texts/archimedes/xml/lucre_natur_082_la_1893.xml - Colored diff

Main History Search Repository tree

Return to lucre_natur_082_la_1893.xml CVS log

Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/lucre_natur_082_la_1893.xml between version 1.3 and 1.4

version 1.3, 2003/12/19 14:11:27

version 1.4, 2004/01/06 09:30:37

Line 1

<?xml version="1.0"?>

<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>

<!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" >

<info>

<author>Lucretius</author>

<title>De rerum natura</title>

<title>De rerum natura: Libri Sex (Vol. I, Text)</title>

<place>Cambridge</place>

<cvs_file>lucre_natur_079_la_1566.xml</cvs_file>

<cvs_file>lucre_natur_082_la_1893.xml</cvs_file>

<cvs_version/>

</info>

<text>

<pb xlink:href="079/01/001.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/002.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/003.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/004.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/005.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/006.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/007.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/008.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/009.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/010.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/011.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/012.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/013.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/014.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/015.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/016.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/017.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/018.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/019.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/020.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/021.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/022.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/023.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/024.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/025.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/026.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/027.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/028.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/029.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/030.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/031.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/032.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/033.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/034.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/035.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/036.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/037.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/038.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/039.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/040.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/041.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/042.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/043.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/044.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/045.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/046.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/047.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/048.jpg"/><s>page not transcribed</s>

<pb xlink:href="079/01/049.jpg"/><s>page not transcribed</s>

</section></front>

<body>

<s>T. LUCRETI CARI</s>

<s>T. LUCRETII CARI <lb/>

<s>DE RERUM NATURA</s>

DE RERUM NATVRA, <lb/>

<s>LIBER PRIMUS</s>

LIBER PRIMVS.</s>

<s>Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas, <lb/>

alma Venus, caeli subter labentia signa <lb/>

quae mare navigerum, quae terras frugiferentis <lb/>

Line 85

Line 35

significant initum perculsae corda tua vi.</s> <lb/>

<s>inde ferae pecudes persultant pabula laeta <lb/>

et rapidos tranant amnis: ita capta lepore <lb/>

te sequitur cupide quo quamque inducere pergis.</s> <lb/>

<s>denique per maria ac montis fluviosque rapacis <lb/>

frondiferasque domos avium camposque virentis <lb/>

Line 93

Line 44

quae quoniam rerum naturam sola gubernas <lb/>

nec sine te quicquam dias in luminis oras <lb/>

exoritur neque fit laetum neque amabile quiequam, <lb/>

te sociam studeo scribendis versibus esse, <lb/>

te sociam studeo scribendis versibus esse<lb/>

quos ego de rerum natura pangere conor <lb/>

Quos ego de rerum natura pangere conor <lb/>

Memmiadae nostro, quem tu, dea, tempore in omni <lb/>

omnibus ornatum voluisti excellere rebus.</s> <lb/>

<s>quo magis aeternum da dictis, diva, leporem.</s> <lb/>

Line 112

Line 62

circumfusa super, suavis ex ore loquellas <lb/>

funde petens placidam Romanis, incluta, pacem. <lb/>

nam neque nos agere hoc patriai tempore iniquo <lb/>

possumus aequo anirno nec Memmi elara propago <lb/>

talibus in rebus communi desse saluti. <lb/>

</s><s>quod superest, vacuas auris animumque sagacem <lb/>

Line 125

Line 76

quae nos materiem et genitalia corpora rebus <lb/>

reddunda in ratione vocare et semina rerum <lb/>

appellare sueimus et haec eadem usurpare <lb/>

corpora prima, quod ex illis sunt omnia primis. <lb/></s>

corpora prima, quod ex illis sunt omnia primis.<lb/>

</s><s>Humana ante octilos foede Cum vita iaceret<lb/>

<s>omnis enim per se divom natura necessest <lb/>

inmortali aevo summa cum pace fruatur <lb/>

semota ab nostris rebus seiunctaque longe;<lb/>

nam privata dolore omni, privata periclis, <lb/>

ipsa suis pollens opibus, nil indiga nostri, <lb/>

nec bene promeritis capitur neque tangitur ira. <lb/></s>

<s>Humana ante octilos foede Cum vita iaceret <lb/>

in terris oppressa gravi sub religione <lb/>

quae caput a caeli regionibus ostendebat <lb/>

horribili super aspectu mortalibus instans, <lb/>

primum Graius homo mortalis tollere contra <lb/>

est oculos ausus primusque obsistere contra, <lb/>

quem neque fama deum nec fulmina nee minitanti <lb/>

murmure compressit caelum, sed eo magis acrem <lb/>

inritat animi virtutem, effringere ut arta <lb/>

Line 162

Line 105

ductores Danaum delecti, prima virorum.</s> <lb/>

<s>cui simul infula virgineos cireumdata comptus <lb/>

ex utraque pari malarum parte profusast, <lb/>

et maestum simul ante aras adstare parentem <lb/>

sensit et hunc propter ferrum celare ministros <lb/>

aspectuque suo lacrimas effundere civis, <lb/>

Line 174

Line 116

perfecto posset claro comitari Hymenaeo, <lb/>

sed casta inceste nubendi tempore in ipso <lb/>

hostia concideret mactatu maesta parentis, <lb/>

exitus ut classi felix faustusque daretur. </s><s> <lb/>

tantum religio potuit suadere malorum. <lb/>

</s><s>Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum <lb/>

Line 195

Line 138

detulit ex Helicone perenni fronde coronam, <lb/>

per gentis Italas horninum quae clara clueret;<lb/>

etsi praeterea tamen esse Acherusia templa <lb/>

Ennius aeternis exponit versibus edens, <lb/>

quo neque permaneant animae neque corpora nostra, <lb/>

sed quaedam simulacra modis pallentia miris;<lb/>

Line 208

Line 150

in terris, tum cum primis ratione sagaci <lb/>

unde anima atque animi constet natura videndum;<lb/>

et quae res nobis, vigilantibus obvia, mentes <lb/>

terrificet morbo adfectis, somnoque sepultis, <lb/>

cernere uti videamur eos atidireque coram, <lb/>

morte obita quorum tellus amplectitur ossa. <lb/>

Line 228

Line 171

nullam rem e nilo gigni divinitus umquam. <lb/>

quippe ita formido mortalis continet omnis, <lb/>

quod multa in terris fieri caeloque tuentur <lb/>

quorum operum causas nulla ratione videre <lb/>

possunt ac fieri divino numine rentur. <lb/>

quas ob res ubi viderimus nil posse creari <lb/>

de nilo, tum quod sequimur iam rectius inde <lb/>

perspiciemus, et unde queat res quaeque creari <lb/>

et quo quaeque modo fiant opera sine divom.</s> <lb/>

<s> Nam si de nilo fierent, ex omnibu' rebus <lb/>

<s> Nam si de nilo fierent, ex omnibu� rebus<lb/>

omne gentis nasci posset, nil semine egeret. <lb/>

e mare primum homines, e terra posset oriri <lb/>

squamigerum genus et volucres erumpere eaelo;<lb/>

armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum, <lb/>

incerto partu culta ac deserta tenerent.</s> <lb/>

<s>nec fructus idem arboribus constare solerent, <lb/>

nec fructus idem arboribus constare solerent, <lb/>

sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.</s> <lb/>

<s>quippe, ubi non essent genitalia corpora cuique, <lb/>

qui posset mater rebus consistere certa?</s><s><lb/>

Line 261

Line 204

quippe ubi nulla forent primordia quae genitali <lb/>

concilio possent arceri tempore iniquo.</s> <lb/>

<s>nec porro augendis rebus spatio foret usus <lb/>

seminis ad coitum, si e nilo crescere possent; <lb/>

seminis ad coitum, e nihilo si crescere possent; <lb/>

nam fierent iuvenes subito ex infantibu�parvis<lb/>

nam fierent iuvenes subito ex infantibu'parvis <lb/>

e terraque exorta repente arbusta salirent.</s> <lb/>

<s>quorum nil fieri manifestum est, omnia quando <lb/>

paulatim crescunt, ut par est, semine certo <lb/>

paulatim crescunt, ut par est, . . .</s> <lb/>

<s> . . . . . semine certo<lb/>

crescentesque genus servant; ut noscere possis <lb/>

quicque sua, de materia grandescere alique.</s> <lb/>

<s>huc accedit uti sine certis imbribus anni <lb/>

laetificos nequeat fetus submittere tellus <lb/>

nec porro secreta cibo natura animantum <lb/>

propagare genus possit vitanique tueri;<lb/>

ut potius multis communia corpora rebus <lb/>

multa putes esse, ut verbis elementa videmus, <lb/>

quam sine principiis ullam rem existere posse.</s> <lb/>

Line 294

Line 238

sponte sua multo fieri meliora videres.</s> <lb/>

<s></s><s>Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum <lb/>

dissoluat natura neque ad nilum interemat res <lb/>

nam siquid mortale e cunctis partibus esset, <lb/>

ex oculis res quaeque repente erepta periret.</s> <lb/>

<s>nulla vi foret usus enim quae partibus eius <lb/>

Line 309

Line 252

redducit Venus, aut redductum daedala tellus <lb/>

unde alit atque auget generatim pabula praebens?</s><s><lb/>

unde mare ingenuei fontes externaque longe <lb/>

flumina suppeditant ?</s><s> unde aether sidera pascit?</s><s><lb/>

omnia enim debet, mortali corpore quae sunt, <lb/>

infinita aetas consumpse anteacta diesque.</s> <lb/>

Line 327

Line 271

incolumi remanent res corpore, dum satis acris <lb/>

vis obeat pro textura cuiusque reperta.</s> <lb/>

<s>haud igitur redit ad nilum res ulla, sed omnes <lb/>

discidio redeunt in corpora materiai.</s> <lb/>

<s>postremo pereunt imbres, ubi eos pater aether <lb/>

in gremium matris terrai praecipitavit;<lb/>

Line 344

Line 287

<s>haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur, <lb/>

quando alid ex alio reficit natura nec ullam <lb/>

rem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.</s> <lb/>

<s>Nunc age, res quoniam docui non posse ereari <lb/>

Nunc age, res quoniam docui non posse ereari <lb/>

de nilo neque item genitas ad nil revocari, <lb/>

nequa forte tamen coeptes diffidere dictis, <lb/>

quod nequeunt oculis rerum primordia cerni, <lb/>

Line 360

Line 304

quae mare, quae terras, quae denique nubila caeli <lb/>

verrunt ac subito vexantia turbine raptant, <lb/>

nec ratione fluunt alia stragemque propagant <lb/>

et cum mollis aquae fertur natura repente <lb/>

flumine abundanti, quam largis imbribus auget <lb/>

montibus ex altis magnus decursus aquai <lb/>

Line 376

Line 319

impetibus crebris, interdum vertice torto <lb/>

corripiunt rapideque rotanti turbine portant.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca, <lb/>

