Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to lucre_natur_079_la_1566.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

File: [CVSROOT] / texts / archimedes / xml / lucre_natur_079_la_1566.xml  (download) - view tree
Revision 1.31, Mon Oct 31 15:33:48 2005 UTC (7 years, 7 months ago) by wwwrun
Branch: MAIN
Changes since 1.30: +210 -219 lines
Checkin by stefant using CVSweb.
Mon Oct 31 15:33:47 2005
HOST=141.14.237.62
EDIT=In-Browser
LOCALFILE=
COMMENTS={ad librum tertium rectus versione 1566 anno}

<browser>update</browser>

<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" >
<archimedes xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">      
<info>
     <author>Lucretius</author>
     <title>De rerum natura: Libri Sex (Vol. I, Text)</title>
     <date>1566</date>
     <place>Antwerpen</place>
     <translator></translator>
     <lang>la</lang>
     <cvs_file>lucre_natur_079_la_1566.xml</cvs_file>
      <cvs_version/>
     <locator>079.xml</locator>
</info>
<text>
<front/>
<body>
<pb xlink:href="079/01/043.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet
<pb xlink:href="079/01/044.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet
<pb xlink:href="079/01/045.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet                                                                    
<pb xlink:href="079/01/046.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet
<pb xlink:href="079/01/047.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet
<pb xlink:href="079/01/048.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet
<pb xlink:href="079/01/049.jpg" pagenum="CAPITA RERVM EX LUCRETIO"/>
Unbearbeitet
<pb xlink:href="079/01/050.jpg" pagenum="1"/>
<chap n="1">
<p type="head"><s>T. LUCRETI CARI</s></p>
<p type="head"><s>DE RERUM NATURA</s></p>
<p type="head"><s>LIBER PRIMUS</s></p>
<p type="main"><s>Aeneadum genetrix, <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, divuumque voluptas; <lb/>
Alma Venus, caeli subter labentia signa, <lb/>
Quae mare navigerum, quae terras frugiferentis<lb/>
Concelebras, per te quoniam genus omne animantum<lb/>
Concipitur visitque exortum lumina solis;                       <lb/>
Te, dea, te fugiunt venti, te nubila caeli, <lb/>
Adventumque tuum; tibi suavis daedala tellus<lb/>
Summittit flores; tibi rident aequora ponti, <lb/>
Placatumque nitet diffuso lumine caelum.</s> <lb/>
<s>Nam simul ac species patefactast verna diei;                 <lb/>
Et reserata viget genitabilis aura favoni; <lb/>
Aeriae primum volucres te, diva, tuumque<lb/>
Significant initum perculsae corda tua vi; </s> <lb/>
<s>Inde ferae pecudes persultant pabula laeta;           <lb/>
Et rapidos tranant amnis: ita capta lepore,              <lb/>        
Te sequitur cupid&egrave; quo quamque inducere pergis, <lb/>
Denique per maria, ac montis, fluviosque rapacis<lb/>
Frondiferasque domos avium, camposque virentis<lb/>
Omnibus incutiens blandum per pectora amorem,                   <lb/>
Efficis ut cupide generatim saecla propagent<lb/>
Quae quoniam rerum naturam sola gubernas;<lb/>
Nec sine te quicquam dias in luminis oras<lb/>
Exoritur neque fit laetum neque amabile quidquam: <lb/>
Te sociam studeo scribendis versibus esse, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/051.jpg" pagenum="2"/>
Quos ego de rerum natura pangere conor                  <lb/>
Memmiadae nostro; quem tu, dea, tempore in omni<lb/>
Omnibus ornatum voluisti excellere rebus.</s> <lb/>
<s>Quo magis aeternum da dictis, diva, leporem:</s> <lb/>
<s>Effice, ut interea fera moenera militiai<lb/>
Per maria, ac terras omnis sopita quiescant.            <lb/>
Nam tu sola potes tranquilla pace iuvare<lb/>
Mortalis: quoniam belli fera moenera Mavors<lb/>
Armipotens regit. in gremium qui saepe tuum se<lb/>
Reficit aeterno devictus vulnere amoris: <lb/>
Atque ita &longs;uspiciens tereti cervice repo&longs;ta                 <lb/>
Pa&longs;cit amore avidos inhians in te, dea, vi&longs;us; <lb/>
Eque tuo pendet re&longs;upini &longs;piritus ore.</s> <lb/>
<s>Hunc tu, diva, tuo recubantem corpore &longs;ancto<lb/>
Circumfu&longs;a &longs;uper, &longs;uavis ex ore loquellas<lb/>
Funde, petens placidam Romanis incluta pacem.           <lb/>
Nam neque nos agere hoc patriai tempore iniquo<lb/>
Possumus aequo animo; nec Memmi elara propago<lb/>
Talibus in rebus, communi de&longs;&longs;e &longs;aluti.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod &longs;upere&longs;t, vacuas auris mihi Memmius, &amp; te        <lb/>
Semotum a curis adhibe veram ad rationem,<lb/>
Ne mea dona tibi studio disposta fideli,<lb/>
Intellecta prius quam sint, contempta relinquas.</s> <lb/>
<s>Nam tibi de summa caeli ratione, deumque<lb/>
Dissere incipiam, &amp; rerum primordia pandam;                 <lb/>
Unde omnis natura creet res auctet, alatque,<lb/>
Quo«ue eadem rursum natura perempta resolvat: <lb/>
Quae nos materiem, &amp; genitalia corpora rebus<lb/>
Reddunda in ratione vocare, &amp; semina rerum<lb/>
Adpellare suemus; &amp; haec eadem usurpare                     <lb/>
Corpora prima, quod ex illis sunt omnia primis.<lb/>
Omnis enim per &longs;e diuum natura nece&longs;&longs;e e&longs;t <lb/>
</s></p><pb xlink:href="079/01/052.jpg" pagenum="3"/><p type="main"><s>
Immortali aevo &longs;umma cum pace fruatur, <lb/>
Semota &agrave; no&longs;tris rebus, &longs;einctaque long&egrave; <lb/>
Nam privata dolore omni, privata periclis,<lb/>
Ip&longs;a &longs;uis pollens opibus, nihil indiga no&longs;tri,<lb/>
Nec bene promeritis capitur, nec tangitur ira. <lb/>
Humana ante octilos foede cum vita iaceret<lb/>
In terris oppressa gravi sub religione<lb/>
Quae caput a caeli regionibus ostendebat, <lb/>
Horribili super aspectu mortalibus instans:                     <lb/>
Primum Graius homo mortalis tollere contra<lb/>
E&longs;t oculos au&longs;us primusque ob&longs;i&longs;tere contra:<lb/>
Quem neque fama deum, nec fulmina nec minitanti<lb/>
Murmure compre&longs;&longs;it caelum; &longs;ed eo magis acrem<lb/>
Virtutem inritat animi, effringere ut arta                      <lb/>
 Naturae primus portarum elau&longs;tra cupiret.</s> <lb/>
<s>Ergo viuida vis animi pervicit, &amp; extra<lb/>
Processit longe flammantia moenia mundi:<lb/>
Atque omne immensum peragravit <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> animoque,<lb/>
Unde refert nobis victor quid possit oriri,                     <lb/>
Quid nequeat; finita potestas denique cuique<lb/>
Quanam sit ratione; ut que alt&egrave; terminus haereat.</s> <lb/>
<s>Quare religio pedibus subiecta vicissim<lb/>
Opteritur; nos exaequat victoria caelo.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his rebus vereor, ne forte rearis            <lb/>
Inpia te rationis inire elementa, viamque<lb/>
Endogredi sceleris; </s><s>quod contra saepius olim<lb/>
Religio peperit scelero&longs;a, atque impia facta:</s> <lb/>
<s>Aulide quo pacto Triviai virginis aram<lb/>
Iphianassai turparunt sanguine foede                    <lb/>
Ductores Danaum delecti, prima virorum: </s> <lb/>
<s>Cui simul infula virgineos cireumdata comptus<lb/>
Ex utraque pari malarum parte profu&longs;a est,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/053.jpg" pagenum="4"/>
Et maestum simul ante aras adstare parentem<lb/>
Sensit, &amp; hunc propter ferrum celare ministros;             <lb/>
Aspectuque suo lacrumas effundere civis; <lb/>
Muta metu terram genibus summissa petebat.</s> <lb/>
<s>Nec miserae prodesse in tali tempore quibat,<lb/>
Quod patrio princeps donarat nomine regem:<lb/>
Nam sublata virum manibus, tremibundaque ad aras        <lb/>
Deducta est, non ut sollemni more sacrorum<lb/>
Perfecto, po&longs;&longs;et claro comitari Hymenaeo;<lb/>
Sed casta ince&longs;te nubendi tempore in ipso<lb/>
Hostia concideret mactatu maesta parentis; <lb/>
Exitus ut cla&longs;&longs;i felix faustusque daretur. </s><s>          <lb/>
Tantum religio potuit suadere malorum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum<lb/>
Terriloquis victus dictis de&longs;ci&longs;cere quaeres.</s> <lb/>
<s>Quippe etenim quam multa tibi me fingere po&longs;&longs;um <lb/>
Somnia, quae vitae rationes vertere po&longs;&longs;int;                <lb/>
Fortunasque tuas omnis turbare timore? <lb/>
Et merito, nam &longs;i certam finem e&longs;&longs;e viderent<lb/>
Aerumnarum homines; aliqua ratione valerent<lb/>
Religionibus, atque minis ob&longs;i&longs;tere vatum:</s> <lb/>
<s>Nunc ratio nulla est re&longs;tandi, nulla facultas,         <lb/>
Aeternas quoniam poenas in morte timendum.</s> <lb/>
<s>Ignoratur enim, quae &longs;it natura animai: <lb/>
Nata sit; an contra, nascentibus in&longs;inuetur: <lb/>
Et simul intereat nobi&longs;cum morte dirempta; <lb/>
An tenebras Orci vi&longs;at, va&longs;tasque lacunas:          <lb/>
An pecudes alias divinitus in&longs;inuet &longs;e; <lb/>
Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno<lb/>
Detulit ex Helicone perenni fronde coronam,<lb/>
Per gentis Italas omninum quae clara clueret: <lb/>
Etsi praeterea tamen esse Acheru&longs;ia templa                <lb/>
<pb xlink:href="079/01/054.jpg" pagenum="5"/>
Ennius aeternis exponit versibus edens; <lb/>
Quo neque <expan abbr="perman&etilde;t">permanent</expan> animae, neque corpora no&longs;tra; <lb/>
Sed quaedam &longs;imulacra modis pallentia miris. <lb/>
Unde &longs;ibi exortam &longs;emper florentis Homeri<lb/>
Commemorat &longs;peciem, lacrumas &amp; fundere &longs;al&longs;as             <lb/>
Coepi&longs;&longs;e, &amp; rerum naturam expandere dictis.</s> <lb/>
<s>Quapropter bene eum &longs;uperis de rebus habenda<lb/>
Nobis e&longs;t ratio; &longs;olis, lunaeque meatus<lb/>
Qua fiant ratione; &amp; qua vi quaeque gerantur<lb/>
In terris: tum cumprimis ratione &longs;agaci<lb/>
