde quod inbecilla nimis primordia fingit; <lb/>

si primordia sunt, simili quae praedita constant<lb/>

natura atque ipsae res sunt aequeque laborant<lb/>

et pereunt neque ab exitio res ulla refrenat. <lb/>

et pereunt neque ab exitio res ulla refrenat. </s><lb/>

nam quid in oppressu valido durabit eorum,<lb/>

<s id="s.000202">nam quid in oppressu valido durabit eorum, <lb/>

ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis ?</s><s> <lb/>

ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis ?</s><s id="s.000203"> <lb/>

ignis an umor an aura ?</s><s> quid horum?</s><s> sanguen an os<emph type="italics"/>sa<emph.end type="italics"/> ?</s><s><lb/>

ignis an umor an aura ?</s><s id="s.000204"> quid horum?</s><s id="s.000205"> sanguen an os<emph type="italics"/>sa<emph.end type="italics"/> ?</s><s id="s.000206"> <lb/>

<pb xlink:href="082/01/030.jpg" pagenum="68"/> m

nil, ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis<lb/>

tam mortalis erit quam quae manifesta videmus <lb/>

ex oculis nostris aliqua vi victa perire.</s> <lb/>

<s>at neque reccidere ad nilum res posse neque autem<lb/>

<s id="s.000207">at neque reccidere ad nilum res posse neque autem <lb/>

crescere de nilo testor res ante probatas.</s> <lb/>

<s>praeterea quoniam cibus auget corpus alitque,<lb/>

<s id="s.000208">praeterea quoniam cibus auget corpus alitque, <lb/>

scire licet nobis venas et sanguen et ossa <lb/>

</s><s>sive cibos omnis commixto corpore dicent<lb/>

... <lb/>

</s><s id="s.000209">sive cibos omnis commixto corpore dicent <lb/>

esse <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/>t habere in se nervorum corpora parva<lb/>

ossaque et omnino venas partisque cruoris,<lb/>

fiet uti cibus omnis, et aridus et liquor ipse,<lb/>

ex alienigenis rebus constare putetur, <lb/>

ossibus et nervis sanieque et sanguine mixto.</s> <lb/>

<s>praeterea quaecumque e terra corpora crescunt<lb/>

<s id="s.000210">praeterea quaecumque e terra corpora crescunt <lb/>

si sunt in terris, terram constare necessest<lb/>

ex alienigenis, quae terris exoriuntur.</s> <lb/>

<s>transfer item, totidem verbis utare licebit. <lb/>

<s id="s.000211">transfer item, totidem verbis utare licebit. </s><lb/>

in lignis si flamma latet fumusque cinisque,<lb/>

<s id="s.000212">in lignis si flamma latet fumusque cinisque, <lb/>

ex alienigenis consistant ligna necessest.</s> <lb/>

<s>praeterea tellus quae corpora cumque alit, auget<lb/>

<s id="s.000213">praeterea tellus quae corpora cumque alit, auget <lb/>

</s><s>ex alienigenis, quae lignis <emph type="italics"/>his<emph.end type="italics"/> oriuntur.</s> <lb/>

ex alienigenis, quae lignis <emph type="italics"/>his<emph.end type="italics"/> oriuntur.</s> <lb/>

</s><s>Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis, <lb/>

</s><s id="s.000215">Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis, <lb/>

id quod Anaxagoras sibi sumit, ut omnibus omnis<lb/>

res putet inmixtas rebus latitare, sed illud<lb/>

apparere unum cuius sint plurima mixta<lb/>

et magis in promptu primaque in fronte locata.</s> <lb/>

<s>quod tamen a vera longe ratione repulsumst. <lb/>

<s id="s.000216">quod tamen a vera longe ratione repulsumst. </s><lb/>

conveniebat enim fruges quoque saepe, minaci<lb/>

<s id="s.000217">conveniebat enim fruges quoque saepe, minaci <lb/>

robore cum saxi franguntur, mittere signum<lb/>

sanguinis aut aliquid, nostro quae corpore aluntur.</s> <lb/>

<s>consimili ratione herbis quoque saepe decebat,<lb/>

<s id="s.000218">consimili ratione herbis quoque saepe decebat, <lb/>

cum lapidi in lapidem terimus, manare cruorem; <lb/>

et latices dulcis guttas similique sapore<lb/>

mittere, lanigerae quali sunt ubere lactis,<lb/>

Line 937

Line 939

dispertita in<emph type="italics"/>ter<emph.end type="italics"/> terram latitare minute, <lb/>

postremo in lignis cinerem fumumque videri,<lb/>

cum praefracta forent, ignisque latere minutos.</s> <lb/>

<s>quorum nil fieri quoniam manifesta docet <emph type="italics"/>res<emph.end type="italics"/>,<lb/>

<s id="s.000219">quorum nil fieri quoniam manifesta docet <emph type="italics"/>res<emph.end type="italics"/>, <lb/>

scire licet non esse in rebus res ita mixtas,<lb/>

verum semina multimodis inmixta latere <lb/>

multarum rerum in rebus communia debent.<lb/>

</s><s>�At saepe in magnis fit montibus� inquis �ut altis<lb/>

</s><s id="s.000220">"At saepe in magnis fit montibus" inquis "ut altis <lb/>

arboribus vicina cacumina summa terantur<lb/>

inter se, validis facere id cogentibus austris,<lb/>

donec flammai fulserunt flore coorto�. <lb/>

donec flammai fulserunt flore coorto". </s><lb/>

scilicet et non est lignis tamen insitus ignis,<lb/>

<s id="s.000221">scilicet et non est lignis tamen insitus ignis, <lb/>

verum semina sunt ardoris multa, terendo <lb/>

quae cum confluxere, creant incendia silvis.</s> <lb/>

quod si facta foret silvis abscondita flamma,<lb/>

non possent ullum tempus celarier ignes, <lb/>

conficerent volgo silvas, arbusta cremarent.</s> <lb/>

<s>iamne vides igitur, paulo quod diximus ante,<lb/>

<s id="s.000223">iamne vides igitur, paulo quod diximus ante, <lb/>

permagni referre eadem primordia saepe<lb/>

cum quibus et quali positura contineantur<lb/>

et quos inter se dent motus accipiantque, <lb/>

atque eadem paulo inter se mutata creare<lb/>

ignes et lignum ?</s><s> quo pacto verba quoque ipsa<lb/>

ignes et lignum ?</s><s id="s.000224"> quo pacto verba quoque ipsa <lb/>

inter se paulo mutatis sunt elementis,<lb/>

cum ligna atque ignes distincta voce notemus.</s> <lb/>

<s>denique iam quaecumque in rebus cernis apertis<lb/>

<s id="s.000225">denique iam quaecumque in rebus cernis apertis <lb/>

si fieri non posse putas, quin materiai<lb/>

corpora consimili natura praedita fingas,<lb/>

hac ratione tibi pereunt primordia rerum:<lb/>

fiet uti risu tremulo concussa cachinnent<lb/>

et lacrimis salsis umectent ora genasque. </s><s> <lb/>

et lacrimis salsis umectent ora genasque. </s> <lb/>

</s><s>Nunc age quod superest cognosce et clarius audi.</s> <lb/>

<lb/>

<s>nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri<lb/>

<s id="s.000226">Nunc age quod superest cognosce et clarius audi.</s> <lb/>

percussit thyrso laudis spes magna mcum cor<lb/>

<s id="s.000227">nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri <lb/>

percussit thyrso laudis spes magna meum cor <lb/>

et simul incussit suavem mi in pectus amorem<lb/>

musarum, quo nune instinctus mente vigenti <lb/>

musarum, quo nunc instinctus mente vigenti <lb/>

avia Pieridum peragro loca nullius ante<lb/>

trita solo. </s><s>iuvat integros accedere fontis<lb/>

trita solo. </s><s id="s.000228">iuvat integros accedere fontis <lb/>

atque haurire, iuvatque novos decerpere flores<lb/>

insignemque meo capiti petere inde coronam<lb/>

unde prius nulli velarint tempora musae; <lb/>

Line 980

Line 983

religionum animum nodis exsolvere pergo,<lb/>

deinde quod obscura de re tam lucida pango<lb/>

carmina, musaeo contingens cuncta lepore.</s> <lb/>

<s>id quoque enim non ab nulla ratione videtur; <lb/>

<s id="s.000229">id quoque enim non ab nulla ratione videtur; <lb/>

sed veluti pueris absinthia taetra medentes<lb/>

cum dare conantur, prius oras pocula circum<lb/>

Line 996

Line 999

et quasi musaeo dulci contingere melle,<lb/>

si tibi forte animum tali ratione tenere<lb/>

versibus in nostris possem, dum perspicis omnem<lb/>

naturam rerum qua constet compta figura. </s><s> <lb/>

naturam rerum qua constet compta figura. </s><s id="s.000230"> <lb/>

Sed quoniam docui solidissima materiai<lb/>

corpora perpetuo volitare invicta per aevom,<lb/>

nunc age, summai quaedam sit finis eorum<lb/>

Line 1004

Line 1007

seu locus ac spatium, res in quo quaeque gerantur, <lb/>

pervideamus utrum finitum funditus omne<lb/>

constet an immensum pateat vasteque profundum.<lb/>

</s><s>Omne quod est igitur nulla regione viarum<lb/>

<lb/>

</s><s id="s.000231">Omne quod est igitur nulla regione viarum <lb/>

finitumst; namque extremum debebat habere.</s> <lb/>

<s>extremum porro nullius posse videtur <lb/>

<s id="s.000232">extremum porro nullius posse videtur <lb/>

esse, nisi ultra sit quod finiat; ut videatur<lb/>

quo non longius haec sensus natura sequatur.</s> <lb/>

<s>nunc extra summam quoniam nil esse fatendum,<lb/>

<s id="s.000233">nunc extra summam quoniam nil esse fatendum, <lb/>

non habet extremum, caret ergo fine modoque.</s> <lb/>

<s>nec refert quibus adsistas regionibus eius; <lb/>

<s id="s.000234">nec refert quibus adsistas regionibus eius; <lb/>

usque adeo, quem quisque locum possedit, in omnis<lb/>

tantundem partis infinitum omne relinquit.</s> <lb/>

<s>praeterea si iam finitum constituatur<lb/>

<s id="s.000235">praeterea si iam finitum constituatur <lb/>

omne quod est spatium, siquis procurrat ad oras<lb/>

ultimus extremas iaciatque volatile telum, <lb/>

id validis utrum contortum viribus ire<lb/>

quo fuerit missum mavis longeque volare,<lb/>

an prohibere aliquid censes obstareque posse?</s><s><lb/>

an prohibere aliquid censes obstareque posse?</s><s id="s.000236"> <lb/>

alterutrum fatearis enim sumasque necessest.</s> <lb/>

<s>quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne <lb/>

<s id="s.000237">quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne <lb/>

cogit ut exempta concedas fine patere.</s> <lb/>

<s>nam sive est aliquit quod probeat officiatque<lb/>

<s id="s.000238">nam sive est aliquit quod probeat officiatque <lb/>

quominu� quo missum est veniat finique locet se,<lb/>

quominus quo missum est veniat finique locet se, <lb/>

sive foras fertur, non est a fine profectum.</s> <lb/>

<s>hoc pacto sequar atque, oras ubicumque locaris <lb/>

<s id="s.000239">hoc pacto sequar atque, oras ubicumque locaris <lb/>

extremas, quaeram quid telo denique fiat.</s> <lb/>

<s>fiet uti nusquam possit consistere finis<lb/>

<s id="s.000240">fiet uti nusquam possit consistere finis <lb/>

effugiumque fugae prolatet copia semper.</s> <lb/>

<s> postremo ante oculos res rem finire videtur;<lb/>

<s id="s.000241"> postremo ante oculos res rem finire videtur; <lb/>

aer dissaepit collis atque aera montes, <lb/>

terra mare et contra mare terras terminat omnis; <lb/>

omne quidem vero nil est quod finiat extra.<lb/>

</s><s>Praeterea spatium summai totius omne<lb/>

</s><s id="s.000242">Praeterea spatium summai totius omne <lb/>

undique si inclusum certis consisteret oris<lb/>

finitumque foret, iam copia materiai <lb/>

undique ponderibus solidis, confluxet ad imum<lb/>

Line 1046

Line 1050

at nunc nimirum requies data principiorum<lb/>

corporibus nullast, quia nil est funditus imum<lb/>

quo quasi confluere et sedes ubi ponere possint.</s> <lb/>

<s> semper in adsiduo motu res quaeque geruntur<lb/>

<s id="s.000243"> semper in adsiduo motu res quaeque geruntur <lb/>

partibus <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> cunctis infernaque suppeditantur <lb/>

ex infinito cita corpora imateriai.</s> <lb/>

ex infinito cita corpora materiai.</s> <lb/>

<s> est igitur natura loci spatiumque profundi,<lb/>

<s id="s.000244"> est igitur natura loci spatiumque profundi, <lb/>

quod neque clara suo percurrere fulmina cursu<lb/>

perpetuo possint aevi labentia tractu<lb/>

nec prorsum facere ut restet minus ire meando: <lb/>

usque adeo passim patet ingens copia rebus<lb/>

finibus exemptis in cunctas undique partis.<lb/>

</s><s>Ipsa modum porro sibi rerum summa parare<lb/>

</s><s id="s.000245">Ipsa modum porro sibi rerum summa parare <lb/>

ne possit, natura tenet, quae corpus inani<lb/>

et quod inane autem est finiri corpore cogit, <lb/>

ut sic alternis infinita omnia reddat,<lb/>

aut etiam alterutrum, nisi terminet alterum, eorum<lb/>

simplice natura pateat tamen inmoderatum.<lb/>

</s><s>nec mare nec tellus neque caeli lucida templa<lb/>

<lb/>

</s><s id="s.000246">nec mare nec tellus neque caeli lucida templa <lb/>

nec mortale genus nec divum corpora sancta <lb/>

exiguum possent horai sistere tempus;<lb/>

nam dispulsa suo de coetu materiai<lb/>

copia ferretur magnum per inane soluta,<lb/>

sive adeo potius numquam concreta creasset<lb/>

ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset. </s><s> <lb/>

ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset. </s><s id="s.000247"> <lb/>

nam certe neque consilio primordia rerum<lb/>

ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt<lb/>

Line 1076

Line 1081

sed quia multa modis multis mutata per omne<lb/>

ex infinito vexantur percita plagis, <lb/>

omne genus motus et coetus experiundo<lb/>

tandem deveniunt in talis. </s><s>disposituras,<lb/>

tandem deveniunt in talis. </s><s id="s.000248">disposituras, <lb/>

qualibus haec rerum consistit summa creata,<lb/>

et multos etiam magnos servata per annos<lb/>

ut semel in motus coniectast convenientis, <lb/>

Line 1087

Line 1092

quod nullo facerent pacto nisi materiai <lb/>

ex infinito suboriri copia posset,<lb/>

unde amissa solent reparare in tempore quaeque.</s> <lb/>

<s>nam veluti privata cibo natura animantum<lb/>

<s id="s.000249">nam veluti privata cibo natura animantum <lb/>

diffluit amittens corpus, sic omnia debent<lb/>

dissolui simul ac defecit suppeditare <lb/>

materies aliqua ratione aversa viai.</s> <lb/>

<s>nec plagae possunt extrinsecus undique summam<lb/>

<s id="s.000250">nec plagae possunt extrinsecus undique summam <lb/>

conservare omnem quaecumque est conciliata.</s> <lb/>

<s>cudere enim crebro possunt partemque morari,<lb/>

<s id="s.000251">cudere enim crebro possunt partemque morari, <lb/>

dum veniant aliae ac suppleri summa queatur. </s><s> <lb/>

dum veniant aliae ac suppleri summa queatur. </s><s id="s.000252"> <lb/>

interdum resilire tamen coguntur et una<lb/>

principiis rerum spatium tempusque fugai<lb/>

largiri, ut possint a coetu libera ferri.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam suboriri multa necessest,<lb/>

<s id="s.000253">quare etiam atque etiam suboriri multa necessest, <lb/>

et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae, <lb/>

infinita opus est vis undique materiai.<lb/>

</s><s>Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi, <lb/>

</s><s id="s.000254">Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi, <lb/>

in medium summae, quod dicunt, omnia niti,<lb/>

atque ideo mundi naturam stare sine ullis <lb/>

ictibus externis neque quoquam posse resolvi <lb/>

Line 1110

Line 1115

ipsum si quicquam posse in se sistere credis:<lb/>

et quae pondera sunt sub terris omnia sursum<lb/>

nitier in terraque retro requiescere posta,<lb/>

ut per aquas quae nunc rerum sirnulacra videmus. </s><s> <lb/>

ut per aquas quae nunc rerum simulacra videmus. </s><s id="s.000255"> <lb/>

et simili ratione animalia suppa vagari<lb/>

contendunt neque posse e terris in loca caeli<lb/>

reccidere inferiora magis quam corpora nostra<lb/>

Line 1118

Line 1123

illi cum videant solem, nos sidera noctis <lb/>

cernere, et alternis nobiscum tempora caeli<lb/>

dividere et noctes parilis agitare diebus.</s> <lb/>

<s>sed vanus stolidis haec<lb/>

<s id="s.000256">sed vanus stolidis haec <lb/>

amplexi quod habent perv<lb/>

nam medium nil esse potest <lb/>

infinita. </s><s>neque omnino, si iam <emph type="italics"/>medium sit<emph.end type="italics"/>,<lb/>

infinita. </s><s id="s.000257">neque omnino, si iam <emph type="italics"/>medium sit<emph.end type="italics"/>, <lb/>

possit ibi quicquam consistere<lb/>

quam quavis alia longe ratione<lb/>

omnis enim locus ac spatium quod in<emph type="italics"/>ane vocamus<emph.end type="italics"/><lb/>

per medium per non medium concedere <emph type="italics"/>debet<emph.end type="italics"/> <lb/>

aeque ponderibus, motus quacumque feruntur.</s> <lb/>

<s>nec quisquam locus est, quo corpora cum vener<emph type="italics"/>unt<emph.end type="italics"/>,<lb/>

<s id="s.000258">nec quisquam locus est, quo corpora cum vener<emph type="italics"/>unt<emph.end type="italics"/>, <lb/>

ponderis amissa vi possint stare <emph type="italics"/>in<emph.end type="italics"/> inani;<lb/>

nec quod inane autem est ulli subsistere debet, <lb/>

quin, sua quod natura petit, concedere pergat. </s><s> <lb/>

quin, sua quod natura petit, concedere pergat. </s><s id="s.000259"> <lb/>

haud igitur possunt tali ratione teneri<lb/>

res in concilio medii cuppedine victae.<lb/>

</s><s>Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt <lb/>

</s><s id="s.000260">Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt <lb/>

in medium niti, sed terrarum, atque liquoris<lb/>

... <lb/>

et quasi terreno quae corpore contineantur, <lb/>

umorem ponti magnasque e montibus undas,<lb/>

at contra tenuis exponunt aeris auras<lb/>

Line 1145

Line 1151

quod calor a medio fugiens se ibi conligat omnis,<lb/>

nec prorsum arboribus summos frondescere ramos<lb/>

posse, nisi a terris paulatim cuique cibatum<lb/>

<lb/>

... <lb/>

<lb/>

... <lb/>

ne volucri ritu flammarum moenia mundi <lb/>

diffugiant subito magnum per inane soluta <lb/>

Line 1156

Line 1168

inter permixtas rerum caelique ruinas <lb/>

corpora solventes abeat per inane profundum, <lb/>

temporis ut puncto nil extet reliquiarum <lb/>

desertum praeter spatium et primordia caeca. </s><s> <lb/>

desertum praeter spatium et primordia caeca. </s><s id="s.000261"> <lb/>

nam quacumque prius de parti corpora desse <lb/>

constitues, haec rebus erit pars ianua leti, <lb/>

hac se turba foras dabit omnis materiai.<lb/>

</s><s>Haec sei pernosces, parva perductus opella<lb/>

</s><s id="s.000262">Haec sei pernosces, parva perductus opella <lb/>

... <lb/>

namque alid ex alio clarescet nec tibi caeca <lb/>

nox iter eripiet quin ultima naturai <lb/>

pervideas: ita res accendent lumina rebus.<lb/>

Line 1168

Line 1181

</chap>

<s>T. LUCRETI CARI</s>

<s id="s.000263">T. LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

<s id="s.000264">DE RERUM NATURA</s>

<s>LIBER SECUNDUS</s>

<s id="s.000265">LIBER SECUNDUS</s>

Suave, mari magno turbantibus aequora ventis, <lb/>

e terra magnum alterius spectare laborem; <lb/>

non quia vexari quemquamst iucunda voluptas, <lb/>

sed quibus ipse malis careas quia cernere suave est.</s> <lb/>

<s> suave etiam belli certamina magna tueri <lb/>

<s id="s.000267"> suave etiam belli certamina magna tueri <lb/>

per campos instructa tua sine parte pericli. </s><s><lb/>

per campos instructa tua sine parte pericli. </s><s id="s.000268"> <lb/>

sed nil dulcius est, bene quam munita tenere <lb/>

edita doctrina sapientum templa serena, <lb/>

despicere unde queas alios passimque videre <lb/>

errare atque viam palantis quaerere vitae, <lb/>

certare ingenio, contendere nobilitate, <lb/>

noctes atque dies niti praestante labore <lb/>

ad summas emergere opes rerumque potiri. </s><s><lb/>

ad summas emergere opes rerumque potiri. </s><s id="s.000269"> <lb/>

o miseras hominum mentes, o pectora caeca! <lb/>

qualibus in tenebris vitae quantisque periclis <lb/>

degitur hoc aevi quodcumquest! nonne videre <lb/>

nil aliud sibi naturam latrare, nisi utqui <lb/>

corpore seiunctus dolor absit, mente fruatur<lb/>

iucundo sensu cura semota metuque ?</s><s> <lb/>

iucundo sensu cura semota metuque ?</s><s id="s.000270"> <lb/>

ergo corpoream ad naturam pauca videmus <lb/>

esse opus omnino, quae demant cumque dolorem. </s><s><lb/>

esse opus omnino, quae demant cumque dolorem. </s><s id="s.000271"> <lb/>

delicias quoque uti multas substernere possint <lb/>

gratius interdum, neque natura ipsa requirit, <lb/>

si non aurea sunt iuvenum simulaera per aedes <lb/>

si non aurea sunt iuvenum simulacra per aedes <lb/>

lampadas igniferas manibus retinentia dextris, <lb/>

lumina nocturnis epulis ut suppeditentur, <lb/>

nec domus argento fulget auroque renidet <lb/>

Line 1205

Line 1218

propter aquae rivum sub ramis arboris altae <lb/>

non magnis opibus iucunde corpora curant, <lb/>

praesertim cum tempestas adridet et anni <lb/>

tempora conspergunt viridantis floribus herbas. </s><s><lb/>

tempora conspergunt viridantis floribus herbas. </s><s id="s.000272"> <lb/>

nec calidae citius decedunt corpore febres, <lb/>

textilibus si in picturis ostroque rubenti <lb/>

iacteris, quam si in plebeia veste cubandum est. </s><s><lb/>

iacteris, quam si in plebeia veste cubandum est. </s><s id="s.000273"> <lb/>

quapropter quoniam nil nostro in corpore gazae <lb/>

proficiunt neque nobilitas nec gloria regni, <lb/>

quod superest, animo quoque nil prodesse putandum; <lb/>

si non forte tuas legiones per loca campi <lb/>

fervere cum videas belli sirnulaera cientis,<lb/>

fervere cum videas belli simulacra cientis, <lb/>

subsidiis magnis et ecum vi constabilitas, <lb/>

ornatas<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> armis statuas pariterque animatas, <lb/>

Line 1221

Line 1234

effugiunt animo pavide; mortisque timores <lb/>

tum vacuum pectus lincunt curaque solutum, <lb/>

fervere cum videas classem lateque vagari.</s> <lb/>

<s>quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus, <lb/>

<s id="s.000274">quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus, <lb/>

re veraque metus hominum curaeque sequaces <lb/>

nec metuunt sonitus armorum nec fera tela <lb/>

audacterque inter reges rerumque potentis <lb/>

versantur neque fulgorem reverentur ab auro <lb/>

nec clarum vestis splendorem purpureai, <lb/>

quid dubitas quin omni� sit haec rationi� potestas?</s><s> <lb/>

quid dubitas quin omnis sit haec rationis potestas?</s><s id="s.000275"> <lb/>

omnis cum in tenebris praesertim vita laboret. </s><s><lb/>

omnis cum in tenebris praesertim vita laboret. </s><s id="s.000276"> <lb/>

nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis <lb/>

in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus <lb/>

interdum, nilo quae sunt metuenda magis quam <lb/>

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura. </s><s><lb/>

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura. </s><s id="s.000277"> <lb/>

hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest <lb/>

non radii solis neque lucida tela diei <lb/>

discutiant, sed naturae species ratioque.<lb/>

</s><s>Nunc age, quo motu genitalia materiai<lb/>

</s><s id="s.000278">Nunc age, quo motu genitalia materiai <lb/>

corpora res varias gignant genitasque resolvant<lb/>

et qua vi facere id cogantur quaeque sit ollis <lb/>

reddita mobilitas magnum per inane meandi, <lb/>

expediam : tu te dictis praebere memento. </s><s><lb/>

expediam : tu te dictis praebere memento. </s><s id="s.000279"> <lb/>

nam certe non inter se stipata cohaeret <lb/>

materies, quoniam minui rem quamq<emph type="italics"/>ue<emph.end type="italics"/> videmus <lb/>

et quasi longinquo fluere omnia cernimus aevo <lb/>

Line 1250

Line 1263

propterea quia, quae decedunt corpora cuique, <lb/>

unde abeunt minuunt, quo venere augmine donant, <lb/>

illa senescere at haec contra florescere cogunt, <lb/>

nec remorantur ibi. </s><s>sic rerum summa novatur <lb/>

nec remorantur ibi. </s><s id="s.000280">sic rerum summa novatur <lb/>

semper, et inter se mortales mutua vivunt. </s><s><lb/>

semper, et inter se mortales mutua vivunt. </s><s id="s.000281"> <lb/>

augescunt aliae gentes, aliae minuuntur, <lb/>

inque brevi spatio mutantur saecla animantum <lb/>

et quasi cursores vitai lampada tradunt.<lb/>

</s><s>Si cessare putas rerum primordia posse <lb/>

</s><s id="s.000282">Si cessare putas rerum primordia posse <lb/>

cessandoque novos rerum progignere motus,<lb/>

avius a vera longe ratione vagaris.</s> <lb/>

<s>nam quoniam per inane vagantur cuncta necessest<lb/>

<s id="s.000283">nam quoniam per inane vagantur cuncta necessest <lb/>

aut gravitate sua ferri primordia rerum.</s> <lb/>

<s>aut ictu forte alterius. </s><s>nam <emph type="italics"/>cum<emph.end type="italics"/>, cita saepe <lb/>