quandoquidem factis et moribus aemula magnis <lb/>

amnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt.</s> <lb/>

<s>tum porro varios rerum sentimus odores <lb/>

Line 393

Line 337

quas oculi nulla possunt ratione videre. <lb/>

quin etiam multis solis redeuntibus annis <lb/>

anulus in digito subter tenuatur habendo, <lb/>

stilicidi casus lapidem cavat, uncus aratri <lb/>

ferreus occulte decrescit vomer in arvis, <lb/>

strataque iain volgi pedibus detrita viarum <lb/>

Line 412

Line 355

<s>corporibus caecis igitur natura gerit res. <lb/>

</s><s>Nec tamen undique corporea stipata tenentur <lb/>

omnia natura; namque est in rebus inane. <lb/>

quod tibi cognosse in multis erit utile rebus <lb/>

nec sinet errantem dubitare et quaerere semper <lb/>

de summa rerum et nostris diffidere dictis.</s> <lb/>

Line 426

Line 370

cernimus ante oculos, quae, si non esset inane, <lb/>

non tam sollicito motu privata carerent <lb/>

quam genita omnino nulla ratione fuissent, <lb/>

undique materies quoniam stipata quiesset. <lb/>

praeterea quamvis solidae res esse putentur, <lb/>

hinc tamen esse licet raro cum corpore cernas.</s> <lb/>

Line 439

Line 382

<s>inter saepta meant voces et elausa domorum <lb/>

transvolitant, rigidum permanat frigus ad ossa, <lb/>

quod nisi inania sint, qua possint corpora quaeque <lb/>

transire ?</s><s> haud ulla fieri ratione videres.</s> <lb/>

<s>denique cur alias allis praestare videmus <lb/>

pondere res rebus nilo maiore figura ?</s><s><lb/>

Line 459

Line 403

linquant, quo possint cedentes confluere undae;<lb/>

sic alias quoque res inter se posse moveri <lb/>

et mutare locum, quamvis sint ominia plena.</s> <lb/>

<s>seilicet id falsa totum ratione receptumst.</s> <lb/>

<s>scilicet id falsa totum ratione receptumst.</s> <lb/>

<s>nam quo squamigeri poterunt procedere tandern, <lb/>

ni spatium dederint latices?</s><s> concedere porro <lb/>

quo poterunt undae, cum pisces ire nequibunt?</s><s> <lb/>

Line 474

Line 417

confluat, haud poterit tarnen uno tempore totum <lb/>

compleri spatium; nam primum quemque necessest <lb/>

occupet ille locum, deinde omnia possideantur. <lb/>

quod si forte aliquis, cum corpora dissiluere, <lb/>

tum putat id fieri quia se condenseat aer, <lb/>

errat; nam vacuum tum fit quod non fuit ante <lb/>

Line 492

Line 436

cum semel institerunt vestigia certa viai, <lb/>

sic alid ex alio per te tute ipse videre <lb/>

talibus in rebus poteris caecasque latebras <lb/>

insinuare omnis et verum protrahere inde.</s> <lb/>

<s>quod si pigraris paulumve recesseris ab re, <lb/>

hoc tibi de plano possum promittere, Memmi:<lb/>

usque adeo largos haustus e fontibu' magnis <lb/>

usque adeo largos haustus e fontibu� magnis<lb/>

lingua meo suavis diti de pectore fundet, <lb/>

ut verear ne tarda prius per membra senectus <lb/>

serpat et in nobis vitai claustra resolvat, <lb/>

Line 509

Line 452

<s>corpus enim per se communis dedicat esse <lb/>

sensus; cui nisi prima fides fundata valebit, <lb/>

haut erit occultis de rebus quo referentes <lb/>

confirmare animi quicquam ratione queamus. <lb/>

tum porro locus ac spatium, quod inane vocamus, <lb/>

si nullum foret, haut usquam sita corpora possent <lb/>

Line 525

Line 469

rem prohibere queat per se transire meantem, <lb/>

scilicet hoc id erit, vacuum quod inane vocamus.</s> <lb/>

<s>praeterea per se quodcumque erit, aut faciet quid <lb/>

aut aliis fungi debebit agentibus ipsum <lb/>

aut erit, ut possunt in eo res esse gerique.</s> <lb/>

<s>at facere et fungi sine corpore nulla potest res <lb/>

Line 540

Line 483

discidio potis est seiungi seque gregari, <lb/>

pondus uti saxist, calor ignis, liquor aquai.</s> <lb/>

<s>TACTUS CORPORIBUS CUNCTIS INTACTUS INANI <lb/>

servitium contra paupertas divitiaeque, <lb/>

libertas bellum concordia, cetera quorum <lb/>

adventu manet ineolumis natura abituque, <lb/>

Line 558

Line 502

eventum dici poterit quodcumque erit aetum. </s><s><lb/>

denique materies si rerum nulla fuisset <lb/>

nec locus ac spatium, res in quo quaeque geruntur, <lb/>

numquam Tyndaridis formae conflatus amore <lb/>

ignis, Alexandri Phrygio sub pectore gliscens, <lb/>

clara accendisset saevi certamina belli, <lb/>

Line 570

Line 513

sed magis ut merito possis eventa vocare <lb/>

corporis atque loci, res in quo quaeque gerantur. <lb/>

</s><s>Corpora sunt porro partim primordia rerum, <lb/>

partim concilio quae constant principiorum.</s> <lb/>

<s>sed quae sunt rerum primordia, nulla potest vis <lb/>

stinguere; nam solido vincunt ea corpore demum.</s> <lb/>

Line 590

Line 534

semina quae rerum primordiaque esse docemus, <lb/>

unde omnis rerum nune constet summa creata. <lb/>

</s><s>Principio quoniam duplex natura duarum <lb/>

dissimilis rerum longe constare reperta est, <lb/>

dissimilis rerum longe constare repertast,<lb/>

corporis atque loci, res in quo quaeque geruntur, <lb/>

esse utramque sibi per se puramque necessest.</s> <lb/>

<s>nam quacumque vacat spatium, quod inane vocainus, <lb/>

Line 604

Line 547

corpore inane suo celare atque intus habere, <lb/>

si non, quod cohibet, solidum constare relinquas. <lb/>

id porro nil esse potest nisi materiai <lb/>

concilium, quod inane queat rerum cohibere.</s> <lb/>

<s>materies igitur, solido quae corpore constat, <lb/>

esse aeterna potest, cum cetera dissoluantur.</s> <lb/>

Line 624

Line 568

nec capere umorem neque item manabile frigus <lb/>

nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur. <lb/>

et quo quaeque magis cohibet res intus inane, <lb/>

tam magis his rebus penitus temptata Iabascit.</s> <lb/>

<s>ergo si solida ac sine inani corpora prima <lb/>

sunt ita uti docui, sint haec aeterna necessest.</s> <lb/>

Line 636

Line 579

esse inmortali primordia corpore debent, <lb/>

dissolui quo quaeque supremo tempore possint, <lb/>

materies ut subpeditet rebus reparandis.</s> <lb/>

<s>Sunt igitur solida primordia simplicitate <lb/>

Sunt igitur solida primordia simplicitate<lb/>

nec ratione queunt alia servata per aevom <lb/>

ex infinito iam tempore res reparare, <lb/>

</s><s>Denique si nullam finem natura parasset <lb/>

Line 655

Line 599

Stare, quibus possint aevi contingere florem.</s> <lb/>

<s>huc accedit uti, solidissima materiai <lb/>

corpora eum constant, possit tamen, omnia, reddi, <lb/>

mollia quae flunt, aer aqua terra vapores, <lb/>

quo pacto fiant et qua vi quaeque gerantur, <lb/>

admixtum quoniam semel est in rebus inane.</s> <lb/>

<s>at contra si mollia sint primordia rerum, <lb/>

unde queant validi silices ferrumque creari <lb/>

Line 666

Line 610

<s>sunt igitur solida pollentia simplicitate <lb/>

quorum condenso magis omnia coneiliatu <lb/>

artari possunt validasque ostendere viris. <lb/>

</s><s>denique iam quoniam generatim reddita finis <lb/>

</s><s>Porro si nullast frangendis reddita finis<lb/>

corporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque<lb/>

nunc etiam superare necessest corpora rebus,<lb/>

quae nondum clueant ullo temptata periclo. <lb/>

at quoniam fragili natura praedita constant,<lb/>

discrepat aeternum tempus potuisse manere<lb/>

innumerabilibus plagis vexata per aevom.</s> <lb/>

<s>denique iam quoniam generatim reddita finis<lb/>

crescendi rebus constat vitamque tenendi, <lb/>

et quid quaeque queant per foedera naturai, <lb/>

quid porro nequeant, sancitum quandoquidem extat, <lb/>

nec commutatur quicquam, quin omnia constant <lb/>

usque adeo, variae volucres ut in ordine cunctae <lb/>

ostendant maculas generalis corpore inesse, <lb/>

inmutabili' materiae quoque corpus habere <lb/>

inmutabili� materiae quoque corpus habere<lb/>

debent nimirum. </s><s>nam si primordia rerum <lb/>

commutari aliqua possint ratione revicta, <lb/>

incertum quoque iam constet quid possit oriri, <lb/>

quid nequeat, finita potestas denique cuique <lb/>

quanam sit ratione atque alte terminus haerens, <lb/>

nec totiens possint generatim saecla referre <lb/>

naturam mores vietum motusque parentum. <lb/>

</s><s>Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen <lb/>

Line 689

Line 641

alterius quoniamst ipsum pars, primaque et una <lb/>

inde aliae atque aliae similes ex ordine partes <lb/>

agmine condenso naturam corporis explent, <lb/>

quae quoniam per se nequeunt constare, necesse est <lb/>

quae quoniam per se nequeunt constare, necessest<lb/>

haerere unde queant nulla ratione revelli.</s> <lb/>

<s>sunt igitur solida primordia simplicitate <lb/>

quae minimis stipata cohaerent partibus arte, <lb/>

Line 702

Line 653

corpora constabunt ex partibus infinitis, <lb/>

quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit <lb/>

dimidiam partem nec res praefiniet ulla.</s> <lb/>

<s>ergo rerum inter summam minimamque quid escit ?</s><lb/>

<s>ergo rerum inter summam minimamque quid escit ?</s><s><lb/>

<s>nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis <lb/>

nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis <lb/>

summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt, <lb/>

ex infinitis constabunt partibus aeque.</s> <lb/>

<s>quod quoniam ratio reclamat vera negatque <lb/>

credere posse animum, victus fateare necessest <lb/>

esse ea quae nullis iam praedita partibus extent <lb/>

et minima constent natura. </s><s>quae quoniam sunt, <lb/>

Line 718

Line 670

non possunt ea quae debet genitalis habere <lb/>

materies, varios conexus pondera plagas <lb/>

concursus motus, per quae res quaeque geruntur. <lb/>

</s><s>Porro si nullast frangendis reddita finis <lb/>

</s><s>Quapropter qui materiem rerum esse putarunt <lb/>

corporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque <lb/>

nunc etiam superare necessest corpora rebus, <lb/>

quae nondum clueant ullo temptata periclo. <lb/>

at quoniam fragili natura praedita constant, <lb/>

discrepat aeternum tempus potuisse manere <lb/>

innumerabilibus plagis vexata per aevom.</s> <lb/>

<s>Quapropter qui materiem rerum esse putarunt <lb/>

ignem atque ex igni summarn consistere solo, <lb/>

magno opere a vera lapsi ratione videntur.</s> <lb/>

<s>Heraclitus init quorum dux proelia primus, <lb/>

Line 749

Line 693

<s>id quoque, si faciant admixtum rebus inane, <lb/>

denseri poterunt ignes rarique relinqui.</s> <lb/>

<s>sed quia multa sibi cernunt contraria nasci <lb/>

et fugitant in rebus inane relinquere purum, <lb/>

ardua dum metuunt, amittunt vera viai, <lb/>

nec rursum cernunt exempto rebus inani <lb/>

Line 756

Line 701

corpus, nil ab se quod possit mittere raptim;<lb/>

aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem, <lb/>

ut videas non e stipatis partibus esse.</s> <lb/>

<s>quod si forte alia credunt ratione potesse <lb/>

ignis in coetu stingui mutareque corpus, <lb/>

scilicet ex nulla facere id si parte reparcent, <lb/>

Line 775

Line 719

<s>nil referret enim quaedam decedere abire, <lb/>

atque alia adtribui, mutarique ordine quaedam, <lb/>

si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;<lb/>

ignis enim foret omnimodis quodcumque crearent.</s> <lb/>

<s>verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora quorum <lb/>

concursus motus ordo positura figurae <lb/>

Line 789

Line 734

et labefactat eos unde omnia credita pendent, <lb/>

unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem; <lb/>

credit enim sensus ignem cognoscere vere, <lb/>

cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.</s> <lb/>

<s>quod mihi eum vanum tum delirum esse videtur;<lb/>

quo referemus enim ?</s><s> quid nobis certius ipsis <lb/>

Line 810

Line 754

et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur <lb/>

ex igni terra atque anima procrescere et imbri. <lb/>

quorum Acragantinus cum primis Empedocles est, <lb/>

insula quem triquetris terrarum gessit in oris, <lb/>

quam fluitans eireum magnis anfractibus aequor <lb/>

Ionium glaucis aspargit virus ab undis, <lb/>

Line 822

Line 767

quae cum magna modis multis miranda videtur <lb/>

gentibus humanis regio visendaque fertur, <lb/>

rebus opima bonis, multa munita virum vi, <lb/>

nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se <lb/>

nec sanctuni magis et mirum carumque videtur. <lb/>

carmina quin etiam divini pectoris eius <lb/>

Line 839

Line 783

primum quod motus exempto rebus inani <lb/>

constituunt, et res mollis rarasque relinquont, <lb/>

aera solem ignem terras animalia frugis, <lb/>

nec tamen admiscent in eorum corpus inane; <lb/>

deinde quod omnino finem non esse scandis <lb/>

corporibus faciunt neque pausam stare fragori <lb/>

Line 855

Line 800

quorum utrumque quid a vero iam distet habe<emph type="italics"/>bis.<emph.end type="italics"/><lb/>

deinde inimica modis multis sunt atque vene<emph type="italics"/>no<emph.end type="italics"/><lb/>

ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt <lb/>

aut ita difftugient vit tempestate coacta <lb/>

fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus. <lb/>

</s><s>Denique quattuor ex rebus si euneta ereantur <lb/>

Line 865

Line 809

alternis gignuntur enim mutantque colorem <lb/>

et totam inter se naturam tempore ab omni.</s> <lb/>

<s>sin ita forte putas ignis terraeque coire <lb/>

corpus et aerias auras roremque liquoris, <lb/>

nil in concilio naturam ut mutet eorum, <lb/>

nulla tibi ex illis poterit res esse creata, <lb/>

Line 888

Line 833

ne res ad nilum redigantur funditus omnes. </s><s><lb/>

nam quodcumque suis mutatum finibus exit, <lb/>

continuo hoc mors est illius quod fuit ante. </s><s><lb/>

quapropter quoniam quae paulo dixiinus ante <lb/>

in commutatum veniunt, constare necessest <lb/>

ex aliis ea, quae nequeant convertier usquam, <lb/>

Line 896

Line 840

quin potius tali natura praedita quaedam <lb/>

corpora constituas, ignem si forte erearint, <lb/>

posse eadem demptis paucis paucisque tributis, <lb/>

ordine mutato et motu, facere aeris auras, <lb/>

sic alias aliis rebus mutarier omnis ?</s><s><lb/>

</s><s>'At manifesta palam res indicat' inquis 'in auras <lb/>

</s><s>�At manifesta palam res indicat� inquis �in auras <lb/>

aeris e terra res omnis crescere alique <lb/>

et nisi tempestas indulget tempore fausto <lb/>

imbribus, ut tabe nimborum arbusta vacillent, <lb/>

solque sua pro parte fovet tribuitque calorem, <lb/>

crescere non possint fruges arbusta animantis'. </s><s><lb/>

crescere non possint fruges arbusta animantis�. </s><s><lb/>

scilicet et nisi nos cibus aridus et tener umor <lb/>

adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis <lb/>

omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur;<lb/>

Line 921

Line 866

<s>quin etiam passim nostris in versibus ipsis <lb/>

multa elementa vides multis communia verbis, <lb/>

cum tamen inter se versus ac verba necessest <lb/>

confiteare et re et sonitu distare sonanti.</s> <lb/>

<s>tantum elementa queunt permutato ordine solo;<lb/>

at rerum quae sunt primordia, plura adhibere <lb/>

possunt unde queant variae res quaeque ereari. <lb/>

</s><s>Nunc et Anaxagorae serutemur homoeomerian <lb/>

quam Grai memorant nec nostra dicere lingua <lb/>

concedit nobis patrii sermonis egestas, <lb/>

sed tamen ipsam rem facilest exponere verbis.</s> <lb/>

Line 934

Line 879

ossa videlicet e pauxillis atque minutis <lb/>

ossibus hic et de pauxillis atque minutis <lb/>

visceribus viscus gigni sanguenque creari <lb/>

sanguinis inter se multis coeuntibu' guttis <lb/>

sanguinis inter se multis coeuntibu� guttis<lb/>

ex aurique putat micis consistere posse <lb/>

aurum et de terris terram concrescere parvis, <lb/>

ignibus ex ignis, umorem umoribus esse, <lb/>

Line 950

Line 895

nam quid in oppressu valido durabit eorum, <lb/>

ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis ?</s><s> <lb/>

ignis an umor an aura ?</s><s> quid horum?</s><s> sanguen an os<emph type="italics"/>sa<emph.end type="italics"/> ?</s><s><lb/>

<pb xlink:href="082/01/030.jpg" pagenum="68"/> m

nil, ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis <lb/>

tam mortalis erit quam quae manifesta videmus <lb/>

ex oculis nostris aliqua vi victa perire.</s> <lb/>

<s>at neque reccidere ad nilum res posse neque autem <lb/>

crescere de nilo testor res ante probatas.</s> <lb/>

<s>praeterea quoniam cibus auget corpus alitque, <lb/>

scire licet nobis venas et sanguen et ossa <lb/>

Line 970

Line 915

<s>transfer item, totidem verbis utare licebit. <lb/>

in lignis si flamma latet fumusque cinisque, <lb/>

ex alienigenis consistant ligna necessest.</s> <lb/>

<s>ex alienigenis, quae lignis <emph type="italics"/>his<emph.end type="italics"/> oriuntur.</s> <lb/>

<s>praeterea tellus quae corpora cumque alit, auget<lb/>

<s>Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis, <lb/>

</s><s>ex alienigenis, quae lignis <emph type="italics"/>his<emph.end type="italics"/> oriuntur.</s> <lb/>

</s><s>Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis, <lb/>

id quod Anaxagoras sibi sumit, ut omnibus omnis <lb/>

res putet inmixtas rebus latitare, sed illud <lb/>

apparere unum cuius sint plurima mixta <lb/>

Line 987

Line 934

scilicet et glebis terrarum saepe friatis <lb/>

herbarum genera et fruges frondesque videri <lb/>

dispertita in<emph type="italics"/>ter<emph.end type="italics"/> terram latitare minute, <lb/>

postremo in lignis cinerem fumumque videri, <lb/>

cum praefracta forent, ignisque latere minutos.</s> <lb/>

<s>quorum nil fieri quoniam manifesta docet <emph type="italics"/>res<emph.end type="italics"/>, <lb/>

scire licet non esse in rebus res ita mixtas, <lb/>

verum semina multimodis inmixta latere <lb/>

multarum rerum in rebus communia debent. <lb/>

</s><s>'At saepe in magnis fit montibus' inquis 'ut altis <lb/>

</s><s>�At saepe in magnis fit montibus� inquis �ut altis<lb/>

arboribus vicina cacumina summa terantur <lb/>

inter se, validis facere id cogentibus austris, <lb/>

donec flammai fulserunt flore coorto'. <lb/>

donec flammai fulserunt flore coorto�. <lb/>

scilicet et non est lignis tamen insitus ignis, <lb/>

verum semina sunt ardoris multa, terendo <lb/>

quae cum confluxere, creant incendia silvis.</s> <lb/>

<s>quod si facta foret silvis abscondita flamma, <lb/>

quod si facta foret silvis abscondita flamma,<lb/>

non possent ullum tempus celarier ignes, <lb/>

conficerent volgo silvas, arbusta cremarent.</s> <lb/>

<s>iamne vides igitur, paulo quod diximus ante, <lb/>

Line 1020

Line 967

et lacrimis salsis umectent ora genasque. </s><s> <lb/>

</s><s>Nunc age quod superest cognosce et clarius audi.</s> <lb/>

<s>nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri <lb/>

percussit thyrso laudis spes magna mcum cor <lb/>

et simul incussit suavem mi in pectus amorem <lb/>

musarum, quo nune instinctus mente vigenti <lb/>

Line 1036

Line 982

<s>id quoque enim non ab nulla ratione videtur; <lb/>

sed veluti pueris absinthia taetra medentes <lb/>

cum dare conantur, prius oras pocula circum <lb/>

contingunt mellis dulci flavoque liquore, <lb/>

ut puerorum aetas inprovida ludificetur <lb/>

labrorum tenus, interea perpotet amarum <lb/>

Line 1053

Line 1000

corpora perpetuo volitare invicta per aevom, <lb/>

nunc age, summai quaedam sit finis eorum <lb/>

necne sit, evolvamus; item quod inane repertumst <lb/>

seu locus ac spatium, res in quo quaeque gerantur, <lb/>

pervideamus utrum finitum funditus omne <lb/>

constet an immensum pateat vasteque profundum. <lb/>

Line 1071

Line 1017

omne quod est spatium, siquis procurrat ad oras <lb/>

ultimus extremas iaciatque volatile telum, <lb/>

id validis utrum contortum viribus ire <lb/>

quo fuerit missum mavis longeque volare, <lb/>

an prohibere aliquid censes obstareque posse?</s><s><lb/>

alterutrum fatearis enim sumasque necessest.</s> <lb/>

<s>quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne <lb/>

cogit ut exempta concedas fine patere.</s> <lb/>

<s>nam sive est aliquit quod probeat officiatque <lb/>

quominu' quo missum est veniat finique locet se, <lb/>

quominu� quo missum est veniat finique locet se,<lb/>

sive foras fertur, non est a fine profectum.</s> <lb/>

<s>hoc pacto sequar atque, oras ubicumque locaris <lb/>

extremas, quaeram quid telo denique fiat.</s> <lb/>

<s>fiet uti nusquam possit consistere finis <lb/>

effugiumque fugae prolatet copia semper.</s> <lb/>

<s>Praeterea spatium summai totius omne <lb/>

<s> postremo ante oculos res rem finire videtur;<lb/>

aer dissaepit collis atque aera montes, <lb/>

terra mare et contra mare terras terminat omnis; <lb/>

omne quidem vero nil est quod finiat extra.<lb/>

</s><s>Praeterea spatium summai totius omne<lb/>

undique si inclusum certis consisteret oris <lb/>

finitumque foret, iam copia materiai <lb/>

undique ponderibus solidis, confluxet ad imum <lb/>

nec res ulla geri sub caeli tegmine posset <lb/>

nec foret omnino caelum neque lumina solis, <lb/>

Line 1097

Line 1047

quo quasi confluere et sedes ubi ponere possint.</s> <lb/>

<s> semper in adsiduo motu res quaeque geruntur <lb/>

partibus <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> cunctis infernaque suppeditantur <lb/>

ex infinito cita corpora imateriai.</s> <lb/>

<s> postremo ante oculos res rem finire videtur;<lb/>

<s> est igitur natura loci spatiumque profundi,<lb/>

aer dissaepit collis atque aera montes, <lb/>

terra mare et contra mare terras terminat omnis; <lb/>

omne quidem vero nil est quod finiat extra. <lb/>

</s><s> est igitur natura loci spatiumque profundi, <lb/>

quod neque clara suo percurrere fulmina cursu <lb/>

perpetuo possint aevi labentia tractu <lb/>

nec prorsum facere ut restet minus ire meando: <lb/>

Line 1119

Line 1066

exiguum possent horai sistere tempus;<lb/>

nam dispulsa suo de coetu materiai <lb/>

copia ferretur magnum per inane soluta, <lb/>

sive adeo potius numquam concreta creasset <lb/>

ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset. </s><s> <lb/>

nam certe neque consilio primordia rerum <lb/>

ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt <lb/>

nec quos quaeque <emph type="italics"/> darent motus pepigere profecto, <emph.end type="italics"/><lb/>

sed quia multa modis multis mutata per omne <lb/>

ex infinito vexantur percita plagis, <lb/>

Line 1152

Line 1099

largiri, ut possint a coetu libera ferri.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam suboriri multa necessest, <lb/>

et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae, <lb/>

infinita opus est vis undique materiai. <lb/>

</s><s>Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi, <lb/>

in medium summae, quod dicunt, omnia niti, <lb/>

atque ideo mundi naturam stare sine ullis <lb/>

ictibus externis neque quoquam posse resolvi <lb/>

summa atque ima, quod in medium sint omnia nixa:<lb/>

ipsum si quicquam posse in se sistere credis:<lb/>

et quae pondera sunt sub terris omnia sursum <lb/>

Line 1181

Line 1128

aeque ponderibus, motus quacumque feruntur.</s> <lb/>

<s>nec quisquam locus est, quo corpora cum vener<emph type="italics"/>unt<emph.end type="italics"/>, <lb/>

ponderis amissa vi possint stare <emph type="italics"/>in<emph.end type="italics"/> inani;<lb/>

nec quod inane autem est ulli subsistere debet, <lb/>

quin, sua quod natura petit, concedere pergat. </s><s> <lb/>

haud igitur possunt tali ratione teneri <lb/>

res in concilio medii cuppedine victae. <lb/>

</s><s>Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt <lb/>

in medium niti, sed terrarum, atque liquoris <lb/>

et quasi terreno quae corpore contineantur, <lb/>

Line 1195

Line 1142

atque ideo totum circum tremere aethera signis <lb/>

et solis flammam per caeli caerula pasci, <lb/>

quod calor a medio fugiens se ibi conligat omnis, <lb/>

quippe etiam vesci e terra mortalia saecla <lb/>

nec prorsum arboribus summos frondescere ramos <lb/>

posse, nisi a terris paulatim cuique cibatum <lb/>

<lb/>

ne volucri ritu flammarum moenia mundi <lb/>

diffugiant subito magnum per inane soluta <lb/>

et ne cetera consimili ratione sequantur <lb/>

Line 1216

Line 1165

pervideas: ita res accendent lumina rebus. <lb/>

</s>

</chap>

<s>T. LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

Line 1240

Line 1189

degitur hoc aevi quodcumquest! nonne videre <lb/>

nil aliud sibi naturam latrare, nisi utqui <lb/>

corpore seiunctus dolor absit, mente fruatur <lb/>

iucundo sensu cura semota metuque ?</s><s> <lb/>

ergo corpoream ad naturam pauca videmus <lb/>

esse opus omnino, quae demant cumque dolorem. </s><s><lb/>

Line 1247

Line 1197

gratius interdum, neque natura ipsa requirit, <lb/>

si non aurea sunt iuvenum simulaera per aedes <lb/>

lampadas igniferas manibus retinentia dextris, <lb/>

lumina nocturnis epulis ut suppeditentur, <lb/>

nec domus argento fulget auroque renidet <lb/>

nec citharae reboant laqueata aurataque tecta, <lb/>

Line 1263

Line 1212

proficiunt neque nobilitas nec gloria regni, <lb/>

quod superest, animo quoque nil prodesse putandum; <lb/>

si non forte tuas legiones per loca campi <lb/>

fervere cum videas classem lateque vagari, <lb/>

fervere cum videas belli sirnulaera cientis,<lb/>

subsidiis magnis et ecum vi constabilitas, <lb/>

ornatas<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> armis statuas pariterque animatas, <lb/>

his tibi tum rebus timefactae religiones <lb/>

effugiunt animo pavide; mortisque timores <lb/>

tum vacuum pectus lincunt curaque solutum, <lb/>

quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus, <lb/>

fervere cum videas classem lateque vagari.</s> <lb/>

<s>quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus, <lb/>

re veraque metus hominum curaeque sequaces <lb/>

nec metuunt sonitus armorum nec fera tela <lb/>

audacterque inter reges rerumque potentis <lb/>

versantur neque fulgorem reverentur ab auro <lb/>

nec clarum vestis splendorem purpureai, <lb/>

quid dubitas quin omni' sit haec rationi' potestas?</s><s> <lb/>

quid dubitas quin omni� sit haec rationi� potestas?</s><s> <lb/>

omnis cum in tenebris praesertim vita laboret. </s><s><lb/>

nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis <lb/>

in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus <lb/>

interdum, nilo quae sunt metuenda magis quam <lb/>

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura. </s><lb/>

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura. </s><s><lb/>

hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest <lb/>

<s>hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest <lb/>

non radii solis neque lucida tela diei <lb/>

discutiant, sed naturae species ratioque. <lb/>

</s><s>Nunc age, quo motu genitalia materiai <lb/>

corpora res varias gignant genitasque resolvant <lb/>

et qua vi facere id cogantur quaeque sit ollis <lb/>

reddita mobilitas magnum per inane meandi, <lb/>

expediam : tu te dictis praebere memento. </s><s><lb/>

Line 1313

Line 1265

ponderibus solidis neque quicquam a tergo ibus obstet.</s> <lb/>

<s>et quo iactari magis omnia materiai <lb/>

corpora pervideas, reminiscere totius imum <lb/>

nil esse in summa, neque habere ubi corpora prima <lb/>

consistant, quoniam spatium sine fine modoquest <lb/>

inmensumque patere in cunctas undique partis <lb/>

pluribus ostendi et certa ratione probatumst.</s> <lb/>

<s>quod quoniam constat, nimirum nulla quies est <lb/>

reddita corporibus primis per inane profundum, <lb/>

sed magis adsiduo varioque exercita motu <lb/>

partim intervallis magnis confulta resultant, <lb/>

Line 1346

Line 1298

conciliis et discidiis exercita crebris ; <lb/>

conicere ut possis ex hoc, primordia rerum <lb/>

quale sit in magno iactari semper inani.</s> <lb/>

<s>dumtaxat rerum magnarum parva potest res <lb/>

exemplare dare et vestigia notitiai.</s> <lb/>

<s>hoc etiam magis haec aininum te advertere par est <lb/>

corpora quae in solis radiis turbare videntur, <lb/>

quod tales turbae motus quoque materiai <lb/>

significant clandestinos caecosque subesse.</s> <lb/>

<s>multa videbis enim plagis ibi percita caecis <lb/>

commutare viam retroque repulsa reverti <lb/>

Line 1379

Line 1331

cogitur, aerias quasi dum diverberet undas.</s> <lb/>

<s>nec singillatim corpuseula quaeque vaporis <lb/>

sed complexa meant inter se conque globata;<lb/>

quapropter simul inter se <emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/>trahuntur et extra <lb/>

officiuntur, uti cogantur tardius ire.</s> <lb/>

<s>at quae sunt solida primordia simplicitate, <lb/>

cum, per inane meant vacuum nec res remoratur <lb/>

ulla foris atque ipsa, suis e partibus una, <lb/>

unum in quem coepere locum conixa feruntur, <lb/>

debent nimirum praecellere mobilitate <lb/>

et multo citius ferri quam lumina solis <lb/>

multiplexque loci spatium transcurrere eodem <lb/>

tempore quo solis pervolgant fulgura caelum. <lb/></s>

tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.<lb/>

<s>Nam neque consilio debent tardata morari; <lb/>

</s><s>[nec persectari primordia singula quaeque <lb/>

[nec persectari primordia singula quaeque <lb/>

ut <emph type="italics"/>vi<emph.end type="italics"/>deant qua quicque geratur cuin ratione. <lb/>