Unde anima, atque animi con&longs;tet natura videndum:<lb/>
Et quae res nobis vigilantibus obvia, mentes<lb/>
Terrificent, morbo adfectis, &longs;omnoque &longs;epultis:<lb/>
Cernere uti videamur eos, audireque coram,<lb/>
Morte obita quorum tellus amplectitur ossa.             <lb/>
Nec me animi fallit Graiorum ob&longs;cura reperta<lb/>
Difficile inlu&longs;trare Latinis ver&longs;ibus e&longs;&longs;e: <lb/>
Multa novis verbis prae&longs;ertim cum &longs;it agendum, <lb/>
Propter egestatem linguae, &amp; rerum novitatem. <lb/>
Sed tua me virtus tamen &amp; &longs;perata voluptas            <lb/>
Suavis amicitiae, quemvis efferre Iaborem <lb/>
Suadet, &amp; inducit noctes vigilare &longs;erenas, <lb/>
Quaerentem dictis quibus; &amp; quo earmine demum<lb/>
Clara tuae po&longs;&longs;im praepandere lumina menti; <lb/>
Res quibus occultas penitus, convi&longs;ere po&longs;&longs;is.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hunc igitur terrorem animi, tenebrasque necesse est<lb/>
Non rady &longs;olis, neque lucida tela diei<lb/>
Di&longs;cutiant, sed naturae &longs;pecies, ratioque; </s> <lb/>
<s>Principium hinc cuius nobis exordia &longs;umet,<lb/>
Nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.     <lb/>
Quippe ita formido mortalis continet omnis,<lb/>
Quod multa in terris fieri, caeloque tuentur;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/055.jpg" pagenum="6"/>
Quorum operum cau&longs;as nulla ratione videre<lb/>
Po&longs;&longs;unt; ac fieri divino numine rentur.              <lb/>
Quas ob res, ubi viderimus, nihil posse creari          <lb/>
De nihilo; tum, quod sequimur, iam rectius inde<lb/>
Perspiciemus; &amp; unde queat res quaeque creari; <lb/>
Et quo quaeque modo fiant opera &longs;ine divuum.</s> <lb/>
<s> Nam &longs;i de nihilo fierent; ex omnibus rebus<lb/>
Omne gentis nasci posset: nihil semine egeret.          <lb/>
E mare primum homines; e terra po&longs;&longs;et oriri<lb/>
Squamigerum genus, &amp; volucres erumpere caelo <lb/>
Armenta, atque aliae pecudes: genus omne ferarum <lb/>
Incerto partu culta, ac de&longs;erta tenerent.</s> <lb/>
<s>Nec fructus ydem arboribus con&longs;tare &longs;olerent,    <lb/>
Sed mutarentur: ferre omnes omnia po&longs;&longs;ent.</s> <lb/>
<s>Quippe ubi non e&longs;&longs;ent genitalia corpora cuique,<lb/>
Qui po&longs;&longs;et mater rebus consistere certa?</s><s><lb/>
At nunc &longs;eminibus quia certis quaeque creantur: <lb/>
Inde ena&longs;citur atque oras in luminis exit,                <lb/>
Materies ubi inest cuiu&longs;que et corpora prima.<lb/>
Atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,<lb/>
Quod certis in rebus inest &longs;ecreta facultas.</s> <lb/>
<s>Praeterea cur vere ro&longs;am, frumenta calore,<lb/>
Vites autumno fundi &longs;uadente videmus;             <lb/>
Si non, certa &longs;uo quia tempore &longs;emina rerum<lb/>
Cum confluxerunt, patefit quodcumque creatur,<lb/>
Dum tempe&longs;tates adsunt; &amp; vivida tellus<lb/>
Tuto res teneras effert in luminis oras?</s><s><lb/>
Quod si de nihilo fierent; subito exorerentur           <lb/>
Incerto spatio, atque alienis partibus anni:<lb/>
Quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali<lb/>
Concilio po&longs;&longs;ent arceri tempore iniquo.</s> <lb/>
<s>Nec porro augendis rebus, &longs;patio foret u&longs;us<lb/>
<pb xlink:href="079/01/056.jpg" pagenum="7"/>
Seminis ad coitum, e nihilo &longs;i cre&longs;cere po&longs;&longs;en.         <lb/>
Nam fierent iuvenes &longs;ubito ex infantibus parvis: <lb/>
E terraque exorta repente arbusta &longs;alirent.</s> <lb/>
<s>Quorum nihil fieri manifestum est: omnia quando<lb/>
Paulatim crescunt, ut par est, &longs;emine certo: </s> <lb/>
<s>Cre&longs;cendoque genus &longs;ervant. ut no&longs;cere po&longs;&longs;is  <lb/>
Quaeque sua, de materia grandescere alique.</s> <lb/>
<s>Huc accedit, uti sine certis imbribus anni<lb/>
Laetificos nequeat fetus &longs;ubmittere tellus: <lb/>
Nec porro secreta cibo natura animantum <lb/>
Propagare genus po&longs;&longs;it, vitamque tueri.             <lb/>
Ut potius multis communia corpora rebus<lb/>
Multa putes e&longs;&longs;e, ut verbis elementa videmus,<lb/>
Quam &longs;ine principys ullam rem ex&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;e.</s> <lb/>
<s>     Denique cur hoinines tantos natura parare<lb/>
Non potuit, pedibus qui pontum per vada possent <lb/>
Transire, &amp; magnos manibus divellere montes, <lb/>
Multaque vivendo vitalia vincere &longs;aecla: <lb/>
Si non, materies quia rebus reddita certa est<lb/>
Gignundis, e qua con&longs;tat quid po&longs;&longs;it oriri?</s><s><lb/>
Nihil igitur fieri de nihilo po&longs;&longs;e fatendum est: <lb/>
Semine quando opus est rebus quo quaeque ereatae<lb/>
Aeris in teneras po&longs;&longs;int proferrier auras.</s> <lb/>
<s>     Postremo, quoniam incultis praestare videmus<lb/>
Culta loca, &amp; manibus meliores reddire fetus; <lb/>
E&longs;&longs;e videlicet in terris primordia rerum:   <lb/>
Quae nos fecundas vertentes vomere glebas<lb/>
Terraique &longs;olum &longs;ubigentes cimus ad ortus.</s> <lb/>
<s>     quod &longs;i nulla forent, no&longs;tro &longs;ine quaeque Iabore<lb/>
Sponte &longs;ua multo fieri meliora videres.</s> <lb/>
<s>     </s></p><p type="main"><s>Huc accedit, uti quaeque in sua corpora rursum        <lb/>
Dissoluat natura, neque ad nihilum interimat res<lb/>
        <pb xlink:href="079/01/057.jpg" pagenum="8"/>
Nam &longs;i quid mortale e cunctis partibus e&longs;&longs;et;<lb/>
Ex oculis res quaeque repente erepta periret; </s> <lb/>
<s>     Nulla vi foret u&longs;us ei, quae partibus eius<lb/>
Discidium parere; &amp; nexus ex&longs;olvere po&longs;&longs;et.       <lb/>
Quod nunc, aeterno quia constant &longs;emine quaeque;<lb/>
Donec vis obyt, quae res diverberet ictu<lb/>
Aut intus penetret per inania, di&longs;&longs;oluatque;<lb/>
Nullius exitium patitur natura videri.</s> <lb/>
<s>     Praeterea, quaecumque vetustate amovet aetas,<lb/>
Si penitus peremit, con&longs;umens materiem omnem; <lb/>
Unde animale genus generatim in lumina vitae<lb/>
Redducit Venus? aut redductum daedala tellus<lb/>
Unde alit, atque auget generatim pabula praebens?</s><s><lb/>
Unde mare, ingenuei fontes, externaque longe<lb/>
Flumina &longs;uppeditant ?</s><s> unde aether sidera pascit?</s><s><lb/>
Omnia enim debet, mortali corpore quae &longs;unt,<lb/>
Infinita aetas con&longs;ump&longs;e anteacta diesque.</s> <lb/>
<s>Quod si in eo spatio, atque anteacta aetate fuere,<lb/>
E quibus haec rerum con&longs;i&longs;tit &longs;umma refecta;  <lb/>
Immortali &longs;unt natura praedita certe.<lb/>
Haud igitur possunt ad nihilum quaeque reverti.</s> <lb/>
<s>Denique res omnis eadem vis, cau&longs;aque volgo<lb/>
Conficeret, ni&longs;i materies aeterna teneret,<lb/>
Inter &longs;e nexus, minus aut magis endopedita;<lb/>
Tactus enim, leti &longs;atis e&longs;&longs;et cau&longs;a profecto:<lb/>
Quippe ubi nulla forent aeterno corpore; eorum<lb/>
Contextum vis deberet di&longs;&longs;olvere quaeque.</s> <lb/>
<s>At nunc, inter &longs;e quia nexus principiorum<lb/>
Di&longs;&longs;imiles con&longs;tant; aeternaque materies est,<lb/>
Incolumi remanent res corpore; dum &longs;atis acris<lb/>
Vis obeat pro textura cuiu&longs;que reperta.</s> <lb/>
<s>Haud igitur redit ad nihilum res ulla, sed omnes<lb/>
<pb xlink:href="079/01/058.jpg" pagenum="9"/>
Di&longs;cidio redeunt in corpora materiai.</s> <lb/>
<s>Po&longs;tremo pereunt imbres, ubi eos pater aether  <lb/>
In gremium matris terrai praecipitavit: <lb/>
At nitidae &longs;urgunt fruges ramique, vire&longs;cunt<lb/>
Arboribus; cre&longs;cunt ip&longs;ae, fetuque gravantur. <lb/>
Hinc alitur porro no&longs;trum genus, atque ferarum: <lb/>
Hinc laetas urbes pueris florere videmus; <lb/>
Frundiferasque novis avibus canere undique &longs;ilvas. <lb/>
Hinc fe&longs;&longs;ae pecudes pingues per pabula laeta<lb/>
Corpora deponunt; &amp; candens lacteus humor<lb/>
Vberibus manat distentis. hinc nova proles<lb/>
Artibus infirmis teneras la&longs;civa per herbas       <lb/>
Ludit, lacte mero mentes perculsa novellas.</s> <lb/>
<s>Haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur;<lb/>
Quando aliud ex alio reficit natura; nec ullam<lb/>
Rem gigni patitur, ni&longs;i morte adiuta aliena.</s> <lb/>
<s>Nunc age&longs;is, quoniam docui non posse creari    <lb/>
De nihilo, neque item genitas ad nihilum revocari: <lb/>
Nequa forte tamen coeptes diffidere dictis; <lb/>
Quod nequeunt oculis rerum primordia cerni; <lb/>
Accipe praeterea, quae corpora tute nece&longs;&longs;e est<lb/>
Confiteare e&longs;&longs;e in rebus, nec po&longs;&longs;e videri.             <lb/>
Principio venti vis verberat incita portus, <lb/>
Ingentisque ruit navis; &amp; nubila differt: <lb/>
Interdum rapido percurrens turbine campos<lb/>
Arboribus magnis sternit, montisque supremos<lb/>
Silvifragis vexat flabris: ita perfurit acri            <lb/>
Cum fremitu, &longs;aevitque minaci murmure ventus.</s> <lb/>
<s>Sunt igitur venti nimirum corpora caeca; <lb/>
Quae mare, quae terras, quae denique nubila caeli<lb/>
Verrunt, ac &longs;ubito vexantia turbine raptant.<lb/>
Nec ratione fluunt alia, &longs;tragemque propagant;            <lb/>
<pb xlink:href="079/01/059.jpg" pagenum="10"/>
Et cum mollis aquae fertur natura repente<lb/>
Flumine abundanti, quad largis imbribus auget<lb/>
Montibus ex altis magnus decur&longs;us aquai<lb/>
Fragmina coniciens &longs;ilvarum, arbustaque tota: <lb/>
Nec validi possunt pontes venientis aquai               <lb/>
Vim subitam tolerare. ita magno turbidus imbri<lb/>
Molibus incurrit validis cum viribus amnis:<lb/>
Dat &longs;onitu magno &longs;tragem, volvitque sub undis<lb/>
Grandia &longs;axa, ruit qua quidquid fluctibus ob&longs;tat.</s> <lb/>