<s id="s.000284">aut ictu forte alterius. </s><s id="s.000285">nam <emph type="italics"/>cum<emph.end type="italics"/>, cita saepe <lb/>

obvia conflixere, fit ut diversa repente<lb/>

dissiliant; neque enim mirum, durissima quae sint<lb/>

ponderibus solidis neque quicquam a tergo ibus obstet.</s> <lb/>

<s>et quo iactari magis omnia materiai<lb/>

<s id="s.000286">et quo iactari magis omnia materiai <lb/>

corpora pervideas, reminiscere totius imum <lb/>

nil esse in summa, neque habere ubi corpora prima<lb/>

consistant, quoniam spatium sine fine modoquest<lb/>

inmensumque patere in cunctas undique partis<lb/>

pluribus ostendi et certa ratione probatumst.</s> <lb/>

<s>quod quoniam constat, nimirum nulla quies est <lb/>

<s id="s.000287">quod quoniam constat, nimirum nulla quies est <lb/>

reddita corporibus primis per inane profundum,<lb/>

sed magis adsiduo varioque exercita motu<lb/>

partim intervallis magnis confulta resultant,<lb/>

pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.</s> <lb/>

<s>et quaecumque magis condenso conciliatu <lb/>

<s id="s.000288">et quaecumque magis condenso conciliatu <lb/>

exiguis intervallis convecta resultant,<lb/>

indupedita suis perplexis ipsa figuris,<lb/>

haec validas saxi radices et fera ferri<lb/>

corpora constituunt et cetera <emph type="italics"/>de<emph.end type="italics"/> genere horum<lb/>

paucula quae porro magnum per inane vagantur. </s><s> <lb/>

paucula quae porro magnum per inane vagantur. </s><s id="s.000289"> <lb/>

cetera dissiliunt longe longeque recursant<lb/>

in magnis intervallis: haec aera rarum<lb/>

sufficiunt nobis et splendida lumina solis.</s> <lb/>

<s>multaque praeterea magnum per inane vagantur,<lb/>

<s id="s.000290">multaque praeterea magnum per inane vagantur, <lb/>

conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquam <lb/>

consociare etiam motus potuere recepta.</s> <lb/>

<s>cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago<lb/>

<s id="s.000291">cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago <lb/>

ante oculos semper nobis versatur et instat.</s> <lb/>

<s>contemplator enim, cum solis lumina cumque<lb/>

<s id="s.000292">contemplator enim, cum solis lumina cumque <lb/>

inserti fundunt radii per opaca domorum: <lb/>

multa minuta modis multis per inane videbis<lb/>

corpora misceri radiorum lumine in ipso<lb/>

Line 1299

Line 1312

conciliis et discidiis exercita crebris ; <lb/>

conicere ut possis ex hoc, primordia rerum<lb/>

quale sit in magno iactari semper inani.</s> <lb/>

<s>dumtaxat rerum magnarum parva potest res<lb/>

<s id="s.000293">dumtaxat rerum magnarum parva potest res <lb/>

exemplare dare et vestigia notitiai.</s> <lb/>

<s>hoc etiam magis haec aininum te advertere par est <lb/>

<s id="s.000294">hoc etiam magis haec animum te advertere par est <lb/>

corpora quae in solis radiis turbare videntur,<lb/>

quod tales turbae motus quoque materiai<lb/>

significant clandestinos caecosque subesse.</s> <lb/>

<s>multa videbis enim plagis ibi percita caecis<lb/>

<s id="s.000295">multa videbis enim plagis ibi percita caecis <lb/>

commutare viam retroque repulsa reverti <lb/>

nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.</s> <lb/>

<s>scilicet hic a principiis est omnibus error.</s> <lb/>

<s id="s.000296">scilicet hic a principiis est omnibus error.</s> <lb/>

<s>prima moventur enim per se primordia rerum;<lb/>

<s id="s.000297">prima moventur enim per se primordia rerum; <lb/>

inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu<lb/>

et quasi proxima sunt ad viris principiorum, <lb/>

ictibus illorum caecis inpulsa cientur,<lb/>

ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.</s> <lb/>

<s>sic a principiis ascendit motus et exit<lb/>

<s id="s.000298">sic a principiis ascendit motus et exit <lb/>

paulatim nostros ad sensus, ut moveantur<lb/>

illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus <lb/>

nec quibus id faciant plagis apparet aperte.<lb/>

</s><s>Nunc quae mobilitas sit reddita materiai<lb/>

</s><s id="s.000299">Nunc quae mobilitas sit reddita materiai <lb/>

corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.</s> <lb/>

<s>primum aurora novo cum spargit lumine terras<lb/>

<s id="s.000300">primum aurora novo cum spargit lumine terras <lb/>

et variae volucres nemora avia pervolitantes <lb/>

aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,<lb/>

quam subito soleat sol ortus tempore tali<lb/>

Line 1330

Line 1343

at vapor is quem sol mittit lumenque serenum <lb/>

non per inane meat vacuum; quo tardius ire<lb/>

cogitur, aerias quasi dum diverberet undas.</s> <lb/>

<s>nec singillatim corpuseula quaeque vaporis<lb/>

<s id="s.000301">nec singillatim corpuscula quaeque vaporis <lb/>

sed complexa meant inter se conque globata;<lb/>

quapropter simul inter se <emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/>trahuntur et extra<lb/>

officiuntur, uti cogantur tardius ire.</s> <lb/>

<s>at quae sunt solida primordia simplicitate,<lb/>

<s id="s.000302">at quae sunt solida primordia simplicitate, <lb/>

cum, per inane meant vacuum nec res remoratur<lb/>

ulla foris atque ipsa, suis e partibus una, <lb/>

Line 1343

Line 1356

et multo citius ferri quam lumina solis <lb/>

multiplexque loci spatium transcurrere eodem <lb/>

tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.<lb/>

</s><s>[nec persectari primordia singula quaeque <lb/>

</s><s id="s.000303">[nec persectari primordia singula quaeque <lb/>

ut <emph type="italics"/>vi<emph.end type="italics"/>deant qua quicque geratur cuin ratione. <lb/>

ut <emph type="italics"/>vi<emph.end type="italics"/>deant qua quicque geratur cum ratione. <lb/>

</s><s>At quidain contra haec, ignari materiai, <lb/>

</s><s id="s.000304">At quidam contra haec, ignari materiai, <lb/>

naturam non posse deum sine numine credunt <lb/>

tanto opere humanis rationibus admoderate <lb/>

tempora mutare annorum frugesque creare, <lb/>

et iam cetera, mortalis quae suadet adire <lb/>

ipsaque deducit dux vitae dia voluptas <lb/>

et res per Veneris blanditur saecla propagent, <lb/>

ne genus occidat humanum. </s><s>quorum omnia causa <lb/>

ne genus occidat humanum. </s><s id="s.000305">quorum omnia causa <lb/>

constituisse deos cum fingunt, omnibu� rebus <lb/>

constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus <lb/>

magno opere a vera lapsi ratione videntur. </s><s><lb/>

magno opere a vera lapsi ratione videntur. </s><s id="s.000306"> <lb/>

nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint <lb/>

hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim <lb/>

confirmare aliisque ex rebus reddere multis, <lb/>

nequaquam nobis divinitus esse creatam <lb/>

naturam mundi: <emph type="italics"/>tanta stat<emph.end type="italics"/> praedita culpa. </s><s><lb/>

naturam mundi: <emph type="italics"/>tanta stat<emph.end type="italics"/> praedita culpa. </s><s id="s.000307"> <lb/>

quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta.</s> <lb/>

nunc id quod superest de rnotibus expediemus.]<lb/>

nunc id quod superest de motibus expediemus.] <lb/>

</s><s>Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus<lb/>

</s><s id="s.000309">Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus <lb/>

confirmare tibi, nullam rem posse sua vi <lb/>

corpoream sursum ferri sursumque meare;<lb/>

ne tibi dent in eo flammarum corpora fraudem.</s> <lb/>

<s>sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt<lb/>

<s id="s.000310">sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt <lb/>

et sursurn nitidae fruges arbustaque crescunt,<lb/>

pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.</s> <lb/>

<s>nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum <lb/>

<s id="s.000311">nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum <lb/>

et celeri flamma degustant tigna trabesque,<lb/>

sponte sua facere id sine vi subigente putandum est.</s> <lb/>

<s>quod genus e nostro quom missus corpore sanguis<lb/>

<s id="s.000312">quod genus e nostro quom missus corpore sanguis <lb/>

emicat exultans alte spargitque cruorem. </s><s> <lb/>

emicat exultans alte spargitque cruorem. </s><s id="s.000313"> <lb/>

nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque<lb/>

respuat umor aquae ?</s><s> nam quo magis ursimus alte<lb/>

respuat umor aquae ?</s><s id="s.000314"> nam quo magis ursimus alte <lb/>

derecta et rnagna vi multi pressimus aegre,<lb/>

tam cupide sursum revomit magis atque remittit,<lb/>

plus ut parte foras emergant exiliantque. </s><s> <lb/>

plus ut parte foras emergant exiliantque. </s><s id="s.000315"> <lb/>

nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,<lb/>

quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.</s> <lb/>

<s>sic igitur debent flammae quoque posse per auras<lb/>

<s id="s.000316">sic igitur debent flammae quoque posse per auras <lb/>

aeris expressae sursum succedere, quamquam<lb/>

pondera, quantum in sest, deorsum <emph type="italics"/>de<emph.end type="italics"/>ducere pugnent, <lb/>

nocturnasque faces caeli sublime volantis<lb/>

nonne vides longos flammarum ducere tractus<lb/>

in quascumque dedit partis natura meatum ?</s><s><lb/>

in quascumque dedit partis natura meatum ?</s><s id="s.000317"> <lb/>

non cadere in terram stellas et sidera cernis?</s><s><lb/>

non cadere in terram stellas et sidera cernis?</s><s id="s.000318"> <lb/>

sol etiam <emph type="italics"/>caeli<emph.end type="italics"/> de vertice dissipat omnis <lb/>

ardorem in partis et lumine conserit arva;<lb/>

in terras igitur quoque solis vergitur ardor.</s> <lb/>

<s>transversosque volare per imbris fulmina cernis:<lb/>

<s id="s.000319">transversosque volare per imbris fulmina cernis: <lb/>

nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes<lb/>

concursant; cadit in terras vis flammea volgo. </s><s> <lb/>

concursant; cadit in terras vis flammea volgo. </s><s id="s.000320"> <lb/>

</s><s>Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,<lb/>

</s><s id="s.000321">Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus, <lb/>

corpora eum deorsum rectum per inane feruntur<lb/>

ponderibus propriis, <emph type="italics"/>se<emph.end type="italics"/> incerto tempore ferme<lb/>

incertisque locis spatio depellere paulum,<lb/>

tantum quod momen mutatum dicere possis. </s><s> <lb/>

tantum quod momen mutatum dicere possis. </s><s id="s.000322"> <lb/>

quod nisi declinare solerent, omnia deorsum,<lb/>

imbris uti guttae, caderent per inane profundum,<lb/>

nec foret offensus natus nec plaga creata<lb/>

principiis: ita nil umquam natura creasset.<lb/>

</s><s>Quod si forte aliquis credit graviora potesse <lb/>

</s><s id="s.000323">Quod si forte aliquis credit graviora potesse <lb/>

corpora, quo citius rectum per inane feruntur,<lb/>

incidere ex supero levioribus atque ita plag<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/><lb/>

gignere quae possint genitalis reddere motus,<lb/>

avius a vera longe ratione recedit.</s> <lb/>

<s>nam per aquas quaecumque cadunt atque aera rarum, <lb/>

<s id="s.000324">nam per aquas quaecumque cadunt atque aera rarum, <lb/>

haec pro ponderibus casus celerare necessest<lb/>

propterea quia corpus aquae naturaque tenvis<lb/>

aeris haut possunt aeque rem quamque morari,<lb/>

Line 1420

Line 1433

quin, sua quod natura petit, concedere pergat;<lb/>

omnia quapropter debent per inane quietum<lb/>

aeque ponderibus non aequis concita ferri.</s> <lb/>

<s>haud igitur poterunt levioribus incidere umquam <lb/>

<s id="s.000325">haud igitur poterunt levioribus incidere umquam <lb/>

ex supero graviora neque ictus gignere per se<lb/>

qui varient motus per quos natura gerat res.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam paulum inelinare necessest<lb/>

<s id="s.000326">quare etiam atque etiam paulum inelinare necessest <lb/>

corpora; nec plus quam minimum, ne fingere motus<lb/>

obliquos videamur et id res vera refutet. </s><s> <lb/>

obliquos videamur et id res vera refutet. </s><s id="s.000327"> <lb/>

namque hoc in promptu manifestumque esse videmus,<lb/>

pondera, quantum in <emph type="italics"/>s<emph.end type="italics"/>est, non posse obliqua meare,<lb/>

ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;<lb/>

sed nil omnino <emph type="italics"/>recta<emph.end type="italics"/> regione viai<lb/>

declinare quis est qui possit cernere sese ?</s><s> <lb/>

declinare quis est qui possit cernere sese ?</s><s id="s.000328"> <lb/>

</s><s>Denique si semper motus conectitur omnis<lb/>

</s><s id="s.000329">Denique si semper motus conectitur omnis <lb/>

et vetere exoritur <emph type="italics"/>semper<emph.end type="italics"/> novus ordine certo<lb/>

nec declinando faciunt primordia motus<lb/>

principium quoddam quod fati foedera rumpat,<lb/>

Line 1441

Line 1454

unde est haec, inquam, fatis avolsa <emph type="italics"/>potestas<emph.end type="italics"/><lb/>

per quam progredimur quo ducit quemque voluntas,<lb/>

declinamus item motus nec tempore certo<lb/>

nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens ?</s><s> <lb/>

nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens ?</s><s id="s.000330"> <lb/>

nam dubio procul his rebus sua cuique voluntas<lb/>

principium dat et hinc motus per membra rigantur.</s> <lb/>

<s>nonne vides etiam patefactis tempore puncto<lb/>

<s id="s.000331">nonne vides etiam patefactis tempore puncto <lb/>

carceribus non posse tamen prorumpere <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/>quorum<lb/>

vim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?</s><s> <lb/>

vim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?</s><s id="s.000332"> <lb/>

omnis enim totum per corpus materiai<lb/>

copia conquiri debet, concita per artus<lb/>

omnis ut studium mentis conixa sequatur;<lb/>

Line 1454

Line 1467

ut videas initum motus a corde creari<lb/>

ex animique voluntate id procedere primum, <lb/>

inde dari porro per totum corpus et artus.</s> <lb/>

<s>nec similest ut cum impulsi procedimus ictu<lb/>

<s id="s.000333">nec similest ut cum impulsi procedimus ictu <lb/>

viribus alterius magnis magnoque coactu;<lb/>

nam tum materiem totius corporis omnem<lb/>

perspicuumst nobis invitis ire rapique, <lb/>

donec eam refrenavit per membra voluntas.</s> <lb/>

<s>iamne vides igitur, quamquam vis extera multos<lb/>

<s id="s.000334">iamne vides igitur, quamquam vis extera multos <lb/>

pellat et invitos cogat procedere saepe<lb/>

praecipitesque rapi, tamen esse in pectore no<emph type="italics"/>stro<emph.end type="italics"/><lb/>

quiddam quod contra pursnare obstareque possit ?</s><s> <lb/>

quiddam quod contra pugnare obstareque possit ?</s><s id="s.000335"> <lb/>

cuius ad arbitrium quoque copla materiai<lb/>

cogitur interdurn flecti per membra per artus<lb/>

cogitur interdum flecti per membra per artus <lb/>

et proiecta refrenatur retroque residit.</s> <lb/>

<s>quare in seminibus quoque idem fateare necessest,<lb/>

<s id="s.000336">quare in seminibus quoque idem fateare necessest, <lb/>

esse aliam praeter plagas et pondera causam <lb/>

motibus, unde haec est nobis innata potestas,<lb/>

de nilo quoniam fieri nil posse videmus.</s> <lb/>

<s>pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant<lb/>

<s id="s.000337">pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant <lb/>

externa quasi vi; sed ne mens ipsa necessum<lb/>

intestinum habeat cunctis in rebus agendis <lb/>

et devicta quasi <emph type="italics"/>hoc<emph.end type="italics"/> cogatur ferre patique,<lb/>

id facit exiguum clinamen principiorum<lb/>

nec regione loci certa nec tempore certo.<lb/>

</s><s>Nec stipata magis fuit umquam materiai<lb/>

</s><s id="s.000338">Nec stipata magis fuit umquam materiai <lb/>

copia nec porro maioribus intervallis; <lb/>

nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.</s> <lb/>

<s>quapropter quo nunc in motu principiorum<lb/>

<s id="s.000339">quapropter quo nunc in motu principiorum <lb/>

corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere<lb/>

et post haec semper simili ratione ferentur,<lb/>

et quae consuerint gigni gignentur eadem <lb/>

condicione et erunt et crescent vique valebunt,<lb/>

quantum cuique datum est per foedera naturai.</s> <lb/>

<s>nec rerum summam commutare ulla potest vis;<lb/>

<s id="s.000340">nec rerum summam commutare ulla potest vis; <lb/>

nam neque, quo possit genus ullum materiai<lb/>

effugere ex omni, quicquam est <emph type="italics"/>extra<emph.end type="italics"/>, neque in Omne <lb/>

unde coorta queat nova vis inrumpere et omnem<lb/>

naturam rerum mutare et vertere motus.<lb/>

</s><s>Illud in his rebus non est mirabile, quare,<lb/>

</s><s id="s.000341">Illud in his rebus non est mirabile, quare, <lb/>

omnia cum rerum primordia sint in motu,<lb/>

summa tamen summa videatur stare quiete, <lb/>

praeterquam siquid proprio dat corpore motus.</s> <lb/>

<s>omnis enim longe nostris ab sensibus infra<lb/>

<s id="s.000342">omnis enim longe nostris ab sensibus infra <lb/>

primorum natura iacet: quapropter, ubi ipsa<lb/>

cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;<lb/>

praesertim cum, quae possimus cernere, celent <lb/>

saepe tamen motus spatio diducta locorum.</s> <lb/>

<s>nam saepe in colli tondentes pabula laeta<lb/>

<s id="s.000343">nam saepe in colli tondentes pabula laeta <lb/>

lanigerae reptant pecudes quo quam<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> vocantes<lb/>

invitant herbae gemmantes rore recenti,<lb/>

et satiati agni ludunt blandeque coruscant; <lb/>

omnia quae nobis longe confusa videntur<lb/>

et velut in viridi candor consistere colli.</s> <lb/>

<s>praeterea magnae legiones cum loca cursu<lb/>

<s id="s.000344">praeterea magnae legiones cum loca cursu <lb/>

camporum complent. </s><s>belli simulacra cientes,<lb/>

camporum complent. </s><s id="s.000345">belli simulacra cientes, <lb/>

fulgor ibi ad caelum se tollit totaque circum <lb/>

aere renidescit tellus supterque virum vi<lb/>

excitur pedibus sonitus clamoreque montes<lb/>

icti reiectant voces ad sidera mundi<lb/>

et circumvolitant equites mediosque repente<lb/>

tramittunt valido quatientes impete campos. </s><s> <lb/>

tramittunt valido quatientes impete campos. </s><s id="s.000346"> <lb/>

et tamen est quidam locus altis montibus <emph type="italics"/>unde<emph.end type="italics"/><lb/>

stare videntur et in campis consistere fulgor.<lb/>

</s><s>Nunc age iam deinecps cunctarum exordia rerum<lb/>

</s><s id="s.000347">Nunc age iam deinceps cunctarum exordia rerum <lb/>

qualia sint et quam longe distantia formis<lb/>

percipe, multigenis quam sint variata figuris; <lb/>

non quo multa parum simili sint praedita forma,<lb/>

sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.</s> <lb/>

<s>nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta<lb/>

<s id="s.000348">nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta <lb/>

ut neque finis, uti docui, neque summa sit ulla,<lb/>

debent nimirum non omnibus omnia prorsum <lb/>

esse pari filo similique adfecta figura.</s> <lb/>

<s>praeter eat genus humanuin mutaeque natantes<lb/>

<s id="s.000349">praeter eat genus humanum mutaeque natantes <lb/>

squamigerum pecudes et laeta armenta feraeque<lb/>

et variae volucres, laetantia quae loca aquarum,<lb/>

concelebrant circum ripas fontisque lacusque, <lb/>

et quae pervolgant nemora avia pervolitantes;<lb/>

quorum unum quidvis generatim sumere perge,<lb/>

invenies tamen inter se differre figuris.</s> <lb/>

<s>nec ratione alia proles cognoscere matrem.</s> <lb/>

<s id="s.000350">nec ratione alia proles cognoscere matrem.</s> <lb/>

<s>nec mater posset prolem; quod posse videmus <lb/>

<s id="s.000351">nec mater posset prolem; quod posse videmus <lb/>

nec minus atque homines inter se nota cluere.</s> <lb/>

<s>nam saepe ante deum vitulus delubra decora<lb/>

<s id="s.000352">nam saepe ante deum vitulus delubra decora <lb/>

turicremas propter mactatus concidit aras<lb/>

sanguinis expirans calidum de pectore flumen;<lb/>

at mater viridis saltus orbata peragrans <lb/>

Line 1552

Line 1565

nec vitulorum aliae species per pabula laeta<lb/>

derivare queunt animum curaque levare: <lb/>

usque adeo quiddam proprium notumque requirit.</s> <lb/>

<s>praeterea teneri tremulis cum vocibus haedi<lb/>

<s id="s.000353">praeterea teneri tremulis cum vocibus haedi <lb/>

cornigeras norunt matres agnique petulei<lb/>

cornigeras norunt matres agnique petulci <lb/>

balantum pecudes: ita, quod natura reposcit,<lb/>

ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis. </s><s> <lb/>

ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis. </s><s id="s.000354"> <lb/>

postremo quodvis frumentum non tamen omne<lb/>

quique suo genere inter se simile esse videbis,<lb/>

quin intercurrat quaedam distantia formis.</s> <lb/>

<s>concharumque genus parili ratione videmus<lb/>

<s id="s.000355">concharumque genus parili ratione videmus <lb/>

pingere telluris gremium, qua mollibus undis <lb/>

litoris incurvi bibulam pavit aequor harenam.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam simili ratione necessest,<lb/>

<s id="s.000356">quare etiam atque etiam simili ratione necessest, <lb/>

natura quoniam constant neque facta manu sunt<lb/>

unius ad certam formam primordia rerum,<lb/>

dissimili inter se quaedam volitare figura. </s><s> <lb/>

dissimili inter se quaedam volitare figura. </s><s id="s.000357"> <lb/>

</s><s>Perfacile est tali ratione exsolvere nobis<lb/>

</s><s id="s.000358">Perfacile est tali ratione exsolvere nobis <lb/>

quare fulmineus multo penetralior ignis<lb/>

quam noster fuat e taedis terrestribus ortus;<lb/>

dicere enim possis caelestem fulminis ignem<lb/>

Line 1574

Line 1587

atque ideo transire foramina quae nequit ignis<lb/>

noster hic e lignis ortus taedaque creatus.</s> <lb/>

<s>praeterea lumen per cornum transit, at imber<lb/>

<s id="s.000359">praeterea lumen per cornum transit, at imber <lb/>

respuitur. </s><s>quare ?</s><s> nisi luminis illa minora<lb/>

respuitur. </s><s id="s.000360">quare ?</s><s id="s.000361"> nisi luminis illa minora <lb/>

corpora sunt quam de quibus est liquor almus aquarum<lb/>

et quamvis subito per colum vina videmus <lb/>

perfluere; at contra tardum cunctatur olivom,<lb/>

Line 1584

Line 1597

atque ideo fit uti non tam diducta repente <lb/>

inter se possint primordia singula quaeque<lb/>

singula per cuiusque foramina permanare.<lb/>

</s><s>Huc accedit uti mellis lactisque liquores<lb/>

</s><s id="s.000362">Huc accedit uti mellis lactisque liquores <lb/>

iucundo sensu linguae traetentur in ore;<lb/>

iucundo sensu linguae tractentur in ore; <lb/>

at contra taetra absinthi natura ferique <lb/>

centauri foedo pertorquent ora sapore;<lb/>

ut iacile agnoscas e levibus atque rutundis<lb/>

ut facile agnoscas e levibus atque rutundis <lb/>

esse ea quae sensus iucunde tangere possunt,<lb/>

at contra quae amara atque aspera cumque videntur,<lb/>

haec magis hamatis inter se nexa teneri <lb/>

proptereaque solere vias rescindere nostris<lb/>

sensibus introituque suo perrumpere corpus.<lb/>

</s><s>Omnia postremo bona sensibus et mala tactu<lb/>

</s><s id="s.000363">Omnia postremo bona sensibus et mala tactu <lb/>

dissimili inter se pugnant perfecta figura;<lb/>

ne tu forte putes serrae stridentis acerbum <lb/>

horrorem constare elementis levibus aeque<lb/>

Line 1609

Line 1622

et qui conpungunt aciem lacrimareque cogunt <lb/>

aut foeda specie di<emph type="italics"/>ri<emph.end type="italics"/> turpesque videntur.</s> <lb/>

<s>omnis enim, sensus quae mulcet cumque, <emph type="italics"/>figura<emph.end type="italics"/><lb/>

<s id="s.000364">omnis enim, sensus quae mulcet cumque, <emph type="italics"/>figura<emph.end type="italics"/> <lb/>

haut sine principiali aliquo levore creatast;<lb/>

at contra quaecumque molesta atque aspera constat,<lb/>

non aliquo sine materiae squalore repertast. </s><s> <lb/>

non aliquo sine materiae squalore repertast. </s><s id="s.000365"> <lb/>

sunt etiam quae iam nec levia iure putantur<lb/>

esse neque omnino flexis mucronibus unca,<lb/>

sed magis angellis paulum prostantibus, <emph type="italics"/>utqui<emph.end type="italics"/><lb/>

titillare magis sensus quam laedere possint;<lb/>

faecula iam quo de genere est inulaeque sapores. </s><s> <lb/>

faecula iam quo de genere est inulaeque sapores. </s><s id="s.000366"> <lb/>

denique iam calidos ignis gelidamque pruinam<lb/>

dissimili dentata modo conpungere sensus<lb/>

corporis, indicio nobis est tactus uterque.</s> <lb/>

<s>tactus enim, tactus, pro divum numina sancta,<lb/>

<s id="s.000367">tactus enim, tactus, pro divum numina sancta, <lb/>

corporis est sensus, vel cum res extera sese <lb/>

insinuat, vel cum laedit quae in corpore natast<lb/>

aut iuvat <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/>grediens genitalis per Veneris res,<lb/>

Line 1629

Line 1642

semina confundunt<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> inter se concita sensum;<lb/>

ut si forte manu quamvis iam corporis ipse <lb/>

tute tibi partem ferias atque experiare.</s> <lb/>

<s>quapropter longe formas distare necessest<lb/>

<s id="s.000368">quapropter longe formas distare necessest <lb/>

principiis, varios quae possint edere sensus.<lb/>

</s><s>Denique quae nobis durata ac spissa videntur,<lb/>

</s><s id="s.000369">Denique quae nobis durata ac spissa videntur, <lb/>

haec magis hamatis inter sese esse necessest <lb/>

et quasi ramosis alte compacta teneri.</s> <lb/>

in quo iam genere in primis adamantina saxa<lb/>

prima acie constant ictus contemnere sueta<lb/>

et validi silices ae duri robora ferri<lb/>

et validi silices ac duri robora ferri <lb/>

aeraque quae claustris restantia vociferantur. </s><s> <lb/>

aeraque quae claustris restantia vociferantur. </s><s id="s.000371"> <lb/>

illa quidem debent e levibus atque rutundis<lb/>

esse magis, fluvido quae corpore liquida constant;<lb/>

NAMQUE PAPAVERIS HAUSTUS ITEMST FACILIS QUOD AQUARUM<lb/>

nec retinentur enim inter se glomeramina quaeque<lb/>

et procursus item proclive volubilis exstat. </s><s> <lb/>

et procursus item proclive volubilis exstat. </s><s id="s.000372"> <lb/>

omnia postremo quae puncto tempore cernis<lb/>

diffugere, ut fumum nebulas flammasque, necessest,<lb/>

si minus omnibu' sunt e levibus atque rutundis,<lb/>

at non esse tamen perplexis indupedita,<lb/>

pungere uti possint corpus penetrareque <emph type="italics"/>ve<emph.end type="italics"/>sca <lb/>

nec tamen haerere inter se; quodcumque videmus<lb/>

sensibu' sedatum, facile ut cognoscere possis<lb/>

sensibus sedatum, facile ut cognoscere possis <lb/>

non e perplexis sed acutis esse elementis.</s> <lb/>

<s>sed quod amara vides eadem quae fluvida constant,<lb/>

<s id="s.000373">sed quod amara vides eadem quae fluvida constant, <lb/>

sudor uti maris est, minime mirabile habeto ; <lb/>

nam quod fluvidus est, e levibus atque rutundis<lb/>

est, et <emph type="italics"/>squalida multa creant<emph.end type="italics"/> admixta doloris<lb/>

corpora; nec tamen haec retineri hamata necessu<emph type="italics"/>mst<emph.end type="italics"/>;<lb/>

scilicet esse globosa tamen, cum squalida constent,<lb/>

provolvi simul ut possint et laedere sensus. </s><s> <lb/>

provolvi simul ut possint et laedere sensus. </s><s id="s.000374"> <lb/>

et quo mixta putes magis aspera levibus esse<lb/>

principiis, unde est Neptuni corpus acerbum,<lb/>

est ratio secernendi; seorsumque videndi<lb/>

Line 1667

Line 1680

percolatur, ut in foveam fluat ac mansuescat; <lb/>

linquit enim supera taetri primordia viri,<lb/>

aspera quo<emph type="italics"/>m<emph.end type="italics"/> magis in terris haerescere possint.<lb/>