</s><s>At quidain contra haec, ignari materiai, <lb/>

naturam non posse deum sine numine credunt <lb/>

Line 1401

Line 1352

ipsaque deducit dux vitae dia voluptas <lb/>

et res per Veneris blanditur saecla propagent, <lb/>

ne genus occidat humanum. </s><s>quorum omnia causa <lb/>

constituisse deos cum fingunt, omnibu' rebus <lb/>

constituisse deos cum fingunt, omnibu� rebus <lb/>

magno opere a vera lapsi ratione videntur. </s><s><lb/>

nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint <lb/>

hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim <lb/>

confirmare aliisque ex rebus reddere multis, <lb/>

nequaquam nobis divinitus esse creatam <lb/>

naturam mundi: <emph type="italics"/>tanta stat<emph.end type="italics"/> praedita culpa. </s><s><lb/>

quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta. <lb/>

quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta.</s> <lb/>

nunc id quod superest de motibus expediemus.] <lb/>

nunc id quod superest de rnotibus expediemus.]<lb/>

</s><s>Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus <lb/>

confirmare tibi, nullam rem posse sua vi <lb/>

corpoream sursum ferri sursumque meare;<lb/>

ne tibi dent in eo flammarum corpora fraudem.</s> <lb/>

<s>sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt <lb/>

Line 1438

Line 1389

in quascumque dedit partis natura meatum ?</s><s><lb/>

non cadere in terram stellas et sidera cernis?</s><s><lb/>

sol etiam <emph type="italics"/>caeli<emph.end type="italics"/> de vertice dissipat omnis <lb/>

ardorem in partis et lumine conserit arva;<lb/>

in terras igitur quoque solis vergitur ardor.</s> <lb/>

<s>transversosque volare per imbris fulmina cernis:<lb/>

Line 1445

Line 1397

concursant; cadit in terras vis flammea volgo. </s><s> <lb/>

</s><s>Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus, <lb/>

corpora eum deorsum rectum per inane feruntur <lb/>

ponderibus propriis, <emph type="italics"/>se<emph.end type="italics"/> incerto tempore ferme <lb/>

incertisque locis spatio depellere paulum, <lb/>

tantum quod momen mutatum dicere possis. </s><s> <lb/>

Line 1470

Line 1421

aeque ponderibus non aequis concita ferri.</s> <lb/>

<s>haud igitur poterunt levioribus incidere umquam <lb/>

ex supero graviora neque ictus gignere per se <lb/>

qui varient motus per quos natura gerat res.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam paulum inelinare necessest <lb/>

corpora; nec plus quam minimum, ne fingere motus <lb/>

Line 1478

Line 1430

pondera, quantum in <emph type="italics"/>s<emph.end type="italics"/>est, non posse obliqua meare, <lb/>

ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;<lb/>

sed nil omnino <emph type="italics"/>recta<emph.end type="italics"/> regione viai <lb/>

declinare quis est qui possit cernere sese ?</s><s> <lb/>

</s><s>Denique si semper motus conectitur omnis <lb/>

et vetere exoritur <emph type="italics"/>semper<emph.end type="italics"/> novus ordine certo <lb/>

Line 1498

Line 1449

omnis enim totum per corpus materiai <lb/>

copia conquiri debet, concita per artus <lb/>

omnis ut studium mentis conixa sequatur;<lb/>

ut videas initum motus a corde creari <lb/>

ex animique voluntate id procedere primum, <lb/>

inde dari porro per totum corpus et artus.</s> <lb/>

Line 1511

Line 1463

praecipitesque rapi, tamen esse in pectore no<emph type="italics"/>stro<emph.end type="italics"/><lb/>

quiddam quod contra pursnare obstareque possit ?</s><s> <lb/>

cuius ad arbitrium quoque copla materiai <lb/>

cogitur interdurn flecti per membra per artus<lb/>

cogitur interdum flecti per membra per artus <lb/>

et proiecta refrenatur retroque residit.</s> <lb/>

<s>quare in seminibus quoque idem fateare necessest, <lb/>

esse aliam praeter plagas et pondera causam <lb/>

Line 1528

Line 1479

copia nec porro maioribus intervallis; <lb/>

nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.</s> <lb/>

<s>quapropter quo nunc in motu principiorum <lb/>

corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere <lb/>

et post haec semper simili ratione ferentur, <lb/>

et quae consuerint gigni gignentur eadem <lb/>

Line 1544

Line 1496

praeterquam siquid proprio dat corpore motus.</s> <lb/>

<s>omnis enim longe nostris ab sensibus infra <lb/>

primorum natura iacet: quapropter, ubi ipsa <lb/>

cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;<lb/>

praesertim cum, quae possimus cernere, celent <lb/>

saepe tamen motus spatio diducta locorum.</s> <lb/>

Line 1559

Line 1510

fulgor ibi ad caelum se tollit totaque circum <lb/>

aere renidescit tellus supterque virum vi <lb/>

excitur pedibus sonitus clamoreque montes <lb/>

icti reiectant voces ad sidera mundi <lb/>

et circumvolitant equites mediosque repente <lb/>

tramittunt valido quatientes impete campos. </s><s> <lb/>

Line 1577

Line 1529

squamigerum pecudes et laeta armenta feraeque <lb/>

et variae volucres, laetantia quae loca aquarum, <lb/>

concelebrant circum ripas fontisque lacusque, <lb/>

et quae pervolgant nemora avia pervolitantes;<lb/>

quorum unum quidvis generatim sumere perge, <lb/>

invenies tamen inter se differre figuris.</s> <lb/>

Line 1590

Line 1541

at mater viridis saltus orbata peragrans <lb/>

noscit humi pedibus vestigia pressa bisulcis, <lb/>

omnia convisens oculis loca si queat usquam <lb/>

conspicere amissum fetum, completque querellis <lb/>

frondiferum nemus absistens et crebra revisit <lb/>

ad stabulum desiderio perfixa iuvenci, <lb/>

Line 1610

Line 1562

pingere telluris gremium, qua mollibus undis <lb/>

litoris incurvi bibulam pavit aequor harenam.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam simili ratione necessest, <lb/>

natura quoniam constant neque facta manu sunt <lb/>

unius ad certam formam primordia rerum, <lb/>

dissimili inter se quaedam volitare figura. </s><s> <lb/>

Line 1619

Line 1570

quam noster fuat e taedis terrestribus ortus;<lb/>

dicere enim possis caelestem fulminis ignem <lb/>

suptilem magis e parvis constare figuris <lb/>

atque ideo transire foramina quae nequit ignis <lb/>

noster hic e lignis ortus taedaque creatus.</s> <lb/>

<s>praeterea lumen per cornum transit, at imber <lb/>

Line 1643

Line 1595

sensibus introituque suo perrumpere corpus. <lb/>

</s><s>Omnia postremo bona sensibus et mala tactu <lb/>

dissimili inter se pugnant perfecta figura;<lb/>

ne tu forte putes serrae stridentis acerbum <lb/>

horrorem constare elementis levibus aeque <lb/>

ac musaea mele, per chordas organici quae <lb/>

Line 1655

Line 1606

neve bonos rerum simili constare colores <lb/>

semine constituas, oculos qui pascere possunt, <lb/>

et qui conpungunt aciem lacrimareque cogunt <lb/>

aut foeda specie di<emph type="italics"/>ri<emph.end type="italics"/> turpesque videntur.</s> <lb/>

<s>omnis enim, sensus quae mulcet cumque, <emph type="italics"/>figura<emph.end type="italics"/><lb/>

haut sine principiali aliquo levore creatast;<lb/>

Line 1676

Line 1628

semina confundunt<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> inter se concita sensum;<lb/>

ut si forte manu quamvis iam corporis ipse <lb/>

tute tibi partem ferias atque experiare.</s> <lb/>

<s>quapropter longe formas distare necessest <lb/>

principiis, varios quae possint edere sensus. <lb/>

</s><s>Denique quae nobis durata ac spissa videntur, <lb/>

haec magis hamatis inter sese esse necessest <lb/>

et quasi ramosis alte compacta teneri.</s> <lb/>

<s>in quo iam genere in primis adamantina saxa <lb/>

in quo iam genere in primis adamantina saxa<lb/>

prima acie constant ictus contemnere sueta <lb/>

et validi silices ae duri robora ferri <lb/>

aeraque quae claustris restantia vociferantur. </s><s> <lb/>

illa quidem debent e levibus atque rutundis <lb/>

esse magis, fluvido quae corpore liquida constant;<lb/>

NAMQUE PAPAVERIS HAUSTUS ITEMST FACILIS QUOD AQUARUM<lb/>

nec retinentur enim inter se glomeramina quaeque <lb/>

et procursus item proclive volubilis exstat. </s><s> <lb/>

omnia postremo quae puncto tempore cernis <lb/>

Line 1703

Line 1656

nam quod fluvidus est, e levibus atque rutundis <lb/>

est, et <emph type="italics"/>squalida multa creant<emph.end type="italics"/> admixta doloris <lb/>

corpora; nec tamen haec retineri hamata necessu<emph type="italics"/>mst<emph.end type="italics"/>;<lb/>

scilicet esse globosa tamen, cum squalida constent, <lb/>

provolvi simul ut possint et laedere sensus. </s><s> <lb/>

et quo mixta putes magis aspera levibus esse <lb/>

principiis, unde est Neptuni corpus acerbum, <lb/>

est ratio secernendi; seorsumque videndi <lb/>

umor dulcis, ubi per terras crebrius idem <lb/>

percolatur, ut in foveam fluat ac mansuescat; <lb/>

linquit enim supera taetri primordia viri, <lb/>

aspera quo<emph type="italics"/>m<emph.end type="italics"/> magis in terris haerescere possint. <lb/>

Line 1728

Line 1681

formai speciem totius corporis eius, <lb/>

quod superest, si forte voles variare figuras, <lb/>

addendum partis alias erit, inde sequetur, <lb/>

adsimili ratione alias ut postulet ordo, <lb/>

si tu forte voles etiam variare figuras.</s> <lb/>

<s>ergo formarum novitatem corporis augmen <lb/>

Line 1742

Line 1696

et contemptus odor smyrnae mellisque sapores, <lb/>

et cycnea mele Phoebeaque daedala chordis <lb/>

carmina consimili ratione oppressa silerent;<lb/>

namque aliis aliud praestantius exoreretur.</s> <lb/>

<s>cedere item retro possent in deteriores <lb/>

omilia sic partis, ut diximus in melioris;<lb/>

Line 1752

Line 1705

finis utrimque tenet summam, fateare necessest <lb/>

materiem quoque finitis differre figuris.</s> <lb/>

<s>denique ab ignibus ad gelidas iter usque pruinas <lb/>

finitum est retroque pari ratione remensumst ;<lb/>

finitumst retroque pari ratione remensumst ;<lb/>

omnis enim calor ac frigus mediique tepores <lb/>

interutrasque iacent explentes ordine summam.</s> <lb/>

<s>ergo finita distant ratione creata, <lb/>

ancipi<emph type="italics"/>ti<emph.end type="italics"/> quoniam mucroni utrimque notantur, <lb/>

hinc flammis illinc rigidis infesta pruinis. <lb/>

</s><s>Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae <lb/>

Line 1764

Line 1718

infinita cluere. </s><s>etenim distantia cum sit <lb/>

formarum finita, necesse est quae similes sint <lb/>

esse infinitas aut summam materiai <lb/>

finitam constare, id quod non esse probavi <lb/></s>

finitam constare, id quod non esse probavi<lb/>

<s>Quod quoniam docui, nunc suaviloquis, age, paucis <lb/>

versibus ostendens corpuscula materiai <lb/>

ex infinito summam rerum usque tenere, <lb/>

undique protelo plagarum continuato.</s> <lb/>

Line 1775

Line 1728

multa licet genere esse in eo numerumque repleri; <lb/>

sicut quadripedum cum primis esse videmus <lb/>

in genere anguimanus elephantos, India quorum <lb/>

milibus e multis vallo munitur eburno, <lb/>

ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarum <lb/>

vis est, quarum nos perpauca exempla videmus. </s><s> <lb/>

sed tamen id quoque uti concedam, quamlubet esto <lb/>

unica res quaedam nativo corpore sola, <lb/>

cui similis toto terrarum <emph type="italics"/>nulla<emph.end type="italics"/> sit orbi;<lb/>

infinita tamen nisi erit vis materiai <lb/>

unde ea progigni possit concepta, creari <lb/>

Line 1808

Line 1761

<s>esse igitur genere in. </s><s>quovis primordia rerum <lb/>

infinita palam est unde omnia suppeditantur. <lb/>

</s><s>Nec superare queunt motus itaque exitiales <lb/>

perpetuo neque in aeternum sepelire salutem, <lb/>

nec porro rerum genitales auctificique <lb/>

motus perpetuo possunt servare creata.</s> <lb/>

<s>sic aequo geritur certamine principiorum <lb/>

ex infinito contractum tempore bellum:<lb/>

nunc hic nunc illic superant vitalia rerum <lb/>

et superantur item. </s><s>miscetur funere vagor <lb/>

quem pueri tollunt visentis luminis oras ;<lb/>

nec nox ulla diem neque noctem aurora secutast <lb/>

Line 1841

Line 1794

et nostri genetrix haec dicta est corporis una. <lb/>

</s><s>Hanc veteres Graium docti cecinere poetae <lb/>

sedibus in curru biiugos agitare leones, <lb/>

aeris in spatio magnam pendere docentes <lb/>

tellurem neque posse in terra sistere terram.</s> <lb/>

<s>adiunxere feras, quia quamvis effera proles <lb/>

officiis debet molliri victa parentum. </s><s> <lb/>

muralique caput summum cinxere corona, <lb/>

eximiis munita locis quia sustinet urbes;<lb/>

quo nune insigni per magnas praedita terras <lb/>

Line 1873

Line 1826

quos memorant Phrygios, inter se forte <emph type="italics"/>quod armis<emph.end type="italics"/> <lb/>

ludunt in numerumque exultant sanguinolenti <lb/>

terrificas capitum quatientes numine cristas, <lb/>

Dictaeos referunt Curetas qui Iovis illum <lb/>

vagitum in Creta quondam occultasse feruntur, <lb/>

cum pueri circum puerum pernice chorea <lb/>

armatei in numerum pulsarent aeribus aera, <lb/>

Line 1885

Line 1838

ac virtute velint patriam defendere terram <lb/>

praesidioque parent decorique parentibus esse.</s> <lb/>

<s>quae bene et eximie quamvis disposta ferantur, <lb/>

longe sunt tamen a vera ratione repulsa. </s> <lb/>

longe sunt tamen a vera ratione repulsa. </s><s> <lb/>

<s>Omnis enim per se diuum natura necesse est <lb/>

omnis enim per se divom natura necessest<lb/>

immortali auo summa com pace fruatur, <lb/>

inmortali aevo summa cum pace fruatur<lb/>

semota a nostris rebus, seiuncta que longe.</s> <lb/>

semota ab nostris rebus seiunctaque longe;<lb/>

<s>Nam priuata dolore omni, priuata periclis, <lb/>

nam privata dolore omni, privata periclis,<lb/>

ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri, <lb/>

ipsa suis pollens opibus, nil indiga nostri, <lb/>

nec bene promeritis capitur, nec tangitur ira.</s> <lb/>

nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.</s> <lb/>

<s>Terra quidem uero caret omni tempore sensu: <lb/>

et quia multarum potitur primordia rerum, <lb/>

multa modis multis effert in lumina solis.</s> <lb/>

<s>hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare <lb/>

constituit fruges et Bacchi nomine abuti <lb/>

mavolt quam laticis proprium proferre vocamen, <lb/>

concedamus ut hic terrarum dictitet orbem <lb/>

esse deum matrem, dum vera re tamen ipse <lb/>

religione animum turpi contingere parcat.</s> <lb/>

<s>terra quidem vero caret omni tempore sensu,<lb/>

et quia multarum potitur primordia rerum,<lb/>

multa modis multis effert in lumina solis. </s><s> <lb/>

</s><s>Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo <lb/>

lanigerae pecudes et equorum duellica proles <lb/>

buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli <lb/>

ex unoque sitim sedantes flumine aquai <lb/>

dissimili vivont specie retinentque parentum <lb/>

naturam et mores generatim quaeque imitantur.</s> <lb/>

<s>tanta est in quovis genere herbae materiai <lb/>

dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.</s> <lb/>

<s>hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam <lb/>

ossa cruor venae calor umor viscera nervi <lb/>

Line 1922

Line 1876

corpore celare et varias cohibere figuras.</s> <lb/>

<s>denique multa vides quibus et color et sapor una <lb/>

reddita sunt cum odore: in primis pleraque dona <lb/>

religione animum turpi contingere parcat <lb/>

haec igitur variis debent constare figuris;<lb/>

nidor enim penetrat qua fucus non it in artus, <lb/>

fucus item sorsum, <emph type="italics"/>sorsum<emph.end type="italics"/> sapor insinuatur <lb/>