<s>Sic igitur debent venti quoque flamina ferri;        <lb/>
Quae, veluti validum flumen, cum procubuere; <lb/>
Quamlibet in partem trudunt res ante, ruuntque<lb/>
Impetibus crebris: interdum vertice torto<lb/>
Corripiunt, rapidique rotanti turbine portant.</s> <lb/>
<s>Quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca:    <lb/>
Quandoquidem factis, ac moribus, aemula magnis<lb/>
Amnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt.</s> <lb/>
<s>Tum porro varios rerum sentimus odores; <lb/>
Nec tamen ad nares, venientis cernimus umquam:<lb/>
Nec calidos ae&longs;tus tuimur; nec frigora quimus        <lb/>
Usurpare oculis; nec voces cernere suemus;<lb/>
Quae tamen omnia corporea con&longs;tare nece&longs;&longs;e est<lb/>
Natura; quoniam &longs;e&longs;us impellere po&longs;&longs;unt.</s> <lb/>
<s>Tangere enim &amp; tangi, ni&longs;i corpus, nulla pote&longs;t res.</s> <lb/>
<s>Denique fluctifrago &longs;uspen&longs;ae in litore vestes   <lb/>
Uve&longs;cunt: eaedem di&longs;pansae in &longs;ole &longs;ere&longs;cunt.</s> <lb/>
<s>At neque quo pacto per&longs;ederit humor aquai, <lb/>
Vi&longs;um e&longs;t; nec rur&longs;um quo pacto fugerit aestu.</s> <lb/>
<s>in parvas igitur partis dispergitur humor; <lb/>
Quas oculi nulla po&longs;&longs;unt ratione videre.            <lb/>
Quin etiam multis &longs;olis redeuntibus annis<lb/>
Anulus in digito &longs;ubtertenuatur habendo; <lb/>
<pb xlink:href="079/01/060.jpg" pagenum="11"/>
StilicidI ca&longs;us lapidem cavat: uncus aratri<lb/>
Ferreus occulte decre&longs;cit vomer in aruis;<lb/>
Strataque iain volgi pedibus detrita viarum     <lb/>
Saxea con&longs;picimus: tum portas propter ahena<lb/>
Signa manus dextras o&longs;tendunt adtenuari<lb/>
Saepe &longs;alutantum tactu, praeterque meantum.</s> <lb/>
<s>Haec igitur minui, cum sint detrita, videmus.</s> <lb/>
<s>Sed quae corpora decedant in tempore quoque, <lb/>
Invida praeclu&longs;it &longs;peciem natura videndi.</s> <lb/>
<s>Postremo, quaecumque dies, naturaque rebus<lb/>
Paulatim tribuit, moderatim cre&longs;cere cogens; <lb/>
Nulla potest oculorum acies contenta tueri.<lb/>
Nec porro quaecumque aevo macieque &longs;ene&longs;cunt,  <lb/>
Nec, mare quae inpendent vesco sale saxa pere&longs;a, <lb/>
Quid quoque amittant in tempore, cernere po&longs;&longs;is.</s> <lb/>
<s>Corporibus caecis igitur natura gerit res.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec tamen undique corporea &longs;tipata tenentur<lb/>
Omnia natura; namque est in rebus inane: <lb/>
Quod tibi cogno&longs;&longs;e in multis erit utile rebus<lb/>
Nec &longs;inet errantem dubitare, &amp; quaerere &longs;emper<lb/>
De summa rerum, &amp; no&longs;tris diffidere dictis.</s> <lb/>
<s>Quapropter locus e&longs;t intactus, inane, vacansque. <lb/>
Quod si non e&longs;&longs;et, nulla ratione moveri     <lb/>
Res possent. namque officium quod corporis ex&longs;tat,<lb/>
Officere, atque obstare, id in omni tempore ade&longs;&longs;et<lb/>
Omnibus. haud igitur quidquam procedere po&longs;&longs;et,<lb/>
Principium quoniam cedendi nulla daret res.</s> <lb/>
<s>At nunc per maria, ac terras, &longs;ublimaque caeli <lb/>
Multa modis multis varia ratione moveri<lb/>
Cernimus ante oculos; quae, si non e&longs;&longs;et inane,<lb/>
Non tam &longs;ollicito motu privata carerent, <lb/>
Quam genita omnino nulla ratione fui&longs;&longs;ent: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/061.jpg" pagenum="12"/>
Vndique materies quoniam &longs;tipata quie&longs;&longs;et.    <lb/>
Praeterea quamvis &longs;olidae res e&longs;&longs;e putentur; <lb/>
Hinc tamen e&longs;&longs;e licet raro cum corpore cernas: </s> <lb/>
<s>In &longs;axis ac &longs;peluncis permanat aquarum<lb/>
Liquidus humor, &amp; uberibus flent omnia guttis:</s> <lb/>
<s>Di&longs;&longs;upat in corpus &longs;e&longs;e cibus omne animantum:        <lb/>
Cre&longs;cunt arbu&longs;ta, &amp; fetus in tempore fundunt,<lb/>
Quod cibus in tota usque ab radicibus imis<lb/>
Per truncos, ac per ramos diffunditur omnis:</s> <lb/>
<s>Inter &longs;aepta meant voces, &amp; clau&longs;a domorum<lb/>
Tran&longs;uolitant: rigidum permanat frigus ad o&longs;&longs;a:        <lb/>
Quod, ni&longs;i inania &longs;int, qua po&longs;&longs;ent corpora quaeque<lb/>
Tran&longs;ire, haud ulla fieri ratione videres.</s> <lb/>
<s>Denique cur alias alys praestare videmus<lb/>
Pondere res rebus, nihilo maiore figura ?</s><s><lb/>
Nam &longs;i tantundem e&longs;t in lanae glomere, quantum      <lb/>
Corporum in plumbo e&longs;t, <expan abbr="tantund&etilde;">tantundem</expan> pendere par est: <lb/>
<expan abbr="Corpor&utilde;">Corporum</expan> officium e&longs;t <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> premere omnia deor&longs;um,<lb/>
Contra autem natura manet &longs;ine pondere, inanis.</s> <lb/>
<s>Ergo quod magnum est aeque, leviusque videtur,<lb/>
Nimirum plus e&longs;&longs;e &longs;ibi declarat inanis.               <lb/>
At contra gravius plus, in &longs;e corporis e&longs;&longs;e<lb/>
Dedicat, &amp; multo vacui minus intus habere.</s> <lb/>
<s>E&longs;t igitur nimirum, id quod ratione &longs;agaci<lb/>
Quaerimus, admi&longs;tum rebus, quod inane vocamus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his rebus ne te deducere vero        <lb/>
Po&longs;&longs;it, quod quidam fingunt, praecurrere cogor.</s> <lb/>
<s>Cedere &longs;quamigeris latices nitentibus aiunt;<lb/>
Et liquidas aperire vias: quia post loca pi&longs;ces<lb/>
Linquant, quo po&longs;&longs;int cedentes confluere undae: <lb/>
Sic alias quoque res inter &longs;e po&longs;&longs;e moveri    <lb/>
Et mutare locum, quamvis &longs;int ominia plena.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/062.jpg" pagenum="13"/>
<s>Scilicet id fal&longs;a totum ratione receptum e&longs;t:</s> <lb/>
<s>nam quo squamigeri poterunt procedere tandem, <lb/>
Ni &longs;patium dederint latices ?</s><s> concedere porro<lb/>
Quo poterunt undae, cum pi&longs;ces ire nequibunt?</s><s>      <lb/>
Aut igitur motu privandum est corpora quaeque:<lb/>
Aut e&longs;&longs;e admi&longs;tum dicundum e&longs;t rebus inane; <lb/>
Unde initum primum capiat res quaeque movendi.</s> <lb/>
<s>Postremo duo de concursu corpora lata<lb/>
Si cita di&longs;&longs;iliant, nempe aer omne nece&longs;&longs;e est  <lb/>
Inter corpora quod fiat, po&longs;&longs;idat inane:</s> <lb/>
<s>Is porro, quamvis circum celerantibus auris<lb/>
Confluat; haud poterit tamen uno tempore totum<lb/>
Complere &longs;patium: nam primum quemque nece&longs;&longs;e e&longs;t<lb/>
Occupet ille locum, deinde omnia po&longs;&longs;ideantur.      <lb/>
Quod &longs;i forte aliquis, cum corpora di&longs;&longs;iluere,<lb/>
Tum putat id fieri, quia se condenseat aer,<lb/>
Errat. nam vacuum tum fit, quod non fuit ante; <lb/>
Et repletur item, vacuum quod con&longs;titit ante. <lb/>
Nec tali ratione pote&longs;t den&longs;erier aer;      <lb/>
Nec &longs;i iam po&longs;&longs;et, &longs;ine inani po&longs;&longs;et, opinor,<lb/>
Se ip&longs;e in &longs;e trahere, &amp; partis conducere in unum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quapropter, quamvis cau&longs;ando multa moreris,<lb/>
E&longs;&longs;e in rebus inane tamen fateare nece&longs;&longs;e est.</s> <lb/>
<s>Multaque praeterea tibi po&longs;&longs;um commemorando      <lb/>
Argumenta, fidem dictis conradere, no&longs;tris:</s> <lb/>
<s>Verum animo &longs;atis haec ve&longs;tigia parva &longs;agaci,<lb/>
Sunt, per quae po&longs;&longs;is cogno&longs;cere cetera tute.</s> <lb/>
<s>Namque canes ut montivagae persaepe ferai<lb/>
Naribus inveniunt intectas fronde quietes       <lb/>
Cum &longs;emel in&longs;titerunt ve&longs;tigia certa viai: <lb/>
Sic alid ex alio per te tute ip&longs;e videre<lb/>
Talibus in rebus poteris, caecasque latebras<lb/>
<pb xlink:href="079/01/063.jpg" pagenum="14"/>
In&longs;inuare omnis, &amp; verum protrahere inde.</s> <lb/>
<s>Quod ni&longs;i pigraris, paulumve rece&longs;&longs;eris ab re;     <lb/>
Hoc tibi de plano po&longs;&longs;um promittere Memmi, <lb/>
Vsque adeo largos hau&longs;tus e fontibus magnis<lb/>
Lingua meo &longs;uavis diti de pectore fundet;<lb/>
Vt verear, ne tarda prius per membra senectus<lb/>
Serpat, &amp; in nobis vitai clau&longs;tra re&longs;olvat,     <lb/>
Quam tibi de quavis una re ver&longs;ibus omnis<lb/>
Argumentorum &longs;it copia mi&longs;&longs;a per auris.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sed nunc ut repetam coeptum pertexere dictis,<lb/>
Omnis ut est igitur per &longs;e natura, duabus<lb/>
Consi&longs;tit  rebus; nam corpora &longs;unt, &amp; inane,    <lb/>
Haec in quo &longs;ita &longs;unt, &amp; qua diver&longs;a moventur.</s> <lb/>
<s>Corpus enim per &longs;e communis dedicat e&longs;&longs;e<lb/>
Sen&longs;us: quo ni&longs;i prima fides fundata valebit,<lb/>
Haud erit, occultis de rebus quo referentes<lb/>
Confirmare animi quicquam ratione queamus.      <lb/>
Tum porro locus, ac spatium, quod inane vocamus,<lb/>
Si nullum foret; haud u&longs;quam &longs;ita corpora po&longs;&longs;ent<lb/>
E&longs;&longs;e, neque omnino quaquam diver&longs;a meare;<lb/>
Id quod iam &longs;upera tibi paulo ostendimus ante.</s> <lb/>
<s>Praeterea nihil est, quod po&longs;&longs;is dicere ab oinni         <lb/>
Corpore &longs;eiunctum, &longs;ecretumque e&longs;&longs;e ab inani,<lb/>
Quod qua&longs;i tertia &longs;it numero natura reperta.</s> <lb/>
<s>Nam quodcumque erit, e&longs;&longs;e aliquid debebit id ip&longs;um <lb/>
 Augmine vel grandi, vel parvo denique, dum &longs;it: <lb/>
 Cui &longs;i tactus erit quamvis levis, exiguusque; <lb/>
Corporum augebit <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> &longs;ummamque &longs;equetur: </s> <lb/>