</s><s>Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae<lb/>

</s><s id="s.000375">Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae <lb/>

ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum<lb/>

finita variare figurarum ratione. </s><s> <lb/>

finita variare figurarum ratione. </s><s id="s.000376"> <lb/>

quod si non ita sit, rursum iam semina quaedam<lb/>

esso infinito debebunt corporis auctu.</s> <lb/>

<s>namque in eodem, una cuiusvis in brevitate<lb/>

<s id="s.000377">namque in eodem, una cuiusvis in brevitate <lb/>

corporis inter se multum variare figurae<lb/>

non possunt: fac enim minimis e partibus esse <lb/>

corpora prima tribus, vel paulo pluribus auge;<lb/>

Line 1685

Line 1698

adsimili ratione alias ut postulet ordo,<lb/>

si tu forte voles etiam variare figuras.</s> <lb/>

<s>ergo formarum novitatem corporis augmen <lb/>

<s id="s.000378">ergo formarum novitatem corporis augmen <lb/>

subsequitur. </s><s>quare non est ut credere possis<lb/>

subsequitur. </s><s id="s.000379">quare non est ut credere possis <lb/>

esse infinitis distantia semina formis,<lb/>

ne quaedam cogas inmani maximitate<lb/>

esse supra quod iam docui non posse probari.</s> <lb/>

<s>iam tibi barbaricae vestes Meliboeaque fulgens <lb/>

<s id="s.000380">iam tibi barbaricae vestes Meliboeaque fulgens <lb/>

purpura Thessalico concharum tacta colore<lb/>

... <lb/>

aurea pavonum ridenti imbuta lepore<lb/>

saecla, novo rerum superata colore iacerent<lb/>

et contemptus odor smyrnae mellisque sapores,<lb/>

et cycnea mele Phoebeaque daedala chordis <lb/>

carmina consimili ratione oppressa silerent;<lb/>

namque aliis aliud praestantius exoreretur.</s> <lb/>

<s>cedere item retro possent in deteriores<lb/>

<s id="s.000381">cedere item retro possent in deteriores <lb/>

omilia sic partis, ut diximus in melioris;<lb/>

omnia sic partis, ut diximus in melioris; <lb/>

namque aliis aliud retro quoque taetrius esset <lb/>

naribus auribus atque oculis orisque sapori.</s> <lb/>

<s>quae quoniam non sunt, <emph type="italics"/>sed<emph.end type="italics"/> rebus reddita certa<lb/>

<s id="s.000382">quae quoniam non sunt, <emph type="italics"/>sed<emph.end type="italics"/> rebus reddita certa <lb/>

finis utrimque tenet summam, fateare necessest<lb/>

materiem quoque finitis differre figuris.</s> <lb/>

<s>denique ab ignibus ad gelidas iter usque pruinas <lb/>

<s id="s.000383">denique ab ignibus ad gelidas iter usque pruinas <lb/>

finitumst retroque pari ratione remensumst ;<lb/>

omnis enim calor ac frigus mediique tepores<lb/>

interutrasque iacent explentes ordine summam.</s> <lb/>

<s>ergo finita distant ratione creata,<lb/>

<s id="s.000384">ergo finita distant ratione creata, <lb/>

ancipi<emph type="italics"/>ti<emph.end type="italics"/> quoniam mucroni utrimque notantur, <lb/>

hinc flammis illinc rigidis infesta pruinis.<lb/>

</s><s>Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae<lb/>

</s><s id="s.000385">Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae <lb/>

ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum,<lb/>

inter se simili quae sunt perfecta figura,<lb/>

infinita cluere. </s><s>etenim distantia cum sit <lb/>

infinita cluere. </s><s id="s.000386">etenim distantia cum sit <lb/>

formarum finita, necesse est quae similes sint<lb/>

esse infinitas aut summam materiai<lb/>

finitam constare, id quod non esse probavi<lb/>

versibus ostendens corpuscula materiai<lb/>

ex infinito summam rerum usque tenere, <lb/>

undique protelo plagarum continuato.</s> <lb/>

<s>nam quod rara vides magis esse animalia quaedam<lb/>

<s id="s.000387">nam quod rara vides magis esse animalia quaedam <lb/>

fecundamque minus naturam cernis in illis,<lb/>

at regione locoque alio terrisque remotis<lb/>

multa licet genere esse in eo numerumque repleri; <lb/>

Line 1731

Line 1745

in genere anguimanus elephantos, India quorum<lb/>

milibus e multis vallo munitur eburno,<lb/>

ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarum<lb/>

vis est, quarum nos perpauca exempla videmus. </s><s> <lb/>

vis est, quarum nos perpauca exempla videmus. </s><s id="s.000388"> <lb/>

sed tamen id quoque uti concedam, quamlubet esto<lb/>

unica res quaedam nativo corpore sola,<lb/>

Line 1739

Line 1753

infinita tamen nisi erit vis materiai<lb/>

unde ea progigni possit concepta, creari <lb/>

non poterit, neque, quod superest, procrescere alique.</s> <lb/>

<s>quippe etenim sumam hoc quoque uti finita per omne<lb/>

<s id="s.000389">quippe etenim sumam hoc quoque uti finita per omne <lb/>

corpora iactari unius genitalia rei,<lb/>

unde ubi qua vi et quo pacto congressa coibunt<lb/>

materiae tanto in pelago turbaque aliena ?</s><s> <lb/>

materiae tanto in pelago turbaque aliena ?</s><s id="s.000390"> <lb/>

non, ut opinor, habent rationem conciliandi;<lb/>

sed quasi naufragiis magnis multisque coortis<lb/>

disiectare solet magnum mare transtra guberna<lb/>

Line 1759

Line 1773

nec remorari in concilio nec crescere adaucta ;<lb/>

quorum utrumque palam fieri manifesta docet res, <lb/>

et res progigni, et genitas procrescere posse.</s> <lb/>

<s>esse igitur genere in. </s><s>quovis primordia rerum<lb/>

<s id="s.000391">esse igitur genere in. </s><s id="s.000392">quovis primordia rerum <lb/>

infinita palam est unde omnia suppeditantur.<lb/>

</s><s>Nec superare queunt motus itaque exitiales<lb/>

</s><s id="s.000393">Nec superare queunt motus itaque exitiales <lb/>

perpetuo neque in aeternum sepelire salutem, <lb/>

nec porro rerum genitales auctificique<lb/>

motus perpetuo possunt servare creata.</s> <lb/>

<s>sic aequo geritur certamine principiorum<lb/>

<s id="s.000394">sic aequo geritur certamine principiorum <lb/>

ex infinito contractum tempore bellum:<lb/>

nunc hic nunc illic superant vitalia rerum <lb/>

et superantur item. </s><s>miscetur funere vagor<lb/>

et superantur item. </s><s id="s.000395">miscetur funere vagor <lb/>

quem pueri tollunt visentis luminis oras ;<lb/>

nec nox ulla diem neque noctem aurora secutast<lb/>

quae non audierit mixtos vagitibus aegris<lb/>

ploratus mortis comites et funeris atri. <lb/>

</s><s>Illud in his obsignatum quoque rebus habere<lb/>

</s><s id="s.000396">Illud in his obsignatum quoque rebus habere <lb/>

convenit et memori mandatum mente tenere,<lb/>

nil esse, in promptu quorum natura videtur,<lb/>

quod genere ex uno consistat principiorum,<lb/>

nec quicquam quod non permixto semine constet. </s><s> <lb/>

nec quicquam quod non permixto semine constet. </s><s id="s.000397"> <lb/>

et quodcumque magis vis multas possidet in se<lb/>

atque potestates, ita plurima principiorum<lb/>

in sese genera ac varias docet esse figuras.</s> <lb/>

<s>principio tellus habet in se corpora prima<lb/>

<s id="s.000398">principio tellus habet in se corpora prima <lb/>

unde mare inmensum volventes frigora fontes <lb/>

adsidue renovent, habet ignes unde oriantur.</s> <lb/>

<s>nam multis succensa locis ardent sola terrae,<lb/>

<s id="s.000399">nam multis succensa locis ardent sola terrae, <lb/>

eximiis vero furit ignibus impetus Aetnae.</s> <lb/>

<s>tum porro nitidas fruges arbustaque laeta<lb/>

<s id="s.000400">tum porro nitidas fruges arbustaque laeta <lb/>

gentibus humanis habet unde extollere possit, <lb/>

unde etiam fluvios frondes et pabula laeta<lb/>

montivago generi possit praebere ferarum.</s> <lb/>

<s>quare magna deum mater materque ferarum<lb/>

<s id="s.000401">quare magna deum mater materque ferarum <lb/>

et nostri genetrix haec dicta est corporis una.<lb/>

</s><s>Hanc veteres Graium docti cecinere poetae <lb/>

</s><s id="s.000402">Hanc veteres Graium docti cecinere poetae <lb/>

sedibus in curru biiugos agitare leones,<lb/>

aeris in spatio magnam pendere docentes<lb/>

tellurem neque posse in terra sistere terram.</s> <lb/>

<s>adiunxere feras, quia quamvis effera proles<lb/>

<s id="s.000403">adiunxere feras, quia quamvis effera proles <lb/>

officiis debet molliri victa parentum. </s><s> <lb/>

officiis debet molliri victa parentum. </s><s id="s.000404"> <lb/>

muralique caput summum cinxere corona,<lb/>

eximiis munita locis quia sustinet urbes;<lb/>

quo nune insigni per magnas praedita terras<lb/>

quo nunc insigni per magnas praedita terras <lb/>

horrifice fertur divinae matris imago.</s> <lb/>

<s>hanc variae gentes antiquo more sacrorum <lb/>

<s id="s.000405">hanc variae gentes antiquo more sacrorum <lb/>

Idaeam vocitant matrem Phrygiasque catervas<lb/>

dant comites, quia primum ex illis finibus edunt<lb/>

per terrarum orbem fruges coepisse creari.</s> <lb/>

<s>gallos attribuunt, quia, numen qui violarint<lb/>

<s id="s.000406">gallos attribuunt, quia, numen qui violarint <lb/>

matris et ingrati genitoribus inventi sint, <lb/>

significare volunt indignos esse putandos,<lb/>

vivam progeniem qui in oras luminis edant.</s> <lb/>

<s>tympana tenta tonant palmis et cymbala circum<lb/>

<s id="s.000407">tympana tenta tonant palmis et cymbala circum <lb/>

concava, raucisonoque minantur cornua cantu,<lb/>

et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis, <lb/>

telaque praeportant violenti signa furoris,<lb/>

ingratos animos atque impia pectora volgi<lb/>

conterrere metu quae possint numini' divae.</s> <lb/>

<s>ergo cum primum magnas invecta per urbis<lb/>

<s id="s.000408">ergo cum primum magnas invecta per urbis <lb/>

munificat tacita mortalis muta salute, <lb/>

aere atque argento sternunt iter omne viarum<lb/>

largifica stipe ditantes ninguntque rosarum<lb/>

floribus umbrantes matrem comitumque catervas.</s> <lb/>

<s>hic armata manus, Curetas nomine Grai<lb/>

<s id="s.000409">hic armata manus, Curetas nomine Grai <lb/>

quos memorant Phrygios, inter se forte <emph type="italics"/>quod armis<emph.end type="italics"/> <lb/>

ludunt in numerumque exultant sanguinolenti<lb/>

terrificas capitum quatientes numine cristas,<lb/>

Line 1834

Line 1848

armatei in numerum pulsarent aeribus aera,<lb/>

ne Saturnus eum malis mandaret adeptus<lb/>

aeternumque daret matri sub pectore volnus.</s> <lb/>

<s>propterea magnam armati matrem comitantur, <lb/>

<s id="s.000410">propterea magnam armati matrem comitantur, <lb/>

aut quia significant divam praedicere ut armis<lb/>

ac virtute velint patriam defendere terram<lb/>

praesidioque parent decorique parentibus esse.</s> <lb/>

<s>quae bene et eximie quamvis disposta ferantur,<lb/>

<s id="s.000411">quae bene et eximie quamvis disposta ferantur, <lb/>

longe sunt tamen a vera ratione repulsa. </s><s> <lb/>

longe sunt tamen a vera ratione repulsa. </s><s id="s.000412"> <lb/>

omnis enim per se divom natura necessest<lb/>

inmortali aevo summa cum pace fruatur<lb/>

semota ab nostris rebus seiunctaque longe;<lb/>

nam privata dolore omni, privata periclis,<lb/>

ipsa suis pollens opibus, nil indiga nostri, <lb/>

nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.</s> <lb/>

<s>hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare<lb/>

<s id="s.000413">hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare <lb/>

constituit fruges et Bacchi nomine abuti<lb/>

mavolt quam laticis proprium proferre vocamen,<lb/>

concedamus ut hic terrarum dictitet orbem <lb/>

esse deum matrem, dum vera re tamen ipse<lb/>

religione animum turpi contingere parcat.</s> <lb/>

<s>terra quidem vero caret omni tempore sensu,<lb/>

<s id="s.000414">terra quidem vero caret omni tempore sensu, <lb/>

et quia multarum potitur primordia rerum,<lb/>

multa modis multis effert in lumina solis. </s><s> <lb/>

multa modis multis effert in lumina solis. </s><s id="s.000415"> <lb/>

</s><s>Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo<lb/>

</s><s id="s.000416">Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo <lb/>

lanigerae pecudes et equorum duellica proles<lb/>

buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli<lb/>

ex unoque sitim sedantes flumine aquai<lb/>

dissimili vivont specie retinentque parentum <lb/>

naturam et mores generatim quaeque imitantur.</s> <lb/>

<s>tanta est in quovis genere herbae materiai<lb/>

<s id="s.000417">tanta est in quovis genere herbae materiai <lb/>

dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.</s> <lb/>

<s>hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam<lb/>

<s id="s.000418">hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam <lb/>

ossa cruor venae calor umor viscera nervi <lb/>

constituunt; quae sunt porro distantia longe,<lb/>

dissimili perfecta figura principiorum.</s> <lb/>

<s>tum porro quaecumque igni flammata cremantur,<lb/>

<s id="s.000419">tum porro quaecumque igni flammata cremantur, <lb/>

si nil praeterea, tamen haec in corpore condunt<lb/>

unde ignem iacere et lumen summittere possint <lb/>

scintillasque agere ac late differre favillam.</s> <lb/>

<s>cetera consimili mentis ratione peragrans<lb/>

<s id="s.000420">cetera consimili mentis ratione peragrans <lb/>

invenies igitur multarum semina rerum<lb/>

corpore celare et varias cohibere figuras.</s> <lb/>

<s>denique multa vides quibus et color et sapor una <lb/>

<s id="s.000421">denique multa vides quibus et color et sapor una <lb/>

reddita sunt cum odore: in primis pleraque dona<lb/>

haec igitur variis debent constare figuris;<lb/>

nidor enim penetrat qua fucus non it in artus,<lb/>

fucus item sorsum, <emph type="italics"/>sorsum<emph.end type="italics"/> sapor insinuatur<lb/>

sensibus; ut noscas primis differre figuris. </s><s> <lb/>

sensibus; ut noscas primis differre figuris. </s><s id="s.000422"> <lb/>

dissimiles igitur formae glomeramen in unum<lb/>

conveniunt et res permixto semine constant.</s> <lb/>

quin etiam passim nostris in versibus ipsis<lb/>

multa elementa vides multis communia verbis,<lb/>

cum tamen inter se versus ac verba necesse est <lb/>

Line 1891

Line 1905

non quo multa parum communis littera currat<lb/>

aut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem,<lb/>

sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.</s> <lb/>

<s>sic aliis in rebus item communia multa <lb/>

<s id="s.000424">sic aliis in rebus item communia multa <lb/>

multarum rerum cum sint primordia, verum<lb/>

dissimili tamen inter se consistere summa<lb/>

possunt ; ut merito ex aliis constare feratur<lb/>

humanum genus et fruges arbustaque laeta.<lb/>

</s><s>Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est <lb/>

</s><s id="s.000425">Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est <lb/>

omnia; nam volgo, fieri portenta videres,<lb/>

semiferas hominum species existere et altos<lb/>

interdum ramos egigni corpore vivo,<lb/>

multaque conecti terrestria membra marinis,<lb/>

tum flammam taetro spirantis ore Chimaeras <lb/>

pascere naturam per terras omniparentis.</s> <lb/>

<s>quorum nil fieri manifestum est, omnia quando<lb/>

<s id="s.000426">quorum nil fieri manifestum est, omnia quando <lb/>

seminibus certis certa genetrice creata<lb/>

conservare genus crescentia posse videmus.</s> <lb/>

<s>scilicet id certa fieri ratione necessust. </s><s> <lb/>

<s id="s.000427">scilicet id certa fieri ratione necessust. </s><s id="s.000428"> <lb/>

nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artus<lb/>

corpora discedunt conexaque convenientis<lb/>

efficiunt motus; at contra aliena videmus<lb/>

Line 1914

Line 1928

corporibus fugiunt e corpore percita plagis, <lb/>

quae neque conecti quoquam potuere neque intus<lb/>

vitalis motus consentire atque imitari.</s> <lb/>

<s>sed ne forte putes animalia sola teneri<lb/>

<s id="s.000429">sed ne forte putes animalia sola teneri <lb/>

legibus hisce, ea res ratio disterminat omnis.</s> <lb/>

<s>nam veluti tota natura dissimiles sunt <lb/>

<s id="s.000430">nam veluti tota natura dissimiles sunt <lb/>

inter se genitae res quaeque, ita quamque necessest<lb/>

dissimili constare figura principiorum;<lb/>

non quo multa parum simili sint praedita forma,<lb/>

sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.</s> <lb/>

<s>semina cum porro distent, differre necessust <lb/>

<s id="s.000431">semina cum porro distent, differre necessust <lb/>

intervalla vias conexus pondera plagas<lb/>

concursus motus, quae non animalia solum<lb/>

corpora seiungunt, sed terras ac mare totum<lb/>

secernunt caelumque a terris omne retentant.<lb/>

</s><s>Nunc age dicta meo dulci quaesita labore <lb/>

</s><s id="s.000432">Nunc age dicta meo dulci quaesita labore <lb/>

percipe, ne forte haec albis ex alba rearis<lb/>

principiis esse, ante oculos quae candida cernis,<lb/>

aut ea quae nigrant nigro de semine nata;<lb/>

nive alium quemvis quae sunt inbuta colorem,<lb/>

propterea gerere hunc credas, quod materiai <lb/>

corpora consimili sint eius tincta colore.</s> <lb/>

<s>nullus enim color est omnino materiai<lb/>

<s id="s.000433">nullus enim color est omnino materiai <lb/>

corporibus, neque par rebus neque denique dispar.</s> <lb/>

<s>in quae corpora si nullus tibi forte videtur<lb/>

<s id="s.000434">in quae corpora si nullus tibi forte videtur <lb/>

posse animi iniectus fieri, procul avius erras. </s><s> <lb/>

posse animi iniectus fieri, procul avius erras. </s><s id="s.000435"> <lb/>

nam cum caecigeni, solis qui lumina numquam<lb/>

dispexere, tamen cognoscant corpora tactu,<lb/>

ex ineunte aevo nullo coniuncta colore,<lb/>

scire licet nostrae quoque menti corpora posse<lb/>

vorti in notitiam nullo circumlita fuco. </s><s> <lb/>

vorti in notitiam nullo circumlita fuco. </s><s id="s.000436"> <lb/>

denique nos ipsi caecis quaecumque tenebris<lb/>

tangimus, haud ullo sentimus tincta colore.</s> <lb/>

<s>quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo<lb/>

<s id="s.000437">quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo <lb/>

omnis enim color omnino mutatur in omnis;<lb/>

quod facere haud ullo debent primordia pacto; <lb/>

immutabile enim quiddam superare necessest,<lb/>

ne res ad nilum redigantur funditus omnes<lb/>

nam quodcumque suis mutatum finibus exit,<lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante.</s> <lb/>

<s>proinde colore cave contingas semina rerum, <lb/>

<s id="s.000438">proinde colore cave contingas semina rerum, <lb/>

ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes.<lb/>

</s><s>Praeterea si nulla coloris principiis est<lb/>

</s><s id="s.000439">Praeterea si nulla coloris principiis est <lb/>

reddita natura et variis sunt praedita formis,<lb/>

e quibus omne genus gignunt variantque colores<lb/>

propterea, magni quod refert semina quaeque <lb/>

cum quibus et quali positura coutineantur<lb/>

cum quibus et quali positura contineantur <lb/>

et quos inter se dent motus accipiantque,<lb/>

perfacile extemplo rationem reddere possis<lb/>

cur ea quae nigro fuerint paulo ante colore,<lb/>

Line 1970

Line 1984

materies ubi permixta est illius et ordo<lb/>

principiis mutatus et addita demptaque quaedam, <lb/>

continuo id fieri ut candens videatur et album.</s> <lb/>

<s>quod si caeruleis constarent aequora ponti<lb/>

<s id="s.000440">quod si caeruleis constarent aequora ponti <lb/>

seminibus, nullo possent albescere pacto;<lb/>

nam quocumque modo perturbes caerula quae sint,<lb/>

numquam in marmoreum possunt migrare colorem. </s><s> <lb/>

numquam in marmoreum possunt migrare colorem. </s><s id="s.000441"> <lb/>

sin alio atque alio sunt semina tincta colore<lb/>

quae maris efficiunt unum purumque nitorem,<lb/>

ut saepe ex aliis formis variisque figuris<lb/>

Line 1982

Line 1996

conveniebat, ut in quadrato cernimus esse <lb/>

dissimiles formas, ita cernere in aequore ponti <lb/>

aut alio in quovis uno puroque nitore <lb/>

dissimiles longe inter se variosque colores. </s><s><lb/>

dissimiles longe inter se variosque colores. </s><s id="s.000442"> <lb/>

praeterea nil officiunt obstantque figurae<lb/>

dissimiles quo quadratum minus oinne sit extra; <lb/>

dissimiles quo quadratum minus omne sit extra; <lb/>

at varii rerum inpediunt prohibentque colores <lb/>

quominus esse uno possit res tota nitore.<lb/>

</s><s>Tum porro quae dueit et inlicit ut tribuamus <lb/>

</s><s id="s.000443">Tum porro quae ducit et inlicit ut tribuamus <lb/>

principiis rerum nonnumquam causa colores, <lb/>

occidit, ex albis quoniam non alba creantur, <lb/>

nec quae nigra cluent de nigris sed variis ex. </s><s><lb/>

nec quae nigra cluent de nigris sed variis ex. </s><s id="s.000444"> <lb/>

quippe etenim multo proclivius exorientur <lb/>

candida de nullo quam nigro nata colore <lb/>

aut alio quovis qui contra pugnet et obstet.<lb/>

</s><s>Praeterea quoniam nequeunt sine luce colores <lb/>

</s><s id="s.000445">Praeterea quoniam nequeunt sine luce colores <lb/>

esse neque in lucem existunt primordia rerum, <lb/>

scire licet quam sint nullo velata colore. </s><s><lb/>

scire licet quam sint nullo velata colore. </s><s id="s.000446"> <lb/>

qualis enim caecis poterit color esse tenebris ?</s><s> <lb/>

qualis enim caecis poterit color esse tenebris ?</s><s id="s.000447"> <lb/>

lumine quin ipso mutatur propterea quod<lb/>

recta aut obliqua percussus luce refulget; <lb/>

pluma columbarum quo pacto in sole videtur, <lb/>

quae sita cervices circum collumque coronat ;<lb/>

namque alias fit uti elaro sit rubra pyropo,<lb/>

namque alias fit uti claro sit rubra pyropo, <lb/>

interdum quodam sensu fit uti videatur<lb/>

inter curalium viridis miscere zmaragdos.</s> <lb/>

<s>caudaque pavonis, larga cum luce repleta est,<lb/>

<s id="s.000448">caudaque pavonis, larga cum luce repleta est, <lb/>

consimili mutat ratione obversa colores;<lb/>

779 <emph type="italics"/>unaque figura<emph.end type="italics"/> Nicc. </s><s>for <emph type="italics"/>unaque figuras. unaque figura est<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s>31 Camb.</s> <lb/>

<s>Mar. </s><s>Junt. </s><s><emph type="italics"/>unaeque figurae<emph.end type="italics"/> Lamb. </s><s>after Muretus; �contra consuetudinem Lueretii�<lb/>

779 <emph type="italics"/>unaque figura<emph.end type="italics"/> Nicc. </s><s id="s.000450">for <emph type="italics"/>unaque figuras. unaque figura est<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s id="s.000451">31 Camb.</s> <lb/>

says Lach. </s><s>780 <emph type="italics"/>ut in<emph.end type="italics"/> Lach. </s><s>for <emph type="italics"/>uti in:<emph.end type="italics"/> see 322. </s><s>781 <emph type="italics"/>in aequore<emph.end type="italics"/> Ver.</s> <lb/>

<s id="s.000452">Mar. </s><s id="s.000453">Junt. </s><s id="s.000454"><emph type="italics"/>unaeque figurae<emph.end type="italics"/> Lamb. </s><s id="s.000455">after Muretus; contra consuetudinem Lueretii <lb/>

<s>Ven. </s><s>Politian (?</s><s>) Mar. </s><s>Junt. </s><s>for <emph type="italics"/>in aequora.<emph.end type="italics"/> 783 <emph type="italics"/>colores<emph.end type="italics"/> Nicc. </s><s>for <emph type="italics"/>calores.<emph.end type="italics"/><lb/>

says Lach. </s><s id="s.000456">780 <emph type="italics"/>ut in<emph.end type="italics"/> Lach. </s><s id="s.000457">for <emph type="italics"/>uti in:<emph.end type="italics"/> see 322. </s><s id="s.000458">781 <emph type="italics"/>in aequore<emph.end type="italics"/> Ver.</s> <lb/>

785 <emph type="italics"/>extra<emph.end type="italics"/> seems quite appropriate - Lach. </s><s>reads <emph type="italics"/>ex his.<emph.end type="italics"/> 788 <emph type="italics"/>ducit et inlicit <lb/>

<s id="s.000459">Ven. </s><s id="s.000460">Politian (?</s><s id="s.000461">) Mar. </s><s id="s.000462">Junt. </s><s id="s.000463">for <emph type="italics"/>in aequora.<emph.end type="italics"/> 783 <emph type="italics"/>colores<emph.end type="italics"/> Nicc. </s><s id="s.000464">for <emph type="italics"/>calores.<emph.end type="italics"/> <lb/>

ut tribuamus<emph.end type="italics"/> Lamb. </s><s>and Turneb. </s><s>for <emph type="italics"/>ducit et inlicitu tribuamus (et<emph.end type="italics"/> om. </s><s>A Nicc.). </s><s><lb/>

785 <emph type="italics"/>extra<emph.end type="italics"/> seems quite appropriate - Lach. </s><s id="s.000465">reads <emph type="italics"/>ex his.<emph.end type="italics"/> 788 <emph type="italics"/>ducit et inlicit <lb/>