sensibus; ut noscas primis differre figuris. </s><s> <lb/>

dissimiles igitur formae glomeramen in unum <lb/>

conveniunt et res permixto semine constant.</s> <lb/>

<s>quin etiam passim nostris in versibus ipsis <lb/>

quin etiam passim nostris in versibus ipsis<lb/>

multa elementa vides multis communia verbis, <lb/>

cum tamen inter se versus ac verba necesse est <lb/>

confiteare alia ex aliis constare elementis;<lb/>

Line 1940

Line 1894

multarum rerum cum sint primordia, verum <lb/>

dissimili tamen inter se consistere summa <lb/>

possunt ; ut merito ex aliis constare feratur <lb/>

humanum genus et fruges arbustaque laeta. <lb/>

</s><s>Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est <lb/>

omnia; nam volgo, fieri portenta videres, <lb/>

Line 1961

Line 1914

quae neque conecti quoquam potuere neque intus <lb/>

vitalis motus consentire atque imitari.</s> <lb/>

<s>sed ne forte putes animalia sola teneri <lb/>

legibus hisce, ea res ratio disterminat omnis.</s> <lb/>

<s>nam veluti tota natura dissimiles sunt <lb/>

inter se genitae res quaeque, ita quamque necessest <lb/>

Line 1973

Line 1927

corpora seiungunt, sed terras ac mare totum <lb/>

secernunt caelumque a terris omne retentant. <lb/>

</s><s>Nunc age dicta meo dulci quaesita labore <lb/>

percipe, ne forte haec albis ex alba rearis <lb/>

principiis esse, ante oculos quae candida cernis, <lb/>

aut ea quae nigrant nigro de semine nata;<lb/>

Line 1989

Line 1942

ex ineunte aevo nullo coniuncta colore, <lb/>

scire licet nostrae quoque menti corpora posse <lb/>

vorti in notitiam nullo circumlita fuco. </s><s> <lb/>

denique nos ipsi caecis quaecumque tenebris <lb/>

tangimus, haud ullo sentimus tincta colore.</s> <lb/>

<s>quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo <lb/>

Line 2006

Line 1960

propterea, magni quod refert semina quaeque <lb/>

cum quibus et quali positura coutineantur <lb/>

et quos inter se dent motus accipiantque, <lb/>

perfacile extemplo rationem reddere possis <lb/>

cur ea quae nigro fuerint paulo ante colore, <lb/>

marmoreo fieri possint candore repente; <lb/>

Line 2023

Line 1976

sin alio atque alio sunt semina tincta colore <lb/>

quae maris efficiunt unum purumque nitorem, <lb/>

ut saepe ex aliis formis variisque figuris <lb/>

efficitur quiddam quadratum unaque figura, <lb/>

conveniebat, ut in quadrato cernimus esse <lb/>

dissimiles formas, ita cernere in aequore ponti <lb/>

Line 2039

Line 1993

quippe etenim multo proclivius exorientur <lb/>

candida de nullo quam nigro nata colore <lb/>

aut alio quovis qui contra pugnet et obstet. <lb/>

</s><s>Praeterea quoniam nequeunt sine luce colores <lb/>

esse neque in lucem existunt primordia rerum, <lb/>

scire licet quam sint nullo velata colore. </s><s><lb/>

Line 2053

Line 2006

inter curalium viridis miscere zmaragdos.</s> <lb/>

<s>caudaque pavonis, larga cum luce repleta est, <lb/>

consimili mutat ratione obversa colores;<lb/>

779 <emph type="italics"/>unaque figura<emph.end type="italics"/> Nicc. </s><s>for <emph type="italics"/>unaque figuras. unaque figura est<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s>31 Camb.</s> <lb/>

<s>Mar. </s><s>Junt. </s><s><emph type="italics"/>unaeque figurae<emph.end type="italics"/> Lamb. </s><s>after Muretus; �contra consuetudinem Lueretii�<lb/>

says Lach. </s><s>780 <emph type="italics"/>ut in<emph.end type="italics"/> Lach. </s><s>for <emph type="italics"/>uti in:<emph.end type="italics"/> see 322. </s><s>781 <emph type="italics"/>in aequore<emph.end type="italics"/> Ver.</s> <lb/>

<s>Ven. </s><s>Politian (?</s><s>) Mar. </s><s>Junt. </s><s>for <emph type="italics"/>in aequora.<emph.end type="italics"/> 783 <emph type="italics"/>colores<emph.end type="italics"/> Nicc. </s><s>for <emph type="italics"/>calores.<emph.end type="italics"/><lb/>

785 <emph type="italics"/>extra<emph.end type="italics"/> seems quite appropriate - Lach. </s><s>reads <emph type="italics"/>ex his.<emph.end type="italics"/> 788 <emph type="italics"/>ducit et inlicit <lb/>

ut tribuamus<emph.end type="italics"/> Lamb. </s><s>and Turneb. </s><s>for <emph type="italics"/>ducit et inlicitu tribuamus (et<emph.end type="italics"/> om. </s><s>A Nicc.). </s><s><lb/>

<emph type="italics"/>ducit in licitum ut tribuamus<emph.end type="italics"/> Camb.<emph type="italics"/> ut illicitunt hoc tribuamus<emph.end type="italics"/> Mar. </s><s>Junt.</s> <lb/>

<s>790 <emph type="italics"/>creantur<emph.end type="italics"/> Nice. </s><s>for <emph type="italics"/>creatur.<emph.end type="italics"/> 791 <emph type="italics"/>Nec quae<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s>31 Gamb. </s><s>for <emph type="italics"/>Neque. </s><s><lb/>

variis ex<emph.end type="italics"/> Wak. </s><s>for <emph type="italics"/>variis ea. </s><s>variata<emph.end type="italics"/> Pont. </s><s><emph type="italics"/>variantur<emph.end type="italics"/> Mar. </s><s>Junt. </s><s><emph type="italics"/>variant se<emph.end type="italics"/><lb/>

Ald. </s><s>1. </s><s>800 <emph type="italics"/>refulget. </s><s>Refulgit<emph.end type="italics"/> Lach. </s><s>802 <emph type="italics"/>cervices. </s><s>Cervicemst<emph.end type="italics"/> Brieger.</s> <lb/>

<s>803 <emph type="italics"/>rubra<emph.end type="italics"/> Flor. </s><s>31 Camb. </s><s>Mon. </s><s>Ver. </s><s>Ven. </s><s>for <emph type="italics"/>rubro.<emph.end type="italics"/> 805 <emph type="italics"/>curalium<emph.end type="italics"/> Wak.</s> <lb/>

<s>for <emph type="italics"/>caeruleum.<emph.end type="italics"/> �fo. </s><s><emph type="italics"/>beryllum�<emph.end type="italics"/> Bentl. </s><s>806 <emph type="italics"/>larga cum luce<emph.end type="italics"/> Nice. </s><s>B corr. </s><s>for<lb/>

qui quoniam quodam gignuntur luminis ictu, <lb/>

seire licet, sine eo fieri non posse putandum est. </s><s><lb/>

et quoniam plagae quoddam genus excipit in se <lb/>

Line 2072

Line 2038

et nigros fierl nigro de semine cycnos <lb/>

aut alio quovis uno varioque colore. <lb/>

</s><s>Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas <lb/>

distrahitur magis, hoc magis est ut cernere possis <lb/>

evanescere paulatim stinguique colorem; <lb/>

ut fit ubi in parvas partis discerpitur austrum: <lb/>

purpura poeniceusque color clarissimu' multo, <lb/>

purpura poeniceusque color clarissimu� multo, <lb/>

filatim cum distractum est, dispergitur omnis;<lb/>

noseere ut hinc possis prius omnem efflare colorem <lb/>

particulas quam discedant ad semina rerum. <lb/>

Line 2086

Line 2051

sic oculis quoniam non omnia cernere quimus, <lb/>

seire licet quaedam tam constare orba colore <lb/>

quam sine odore ullo quaedam sonituque remota, <lb/>

nec minus haec animum cognoscere posse sagacem <lb/>

quam quae sunt aliis rebus privata notare.</s> <lb/>

<s>Sed ne forte putes solo spollata colore <lb/>

Line 2105

Line 2071

nec sonitum, quoniam nil ab se mittere possunt, <lb/>

nec simili ratione saporem denique quemquam <lb/>

nec frigus neque item calidum tepidumque vaporem, <lb/>

cetera; quae eum ita sunt tamen ut mortalia constent, <lb/>

molli lenta, fragosa putri, eava corpore raro, <lb/>

omnia sint a principiis seiuncta necessest, <lb/>

Line 2120

Line 2085

ex insensilibus, quod dico, animalia gigni. <lb/>

quippe videre licet vivos existere vermes <lb/>

stercore de taetro, putorem eum sibi nacta est <lb/>

intempestivis ex imbribus umida tellus;<lb/>

praeterea cunctas itidem res vertere sese.</s> <lb/>

<s>vertunt se fluvii frondes et pabula laeta <lb/>

Line 2137

Line 2103

quod movet et varios sensus expromere cogit, <lb/>

ex insensilibus ne eredas sensile gigni ?</s><s><lb/>

nimirum lapides et ligna et terra quod una <lb/>

mixta tamen nequeunt vitalem reddere sensum. </s> <lb/>

mixta tamen nequeunt vitalem reddere sensum. </s><s> <lb/>

illud in his igitur rebus meminisse decebit, <lb/>

<s>illud in his igitur rebus meminisse decebit, <lb/>

non ex omnibus omnino, quaecumque ereant res, <lb/>

sensile et extemplo me gigni dieere sensus, <lb/>

sed magni referre ea primum quantula constent, <lb/>

Line 2152

Line 2117

conciliantur ita ut debent animalia gigni. </s><s><lb/>

deinde ex sensilibus qui sensile posse creari <lb/>

constituunt, porro ex aliis sentire sueti <lb/>

mollia cum faciunt. </s><s>nam sensus iungitur omnis <lb/>

visceribus nervis venis, quae euique videmus <lb/>

mollia mortali consistere corpore creta.</s> <lb/>

Line 2163

Line 2129

nec manus a nobis potis est secreta neque ulla <lb/>

corporis omnino sensum pars sola tenere. </s><s><lb/>

linquitur ut totis animantibus adsinlulentur.</s> <lb/>

<s>vitali ut possint consentire undique sensu.</s> <lb/>

<s>sic itidem quae sentimus sentire necessest, <lb/>

vitali ut possint consentire undique sensu.</s> <lb/>

<s>qui poterunt igitur rerum primordia dici <lb/>

et leti vitare vias, animalia cum sint, <lb/>

adque animalia <emph type="italics"/>sint<emph.end type="italics"/> mortalibus una eademque ?</s><s><lb/>

Line 2171

Line 2138

nil facient praeter volgum turbamque animantum, <lb/>

scilicet ut nequeant homines armenta feraeque <lb/>

inter sese ullam rem gignere conveniundo.</s> <lb/>

<s>quod si forte suum dimittunt corpore sensum <lb/>

atque allum capiunt, quid opus fuit adtribui id quod <lb/>

detrahitur ?</s><s> tum praeterea, quo fugimus ante, <lb/>

quatenus in pullos animalis vertier ova <lb/>

cernimus alituum vermisque effervere, terram <lb/>

intempestivos quom putor cepit ob imbris, <lb/>

scire licet gigni posse ex non sensibu' sensus. <lb/>

scire licet gigni posse ex non sensibu� sensus. <lb/>

</s><s>Quod si forte aliquis dieet dumtaxat oriri <lb/>

<lb/>

posse a non sensu. </s><s>sensum mutabilitate, <lb/>

aut aliquo tamquam partu quod proditus extet, <lb/>

huic satis illud erit planum facere atque probare <lb/>

Line 2203

Line 2171

<s>nam quid praeterea facere ictum posse reamur <lb/>

oblatum, nisi discutere ac dissolvere quaeque?</s><s><lb/>

fit quoque uti soleant minus oblato acriter ictu <lb/>

reliqui, motus vitalis vincere saepe, <lb/>

reliqui, motus vitalis vineere saepe, <lb/>

vincere, et ingentis plagae sedare tumultus <lb/>

inque suos quicquid rursus revocare meatus <lb/>

et quasi iam leti dominantem in corpore motum <lb/>

discutere ae paene amissos accendere sensus. </s><s><lb/>

nam qua re potius leti iam limine ab ipso <lb/>

Line 2225

Line 2192

haut igitur debent esse ullo praedita sensu. <lb/>

</s><s>Denique uti possint sentire animalia quaeque, <lb/>

principiis si iam est sensus tribuendus eorum, <lb/>

quid, genus humanum propritim de quibu' factumst?</s><s> <lb/>

quid, genus humanum propritim de quibu� factumst?</s><s> <lb/>

scilicet et risu tremulo concussa cachinnant <lb/>

et lacrimis spargunt rorantibus, ora genasque <lb/>

multaque de rerum mixtura dicere callent <lb/>

et sibi proporro quae sint primordia quaerunt;<lb/>

quandoquidem totis mortalibus adsimulata <lb/>

ipsa quoque ex aliis debent constare elementis, <lb/>

inde alia ex aliis, nusquam consistere ut ausis: <lb/>

quippe sequar, quodcumque loqui ridereque dices <lb/>

et sapere, ex aliis eadem haec facientibus ut sit. </s><s><lb/>

quod si delira haec furiosaque cernimus esse <lb/>

et ridere potest non ex ridentibu' factus <lb/>

et ridere potest non ex ridentibu� factus <lb/>

et sapere et doctis rationem reddere dietis <lb/>

non ex seminibus sapientibus atque disertis, <lb/>

qui minus esse queant ea quae sentire videmus <lb/>

Line 2262

Line 2229

cum quibus et quali positura contineantur <lb/>

et quos inter se dent motus accipiantque, <lb/>

neve putes aeterna penes residere potesse <lb/>

corpora prima quod in summis fluitare videmus <lb/>

rebus et interdum nasci subitoque perire. </s><s><lb/>

quin etiam refert nostris in versibtis ipsis <lb/>

Line 2280

Line 2247

nil adeo magnum neque tam mirabile quicquam, <lb/>

quod non paulatim minuant mirarier omnes.</s> <lb/>

<s>suspicito eaeli clarum purumque colorem, <lb/>

quaeque in se cohibet, palantia sidera passim, <lb/>

lunamque et solis praeclara luce nitorem; <lb/>

omnia quae nunc si primum. </s><s>mortalibus essent, <lb/>

Line 2312

Line 2279

sponte sua forte offensando semina rerum, <lb/>

multimodis temere incassum frustraque coacta, <lb/>

<lb/>

tandem colarunt ea quae coniecta repente <lb/>

magnarum rerum fierent exordia semper, <lb/>

terrai maris et caeli generisque animantum.</s> <lb/>

Line 2331

Line 2298

et varias hominum gentis et saecla ferarum. <lb/>

</s><s>Huc accedit ut in summa res nulla sit una, <lb/>

unica quae gignatur et unica solaque erescat, <lb/>

quin aliquoiu' siet saecli permultaque eodem <lb/>

quin aliquoiu� siet saecli permultaque eodem<lb/>

sint genere. </s><s>in primis animalibus, inelute Memmi, <lb/>

invenies sic montivagum genus esse ferarum, <lb/>

sic hominum, genitam prolem, sic denique mutas <lb/>

squamigerum pecudes et corpora cuncta volantum.</s> <lb/>

<s>quapropter eaelum simili ratione fatendumst <lb/>

terramque et solem lunam mare, cetera quae sunt, <lb/>

non esse unica, sed numero magis innumerali; <lb/>

quandoquidem vitae depactus terminus alte <lb/>

tam manet haec et tam nativo corpore constant, <lb/>

Line 2370

Line 2337

<s>umor ad umorem, terreno corpore terra <lb/>

crescit et ignem ignes procudunt aetheraque <emph type="italics"/>aether,<emph.end type="italics"/> <lb/>

donique ad extremam crescendi perfica finem <lb/>

omnia perduxit rerum natura ereatrix; <lb/>

ut fit ubi nilo iam plus est quod datur intra <lb/>

vitalis venas quam quod fluit adque recedit. </s><s><lb/>

Line 2397

Line 2364

et fulcire cibus, <emph type="italics"/>cibus<emph.end type="italics"/> omnia sustentare, <lb/>

nequiquam, quoniam nec venae perpetiuntur <lb/>

quod satis est neque quanturn opus est natura ministrat.</s> <lb/>

sunt et cum externis succumbunt omnia plagis, <lb/>

quandoquidem grandi cibus aevo denique defit <lb/>

nec tuditantia rem cessant extrinsecus ullam <lb/>

Line 2426

Line 2393

perfacile angustis tolerarit finibus aevom, <lb/>

cum minor esset agri multo modus ante viritim. <lb/>

tristis item vetulae vitis sator atque <emph type="italics"/>vietae<emph.end type="italics"/><lb/>

temporis incusat momen caelumque fatigat <lb/>

nec tenet omnia paulatim tabescere et ire <lb/>

ad capulum spatio aetatis defessa vetusto. <lb/>

</s>

</chap>

<s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

Line 2459

Line 2426

quas neque concutiunt venti nec nubila nimbis <lb/>

aspergunt neque nix acri concreta pruina <lb/>

cana cadens violat semper<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> innubilus aether <lb/>

integit, et large diffuso lumine rident.</s> <lb/>

<s>omnia suppeditat porro natura neque ulla <lb/>

res animi pacem delibat tempore in ullo.</s> <lb/>

Line 2490

Line 2457

conspectu ex hominum, foedati crimine turpi, <lb/>

omnibus aerumnis adfecti denique vivunt, <lb/>

et quocumque tamen miseri venere parentant <lb/>

et nigras mactant pecudes et manib' divis <lb/>

et nigras mactant pecudes et manib� divis<lb/>

inferias mittunt multoque in rebus acerbis <lb/>

acrius advertunt, animos ad religionem.</s> <lb/>

<s>quo magis in dubiis hominem spectare periclis <lb/>

convenit adversisque in rebus noscere qui sit;<lb/>

nam verae voces tum demum pectore ab imo <lb/>

eiciuntur <emph type="italics"/>et<emph.end type="italics"/> eripitur persona, manet res.</s> <lb/>

<s>denique avarities et honorum caeca cupido <lb/>

quae miseros homines cogunt transcendere fines <lb/>

Line 2520

Line 2487

<s>intereunt partim statu<emph type="italics"/>aru<emph.end type="italics"/>m et nominis ergo.</s> <lb/>

<s>et saepe usque adeo, mortis formidine, vitae <lb/>

percipit humanos odium lucisque videndae, <lb/>

ut sibi consciscant maerenti pectore letum <lb/>

obliti fontem curarum hunc esse timorem, <lb/>

hunc vexare pudorem, hunc vincula amicitiai <lb/>

Line 2545

Line 2512

ut bona saepe valetudo cum dicitur esse <lb/>

corporis, et non est tamen haec pars ulla valentis.</s> <lb/>

<s>sic animi sensum non certa parte reponunt;<lb/>

magno opere in quo ini diversi errare videntur. </s><s> <lb/>

saepe itaque, in promptu corpus quod cernitur, aegret, <lb/>

cum tamen ex alia laetamur parte latenti;<lb/>

Line 2577

Line 2544

sive aliunde ipsi porro traxere et in illam <lb/>

transtulerunt, proprio quae tum res nomine egebat.</s> <lb/>

quidquid <emph type="italics"/>id<emph.end type="italics"/> est, habeant: tu cetera percipe dicta. <lb/>