<s>Sin intactile erit, nulla de parte quod ullam<lb/>
Rem prohibere queat per &longs;e transire meantem; <lb/>
Scilicet hoc id erit, vacuum quod inane vocamus.</s> <lb/>
<s>Praeterea per &longs;e quodcumque erit, aut faciet quid,     <lb/>
<pb xlink:href="079/01/064.jpg" pagenum="15"/>
Aut alys fungi debebit agentibus ip&longs;um; <lb/>
Aut erit, ut po&longs;&longs;int in eo res e&longs;&longs;e, gerique.</s> <lb/>
<s>At facere &amp; fungi &longs;ine corpore nulla pote&longs;t res: <lb/>
Nec praebere locum porro, ni&longs;i inane, vacansque.</s> <lb/>
<s>Ergo praeter inane, &amp; corpora, tertia per &longs;e       <lb/>
Nulla potest rerum in numero natura relinqui,<lb/>
Nec quae &longs;ub &longs;en&longs;us cadat ullo tempore nostros; <lb/>
Nec, ratione animi quam qui&longs;quam po&longs;&longs;it api&longs;ci.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nam quaecumque cluent, aut his coniuncta duabus<lb/>
Rebus ea invenies; aut horum eventa videbis.    <lb/>
Coniunctum est id, quod numquam &longs;ine perniciali<lb/>
Di&longs;cidio potis est &longs;eiungi, &longs;eque gregari:<lb/>
Pondus uti &longs;axis, calor ignibus, liquor aquai, <lb/>
Tactus corporibus cunctis, intactus inani. <lb/>
Servitium contra, libertas; divitiaeque,                <lb/>
Paupertas; bellum, concordia; cetera, quorum<lb/>
Adventu manet ineolumis natura, abituque; <lb/>
Haec &longs;oliti &longs;umus, ut par est, eventa vocare.</s> <lb/>
<s>Tempus item per &longs;e non est; &longs;ed rebus ab ip&longs;is<lb/>
Consequitur &longs;ensus, transactum quid &longs;it in aevo;    <lb/>
Tum quae res in&longs;tet; quid porro deinde &longs;equatur: </s> <lb/>
<s>Nec per &longs;e quemquam tempus &longs;entire fatendum est, <lb/>
Semotum ab rerum motu, placidaque quiete.</s> <lb/>
<s>denique Tyndaridem raptam, belloque &longs;ubactas<lb/>
Troiugenas gentis cum dicunt e&longs;&longs;e, videndum est,    <lb/>
Ne forte haec per &longs;e cogant nos e&longs;&longs;e fateri,<lb/>
Quando &amp; saecla hominum, quorum haec <expan abbr="ev&etilde;ta">eventa</expan> fuere,<lb/>
Inrevocabilis ab&longs;tulerit iam praeterita aetas. <lb/>
Namque aliud rebus, aliud regionibus ip&longs;is<lb/>
Eventum dici poterit, quodcumque erit actum. </s><s><lb/>
Denique materies &longs;i rerum nulla fui&longs;&longs;et; <lb/>
Nec locus, ac spatium, res in quo quaeque geruntur; <lb/>
<pb xlink:href="079/01/065.jpg" pagenum="16"/>
Numquam Tyndaridis formae conflatus amore<lb/>
Ignis, Alexandri Phrygio sub pectore gliscens,<lb/>
Clara accendisset saevi certamina belli,        <lb/>
Nec clam durateus Troiianis Pergama partu<lb/>
Inflammasset equos nocturno Graiiugenarum;<lb/>
Perspicere ut possis res gestas funditus omnis<lb/>
Non ita uti corpus, per se constare neque esse,<lb/>
Nec ratione cluere eadem qua constet inane,     <lb/>
Sed magis ut merito possis eventa vocare<lb/>
Corporis atque loci, res in quo quaeque gerantur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Corpora sunt porro partim primordia rerum,<lb/>
Partim concilio quae constant principiorum.</s> <lb/>
<s>sed quae sunt rerum primordia, nulla potest vis      <lb/>
Stinguere; nam solido vincunt ea corpore demum.</s> <lb/>
<s>etsi difficile esse videtur credere quicquam<lb/>
In rebus solido reperiri corpore posse.</s> <lb/>
<s>transit enim fulmen caeli per saepta domorum,<lb/>
Clamor ut ac voces; ferrum candescit in igni    <lb/>
Dissiliuntque fero ferventia saxa vapore;<lb/>
Tum labefactatus rigor auri solvitur aestu;<lb/>
Tum glacies aeris flamma devicta liquescit<lb/>
Permanat calor argentum penetraleque frigus,<lb/>
Quando utrumque manu retinentes pocula rite     <lb/>
Sensimus infuso lympharum rore superne.</s> <lb/>
<s>usque adeo in rebus solidi nihil esse videtur.</s> <lb/>
<s>sed quia vera tamen ratio naturaque rerum<lb/>
Cogrit, ades, paucis dum versibus expediamus<lb/>
Esse ea quae solido atque aeterno corpore constent,     <lb/>
Semina quae rerum primordiaque esse docemus,<lb/>
Unde omnis rerum nunc constet summa creata.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio quoniam duplex natura duarum<lb/>
Dissimilis rerum longe constare repertast,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/066.jpg" pagenum="17"/>
Corporum, atque loci, res in quo quaeque geruntur:      <lb/>
Esse utramque sibi per se, puramque necesse est.</s> <lb/>
<s>Nam quacumque vacat spatium, quod inane vocainus,<lb/>
Corpus ea non est ; qua porro cumque tenet se<lb/>
Corpus, ea vacuum nequaquam constat inane.</s> <lb/>
<s>Sunt igitur solida, ac sine inani corpora prima.     <lb/>
Praeterea quoniam genitis in rebus inane est,<lb/>
Materiam circum solidam constare necesse est:<lb/>
Nec res ulla potest vera ratione probari<lb/>
Corpore inane suo celare, atque intus habere,<lb/>
Si non, quod cohibet, solidum constare relinquas.       <lb/>
Id porro nihil esse potest, nisi materiai<lb/>
Concilium, quod inane queat rerum cohibere.</s> <lb/>
<s>Materies igitur, solido quae corpore constat,<lb/>
Esse aeterna potest, cum cetera dissoluantur.</s> <lb/>
<s>Tum porro si nihil esset, quod inane vocaret;            <lb/>
Omne foret solidum : nisi contra corpora certa<lb/>
Essent, quae loca complerent, quaecumque tenerent; <lb/>
Omne quod est spatium, vacuum constaret inane.</s> <lb/>
<s>Alternis igitur nimirum corpus inani<lb/>
Distinctum est; quoniam nec plenum naviter extat ;       <lb/>
Nec porro vacuum. </s><s>sunt ergo corpora certa, <lb/>
Quae spatium pleno possint distinguere inane.</s> <lb/>
<s>Haec neque dissolui plagis extrinsecus icta<lb/>
Possunt, nec porro penitus penetrata retexi; <lb/>
Nec ratione queunt alia temptata Iabare:        <lb/>
Id quod iam supra tibi paulo ostendimus ante.</s> <lb/>
<s>Nam neque conlidi sine inani posse videtur<lb/>
Quidquam, nec frangi, nec findi in bina secando<lb/>
Nec capere humorem, neque item manabile frigus<lb/>
Nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur:        <lb/>
Et quo quaeque magis cohibet res intus inane,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/067.jpg" pagenum="18"/>
Tam magis his rebus penitus temptata labascit.</s> <lb/>
<s>Ergo si solida, ac sine inani corpora prima<lb/>
Sunt, ita uti docui; sint haec aeterna necesse est.</s> <lb/>
<s>Praeterea, nisi materies aeterna fuisset,    <lb/>
Antehac ad nilum penitus res quaeque redissent: <lb/>
De nihiloque quoque nata forent, quaecumque videmus.</s> <lb/>
<s>At quoniam supra docui nihil posse creari<lb/>
De nihilo; neque quod genitum est, ad nihil revocari :<lb/>
Esse inmortali primordia corpore debent,        <lb/>
Dissolui quo quaeque supremo tempore possint,<lb/>
Materies ut subpeditet rebus reparandis.</s> <lb/>
<s> Sunt igitur solida primordia simplicitate ; <lb/>
Nec ratione queunt alia servata per aevum<lb/>
Ex infinito iam tempore res reparare. <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique si nullam finem natura parasset<lb/>
Frangendis rebus; iam corpora materiai<lb/>
Usque redaeta forent, aevo frangente priore,<lb/>
Ut nihil ex illis a certo tempore posset<lb/>
Conceptum, summum aetatis pervadere finem. <lb/>
Nam quidvis citius dissolvi posse videmus, <lb/>
Quam rursus refici: quapropter, longa diei<lb/>
Infinita aetas anteacti temporis omnis<lb/>
Quod fregisset adhuc disturbans, dissoluensque,<lb/>
Numquam reliquo reparari tempore posset.</s> <lb/>
<s>At nunc nimirum frangendi reddita finis<lb/>
Certa manet, quoniam refici rem quamque videmus, <lb/>
Et      finita simul generatim tempora rebus<lb/>
Stare, quibus possint aevi contingere florem.</s> <lb/>
<s>Hoc accedit, uti, solidissima materiai       <lb/>
Corpora quom constant, possit tamen omnia reddi,<lb/>
Mollia, quae fiant aer, aqua, terra, vapores,<lb/>
Quo pacto fiant, &amp; qua vi cumque gerantur: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/068.jpg" pagenum="19"/>
Admistum quoniam simul est in rebus inane.</s> <lb/>
<s>At contra si mollia sint primordia rerum;    <lb/>
Unde queant validi silices, ferrumque creari,<lb/>
Non poterit ratio reddi: nam funditus omnis<lb/>
Principio fundamenti natura carebit.</s> <lb/>
<s>Sunt igitur solida pollentia simplicitate;<lb/>
Quorum condenso magis omnia conciliatu  <lb/>
Artari possunt, validasque ostendere vires.<lb/>
</s></p><p type="main">
<s>Denique iam quoniam generatim reddita finis<lb/>
Crescendi rebus constat, vitamque tuendi:       <lb/>
Et quid quaeque queant per foedera naturai,<lb/>
Quid porro nequeant, sancitum quandoquidem extat: <lb/>
Nec commutatur quidquam, quando omnia constant<lb/>
Usqueadeo, variae volucres ut in ordine cunctae<lb/>
Ostendant maculas generalis corpori inesse:     <lb/>
Immutabile materiae quoque corpus habere<lb/>
Debent nimirum. </s><s>nam si primordia rerum<lb/>
Commutari aliqua possent ratione revicta: <lb/>
Incertum quoque iam constet, quid possit oriri,<lb/>
Quid nequeat; finita potestas denique cuique    <lb/>
Qua nam sit ratione, utque alte terminus hereat;<lb/>
Nec toties possent generatim saecla referre<lb/>
Naturam, motus, victum, moresque parentum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Tum porro, quoniam extremum quoiusque cacumen<lb/>
Corporis est aliquod, nostri cernere sensus     <lb/>
Iam nequeunt; id nimirum sine partibus extat, <lb/>
Et minima constat natura: nec fuit umquam<lb/>
Per se secretum, neque post hac esse valebit; <lb/>
Alterius quoniam est ipsum pars: primaque &amp; ima, <lb/>
Inde aliae, atque aliae similes ex ordine partes,       <lb/>
Agmine condenso naturam corporis explent. <lb/>
Quae quoniam per se nequeunt constare, necesse est<lb/>
<pb xlink:href="079/01/069.jpg" pagenum="20"/>
Herere, unde queant nulla ratione revelli.</s> <lb/>
<s>Sunt igitur solida primordia simplicitate: <lb/>
Quae minimis stipata coherent partibus arte,            <lb/>