<emph type="italics"/>ducit in licitum ut tribuamus<emph.end type="italics"/> Camb.<emph type="italics"/> ut illicitunt hoc tribuamus<emph.end type="italics"/> Mar. </s><s>Junt.</s> <lb/>

ut tribuamus<emph.end type="italics"/> Lamb. </s><s id="s.000466">and Turneb. </s><s id="s.000467">for <emph type="italics"/>ducit et inlicitu tribuamus (et<emph.end type="italics"/> om. </s><s id="s.000468">A Nicc.). </s><s id="s.000469"> <lb/>

<s>790 <emph type="italics"/>creantur<emph.end type="italics"/> Nice. </s><s>for <emph type="italics"/>creatur.<emph.end type="italics"/> 791 <emph type="italics"/>Nec quae<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s>31 Gamb. </s><s>for <emph type="italics"/>Neque. </s><s><lb/>

<emph type="italics"/>ducit in licitum ut tribuamus<emph.end type="italics"/> Camb.<emph type="italics"/> ut illicitunt hoc tribuamus<emph.end type="italics"/> Mar. </s><s id="s.000470">Junt.</s> <lb/>

variis ex<emph.end type="italics"/> Wak. </s><s>for <emph type="italics"/>variis ea. </s><s>variata<emph.end type="italics"/> Pont. </s><s><emph type="italics"/>variantur<emph.end type="italics"/> Mar. </s><s>Junt. </s><s><emph type="italics"/>variant se<emph.end type="italics"/><lb/>

<s id="s.000471">790 <emph type="italics"/>creantur<emph.end type="italics"/> Nice. </s><s id="s.000472">for <emph type="italics"/>creatur.<emph.end type="italics"/> 791 <emph type="italics"/>Nec quae<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s id="s.000473">31 Gamb. </s><s id="s.000474">for <emph type="italics"/>Neque. </s><s id="s.000475"> <lb/>

Ald. </s><s>1. </s><s>800 <emph type="italics"/>refulget. </s><s>Refulgit<emph.end type="italics"/> Lach. </s><s>802 <emph type="italics"/>cervices. </s><s>Cervicemst<emph.end type="italics"/> Brieger.</s> <lb/>

variis ex<emph.end type="italics"/> Wak. </s><s id="s.000476">for <emph type="italics"/>variis ea. </s><s id="s.000477">variata<emph.end type="italics"/> Pont. </s><s id="s.000478"><emph type="italics"/>variantur<emph.end type="italics"/> Mar. </s><s id="s.000479">Junt. </s><s id="s.000480"><emph type="italics"/>variant se<emph.end type="italics"/> <lb/>

<s>803 <emph type="italics"/>rubra<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s>31 Camb. </s><s>Mon. </s><s>Ver. </s><s>Ven. </s><s>for <emph type="italics"/>rubro.<emph.end type="italics"/> 805 <emph type="italics"/>curalium<emph.end type="italics"/> Wak.</s> <lb/>

Ald. </s><s id="s.000481">1. </s><s id="s.000482">800 <emph type="italics"/>refulget. </s><s id="s.000483">Refulgit<emph.end type="italics"/> Lach. </s><s id="s.000484">802 <emph type="italics"/>cervices. </s><s id="s.000485">Cervicemst<emph.end type="italics"/> Brieger.</s> <lb/>

<s>for <emph type="italics"/>caeruleum.<emph.end type="italics"/> �fo. </s><s><emph type="italics"/>beryllum�<emph.end type="italics"/> Bentl. </s><s>806 <emph type="italics"/>larga cum luce<emph.end type="italics"/> Nice. </s><s>B corr. </s><s>for<lb/>

<s id="s.000486">803 <emph type="italics"/>rubra<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s id="s.000487">31 Camb. </s><s id="s.000488">Mon. </s><s id="s.000489">Ver. </s><s id="s.000490">Ven. </s><s id="s.000491">for <emph type="italics"/>rubro.<emph.end type="italics"/> 805 <emph type="italics"/>curalium<emph.end type="italics"/> Wak.</s> <lb/>

<s id="s.000492">for <emph type="italics"/>caeruleum.<emph.end type="italics"/>"fo. </s><s id="s.000493"><emph type="italics"/>beryllum"<emph.end type="italics"/> Bentl. </s><s id="s.000494">806 <emph type="italics"/>larga cum luce<emph.end type="italics"/> Nice. </s><s id="s.000495">B corr. for <lb/> </s><s id="s.000496">

qui quoniam quodam gignuntur luminis ictu, <lb/>

seire licet, sine eo fieri non posse putandum est. </s><s><lb/>

scire licet, sine eo fieri non posse putandum est. </s><s id="s.000497"> <lb/>

et quoniam plagae quoddam genus excipit in se <lb/>

pupula, eum sentire colorem dicitur album, <lb/>

atque aliud porro, nigrum cum et cetera sentit, <lb/>

Line 2029

Line 2044

praedita sint, verum quali magis apta figura, <lb/>

scire licet nil principiis opus esse colores, <lb/>

sed variis formis variantes edere tactus.<lb/>

</s><s>Praeterea quoniam non certis certa figuris <lb/>

</s><s id="s.000498">Praeterea quoniam non certis certa figuris <lb/>

est natura coloris et omnia principiorum <lb/>

formamenta queunt in quovis esse nitore,<lb/>

cur ea quae constant ex illis non pariter sunt <lb/>

omne grenus perfusa coloribus in genere omni?</s><s> <lb/>

omne genus perfusa coloribus in genere omni?</s><s id="s.000499"> <lb/>

conveniebat enim corvos quoque saepe volantis <lb/>

ex albis album pinnis iactare colorem, <lb/>

et nigros fierl nigro de semine cycnos <lb/>

et nigros fieri nigro de semine cycnos <lb/>

aut alio quovis uno varioque colore. <lb/>

</s><s>Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas <lb/>

</s><s id="s.000500">Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas <lb/>

distrahitur magis, hoc magis est ut cernere possis <lb/>

evanescere paulatim stinguique colorem; <lb/>

ut fit ubi in parvas partis discerpitur austrum: <lb/>

purpura poeniceusque color clarissimu� multo, <lb/>

purpura poeniceusque color clarissimu' multo, <lb/>

filatim cum distractum est, dispergitur omnis;<lb/>

noseere ut hinc possis prius omnem efflare colorem <lb/>

noscere ut hinc possis prius omnem efflare colorem <lb/>

particulas quam discedant ad semina rerum.<lb/>

</s><s>Postremo quoniam non obnia corpora vocem<lb/>

</s><s id="s.000501">Postremo quoniam non obuia corpora vocem <lb/>

mittere concedis neque odorem, propterea fit <lb/>

ut non omnibus adtribuas sonitus et odores. </s><s><lb/>

ut non omnibus adtribuas sonitus et odores. </s><s id="s.000502"> <lb/>

sic oculis quoniam non omnia cernere quimus, <lb/>

seire licet quaedam tam constare orba colore <lb/>

scire licet quaedam tam constare orba colore <lb/>

quam sine odore ullo quaedam sonituque remota,<lb/>

nec minus haec animum cognoscere posse sagacem <lb/>

quam quae sunt aliis rebus privata notare.</s> <lb/>

<s>Sed ne forte putes solo spollata colore<lb/>

<s id="s.000503">Sed ne forte putes solo spoliata colore <lb/>

corpora prima manere, etiam secreta teporis<lb/>

sunt ac frigoris omnino calidique vaporis,<lb/>

et sonitu sterila et suco ieiuna feruntur, <lb/>

nec iaciunt ullum proprium de corpore odorem.</s> <lb/>

<s>sicut amaracini blandum stactaeque liquorem<lb/>

<s id="s.000504">sicut amaracini blandum stactaeque liquorem <lb/>

et nardi florem, nectar qui naribus halat,<lb/>

cum facere instituas, cum primis quaerere par est,<lb/>

quoad licet ac possis reperire, inolentis olivi <lb/>

Line 2073

Line 2088

nec simili ratione saporem denique quemquam<lb/>

nec frigus neque item calidum tepidumque vaporem,<lb/>

cetera; quae eum ita sunt tamen ut mortalia constent,<lb/>

molli lenta, fragosa putri, eava corpore raro, <lb/>

molli lenta, fragosa putri, cava corpore raro, <lb/>

omnia sint a principiis seiuncta necessest,<lb/>

inmortalia si volumus subiungere rebus<lb/>

fundamenta quibus nitatur summa salutis;<lb/>

ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes.<lb/>

</s><s>Nunc ea quae sentire videmus eumque necessest <lb/>

</s><s id="s.000505">Nunc ea quae sentire videmus eumque necessest <lb/>

ex insensilibus tamen omnia confiteare<lb/>

principiis constare. </s><s>neque id manufesta reftutant<lb/>

principiis constare. </s><s id="s.000506">neque id manufesta refutant <lb/>

nec contra pugnant, in promptu cognita quae sunt,<lb/>

sed magis ipsa manu ducunt et credere cogunt<lb/>

ex insensilibus, quod dico, animalia gigni. <lb/>

Line 2089

Line 2104

intempestivis ex imbribus umida tellus;<lb/>

praeterea cunctas itidem res vertere sese.</s> <lb/>

<s>vertunt se fluvii frondes et pabula laeta <lb/>

<s id="s.000507">vertunt se fluvii frondes et pabula laeta <lb/>

in pecudes, vertunt pecudes in corpora nostra<lb/>

naturam, et nostro de corpore saepe ferarum<lb/>

augescunt vires et corpora pennipotentum.</s> <lb/>

<s>ergo omnes natura cibos in corpora viva<lb/>

<s id="s.000508">ergo omnes natura cibos in corpora viva <lb/>

vertit et hinc sensus animantum procreat omnes, <lb/>

non alia longe ratione adque arida ligna<lb/>

explicat in flammas et <emph type="italics"/>in<emph.end type="italics"/> ignis omnia versat.</s> <lb/>

<s>iamne vides igitur magni primordia rerum<lb/>

<s id="s.000509">iamne vides igitur magni primordia rerum <lb/>

referre in quali sint ordine quaeque locata<lb/>

et commixta quibus dent rnotus accipiantque?</s><s> <lb/>

et commixta quibus dent motus accipiantque?</s><s id="s.000510"> <lb/>

</s><s>Tum porro quid id est, animum quod percutit, ipsum<lb/>

</s><s id="s.000511">Tum porro quid id est, animum quod percutit, ipsum <lb/>

quod movet et varios sensus expromere cogit,<lb/>

ex insensilibus ne eredas sensile gigni ?</s><s><lb/>

ex insensilibus ne credas sensile gigni ?</s><s id="s.000512"> <lb/>

nimirum lapides et ligna et terra quod una <lb/>

mixta tamen nequeunt vitalem reddere sensum. </s><s> <lb/>

mixta tamen nequeunt vitalem reddere sensum. </s><s id="s.000513"> <lb/>

illud in his igitur rebus meminisse decebit, <lb/>

non ex omnibus omnino, quaecumque ereant res, <lb/>

sensile et extemplo me gigni dieere sensus, <lb/>

sensile et extemplo me gigni dicere sensus, <lb/>

sed magni referre ea primum quantula constent, <lb/>

sensile quae faciunt, et qua sint praedita forma, <lb/>

motibus ordinibus posituris denique quae sint. </s><s><lb/>

motibus ordinibus posituris denique quae sint. </s><s id="s.000514"> <lb/>

quarum nil rerum in lignis glaebisque videmus; <lb/>

et tamen haec, cum sunt quasi putrefacta per imbres, <lb/>

vermiculos pariunt, quia corpora materiai<lb/>

antiquis ex ordinibus permota nova re <lb/>

conciliantur ita ut debent animalia gigni. </s><s><lb/>

conciliantur ita ut debent animalia gigni. </s><s id="s.000515"> <lb/>

deinde ex sensilibus qui sensile posse creari <lb/>

constituunt, porro ex aliis sentire sueti<lb/>

mollia cum faciunt. </s><s>nam sensus iungitur omnis<lb/>

mollia cum faciunt. </s><s id="s.000516">nam sensus iungitur omnis <lb/>

visceribus nervis venis, quae euique videmus <lb/>

mollia mortali consistere corpore creta.</s> <lb/>

<s>sed tamen esto iam posse haec aeterna manere:<lb/>

<s id="s.000517">sed tamen esto iam posse haec aeterna manere: <lb/>

nempe tamen debent aut sensum partis habere <lb/>

aut simili totis animalibus esse putari. </s><s><lb/>

aut simili totis animalibus esse putari. </s><s id="s.000518"> <lb/>

at nequeant per se partes sentire necesse est; <lb/>

namque alio sensus membrorum respicit omnis, <lb/>

nec manus a nobis potis est secreta neque ulla <lb/>

corporis omnino sensum pars sola tenere. </s><s><lb/>

corporis omnino sensum pars sola tenere. </s><s id="s.000519"> <lb/>

linquitur ut totis animantibus adsinlulentur.</s> <lb/>

linquitur ut totis animantibus adsimulentur.</s> <lb/>

<s>sic itidem quae sentimus sentire necessest, <lb/>

<s id="s.000520">sic itidem quae sentimus sentire necessest, <lb/>

vitali ut possint consentire undique sensu.</s> <lb/>

<s>qui poterunt igitur rerum primordia dici<lb/>

<s id="s.000521">qui poterunt igitur rerum primordia dici <lb/>

et leti vitare vias, animalia cum sint,<lb/>

adque animalia <emph type="italics"/>sint<emph.end type="italics"/> mortalibus una eademque ?</s><s><lb/>

adque animalia <emph type="italics"/>sint<emph.end type="italics"/> mortalibus una eademque ?</s><s id="s.000522"> <lb/>

quod tamen ut possint, at coetu concilloque <lb/>

quod tamen ut possint, at coetu concilioque <lb/>

nil facient praeter volgum turbamque animantum, <lb/>

scilicet ut nequeant homines armenta feraeque <lb/>

inter sese ullam rem gignere conveniundo.</s> <lb/>

<s>quod si forte suum dimittunt corpore sensum<lb/>

<s id="s.000523">quod si forte suum dimittunt corpore sensum <lb/>

atque allum capiunt, quid opus fuit adtribui id quod <lb/>

detrahitur ?</s><s> tum praeterea, quo fugimus ante,<lb/>

detrahitur ?</s><s id="s.000524"> tum praeterea, quo fugimus ante, <lb/>

quatenus in pullos animalis vertier ova<lb/>

cernimus alituum vermisque effervere, terram<lb/>

intempestivos quom putor cepit ob imbris,<lb/>

scire licet gigni posse ex non sensibu� sensus. <lb/>

scire licet gigni posse ex non sensibus sensus. <lb/>

</s><s>Quod si forte aliquis dieet dumtaxat oriri<lb/>

</s><s id="s.000525">Quod si forte aliquis dicet dumtaxat oriri <lb/>

<lb/>

posse a non sensu. </s><s>sensum mutabilitate, <lb/>

posse a non sensu. </s><s id="s.000526">sensum mutabilitate, <lb/>

aut aliquo tamquam partu quod proditus extet, <lb/>

huic satis illud erit planum facere atque probare <lb/>

non fieri partum nisi concilio ante coacto <lb/>

nec quicquam commutari sine conciliatu. </s><s><lb/>

nec quicquam commutari sine conciliatu. </s><s id="s.000527"> <lb/>

principio nequeunt ullius corporis esse<lb/>

sensus ante ipsam genitam naturam animantis, <lb/>

nimirum quia materies disiecta tenetur <lb/>

Line 2161

Line 2175

nec congressa modo vitalis convenienti <lb/>

contulit inter se motus, quibus omnituentes <lb/>

accensi sensus animante in quaque cientur.<lb/>

</s><s>Praeterea quamvis animantem grandior ictus,<lb/>

</s><s id="s.000528">Praeterea quamvis animantem grandior ictus, <lb/>

quam patitur natura, repente adfligit et omnis <lb/>

corporis atque animi pergit confundere sensus.</s> <lb/>

<s>dissoluuntur enim positurae principiorum<lb/>

<s id="s.000529">dissoluuntur enim positurae principiorum <lb/>

et penitus motus vitales inpediuntur,<lb/>

donec materies, omnis concussa per artus,<lb/>

vitalis animae nodos a corpore solvit <lb/>

dispersamque foras per caulas eiecit omnis.</s> <lb/>

<s>nam quid praeterea facere ictum posse reamur<lb/>

<s id="s.000530">nam quid praeterea facere ictum posse reamur <lb/>

oblatum, nisi discutere ac dissolvere quaeque?</s><s><lb/>

oblatum, nisi discutere ac dissolvere quaeque?</s><s id="s.000531"> <lb/>

fit quoque uti soleant minus oblato acriter ictu<lb/>

reliqui, motus vitalis vineere saepe, <lb/>

reliqui, motus vitalis vincere saepe, <lb/>

vincere, et ingentis plagae sedare tumultus<lb/>

inque suos quicquid rursus revocare meatus<lb/>

et quasi iam leti dominantem in corpore motum <lb/>

discutere ae paene amissos accendere sensus. </s><s><lb/>

discutere ac paene amissos accendere sensus. </s><s id="s.000532"> <lb/>

nam qua re potius leti iam limine ab ipso <lb/>

ad vitam possit conlecta mente reverti, <lb/>

quam quo decursum prope iam siet ire et abire ?</s><s><lb/>

quam quo decursum prope iam fiet ire et abire ?</s><s id="s.000533"> <lb/>

</s><s>Praeterea quoniam dolor est ubi materiai <lb/>

</s><s id="s.000534">Praeterea quoniam dolor est ubi materiai <lb/>

corpora vi quadam per viscera viva per artus <lb/>

sollicitata suis trepidant in sedibus intus, <lb/>

inque locum quando remigrant, fit blanda voluptas, <lb/>

scire licet nullo primordia posse dolore <lb/>

temptari nullamque voluptatem eapere ex se; <lb/>

temptari nullamque voluptatem capere ex se; <lb/>

quandoquidem non sunt ex ullis principiorum<lb/>

corporibus, quorum motus novitate laborent <lb/>

aut aliquem fructum capiant dulcedinis almae, <lb/>

haut igitur debent esse ullo praedita sensu.<lb/>

</s><s>Denique uti possint sentire animalia quaeque,<lb/>

</s><s id="s.000535">Denique uti possint sentire animalia quaeque, <lb/>

principiis si iam est sensus tribuendus eorum,<lb/>

quid, genus humanum propritim de quibu� factumst?</s><s> <lb/>

quid, genus humanum propritim de quibus factumst?</s><s id="s.000536"> <lb/>

scilicet et risu tremulo concussa cachinnant<lb/>

et lacrimis spargunt rorantibus, ora genasque<lb/>

multaque de rerum mixtura dicere callent<lb/>

Line 2203

Line 2217

ipsa quoque ex aliis debent constare elementis, <lb/>

inde alia ex aliis, nusquam consistere ut ausis: <lb/>

quippe sequar, quodcumque loqui ridereque dices <lb/>

et sapere, ex aliis eadem haec facientibus ut sit. </s><s><lb/>

et sapere, ex aliis eadem haec facientibus ut sit. </s><s id="s.000537"> <lb/>

quod si delira haec furiosaque cernimus esse <lb/>

et ridere potest non ex ridentibu� factus <lb/>

et ridere potest non ex ridentibus factus <lb/>

et sapere et doctis rationem reddere dietis<lb/>

et sapere et doctis rationem reddere dictis <lb/>

non ex seminibus sapientibus atque disertis, <lb/>

qui minus esse queant ea quae sentire videmus <lb/>

seminibus permixta earentibus undique sensu ?</s><s> <lb/>

seminibus permixta carentibus undique sensu ?</s><s id="s.000538"> <lb/>

</s><s>Denique caelesti sumus omnes semine oriundi; <lb/>

</s><s id="s.000539">Denique caelesti sumus omnes semine oriundi; <lb/>

omnibus ille idem pater est, unde alma liquentis. </s><s><lb/>

omnibus ille idem pater est, unde alma liquentis. </s><s id="s.000540"> <lb/>

umoris guttas mater eum terra recepit, <lb/>

feta parit nitidas fruges arbustaque Iaeta<lb/>

et genus humanum, parit omnia saecla ferarum, <lb/>

pabula cum praebet quibus omnes corpora pascunt<lb/>

et dulcem ducunt vitam prolemque propagant; <lb/>

quapropter merito maternum nomen adepta est. </s><s><lb/>

quapropter merito maternum nomen adepta est. </s><s id="s.000541"> <lb/>

cedit item retro, de terra quod fuit ante, <lb/>

in terras, et quod missumst ex aetheris oris, <lb/>

id rursurn caeli rellatum templa receptant. </s><s><lb/>

id rursum caeli rellatum templa receptant. </s><s id="s.000542"> <lb/>

nec sic interemit mors res ut materiai <lb/>

corpora conficiat, sed coetum dissupat ollis,<lb/>

inde aliis aliud coniungit; et effit ut omnes <lb/>

res ita convertant formas mutentque colores <lb/>

et capiant sensus et puncto tempore reddant; <lb/>

ut noscas referre eadern primordia rerum <lb/>

ut noscas referre eadem primordia rerum <lb/>

cum quibus et quali positura contineantur <lb/>

et quos inter se dent motus accipiantque, <lb/>

neve putes aeterna penes residere potesse <lb/>

corpora prima quod in summis fluitare videmus<lb/>

rebus et interdum nasci subitoque perire. </s><s><lb/>

rebus et interdum nasci subitoque perire. </s><s id="s.000543"> <lb/>

quin etiam refert nostris in versibtis ipsis <lb/>

quin etiam refert nostris in versibus ipsis <lb/>

cum quibus et quali sint ordine quaeque locata. </s><s><lb/>

cum quibus et quali sint ordine quaeque locata. </s><s id="s.000544"> <lb/>

si non omnia sunt, at multo maxima pars est <lb/>

consimilis; verum positura discrepitant res. </s><s><lb/>

consimilis; verum positura discrepitant res. </s><s id="s.000545"> <lb/>

sic ipsis in rebus item iam materiai <lb/>

concursus motus ordo positura figurae <lb/>

cum permutantur, mutari res quoque debent.<lb/>

</s><s>Nunc animum nobis adhibe veram ad rationem.</s> <lb/>

</s><s id="s.000546">Nunc animum nobis adhibe veram ad rationem.</s> <lb/>

<s>nam tibi vementer nova res molitur ad auris<lb/>

<s id="s.000547">nam tibi vementer nova res molitur ad auris <lb/>

accedere et nova se species ostendere rerum. <lb/>

sed neque tam facilis res ulla est quin ea prirnum<lb/>

sed neque tam facilis res ulla est quin ea primum <lb/>

difficilis magis ad credendum constet, itemquen<lb/>

nil adeo magnum neque tam mirabile quicquam,<lb/>

quod non paulatim minuant mirarier omnes.</s> <lb/>

<s>suspicito eaeli clarum purumque colorem, <lb/>

<s id="s.000548">suspicito caeli clarum purumque colorem, <lb/>

quaeque in se cohibet, palantia sidera passim,<lb/>

lunamque et solis praeclara luce nitorem; <lb/>

omnia quae nunc si primum. </s><s>mortalibus essent, <lb/>

omnia quae nunc si primum. </s><s id="s.000549">mortalibus essent, <lb/>

ex inproviso si nunc obiecta repente, <lb/>

quid magis his rebus poterat mirabile dici <lb/>

aut minus ante quod auderent fore eredere gentes ?</s><s> <lb/>

aut minus ante quod auderent fore redere gentes ?</s><s id="s.000550"> <lb/>

nil, ut opinor: ita haec species miranda fuisset. </s><s><lb/>

nil, ut opinor: ita haec species miranda fuisset. </s><s id="s.000551"> <lb/>

quam tibi iam nemo, fessus satiate videndi, <lb/>

suspicere in caeli dignatur lucida templa!<lb/>

desine quapropter novitate exterritus ipsa <lb/>

expuere ex animo rationem, sed magis acri <lb/>

iudicio perpende et, si tibi vera videntur, <lb/>

dede manus, aut, si falsum est, accingere contra. </s><s><lb/>

dede manus, aut, si falsum est, accingere contra. </s><s id="s.000552"> <lb/>

quaerit enim rationem animus, cum summa loci sit <lb/>

infinita foris haec extra moenia mundi, <lb/>

quid sit ibi porro quo prospicere usque velit mens <lb/>

atque animi iactus liber quo pervolet ipse.<lb/>

</s><s>Principio nobis in cunctas undique partis<lb/>

</s><s id="s.000553">Principio nobis in cunctas undique partis <lb/>

et latere ex utroque <emph type="italics"/>supra <emph.end type="italics"/> supterque per omne<lb/>

nulla est finis; uti docui, res ipsaque per se <lb/>

vociferatur, et elucet natura profundi.</s> <lb/>

<s>nullo iam pacto veri simile esse putandumst,<lb/>

<s id="s.000554">nullo iam pacto veri simile esse putandumst, <lb/>

undique eum vorsum spatium vacet infinitum<lb/>

seminaque innumero numero summaque profunda<lb/>

multimodis volitent aeterno pereita motu, <lb/>

multimodis volitent aeterno percita motu, <lb/>

hunc unum terrarum orbem caelumque ereatum,<lb/>

hunc unum terrarum orbem caelumque creatum, <lb/>

nil agere illa foris tot corpora materiai;<lb/>

eum praesertim hic sit natura factus, ut ipsa<lb/>

sponte sua forte offensando semina rerum,<lb/>

multimodis temere incassum frustraque coacta, <lb/>

<lb/>

tandem colarunt ea quae coniecta repente<lb/>

magnarum rerum fierent exordia semper,<lb/>

terrai maris et caeli generisque animantum.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam talis fateare necesse est<lb/>

<s id="s.000555">quare etiam atque etiam talis fateare necesse est <lb/>

esse alios alibi congressus rnateriai, <lb/>

qualis hic est, avido complexu quem tenet aether.<lb/>

</s><s>Praeterea cum materies est multa parata,<lb/>

</s><s id="s.000556">Praeterea cum materies est multa parata, <lb/>

cum locus est praesto nec res nec causa moratur<lb/>

ulla, geri debent nimirum et confieri res.</s> <lb/>

<s>nune et seminibus si tanta est copia quantam <lb/>

<s id="s.000557">nunc et seminibus si tanta est copia quantam <lb/>

enumerare aetas animantum non queat omnis,<lb/>

visq<emph type="italics"/>ue<emph.end type="italics"/> eadem <emph type="italics"/>et<emph.end type="italics"/> natura manet quae semina rerum<lb/>

conicere in loca quaeq<emph type="italics"/>ue<emph.end type="italics"/> queat simili ratione<lb/>

atque huc sunt coniecta, necesse est confiteare<lb/>

esse alios aliis terrarum in partibus orbis <lb/>

et varias hominum gentis et saecla ferarum.<lb/>

</s><s>Huc accedit ut in summa res nulla sit una,<lb/>

</s><s id="s.000558">Huc accedit ut in summa res nulla sit una, <lb/>

unica quae gignatur et unica solaque erescat,<lb/>

unica quae gignatur et unica solaque crescat, <lb/>

quin aliquoiu� siet saecli permultaque eodem<lb/>

quin aliquoiu' siet saecli permultaque eodem <lb/>

sint genere. </s><s>in primis animalibus, inelute Memmi, <lb/>

sint genere. </s><s id="s.000559">in primis animalibus, inclute Memmi, <lb/>

invenies sic montivagum genus esse ferarum,<lb/>

sic hominum, genitam prolem, sic denique mutas<lb/>

squamigerum pecudes et corpora cuncta volantum.</s> <lb/>

<s>quapropter eaelum simili ratione fatendumst<lb/>

<s id="s.000560">quapropter caelum simili ratione fatendumst <lb/>

terramque et solem lunam mare, cetera quae sunt, <lb/>

non esse unica, sed numero magis innumerali; <lb/>

quandoquidem vitae depactus terminus alte<lb/>

tam manet haec et tam nativo corpore constant, <lb/>

quam genus omne quod hic generatim<emph type="italics"/>st<emph.end type="italics"/> rebus abundans.<lb/>