</s><s>Nunc animum atque animam dico coniuncta teneri <lb/>

inter se atque unam naturam conficere ex se, <lb/>

Line 2613

Line 2580

corporea natura animum constare animamque?</s><s><lb/>

praeterea pariter fungi cum corpore et una <lb/>

consentire animum nobis in corpore cernis.</s> <lb/>

si minus offendit vitam vis horrida teli <lb/>

ossibus ac nervis diselusis intus adacta, <lb/>

at tamen insequitur languor terraeque petitus <lb/>

Line 2642

Line 2609

corporibus neque tarn suptilibus atque rutundis. </s><s> <lb/>

namque papaveris aura potest suspensa levisque <lb/>

cogere ut ab summo tibi diffluat altus acervus;<lb/>

at contra lapidum conlectum ipse euru' move<emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/><lb/>

at contra lapidum conlectum ipse euru� move<emph type="italics"/>re<emph.end type="italics"/><lb/>

noenu potest. </s><s>igitur parvissima corpora proquam <lb/>

et levissima sunt, ita mobilitate fruuntur; <lb/>

at contra quaecumque magis cum pondere magno <lb/>

Line 2678

Line 2645

seminibus, quoniam fugiens nil ponderis aufert. </s><s> <lb/>

</s><s>Nec tamen haec simplex nobis natura putanda est.</s> <lb/>

<s>tenvis enim quaedam moribundos deserit aura <lb/>

mixta vapore, vapor porro trahit aera secum.</s> <lb/>

<s>nec calor est quisquam, cui non sit mixtus et aer;<lb/>

rara quod eius enim constat natura, necessest <lb/>

Line 2700

Line 2667

sive voluptas est sive est contrarius ardor.</s> <lb/>

<s>nec temere huc dolor usque potest penetrare neque acre <lb/>

permanare malum, quin omnia perturbentur <lb/>

usque adeo <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> vitae desit locus atque animal <lb/>

diffugiant partes per caulas corporis omnis. </s><s> <lb/>

sed plerumque fit in summo quasi corpore finis <lb/>

Line 2732

Line 2699

<s>consimili ratione necessest ventus et aer <lb/>

et calor inter se vigeant commixta per artus <lb/>

adque aliis aliud subsit magis emineatque <lb/>

ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum, <lb/>

ni calor ac ventus seorsum seorsumque potestas <lb/>

aeris interemant sensum diductaque solvant. </s><s><lb/>

Line 2763

Line 2730

ille metu citius paulo temptetur, at ille <lb/>

tertius accipiat quaedam clementius aequo. </s><s><lb/>

inque aliis rebus multis differre necessest <lb/>

naturas hominum varias moresque sequacis; <lb/>

quorum ego nunc nequeo caecas exponere causas <lb/>

nec reperire figurarum tot nomina quot sunt <lb/>

Line 2797

Line 2764

mutua vitalis discunt contagia motus <lb/>

maternis etiam membris alvoque reposta, <lb/>

discidium <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> nequeat fieri sine peste maloque;<lb/>

ut videas, quoniam coniunctast causa salutis, <lb/>

coniunctam quoque naturam consistere eorum. <lb/>

</s><s>Quod superest, siquis corpus sentire refutat <lb/>

Line 2828

Line 2795

quam quibus e corpus nobis et viscera constant, <lb/>

tum numero quoque concedunt et rara per artus <lb/>

dissita sunt dumtaxat; ut hoc promittere possis, <lb/>

quantula prima queant nobis iniecta ciere <lb/>

corpora sensiferos motus in corpore, tanta <lb/>

intervalla tenere exordia prima animai. </s><s> <lb/>

Line 2859

Line 2826

vivit et aetherias vitalis suscipit auras. </s><s> <lb/>

si non omnimodis, at magna parte animai <lb/>

privatus, tamen in vita cunctatur et haeret;<lb/>

ut, lacerato oculo circum si pupula mansit <lb/>

incolumis, stat cernundi vivata potestas, <lb/>

dummodo ne totum corrumpas, luminis orbem <lb/>

Line 2885

Line 2852

quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur: <lb/>

quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte <lb/>

exhalare vaporem altaria ferreque fumum;<lb/>

nam procul hinc dubio nobis simulacra genuntur:-<lb/>

nunc igitur quoniam quassatis undique vasis <lb/>

diffluere umorem et laticem discedere cernis <lb/>

Line 2912

Line 2879

naturam, ceu fumus, in altas aeris auras;<lb/>

quandoquidem gigni pariter pariterque videmus <lb/>

crescere et, <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> docui, simul aevo fessa fatisci.</s> <lb/>

</s><s>Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum <lb/>

suscipere inmanis morbos durumque dolorem, <lb/>

sic animum curas acris luctumque metumque <lb/>

Line 2945

Line 2912

desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat <lb/>

inconstanter, et in iactando membra fatigat.</s> <lb/>

<s>nimirtim quia vis morbi distracta per artus <lb/>

turbat, agens animam spumat, quasi in aequore salso <lb/>

ventorum validis fervescunt viribus undae, <lb/>

exprimitur porro gemitus, quia membra dolore <lb/>

Line 2980

Line 2947

res occurrere et effugium praecludere eunti <lb/>

ancipitique refutatu convincere falsum. </s><s> <lb/>

</s><s>Denique saepe hominem paulatim cernimus ire <lb/>

et membratim vitalem deperdere sensum;<lb/>

in pedibus primum digitos livescere et unguis, <lb/>

inde pedes et crura mori, post inde per artus <lb/>

Line 3008

Line 2975

et veluti manus atque oculus naresve seorsum <lb/>

secreta ab nobis nequeunt sentire neque esse, <lb/>

sed tamen in parvo licuntur tempore tabe, <lb/>

sic animus per se non quit sine corpore et ipso <lb/>

esse homine, illius quasi quod vas <emph type="italics"/>es<emph.end type="italics"/>se videtur <lb/>

sive aliud quid vis potius coniunctius ei <lb/>

Line 3036

Line 3003

ire anima ac toto solui de corpore <emph type="italics"/>velle<emph.end type="italics"/><lb/>

et quasi supremo languescere tempore voltus <lb/>

molliaque exsangui <emph type="italics"/>trunco<emph.end type="italics"/> cadere omnia membra. <lb/>

quod genus est, animo male facturn cum perhibet<emph type="italics"/>ur<emph.end type="italics"/> <lb/>

aut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnes <lb/>

extremum cupiunt vitae repraehendere vinclum.</s> <lb/>

Line 3071

Line 3038

dissolui. </s><s>quod si inmortalis nostra foret mens, <lb/>

non tam se moriens dissolvi conquereretur, <lb/>

sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.</s> <lb/>

Denique eur animi numquam mens consiliumque <lb/>

gignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unis <lb/>

sedibus et certis regionibus omnibus haeret, <lb/>

Line 3105

Line 3072

decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vis <lb/>

mobilitate mali non quit sentire dolorem; <lb/>

et semel in pugnae studio quod dedita mens est, <lb/>

corpore reliquo pugnam caedesque petessit, <lb/>

nee tenet amissam laevam cum tegmine saepe <lb/>

inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces, <lb/>

Line 3136

Line 3103

omnis ut actarum exciderit retinentia rerum, <lb/>

non, ut opinor, id a leto iam longiter errat, <lb/>

quapropter fateare necessest quae fuit ante <lb/>

interiisse et quae nunc est nune esse creatam. </s><s><lb/>

</s><s>Praeterea si iam perfecto corpore nobis <lb/>

inferri solitast animi vivata potestas <lb/>

Line 3169

Line 3136

dum quasi per caulas omnis diduntur in artus <lb/>

partieulae quibus haec animi natura creatur, <lb/>

quae nunc in nostro dominatur corpore nata <lb/>

ex illa quae tum periit partita per artus, <lb/>

quapropter neque natali privata videtur <lb/>

esse die natura animae nec funeris expers. <lb/>

Line 3200

Line 3167

<s>haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.</s> <lb/>

<s>nee tamen est utqui perfectis insinuentur <lb/>

corporibus; neque enim poterunt suptiliter esse <lb/>

conexae neque consensus contagia fient. <lb/>

</s><s>Denique cur acris violentia triste leonum <lb/>

seminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos, <lb/>

Line 3231

Line 3198

tanto opere amittit vitam sensumque priorem. </s><s><lb/>

quove modo poterit pariter cum corpore quoque <lb/>

confirmata cupitum aetatis tangere florem <lb/>

vis animi, nisi erit consors in origine prima?</s><s><lb/>

quidve foras sibi vult membris exire senectis ?</s><s><lb/>

an metuit conclusa manere in corpore putri <lb/>

Line 3264

Line 3231

<s>quippe etenim mortale aeterno iungere et una <lb/>

consentire putare et fungi mutua posse <lb/>

desiperest; quid enim diversius esse putandumst <lb/>

aut magis inter se disiunctum discrepitansque, <lb/>

quam mortale quod est inmortali atque perenni <lb/>

iunctum in concilio saevas tolerare procellas ?</s><s> <lb/>

Line 3279

Line 3246

praeteritisque male admissis peccata remordent.</s> <lb/>

<s>adde furorem animi proprium atque oblivia rerum, <lb/>

<lb/>

adde quod in nigras lethargi mergitur undas. <lb/>

</s><s>Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum, <lb/>

quandoquidem natura animi mortalis habetur, <lb/>

Line 3312

Line 3279

haec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.</s> <lb/>

<s>nec memori tamen id quimus repraehendere mente; <lb/>

inter enim iectast vitai pausa vageque <lb/>

deerrarunt passim motus ab sensibus omnes.</s> <lb/>

<s>debet enim, misere si forte aegreque futurumst, <lb/>

ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possit <lb/>

Line 3340

Line 3307

nec videt in vera nullum fore morte alium se <lb/>

qui possit vivus sibi se lugere peremptum <lb/>

stansque iacentem <emph type="italics"/>se<emph.end type="italics"/> lacerari urive dolere.</s> <lb/>

nam si in in morte malumst malis morsuque ferarum <lb/>

tractari, non invenio qui non sit acerbum <lb/>

ignibus inpositum calidis torrescere flammis <lb/>

Line 3351

Line 3318

optima nec dulces occurrent oscula nati <lb/>

praeripere et tacita pectus dulcedine tangent.</s> <lb/>

<s>non poteris factis florentibus esse, tuisque <lb/>

praesidium. </s><s>misero misere' aiunt 'omnia ademit <lb/>

praesidium. </s><s>misero misere� aiunt �omnia ademit<lb/>

una dies infesta tibi tot praemia vitae.'<lb/>

illud in his rebus non addunt 'nec tibi earum <lb/>

illud in his rebus non addunt �nec tibi earum <lb/>

iam desiderium rerum super insidet una.'<lb/>

iam desiderium rerum super insidet una.�<lb/>

quod bene si videant animo dictisque sequantur, <lb/>

dissoluant animi magno se angore metuque.</s> <lb/>

<s>'tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aevi <lb/>

<s>�tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aevi<lb/>

quod superest cunctis privatu' doloribus aegris: <lb/>

quod superest cunctis privatu� doloribus aegris: <lb/>

at nos horrifico cinefactum te prope busto <lb/>

insatiabiliter deflevimus, aeternumque <lb/>

nulla dies nobis maerorem e pectore demet.'<lb/>

nulla dies nobis maerorem e pectore demet.�<lb/>

illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amari <lb/>

tanto opere, ad somnum si res redit atque quietem, <lb/>

cur quisquam aeterno possit tabeseere luctu. <lb/>

</s><s>Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentque <lb/>

pocula saepe homines et inumbrant ora coronis, <lb/>

ex animo ut dicant 'brevis hie est fructus homullis;<lb/>

ex animo ut dicant �brevis hie est fructus homullis;<lb/>

iam fuerit neque post umquam revocare licebit.' <lb/>

iam fuerit neque post umquam revocare licebit.� <lb/>

tamquam in morte mali cum primis hoc sit eorum, <lb/>

quod sitis exurat miseros atque arida torres, <lb/>

aut aliae cuius desiderium insideat rei.</s> <lb/>

<s>nec sibi enim quisquam tum se vitamque requirit, <lb/>

eum pariter mens et corpus sopita quiescunt ; <lb/>

nam licet aeternum per nos sie esse soporem, <lb/>

nec desiderium nostri nos adficit ullum. </s><s><lb/>

Line 3387

Line 3354

frigida quem semel est vitai pausa secuta. <lb/>

</s><s>Denique si vocem rerum natura repente <lb/>

mittat et hoc alicui nostrum sie increpet ipsa <lb/>

'quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris <lb/>

�quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris<lb/>

luctibus indulges ?</s><s> quid mortem congemis ac fles?</s><s><lb/>

nam gratis anteacta fuit tibi vita priorque <lb/>

et non omnia pertusum congesta quasi in vas <lb/>

Line 3404

Line 3371

confecti languent, eadem tamen omnia restant, <lb/>

omnia si pergas vivendo vincere saecla, <lb/>

atque etiam potius, si numquam sis moriturus,'<lb/>

quid respondemus, nisi iustam intendere litem <lb/>

naturam et veram verbis exponere causam ?</s><s><lb/>

grandior hic vero si iam seniorque queratur <lb/>

atque obitum lamentetur miser amplius aequo, <lb/>

non merito inclamet magis et voce inerepet acri ?</s><s><lb/>

'aufer abhinc lacrimas, balatro, et compesce querellas. </s><s><lb/>

�aufer abhinc lacrimas, balatro, et compesce querellas. </s><s><lb/>

omnia perfunctus vitai praemia marces.</s> <lb/>

<s>sed quia semper ayes quod abest, praesentia temnis, <lb/>

inperfecta tibi elapsast ingrataque vita <lb/>

et nec opinanti mors ad caput adstitit ante <lb/>

quam satur ac plenus possis disce<emph type="italics"/>de<emph.end type="italics"/>re rerum. <lb/>

nunc aliena tua tamen aetate omnia mitte <lb/>

aequo animoque agedum magnus concede: necessest.'<lb/>

aequo animoque agedum magnus concede: necessest.�<lb/>

iure, ut opinor, agat, iure increpet inciletque;<lb/>

cedit enim rerum novitate extrusa vetustas <lb/>

semper, et ex aliis aliud reparare necessest; <lb/>

Line 3435

Line 3402

quicquam, non omni somno securius exstat?</s><s><lb/>

</s><s>Atque ea nimirum quaecumque Acherunte profundo <lb/>

prodita sunt esse, in vita sunt omnia nobis.</s> <lb/>

nec miser inpedens magnum timet aere saxum <lb/>

Tantalus, ut famast, cassa formidine torpens;<lb/>

sed magis in vita divom metus urget inanis <lb/>

Line 3460

Line 3427

saxum quod tamen <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> summo iam vertice rustim <lb/>

volvitur et plani raptim petit aequora campi.</s> <lb/>

<s>deinde animi ingratam naturam pascere semper <lb/>

atque explere bonis rebus satiareque numquam, <lb/>

quod faciunt nobis annorum tempora, circum <lb/>

cum redeunt fetusque ferunt variosque lepores, <lb/>

Line 3473

Line 3440

qui neque sunt usquam nec possunt esse profecto. </s><s><lb/>

sed inetus in vita poenarum pro male factis <lb/>

est insignibus insignis scelerisque luella, <lb/>

carcer et horribilis de saxo iactu' deorsum, <lb/>

carcer et horribilis de saxo iactu� deorsum, <lb/>

verbera carnifices robur pix lammina taedae; <lb/>

quae tamen etsi absunt, at mens sibi conscia factis <lb/>

praemetuens adhibet stimulos terretque flagellis <lb/>

Line 3482

Line 3449

atque eadem metuit magis haec ne in morte graveseant. </s><s><lb/>

hic Acherusia fit stultorum denique vita. <lb/>

</s><s>Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis <lb/>

'lumina sis oeulis etiam bonus Ancu' reliquit <lb/>

�lumina sis oeulis etiam bonus Ancu� reliquit <lb/>

qui nielior multis quam tu fuit, improbe, rebus.</s> <lb/>

<s>inde alii multi reges rerumque potentes <lb/>

occiderunt, magnis qui gentibus imperitarunt.</s> <lb/>

Line 3514

Line 3481

</s><s>Si possent homines, proinde ac sentire videntur <lb/>

pondus inesse animo quod se gravitate fatiget, <lb/>

<lb/>

e quibus id fiat causis quoque noscere et unde <lb/>

tanta mali tamquam moles in pectore constet, <lb/>

haut ita vitam agerent, ut nunc plerumque videmus <lb/>

Line 3542

Line 3509

nec devitari letum pote quin obeamus.</s> <lb/>

<s>praeterea versamur ibidem atque insumus usque <lb/>

nec nova vivendo proeuditur ulla voluptas;<lb/>

sed dum abest quod avemus, id exsuperare videtur <lb/>

cetera; post aliut, cum contigit illud, avemus <lb/>

et sitis aequa tenet vitai semper hiantis.</s> <lb/>

Line 3558

Line 3525

mensibus atque annis qui multis occidit ante. <lb/>

</s>

</chap>

<s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

Line 3585

Line 3552

tristior esse quibus non est tractata, retroque <lb/>

volgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenti <lb/>

carmine Pierio rationem exponere nostram <lb/>

et quasi musaeo dulci contingere melle, <lb/>

si tibi forte animum tali ratione tenere <lb/>

versibus in nostris possem, dum percipis omnem <lb/>

Line 3610

Line 3577

mittier ab rebus summo de corpore rerum, <lb/>

quoi quasi membranae, vel cortex nominitandast, <lb/>

quod speciem ac formam similem gerit eius imago <lb/>

cuitiscumque cluet de corpore fusa vagari.</s> <lb/>

<s>id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.</s> <lb/>

<s>principio quoniam mittunt in rebus apertis <lb/>

Line 3638

Line 3605

et ferrugina, cum magnis intenta theatris <lb/>

per malos volgata trabesque trementia flutant;<lb/>

namque ibi consessum caveai supter et omnem <lb/>

scaenai speciem, patrum coetumque decorum <lb/>

inficiunt coguntque suo fluitare colore. <lb/>

et quanto circum mage sunt inclusa theatri <lb/>

moenibu', tam magis haec intus perfusa lepore <lb/>

moenibu�, tam magis haec intus perfusa lepore <lb/>

omnia conrident correpta luce diei.</s> <lb/>

<s>ergo lintea de summo cum corpore fucum <lb/>

mittunt, effigias quoque debent mittere tenvis <lb/>

Line 3662

Line 3629

quaecumque apparent nobis simulacra, necessest, <lb/>

quandoquidem simili specie sunt praedita rerum <lb/>

ext<emph type="italics"/>ima,<emph.end type="italics"/> imaginibus missis consistere rerum.</s> <lb/>

sunt igitur tenues formae, rerum similesque <lb/>

effigiae, singillatim quas cernere nemo <lb/>

cum possit tarnen, adsiduo crebroque repulsu <lb/>

Line 3685

Line 3652

praeterea quaecumque suo de corpore odorem <lb/>

expirant acrem, panaces absinthia taetra <lb/>

<lb/>

habrotonique graves et tristia centaurea, <lb/>

quorum unum quidvis leviter si forte duobus <lb/>

quin potius noscas rerum simulaera vagari <lb/>

Line 3713

Line 3680

scinditur ut nullum simulacrum reddere possit.</s> <lb/>

<s>at cum splendida quae constant opposta fuerunt <lb/>

densaque, ut in primis speculum est, nil accidit horum <lb/>

nam neque, uti vitrum, potis est transire, neque autem <lb/>

scindi; quam meminit levor praestare salutem. </s><s><lb/>

quapropter fit ut hinc nobis simulaera redundent. </s><s><lb/>

Line 3747

Line 3714

clamor in aetheriis dispersus nubibus austri. </s><s><lb/>

principio persaepe levis res atque minutis <lb/>

corporibus factas celeris licet esse videre.</s> <lb/>

in quo iam genere est solis lux et vapor eius <lb/>

propterea quia sunt e primis facta minutis <lb/>

quae quasi cuduntur perque aeris intervallum <lb/>

Line 3780

Line 3747

<s>iamne vides igitur puncto tempore imago <lb/>

aetheris ex oris in terrarum accidat oras ?</s><s> <lb/>

quare etiam atque etiam mira fateare necessest <lb/>

corpora quae feriant oculos visumque lacessant.</s> <lb/>

<s>perpetuoque flunnt certis ab rebus odores ;<lb/>

frigus ut a fluviis, ealor ab sole, aestus ab undis <lb/>

Line 3810

Line 3777

res ibi eam contra feriant forma atque colore.</s> <lb/>

<s>et quantum quaeque ab nobis res absit, imago <lb/>

<lb/>

eflicit ut videamus. </s><s>et internoscere curat; <lb/>

nam cum mittitur, extemplo protrudit agitque <lb/>

aera qui inter se cumque est oculosque locatus, <lb/>

Line 3841

Line 3808

ianua cum per se transpectum praebet apertum, <lb/>

multa facitque foris ex aedibus ut videantur.</s> <lb/>

<s>is quoque enim duplic i geminoque fit aere visus.</s> <lb/>

primus enim citra postes tum cernitur aer, <lb/>

inde fores ipsae dextra laevaque secuntur, <lb/>

post extraria lux oculos perterget et aer <lb/>

Line 3867

Line 3834

cretea persona, adlidat pilaeve trabive, <lb/>

atque ea continuo rectam si fronte figuram <lb/>

servet et <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/>lisam retro sese exprimat ipsa.</s> <lb/>