Non ex ullarum conventu conciliata,<lb/>
Sed magis aeterna pollentia simplicitate: <lb/>
Unde neque avelli quidquam, neque deminui iam<lb/>
Concedit natura, reservans semina rebus.</s> <lb/>
<s>Praeterea nisi erit minimum; parvissuma quaeque      <lb/>
Corpora constabunt ex partibus infinitis,<lb/>
Quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit<lb/>
Dimidiam partem, nec res praefiniet ulla; </s> <lb/>
<s>Ergo rerum inter summam, minimamque quid escit ?</s><s><lb/>
Non erit ut distent. nam quamvis funditus omnis <lb/>
Summa sit infinita; tamen, parvissima quae sunt,<lb/>
Ex infinitis constabunt partibus aeque.</s> <lb/>
<s>Quoi quoniam ratio reclamat vera; negatque<lb/>
Credere posse animum: victus fateare necesse est<lb/>
Esse ea, quae nullis iam praedita partibus extent,      <lb/>
Et minima constent natura: </s><s>quae quoniam sunt; <lb/>
Illa quoque esse tibi solida, atque aeterna, fatendum.</s> <lb/>
<s>Denique ni minimas in partis eiincta resolvi<lb/>
Cogere consuesset rerum natura creatrix;<lb/>
Iam nihil ex illis eadem reparare valeret:      <lb/>
Propterea, quia quae nullis sunt partibus aucta,<lb/>
Non possunt ea, quae debet genitalis habere<lb/>
Materies, varios conexus, pondera, plagas<lb/>
Concursus, motus; per quae res quaeque geruntur.</s><lb/>
<s>Porro si nulla est frangendis reddita finis<lb/>
Corporibus, tamen ex aeterno tempore quaedam<lb/>
Nunc etiam superare necesse est corpora rebus; <lb/>
Quae nondum clueant ullo temptata periclo.      <lb/>
At quoniam fragili natura praedita constant; <lb/>
<pb xlink:href="079/01/070.jpg" pagenum="21"/>
Discrepat, aeternum tempus potuisse manere<lb/>
Innumerabilibus plagis vexata per aevum.</s>
</p><p type="main"><s>Quapropter, qui materiem rerum esse putarunt      <lb/>
Ignem, atque ex igni summam consistere solo:<lb/>
Magnopere a vera lapsi ratione videntur:</s> <lb/>
<s>Heraclitus init quorum dux proelia primus,<lb/>
Clarus ob obscuram linguam magis inter inanes, <lb/>
Quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt. <lb/>
Omnia enim stolidi magis adinirantur, amantque,<lb/>
Inversis quae sub verbis latitantia cernunt;<lb/>
Veraque constituunt, quae belle tangere possunt<lb/>
Aures, &amp; lepido quae sunt fucata sonore.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nam cur tam variae res possint esse, requiro, <lb/>
Ex vero si sunt igni, puroque creatae;<lb/>
Nihil prodesset enim calidum denserier ignem,<lb/>
Nec rarefieri, si partes ignis eandem<lb/>
Naturam, quam totus habet super ignis, haberent.</s> <lb/>
<s>Acrior ardor enim conductis partibus esset;  <lb/>
Languidior porro disiectis disque supatis.<lb/>
Amplius hoc fieri nihil est, quod posse rearis<lb/>
Talibus in causis: nedum variantia rerum<lb/>
Tanta queat densis, rarisque ex ignibus esse.</s> <lb/>
<s>Atque hi si faciant admistum rebus inane,    <lb/>
Denseri poterunt ignes, rarique relinqui:</s> <lb/>
<s>Sed quia multa sibi cernunt contraria nasci<lb/>
Et fugitant in rebus inane relinquere purum;<lb/>
Ardua dum metuunt, amittunt vera viai. <lb/>
Nec rursum cernunt exempto rebus inani  <lb/>
Omnia denseri, fierique ex omnibus unum <lb/>
Corpus, nihil ab se quod possit mittere raptim;<lb/>
Aestifer ignis uti lumen iacit, atque vaporem:<lb/>
Ut videas non e stipatis partibus esse.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/071.jpg" pagenum="22"/>
<s>Quod si forte alia credunt ratione potesse   <lb/>
Ignis in coetu stingui mutareque corpus;<lb/>
Scilicet ex nulla facere id si parte reporcent; <lb/>
Occidet ad nihilum nimirum funditus ardor<lb/>
Omnis &amp; ex nihilo fient quaecumque ereantur.</s> <lb/>
<s>Nam quodcumque suis mutatum finibus exit,    <lb/>
Continuo hoc mors est illius, quod fuit ante.</s> <lb/>
<s>Proinde aliquid superare necesse est incolume ollis, <lb/>
Ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes;<lb/>
De nihiloque renata vigescat copia rerum. </s><s><lb/>
Nunc igitur, quoniam certissima corpora quaedam<lb/>
Sunt, quae conservant naturam semper eandem; <lb/>
Quorum abitu aut aditu, mutatoque ordine, mutant<lb/>
Naturam res, &amp; convertunt corpora sese: <lb/>
Scire licet non esse haec ignea corpora rerum.</s> <lb/>
<s>Nihil referret enim quaedam decedere, abire, <lb/>
Atque alia adtribui, mutarique ordine quaedam;<lb/>
Si tamen ardoris naturam cuncta tenerent:<lb/>
Ignis enim foret omnimodis, quodcumque crearet.</s> <lb/>
<s>Verum, ut opinor, ita est: sunt quaedam corpora, quorum<lb/>
Concursus, motus, ordo, positura figurae        <lb/>
Efficiunt ignis; mutatoque ordine mutant<lb/>
Naturam; neque sunt igni simulata; neque ullae <lb/>
Praeterea reii, quae corpora mittere possit <lb/>
Sensibus, &amp; nostros adiectu tangere tactus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Dicere porro ignem res omnis esse, neque ullam         <lb/>
Rem veram in numero rerum constare, nisi ignem,<lb/>
Quod facit hic idem; perdelirum esse videtur.</s> <lb/>
<s>Nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat:<lb/>
Et labefactat eos, unde omnia credita pendent:<lb/>
Unde hic cognitus est ipsi, quem nominat ignem. <lb/>
Credit enim sensus ignem cognoscere vere:<lb/>
<pb xlink:href="079/01/072.jpg" pagenum="23"/>
Cetera non credit, nihilo quae clara minus sunt: </s> <lb/>
<s>Quod mihi cum vanum, tum delirum esse videtur. <lb/>
Quo referemus enim ?</s><s> quid nobis certius ipsis<lb/>
Sensibus esse potest, qui vera, ac falsa notemus ?</s><s>       <lb/>
Praeterea quare quisquam magis omnia tollat, <lb/>
Et velit ardoris naturam linquere solam;<lb/>
Quam neget esse ignis, summam tamen esse relinquat?</s><s><lb/>
Aequa videtur enim dementia dicere utrumque.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quapropter qui materiem rerum esse putarunt   <lb/>
Ignem; atque ex igni summam consistere posse:<lb/>
Et qui principium gignundis aera rebus<lb/>
Constituere: aut humorem quicumque putarunt<lb/>
Fingere res ipsum per se: terramve creare<lb/>
Omnia, &amp; in rerum naturas vertier omnis; <lb/>
Magnopere a vero, longeque errasse videntur.</s> <lb/>
<s>Adde etiam, qui conduplicant primordia rerum,<lb/>
Aera iungentes igni, terramque liquori: <lb/>
Et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur, <lb/>
Ex igni, terra, atque anima procrescere, &amp; imbri:   <lb/>
Quorum Agrigentinus cum primis Empedocles est,<lb/>
Insula quem triquetris terrarum gessit in oris: <lb/>
Quam fluitans circum magnis amfractibus aequor<lb/>
Ionium, glaucis aspargit virus ab undis: <lb/>
Angustoque fretu rapidum mare dividit undis     <lb/>
Italiae terrai oras a finibus eius. </s><s><lb/>
Hic est vasta Charybdis; &amp; hic Aetnaea minantur <lb/>
Murmura flammarum rursum se colligere iras:<lb/>
Faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis:<lb/>
Ad caeIumque ferat flammai folgura rursum. </s><s>      <lb/>
Quae cum magna modis multis miranda videtur<lb/>
Gentibus humanis regio, visendaque fertur, <lb/>
Rebus opima bonis, multa munita virum vi: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/073.jpg" pagenum="24"/>
Nihil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se, <lb/>
Nec sanctum magis, &amp; mirum, carumque videtur.       <lb/>
Carmina quin etiam divini pectoris eius<lb/>
Vociferantur, &amp; exponunt praeclara reperta: <lb/>
Ut vix humana videatur stirpe creatus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hic tamen, &amp; supra quos diximus, inferiores       <lb/>
Partibus egregie multis, multoque minores,       <lb/>
Quamquam multa bene, ac divinitus invenientes<lb/>
Ex adyto tamquam cordis responsa dedere<lb/>
Sanctius, &amp; multo certa ratione magis, quam, <lb/>
Pythia quae tripode ex Phoebi, lauroque profatur; <lb/>
Principys tamen in rerum fecere ruinas; <lb/>
Et graviter magni magno cecidere ibi casu: <lb/>
Primum quod motus exempto rebus inani <lb/>
Constituunt; &amp; res mollis rarasque relinquunt, <lb/>
Aera, solem, ignem, terras, animalia, fruges;<lb/>
Nec tamen admiscent in eorum corpus inane:      <lb/>
Deinde quod omnino finem non esse secandis<lb/>
Corporibus faciunt; neque pausam stare fragori; <lb/>
Nec prorsum in rebus minimum consistere quidquam: <lb/>
Cum videamus id extremum cuiusque cacumen<lb/>
Esse, quod ad sensus nostros minimum esse videtur:      <lb/>
Conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis, <lb/>
Extremum quod habent, minimum consistere rebus. <lb/>
Huc accedit item, quoniam primordia rerum<lb/>
Mollia constituunt, quae nos nativa videmus<lb/>
Esse, &amp; mortali cum corpore funditus. atqui <lb/>
Debeat ad nihilum iam rerum summa reverti;<lb/>
De nihiloque renata vigescere copia rerum.<lb/>
Quorum utrumque quid a vero, iam, distet, habebas. <lb/>
Deinde inimica modis multis sunt, atque venena <lb/>
Ipsa sibi inter se. quare aut congressa peribunt;       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/074.jpg" pagenum="25"/>
Aut ita diffugient, vt tempestate coorta<lb/>
Fulmina diffugere, atque imbris, ventosque videmus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique quattuor ex rebus si euneta creantur, <lb/>
Atque in eas rursum res omnia dissoluuntur:<lb/>
Qui magis illa queunt rerum primordia dici,     <lb/>
Quam contra res illorum, retroque putari?</s><s><lb/>
Alternis gignuntur enim, mutantque colorem, <lb/>
Et      totam inter se naturam tempore ab omni.</s> <lb/>
<s>Sin ita forte putas, ignis, terraeque coire  <lb/>
Corpus, &amp; aerias auras, roremque liquorum,<lb/>
Nihil in concilio naturam ut mutet eorum:<lb/>
Nulla tibi ex illis poterit res esse creata; <lb/>
Non animans; non exanimo cum corpore, ut arbos.<lb/>
Quippe suam quidque in coetu variantis acervi <lb/>
Naturam ostendet: mistusque videbitur aer <lb/>
Cum terra simul, atque ardor cum rore manere. </s><s><lb/>
At primordia gignundis in rebus oportet<lb/>