</s><s>Quae bene cognita si teneas, natura videtur <lb/>

</s><s id="s.000561">Quae bene cognita si teneas, natura videtur <lb/>

libera continuo dominis privata superbis<lb/>

ipsa sua per se sponte omnia dis agere expers.</s> <lb/>

<s>nam pro sancta deum tranquila pectora pace<lb/>

<s id="s.000562">nam pro sancta deum tranquilla pectora pace <lb/>

quae placidum degunt aevom vitamque serenam,<lb/>

quis regere immensi summam, quis habere profundi <lb/>

indu manu validas potis est moderanter habenas,<lb/>

Line 2325

Line 2338

concutiat sonitu, tum fulmina mittat et aedis<lb/>

saepe suas disturbet et <emph type="italics"/>in<emph.end type="italics"/> deserta recedens<lb/>

saeviat exercens telum quod saepe nocentes<lb/>

praeterit exanimatque indignos inque merentes ?</s><s><lb/>

praeterit exanimatque indignos inque merentes ?</s><s id="s.000563"> <lb/>

</s><s>Multaque post mundi tempus genitale diemque <lb/>

</s><s id="s.000564">Multaque post mundi tempus genitale diemque <lb/>

primigenum maris et terrae solisque coortum<lb/>

addita corpora sunt extrinsecus, addita circum<lb/>

semina quae magnum iaculando contulit omne;<lb/>

unde mare et terrae possent augescere et unde<lb/>

appareret spatium caeli domus altaque tecta <lb/>

tolleret a terris procul et consurgeret aer.</s> <lb/>

<s>nam sua cuique locis ex omnibus omnia plagis<lb/>

<s id="s.000565">nam sua cuique locis ex omnibus omnia plagis <lb/>

corpora distribuuntur et ad sua saecla recedunt.</s> <lb/>

<s>umor ad umorem, terreno corpore terra<lb/>

<s id="s.000566">umor ad umorem, terreno corpore terra <lb/>

crescit et ignem ignes procudunt aetheraque <emph type="italics"/>aether,<emph.end type="italics"/> <lb/>

donique ad extremam crescendi perfica finem<lb/>

omnia perduxit rerum natura ereatrix; <lb/>

omnia perduxit rerum natura creatrix; <lb/>

ut fit ubi nilo iam plus est quod datur intra<lb/>

vitalis venas quam quod fluit adque recedit. </s><s><lb/>

vitalis venas quam quod fluit adque recedit. </s><s id="s.000567"> <lb/>

omnibus hic aetas debet consistere rebus, <lb/>

hid natura suis refrenat viribus auctum.</s> <lb/>

hic natura suis refrenat viribus auctum.</s> <lb/>

<s>nam quaecumque, vides hilar<emph type="italics"/>o<emph.end type="italics"/> grandescere adauctu<lb/>

<s id="s.000568">nam quaecumque, vides hilar<emph type="italics"/>o<emph.end type="italics"/> grandescere adauctu <lb/>

paulatimque gradus aetatis scandere adultae, <lb/>

plura sibi adsumunt quam de se cor<emph type="italics"/>pora<emph.end type="italics"/> mittunt, <lb/>

dum facile in venas cibus omnis inditur et dum <lb/>

non ita sunt late dispessa ut multa remittant <lb/>

et plus dispendi faciant quam vescitur aetas. </s><s><lb/>

et plus dispendi faciant quam vescitur aetas. </s><s id="s.000569"> <lb/>

nam certe fluere adque recedere corpora rebus <lb/>

multa manus dandum est; sed plura accedere debent, <lb/>

donec alescendi summum tetigere cacumen. </s><s> <lb/>

donec alescendi summum tetigere cacumen. </s><s id="s.000570"> <lb/>

inde minutatim vires et robur adultum <lb/>

frangit et in partem peiorem liquitur aetas. </s><s><lb/>

frangit et in partem peiorem liquitur aetas. </s><s id="s.000571"> <lb/>

quippe etenim quanto est res amplior, augmine adempto,<lb/>

et quo latior est, in cunctas undique partis<lb/>

plura modo dispargit et ab se corpora mittit, <lb/>

nec facile in venas cibus omnis diditur ei<lb/>

nec satis est, proquam largos exaestuat aestus,<lb/>

unde queat tanturn suboriri ae subpeditare.</s> <lb/>

unde queat tantum suboriri ac subpeditare.</s> <lb/>

<s>omnia debet enim cibus integrare novando<lb/>

<s id="s.000572">omnia debet enim cibus integrare novando <lb/>

et fulcire cibus, <emph type="italics"/>cibus<emph.end type="italics"/> omnia sustentare,<lb/>

nequiquam, quoniam nec venae perpetiuntur<lb/>

quod satis est neque quanturn opus est natura ministrat.</s> <lb/>

quod satis est neque quantum opus est natura ministrat.</s> <lb/>

sunt et cum externis succumbunt omnia plagis, <lb/>

quandoquidem grandi cibus aevo denique defit <lb/>

nec tuditantia rem cessant extrinsecus ullam <lb/>

corpora conficere et plagis infesta domare. </s><s><lb/>

corpora conficere et plagis infesta domare. </s><s id="s.000574"> <lb/>

sic igitur magni quoque circum moenia mundi <lb/>

expugnata dabunt labem putris<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> ruinas.</s> <lb/>

<s>iamque adeo fracta est aetas, effetaque tellus <lb/>

<s id="s.000575">iamque adeo fracta est aetas, effetaque tellus <lb/>

vix animalia parva creat quae cuncta ereavit<lb/>

vix animalia parva creat quae cuncta creavit <lb/>

saecla deditque ferarum ingentia corpora partu.</s> <lb/>

<s>haud, ut opinor, enim mortalia saecla superne<lb/>

<s id="s.000576">haud, ut opinor, enim mortalia saecla superne <lb/>

aurea de caelo demisit funis in arva<lb/>

nec mare nec fluctus plangentis saxa crearunt, <lb/>

sed genuit tellus eadem quae nunc alit ex se.</s> <lb/>

<s>praeterea nitidas fruges vinetaque laeta<lb/>

<s id="s.000577">praeterea nitidas fruges vinetaque laeta <lb/>

sponte sua primum mortalibus ipsa ereavit,<lb/>

sponte sua primum mortalibus ipsa creavit, <lb/>

ipsa dedit dulcis fetus et pabula laeta;<lb/>

quae nunc vix nostro grandescunt aucta labore, <lb/>

conterimusque boves et viris agricolarum,<lb/>

conficimus ferrum vix arvis suppeditati:<lb/>

usque adeo parcunt fetus augentque labore.</s> <lb/>

<s>iamque caput quassans grandis suspirat arator<lb/>

<s id="s.000578">iamque caput quassans grandis suspirat arator <lb/>

crebrius, incassum manuum cecidisse labores, <lb/>

et cum tempora temporibus praesentia confert<lb/>

praeteritis, laudat fortunas saepe parentis<lb/>

et crepat, anticum genus ut pietate repletum<lb/>

perfacile angustis tolerarit finibus aevom,<lb/>

cum minor esset agri multo modus ante viritim. <lb/>

tristis item vetulae vitis sator atque <emph type="italics"/>vietae<emph.end type="italics"/><lb/>

tristis item vetulae vitis sator atque <emph type="italics"/>victae<emph.end type="italics"/> <lb/>

temporis incusat momen caelumque fatigat<lb/>

nec tenet omnia paulatim tabescere et ire <lb/>

Line 2402

Line 2415

</chap>

<s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s>

<s id="s.000579">T. </s><s id="s.000580">LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

<s id="s.000581">DE RERUM NATURA</s>

<s>LIBER TERTIUS</s>

<s id="s.000582">LIBER TERTIUS</s>

E tenebris tantis tam clarum extollere lumen <lb/>

qui primus potuisti inlustrans commoda vitae, <lb/>

te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nune <lb/>

te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nunc <lb/>

ficta pedum pono pressis vestigia signis, <lb/>

non ita certandi cupidus quam propter amorem <lb/>

quod te imitari aveo; quid enim contendat hirundo <lb/>

cycnis, aut quidnam tremulis facere artubus haedi <lb/>

consimile in cursu possint et fortis equi vis?</s><s> <lb/>

consimile in cursu possint et fortis equi vis?</s><s id="s.000584"> <lb/>

tu, pater, es rerum inventor, tu patria nobis <lb/>

suppeditas praecepta, tuisque ex, inclute, chartis, <lb/>

floriferis ut apes in saltibus omnia libant, <lb/>

omnia nos itidem depascimur aurea dicta, <lb/>

aurea, perpetua semper dignissima vita. </s><s><lb/>

aurea, perpetua semper dignissima vita. </s><s id="s.000585"> <lb/>

nam simul ac ratio tua coepit vociferari <lb/>

naturam rerum, divina mente coorta, <lb/>

diffugiunt animi terrores, moenia mundi <lb/>

discedunt, totum video per inane geri res. </s><s><lb/>

discedunt, totum video per inane geri res. </s><s id="s.000586"> <lb/>

apparet divum numen sedesque quietae <lb/>

quas neque concutiunt venti nec nubila nimbis<lb/>

aspergunt neque nix acri concreta pruina <lb/>

cana cadens violat semper<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> innubilus aether<lb/>

integit, et large diffuso lumine rident.</s> <lb/>

<s>omnia suppeditat porro natura neque ulla<lb/>

<s id="s.000587">omnia suppeditat porro natura neque ulla <lb/>

res animi pacem delibat tempore in ullo.</s> <lb/>

<s>at contra nusquam apparent Achertisia templa <lb/>

<s id="s.000588">at contra nusquam apparent Acherusia templa <lb/>

nec tellus obstat quin omnia dispiciantur,<lb/>

sub pedibus quaecumque infra per inane geruntur.</s> <lb/>

<s>his ibi me rebus quaedam divina voluptas<lb/>

<s id="s.000589">his ibi me rebus quaedam divina voluptas <lb/>

percipit adque horror, quod sic natura tua vi<lb/>

tam manifesta patens ex omni parte retecta est. </s><s> <lb/>

tam manifesta patens ex omni parte retecta est. </s><s id="s.000590"> <lb/>

</s><s> Et quoniam docui, cunctarum exordia rerum<lb/>

</s><s id="s.000591"> Et quoniam docui, cunctarum exordia rerum <lb/>

qualia sint et quam variis distantia formis<lb/>

sponte sua volitent aeterno percita motu<lb/>

quove modo possint res ex his quaeque creari,<lb/>

Line 2446

Line 2459

et metus ille foras praeceps Acheruntis agendus,<lb/>

funditus humanam qui vitam turbat ab imo<lb/>

omnia suffundens mortis nigrore neque ullam<lb/>

esse voluptatem liquidam puramque relinquit. </s><s> <lb/>

esse voluptatem liquidam puramque relinquit. </s><s id="s.000592"> <lb/>

nam quod saepe homines morbos magis esse timendos<lb/>

infamemque ferunt vitam quam Tartara leti<lb/>

et se scire animae naturam sanguinis esse<lb/>

Line 2454

Line 2467

nec prosum quicquam nostrae rationis egere, <lb/>

hinc licet advertas animum magis omnia laudis<lb/>

iactari causa quam quod res ipsa probetur.</s> <lb/>

<s>extorres idem patria longeque.fugati<lb/>

<s id="s.000593">extorres idem patria longeque.fugati <lb/>

conspectu ex hominum, foedati crimine turpi,<lb/>

omnibus aerumnis adfecti denique vivunt, <lb/>

et quocumque tamen miseri venere parentant<lb/>

et nigras mactant pecudes et manib� divis<lb/>

et nigras mactant pecudes et manibu' divis <lb/>

inferias mittunt multoque in rebus acerbis<lb/>

acrius advertunt, animos ad religionem.</s> <lb/>

<s>quo magis in dubiis hominem spectare periclis <lb/>

<s id="s.000594">quo magis in dubiis hominem spectare periclis <lb/>

convenit adversisque in rebus noscere qui sit;<lb/>

nam verae voces tum demum pectore ab imo<lb/>

eiciuntur <emph type="italics"/>et<emph.end type="italics"/> eripitur persona, manet res.</s> <lb/>

<s>denique avarities et honorum caeca cupido<lb/>

<s id="s.000595">denique avarities et honorum caeca cupido <lb/>

quae miseros homines cogunt transcendere fines <lb/>

iuris et interdurn socios scelerum atque ministros<lb/>

iuris et interdum socios scelerum atque ministros <lb/>

noctes atque dies niti praestante labore<lb/>

ad summas emergere opes, haec vulnera vitae<lb/>

non minimam partem mortis formidine aluntur.</s> <lb/>

<s>turpis enim ferme contemptus et acris egestas <lb/>

<s id="s.000596">turpis enim ferme contemptus et acris egestas <lb/>

semota ab dulci vita stabilique videntur<lb/>

et quasi iam leti portas cunctarier ante;<lb/>

unde homines dum se falso terrore coacti<lb/>

Line 2481

Line 2494

conduplicant avidi, caedem caede accumulantes ;<lb/>

crudeles gaudent in tristi funere fratris<lb/>

et consanguineum mensas odere timentque.</s> <lb/>

<s>consimili ratione ab eodem saepe timore<lb/>

<s id="s.000597">consimili ratione ab eodem saepe timore <lb/>

macerat invidia. </s><s>ante oculos illum esse potentem, <lb/>

macerat invidia. </s><s id="s.000598">ante oculos illum esse potentem, <lb/>

illum aspectari, claro qui incedit honore,<lb/>

ipsi se in tenebris volvi caenoque queruntur.</s> <lb/>

<s>intereunt partim statu<emph type="italics"/>aru<emph.end type="italics"/>m et nominis ergo.</s> <lb/>

<s id="s.000599">intereunt partim statu<emph type="italics"/>aru<emph.end type="italics"/>m et nominis ergo.</s> <lb/>

<s>et saepe usque adeo, mortis formidine, vitae<lb/>

<s id="s.000600">et saepe usque adeo, mortis formidine, vitae <lb/>

percipit humanos odium lucisque videndae, <lb/>

ut sibi consciscant maerenti pectore letum<lb/>

obliti fontem curarum hunc esse timorem,<lb/>

... <lb/>

hunc vexare pudorem, hunc vincula amicitiai<lb/>

rumpere et in summa pietatem evertere suadet;<lb/>

nam iam saepe homines patriam carosque parentis <lb/>

prodiderunt, vitare Acherusia templa petentes.</s> <lb/>

<s>nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis<lb/>

<s id="s.000601">nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis <lb/>

in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus<lb/>

interdum, nilo quae sunt metuenda magis quam<lb/>

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura. </s><s> <lb/>

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura. </s><s id="s.000602"> <lb/>

hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest<lb/>

non radii solis neque lucida tela diei<lb/>

discutiant, sed naturae species ratioque.<lb/>

</s><s>Primum animum dico, mentem quam saepe vocamus,<lb/>

</s><s id="s.000603">Primum animum dico, mentem quam saepe vocamus, <lb/>

in quo consilium vitae regimenque locatum est, <lb/>

esse hominis partem nilo minus ac manus et pes<lb/>

atque oculei partes animantis totius extant.</s> <lb/>

<s>sensum animi certa non esse in parte locatum,<lb/>

<s id="s.000605">sensum animi certa non esse in parte locatum, <lb/>

verum habitum quendam vitalem corporis esse,<lb/>

harmoniam Grai quam dicunt, quod faciat nos <lb/>

vivere cum sensu, nulla cum in parte siet mens<lb/>

vivere cum sensu, nulla cum in parte fiet mens <lb/>

ut bona saepe valetudo cum dicitur esse<lb/>

corporis, et non est tamen haec pars ulla valentis.</s> <lb/>

<s>sic animi sensum non certa parte reponunt;<lb/>

<s id="s.000606">sic animi sensum non certa parte reponunt; <lb/>

magno opere in quo ini diversi errare videntur. </s><s> <lb/>

magno opere in quo ini diversi errare videntur. </s><s id="s.000607"> <lb/>

saepe itaque, in promptu corpus quod cernitur, aegret,<lb/>

cum tamen ex alia laetamur parte latenti;<lb/>

et retro fit uti contra sit saepe vicissim, <lb/>

cum miser ex animo laetatur corpore toto;<lb/>

non alio pacto quam si, pes cum dolet aegri, <lb/>

in nullo caput interea sit forte dolore.</s> <lb/>

<s>praeterea molli cum somno dedita membra<lb/>

<s id="s.000608">praeterea molli cum somno dedita membra <lb/>

effusumque iacet sine sensu corpus honustum,<lb/>

est aliud tainen in nobis quod tempore in illo<lb/>

multimodis agitatur et omnis accipit in se <lb/>

laetitiae motus et curas cordis inanis.</s> <lb/>

<s>nunc animam quoque ut in membris cognoscere possis<lb/>

<s id="s.000609">nunc animam quoque ut in membris cognoscere possis <lb/>

esse neque harmonia corpus sentire solere,<lb/>

principio fit uti detracto corpore multo<lb/>

saepe tamen nobis in membris vita moretur; <lb/>

Line 2537

Line 2552

corpora habere neque ex aequo fulcire salutem, <lb/>

sed magis haec, venti quae sunt calidique vaporis <lb/>

semina, curare in membris ut vita moretur.</s> <lb/>

<s>est igitur calor ac ventus vitalis in ipso<lb/>

<s id="s.000610">est igitur calor ac ventus vitalis in ipso <lb/>

corpore qui nobis moribundos deserit artus.</s> <lb/>

<s>quapropter quoniam est animi natura reperta <lb/>

<s id="s.000611">quapropter quoniam est animi natura reperta <lb/>

atque animae quasi pars hominis, redde harmoniai<lb/>

nomen, ad organicos alto delatum Heliconi;<lb/>

sive aliunde ipsi porro traxere et in illam<lb/>

transtulerunt, proprio quae tum res nomine egebat.</s> <lb/>

quidquid <emph type="italics"/>id<emph.end type="italics"/> est, habeant: tu cetera percipe dicta. <lb/>

</s><s>Nunc animum atque animam dico coniuncta teneri<lb/>

</s><s id="s.000613">Nunc animum atque animam dico coniuncta teneri <lb/>

inter se atque unam naturam conficere ex se,<lb/>

sed caput esse quasi et dominari in corpore toto<lb/>

consilium quod nos animum mentemque vocamus.</s> <lb/>

<s>idque situm media regione in pectoris haeret. </s><s> <lb/>

<s id="s.000614">idque situm media regione in pectoris haeret. </s><s id="s.000615"> <lb/>

hic exultat enim pavor ac metus, haec loca circum<lb/>

laetitiae mulcent; hic ergo mens animusquest.</s> <lb/>

<s>cetera pars animae per totum dissita corpus<lb/>

<s id="s.000616">cetera pars animae per totum dissita corpus <lb/>

paret et ad numen mentis momenque movetur.</s> <lb/>

<s>idque sibi solum per se sapit, <emph type="italics"/>id<emph.end type="italics"/> sibi gaudet, <lb/>

<s id="s.000617">idque sibi solum per se sapit, <emph type="italics"/>id<emph.end type="italics"/> sibi gaudet, <lb/>

cum neque res animam neque corpus commovet una.</s> <lb/>

<s>et quasi, cum caput aut oculus temptante dolore<lb/>

<s id="s.000618">et quasi, cum caput aut oculus temptante dolore <lb/>

laeditur in nobis, non omni concruciamur<lb/>

corpore, sic animus nonnumquam laeditur ipse<lb/>

laetitiaque viget, cum cetera pars animai <lb/>

per membra atque artus nulla novitate cietur.</s> <lb/>

<s>verum ubi vementi magis est commota metu mens,<lb/>

<s id="s.000619">verum ubi vementi magis est commota metu mens, <lb/>

consentire animam totam per membra videmus<lb/>

sudoresque ita palloremque existere toto<lb/>

corpore et infringi linguam vocemque aboriri, <lb/>

caligare oculos, sonere auris, succidere artus,<lb/>

denique concidere ex animi terrore videmus<lb/>

saepe homines; facile ut quivis hinc noscere possit<lb/>

esse animam cum animo coniunctam, quae cum aninmi <emph type="italics"/>vi<emph.end type="italics"/><lb/>

esse animam cum animo coniunctam, quae cum animi <emph type="italics"/>vi<emph.end type="italics"/> <lb/>

percussast, exim corpus propellit et icit. </s><s> <lb/>

percussast, exim corpus propellit et icit. </s><s id="s.000620"> <lb/>

</s><s>Haec eadem ratio naturam animi atque animai<lb/>

</s><s id="s.000621">Haec eadem ratio naturam animi atque animai <lb/>

corpoream docet esse ; ubi enim propellere membra,<lb/>

corripere ex somno corpus mutareque vultum<lb/>

atque hominem totum regere ac versare videtur,<lb/>

quorum nil fieri sine tactu posse videmus <lb/>

nec tactum porro sine corpore, nonne fatendumst<lb/>

corporea natura animum constare animamque?</s><s><lb/>

corporea natura animum constare animamque?</s><s id="s.000622"> <lb/>

praeterea pariter fungi cum corpore et una<lb/>

consentire animum nobis in corpore cernis.</s> <lb/>

si minus offendit vitam vis horrida teli <lb/>

ossibus ac nervis diselusis intus adacta, <lb/>

at tamen insequitur languor terraeque petitus <lb/>

segnis, et in terra mentis qui gignitur aestus, <lb/>

interdumque quasi exurgendi incerta voluntas. </s><s><lb/>

interdumque quasi exurgendi incerta voluntas. </s><s id="s.000624"> <lb/>

ergo corpoream naturam animi esse necessest, <lb/>

corporeis quoniam telis ictuque laborat.<lb/>

</s><s>Is tibi nunc animus quali sit corpore et unde<lb/>

</s><s id="s.000625">Is tibi nunc animus quali sit corpore et unde <lb/>

constiterit pergam rationem reddere dictis.</s> <lb/>

<s>principio esse aio persuptilem atque minutis<lb/>

<s id="s.000626">principio esse aio persuptilem atque minutis <lb/>

perquam corporibus factum constare. </s><s>id ita esse <lb/>

perquam corporibus factum constare. </s><s id="s.000627">id ita esse <lb/>

hinc licet advertas animum ut pernoscere possis:<lb/>

nil adeo fieri celeri ratione videtur,<lb/>

quam si<emph type="italics"/>bi<emph.end type="italics"/> mens fieri proponit et inchoat ipsa;<lb/>

ocius ergo animus quam res so perciet ulla,<lb/>

ocius ergo animus quam res se perciet ulla, <lb/>

ante oculos quorum in promptu natura videtur. </s><s> <lb/>

ante oculos quorum in promptu natura videtur. </s><s id="s.000628"> <lb/>

at quod mobile tanto operest, constare rutundis<lb/>

perquam seminibus debet perquamque minutis,<lb/>

momine uti parvo possint inpulsa moveri.</s> <lb/>

<s>namque movetur aqua et tantillo momine flutat<lb/>

<s id="s.000629">namque movetur aqua et tantillo momine flutat <lb/>

quippe volubilibus parvisque creata figuris, <lb/>

at contra mellis constantior est natura<lb/>

et pigri latices magis et cunctantior actus;<lb/>

haeret enim inter so magis oninis materiai<lb/>

haeret enim inter se magis omnis materiai <lb/>

copia, nimirum quia non tam levibus extat<lb/>

corporibus neque tarn suptilibus atque rutundis. </s><s> <lb/>

corporibus neque tam suptilibus atque rutundis. </s><s id="s.000630"> <lb/>

namque papaveris aura potest suspensa levisque<lb/>

cogere ut ab summo tibi diffluat altus acervus;<lb/>

at contra lapidum conlectum ipse euru� move<emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/><lb/>

at contra lapidum conlectum ipse euru' move<emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/> <lb/>

noenu potest. </s><s>igitur parvissima corpora proquam<lb/>

noenu potest. </s><s id="s.000631">igitur parvissima corpora proquam <lb/>

et levissima sunt, ita mobilitate fruuntur; <lb/>

at contra quaecumque magis cum pondere magno<lb/>

asperaque inveniuntur, eo stabilita magis sunt.</s> <lb/>

<s>nunc igitur quoniam <emph type="italics"/>est<emph.end type="italics"/> animi natura reperta<lb/>

<s id="s.000632">nunc igitur quoniam <emph type="italics"/>est<emph.end type="italics"/> animi natura reperta <lb/>

mobilis egregie, perquam constare necessest<lb/>

corporibus parvis et levibus atque rutundis. </s><s> <lb/>

corporibus parvis et levibus atque rutundis. </s><s id="s.000633"> <lb/>

quae tibi cognita res in multis, o bone, rebus<lb/>

utilis invenietur et opportuna cluebit.</s> <lb/>

<s>haec quoque res etiam naturam dedicat eius,<lb/>

<s id="s.000634">haec quoque res etiam naturam dedicat eius, <lb/>

quam tenui constet textura quamque loco se<lb/>

contineat parvo, si possit conglomerari, <lb/>

quod simul atque hominem leti secura quies est<lb/>

indepta atque animi natura animaeque recessit,<lb/>

nil ibi libatum de toto corpore cernas<lb/>

ad speciem, nil ad pondus: mors omnia praestat<lb/>

vitalem praeter sensum calidumque vaporem. </s><s> <lb/>

vitalem praeter sensum calidumque vaporem. </s><s id="s.000635"> <lb/>

ergo animam totam perparvis esse necessest<lb/>

seminibus, nexam per venas viscera nervos;<lb/>

quatenus, omnis ubi e toto iam corpore cessit,<lb/>

extima membrorum circumcaesura tamen se<lb/>

incolumem praestat nec defit ponderis hilum. </s><s> <lb/>

incolumem praestat nec defit ponderis hilum. </s><s id="s.000636"> <lb/>

quod genus est Bacchi cum flos evanuit aut cum<lb/>

spiritus unguenti suavis diffugit in auras<lb/>

aut aliquo cum iam sucus de corpore cessit;<lb/>

Line 2641

Line 2656

propterea neque detractum de pondere quicquam, <lb/>

nimirum quia multa minutaque semina sucos<lb/>

efficiunt et odorem in toto corpore rerum.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam mentis naturam animaeque<lb/>