fiet ita, ante oculus fuerit qui dexter, ut idem <lb/>

nunc sit laevus, et e laevo sit mutua dexter.</s> <lb/>

<s>fit quoque de speculo in speculum ut mdatur imago, <lb/>

Line 3900

Line 3867

<s>praeterea splendor quicumque est acer adurit <lb/>

saepe oculos ideo quod semina possidet ignis <lb/>

multa, dolorem oculis quae gignunt insinuando.</s> <lb/>

lurida praeterea fiunt quaecumque tuentur <lb/>

arquati, quia luroris de corpore eorum <lb/>

semina multa fluunt, simulacris obvia rerum, <lb/>

Line 3932

Line 3899

<s>hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis, <lb/>

fit quasi ut ad tornum saxorum structa terantur;<lb/>

non tamen ut coram quae sunt vereque rutunda, <lb/>

Sed quasi adumbratim paulum simulata videntur. </s><s><lb/>

umbra videtur item nobis in sole moveri <lb/>

et vestigia nostra sequi gestumque imitari; <lb/>

Line 3969

Line 3936

in statione, ea quae ferri res indicat ipsa. </s><s><lb/>

exstantisque procul medio de gurgite montis <lb/>

classibus inter quos liber patet exitus ingens, <lb/>

insula coniunctis tamen ex his una videtur. </s><s><lb/>

atria versari et circumcursare columnae <lb/>

usque adeo fit uti pueris videantur, ubi ipsi <lb/>

Line 3992

Line 3959

nubila dispicere et caelum ut videare videre <lb/>

corpora mirando sub terras abdita caelo. </s><s><lb/>

denique ubi in medio nobis ecus acer obhaesit <lb/>

flumine et in rapidas amnis despeximus undas, <lb/>

stantis equi corpus transversum ferre videtur <lb/>

vis et in adversum flumen contrudere raptim, <lb/>

Line 4025

Line 3992

bina lucernarum florentia lumina flammis <lb/>

binaque per totas aedis geminare supellex <lb/>

et duplicis hominum facies et corpora bina.</s> <lb/>

denique cum suavi devinxit membra sopore <lb/>

somnus et in summa corpus iacet omne quiete, <lb/>

tum vigilare tamen nobis et membra movere <lb/>

Line 4039

Line 4006

quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt, <lb/>

nequiquam, quoniam pars horum maxima fallit <lb/>

propter opinatus animi quos addimus ipsi, <lb/>

pro visis ut sint quae non sunt sensibu' visa. </s><s><lb/>

pro visis ut sint quae non sunt sensibu� visa. </s><s><lb/>

nam nil aegrius est quam res secernere apertas <lb/>

ab dubiis, animus quas ab se protinus addit. <lb/>

</s><s>Denique nil sciri siquis putat, id quoque nescit <lb/>

Line 4058

Line 4025

quid maiore fide porro quam sensus haberi <lb/>

debet ?</s><s> an ab sensu falso ratio orta valebit <lb/>

dicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est ?</s><s><lb/>

qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit olunis. <lb/>

an poterunt oculos aures reprehendere, an aures <lb/>

tactus?</s><s> an hunc porro tactum sapor arguet oris, <lb/>

Line 4093

Line 4060

omnia mendose fieri atque obstipa necesse est <lb/>

prava cubantia prona supina atque absona tecta, <lb/>

iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque <lb/>

prodita iudiciis fallacibus omnia primis, <lb/>

sic igitur ratio tibi rerum prava necessest <lb/>

falsaque sit, falsis quaecumque ab sensibus ortast. <lb/>

Line 4122

Line 4089

<s>nee simili penetrant auris primordia forma, <lb/>

cum tuba depresso graviter sub murmure mugit <lb/>

et reboat raucum regio c ita barbara bombuni, <lb/>

et validis cycni torrentibus ex Heliconis <lb/>

cum liquidani tollunt lugubri voce querellam. <lb/>

</s><s>Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro <lb/>

Line 4150

Line 4117

reddit et interdum frustratur imagine verbi.</s> <lb/>

<s>quae bene cum videas, rationem reddere possis <lb/>

tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola <lb/>

saxa paris formas verborum ex ordine reddant, <lb/>

palantis comites quom montis inter opacos <lb/>

quaerimus et magna dispersos voce ciemus.</s> <lb/>

Line 4180

Line 4147

incolumis transire potest, simulacra renutant; <lb/>

perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant, <lb/>

qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.</s> <lb/>

praeterea partis in cunctas dividitur vox, <lb/>

ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una <lb/>

dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis <lb/>

Line 4206

Line 4173

<s>at contra pungunt sensum lacerantque coorta, <lb/>

quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.</s> <lb/>

<s>deinde voluptas est e suco fine palati;<lb/>

cum vero deorsum per fauces praecipitavit, <lb/>

nulla voluptas est, dum diditur omnis in artus. </s><s><lb/>

nec refert quicquam quo victu corpus alatur, <lb/>

Line 4236

Line 4203

multa rutunda, modis multis multangula quaedam.</s> <lb/>

<s>namque figurarum ratio ut motusque reposcunt, <lb/>

proinde foraminibus debent differre figurae, <lb/>

et variare viae proinde ac textura coercet. </s><s><lb/>

hoc ubi quod suave est aliis aliis fit amarum, <lb/>

illi, cui stiave est, levissima corpora debent <lb/>

Line 4272

Line 4239

sed tamen haud quisquam tam longe fertur eorum <lb/>

quam sonitus, quam vox, mitto iam dicere quam res . </s><s><lb/>

<lb/>

quae feriunt oculorum acies visumque lacessunt.</s> <lb/>

<s>errabundus enim tarde venit ac perit ante <lb/>

paulatim facilis distractus in aeris auras;<lb/>

Line 4310

Line 4277

multa modis multis in cunctas undique partis <lb/>

tenvia, quae facile inter se iunguntur in auris, <lb/>

obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri.</s> <lb/>

quippe etenim multo magis haec sunt tenvia textu <lb/>

quam quae percipiunt oculos visumque lacessunt, <lb/>

corporis haec quoniam penetrant per rara cientque <lb/>

Line 4341

Line 4308

per simulacra leonem et cetera quae videt aeque <lb/>

nec minus atque oculi, nisi quod mage tenvia cernit.</s> <lb/>

<s>nec ratione alia, cum somnus membra profudit, <lb/>

mens animi vigilat, nisi quod siniulaera lacessunt <lb/>

haec eadem nostros animos quae cuin vigilamus, <lb/>

usque adeo, certe ut videamur cernere cum quem <lb/>

Line 4376

Line 4343

cernimus in somnis et mollia membra movere, <lb/>

mollia mobiliter cum alternis bracchia mittunt <lb/>

et repetunt oculis gestum pede convenienti?</s><s><lb/>

scilicet arte madent simulacra et docta vagantur, <lb/>

nocturno facere ut possint in tempore ludos. </s><s><lb/>

an magis illud erit verum?</s><s> quia teinpore in uno, <lb/>

Line 4405

Line 4372

aut alia ex alia facies aetasque sequatur.</s> <lb/>

<s>quod ne miremur sopor atque oblivia curant.</s> <lb/>

<s>Illud in his rebus vitium vementer avessis <lb/>

effugere, errorem vitareque praemetuenter, <lb/>

lumina ne facias oculorum clara ereata, <lb/>

prospicere ut possemus, et ut proferre quea<emph type="italics"/>mus<emph.end type="italics"/><lb/>

Line 4434

Line 4401

multo antiquius est quam lecti mollia strata, <lb/>

et sedare sitim prius est quam pocula natum.</s> <lb/>

<s>haec igitur possunt utendi cognita causa, <lb/>

credier, ex usu quae sunt vitaque reperta.</s> <lb/>

<s>illa quidem seorsum sunt omnia quae prius ipsa <lb/>

nata dedere suae post notitiam utilitatis.</s> <lb/>

Line 4469

Line 4436

<s>inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam <lb/>

rem quis<emph type="italics"/>quam,<emph.end type="italics"/> quam mens providit quid velit ante.</s> <lb/>

<s>id quod providet , illius rei constat imago. <lb/>

ergo animus cum sese ita commovet ut velit ire <lb/>

inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto <lb/>

per membra atque artus animai dissita vis est.</s> <lb/>

Line 4504

Line 4471

vis aniniae partimque foras eiecta recessit <lb/>

et partim contrusa magis concessit in altum;<lb/>

dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.</s> <lb/>

nam dubium non est, animai quin opera sit <lb/>

sensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse, <lb/>

tum nobis animam perturbatam esse putandumst <lb/>

Line 4538

Line 4505

et quonam non est quasi quod suffulciat artus, <lb/>

debile fit corpus languescuntque omnia membra, <lb/>

bracchia palpebraeque cadunt poplitesque cubanti <lb/>

saepe tamen summittuntur virisque resolvunt.</s> <lb/>

<s>deinde cibum sequitur somnus, quia, quae facit aer, <lb/>

haec eadem cibus, in venas dum diditur omnis, <lb/>

Line 4570

Line 4537

et citharae liquidum carmen chordasque loquentis <lb/>

auribus accipere et consessum cernere eundern <lb/>

scenaique simul varios splendere decores.</s> <lb/>

usque adeo magni refert studium atque voluptas, <lb/>

et quibus in rebus consuerint esse operati <lb/>

non homines solum sed vero animalia cuneta. </s><s><lb/>

Line 4599

Line 4566

reges expugnant, capiuntur, proelia miscent, <lb/>

tollunt clamorem quasi si lugulentur ibidem. </s><s><lb/>

multi depugnant gemitusque doloribus edunt <lb/>

et quasi pantherae morsu saevive leonis <lb/>

mandantur magnis clamoribus omnia complent.</s> <lb/>

<s>multi de magnis per somnum rebu' loquuntur <lb/>

<s>multi de magnis per somnum rebu� loquuntur<lb/>

indicioque sui facti persaepe fuere.</s> <lb/>

<s>multi mortem obeunt. </s><s>multi, de montibus altis <lb/>

ut qui praecipitent ad terram corpore toto, <lb/>

externantur et ex somno quasi mentibu' capti <lb/>

externantur et ex somno quasi mentibu� capti<lb/>

vix ad se redeunt permoti corporis aestu.</s> <lb/>

<s>flumen item sitiens aut fontem propter amoenum <lb/>

adsidet et totum prope faucibus occupat amnem. <lb/>

puri saepe lacum propter si ac dolia curta <lb/>

somno devincti credunt se extollere vestem, <lb/>

totius umorem saccatum corpori' fundunt, <lb/>

totius umorem saccatum corpori� fundunt,<lb/>

cum Babylonica magnifico splendore rigantur.</s> <lb/>

<s>tum quibus aetatis freta primitus insinuatur <lb/>

semen, ubi ipsa dies membris matura creavit, <lb/>

conveniunt simulaera foris e corpore quoque <lb/>

nuntia praeclari voltus pulchrique coloris, <lb/>

qui ciet inritans loca turgida semine multo, <lb/>

ut quasi transactis saepe omnibu' rebu' profundant <lb/>

ut quasi transactis saepe omnibu� rebu� profundant <lb/>

fluminis ingentis fluctus vestemque cruentent. <lb/>

</s><s>Sollicitatur id <emph type="italics"/>in<emph.end type="italics"/> nobis, quod diximus ante <lb/>

semen, adulta aetas cum primum roborat artus.</s> <lb/>

Line 4631

Line 4598

continuo partis genitalis corporis ipsas.</s> <lb/>

<s>inritata tument loca semine fitque voluntas <lb/>

eicere id quo se contendit dira lubido, <lb/>

idque petit corpus, mens unde est. </s><s>saucia amore. </s><s><lb/>

namque omnes plerumque cadunt in vulnus et illam <lb/>

emicat in partem sanguis unde icimur ictu, <lb/>

Line 4663

Line 4630

quam miseris. </s><s>etenim potiundi tempore in ipso <lb/>

fluctuat incertis erroribus ardor amantum <lb/>

nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.</s> <lb/>

quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem <lb/>

corporis et dentes inlidunt saepe labellis <lb/>

osculaque adfligunt, quia non est pura voluptas <lb/>

Line 4693

Line 4660

<s>denique cum membris conlatis flore fruuntur <lb/>

<lb/>

aetatis, iam cum praesagit gaudia corpus <lb/>

atque in eost Venus ut muliebria conserat arva, <lb/>

adfigunt avide corpus iunguntque salivas <lb/>

Line 4720

Line 4687

<s>et bene parta patrum fiunt anademata, mitrae, <lb/>

interdum in pallam atque Alidensia Ciaque vertunt. </s><s> <lb/>

eximia veste et victu convivia, ludi, <lb/>

pocula crebra, unguenta coronae serta parantur, <lb/>

nequiquam, quoniam medio de fonte leporum <lb/>

surgit amari aliquit quod in ipsis floribus angat, <lb/>

Line 4741

Line 4708

<s>et tamen implicitus quoque possis inque peditus <lb/>

effugere infestum, nisi tute tibi obvius obstes <lb/>

et praetermittas animi vitia omnia primum <lb/>

aut quae corpori' sunt eius, <emph type="italics"/>si<emph.end type="italics"/>quam petis ac vis.</s> <lb/>

aut quae corpori� sunt eius, <emph type="italics"/>si<emph.end type="italics"/>quam petis ac vis.</s> <lb/>

<s>nam faciunt homines plerumque cupidine caeci, <lb/>

et tribuunt ea quae non sunt his commoda vere.</s> <lb/>

<s>multimodis igitur pravas turpisque videmus <lb/>

Line 4757

Line 4724

at flagrans odiosa loquacula Lampadium fit. <lb/>

ischnon eromenion tum fit, cum vivere non quit <lb/>

<lb/>

prae macie; rhadine verost iam mortua tussi.</s> <lb/>

<s>at tumida et mammosa Ceres est ipsa ab Iaccho, <lb/>

simula Silena ac saturast, labeosa philema.</s> <lb/>

Line 4789

Line 4756

<s>nam facit ex animo saepe et communia quaerens <lb/>

gaudia sollicitat spatium decurrere amoris.</s> <lb/>

<s>nec ratione alia volucres armenta feraeque <lb/>

et pecudes et equae maribus subsidere possent, <lb/>

si non, ipsa quod illorum subat ardet abundans <lb/>

natura et Venerem salientum laeta retractat. <lb/>

nonne vides etiam quos mutua saepe voluptas <lb/>

vinxit, ut in vinclis communibus excrucientur?</s><s><lb/>

in triviis quam saepe canes, discedere aventis, <lb/>

divorsi cupide summis ex viribu' tendunt, <lb/>

divorsi cupide summis ex viribu� tendunt,<lb/>

quom interea validis Veneris compagibus haerent! <lb/>

quod facerent numquam nisi mutua gaudia nossent <lb/>

quae iacere in fraudem possent vinctosque tenere.</s> <lb/>

<s>quare etiam atque etiam, ut dico, est cornmuni' voluptas <lb/>

<s>quare etiam atque etiam, ut dico, est cornmuni� voluptas<lb/>

</s><s>Et commiscendo quom semine forte virili <lb/>

femina vini vicit subita vi corripuitque, <lb/>

tum similes matrum inaterno semine fiunt, <lb/>

Line 4816

Line 4783

mixta suo celant in corpore saepe parentis, <lb/>

quae patribus patres tradunt ab stirpe profecta;<lb/>

inde Venus varia producit sorte figuras <lb/>

maiorumque refert voltus vocesque comasque.</s> <lb/>

<s> et muliebre oritur patrio de semine saeclum <lb/>

maternoque mares existunt corpore creti;<lb/>

Line 4850

Line 4817

<s>et quibus ante domi fecundae saepe nequissent <lb/>

uxores parere, inventast illis quoque compar <lb/>

natura, ut possent gnatis munire senectam.</s> <lb/>

usque adeo magni refert, ut semina possint <lb/>

seminibus commisceri genitaliter apta, <lb/>

crassane conveniant liquidis et liquida crassis. </s><s><lb/>

Line 4862

Line 4829

quadrupedumque magis ritu plerumque putantur <lb/>

concipere uxores, quia sic loca sumere possunt, <lb/>

pectoribus positis, sublatis seinina lumbis. </s><s><lb/>

nec molles opu' sunt motus uxoribus hilum. </s><s><lb/>

nec molles opu� sunt motus uxoribus hilum. </s><s><lb/>

nam mulier prohibet se concipere atque repugnat, <lb/>

clunibus ipsa viri Venerem si laeta retractat <lb/>

atque exossato ciet omni pectore fluctus;<lb/>

Line 4884

Line 4851

umoris longo in spatio pertundere saxa?</s><s><lb/>

</s>

</chap>

<s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

Line 4914

Line 4881

Herculis antistare autem si facta putabis, <lb/>

longius a vera multo ratione ferere, <lb/>

quid Nemeaeus enim nobis nunc magnus hiatus <lb/>

ille leonis obesset et horrens Arcadius sus?</s><s> <lb/>

denique quid Cretae taurus Lernaeaque pestis <lb/>

hydra venenatis posset vallata colubris?</s><s> <lb/>

Line 4938

Line 4905

quantae tum scindunt hominem cuppedinis acres <lb/>

sollicitum curae quantique perinde timores!<lb/>

quidve superbia spurcitia ac petulantia?</s><s> quantas <lb/>

efficiunt elades! quid luxus desidiaeque?</s><s><lb/>

haec igitur qui cuncta subegerit ex animoque <lb/>

expulerit dictis, non armis, nonne decebit <lb/>

Line 4974

Line 4941

morigera ad fruges augendas atque animantis, <lb/>

neve aliqua divom volvi ratione putemus.</s> <lb/>

<s>nam bene qui didicere deos securum agere aevom, <lb/>

si tamen interea mirantur qua ratione <lb/>

quaeque geri possint, praesertim rebus in illis <lb/>

quae supera caput aetheriis cernuntur in oris, <lb/>

Line 5012

Line 4979

pendere eos poenas inmani pro scelere omnis <lb/>

qui ratione sua disturbent moenia mundi <lb/>

<lb/>

praeclarumque velint caeli restinguere solem <lb/>

inmortalia mortali sermone notantes ; <lb/>

quae procul usque adeo divino a numine distent, <lb/>

Line 5048

Line 5015

<s>tangere enim non quit quod tangi non licet ipsum.</s> <lb/>

<s>quare etiam sedes quoque nostris sedibus esse <lb/>

dissimiles debent, tenues de corpore eorum;<lb/>

quae tibi posterius largo sermone probabo. <lb/>

dicere porro hominum causa voluisse parare <lb/>

praeclaram mundi naturam proptereaque <lb/>

Line 5082

Line 5049

quidque inter se<emph type="italics"/>se<emph.end type="italics"/> permutato ordine possent, <lb/>