Naturam clamdestinam, caecamque adhibere: <lb/>
Emineat ne quid, quod contra pugnet, &amp; obstet,      <lb/>
Quo minus esse queat proprie quod.cumque creatur. <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quin etiam repetunt a caelo, atque ignibus eius: <lb/>
Et primum faciunt ignem se vertere in auras<lb/>
Aeris; hinc imbrem gigni; terramque creari <lb/>
Ex imbri; retroque a terra cuncta reverti;      <lb/>
Humorem primum, post aera, deinde calorem:<lb/>
Nec cessare haec inter se mutare, meare <lb/>
De caelo ad terram, de terra ad sidera mundi: </s><s><lb/>
Quod facere haud ullo debent primordia pacto. <lb/>
Immutabile enim quiddam superare necesse est;   <lb/>
Ne res ad nihilum redigantur funditus omnes. </s><s><lb/>
Nam quodcumque suis mutatum finibus exit,<lb/>
Continuo hoc mors est illius, quod fuit ante. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/075.jpg" pagenum="26"/>
Quapropter quoniam, quae paulo diximus ante, <lb/>
In commutatum veniunt; constare necesse est     <lb/>
Ex aliis ea, quae nequeant convertier usquam: <lb/>
Ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes: </s><s><lb/>
Quin potius tali natura praedita quaedam <lb/>
Corpora constituas, ignem si forte crearint, <lb/>
Posse eadem demptis paucis, paucisque tributis, <lb/>
Ordine mutato, &amp; motu, facere aeris auras: <lb/>
Sic alias aliis rebus mutarier omnis. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>At manifesta palam res indicat, inquis, in auras <lb/>
Aeris e terra res omnis crescere, alique: <lb/>
Et nisi tempestas indulget tempore fausto       <lb/>
Imbribus, &amp; tabe nimborum arbusta vacillant: <lb/>
Solque sua pro parte fovet, tribuitque calorem: <lb/>
Crescere ne possint fruges, arbusta ,animantes: </s><s><lb/>
Scilicet &amp; nisi nos cibus aridus, &amp; tener humor <lb/>
Adiuvat; amisso iam corpore, vita quoque omnis  <lb/>
Omnibus e nervis, atque ossibus exsoluatur.<lb/>
Adiutamur enim dubio procul, atque alimur nos <lb/>
Certis ab rebus; certis aliae atque aliae res.</s> <lb/>
<s>Nimirum quia multa modis communia multis<lb/>
Multarum rerum in rebus primordia mista <lb/>
Sunt, ideo variis variae res rebus aluntur.</s> <lb/>
<s>Atque eadem magni refert primordia saepe, <lb/>
Cum quibus, &amp; quali positura contineantur<lb/>
Et quos inter se dent motus, accipiantque.<lb/>
Namque eadem caelum, mare, terras, flumina, solem       <lb/>
Constituunt: eadem fruges, arbusta, animantis,<lb/>
Verum aliis, alioque modo commista moventur.</s> <lb/>
<s>Quin etiam passim nostris in versibus ipsis<lb/>
Multa elementa vides multis communia verbis:<lb/>
Cum tamen inter se versus, ac verba necesse est <lb/>
<pb xlink:href="079/01/076.jpg" pagenum="27"/>
Confiteare &amp; re, &amp; sonitu distare sonanti.</s> <lb/>
<s>Tantum elementa queunt permutato ordine solo.<lb/>
At rerum quae sunt primordia, plura adhibere<lb/>
Possunt, unde queant variae res quaeque creari.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc &amp; Anaxagorae serutemur homoeomerian, <lb/>
Quam Graeci memorant, nec nostra dicere lingua<lb/>
Concedit nobis patrii sermonis egestas.<lb/>
Sed tamen ipsam rem facile est exponere verbis, </s> <lb/>
<s>Principium rerum quam dicit homoeomerian:<lb/>
Ossa videlicet e pauxillis, atque minutis               <lb/>
Ossibus, hic &amp; de pauxillis, atque minutis<lb/>
Visceribus viscus gigni, sanguenque creari, <lb/>
Sanguinis inter se multis coeuntibus guttis: <lb/>
Ex aurique putat micis consistere posse<lb/>
Aurum; &amp; de terris terram concrescere parvis;       <lb/>
Ignibus ex ignis; humorem ex humoribus esse:<lb/>
Cetera consimili fingit ratione, putatque.</s> <lb/>
<s>Nec tamen esse ulla parte idem in rebus inane<lb/>
Concedit; neque corporibus finem esse secandis.</s> <lb/>
<s>Quare in utraque mihi pariter ratione videtur        <lb/>
Errare, atque illi, supra quos diximus ante.</s> <lb/>
<s>Adde quod inbecilla nimis primordia fingit:<lb/>
Si primordia sunt, simili quae praedita constant<lb/>
Natura, atque ipsae res sunt; aequeque laborant, <lb/>
Et pereunt: neque ab exitio res ulla refrenat.  <lb/>
Nam quid in oppressu valido durabit eorum,<lb/>
Ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis ?</s><s> <lb/>
Ignis, an humor ? an aura ?</s><s>  quid horum?</s><s> sanguisne, an ne os ?</s><s><lb/> 
Nihil, ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis<lb/>
Tam mortalis erit, quam quae manifesta videmus  <lb/>
Ex oculis nostris aliqua vi victa perire.</s> <lb/>
<s>At neque reccidere ad nihilum res posse, neque autem<lb/>
<pb xlink:href="079/01/077.jpg" pagenum="28"/>
Crescere de nihilo, testor res ante probatas.</s> <lb/>
<s>Praeterea quoniam cibus auget corpus, alitque; <lb/>
Scire licet nobis venas, &amp; sanguen, &amp; ossa,             <lb/>
Et nervos alienigenis ex partibu esse: <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sive cibos omnis commisto corpore dicent<lb/>
Esse, &amp; habere in se nervorum Corpora parva, <lb/>
Ossaque, &amp; omnino venas, partisque cruoris; <lb/>
Fiet, uti cibus omnis, &amp; aridus, &amp; liquor ipse, <lb/>
Ex alienigenis rebus constare putetur,          <lb/>
Ossibus, &amp; nervis, venisque, &amp; sanguine misto.</s> <lb/>
<s>Praeterea quaecumque e terra corpora crescunt, <lb/>
Si sunt in terris; terras constare necesse est<lb/>
Ex alienigenis, quae terris exoriuntur.</s> <lb/>
<s>Transfer item; totidem verbis utare licebit;         <lb/>
In lignis si flamma latet, fumusque, cinisque,<lb/>
Ex alienigenis consistant ligna, necesse est.</s> <lb/>
</p><p type="main"><s>Linquitur hic tenvis latitandi copia quaedam:     <lb/>
Id quod Anaxagoras sibi sumit, ut omnibus omnis<lb/>
Res putet inmistas rebus latitare; sed illud<lb/>
Apparere unum, cuius sint plurima mista,<lb/>
Et magis in promptu, primaque in fronte locata:</s> <lb/>
<s>Quod tamen a vera longe ratione repulsum est.        <lb/>
Conveniebat enim fruges quoque saepe, minutas <lb/>
Robore cum saxi franguntur, mittere signum<lb/>
Sanguinis: aut aliquid, nostro quae corpore aluntur,</s> <lb/>
<s>Cum lapidi in lapidem terimus, manare cruorem. <lb/>
Consimili ratione herbas quoque saepe decebat,<lb/>
Et latices, dulcis guttas, similique sapore<lb/>
Mittere, lanigerae quali sunt ubere lactis:<lb/>
Scilicet, &amp; glebis terrarum saepe friatis<lb/>
Herbarum genera, &amp; fruges, frondesque videri<lb/>
Dispertita, ac in terris latitare minute:       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/078.jpg" pagenum="29"/>
Postremo in lignis, cinerem, fumumque videri,<lb/>
Cum praefracta forent, ignisque latere minutos.</s> <lb/>
<s>Quorum nihil fieri quoniam manifesta docet res; <lb/>
Scire licet non esse in rebus res ita mistas: <lb/>
Verum semina multimodis inmista latere          <lb/>
Multarum rerum in rebus communia debent.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>At saepe in magnis fit montibus, (inquis) ut altis <lb/>
Arboribus vicina cacumina summa terantur<lb/>
Inter se, validis facere id cogentibus austris; <lb/>
Donec flammai fulserunt flore coorto.           <lb/>
Scilicet. &amp; non est lignis tamen insitus ignis; <lb/>
Verum semina sunt ardoris multa: terendo        <lb/>
Quae cum confluxere, creant incendia silvis.</s> <lb/>
<s>
Quod si facta foret silvis abscondita flamma; <lb/>
Non possent ullum tempus celarier ignes:                    <lb/>
Conficerent volgo silvas; arbusta cremarent.</s> <lb/>
<s>Iamne vides igitur, paulo quod diximus ante,<lb/>
Permagni referre eadem primordia saepe,<lb/>
Cum quibus, &amp; quali positura contineantur ?<lb/>
Et quos inter se dent motus, accipiantque ?             <lb/>
Atque eadem paulo inter se mutata creare<lb/>
Ignes e lignis ?</s><s> quo pacto verba quoque ipsa<lb/>
Inter se paulo mutatis sunt elementis,<lb/>
Cum ligna, atque ignis distincta voce notemus.</s> <lb/>
<s>Denique iam quaecumque in rebus cernis apertis,<lb/>
Si fieri non posse putas, quin materiai<lb/>
Corpora consimili natura praedita fingas: <lb/>
Hac ratione tibi pereunt primordia rerum: <lb/>
Fiet, uti risu tremulo concussa cachinnent, <lb/>
Et lacrimis salsis humectent ora, genasque. </s><s>            <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age quod superest cognosce &amp; clarius audi.</s> <lb/>
<s>Nec me animi fallit, quam sint obscura: sed acri<lb/>
<pb xlink:href="079/01/079.jpg" pagenum="30"/>
Percussit thyrso laudis spes magna meum cor: <lb/>
Et simul incussit suavem mi in pectus amorem<lb/>
Musarum; quo nunc instinctus, mente vigenti        <lb/>
Avia Pieridum peragro loca, nullius ante<lb/>
Trita solo: </s><s>iuvat integros accedere fontis, <lb/>
Atque haurire: iuvatque novos decerpere flores; <lb/>
Insignemque meo capiti petere inde coronam, <lb/>
Unde prius nulli velarint tempora Musae:                <lb/>
Primum quod magnis doceo de rebus; &amp; artis<lb/>
Religionum animum nodis exsolvere porgo: <lb/>
Deinde quod obscura de re tam lucida pango<lb/>
Carmina, musaeo contingens cuncta lepore.</s> <lb/>
<s>Id quoque enim non ab nulla ratione videtur:         <lb/>
Sed veluti pueris absinthia tetra medentes<lb/>
Cum dare conantur, prius oras pocula circum<lb/>
Contingunt mellis dulci flavoque liquore,<lb/>
Ut puerorum aetas inprovida ludificetur<lb/>
Labrorum tenus; interea perpotet amarum                 <lb/>
Absinthi laticem, deceptaque non capiatur,<lb/>
Sed potius tali facto recreata valescat:<lb/>
Sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videtur<lb/>
Tristior esse, quibus non est tractata; retroque<lb/>
Volgus abhorret ab hac; volui tibi suaviloquenti   <lb/>
Carmine Pierio rationem exponere nostram; <lb/>
Et quasi musaeo, dulci contingere melle:<lb/>
Si tibi forte animum tali ratione tenere<lb/>
Versibus in nostris possem: dum perspicis omnem<lb/>