<s id="s.000637">quare etiam atque etiam mentis naturam animaeque <lb/>

scire licet perquam pauxillis esse creatam<lb/>

seminibus, quoniam fugiens nil ponderis aufert. </s><s> <lb/>

seminibus, quoniam fugiens nil ponderis aufert. </s><s id="s.000638"> <lb/>

</s><s>Nec tamen haec simplex nobis natura putanda est.</s> <lb/>

</s><s id="s.000639">Nec tamen haec simplex nobis natura putanda est.</s> <lb/>

<s>tenvis enim quaedam moribundos deserit aura<lb/>

<s id="s.000640">tenvis enim quaedam moribundos deserit aura <lb/>

mixta vapore, vapor porro trahit aera secum.</s> <lb/>

<s>nec calor est quisquam, cui non sit mixtus et aer;<lb/>

<s id="s.000641">nec calor est quisquam, cui non sit mixtus et aer; <lb/>

rara quod eius enim constat natura, necessest <lb/>

aeris inter eum primordia multa moveri.</s> <lb/>

<s>iam triplex animi est igitur natura reperta;<lb/>

<s id="s.000642">iam triplex animi est igitur natura reperta; <lb/>

nec tamen haec sat sunt ad sensum cuncta creandum.,<lb/>

nil horum quoniam recepit res posse creare<lb/>

sensiferos motus <emph type="italics"/>et homo<emph.end type="italics"/> quae mente volutat. </s><s> <lb/>

sensiferos motus <emph type="italics"/>et homo<emph.end type="italics"/> quae mente volutat. </s><s id="s.000643"> <lb/>

quarta quoque his igitur quaedam natura necessest<lb/>

adtribuatur; east omnino nominis expers;<lb/>

qua neque mobilius quicquam neque tenvius exstat,<lb/>

nec magis e parvis et levibus est elementis;<lb/>

sensiferos motus quae didit prima per artus. </s><s> <lb/>

sensiferos motus quae didit prima per artus. </s><s id="s.000644"> <lb/>

prima cietur enim, parvis perfecta figuris;<lb/>

inde calor motus et venti caeca potestas<lb/>

accipit, inde aer; inde omnia mobilitantur,<lb/>

concutitur sanguis, tum viscera persentiscunt<lb/>

omnia, postremis datur ossibus atque medullis <lb/>

sive voluptas est sive est contrarius ardor.</s> <lb/>

<s>nec temere huc dolor usque potest penetrare neque acre<lb/>

<s id="s.000645">nec temere huc dolor usque potest penetrare neque acre <lb/>

permanare malum, quin omnia perturbentur<lb/>

usque adeo <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> vitae desit locus atque animal <lb/>

diffugiant partes per caulas corporis omnis. </s><s> <lb/>

diffugiant partes per caulas corporis omnis. </s><s id="s.000646"> <lb/>

sed plerumque fit in summo quasi corpore finis <lb/>

motibus: hanc ob rem vitam retinere valemus.<lb/>

</s><s>Nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque <lb/>

</s><s id="s.000647">Nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque <lb/>

compta modis vigeant rationem reddere aventem <lb/>

abstrahit invitum patrii sermonis egestas; <lb/>

sed tamen, ut potero, summatim, attingere, tangam. </s><s><lb/>

sed tamen, ut potero, summatim, attingere, tangam. </s><s id="s.000648"> <lb/>

inter enim cursant primordia principiorum<lb/>

motibus inter se, nil ut secernier unum<lb/>

possit nec spatio fieri divisa potestas,<lb/>

sed quasi multae vis unius corporis extant. </s><s> <lb/>

sed quasi multae vis unius corporis extant. </s><s id="s.000649"> <lb/>

quod genus in quovis animantum viscere volgo <lb/>

est odor et quidam color et sapor, et tamen ex his <lb/>

omnibus est unum perfectum corporis augmen.</s> <lb/>

<s>sic calor atque aer et venti caeca potestas <lb/>

<s id="s.000650">sic calor atque aer et venti caeca potestas <lb/>

mixta creant unam naturam et mobilis illa <lb/>

vis, initum motus ab se quae dividit ollis,<lb/>

sensifer unde oritur primum per viscera motus.</s> <lb/>

<s>nam penitus prorsum latet haec natura subestque<lb/>

<s id="s.000651">nam penitus prorsum latet haec natura subestque <lb/>

nec magis hac infra quicquam est in corpore nostro <lb/>

atque anima est animae proporro totius ipsa. </s><s> <lb/>

atque anima est animae proporro totius ipsa. </s><s id="s.000652"> <lb/>

quod genus in nostris membris et corpore toto <lb/>

mixta latens animi vis est animaeque potestas, <lb/>

corporibus quia de parvis paucisque creatast.</s> <lb/>

<s>sic tibi nominis haec expers vis facta minutis<lb/>

<s id="s.000653">sic tibi nominis haec expers vis facta minutis <lb/>

corporibus latet atque animae quasi totius ipsa <lb/>

proporrost anima et dominatur corpore toto.</s> <lb/>

<s>consimili ratione necessest ventus et aer<lb/>

<s id="s.000654">consimili ratione necessest ventus et aer <lb/>

et calor inter se vigeant commixta per artus <lb/>

adque aliis aliud subsit magis emineatque<lb/>

ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum, <lb/>

ni calor ac ventus seorsum seorsumque potestas <lb/>

aeris interemant sensum diductaque solvant. </s><s><lb/>

aeris interemant sensum diductaque solvant. </s><s id="s.000655"> <lb/>

est etenim calor ille animo, quem sumit, in ira <lb/>

cum fervescit et ex oculis micat acribus ardor; <lb/>

est et frigida multa comes formidinis aura <lb/>

quae ciet horrorem membris et concitat artus; <lb/>

est etiam quoque pacati status aeris ille, <lb/>

pectore tranquillo fit qui voltuque sereno. </s><s><lb/>

pectore tranquillo fit qui voltuque sereno. </s><s id="s.000656"> <lb/>

sed calidi plus est illis quibus acria corda <lb/>

iracundaque mens facile effervescit in ira. </s><s> <lb/>

iracundaque mens facile effervescit in ira. </s><s id="s.000657"> <lb/>

quo genere in primis vis est violenta leonum, <lb/>

pectora qui fremitu rumpunt plerumque gementes <lb/>

nec capere irarum fluctus in pectore possunt. </s><s><lb/>

nec capere irarum fluctus in pectore possunt. </s><s id="s.000658"> <lb/>

at ventosa magis cervorum frigida mens est <lb/>

et gelidas citius per viscera concitat auras <lb/>

quae tremulum faciunt membris existere motum.</s> <lb/>

<s>at natura boum placido magis aere vivit, <lb/>

<s id="s.000659">at natura boum placido magis aere vivit, <lb/>

nec nimis irai fax umquam subdita percit <lb/>

fumida, suffundens caecae caliginis umbra, <lb/>

nec gelidis torpet telis perfixa pavoris: <lb/>

inter utrosque sitast, cervos saevosque leones. </s><s><lb/>

inter utrosque sitast, cervos saevosque leones. </s><s id="s.000660"> <lb/>

sic hominum genus est. </s><s>quamvis doctrina politos <lb/>

sic hominum genus est. </s><s id="s.000661">quamvis doctrina politos <lb/>

constituat pariter quosdam, tamen illa relinquit <lb/>

naturae cuiusque animi vestigia prima. </s><s><lb/>

naturae cuiusque animi vestigia prima. </s><s id="s.000662"> <lb/>

nec radicitus evelli mala posse putandumst, <lb/>

quin proclivius hic iras decurrat ad acris, <lb/>

ille metu citius paulo temptetur, at ille <lb/>

tertius accipiat quaedam clementius aequo. </s><s><lb/>

tertius accipiat quaedam clementius aequo. </s><s id="s.000663"> <lb/>

inque aliis rebus multis differre necessest<lb/>

naturas hominum varias moresque sequacis; <lb/>

quorum ego nunc nequeo caecas exponere causas<lb/>

nec reperire figurarum tot nomina quot sunt<lb/>

principiis, unde haec oritur variantia rerum.</s> <lb/>

<s>illud in his rebus videor firmare potesse,<lb/>

<s id="s.000664">illud in his rebus videor firmare potesse, <lb/>

usque adeo naturarum vestigia linqui, <lb/>

parvola quae nequeat, ratio depellere nobis,<lb/>

ut nil inpediat dignam, dis degere vitam.<lb/>

</s><s>Haec igitur natura tenetur corpore ab omni<lb/>

</s><s id="s.000665">Haec igitur natura tenetur corpore ab omni <lb/>

ipsaque corporis est custos et causa salutis;<lb/>

nam communibus inter se radicibus haerent <lb/>

nec sine pernicie divelli posse videntur.</s> <lb/>

<s>quod genus e thuris glaebis evellere odorem<lb/>

<s id="s.000666">quod genus e thuris glaebis evellere odorem <lb/>

haud facile est quin intereat natura quoque eius.</s> <lb/>

<s>sic animi atque a-nimae naturam corpore toto<lb/>

<s id="s.000667">sic animi atque a-nimae naturam corpore toto <lb/>

extrahere haut facile est quin omnia dissoluantur. </s><s> <lb/>

extrahere haut facile est quin omnia dissoluantur. </s><s id="s.000668"> <lb/>

inplexis ita principiis ab origine prima<lb/>

inter se fiunt consorti praedita vita,<lb/>

nec sibi quaeque sine alterius vi posse videtur<lb/>

corporis atque animi seorsum sentire potestas,<lb/>

sed communibus inter eas conflatur utrimque <lb/>

motibus accensus nobis per viscera sensus.</s> <lb/>

<s>praeterea corpus per se nec gignitur umquam<lb/>

<s id="s.000669">praeterea corpus per se nec gignitur umquam <lb/>

nec crescit neque post mortem durare videtur.</s> <lb/>

<s>non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem<lb/>

<s id="s.000670">non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem <lb/>

qui datus est, neque ea causa convellitur ipse, <lb/>

sed manet incolumis, non, inquam, sic animai<lb/>

discidium possunt artus perferre relicti,<lb/>

sed penitus pereunt convulsi conque putrescunt.</s> <lb/>

<s>ex ineunte aevo sic corporis atque animai<lb/>

<s id="s.000671">ex ineunte aevo sic corporis atque animai <lb/>

mutua vitalis discunt contagia motus <lb/>

maternis etiam membris alvoque reposta,<lb/>

discidium <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> nequeat fieri sine peste maloque;<lb/>

ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,<lb/>

coniunctam quoque naturam consistere eorum.<lb/>

</s><s>Quod superest, siquis corpus sentire refutat <lb/>

</s><s id="s.000672">Quod superest, siquis corpus sentire refutat <lb/>

atque animam credit permixtam corpore toto<lb/>

suscipere hunc motum quem sensum nominitamus,<lb/>

vel manifestas res contra verasque repugnat.</s> <lb/>

<s>quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,<lb/>

<s id="s.000673">quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam, <lb/>

si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?</s><s> <lb/>

si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?</s><s id="s.000674"> <lb/>

at dimissa anima corpus caret undique sensu;<lb/>

perdit enim quod non proprium fuit eius in aevo;<lb/>

multaque praeterea perdit quam expellitur <emph type="italics"/>ante<emph.end type="italics"/>.<lb/>

</s><s>Dicere porro oculos nullam rem cernere posse, <lb/>

</s><s id="s.000675">Dicere porro oculos nullam rem cernere posse, <lb/>

sed per eos animum ut foribus spectare reclusis, <lb/>

difficilest, contra cum sensus dicat eorum ;<lb/>

sensus enim trahit atque acies detrudit ad ipsas;<lb/>

fulgida praesertim cum cernere saepe nequimus,<lb/>

lumina luminibus quia nobis praepediuntur.</s> <lb/>

<s>quod foribus non fit; neque enim, quia cernimus ipsi, <lb/>

<s id="s.000676">quod foribus non fit; neque enim, quia cernimus ipsi, <lb/>

ostia suscipiunt ullum reclusa laborem.</s> <lb/>

<s>praeterea si pro foribus sunt lumina nostra,<lb/>

<s id="s.000677">praeterea si pro foribus sunt lumina nostra, <lb/>

iam magis exemptis oculis debere videtur<lb/>

cernere res animus sublatis postibus ipsis.<lb/>

</s><s>Illud in his rebus nequaquam sumere possis, <lb/>

</s><s id="s.000678">Illud in his rebus nequaquam sumere possis, <lb/>

Democriti quod sancta viri sententia ponit,<lb/>

corporis atque animi primordia singula privis<lb/>

adposita alternis variare, ac nectere membra.</s> <lb/>

<s>nam cum multo sunt animae elementa minora<lb/>

<s id="s.000679">nam cum multo sunt animae elementa minora <lb/>

quam quibus e corpus nobis et viscera constant, <lb/>

tum numero quoque concedunt et rara per artus<lb/>

dissita sunt dumtaxat; ut hoc promittere possis,<lb/>

quantula prima queant nobis iniecta ciere<lb/>

corpora sensiferos motus in corpore, tanta<lb/>

intervalla tenere exordia prima animai. </s><s> <lb/>

intervalla tenere exordia prima animai. </s><s id="s.000680"> <lb/>

nam neque pulveris interdum sentimus adhaesum<lb/>

corpore nec membris incussam sidere cretam,<lb/>

nec nebulam noctu neque aranei tenvia fila<lb/>

obvia sentimus, quando obretimur euntes,<lb/>

nec supera caput eiusdem cecidisse vietam <lb/>

nec supera caput eiusdem cecidisse victam <lb/>

vestem nec plumas avium papposque volantis<lb/>

qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,<lb/>

nec repentis itum cuiusviscumque animantis<lb/>

sentimus nec priva pedum vestigia quaeque,<lb/>

corpore quae in nostro culices et cetera ponunt. </s><s> <lb/>

corpore quae in nostro culices et cetera ponunt. </s><s id="s.000681"> <lb/>

usque adeo prius est in nobis multa ciendum,<lb/>

quam primordia sentiscant concussa animai<lb/>

semina corporibus nostris inmixta per artus,<lb/>

et quam in his intervallis tuditantia possint<lb/>

concursare coire et dissultare vicissim. </s><s> <lb/>

concursare coire et dissultare vicissim. </s><s id="s.000682"> <lb/>

</s><s>Et magis est animus vitai claustra coercens<lb/>

</s><s id="s.000683">Et magis est animus vitai claustra coercens <lb/>

et dominantior ad vitam quam vis animai.</s> <lb/>

<s>nam sine mente animoque nequit residere per artus<lb/>

<s id="s.000684">nam sine mente animoque nequit residere per artus <lb/>

temporis exiguam partem pars ulla animai,<lb/>

sed comes insequitur facile et discedit in auras <lb/>

et gelidos artus in leti frigore linquit.</s> <lb/>

<s>at manet in vita cui mens animusque remansit.</s> <lb/>

<s id="s.000685">at manet in vita cui mens animusque remansit.</s> <lb/>

<s>quamvis est circum caesis lacer undique membris<lb/>

<s id="s.000686">quamvis est circum caesis lacer undique membris <lb/>

truncus, adempta anima circum membrisque remota<lb/>

vivit et aetherias vitalis suscipit auras. </s><s> <lb/>

vivit et aetherias vitalis suscipit auras. </s><s id="s.000687"> <lb/>

si non omnimodis, at magna parte animai<lb/>

privatus, tamen in vita cunctatur et haeret;<lb/>

Line 2832

Line 2847

incolumis, stat cernundi vivata potestas, <lb/>

dummodo ne totum corrumpas, luminis orbem <lb/>

et circum caedas aciem solamque relinquas; <lb/>

id quoque enim sine pernicie non fiet et orbei. </s><s><lb/>

id quoque enim sine pernicie non fiet et orbei. </s><s id="s.000688"> <lb/>

at si tantula pars oculi media illa peresa est, <lb/>

occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur, <lb/>

incolumis quamvis aliquoi <emph type="italics"/>sit<emph.end type="italics"/> splendidus orbis. <lb/>

hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.<lb/>

</s><s>Nunc age, nativos animantibus et mortalis <lb/>

</s><s id="s.000689">Nunc age, nativos animantibus et mortalis <lb/>

esse animos animasque levis ut noscere possis, <lb/>

conquisita diu dulcique reperta labore <lb/>

digna tua pergam disponere carmina cura. </s><s> <lb/>

digna tua pergam disponere carmina cura. </s><s id="s.000690"> <lb/>

tu fac utrumque uno sub iungas nomine eorum, <lb/>

atque animam verbi causa cum dicere pergam, <lb/>

mortalem esse docens, animum quoque dicere credas, <lb/>

quatenus est unum inter se coniunctaque res est.</s> <lb/>

<s>principio quoniam tenuem constare minutis <lb/>

<s id="s.000691">principio quoniam tenuem constare minutis <lb/>

corporibus docui multoque minoribus esse<lb/>

principiis factam quam liquidus umor aquai<lb/>

aut nebula aut fumus:-nam longe mobilitate<lb/>

Line 2861

Line 2876

crede animam quoque diffundi multoque perire<lb/>

ocius et citius dissolvi in corpora prima,<lb/>

cum semel ex hominis membris ablata recessit.</s> <lb/>

<s>quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius, <lb/>

<s id="s.000692">quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius, <lb/>

cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re<lb/>

ac rarefactum detracto sanguine venis,<lb/>

aere qui credas posse hanc cohiberier ullo?</s><s><lb/>

aere qui credas posse hanc cohiberier ullo?</s><s id="s.000693"> <lb/>

corpore qui nostro rarus magis <emph type="italics"/>is<emph.end type="italics"/> cohibessit?</s><s><lb/>

corpore qui nostro rarus magis <emph type="italics"/>is<emph.end type="italics"/> cohibessit?</s><s id="s.000694"> <lb/>

</s><s>Praeterea gigni pariter cum corpore et una <lb/>

</s><s id="s.000695">Praeterea gigni pariter cum corpore et una <lb/>

crescere sentimus pariterque senescere mentem.</s> <lb/>

<s>nam velut infirmo pueri teneroque vagantur<lb/>

<s id="s.000696">nam velut infirmo pueri teneroque vagantur <lb/>

corpore, sic animi sequitur sententia tenvis.</s> <lb/>

<s>inde ubi robustis adolevit viribus aetas,<lb/>

<s id="s.000697">inde ubi robustis adolevit viribus aetas, <lb/>

consilium quoque maius et auctior est animi vis. </s><s> <lb/>

consilium quoque maius et auctior est animi vis. </s><s id="s.000698"> <lb/>

post ubi iam validis quassatum est viribus aevi<lb/>

corpus et obtusis ceciderunt viribus artus,<lb/>

claudicat ingenium, delirat lingua, <emph type="italics"/>labat<emph.end type="italics"/> mens,<lb/>

Omnia deficiunt atque uno tempore desunt.</s> <lb/>

<s>ergo dissolui quoque convenit omnem animai <lb/>

<s id="s.000699">ergo dissolui quoque convenit omnem animai <lb/>

naturam, ceu fumus, in altas aeris auras;<lb/>

quandoquidem gigni pariter pariterque videmus<lb/>

crescere et, <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> docui, simul aevo fessa fatisci.</s> <lb/>

</s><s>Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum<lb/>

</s><s id="s.000701">Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum <lb/>

suscipere inmanis morbos durumque dolorem, <lb/>

sic animum curas acris luctumque metumque<lb/>

quare participem leti quoque convenit esse.</s> <lb/>

<s>quin etiam morbis in corporis avius errat<lb/>

<s id="s.000702">quin etiam morbis in corporis avius errat <lb/>

saepe animus; dementit enim deliraque fatur<lb/>

interdumque gravi lethargo fertur in altum <lb/>

aeternumque soporem oculis nutuque cadenti,<lb/>

unde neque exaudit voces nec noscere voltus<lb/>

illorum potis est, ad vitam qui revocantes<lb/>

circumstant lacrimis rorantes ora genasque.</s> <lb/>

<s>quare animum quoque dissolui fateare necessest, <lb/>

<s id="s.000703">quare animum quoque dissolui fateare necessest, <lb/>

quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;<lb/>

nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,<lb/>

multorum exitio perdocti quod sumus ante.</s> <lb/>

<s>denique quor, hominem cum vini vis penetravit <lb/>

<s id="s.000704">denique quor, hominem cum vini vis penetravit <lb/>

acris et in venas discessit diditus ardor,<lb/>

consequitur gravitas membrorum, praepediuntur<lb/>

crura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,<lb/>

nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt, <lb/>

et iam cetera de genere hoc quaecumque secuntur,<lb/>

cur ea sunt, nisi quod vemens violentia vini<lb/>

conturbare animam consuevit corpore in ipso?</s><s><lb/>

conturbare animam consuevit corpore in ipso?</s><s id="s.000705"> <lb/>

at quaecumque queunt conturbari inque pediri,<lb/>

significant, paulo si durior insinuarit <lb/>

causa, fore ut pereant aevo privata futuro.</s> <lb/>

<s>quin etiam subito vi morbi saepe coactus<lb/>

<s id="s.000706">quin etiam subito vi morbi saepe coactus <lb/>

ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,<lb/>

concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,<lb/>

desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat <lb/>

inconstanter, et in iactando membra fatigat.</s> <lb/>

<s>nimirtim quia vis morbi distracta per artus<lb/>

<s id="s.000707">nimirum quia vis morbi distracta per artus <lb/>

turbat, agens animam spumat, quasi in aequore salso <lb/>

ventorum validis fervescunt viribus undae, <lb/>

exprimitur porro gemitus, quia membra dolore <lb/>

adficiuntur et omnino quod semina vocis <lb/>

eiciuntur et ore foras glomerata feruntur <lb/>

qua quasi consuerunt et sunt munita viai. </s><s><lb/>

qua quasi consuerunt et sunt munita viai. </s><s id="s.000708"> <lb/>

desipientia fit, quia vis animi atque animai <lb/>

conturbatur et, ut docui, divisa seorsum <lb/>

disiectatur eodem illo distracta veneno.</s> <lb/>

<s>inde ubi iam morbi reflexit causa reditque <lb/>

<s id="s.000709">inde ubi iam morbi reflexit causa reditque <lb/>

in latebras acer corrupti corporis umor, <lb/>

tum quasi vaccillans primum consurgit et omnis <lb/>

paulatim redit in sensus animamque receptat. </s><s> <lb/>

paulatim redit in sensus animamque receptat. </s><s id="s.000710"> <lb/>

haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso <lb/>

iactentur miserisque modis distracta laborent,<lb/>

cur eadem credis sine corpore in aere aperto <lb/>

cum validis ventis aetatem degere posse?</s><s> <lb/>

cum validis ventis aetatem degere posse?</s><s id="s.000711"> <lb/>

et quoniam mentem sanari, corpus ut aegrum, <lb/>

cernimus et flecti medicina posse videmus, <lb/>

id quoque praesagit mortalem vivere mentem. </s><s><lb/>

id quoque praesagit mortalem vivere mentem. </s><s id="s.000712"> <lb/>

addere enim partis aut ordine traiecere aecumst <lb/>

aut aliquid prorsum de summa detrahere hilum, <lb/>

commutare animum quicumque adoritur et infit <lb/>

aut aliam quamvis naturam flectere quaerit, <lb/>

at neque transferri sibi partis nec tribui vult <lb/>

inmortale quod est quicquam neque defluere hilum. </s><s><lb/>

inmortale quod est quicquam neque defluere hilum. </s><s id="s.000713"> <lb/>

nam quodcumque suis mutatum finibus exit, <lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante. </s><s> <lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante. </s><s id="s.000714"> <lb/>

ergo animus sive aegrescit, mortalia signa <lb/>

mittit, uti docui, seu flectitur a medicina. </s><s><lb/>

mittit, uti docui, seu flectitur a medicina. </s><s id="s.000715"> <lb/>

usque adeo falsae rationi vera videtur<lb/>

res occurrere et effugium praecludere eunti <lb/>

ancipitique refutatu convincere falsum. </s><s> <lb/>

ancipitique refutatu convincere falsum. </s><s id="s.000716"> <lb/>

</s><s>Denique saepe hominem paulatim cernimus ire<lb/>

</s><s id="s.000717">Denique saepe hominem paulatim cernimus ire <lb/>

et membratim vitalem deperdere sensum;<lb/>

in pedibus primum digitos livescere et unguis,<lb/>

inde pedes et crura mori, post inde per artus<lb/>

ire alios tractim gelidi vestigia leti. </s><s> <lb/>

ire alios tractim gelidi vestigia leti. </s><s id="s.000718"> <lb/>

scinditur itque animae hoc quoniam natura nec uno<lb/>

tempore sincera existit, mortalis habendast.</s> <lb/>

<s>quod si forte putas ipsam se posse per artus<lb/>

<s id="s.000719">quod si forte putas ipsam se posse per artus <lb/>

introsum trahere et partis conducere in unum<lb/>

atque ideo cunctis sensum deducere membris, <lb/>

at locus ille tamen, quo copia tanta animai<lb/>

cogitur, in sensu debet maiore videri;<lb/>

qui quoniam nusquamst, nimirum ut diximus <emph type="italics"/>ante<emph.end type="italics"/>,<lb/>

dilaniata foras dispargitur, interit ergo.</s> <lb/>

<s>quin etiam si iam libeat concedere falsum <lb/>

<s id="s.000720">quin etiam si iam libeat concedere falsum <lb/>

et dare posse animam glomerari in corpore eorum,<lb/>

lumina qui lincunt moribundi particulatim,<lb/>

mortalem tamen esse animam fateare necesse,<lb/>

Line 2970

Line 2985

an contracta suis e partibus obbrutescat, <lb/>

quando hominem totum magis ac magis undique sensus<lb/>

deficit et vitae minus et minus undique restat.<lb/>

</s><s>Et quoniam mens est hominis pars una, loco quae<lb/>

</s><s id="s.000721">Et quoniam mens est hominis pars una, loco quae <lb/>

fixa manet certo, velut aures atque oculi sunt<lb/>

atque alii sensus qui vitam cumque gubernant, <lb/>

et veluti manus atque oculus naresve seorsum<lb/>

Line 2981

Line 2996

esse homine, illius quasi quod vas <emph type="italics"/>es<emph.end type="italics"/>se videtur <lb/>

sive aliud quid vis potius coniunctius ei <lb/>

fingere, quandoquidem conexu corpus adhaeret.<lb/>

</s><s>Denique corporis atque animi vivata potestas <lb/>

</s><s id="s.000722">Denique corporis atque animi vivata potestas <lb/>

inter se coniuncta valent vitaque fruuntur; <lb/>

nec sine corpore enim vitalis edere motus <lb/>

sola potest animi per se natura nec autem <lb/>

cassum anima corpus durare et sensibus uti. </s><s><lb/>

cassum anima corpus durare et sensibus uti. </s><s id="s.000723"> <lb/>

scilicet avolsus radicibus ut nequit ullam <lb/>

dispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto, <lb/>

sic anima atque animus per se nil posse videtur. </s><s> <lb/>

sic anima atque animus per se nil posse videtur. </s><s id="s.000724"> <lb/>

nimirum quia <emph type="italics"/>per<emph.end type="italics"/> venas et viscera mixtim, <lb/>

per nervos atque ossa, tenentur corpore ab omni <lb/>

nec magnis intervallis primordia possunt <lb/>

libera dissultare, ideo conclusa moventur <lb/>

sensiferos motus quos extra corpus in auras <lb/>

aeris haut possunt post mortem eiecta moveri <lb/>

propterea quia non simili ratione tenentur. </s><s><lb/>

propterea quia non simili ratione tenentur. </s><s id="s.000725"> <lb/>

corpus enim atque animans erit aer, si cohibere <lb/>

sese anima atque in eo poterit concludere motus <lb/>

quos ante in nervis et in ipso corpore agebat. </s><s> <lb/>

quos ante in nervis et in ipso corpore agebat. </s><s id="s.000726"> <lb/>

quin etiam finis dum vitae vertitur intra,<lb/>

saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur<lb/>

ire anima ac toto solui de corpore <emph type="italics"/>velle<emph.end type="italics"/><lb/>

et quasi supremo languescere tempore voltus<lb/>

molliaque exsangui <emph type="italics"/>trunco<emph.end type="italics"/> cadere omnia membra. <lb/>

quod genus est, animo male facturn cum perhibet<emph type="italics"/>ur<emph.end type="italics"/> <lb/>

quod genus est, animo male factum cum perhibet<emph type="italics"/>ur<emph.end type="italics"/> <lb/>

aut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnes <lb/>

extremum cupiunt vitae repraehendere vinclum.</s> <lb/>

<s>conquassatur enim tum mens animaeque potestas <lb/>

<s id="s.000727">conquassatur enim tum mens animaeque potestas <lb/>

omnis et haec ipso cum corpore conlabefiunt; <lb/>

ut gravior paulo possit dissolvere causa,<lb/>

quid dubitas tandem quin extra prodita corpus<lb/>

inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,<lb/>

non modo non omnem possit durare per aevom,<lb/>

sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?</s><s> <lb/>

sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?</s><s id="s.000728"> <lb/>