si non ipsa dedit specimen natura creandi ?</s><s><lb/>

namque ita multa modis multis primordia rerum <lb/>

ex infinito iam tempore percita plagis <lb/>

ponderibusque suis consuerunt concita ferri <lb/>

omnimodisque coire atque omnia pertemptare, <lb/>

Line 5117

Line 5084

humanae genti infestum terraque marique <lb/>

cur alit atque auget?</s><s> cur anni tempora morbos <lb/>

adportant?</s><s> quare mors inmatura vagatur?</s><s><lb/>

tum porro puer, ut saevis proiectus ab undis <lb/>

navita, nudus humi iacet, infans, indigus omni <lb/>

vitali auxilio, cum primum in luminis oras <lb/>

Line 5150

Line 5117

principio pars terrai nonnulla, perusta <lb/>

solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi, <lb/>

<lb/>

pulveris exhalat nebulam nubesque volantis <lb/>

quas validi toto dispergunt aere venti.</s> <lb/>

<s>pars etiam glebarum ad diluviem revocatur <lb/>

Line 5187

Line 5154

quod simul ac primum nubes succedere soli <lb/>

coepere et radios inter quasi rumpere lucis, <lb/>

extemplo inferior pars horum disperit omnis <lb/>

terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;<lb/>

ut noscas splendore novo res semper egere <lb/>

et primum iactum fulgoris quemque perire <lb/>

Line 5212

Line 5179

posse neque adversus naturae foedera niti ?</s><s> <lb/>

denique non monimenta virum dilapsa videmus <lb/>

quaerere proporro sibi <emph type="italics"/>sene<emph.end type="italics"/> senescere credas, <lb/>

non ruere avolsos silices a montibus altis <lb/>

nec validas aevi vires perferre patique <lb/>

finiti?</s><s> neque enim caderent avolsa repente, <lb/>

Line 5243

Line 5210

aut cecidisse urbis magno vexamine mundi, <lb/>

aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces <lb/>

per terras amnes at<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> oppida cooperuisse, <lb/>

tanto quiquie magis victus fateare necessest <lb/>

exitium quoque terrarum caelique futurum. </s><s><lb/>

nam cum res tantis morbis tantisque periclis <lb/>

Line 5279

Line 5246

sed patet immani et vasto respectat hiatu. <lb/>

quare etiam nativa necessumst confiteare <lb/>

haec eadem ; neque enim, inortali corpore quae sunt <lb/>

ex infinito iam tempore adhuc potuissent <lb/>

inmensi validas aevi contemnere vires. <lb/>

</s><s>Denique tantopere inter se cum maxima mundi <lb/>

Line 5313

Line 5280

ex infinito sunt corpora plura coorta;<lb/>

inde cadunt vires aliqua ratione revictae, <lb/>

aut pereunt res exustae torrentibus auris. <lb/>

umor item quondam coepit superare coortus, <lb/>

ut fama est, hominum multas quando obruit urbis.</s> <lb/>

<s>inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit, <lb/>

Line 5343

Line 5310

omne genus de principiis, discordia quorum <lb/>

intervalla vias conexus pondera plagas <lb/>

concursus motus turbabat proelia miscens, <lb/>

propter dissimilis formas variasque figuras <lb/>

quod non omnia sic poterant coniuncta manere <lb/>

nec motus inter sese dare convenientis. </s><s><lb/>

Line 5376

Line 5343

et Iate diffusus in omnis undique partis <lb/>

omnia sic avido complexu cetera saepsit. <lb/>

hunc exordia sunt solis lunaeque secuta, <lb/>

interutrasque globi quorum vertuntur in auris; <lb/>

quae neque terra sibi adscevit nec maximus aether, <lb/>

quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent, <lb/>

Line 5402

Line 5369

nec pariter tantundem omnes succumbere partis. </s><s><lb/>

</s><s>Sic igitur terrae concreto corpore pondus <lb/>

Constitit atque omnis mundi quasi limus in imum <lb/>

confluxit gravis et subsedit funditus ut faex; <lb/>

inde mare inde aer inde aether ignifer ipse <lb/>

corporibus liquidis sunt omnia pura relicta, <lb/>

Line 5433

Line 5400

quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis, <lb/>

flammea per caelum pascentis corpora passim. </s><s> <lb/>

nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum <lb/>

difficile est; sed quid possit fiatque per omne <lb/>

in variis mundis varia ratione creatis, <lb/>

id doceo plurisque sequor disponere causas, <lb/>

Line 5463

Line 5430

partibus aeriis mundi caeloque revincta.</s> <lb/>

<s>nam communibus inter se radicibus haerent <lb/>

ex ineunte aevo coniuncta atque uniter apta. <lb/>

nonne vides etiam quam magno pondere nobis <lb/>

sustineat corpus tenuissima vis animai <lb/>

propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est ?</s><s> <lb/>

Line 5491

Line 5458

quam mi<emph type="italics"/>nui<emph.end type="italics"/> filum. </s><s>quapropter luna necesse est, <lb/>

quandoquidem claram speciem certamque figuram <lb/>

<lb/>

praebet, ut est oris extremis cumque notata <lb/>

quantaque quantast hinc nobis videatur in alto. </s><s><lb/>

postremo quoscumque vides hine aetheris ignes; <lb/>

Line 5518

Line 5485

ut queat accendi parvis ardoribus ictus;<lb/>

quod genus interdum segetes stipulamque videmus <lb/>

accedere ex una scintilla incendia passim.</s> <lb/>

forsitan et rosea sol alte lampade lucens <lb/>

possideat multum caecis fervoribus ignem <lb/>

circum se, nullo qui sit fulgore notatus, <lb/>

Line 5551

Line 5518

qui queat aestivis solem detrudere signis <lb/>

brumalis usque ad flexus gelidumque rigorem, <lb/>

et qui reiciat gelidis a frigoris umbris <lb/>

aestiferas usque in partis et fervida signa.</s> <lb/>

<s>et ratione pari lunam stellasque putandumst, <lb/>

quae volvunt magnos in magnis orbibus annos, <lb/>

Line 5586

Line 5553

tempore et inpubem molli pubescere veste <lb/>

et pariter mollem malis demittere barbam. </s><s><lb/>

fulmina postremo nix imbres nubila venti <lb/>

non nimis incertis fiunt in partibus anni. </s><s><lb/>

namque ubi sic fuerunt causarum exordia prima, <lb/>

atque ita res mundi cecidere ab origine prima, <lb/>

Line 5616

Line 5583

tardius et citius consuerunt confluere ignes <lb/>

qui faciunt solem certa desurgere parte, <lb/>

propterea fit uti videantur dicere verum <lb/>

</s><s>Luna potest solis radiis percussa nitere <lb/>

inque dies magis <emph type="italics"/>id<emph.end type="italics"/> lumen convertere nobis <lb/>

ad speciem, quantum solis secedit ab orbi, <lb/>

Line 5646

Line 5613

denique cur nequeat semper nova luna creari <lb/>

ordine formarum certo certisque figuris <lb/>

inque dies privos aborisci quaeque creata <lb/>

atque alia illius reparari in parte locoque, <lb/>

difficilest ratione docere et vincere verbis, <lb/>

ordine eum <emph type="italics"/>possint<emph.end type="italics"/> tam certo multa creari.</s> <lb/>

Line 5675

Line 5642

tempore cur certo nequeat recreareque lumen, <lb/>

cm loca praeteriit flammis infesta per auras, <lb/>

quae faciunt ignis interstingui atque perire?</s><s><lb/>

et cur terra queat lunam spoliare vicissim <lb/>

lumine et oppressum solem super ipsa tenere, <lb/>

menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras, <lb/>

Line 5712

Line 5679

terra sit, e terra quoniam sunt cuncta creata. </s><s><lb/>

multaque nunc etiam existunt animalia terris <lb/>

<lb/>

imbribus et calido solis concreta vapore; <lb/>

quo minus est mirum si tum sunt plura coorta <lb/>

et maiora, nova tellure atque aethere adulta. <lb/>

Line 5745

Line 5712

destitit, ut mulier spatio defessa vetusto. </s><s><lb/>

mutat enim mundi naturam totius aetas <lb/>

ex alioque alius status excipere omnia debet, <lb/>

nec manet ulla sui similis res: omnia migrant, <lb/>

omnia commutat natura et vertere cogit.</s> <lb/>

<s>namque aliut putrescit et aevo debile languet, <lb/>

Line 5775

Line 5742

nec potuisse propagando procudere prolem.</s> <lb/>

<s>nam quaecumque vides vesci vitalibus auris, <lb/>

aut dolus aut virtus aut denique mobilitas est <lb/>

ex ineunte aevo genus id tuta<emph type="italics"/>ta<emph.end type="italics"/> reservans.</s> <lb/>

<s>multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae <lb/>

commendata manent, tutelae tradita nostrae.</s> <lb/>

Line 5803

Line 5770

<s>principio circum tribus actis impiger annis <lb/>

floret ecus, puer hautquaquam; nam saepe etiam nunc <lb/>

ubera mammarum in somnis lactantia quaeret. <lb/>

post ubi ecum validae vires aetate senecta <lb/>

membraque deficiunt fugienti languida vita, <lb/>

tum demum puero illi aevo florente iuventas <lb/>

Line 5836

Line 5803

et manibus totum circum se vertere caelum. <lb/>

nam quod multa fuere in terris semina rerum <lb/>

<lb/>

tempore quo primum tellus animalia fudit, <lb/>

nil tamen est signi mixtas potuisse creari <lb/>

inter se pecudes compactaque membra animantum, <lb/>

Line 5869

Line 5836

ut nunc montibus e magnis decursus aquai <lb/>

claru' citat late sitientia saecla ferarum.</s> <lb/>

<s>denique nota vagi silvestria templa tenebant <lb/>

nympharum, quibus e scibant umori' fluenta <lb/>

lubrica proluvie larga lavere umida saxa, <lb/>

umida saxa, super viridi stillantia musco, <lb/>

Line 5891

Line 5858

consectabantur silvestria saecla ferarum <lb/>

missilibus saxis et magno pondere clavae;<lb/>

multaque vincebant, vitabant pauca latebris;<lb/>

saetigerisque pares subu' <emph type="italics"/>sic<emph.end type="italics"/> silvestria membra <lb/>

saetigerisque pares subu� <emph type="italics"/>sic<emph.end type="italics"/> silvestria membra <lb/>

nuda <emph type="italics"/>da<emph.end type="italics"/>bant terrae nocturno tempore capti, <lb/>

circum se foliis ac frondibus involventes.</s> <lb/>

<s>nec plangore diem magno solemque per agros <lb/>

quaerebant pavidi palantes noctis in umbris, <lb/>

Sed taciti respectabant somnoque sepulti, <lb/>

dum rosea face sol inferret lumina caelo. </s><s><lb/>

a parvis quod enim consuerant cernere semper <lb/>

Line 5929

Line 5896

hic temere incassum frustra mare saepe coortum <lb/>

saevibat leviterque minas ponebat inanis, <lb/>

<lb/>

nec poterat quemquam placidi pellacia ponti <lb/>

subdola pellicere in fraudem ridentibus undis, <lb/>

improba naucleri ratio cum caeca iacebat. </s><s><lb/>

Line 5939

Line 5906

vergebant, nu<emph type="italics"/>rui nunc<emph.end type="italics"/> dant sollertius ipsi. <lb/>

</s><s>Inde casas postquam ac pellis ignemque pararunt, <lb/>

et mulier coniuncta viro concessit in unum <lb/>

��<lb/>

cognita sunt, prolemque ex se videre creatam, <lb/>

tum genus humanum primum mollescere coepit. </s><s><lb/>

ignis enim curavit ut alsia corpora frigus <lb/>

Line 5952

Line 5919

vocibus et gestu cum balbe significarent <lb/>

imbecillorum esse aecum misererier omnis. </s><s><lb/>

nec tamen omnimodis poterat concordia gigni, <lb/>

sed bona magnaque pars servabat foedera caste; <lb/>

aut genus humanum iam tum foret omne peremptum <lb/>

nec potuisset adhuc perducere saecla propago. <lb/>

Line 5978

Line 5945

inter se fuerant, unde insita notities est <lb/>

utilitatis et unde data est huic prima potestas, <lb/>

quid vellet facere ut siret animoque videret ?</s><s><lb/>

cogere item pluris unus victosque domare <lb/>

non poterat, rerum ut perdiscere nomina vellent.</s> <lb/>

<s>nec ratione docere ulla suadereque surdis, <lb/>

Line 6001

Line 5968

suspensis teneros imitantur dentibus haustus, <lb/>

longe alio pacto gannitu vocis adulant, <lb/>

et cum deserti baubantur in aedibus aut cum <lb/>

plorantis fugiunt summisso corpore plagas. </s><s><lb/>

denique non hinnitus item differre videtur, <lb/>

inter equas ubi equus florenti aetate iuvencus <lb/>

Line 6029

Line 5996

et ramosa tamen cum ventis pulsa vacillans <lb/>

aestuat in ramos incumbens arboris arbor, <lb/>

exprimitur validis extritus viribus ignis <lb/>

et micat interdum flammai fervidus ardor, <lb/>

mutua dum inter se rami stirpesque teruntur. </s><s> <lb/>

quorum utrumque dedisse potest mortalibus ignem. </s><s><lb/>

Line 6058

Line 6025

certantes iter infestum fecere viai, <lb/>

et tamen e summo, quasi fulmen, deicit ictos <lb/>

invidia interdum contemptim in Tartara taetra;<lb/>

invidia quoniam, ceu fulinine, summa vaporant <lb/>

plerumque et quae sunt aliis magis edita cumque;<lb/>

ut satius multo iam sit parere quietum <lb/>

Line 6090

Line 6057

qui violat factis communia foedera pacis. <lb/>

etsi fallit enim divom genus humanumque, <lb/>

perpetuo tamen id fore clam diffidere debet, <lb/>

quippe ubi se multi per somnia saepe loquentes <lb/>

aut morbo delirantes protraxe ferantur <lb/>

et celata <emph type="italics"/>mala<emph.end type="italics"/> in medium et peccata dedisse.) <lb/>

Line 6124

Line 6091

<s>in caeloque deum sedes et templa locarunt, <lb/>

per eaelum volvi quia nox et luna videtur, <lb/>

luna dies et nox et noctis signa severa <lb/>

noctivagaeque faces caeli flaminaeque volantes, <lb/>

nubila sol imbres nix venti fulmina grando <lb/>

et rapidi fremitus et murmura magna minarum. <lb/>

Line 6158

Line 6125

contremit et magnum perfurrunt murmura caelum?</s><s><lb/>

non populi gentesque tremunt, regesque superbi <lb/>

corripiunt divum percussi membra timore, <lb/>

nequid ob admissum foede dictumve superbe <lb/>

poenarum grave sit solvendi tempus adultum?</s><s> <lb/>

summa etiam cum vis violenti per mare venti <lb/>

Line 6188

Line 6155

<s>nam fovea atque igni prius est venarier ortum <lb/>

quam saepire plagis saltum canibusque ciere.</s> <lb/>

<s>quidquid id est, quacumque e causa flammeus ardor <lb/>

horribili sonitu silvas exederat altis <lb/>

ab radicibus et terram percoxerat igni, <lb/>

manabat venis ferventibus in loca terrae <lb/>

Line 6216

Line 6183

<s>quod fuit in pretio, fit nullo denique honore;<lb/>

porro aliut succedit et <emph type="italics"/>e<emph.end type="italics"/> contemptibus exit <lb/>

inque dies magis adpetitur floretque repertum <lb/>

laudibus et miro est mortalis inter honore. <lb/>

</s><s>Nunc tibi quo pacto ferri natura reperta <lb/>

sit facilest ipsi per te cognoscere, Memmi. </s><s><lb/>

Line 6248

Line 6215

</s><s>Temptarunt etiam tauros in moenere belli <lb/>

expertique sues saevos sunt mittere in hostis.</s> <lb/>

<s>et validos partim prae se misere leones <lb/>

cim doctoribus armatis saevisque magistris <lb/>

qui moderarier his possent vinclisque tenere, <lb/>

nequiquam, quoniam permixta caede calentes <lb/>

Line 6279

Line 6246

diffugiebat enim varium genus omne ferarum; <lb/>

ut nunc saepe boves lucae ferro male mactae <lb/>

diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere. <lb/>

SI FUIT UT FACERENT SED VIX ADDUCOR UT ANTE <lb/>

NON QUIERINT ANIMO PRAESENTIRE ATQUE VIDERE <lb/>

QUAM COMMUNE MALUM FIERET FOEDUMQUE FUTURUM <lb/>

Line 6312

Line 6279

<s>inque dies magis in montem succedere silvas <lb/>

cogebant infraque locum concedere cultis, <lb/>

prata lacus rivos segetes vinetaque laeta <lb/>

collibus et campis ut haberent, atque olearum <lb/>

caerula distinguens inter plaga currere posset <lb/>

per tumulos et convallis camposque profusa; <lb/>

Line 6346

Line 6313

<s>et vigilantibus hinc aderant solacia somni, <lb/>

ducere multimodis voces et fleetere cantus <lb/>

et supera calamos unco percurrere labro;<lb/>

unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur <lb/>

et numerum servare recens didicere, neque hilo <lb/>

maiorem interea capiunt dulcedini' fructum <lb/>

Line 6378

Line 6345

</s><s>At vigiles mundi magnum versatile templum <lb/>

sol et luna suo lustrantes lumine circum <lb/>

perdocuere homines annorum tempora verti <lb/>

et certa ratione geri rem atque ordine certo. <lb/>

</s><s>Iam validis saepti degebant turribus aevom <lb/>

</s><s>Navigia atque agri culturas moenia leges <lb/>

Line 6393

Line 6360

artibus, ad summum donec venere cacumen. <lb/>

</s>

</chap>

<s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s>

<s>DE RERUM NATURA</s>

Line 6415

Line 6382

atque animi ingratis vitam vexare <emph type="italics"/>sine ulla<emph.end type="italics"/> <lb/>

pausa atque infestis cogei saevire querellis, <lb/>

<lb/>

intellegit ibi vitium vas efficere ipsum <lb/>

omniaque illius vitio corrumpier intus <lb/>

quae conlata foris et commoda cumque venirent;<lb/>

Line 6444

Line 6411

<s>quo magis inceptum pergam pertexere dictis. <lb/>

</s><s>Et quoniam docui mundi mortalia templa <lb/>

esse <emph type="italics"/>et<emph.end type="italics"/> nativo consistere corpore caelum, <lb/>

et quaecumque in eo fiunt fierique necessest, <lb/>

pleraque ressolui, quae restant percipe porro, <lb/>

quandoquidem semel insignem conscendere currum <lb/>

Line 6462

Line 6429

quae supera caput aetheriis cernuntur in oris, <lb/>

rursus in antiquas referuntur religionis <lb/>

et dominos acris adsciscunt, omnia posse <lb/>

quos miseri credunt, ignari quid queat esse, <lb/>

quid nequeat, finita potestas denique cuique <lb/>

quanam sit rationi atque alte terminus haerens;<lb/>

Line 6492

Line 6459

tu mihi supremae praeseribta ad candida calcis <lb/>

currenti spatium praemonstra, callida musa <lb/>

Calliope, requies hominum divonique voluptas, <lb/>

te duce ut insigni eapiam eum laude coronam. <lb/>

</s><s>Principio tonitru quatiuntur caerula caeli <lb/>

propterea quia concurrunt sublime volantes <lb/>

aetheriae nubes contra pugnantibu' ventis.</s> <lb/>

aetheriae nubes contra pugnantibu� ventis.</s> <lb/>

<s>nec fit enim sonitus caeli de parte serena, <lb/>

verum ubicumque magis denso sunt agmine nubes, <lb/>

tam magis hine magno fremitus fit murmure saepe.</s> <lb/>

Line 6519

Line 6486

diverso motu radentes corpora tractim, <lb/>

aridus unde auris terget sonus ille diuque <lb/>

ducitur, exierunt donec regionibus artis. <lb/>

</s><s>Hoc etiam pacto tonitru concussa videntur <lb/>

omnia saepe gravi tremere et divolsa repente <lb/>

maxima dissiluisse capacis moenia mundi, <lb/>

Line 6548

Line 6515

fulminis, haec multo si forte umore recepit <lb/>

ignem, continuo <emph type="italics"/>ut<emph.end type="italics"/> magno clamore trucidet;<lb/>