Naturam rerum, qua constet compta figura. </s><s>            <lb/>
Sed quoniam docui solidissima materiai<lb/>
Corpora perpetuo volitare invicta per aevom: <lb/>
Nunc age summai quaedam sit finis eorum, <lb/>
Necne sit, evolvamus; item quod inane repertum est<lb/>
<pb xlink:href="079/01/080.jpg" pagenum="31"/>
Seu locus, ac spatium, res in quo quaeque gerantur, <lb/>
Pervideamus utrum finitum funditus omne<lb/>
Constet; an immensum pateat vasteque profundum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Omne quod est igitur, nulla regione viarum<lb/>
Finitum est: namque extremum debebat habere.</s> <lb/>
<s>Extremum porro nullius posse videtur                      <lb/>
Esse, nisi ultra sit, quod finiat: ut videatur, <lb/>
Quo non longius haec sensus natura sequatur.</s> <lb/>
<s>Nunc, extra summam quoniam nihil esse fatendum est,<lb/>
Non habet extremum: caret ergo fine, modoque.</s> <lb/>
<s>Nec refert quibus adsistas regionibus eius.              <lb/>
Usqueadeo quem quisque locum possedit, in omnis<lb/>
Tantundem partis infinitum omne relinquit.</s> <lb/>
<s>Praeterea, si iam finitum constituatur<lb/>
Omne quod est spatium: siquis procurrat ad oras<lb/>
Ultimus extremas, iaciatque volatile telum;               <lb/>
Invalidis utrum contortum viribus ire, <lb/>
Quo fuerit missum mavis, longeque volare;<lb/>
An prohibere aliquid censes, obstareque posse?</s><s><lb/>
Alterutrum fatearis enim, sumasque necesse est;</s> <lb/>
<s>Quorum utrumque tibi effugium praecludit; &amp; omne,        <lb/>
Cogit, ut exempta concedas fine patere.</s> <lb/>
<s>Nam sive est aliquid, quod prohibeat, officiatque, <lb/>
Quominus, quo missum est, veniat, finique locet se;<lb/>
Sive foras fertur: non est ea fine profecto.</s> <lb/>
<s>Hoc pacto sequar, atque oras ubicumque locaris               <lb/>
Extremas, quaeram, quid telo denique fiat.</s> <lb/>
<s>Fiet, uti nusquam possit consistere finis; <lb/>
Effugiumque fugae prolatet copia semper.</s> <lb/>
<s>Praeterea, spatium summai totius omne<lb/>
Undique si inclusum certis consisteret oris, <lb/>
Finitumque foret; iam copia materiai
<pb xlink:href="079/01/081.jpg" pagenum="32"/>                                  <lb/>
Undique ponderibus solidis confluxet ad imum: <lb/>
Nec res ulla geri sub caeli tegmine posset; <lb/>
Nec foret omnino caelum, neque lumina solis; <lb/>
Quippe ubi materies omnis cumulata iaceret<lb/>
Ex infinito iam tempore subsidendo.                       <lb/>
At nunc nimirum requies data principiorum<lb/>
Corporibus nulla est; quia nihil est funditus imum, <lb/>
Quo quasi confluere, &amp; sedes ubi ponere possint:</s> <lb/>
<s> Semper &amp; adsiduo motu res quaeque geruntur<lb/>
Partibus in cunctis, aeternaque suppeditantur          <lb/>
Ex infinito cita corpora materiai.</s> <lb/>
<s> Postremo ante oculos res rem finire videtur:<lb/>
Aer dissaepit collis, atque aera montes:                        <lb/>
Terra mare, &amp; contra mare terras terminat omnis. <lb/>
Omne quidem vero nihil est quod finiat, extra.<lb/>
</s>
<s>Est igitur natura loci, spatiumque profundi;<lb/>
Quod neque clara suo percurrere fulmina cursu<lb/>
Perpetuo possint aevi labentia tractu; <lb/>
Nec prorsum facere, ut restet minus ire meando.         <lb/>
Usqueadeo passim patet ingens copia rebus<lb/>
Finibus exemptis in cunctas undique partis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Ipsa modum porro sibi rerum summa parare<lb/>
Ne possit, natura tenet: quae corpus inani, <lb/>
Et quod inane autem est finiri corpore cogit:        <lb/>
Ut sic alternis infinita omnia reddat.<lb/>
Aut etiam, alterutrum, nisi terminet alterum eorum,<lb/>
Simplice natura pateat tamen inmoderatum; <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec mare, nec tellus, neque caeli lucida templa,<lb/>
Nec mortale genus, nec divum corpora sancta            <lb/>
Exiguum possent horai sistere tempus. <lb/>
Nam dispulsa suo de coetu materiai<lb/>
Copia ferretur magnum per inane soluta: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/082.jpg" pagenum="33"/>
Sive adeo potius numquam concreta creasset<lb/>
Ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset. </s><s>         <lb/>
Nam certe neque consilio primordia rerum<lb/>
Ordine se quaeque, atque sagaci mente locarunt: <lb/>
Nec quos quaeque darent motus pepigere profecto: <lb/>
Sed quia multa modis multis mutata per omne<lb/>
Ex infinito vexantur percita plagis,                      <lb/>
Omne genus motus, &amp; coetus experiundo; <lb/>
Tandem deveniunt in talis disposituras,<lb/>
Qualibus haec rerum consistit summa creata: <lb/>
Et multos etiam magnos servata per annos,<lb/>
Ut semel in motus coniectast convenientis,                           <lb/>
Efficit, ut largis avidum mare fluminis undis<lb/>
Integrent amnes, &amp; solis terra vapore<lb/>
Fota novet fetus, summissaque gens animantum<lb/>
Floreat, &amp; vivant labentes aetheris ignes.<lb/>
Quod nullo facerent pacto, nisi materiai                         <lb/>
Ex infinito suboriri copia posset,<lb/>
Unde amissa solent reparare in tempore quoque.</s> <lb/>
<s>Nam veluti privata cibo natura animantum<lb/>
Diffluit amittens corpus: sic omnia debent<lb/>
Dissolui, simul ac defecit suppeditare                             <lb/>
Materies recta regione aversa viai.</s> <lb/>
<s>Nec plagae possunt extrinsecus undique summam<lb/>
Conservare omnem, quaecumque est conciliata.</s> <lb/>
<s>Cudere enim crebro possunt, partemque morari,<lb/>
Dum veniant aliae, ac suppleri summa queatur: </s><s>             <lb/>
Interdum resilire tamen coguntur, &amp; una<lb/>
Principys rerum spatium, tempusque fugai<lb/>
Largiri, ut possint a coetu libera ferri.</s> <lb/>
<s>Quare etiam atque etiam suboriri multa necesse est.<lb/>
Et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae,        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/083.jpg" pagenum="34"/>
Infinita opus est vis undique materiai.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi, <lb/>
In medium summae, quod dicunt, omnia niti,<lb/>
Atque ideo mundi naturam stare sine ullis <lb/>
Ictibus externis; neque quoquam posse resolvi              <lb/>
Summa atque ima, quod in medium sint omnia nixa; <lb/>
(Ipsum si quidquam posse in se sistere credis)<lb/>
Et quae pondera sunt sub terris, omnia sursum<lb/>
Nitier, in terraque retro requiescere posta: <lb/>
Ut per aquas quae nunc rerum simulacra videmus. </s><s>       <lb/>
Et simili ratione animalia subtus vagari<lb/>
Contendunt, neque posse e terris in loca caeli<lb/>
Recidere inferiora magis, quam corpora nostra<lb/>
Sponte sua possint in caeli templa volare:<lb/>
Illi cum videant solem, nos sidera noctis                      <lb/>
Cernere, &amp; alternis nobiscum tempora caeli<lb/>
Dividere, &amp; noctes parilis agitare diebus.</s> <lb/>
<s>Sed vanus stolidis haec omnia finxerit error; <lb/>
Amplexi quod habent perverse prima viai:<lb/>
Nam medium nihil esse potest, ubi inane, locusque                                          <lb/>
Infinita: neque omnino, si iam medium sit,<lb/>
Possit ibi quidquam hac potius consistere causa, <lb/>
Quam quavis alia longe regione manere. <lb/>
Omnis enim locus, ac spatium quod inane vocamus, <lb/>
Per medium, per non medium concedere oportet  <lb/>
Aeque ponderibus, motus quacumque feruntur.</s> <lb/>
<s>Nec quisquam locus est, quo corpora cum venere,<lb/>
Ponderis amissa vi possint stare in inani;<lb/>
Nec quod inane autem est, illis subsistere debet, <lb/>
Quin, sua quod natura petit, concedere pergat. </s><s>                     <lb/>
Haud igitur possunt tali ratione teneri<lb/>
Res in concilio medii cuppedine victae.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/084.jpg" pagenum="35"/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt <lb/>
In medium niti, sed terrarum, atque liquoris, <lb/>
Humorem ponti, magnisque e montibus undas,<lb/>
Et quasi terreno quae corpore contineantur:                      <lb/>
At contra tenuis exponunt aeris auras, <lb/>
Et calidos simul a medio differrier ignis,<lb/>
Atque ideo totum circum tremere aethera signis; <lb/>
Et solis flammam per caeli caerula pasci,                          <lb/>
Quod calor a medio fugiens ibi conligat ignis,<lb/>
Quippe etiam vesci e terra mortalia saecla; <lb/>
Nec prorsum arboribus summos frondescere ramos<lb/>
Posse, nisi a terris paulatim quodque cibatur. <lb/>
Ne volucri ritu flammarum, moenia mundi <lb/>
Diffugiant subito magnum per inane soluta, <lb/>
Et ne cetera consimili ratione sequantur: <lb/>
Neve ruant caeli penetralia templa superne,                      <lb/>
Terraque se pedibus raptim subducat, &amp; omnes <lb/>
Inter permixtas terrae, caelique ruinas <lb/>
Corpora solventes, abeant per inane profundum; <lb/>
Temporis ut puncto nihil extet reliquiarum, <lb/>
Desertum praeter spatium, &amp; primordia caeca. </s><s>                 <lb/>
Nam quacumque prius de parti corpora cesse <lb/>
Constitues, haec rebus erit pars ianua leti: <lb/>
Hac se turba foras dabit omnis materiai.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Haec sei pernosces, parva perductus opella; <lb/>
(Namque alid ex alio clarescet,) non tibi caeca                     <lb/>
Nox iter eripiet, quin ultima naturai <lb/>
Pervideas. ita res accendent lumina rebus.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/></s></p>
</chap>
<chap n="2">
<p type="head"><s>T. LUCRETII CARI</s></p>
<p type="head"><s>DE RERUM NATURA, </s></p>
<p type="head"><s>LIBER SECUNDUS</s></p> 
<p type="main"><s><lb/>
Suave, mari magno turbantibus aequora ventis, <lb/>
E terra magnum alterius spectare laborem; <lb/>
Non quia vexari quemquamst iucunda voluptas, <lb/>
Sed, quibus ipse malis careas, quia cernere suave est.</s> <lb/>
<s>Suave etiam belli certamina magna tueri,              <lb/>