quare etiam atque etiam resoluto corporis omni<lb/>

tegmine et eiectis extra vitalibus auris<lb/>

dissolui sensus anii-ni fateare necessest<lb/>

dissolui sensus animi fateare necessest <lb/>

atque animam, quoniam coniunctast causa duobus.<lb/>

</s><s>Denique cum corpus nequeat perferre animai<lb/>

</s><s id="s.000729">Denique cum corpus nequeat perferre animai <lb/>

discidium quin in taetro tabescat odore,<lb/>

quid dubitas quin ex imo penitusque coorta<lb/>

emanarit uti fumus diffusa animae vis,<lb/>

Line 3027

Line 3042

conciderit corpus, penitus quia mota loco sunt <lb/>

fundamenta, foras anima emanante per artus<lb/>

perque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,<lb/>

atque foramina?</s><s> multimodis ut noscere possis<lb/>

atque foramina?</s><s id="s.000730"> multimodis ut noscere possis <lb/>

dispertitam animae naturam exisse per artus<lb/>

et prius esse sibi distractam corpore in ipso,<lb/>

quam prolapsa foras enaret in aeris auras.</s> <lb/>

<s>nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur<lb/>

<s id="s.000731">nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur <lb/>

ire foras animam incolumem de corpore toto<lb/>

nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,<lb/>

verum deficere in certa regione locatam; <lb/>

ut sensus alios in parti quemque stia scit<lb/>

ut sensus alios in parti quemque sua scit <lb/>

dissolui. </s><s>quod si inmortalis nostra foret mens,<lb/>

dissolui. </s><s id="s.000732">quod si inmortalis nostra foret mens, <lb/>

non tam se moriens dissolvi conquereretur,<lb/>

sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.</s> <lb/>

Denique eur animi numquam mens consiliumque <lb/>

Denique cur animi numquam mens consiliumque <lb/>

gignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unis<lb/>

sedibus et certis regionibus omnibus haeret,<lb/>

si non certa loca ad naseendum reddita cuique<lb/>

si non certa loca ad nascendum reddita cuique <lb/>

sunt, et ubi quicquid possit durare creatum,<lb/>

atque ita multimodis partitis artubus esse, <lb/>

membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?</s><s><lb/>

membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?</s><s id="s.000734"> <lb/>

usque adeo sequitur res rem neque flamma creari<lb/>

fluminibus solitast neque in igni gignier algor.<lb/>

</s><s>Praeterea si inmortalis natura animaist<lb/>

</s><s id="s.000735">Praeterea si inmortalis natura animaist <lb/>

et sentire potest secreta a corpore nostro, <lb/>

quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam;<lb/>

nec ratione alia nosmet proponere nobis<lb/>

possumus infernas animas Acherunte vagari.</s> <lb/>

<s>pictores itaque et scriptorum saecla priora<lb/>

<s id="s.000736">pictores itaque et scriptorum saecla priora <lb/>

sic animas intro duxerunt sensibus auctas. <lb/>

at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa<lb/>

esse potest animae neque sorsum lingua, neque aures<lb/>

auditu per se possunt sentire neque esse.<lb/>

</s><s>Et quoniam toto sentimus corpore inesse <lb/>

</s><s id="s.000737">Et quoniam toto sentimus corpore inesse <lb/>

vitalem sensum et totum esse animale videmus, <lb/>

si subito medium celeri praeciderit ictu <lb/>

vis aliqua ut sorsum partem secernat utramque, <lb/>

dispertita procul dubio quoque vis animai <lb/>

et discissa simul cum corpore dissicietur. </s><s><lb/>

et discissa simul cum corpore dissicietur. </s><s id="s.000738"> <lb/>

at quod scinditur et partis discedit in ullas, <lb/>

scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse. </s><s><lb/>

scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse. </s><s id="s.000739"> <lb/>

falciferos memorant eurrus abscidere membra <lb/>

falciferos memorant currus abscidere membra <lb/>

saepe ita de subito permixta caede calentis, <lb/>

ut tremere in terra videatur ab artubus id quod <lb/>

decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vis <lb/>

Line 3075

Line 3090

et semel in pugnae studio quod dedita mens est,<lb/>

corpore reliquo pugnam caedesque petessit,<lb/>

nee tenet amissam laevam cum tegmine saepe<lb/>

nec tenet amissam laevam cum tegmine saepe <lb/>

inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces, <lb/>

nee cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.</s> <lb/>

nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.</s> <lb/>

<s>inde alius conatur adempto surgere crure,<lb/>

<s id="s.000740">inde alius conatur adempto surgere crure, <lb/>

cum digitos agitat propter moribundus humi pes.</s> <lb/>

<s>et caput, abscisum calido viventeque trunco<lb/>

<s id="s.000741">et caput, abscisum calido viventeque trunco <lb/>

servat humi voltum vitalem oculosque patentis, <lb/>

donec reliquias animai reddidit omnes.</s> <lb/>

<s>quin etiam tibi si, lingua vibrante, micanti<lb/>

<s id="s.000742">quin etiam tibi si, lingua vibrante, micanti <lb/>

serpentis cauda e procero corpore, utrumque<lb/>

... <lb/>

sit libitum in multas partis discidere ferro,<lb/>

omnia iam sorsum cernes ancisa recenti <lb/>

volnere tortari et terram conspargere tabo,<lb/>

ipsam seque retro partem petere ore priorem,<lb/>

volneris ardenti ut morsu premat icta dolorem.</s> <lb/>

<s>omnibus esse igitur totas dicemus in illis<lb/>

<s id="s.000743">omnibus esse igitur totas dicemus in illis <lb/>

particulis animas?</s><s> at ea ratione sequetur <lb/>

particulis animas?</s><s id="s.000744"> at ea ratione sequetur <lb/>

unam animantem animas habuisse in corpore multas.</s> <lb/>

<s>ergo divisast ea quae fuit una simul cum<lb/>

<s id="s.000745">ergo divisast ea quae fuit una simul cum <lb/>

corpore; quapropter mortale utrumque putandumst,<lb/>

in multas quoniam partis disciditur aeque.<lb/>

</s><s>Praeterea si inmortalis natura animai <lb/>

</s><s id="s.000746">Praeterea si inmortalis natura animai <lb/>

constat et in corpus nascentibus insinuatur,<lb/>

cur super anteactam aetatem meminisse nequinius<lb/>

cur super anteactam aetatem meminisse nequimus <lb/>

nec vestigia gestarum rerum ulla tenemus ?</s><s><lb/>

nec vestigia gestarum rerum ulla tenemus ?</s><s id="s.000747"> <lb/>

nam si tanto operest animi mutata potestas,<lb/>

omnis ut actarum exciderit retinentia rerum, <lb/>

non, ut opinor, id a leto iam longiter errat,<lb/>

quapropter fateare necessest quae fuit ante<lb/>

interiisse et quae nunc est nune esse creatam. </s><s><lb/>

interiisse et quae nunc est nunc esse creatam. </s><s id="s.000748"> <lb/>

</s><s>Praeterea si iam perfecto corpore nobis <lb/>

</s><s id="s.000749">Praeterea si iam perfecto corpore nobis <lb/>

inferri solitast animi vivata potestas <lb/>

tum cum gignimur et vitae eum limen inimus, <lb/>

haud ita conveniebat uti cum corpore et una <lb/>

cum membris videatur in ipso sanguine eresse, <lb/>

cum membris videatur in ipso sanguine cresse, <lb/>

sed velut in cavea per se sibi vivere solam.</s> <lb/>

<s>CONVENIT UT SENSU CORPUS TAMEN AfFLUAT OMNE <lb/>

<s id="s.000750">CONVENIT UT SENSU CORPUS TAMEN AFFLUAT OMNE <lb/>

quod fieri totum contra manifesta docet res; <lb/>

namque ita conexa est per venas viscera nervos <lb/>

ossaque, uti dentes quoque sensu participentur; <lb/>

morbus ut indicat et gelidai stringor aquai <lb/>

et lapis oppressus, subiit si e frugibus, asper. <lb/>

quare etiam atque etiani neque originis esse putandumst<lb/>

quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst <lb/>

expertis animas nec leti lege solutas.</s> <lb/>

<s>nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst<lb/>

<s id="s.000751">nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst <lb/>

corporibus nostris extrinsecus insinuatas,<lb/>

nec, tam contextae cum sint, exire videntur <lb/>

incolumes posse et salvas exsolvere sese<lb/>

omnibus e nervis atque ossibus articulisque.</s> <lb/>

<s>quod si forte putas extrinsecus insinuatam<lb/>

<s id="s.000752">quod si forte putas extrinsecus insinuatam <lb/>

permanare animam nobis per membra solere,<lb/>

tanto quique magis eum corpore fusa peribit. <lb/>

quod permanat enim dissolvitur, interit ergo.</s> <lb/>

<s>dispertitus enim per caulas corporis omnis<lb/>

<s id="s.000753">dispertitus enim per caulas corporis omnis <lb/>

ut cibus, in membra atque artus cuin diditur omnis,<lb/>

disperit atque aliam naturam sufficit ex se,<lb/>

sic anima atque animus quamvis integra recens <emph type="italics"/>in<emph.end type="italics"/> <lb/>

corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,<lb/>

dum quasi per caulas omnis diduntur in artus<lb/>

partieulae quibus haec animi natura creatur,<lb/>

particulae quibus haec animi natura creatur, <lb/>

quae nunc in nostro dominatur corpore nata<lb/>

ex illa quae tum periit partita per artus, <lb/>

quapropter neque natali privata videtur <lb/>

esse die natura animae nec funeris expers.<lb/>

</s><s>Semina praeterea linquontur necne animai <lb/>

</s><s id="s.000754">Semina praeterea linquontur necne animai <lb/>

corpore in exanimo?</s><s> quod si lincuntur et insunt, <lb/>

corpore in exanimo?</s><s id="s.000755"> quod si lincuntur et insunt, <lb/>

haut erit ut merito inmortalis possit haberi, <lb/>

partibus amissis quoniam libata recessit. </s><s><lb/>

partibus amissis quoniam libata recessit. </s><s id="s.000756"> <lb/>

sin ita sinceris membris ablata profugit <lb/>

ut nullas partis in corpore liquerit ex, se, <lb/>

unde cadavera rancenti iam viseere vermes <lb/>

unde cadavera rancenti iam viscere vermes <lb/>

expirant atque unde animantum copia tanta <lb/>

exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?</s><s> <lb/>

exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?</s><s id="s.000757"> <lb/>

quod si forte animas extrinsecus, insinuari<lb/>

vermibus et privas in corpora posse venire<lb/>

credis nec reputas cur milia multa animarum<lb/>

conveniant unde una recesserit, hoc tanien est ut <lb/>

conveniant unde una recesserit, hoc tamen est ut <lb/>

quaerendum videatur et in discrimen agendum,<lb/>

utrum tandem animae venentur semina quaeque<lb/>

vermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,<lb/>

an quasi corporibus perfectis insinuentur.</s> <lb/>

<s>at neque cur faciant ipsae quareve laborent <lb/>

<s id="s.000758">at neque cur faciant ipsae quareve laborent <lb/>

dicere suppeditat. </s><s>neque enim, sine corpore cum sunt,<lb/>

dicere suppeditat. </s><s id="s.000759">neque enim, sine corpore cum sunt, <lb/>

sollicitae volitant morbis alguque fameque;<lb/>

corpus enim magis his vitiis adfine laborat<lb/>

et mala multa animus contage fungitur eius.</s> <lb/>

<s>sed tamen his esto quamvis , facere utile corpus, <lb/>

<s id="s.000760">sed tamen his esto quamvis , facere utile corpus, <lb/>

cum subeant; at qua possint via nulla videtur.</s> <lb/>

<s>haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.</s> <lb/>

<s id="s.000761">haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.</s> <lb/>

<s>nee tamen est utqui perfectis insinuentur <lb/>

<s id="s.000762">nec tamen est utqui perfectis insinuentur <lb/>

corporibus; neque enim poterunt suptiliter esse<lb/>

conexae neque consensus contagia fient. <lb/>

</s><s>Denique cur acris violentia triste leonum<lb/>

</s><s id="s.000763">Denique cur acris violentia triste leonum <lb/>

seminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos,<lb/>

A PATRIBUS DATUR ET A PATRIUS PAVOR INCITAT ARTUS<lb/>

et iam cetera de genere hoc cur omnia membris <lb/>

ex ineunte aevo generascunt ingenioque, <lb/>

si non, certa suo quia semine seminioque <lb/>

vis animi pariter crescit cum corpore toto?</s><s> <lb/>

vis animi pariter crescit cum corpore toto?</s><s id="s.000764"> <lb/>

quod si inmortalis foret et mutare soleret <lb/>

corpora, permixtis animantes moribus essent, <lb/>

effugeret canis Hyrcano de semine saepe <lb/>

cornigeri incursum cervi tremeretque per auras <lb/>

aeris accipiter fugiens veniente columba,<lb/>

desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.</s> <lb/>

<s>illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt <lb/>

<s id="s.000765">illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt <lb/>

inmortalem animam mutato corpore flecti. </s><s> <lb/>

inmortalem animam mutato corpore flecti. </s><s id="s.000766"> <lb/>

quod mutatur enim dissolvitur, interit ergo; <lb/>

traiciuntur enim partes atque ordine migrant; <lb/>

quare dissolui quoque debent posse per artus, <lb/>

denique ut intereant una cum corpore cunetae. </s><s><lb/>

denique ut intereant una cum corpore cunctae. </s><s id="s.000767"> <lb/>

sin animas hominum dicent in corpora semper <lb/>

ire humana, tamen quaeram cur e sapienti <lb/>

stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus <lb/>

nec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis. </s><s><lb/>

nec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis. </s><s id="s.000768"> <lb/>

Scilicet in tenero tenerascere corpore mentem <lb/>

confugient. </s><s>quod si iam fit, fateare necessest <lb/>

confugient. </s><s id="s.000769">quod si iam fit, fateare necessest <lb/>

mortalem esse animam, quoniam mutata per artus <lb/>

tanto opere amittit vitam sensumque priorem. </s><s><lb/>

tanto opere amittit vitam sensumque priorem. </s><s id="s.000770"> <lb/>

quove modo poterit pariter cum corpore quoque <lb/>

confirmata cupitum aetatis tangere florem <lb/>

vis animi, nisi erit consors in origine prima?</s><s><lb/>

vis animi, nisi erit consors in origine prima?</s><s id="s.000771"> <lb/>

quidve foras sibi vult membris exire senectis ?</s><s><lb/>

quidve foras sibi vult membris exire senectis ?</s><s id="s.000772"> <lb/>

an metuit conclusa manere in corpore putri<lb/>

et domus aetatis spatio ne fessa vetusto<lb/>

obruat?</s><s> at non sunt immortali ulla pericla. <lb/>

obruat?</s><s id="s.000773"> at non sunt immortali ulla pericla. <lb/>

</s><s>Denique conubia ad Veneris partusque ferarum<lb/>

</s><s id="s.000774">Denique conubia ad Veneris partusque ferarum <lb/>

esse animas praesto deridiculum esse videtur,<lb/>

expectare immortalis mortalia membra<lb/>

innumero numero certareque praeproperanter<lb/>

Line 3213

Line 3229

si non forte ita sunt animarum foedera pacta<lb/>

ut quae prima volans advenerit insinuetur<lb/>

prima neque inter se contendant viribus hilum.<lb/>

</s><s>Denique in aethere non arbor, non aequore in alto<lb/>

</s><s id="s.000775">Denique in aethere non arbor, non aequore in alto <lb/>

nubes esse queunt nec pisces vivere in arvis <lb/>

nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.</s> <lb/>

<s>certum ac dispositumst ubi quivquit creseat et insit.</s> <lb/>

<s id="s.000776">certum ac dispositumst ubi quicquit crescat et insit.</s> <lb/>

<s>sic animi natura nequit sine corpore oriri<lb/>

<s id="s.000777">sic animi natura nequit sine corpore oriri <lb/>

sola neque a nervis et sanguine longiter esse.</s> <lb/>

<s>quod si (posset enim multo prius) ipsa animi vis <lb/>

<s id="s.000778">quod si (posset enim multo prius) ipsa animi vis <lb/>

in capite aut umeris aut imis calcibus esse<lb/>

posset et innasci quavis in parte, soleret<lb/>

tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.</s> <lb/>

<s>quod quoniam nostro quoque constat corpore certum<lb/>

<s id="s.000779">quod quoniam nostro quoque constat corpore certum <lb/>

dispositumque videtur ubi esse et crescere possit <lb/>

sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum<lb/>

totum posse extra corpus durare genique.</s> <lb/>

<s>quare, corpus ubi interiit, periisse necessest<lb/>

<s id="s.000780">quare, corpus ubi interiit, periisse necessest <lb/>

confiteare animam distractam in corpore toto.</s> <lb/>

<s>quippe etenim mortale aeterno iungere et una <lb/>

<s id="s.000781">quippe etenim mortale aeterno iungere et una <lb/>

consentire putare et fungi mutua posse<lb/>

desiperest; quid enim diversius esse putandumst<lb/>

aut magis inter se disiunctum discrepitansque,<lb/>

quam mortale quod est inmortali atque perenni<lb/>

iunctum in concilio saevas tolerare procellas ?</s><s> <lb/>

iunctum in concilio saevas tolerare procellas ?</s><s id="s.000782"> <lb/>

quod si forte ideo magis immortalis habendast, <lb/>

quod letalibus ab rebus munita tenetur,<lb/>

aut quia non veniunt omnino aliena salutis<lb/>

aut quia quae veniunt aliqua ratione recedunt<lb/>

pulsa prius quam quid noceant sentire queamus,<lb/>

... <lb/>

praeter enim quam quod morbis curn corporis aegret,<lb/>

advenit id quod eam de rebus saepe futuris <lb/>

macerat inque metu male habet eurisque fatigat<lb/>

praeteritisque male admissis peccata remordent.</s> <lb/>

<s>adde furorem animi proprium atque oblivia rerum,<lb/>

<s id="s.000783">adde furorem animi proprium atque oblivia rerum, <lb/>

<lb/>

adde quod in nigras lethargi mergitur undas.<lb/>

</s><s>Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum, <lb/>

</s><s id="s.000784">Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum, <lb/>

quandoquidem natura animi mortalis habetur, <lb/>

et velut anteacto nil ternpore sensimus aegri, <lb/>

et velut anteacto nil tempore sensimus aegri, <lb/>

ad confligendum venientibus undique Poenis, <lb/>

omnia cum belli trepido concussa tumultu <lb/>

horrida contremuere sub altis aetheris oris, <lb/>

Line 3261

Line 3278

discidium fuerit quibus e sumus uniter apti, <lb/>

scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum, <lb/>

accidere omnino poterit sensumque movere, <lb/>

non si terra mari miscebitur et mare caelo. </s><s><lb/>

non si terra mari miscebitur et mare caelo. </s><s id="s.000785"> <lb/>

et si iam nostro sentit de corpore postquam <lb/>

distractast animi natura animaeque potestas, <lb/>

nil tainen est ad nos qui comptu coniugioque <lb/>

corporis atque animae consistimus uniter apti. </s><s><lb/>

corporis atque animae consistimus uniter apti. </s><s id="s.000786"> <lb/>

nec, si materiem nostram collegerit aetas <lb/>

post obitum rursumque redegerit ut sita nunc est <lb/>

atque iterum nobis fuerint data lumina vitae, <lb/>

pertineat quicquam tamen ad nos id quoque factum, <lb/>

interrupta semel cum sit repetentia nostri. </s><s><lb/>

interrupta semel cum sit repetentia nostri. </s><s id="s.000787"> <lb/>

et nunc nil ad nos de nobis attinet, ante <lb/>

qui fuimus, <emph type="italics"/>neque<emph.end type="italics"/> iam de illis nos adficit angor. </s><s><lb/>

qui fuimus, <emph type="italics"/>neque<emph.end type="italics"/> iam de illis nos adficit angor. </s><s id="s.000788"> <lb/>

nam cum respicias inmensi temporis omne <lb/>

praeteritum spatium, tum motus materiai <lb/>

multimodis quam sint, facile hoc adcredere possis, <lb/>

semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine posta<lb/>

haec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.</s> <lb/>

<s>nec memori tamen id quimus repraehendere mente; <lb/>

<s id="s.000789">nec memori tamen id quimus repraehendere mente; <lb/>

inter enim iectast vitai pausa vageque<lb/>

deerrarunt passim motus ab sensibus omnes.</s> <lb/>

<s>debet enim, misere si forte aegreque futurumst,<lb/>

<s id="s.000790">debet enim, misere si forte aegreque futurumst, <lb/>

ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possit<lb/>

accidere. </s><s>id quoniam mors eximit, esseque probet<lb/>

accidere. </s><s id="s.000791">id quoniam mors eximit, esseque probet <lb/>

illum cui possint incommoda conciliari, <lb/>

scire licet nobis nil esse in morte timendum<lb/>

nec miserum fieri qui non est posse neque hilum <lb/>

differre anno ullo fuerit iam tempore natus, <lb/>

mortalem vitam mors eum inmortalis ademit.<lb/>

</s><s>Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum, <lb/>

</s><s id="s.000792">Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum, <lb/>

post mortem fore ut aut putescat corpore posto <lb/>

aut flammis interfiat malisve ferarum, <lb/>

scire licet non sincerum sonere atque subesse <lb/>

Line 3298

Line 3315

credere se quemquam sibi sensum in morte futurum. <lb/>

non, ut opinor, enim dat quod promittit et unde, <lb/>

nec radicitus e vita se tollit et eicit, <lb/>

sed faeit esse sui quiddam super inseius ipse. </s><s><lb/>

sed facit esse sui quiddam super inscius ipse. </s><s id="s.000793"> <lb/>

vivus enim sibi cum proponit quisque futurum, <lb/>

corpus uti volucres lacerent in morte feraeque, <lb/>

ipse sui miseret; neque enim se dividit illim, <lb/>

nec removet satis a proiecto corpore et illum <lb/>

se fingit sensuque suo contaminat astans. </s><s><lb/>

se fingit sensuque suo contaminat astans. </s><s id="s.000794"> <lb/>

hinc indignatur se mortalem esse ereatum <lb/>

hinc indignatur se mortalem esse creatum <lb/>

nec videt in vera nullum fore morte alium se <lb/>

qui possit vivus sibi se lugere peremptum <lb/>

stansque iacentem <emph type="italics"/>se<emph.end type="italics"/> lacerari urive dolere.</s> <lb/>

nam si in in morte malumst malis morsuque ferarum<lb/>

tractari, non invenio qui non sit acerbum<lb/>

ignibus inpositum calidis torrescere flammis <lb/>

aut in melle situm suffocari atque rigere<lb/>

frigore, cum summo gelidi cubat aequore saxi,<lb/>

urgerive superne obtritum pondere terrae.<lb/>

</s><s>Iam iam non domus accipiet te laeta, neque uxor<lb/>

</s><s id="s.000796">Iam iam non domus accipiet te laeta, neque uxor <lb/>

optima nec dulces occurrent oscula nati <lb/>

praeripere et tacita pectus dulcedine tangent.</s> <lb/>

<s>non poteris factis florentibus esse, tuisque<lb/>

<s id="s.000797">non poteris factis florentibus esse, tuisque <lb/>

praesidium. </s><s>misero misere� aiunt �omnia ademit<lb/>

praesidium. </s><s id="s.000798">misero misere' aiunt 'omnia ademit <lb/>

una dies infesta tibi tot praemia vitae.'<lb/>

illud in his rebus non addunt �nec tibi earum <lb/>

illud in his rebus non addunt 'nec tibi earum <lb/>

iam desiderium rerum super insidet una.�<lb/>

iam desiderium rerum super insidet una.' <lb/>

quod bene si videant animo dictisque sequantur,<lb/>

dissoluant animi magno se angore metuque.</s> <lb/>

<s>�tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aevi<lb/>

<s id="s.000799">'tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aevi <lb/>

quod superest cunctis privatu� doloribus aegris: <lb/>

quod superest cunctis privatu' doloribus aegris: <lb/>

at nos horrifico cinefactum te prope busto<lb/>

insatiabiliter deflevimus, aeternumque<lb/>

nulla dies nobis maerorem e pectore demet.�<lb/>

nulla dies nobis maerorem e pectore demet.' <lb/>

illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amari<lb/>

tanto opere, ad somnum si res redit atque quietem, <lb/>

cur quisquam aeterno possit tabeseere luctu.<lb/>

cur quisquam aeterno possit tabescere luctu. <lb/>

</s><s>Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentque<lb/>

</s><s id="s.000800">Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentque <lb/>

pocula saepe homines et inumbrant ora coronis,<lb/>

ex animo ut dicant �brevis hie est fructus homullis;<lb/>

ex animo ut dicant 'brevis hic est fructus homullis; <lb/>

iam fuerit neque post umquam revocare licebit.� <lb/>

iam fuerit neque post umquam revocare licebit.' <lb/>

tamquam in morte mali cum primis hoc sit eorum,<lb/>

quod sitis exurat miseros atque arida torres,<lb/>

aut aliae cuius desiderium insideat rei.</s> <lb/>

<s>nec sibi enim quisquam tum se vitamque requirit,<lb/>

<s id="s.000801">nec sibi enim quisquam tum se vitamque requirit, <lb/>

eum pariter mens et corpus sopita quiescunt ; <lb/>

nam licet aeternum per nos sie esse soporem, <lb/>

nec desiderium nostri nos adficit ullum. </s><s><lb/>

nec desiderium nostri nos adficit ullum. </s><s id="s.000802"> <lb/>

et tamen haudquaquam nostros tune illa per artus <lb/>

longe ab sensiferis primordia motibus errant, <lb/>

cum correptus homo ex somno se colligit ipse. </s><s> <lb/>

cum correptus homo ex somno se colligit ipse. </s><s id="s.000803"> <lb/>

multo igitur mortern minus ad nos esse putandumst, <lb/>

multo igitur mortem minus ad nos esse putandumst, <lb/>

si minus esse potest quam quod nil esse videmus; <lb/>

maior enim turbae disiectus materiai <lb/>

consequitur leto nec quisquam expergitus exstat, <lb/>

frigida quem semel est vitai pausa secuta. <lb/>

</s><s>Denique si vocem rerum natura repente<lb/>

</s><s id="s.000804">Denique si vocem rerum natura repente <lb/>

mittat et hoc alicui nostrum sie increpet ipsa<lb/>

�quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris<lb/>

'quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris <lb/>

luctibus indulges ?</s><s> quid mortem congemis ac fles?</s><s><lb/>

luctibus indulges ?</s><s id="s.000805"> quid mortem congemis ac fles?</s><s id="s.000806"> <lb/>

nam gratis anteacta fuit tibi vita priorque<lb/>

et non omnia pertusum congesta quasi in vas<lb/>

commoda perfluxere atque ingrata interiere:<lb/>

cur non ut plenus vitae conviva recedis<lb/>

aequo animoque capis securam, stulte, quietem ?</s><s><lb/>

aequo animoque capis securam, stulte, quietem ?</s><s id="s.000807"> <lb/>

sin ea quae fructus cumque es periere profusa <lb/>

vitaque in offensust, cur amplius addere quaeris,<lb/>

rursum quod pereat male et ingratum occidat omne,<lb/>

non potius vitae finem facis atque laboris ?</s><s><lb/>

non potius vitae finem facis atque laboris ?</s><s id="s.000808"> <lb/>

nam tibi praeterea quod machiner inveniamque,<lb/>

quod placeat, nil est: eadem sunt omnia semper. <lb/>

si tibi non annis corpus iam marcet et artus<lb/>

Line 3374

Line 3391

atque etiam potius, si numquam sis moriturus,'<lb/>

quid respondemus, nisi iustam intendere litem <lb/>

naturam et veram verbis exponere causam ?</s><s><lb/>

naturam et veram verbis exponere causam ?</s><s id="s.000809"> <lb/>

grandior hic vero si iam seniorque queratur<lb/>

atque obitum lamentetur miser amplius aequo, <lb/>

non merito inclamet magis et voce inerepet acri ?</s><s><lb/>

non merito inclamet magis et voce inerepet acri ?</s><s id="s.000810"> <lb/>

�aufer abhinc lacrimas, balatro, et compesce querellas. </s><s><lb/>

'aufer abhinc lacrimas, balatro, et compesce querellas. </s><s id="s.000811"> <lb/>