ut calidis candens ferrum e fornacibus olim <lb/>

stridit, ubi in gelidum propere demersimus imbrem. </s><s><lb/>

aridior porro si nubes accipit ignem, <lb/>

uritur ingenti sonitu succensa repente; <lb/>

Line 6580

Line 6547

mobilitate sua fervescit; ut omnia motu <lb/>

perealefacta vides ardeseere, plumbea vero <lb/>

glans etiam longo cursu volvenda liquescit.</s> <lb/>

ergo fervidus hic nubem cum perscidit atram, <lb/>

dissipat ardoris quasi per vim expressa repente <lb/>

semina quae faciunt nictantia fulgura flammae; <lb/>

Line 6596

Line 6563

insuper esse aliis alla atque urguere superne <lb/>

in statione locata sepultis undique ventis: <lb/>

tum poteris magnas moles cognoscere eorum <lb/>

speluncasque velut saxis pendentibu' structas <lb/>

speluncasque velut saxis pendentibu� structas <lb/>

cernere, quas venti cum tempestate coorta <lb/>

conplerunt, maono indignantur murmurc clausi <lb/>

nubibus in caveisque ferarum more minantur;<lb/>

Line 6610

Line 6577

semina quod nubes ipsas permulta necessust <lb/>

ignis habere; etenim eum sunt umore sine ullo, <lb/>

flammeus est plerumque colos et splendidus ollis.</s> <lb/>

quin etiam solis de lumine multa necessest <lb/>

concipere, ut merito rubeant ignesque profundant. <lb/>

hasce igitur, cum ventus agens contrusit in unum <lb/>

Line 6638

Line 6605

conlaxat rareque facit lateramina vasis <lb/>

adveniens calor eius et insinuatus in ipsum <lb/>

mobiliter soluens differt priniordia vini. </s><s><lb/>

quod solis vapor aetatem non posse videtur <lb/>

efficere usque adeo pellens fervore corusco: <lb/>

tanto mobilior vis et dominantior haec est. <lb/>

Line 6668

Line 6635

sic igitur supera nostrum caput esse putandumst <lb/>

tempestatem altam. </s><s>neque enim caligine tanta <lb/>

obruerent terras, nisi inaedificata superne <lb/>

multa forent multis exempto nubila sole; <lb/>

nec tanto possent venientes opprimere imibri, <lb/>

flumina abundare ut facerent camposque natare, <lb/>

Line 6700

Line 6667

tantus discidio nubis ventique procella <lb/>

mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.</s> <lb/>

<s>est etiam cum vis extrinsecus incita venti <lb/>

incidit in calidam maturo fulmine nubem ; <lb/>

quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille <lb/>

vertex quem patrio vocitamus nomine fulmen.</s> <lb/>

Line 6730

Line 6697

</s><s>Mobilitas autein fit fulminis et gravis ictus, <lb/>

et celeri forine percu<emph type="italics"/>rru<emph.end type="italics"/>nt fulmina lapsu, <lb/>

nubibus ipsa quod omnino prius incita so vis <lb/>

colligit et magnum conamen sumit eundi, <lb/>

inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum, <lb/>

exprimitur vis atque ideo volat impete miro, <lb/>

Line 6763

Line 6730

quae facile insinuantur et insinuata repente <lb/>

dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.</s> <lb/>

<s>autumnoque magis stellis fulgentibus apta <lb/>

concutitur caeli domus undique totaque tellus, <lb/>

et cum tempora se <emph type="italics"/>ve<emph.end type="italics"/>ris florentia pandunt. </s><s><lb/>

frigore enim desunt ignes ventique calore <lb/>

Line 6793

Line 6760

verterit hinc partim, quo pacto per loca <lb/>

insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se, <lb/>

quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.</s> <lb/>

quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi <lb/>

terrifico quatiunt sonitu caelestia templa <lb/>

et iaciunt ignem quo <emph type="italics"/>quo<emph.end type="italics"/>iquest cumque voluptas, <lb/>

Line 6828

Line 6795

discutit infesto praeclaras fulmine sedes <lb/>

et bene facta deum frangit simulacra suisque <lb/>

demit imaginibus violento volnere honorem?</s><s> <lb/>

altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius <lb/>

montibus in summis vestigia cernimus ignis?</s><s><lb/>

</s><s>Quod superest, facilest ex his cognoscere rebus, <lb/>

Line 6860

Line 6827

officere in terris, apparet crebrius idem <lb/>

prospectu maris in magno caeloque patenti. <lb/>

</s><s>Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando <lb/>

hoc supero in caeli spatio coiere repente <lb/>

asperiora, moris quae possint indupedita <lb/>

exiguis tamen inter se comprensa teneri.</s> <lb/>

Line 6886

Line 6853

posse quoque e salso consurgere momine ponti;<lb/>

nam ratio consanguineast umoribus ollis. <lb/>

praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa <lb/>

surgere de terra nebulas aestumque videmus, <lb/>

quae velut halitus hinc ita sursum expressa feruntur <lb/>

suffunduntque sua, caelum caligine et altas <lb/>

Line 6900

Line 6867

corpora mobilitate ostendi quamque repente <lb/>

inmemorabile <emph type="italics"/>per<emph.end type="italics"/> spatium transire solerent. </s><s><lb/>

haut igitur mirumst si parvo tempore saepe <lb/>

montibu' tam magnis tempestas atque tenebrae <lb/>

montibu� tam magnis tempestas atque tenebrae <lb/>

coperiunt maria ac terras inpensa superne, <lb/>

undique quandoquidem per caulas aetheris oninis <lb/>

et quasi per magni circum spiracula mundi <lb/>

Line 6916

Line 6883

<s>concipiunt etiam multum quoque saepe marinum <lb/>

umorem, veluti pendentia vellera lanae, <lb/>

cum supera magnum mare venti nubila portant. <lb/>

consimili ratione ex omnibus amnibus umor <lb/>

tollitur in nubis. </s><s>quo cum bene semina aquarum <lb/>

multa modis multis convenere undique adaucta, <lb/>

Line 6943

Line 6910

omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae <lb/>

et vis magna geli, magnum duramen aquarum, <lb/>

et mora quae fluvios passim refrenat euritis, <lb/>

perfacilest tamen haec reperire animoque videre <lb/>

omnia quo pacto fiant quareve creentur, <lb/>

cum bene cognoris elementis reddita quae sint. </s><s><lb/>

Line 6967

Line 6934

fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas <lb/>

gleba vetustate e terra provolvitur ingens, <lb/>

ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;<lb/>

ut vas inter<emph type="italics"/>dum<emph.end type="italics"/> non quit constare, nisi umor <lb/>

destitit in dubio fluctu iactarier intus. </s><s> <lb/>

</s><s>Praeterea ventus cum per loca subcava terrae <lb/>

Line 6996

Line 6963

in loca se cava terrai coniecit ibique <lb/>

speluncas inter magnas fremit ante tumultu <lb/>

versabunda<emph type="italics"/>que<emph.end type="italics"/> portatur, post incita cum vis <lb/>

exagitata foras erumpitur et simul altam <lb/>

diffindens terram magnum concinnat hiatum, <lb/>

in Syria Sidone quod accidit et fuit Aegi <lb/>

Line 7028

Line 6995

adde vagos imbris tempestatesque volantes, <lb/>

omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;<lb/>

adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam <lb/>

guttai vix instar erunt unius adaugmen; <lb/>

quo minus est mirum mare non augescere magnum. </s><s> <lb/>

praeterea magnam sol partem detrahit aestu. </s><s><lb/>

quippe videmus enim vestis umore madentis <lb/>

exsiccare suis radiis ardentibu' solem:<lb/>

exsiccare suis radiis ardentibu� solem:<lb/>

at pelage multa et late substrata videmus.</s> <lb/>

<s>proinde licet quamvis ex uno quoque loco sol <lb/>

umoris parvam delibet ab aequore partem;<lb/>

Line 7059

Line 7026

expediam. </s><s>neque, enim mediocri clade coorta <lb/>

flammea tempestas Siculum dominata per agros <lb/>

finitimis ad se convertit gentibus ora, <lb/>

fumida cum caeli scintillare omnia templa <lb/>

cernentes pavida complebant pectora cura, <lb/>

quid moliretur rerum natura novarum. <lb/>

Line 7089

Line 7056

id quoque enim fit et ardescunt caelestia templa, <lb/>

et tempestates pluviae graviore coortu <lb/>

sunt, ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum.</s> <lb/>

<s>'at nimis est ingens incendi turbidus ardor.'<lb/>

<s>�at nimis est ingens incendi turbidus ardor.�<lb/>

scilicet et fluvius quivis est maximus ei <lb/>

qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens <lb/>

arbor homoque videtur, et omnia de genere omni <lb/>

maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit, <lb/>

cum tamen omnia cum caelo terraque marique <lb/>

nil sint ad summam summai totius omnem. <lb/>

Line 7123

Line 7090

</s><s>Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam <lb/>

non satis est, verum pluris, unde una tamen sit;<lb/>

<lb/>

corpus ut exanimum siquod procul ipse iacere <lb/>

conspicias hominis, fit ut omnis dicere causas <lb/>

conveniat leti, dicatur ut illius una.</s> <lb/>

Line 7155

Line 7122

cum convenerunt, ibi ad altos denique montis <lb/>

contrusae nubes coguntur vique premuntur.</s> <lb/>

<s>forsitan Aethiopum penitus de montibus altis <lb/>

crescat, ubi in campos albas descendere ningues <lb/>

tabificis subigit radiis sol omnia lustrans. <lb/>

</s><s>Nunc age, Averna tibi quae sint loca cumque, lacusque <lb/>

Line 7181

Line 7148

intulerint, graviter vis cogat concidere ipsa, <lb/>

manibus ut si sint divis mactata repente. </s><s><lb/>

omnia quae naturali ratione geruntur, <lb/>

et quibus effiant causis apparet origo; <lb/>

ianua ne forte his Orci regionibus esse <lb/>

credatur, post hinc animas Acheruntis in oras <lb/>

Line 7208

Line 7175

usque adeo, capitis faciant ut saepe dolores, <lb/>

siquis eas supter iacuit prostratus in herbis. </s><s> <lb/>

est etiam magnis Heliconis montibus arbos <lb/>

floris odore hominem taetro consueta necare.</s> <lb/>

<s>scilicet haec ideo terris ex omnia surgunt, <lb/>

multa modis multis multarum semina rerum <lb/>

Line 7226

Line 7193

quam facile in medio fit uti des saepe ruinas! <lb/>

carbonumque gravis vis atque odor insinuatur <lb/>

quam facile in cerebrum, nisi aquam praecepimus ante!<lb/>

at cum membra domus percepit fervidu', nervis <lb/>

at cum membra domus percepit fervidu�, nervis<lb/>

tum fit odor viri plagae mactabilis instar. <lb/>

nonne vides etiam terra quoque sulpur in ipsa <lb/>

gignier et taetro concrescere odore bitumen;<lb/>

Line 7235

Line 7202

qualis expiret Scaptensula subter odores?</s><s> <lb/>

quidve mali fit ut exhalent aupata metalla!<lb/>

quas hominum reddunt facies qualisque colores!<lb/>

nonne vides audisve perire in tempore parvo <lb/>

quam soleant et quam vitai copia desit, <lb/>

quos opere in tali cohibet vis magna necessis?</s><s> <lb/>

Line 7264

Line 7231

natura, et vacuum prope iam per inane iacentes <lb/>

dispergunt animas per caulas corporis omnis. <lb/>

</s><s>frigidior porro in puteis aestate fit umor, <lb/>

rarescit quia terra calore et semi<emph type="italics"/>na<emph.end type="italics"/> siquae <lb/>

forte vaporis habet, propere dimittit in auras. </s><s><lb/>

quo magis est igitur tellus effeta calore, <lb/>

Line 7294

Line 7261

exprimat in fontem quae semina cumque habet ignis, <lb/>

quae calidum faciunt aquae tactum atque saporem.</s> <lb/>

<s>inde ubi sol radiis terram dimovit obortus <lb/>

et rarefecit calido gliscente vapore, <lb/>

rursus in antiquas redeunt primordia sedes <lb/>

ignis et in terram cedit calor omnis aquai. </s><s><lb/>

Line 7318

Line 7285

<s>quod genus endo marist Aradi fons, dulcis aquai <lb/>

qui scatit et salsas circum se dimovet undas;<lb/>

et multis aliis praebet regionibus aequor <lb/>

utilitatem opportunam sitientibu' nautis, <lb/>

utilitatem opportunam sitientibu� nautis,<lb/>

quod dulcis inter salsas intervomit undas.</s> <lb/>

<s>sic igitur per eum possunt erumpere fontem <lb/>

et scatere illa foras, in stuppam semina quae cum <lb/>

conveniunt aut in taedai corpore adhaerent, <lb/>

ardescunt facile extemplo, quia multa quoque in se <lb/>

semina habent ignis stuppae taedaeque latentis. </s><s><lb/>

Line 7354

Line 7321

frigus ut <emph type="italics"/>a<emph.end type="italics"/> fluviis, calor ab sole, aestus ab undis <lb/>

aequoris exesor moerorum litora propter.</s> <lb/>

<s>nec varii cessant sonitus manare per auras.</s> <lb/>

denique in os salsi venit umor saepe saporis, <lb/>

cum mare versamur propter, dilutaque contra <lb/>

cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror. </s><s><lb/>

Line 7370

Line 7337

qua de disserere adgredior, firmare necessest <lb/>

nil esse in promptu nisi mixtum corpus inani.</s> <lb/>

<s>principio fit ut in speluncis saxa superne <lb/>

sudent umore et guttis manantibu' stillent.</s> <lb/>

sudent umore et guttis manantibu� stillent.</s> <lb/>

<s>manat item nobis e toto corpore sudor, <lb/>

creseit barba pilique per omnia membra, per artus. <lb/>

diditur in venas cibus omnis, auget alitque <lb/>

Line 7385

Line 7352

<s>et, tempestate in terra caeloque coorta, <lb/>

morbida visque simul cum extrinsecus insinuatur, <lb/>

in caelum terrasque remotae iura facessunt, <lb/>

quandoquidem nil est nisi raro corpori' nexu. <lb/>

quandoquidem nil est nisi raro corpori� nexu.<lb/>

</s><s>Huc accedit uti non omnia, quae laciuntur <lb/>

corpora cumque ab rebus, eodem praedita sensu <lb/>

atque eodem pacto rebus sint omnibus apta.</s> <lb/>

Line 7400

Line 7367

at coria et carnem mollit durata calore.</s> <lb/>

<s>barbigeras oleaster eo iuvat usque capellas, <lb/>

effluat ambrosius quasi vero, et nectare tinctus; <lb/>

qua nil est homini quod amariu' frondeat esca. </s><s><lb/>

qua nil est homini quod amariu� frondeat esca. </s><s><lb/>

denique amaracinum fugitat sus et timet omne <lb/>

ungentum; nam saetigeris subus acre venenumst, <lb/>

quod nos interdum tamquam recreare videtur. </s><s> <lb/>

Line 7415

Line 7382

quippe etenim varii sensus animantibus insunt, <lb/>

quorum quisque suam proprie rem percipit in se; <lb/>

nam penetrare alio sonitus alioque saporem <lb/>

cernimus e sucis, alio nidoris odores.</s> <lb/>

<s>praeterea manare aliud per saxa videtur, <lb/>

atque aliud lignis, aliud transire per aurum, <lb/>

Line 7446

Line 7413

iam lapidem caecisque in eo compagibus haesit.</s> <lb/>

<s>hoc fit idem cunctas in partis, unde vacefit <lb/>

cumque locus, sive e transverso sive superne <lb/>

corpora continuo in vacuum vicina feruntur;<lb/>

quippe agitantur enim plagis aliunde nec ipsa <lb/>

sponte sua sursum possunt consurgere in auras.</s> <lb/>

Line 7476

Line 7443

et ramenta simul ferri furere intus ahenis <lb/>

in scaphiis, lapis hic Magnes cum subditus esset:<lb/>

usque adeo fugere ab saxo gestire videtur.</s> <lb/>

aere interposito discordia tanta creatur <lb/>

propterea quia nimirum prius aestus ubi aeris <lb/>

praecepit ferrique vias possedit apertas, <lb/>

Line 7507

Line 7474

corpore cum lanae, dirimi qui non queat usquam, <lb/>

non si Neptuni fluctu renovare operam des, <lb/>

non, mare si totum velit eluere omnibus undis.</s> <lb/>

denique non auro res aurum copulat una <lb/>

aerique <emph type="italics"/>aes<emph.end type="italics"/> plumbo fit uti iungatur ab albo?</s><s><lb/>

cetera iam quam multa licet reperire! quid ergo?</s><s> <lb/>

Line 7540

Line 7507

et quod in Aegypto est qua mundi claudicat axis, <lb/>

quidve quod in Ponto est differre, et Gadibus atque <lb/>

<lb/>

usque ad nigra virum percocto saecla colore?</s><s><lb/>

quae cum quattuor inter se diversa videmus <lb/>

quattuor a ventis et caeli partibus esse, <lb/>

Line 7571

Line 7538

deferat aut aliquid quo non consuevimus uti, <lb/>

quod nos adventu possit temptare recenti. </s><s><lb/>

</s><s>Haec ratio quondam morborum et mortifer aestus <lb/>

finibus in Cecropis funestos reddidit agros <lb/>

vastavitque vias, exhausit civibus urbem. </s><s> <lb/>

nam penitus veniens Aegypti finibus ortus, <lb/>

Line 7603

Line 7570

corpus, ut est per membra sacer dum diditur ignis.</s> <lb/>

<s>intima pars hominum vero flagrabat ad ossa, <lb/>

<lb/>

flagrabat stomacho flamma ut fornacibus intus. </s><s><lb/>

nil adeo posses cuiquam leve tenveque membris <lb/>

vertere in utilitatem, at ventum et frigora semper. </s><s><lb/>

Line 7631

Line 7598

conpressae nares, nasi primoris acumen <lb/>

tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis <lb/>

duraque, in ore trucei rictum, frons tenta <emph type="italics"/>tu<emph.end type="italics"/>mebat. </s><s> <lb/>

nec nimio rigidi post artus morte iacebant. </s><s><lb/>

octavoque fere candenti lumine solis <lb/>

aut etiam nona reddebant lampade vitam. </s><s><lb/>

Line 7657

Line 7624

aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua. </s><s><lb/>

nec tamen omnino temere illis solibus ulla <lb/>

comparebat avis, nec <emph type="italics"/>tris<emph.end type="italics"/>tia saecla ferarum <lb/>

exeibant silvis. </s><s>languebant pleraque morbo <lb/>

et moriebantur. </s><s>cum primis fida canum vis <lb/>

strata viis animam ponebat in omnibus aegre;<lb/>

Line 7685

Line 7652

blandaque lassorum vox mixta voce querellae. <lb/>

optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.</s> <lb/>

inque aliis alium. </s><s>populum se-nelire suorum <lb/>

certantes: lacrimis lassi luctuque redibant; <lb/>

inde bonam partem in lectum maerore dabantur. </s><s><lb/>

Line 7712

Line 7679

corporis inluvie, pelli super ossibus una, <lb/>

ulceribus taetris prope iam sordique sepulta.</s> <lb/>

<s>omnia denique sancta deum delubra replerat <lb/>

corporibus mors exanimis onerataque passim <lb/>

cuncta cadaveribus caelestum templa manebant, <lb/>

hospitibus loca quae complerant aedituentes. <lb/>

Legend:

Removed from v.1.3
changed lines
	Added in v.1.4