omnia perfunctus vitai praemia marces.</s> <lb/>

<s>sed quia semper ayes quod abest, praesentia temnis,<lb/>

<s id="s.000812">sed quia semper aves quod abest, praesentia temnis, <lb/>

inperfecta tibi elapsast ingrataque vita<lb/>

et nec opinanti mors ad caput adstitit ante<lb/>

quam satur ac plenus possis disce<emph type="italics"/>de<emph.end type="italics"/>re rerum. <lb/>

nunc aliena tua tamen aetate omnia mitte<lb/>

aequo animoque agedum magnus concede: necessest.�<lb/>

aequo animoque agedum magnus concede: necessest.' <lb/>

iure, ut opinor, agat, iure increpet inciletque;<lb/>

cedit enim rerum novitate extrusa vetustas<lb/>

semper, et ex aliis aliud reparare necessest; <lb/>

Line 3393

Line 3410

materies opus est ut crescant postera saecla;<lb/>

quae tamen omnia te vita perfuncta sequentur;<lb/>

nec minus ergo ante haec quam tu cecidere, cadentque.</s> <lb/>

<s>sic alid ex alio numquam desistet oriri <lb/>

<s id="s.000813">sic alid ex alio numquam desistet oriri <lb/>

vitaque mancipio nulli datux, omnibus usu.</s> <lb/>

vitaque mancipio nulli datur, omnibus usu.</s> <lb/>

<s>respice item quam nil ad nos anteacta vetustas<lb/>

<s id="s.000814">respice item quam nil ad nos anteacta vetustas <lb/>

temporis aeterni fuerit, quam nascimur ante.</s> <lb/>

<s>hoc igitur speculum nobis natura futuri<lb/>

<s id="s.000815">hoc igitur speculum nobis natura futuri <lb/>

temporis exponit post mortem denique nostram. <lb/>

numquid ibi horribile apparet, num triste videtur<lb/>

quicquam, non omni somno securius exstat?</s><s><lb/>

quicquam, non omni somno securius exstat?</s><s id="s.000816"> <lb/>

</s><s>Atque ea nimirum quaecumque Acherunte profundo<lb/>

</s><s id="s.000817">Atque ea nimirum quaecumque Acherunte profundo <lb/>

prodita sunt esse, in vita sunt omnia nobis.</s> <lb/>

nec miser inpedens magnum timet aere saxum <lb/>

Tantalus, ut famast, cassa formidine torpens;<lb/>

sed magis in vita divom metus urget inanis<lb/>

mortalis casumque timent quem cuique ferat fors.</s> <lb/>

<s>nec Tityon volucres ineunt Acherunte iacentem<lb/>

<s id="s.000819">nec Tityon volucres ineunt Acherunte iacentem <lb/>

nec quod sub magno scrutentur pectore quicquam <lb/>

perpetuam aetatem possunt reperire profecto.</s> <lb/>

<s>quamlibet immani proiectu corporis exstet,<lb/>

<s id="s.000820">quamlibet immani proiectu corporis exstet, <lb/>

qui non sola novem dispessis iugera membris<lb/>

optineat, sed qui terrai totius orbern, <lb/>

non tamen aeternum poterit perferre dolorem <lb/>

nec praebere cibum proprio de corpore semper.</s> <lb/>

<s>sed Tityos nobis hic est, in amore iacentem<lb/>

<s id="s.000821">sed Tityos nobis hic est, in amore iacentem <lb/>

quem volucres lacerant atque exest anxius angor<lb/>

aut alia quavis scindunt cuppedine curae.</s> <lb/>

<s>Sisyphus in vita quoque nobis ante oculos est <lb/>

<s id="s.000822">Sisyphus in vita quoque nobis ante oculos est <lb/>

qui petere a populo fasces saevasque secures<lb/>

imbibit et semper victus tristisque recedit.</s> <lb/>

<s>nam petere imperium quod inanest nec datur umquam,<lb/>

<s id="s.000823">nam petere imperium quod inanest nec datur umquam, <lb/>

atque in eo semper durum sufferre Iaborem,<lb/>

atque in eo semper durum sufferre laborem, <lb/>

hoc est adverso nixantem trudere monte <lb/>

saxum quod tamen <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> summo iam vertice rustim<lb/>

saxum quod tamen <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> summo iam vertice rusum <lb/>

volvitur et plani raptim petit aequora campi.</s> <lb/>

<s>deinde animi ingratam naturam pascere semper<lb/>

<s id="s.000824">deinde animi ingratam naturam pascere semper <lb/>

atque explere bonis rebus satiareque numquam,<lb/>

quod faciunt nobis annorum tempora, circum <lb/>

Line 3435

Line 3452

nec tamen explemur vitai fructibus umquam, <lb/>

hoc, ut opinor, id est, aevo florente puellas <lb/>

quod memorant laticem pertusum congere<emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/> in vas, <lb/>

quod tamen expleri nulla ratione potestur. </s><s> <lb/>

quod tamen expleri nulla ratione potestur. </s><s id="s.000825"> <lb/>

Cerberus et furiae iam vero et lucis egestas<lb/>

Tartarus horriferos eructans faucibus aestus,<lb/>

qui neque sunt usquam nec possunt esse profecto. </s><s><lb/>

qui neque sunt usquam nec possunt esse profecto. </s><s id="s.000826"> <lb/>

sed inetus in vita poenarum pro male factis <lb/>

est insignibus insignis scelerisque luella, <lb/>

carcer et horribilis de saxo iactu� deorsum, <lb/>

carcer et horribilis de saxo iactu' deorsum, <lb/>

verbera carnifices robur pix lammina taedae; <lb/>

quae tamen etsi absunt, at mens sibi conscia factis <lb/>

praemetuens adhibet stimulos terretque flagellis <lb/>

nec videt interea qui terminus esse malorum <lb/>

possit nec quae sit poenarum denique finis <lb/>

atque eadem metuit magis haec ne in morte graveseant. </s><s><lb/>

atque eadem metuit magis haec ne in morte gravescant. </s><s id="s.000827"> <lb/>

hic Acherusia fit stultorum denique vita.<lb/>

</s><s>Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis<lb/>

</s><s id="s.000828">Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis <lb/>

�lumina sis oeulis etiam bonus Ancu� reliquit <lb/>

'lumina sis oculis etiam bonus Ancu' reliquit <lb/>

qui nielior multis quam tu fuit, improbe, rebus.</s> <lb/>

qui melior multis quam tu fuit, improbe, rebus.</s> <lb/>

<s>inde alii multi reges rerumque potentes<lb/>

<s id="s.000829">inde alii multi reges rerumque potentes <lb/>

occiderunt, magnis qui gentibus imperitarunt.</s> <lb/>

<s>ille quoque ipse, viain qui quondam per niare magnum<lb/>

<s id="s.000830">ille quoque ipse, viam qui quondam per mare magnum <lb/>

stravit iterque dedit legionibus ire per altum <lb/>

ac pedibus salsas docuit superare lucunas<lb/>

et contemsit equis insultans murmura ponti,<lb/>

lumine adempto animam moribundo corpore fudit.</s> <lb/>

<s>Scipiadas, belli fulmen, Carthaginis horror,<lb/>

<s id="s.000831">Scipiadas, belli fulmen, Carthaginis horror, <lb/>

ossa dedit terrae proinde ac famul infimus esset. <lb/>

adde repertores doctrinarum atque leporum,<lb/>

adde Heliconiadum comites; quorum unus Homerus<lb/>

sceptra potitus eadem aliis sopitu' quietest.</s> <lb/>

<s>denique Democrituin postquam matura vetustas<lb/>

<s id="s.000832">denique Democritum postquam matura vetustas <lb/>

admonuit memores motus languescere mentis, <lb/>

sponte sua leto caput obvius optullt ipse.</s> <lb/>

sponte sua leto caput obvius optulit ipse.</s> <lb/>

<s>ipse Epicurus obit decurso lumine vitae,<lb/>

<s id="s.000833">ipse Epicurus obit decurso lumine vitae, <lb/>

qui genus humanum ingenio superavit et omnis<lb/>

restinexit, stellas exortus ut aetherius sol.</s> <lb/>

restincxit, stellas exortus ut aetherius sol.</s> <lb/>

<s>tu vero dubitabis et indignabere obire ?</s><s> <lb/>

<s id="s.000834">tu vero dubitabis et indignabere obire ?</s><s id="s.000835"> <lb/>

mortua cui vita est prope iam vivo atque videnti,<lb/>

qui somno partem maiorem conteris aevi<lb/>

et vigilans stertis nec somnia cernere cessas<lb/>

sollicitainque geris cassa formidine mentem<lb/>

sollicitamque geris cassa formidine mentem <lb/>

nec reperire potes tibi quid sit saepe mali, cum <lb/>

ebrius urgeris multis miser undique curis<lb/>

atque animi incerto fluitans errore vagaris.'<lb/>

</s><s>Si possent homines, proinde ac sentire videntur<lb/>

</s><s id="s.000836">Si possent homines, proinde ac sentire videntur <lb/>

pondus inesse animo quod se gravitate fatiget,<lb/>

<lb/>

Line 3488

Line 3505

haut ita vitam agerent, ut nunc plerumque videmus<lb/>

quid sibi quisque velit nescire et quaerere semper<lb/>

commutare locum quasi onus deponere possit.</s> <lb/>

<s>exit saepe foras magnis ex aedibus ille, <lb/>

<s id="s.000837">exit saepe foras magnis ex aedibus ille, <lb/>

esse domi quem pertaesumst, subitoque <emph type="italics"/>revertit,<emph.end type="italics"/><lb/>

quippe foris nilo melius qui sentiat esse.</s> <lb/>

<s>currit agens mannos ad villam praecipitanter,<lb/>

<s id="s.000838">currit agens mannos ad villam praecipitanter, <lb/>

auxilium tectis quasi ferre ardentibus instans;<lb/>

oscitat extemplo, tetigit eum limina villae, <lb/>

aut abit in somnum gravis atque oblivia quaerit,<lb/>

aut etiam properans urbem petit atquie revisit.</s> <lb/>

aut etiam properans urbem petit atque revisit.</s> <lb/>

<s>hoc se quisque modo fugit (at quem scilicet, ut fit,<lb/>

<s id="s.000839">hoc se quisque modo fugit (at quem scilicet, ut fit, <lb/>

effugere haut potis est, ingratis haeret) et odit<lb/>

propterea, morbi quia causam non tenet aeger; <lb/>

quam bene si videat, iam rebus quisque relictis<lb/>

naturarn primum studeat cognoscere rerum,<lb/>

naturam primum studeat cognoscere rerum, <lb/>

temporis aeterni quoniam, non unius horae,<lb/>

ambigitur status, in quo sit mortalibus omnis<lb/>

aetas, post mortem quae restat cumque manenda. <lb/>

</s><s>Denique tanto opere in dubiis trepidare periclis<lb/>

</s><s id="s.000840">Denique tanto opere in dubiis trepidare periclis <lb/>

quae mala nos subigit vitai tanta cupido ?</s><s><lb/>

quae mala nos subigit vitai tanta cupido ?</s><s id="s.000841"> <lb/>

certa quidem finis vitae mortalibus adstat<lb/>

nec devitari letum pote quin obeamus.</s> <lb/>

<s>praeterea versamur ibidem atque insumus usque <lb/>

<s id="s.000842">praeterea versamur ibidem atque insumus usque <lb/>

nec nova vivendo proeuditur ulla voluptas;<lb/>

nec nova vivendo procuditur ulla voluptas; <lb/>

sed dum abest quod avemus, id exsuperare videtur<lb/>

cetera; post aliut, cum contigit illud, avemus<lb/>

et sitis aequa tenet vitai semper hiantis.</s> <lb/>

<s>posteraque in dubiost fortunam quam vehat aetas, <lb/>

<s id="s.000843">posteraque in dubiost fortunam quam vehat aetas, <lb/>

quidve ferat nobis casus quive exitus instet.</s> <lb/>

<s>nec prorsum vitam ducendo demimus hilum<lb/>

<s id="s.000844">nec prorsum vitam ducendo demimus hilum <lb/>

tempore de mortis nec delibare valemus,<lb/>

quo minus esse diu possimus forte perempti.</s> <lb/>

<s>proinde licet quot vis vivendo condere saecla; <lb/>

<s id="s.000845">proinde licet quot vis vivendo condere saecla; <lb/>

mors aeterna tamen nilo minus illa manebit,<lb/>

nec minus ille diu iam non erit, ex hodierno<lb/>

lumine qui finem vitai fecit, et ille,<lb/>

Line 3528

Line 3545

</chap>

<s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s>

<s id="s.000846">T. </s><s id="s.000847">LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

<s id="s.000848">DE RERUM NATURA</s>

<s>LIBER QUARTUS</s>

<s id="s.000849">LIBER QUARTUS</s>

(Avia Pieridum peragro loca nullius ante<lb/>

trita solo, iuvat integros accedere fontis<lb/>

atque haurire, iuvatque novos decerpere flores<lb/>

Line 3541

Line 3558

religionum animum nodis exsolvere pergo,<lb/>

deinde quod obscura de re tam lucida pango<lb/>

carmina, musaeo contingens cuncta lepore.</s> <lb/>

<s>id quoque enim non ab nulla ratione videtur; <lb/>

<s id="s.000851">id quoque enim non ab nulla ratione videtur; <lb/>

nam veluti pueris absinthia taetra medentes<lb/>

cum dare conantur, prius oras poetila cireum<lb/>

cum dare conantur, prius oras pocua circum <lb/>

contingunt mellis dulei flavoque liquore,<lb/>

contingunt mellis dulci flavoque liquore, <lb/>

ut puerorum aetas inprovida ludificetur<lb/>

labrorum tenus, interea perpotet amarum<lb/>

absinthi laticem deceptaque non capiatur,<lb/>

Line 3558

Line 3575

si tibi forte animum tali ratione tenere<lb/>

versibus in nostris possem, dum percipis omnem<lb/>

naturam rerum ac persentis utilitatem.) <lb/>

</s><s>Atque animi quoniam docui natura quid esset<lb/>

</s><s id="s.000852">Atque animi quoniam docui natura quid esset <lb/>

et quibus e rebus cum corpore compta vigeret<lb/>

quove modo distracta rediret in ordia prima,<lb/>

nunc agere incipiam tibi, quod vementer ad has res<lb/>

Line 3574

Line 3591

neve aliquid nostri post mortem posse relinqui,<lb/>

cum corpus simul atque animi natura perempta <lb/>

in sua discessum dederint primordia quaeque.<lb/>

</s><s>Dico igitur rerum effigias tenuisque figuras<lb/>

</s><s id="s.000853">Dico igitur rerum effigias tenuisque figuras <lb/>

mittier ab rebus summo de corpore rerum,<lb/>

quoi quasi membranae, vel cortex nominitandast, <lb/>

quod speciem ac formam similem gerit eius imago<lb/>

cuitiscumque cluet de corpore fusa vagari.</s> <lb/>

cuiuscumque cluet de corpore fusa vagari.</s> <lb/>

<s>id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.</s> <lb/>

<s id="s.000854">id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.</s> <lb/>

<s>principio quoniam mittunt in rebus apertis<lb/>

<s id="s.000855">principio quoniam mittunt in rebus apertis <lb/>

corpora res multae, partim diffusa solute, <lb/>

robora ceu fumum mittunt ignesque vaporem,<lb/>

et partim contexta magis condensaque, ut olim<lb/>

Line 3592

Line 3609

illorum spoliis vepres volitantibus auctas:<lb/>

quae quoniam fiunt, tenuis quoque debet imago<lb/>

ab rebus mitti summo de corpore rerum.</s> <lb/>

<s>nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant <lb/>

<s id="s.000856">nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant <lb/>

quam quae tenvia sunt, hiscendist nulla potestas;<lb/>

praesertim cum sint in summis corpora rebus<lb/>

multa minuta, iaci quae possint ordine eodem<lb/>

quo fuerint et formai servare figuram,<lb/>

et multo citius, quanto minus indupediri<lb/>

pauca queunt et <emph type="italics"/>quae<emph.end type="italics"/> sunt prima fronte locata.</s> <lb/>

<s>nam certe iacere ae largiri multa videmus,<lb/>

<s id="s.000857">nam certe iacere ac largiri multa videmus, <lb/>

non solum ex alto penitusque, ut diximus ante,<lb/>

verum de summis ipsum quoque saepe colorem.</s> <lb/>

<s>et volgo faciunt id lutea russaque vela <lb/>

<s id="s.000858">et volgo faciunt id lutea russaque vela <lb/>

et ferrugina, cum magnis intenta theatris<lb/>

per malos volgata trabesque trementia flutant;<lb/>

namque ibi consessum caveai supter et omnem<lb/>

Line 3610

Line 3627

scaenai speciem, patrum coetumque decorum <lb/>

inficiunt coguntque suo fluitare colore. <lb/>

et quanto circum mage sunt inclusa theatri<lb/>

moenibu�, tam magis haec intus perfusa lepore <lb/>

moenibus, tam magis haec intus perfusa lepore <lb/>

omnia conrident correpta luce diei.</s> <lb/>

<s>ergo lintea de summo cum corpore fucum<lb/>

<s id="s.000859">ergo lintea de summo cum corpore fucum <lb/>

mittunt, effigias quoque debent mittere tenvis <lb/>

res quaeque, ex summo quoniam iaculantur utraque. </s><s><lb/>

res quaeque, ex summo quoniam iaculantur utraque. </s><s id="s.000860"> <lb/>

sunt igitur iam formarum vestigia certa<lb/>

quae volgo volitant suptili praedita filo<lb/>

nec singillatim possunt seereta videri.</s> <lb/>

nec singillatim possunt secreta videri.</s> <lb/>

<s>praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae res <lb/>

<s id="s.000861">praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae res <lb/>

consimiles ideo diffiisae <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> rebus abundant,<lb/>

consimiles ideo diffusae <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> rebus abundant, <lb/>

ex alto quia dum veniunt intrinsecus ortae,<lb/>

scinduntur per iter flexum, nec recta viarum <lb/>

ostia sunt qua contendant exire coortae.</s> <lb/>

<s>at contra tenuis summi membrana coloris <lb/>

<s id="s.000862">at contra tenuis summi membrana coloris <lb/>

cum iacitur, nil est quod eam discerpere possit, <lb/>

in promptu quoniam est in prima fronte locata. </s><s><lb/>

in promptu quoniam est in prima fronte locata. </s><s id="s.000863"> <lb/>

postremo speculis in aqua splendoreque in omni <lb/>

quaecumque apparent nobis simulacra, necessest, <lb/>

quandoquidem simili specie sunt praedita rerum <lb/>

ext<emph type="italics"/>ima,<emph.end type="italics"/> imaginibus missis consistere rerum.</s> <lb/>

sunt igitur tenues formae, rerum similesque <lb/>

effigiae, singillatim quas cernere nemo<lb/>

cum possit tarnen, adsiduo crebroque repulsu<lb/>

cum possit tamen, adsiduo crebroque repulsu <lb/>

reiectae reddunt speculorum ex aequore visum,<lb/>

nec ratione alia servari posse videntur,<lb/>

tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.<lb/>

</s><s>Nune age quam tenui natura constet imago <lb/>

</s><s id="s.000865">Nunc age quam tenui natura constet imago <lb/>

percipe. </s><s>et in primis, quoniam primordia tantum<lb/>

percipe. </s><s id="s.000866">et in primis, quoniam primordia tantum <lb/>

sunt infra nostros sensus tantoque minora<lb/>

quam quae primum oculi coeptant non posse tueri,<lb/>

nunc tarnen id quoque uti confirmem, exordia rerum<lb/>

nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerum <lb/>

cunctarum quam sint suptilia percipe paucis. <lb/>

primum animalia sunt iam partim tantula, quorum<lb/>

tertia pars nulla possit ratione videri.</s> <lb/>

<s>horum intestinum quodvis quale esse putandumst!<lb/>

<s id="s.000867">horum intestinum quodvis quale esse putandumst! <lb/>

quid cordis globus aut oculi?</s><s> quid membra?</s><s> quid artus?</s><s><lb/>

quid cordis globus aut oculi?</s><s id="s.000868"> quid membra?</s><s id="s.000869"> quid artus?</s><s id="s.000870"> <lb/>

quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque <lb/>

unde anima atque animi constet natura necessumst ?</s><s><lb/>

unde anima atque animi constet natura necessumst ?</s><s id="s.000871"> <lb/>

nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?</s><s><lb/>

nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?</s><s id="s.000872"> <lb/>

praeterea quaecumque suo de corpore odorem<lb/>

expirant acrem, panaces absinthia taetra<lb/>

<lb/>

habrotonique graves et tristia centaurea, <lb/>

quorum unum quidvis leviter si forte duobus<lb/>

quin potius noscas rerum simulaera vagari<lb/>

quin potius noscas rerum simulacra vagari <lb/>

multa modis multis nulla vi cassaque sensu ?</s><s><lb/>

multa modis multis nulla vi cassaque sensu ?</s><s id="s.000873"> <lb/>

</s><s>(Sed ne forte putes ea demum sola vagari, <lb/>

</s><s id="s.000874">(Sed ne forte putes ea demum sola vagari, <lb/>

quaecumque ab rebus rerum simulacra recedunt <lb/>

sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsa <lb/>

constituuntur in hoc caelo qui dicitur aer,<lb/>

quae multis formata modis sublime feruntur<lb/>

nec speeiem mutare suam liquentia cessant<lb/>

nec speciem mutare suam liquentia cessant <lb/>

et cuiusque modi formarum vertere in oras; <lb/>

ut nubes facile interdum conerescere in alto<lb/>

ut nubes facile interdum concrescere in alto <lb/>

cernimus et mundi speciem violare serenam<lb/>

aera mulcentes motu. </s><s>nam saepe Gigantum<lb/>

aera mulcentes motu. </s><s id="s.000875">nam saepe Gigantum <lb/>

ora volare videntur et umbram ducere late,<lb/>

interdum magni montes avolsaque saxa <lb/>

montibus anteire et solem succedere praeter,<lb/>

inde alios trahere atque inducere belua nimbos.)<lb/>

Nunc ea quam facili et celeri ratione genantur <lb/>

perpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedant<lb/>

...<lb/>

semper enim summum quicquid de rebus abundat <lb/>

quod iaculentur. </s><s>et hoc alias cum pervenit in res,<lb/>

quod iaculentur. </s><s id="s.000876">et hoc alias cum pervenit in res, <lb/>

transit, ut in primis vitrum . </s><s>sed ubi aspera saxa<lb/>

transit, ut in primis vitrum . </s><s id="s.000877">sed ubi aspera saxa <lb/>

aut in materiam ligni pervenit, ibi iam<lb/>

scinditur ut nullum simulacrum reddere possit.</s> <lb/>

<s>at cum splendida quae constant opposta fuerunt <lb/>

<s id="s.000878">at cum splendida quae constant opposta fuerunt <lb/>

densaque, ut in primis speculum est, nil accidit horum<lb/>

nam neque, uti vitrum, potis est transire, neque autem <lb/>

scindi; quam meminit levor praestare salutem. </s><s><lb/>

scindi; quam meminit levor praestare salutem. </s><s id="s.000879"> <lb/>

quapropter fit ut hinc nobis simulaera redundent. </s><s><lb/>

quapropter fit ut hinc nobis simulacra redundent. </s><s id="s.000880"> <lb/>

et quamvis subito quovis in tempore quamque <lb/>

rem contra speculum ponas, apparet imago; <lb/>

perpetuo fluere ut noscas e corpore summo <lb/>

texturas rerum tenuis tenuisque figuras. </s><s><lb/>

texturas rerum tenuis tenuisque figuras. </s><s id="s.000881"> <lb/>

ergo multa brevi spatio simulacra genuntur, <lb/>

ut merito celer his rebus dieatur origo. </s><s><lb/>

ut merito celer his rebus dicatur origo. </s><s id="s.000882"> <lb/>

et quasi multa brevi spatio summittere debet <lb/>

luinina sol ut perpetuo sint omnia plena, <lb/>

lumina sol ut perpetuo sint omnia plena, <lb/>

sic ab rebus item simili ratione necessest <lb/>

temporis in puncto rerum simulacra ferantur<lb/>

multa modis multis in cunctas undique partis; <lb/>

quandoquidem speculum quocumque obvertimus oris, <lb/>

res ibi respondent simili forma atque colore. </s><s><lb/>

res ibi respondent simili forma atque colore. </s><s id="s.000883"> <lb/>

praeterea modo eum fuerit liquidissima caeli <lb/>

tempestas, perquam subito fit turbida foede, <lb/>

undique uti tenebras omnis Acherunta rearis <lb/>

liquisse et magnas caeli complesse cavernas. </s><s><lb/>

liquisse et magnas caeli complesse cavernas. </s><s id="s.000884"> <lb/>

usque adeo taetra nimborum noete coorta <lb/>

usque adeo taetra nimborum nocte coorta <lb/>

inpendent atrae formidinis ora superne; <lb/>

quorum quantula pars sit imago dicere nemost <lb/>

qui possit neque eam rationem reddere dictis. <lb/>

</s><s>Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur <lb/>

</s><s id="s.000885">Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur <lb/>

et quae mobilitas ollis tranantibus auras <lb/>

reddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur, <lb/>

in quem quaeque, locum diverso numine tendunt, <lb/>

suavidicis potius quam multis versibus edam; <lb/>

parvus ut est cycni melior canor, ille gruuum quam <lb/>

parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam <lb/>

clamor in aetheriis dispersus nubibus austri. </s><s><lb/>

clamor in aetheriis dispersus nubibus austri. </s><s id="s.000886"> <lb/>

principio persaepe levis res atque minutis <lb/>

corporibus factas celeris licet esse videre.</s> <lb/>

in quo iam genere est solis lux et vapor eius <lb/>

propterea quia sunt e primis facta minutis<lb/>

quae quasi cuduntur perque aeris intervallum<lb/>

non dubitant transire sequenti concita plaga.</s> <lb/>

<s>suppeditatur enim confestim lumine lumen<lb/>

<s id="s.000888">suppeditatur enim confestim lumine lumen <lb/>

et quasi protelo stimulatur fulgere fulgur. <lb/>

quapropter simulacra pari ratione necesse est<lb/>

inmemorabile per spatium transcurrere posse<lb/>

Line 3729

Line 3747

quod superest, ubi tam volucri levitate ferantur; <lb/>

deinde quod usque adeo textura praedita rara<lb/>

mittuntur, facile ut quasvis penetrare queant res<lb/>

et quasi permanare per aeris intervallurn.</s> <lb/>

et quasi permanare per aeris intervallum.</s> <lb/>

<s>praeterea si, quae penitus corpuscula rerum<lb/>

<s id="s.000889">praeterea si, quae penitus corpuscula rerum <lb/>

ex altoque foras mittuntur, solis uti lux <lb/>

ac vapor, haec puncto cernuntur lapsa diei<lb/>

per totum caeli spatium difftindere sese<lb/>

per totum caeli spatium diffundere sese <lb/>

perque volare mare ac terras caelumque rigare<lb/>

quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,<lb/>

cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?</s><s> <lb/>

cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?</s><s id="s.000890"> <lb/>

quone vides citius debere et longius ire<lb/>

multiplexque loci spatium transcurrere eodem<lb/>

tempore quo solis pervolgant lumina caelum ?</s><s><lb/>

tempore quo solis pervolgant lumina caelum ?</s><s id="s.000891"> <lb/>

hoc etiam in primis speeimen verum esse videtur<lb/>

hoc etiam in primis specimen verum esse videtur <lb/>

quam celeri motu rerum simulacra ferantur, <lb/>

quod simul ae primum sub diu splendor aquai<lb/>

quod simul ac primum sub diu splendor aquai <lb/>

ponitur, extemplo caelo stellante serena<lb/>

sidera respondent in aqua radiantia mundi.</s> <lb/>

<s>iamne vides igitur puncto tempore imago<lb/>

<s id="s.000892">iamne vides igitur puncto tempore imago <lb/>