Per campos instructa tua sine parte pericli: </s><s><lb/>
Sed nihil dulcius est, bene quam munita tenere <lb/>
Edita doctrina sapientum templa serena: <lb/>
Despicere unde queas alios, passimque videre <lb/>
Errare, atque viam palantis quaerere vitae,                                <lb/>
Certare ingenio, contendere nobilitate, <lb/>
Noctes atque dies niti praestante labore <lb/>
Ad summas emergere opes rerumque potiri. </s><s><lb/>
O miseras hominum mentes, o pectora caeca: <lb/>
Qualibus in tenebris vitae, quantisque periclis                          <lb/>
Degitur hoc aevi, quodcumque est! nonne videre, <lb/>
Nihil aliud sibi naturam latrare, nisi ut quoi <lb/>
Corpore seiunctus dolor absit, mente fruatur<lb/>
Iucundo sensu, cura semotus, metuque ?</s><s> <lb/>
Ergo corpoream ad naturam pauca videmus                    <lb/>
Esse opus omnino, quae demant cumque dolorem: </s><s><lb/>
Delicias quoque uti multas substernere possint; <lb/>
Gratius interdum neque natura ipsa requirit. <lb/>
Si non aurea sunt iuvenum simulacra per aedes <lb/>
Lampadas igniferas manibus retinentia dextris,                 <lb/>
<pb xlink:href="079/01/086.jpg" pagenum="37"/>
Lumina nocturnis epulis ut suppeditentur; <lb/>
Nec domus argento fulget, auroque renidet; <lb/>
Nec citharis reboant laqueata, aurataque templa: <lb/>
Quin tamen inter se prostrati in gramine molli, <lb/>
Propter aquae riuum, sub ramis arboris altae                     <lb/>
Non magnis opibus iucunde corpora curant; <lb/>
Praesertim cum tempestas adridet, &amp; anni <lb/>
Tempora conspergunt viridantis floribus herbas. </s><s><lb/>
Nec calidae citius decedunt corpore febres, <lb/>
Textilibus si in picturis, ostroque rubenti  <lb/>
Iacteris, quam si plebeia in veste cubandum est. </s><s><lb/>
Quapropter quoniam nihil nostro in corpore gazae <lb/>
Proficiunt, neque nobilitas, neque gloria regni: <lb/>
Quod superest, animo quoque nihil prodesse putandum: <lb/>
Si non forte tuas legiones per loca campi                           <lb/>
Fervere cum videas; classem lateque vagari, <lb/>
Ornatasque armis belli simulacra cientem; <lb/>
His tibi tum rebus timefactae religiones <lb/>
Effugiunt animo pavidae, mortisque timores;                       <lb/>
Tum vacuum pectus linquunt, curaque solutum. <lb/>
Quod si ridicula haec, ludibriaque esse videmus; <lb/>
Re veraque metus hominum, curaeque sequaces <lb/>
Nec metuunt sonitus armorum, nec fera tela; <lb/>
Audacterque inter reges, rerumque potentis                        <lb/>
Versantur, neque fulgorem reverentur ab auro; <lb/>
Nec clarum vestis splendorem purpureai; <lb/>
Quid dubitas, quin omne sit hoc rationis egestas?</s><s> <lb/>
Omnis cum in tenebris praesertim vita laboret? </s><s><lb/>
Nam veluti pueri trepidant, atque omnia caecis                   <lb/>
In tenebris metuunt: sic nos in luce timemus <lb/>
Interdum, nihilo quae sunt metuenda magis, quam <lb/>
Quae pueri in tenebris pavitant, finguntque futura. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/087.jpg" pagenum="38"/>
Hunc igitur terrorem animi, tenebrasque necesse est <lb/>
Non radii solis, neque lucida tela diei                                  <lb/>
Discutiant, sed naturae species, ratioque.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age quo motu genitalia materiai<lb/>
Corpora res varias gignant, genitasque resolvant, <lb/>
Et qua vi facere id cogantur; quaeque sit ollis <lb/>
Reddita mobilitas magnum per inane meandi,            <lb/>
Expediam; tu te dictis praebere memento. </s><s><lb/>
Nam certe non inter se stipata coheret <lb/>
Materies: quoniam minui rem quamque videmus; <lb/>
Et quasi longinquo fluere omnia cernimus aevo, <lb/>
Ex oculisque vetustatem subducere nostris:                <lb/>
Cum tamen incolumis videatur summa manere: <lb/>
Propterea, quia quae decedunt corpora cumque, <lb/>
Unde abeunt, minuunt, quo venere, augmine donant: <lb/>
Illa senescere; at haec contra florescere cogunt: <lb/>
Nec remorantur ibi. </s><s>sic rerum summa novatur                 <lb/>
Semper; &amp; inter se mortales mutua vivunt: </s><s><lb/>
Augescunt aliae gentes, aliae minuuntur: <lb/>
Inque brevi spatio mutantur saecla animantum; <lb/>
Et quasi cursores vitai lampada tradunt.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Si cessare putas rerum primordia posse,                <lb/>
Cessandoque novos rerum progignere motus;<lb/>
Avius a vera longe ratione vagaris.</s> <lb/>
<s>Nam, quoniam per inane vagantur cuncta, necesse est<lb/>
Aut gravitate sua ferri primordia rerum,</s> <lb/>
<s>Aut ictu forte alterius. </s><s>nam cita superne       <lb/>
Obvia conflixere; fit ut diversa repente<lb/>
Dissiliant. neque enim mirum; durissima quae sint<lb/>
Ponderibus solidis, neque quidquam a tergis obstet.</s> <lb/>
<s>Et quo iactari magis omnia materiai<lb/>
Corpora pervideas; reminiscere totius imum                 <lb/>
<pb xlink:href="079/01/088.jpg" pagenum="39"/>
Nihil esse in summa; neque habere, ubi corpora prima<lb/>
Consistant: quoniam spatium sine fine, modoque est;<lb/>
Inmensumque patere in cunctas undique partis, <lb/>
Pluribus ostendi, &amp; certa ratione probatum est.</s> <lb/>
<s>Quod quoniam constat, nimirum nulla quies est          <lb/>
Reddita corporibus primis per inane profundum; <lb/>
Sed magis adsiduo, varioque exercita motu,<lb/>
Partim intervallis magnis consulta resultant; <lb/>
Pars etiam brevibus spatys nexantur ab ictu: </s> <lb/>
<s>Et quaecumque magis condenso conciliatu,                <lb/>
Exiguis intervallis convecta resultant,<lb/>
Endopedita suis perplexis ipsa figuris,<lb/>
Haec validas saxi radices, &amp; fera ferri<lb/>
Corpora constituunt, &amp; cetera de Genere horum<lb/>
Paucula: quae porro magnum per inane vagantur, </s><s>          <lb/>
Et cita dissiliunt longe, longeque recursant <lb/>
In magnis intervallis: haec aera rarum<lb/>
Sufficiunt nobis, &amp; splendida lumina solis.</s> <lb/>
<s>Multaque praeterea magnum per inane vagantur,<lb/>
Concilys rerum quae sunt reiecta, nec usquam           <lb/>
Consociare etiam motus potuere recepta.</s> <lb/>
<s>Cuius, uti memoro, reii simulacrum, &amp; imago<lb/>
Ante oculos semper nobis versatur, &amp; instat.</s> <lb/>
<s>Contemplator enim, cum solis lumina cumque<lb/>
Insertim fundunt radios per opaca domorum;                <lb/>
Multa minuta modis multis per inane videbis<lb/>
Corpora misceri radiorum lumine in ipso; <lb/>
Et velut aeterno certamine proelia, pugnasque <lb/>
Edere turmatim certantia, nec dare pausam,<lb/>
Conciliis, &amp; discidys exercita crebris:                        <lb/>
Conicere ut possis ex hoc; primordia rerum<lb/>
Quale sit in magno iactari semper inani.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/089.jpg" pagenum="40"/>
<s>Dumtaxat rerum magnarum parva potest res<lb/>
Exemplare dare, &amp; vestigia notitiai.</s> <lb/>
<s>Hoc etiam magis haec animum te advertere par est    <lb/>
Corpora, quae in solis radiis turbare videntur:<lb/>
Quod tales turbae, motus quoque materiai<lb/>
Significant clamdestinos, caecosque subesse.</s> <lb/>
<s>Multa videbis enim plagis ibi percita caecis<lb/>
Commutare viam, retroque repulsa reverti                <lb/>
Nunc huc, nunc illuc, in cunctas undique partis.</s> <lb/>
<s>Scilicet hic a principiis est omnibus error.</s> <lb/>
<s>Prima moventur enim per se primordia rerum:<lb/>
Inde ea, quae parvo sunt corpora conciliatu,<lb/>
Et quasi proxima sunt ad vires principiorum,           <lb/>
Ictibus illorum caecis impulsa cientur: <lb/>
Ipsaque, quae porro paulo maiora, lacessunt.</s> <lb/>
<s>Sic a principiis ascendit motus, &amp; exit<lb/>
Paulatim nostros ad sensus, ut moveantur<lb/>
Illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus:     <lb/>
Ne quibus id faciant plagis, apparet aperte.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc, quae mobilitas sit reddita materiai<lb/>
Corporibus, paucis licet hinc cognoscere Memmi.</s> <lb/>
<s>Primum aurora novo cum spargit lumine terras;<lb/>
Et variae volucres nemora avia pervolitantes            <lb/>
Aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent;<lb/>
Quam subito soleat sol ortus tempore tali<lb/>
Convestire sua perfundens omnia luce,<lb/>
Omnibus in promptu, manifestumque esse videmus.<lb/>
At vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum,         <lb/>
Non per inane meat vacuum; quo tardius ire<lb/>
Cogitur; aerias quasi dum diverberet undas: </s> <lb/>
<s>Nec singillatim corpuscula quaeque vaporis,<lb/>
Sed complexa meant inter se, conque globata;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/090.jpg" pagenum="41"/>
Quapropter simul inter se retrahuntur, &amp; extra<lb/>
Officiuntur, uti cogantur tardius ire.</s> <lb/>
<s>At, quae sunt solida primordia simplicitate,<lb/>
Cum per inane meant vacuum, nec res remoratur<lb/>
Ulla foris, atque ipsa suis e partibus unum, <lb/>
Unum in quem coepere locum, conixa feruntur,        <lb/>
Debent nimirum praecellere mobilitate, <lb/>
Et multo citius ferri, quam lumina solis; <lb/>
Multiplexque loci spatium transcurrere eodem <lb/>
Tempore, quo solis pervolgant fulgura caelum.<lb/>
Nam neque consilio debent tardata morari; <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec perscutari primordia singula quaeque,        <lb/>
Ut videant, qua quidque geratur cum ratione. <lb/>
</s></p><p type="main"><s>At quidam contra haec, ignari; materiai, <lb/>
Naturam non posse, deum sine numine rentur <lb/>
Tantopere humanis rationibus, ac moderatis <lb/>
Tempora mutare annorum, frugesque creare:            <lb/>
Et iam cetera, mortalis quae suadet adire, <lb/>
Ipsaque deducit dux vitae dia voluptas, <lb/>
Ut res per Veneris blanditim saecla propagent; <lb/>
Ne genus occidat humanum; </s><s>quorum omnia causa <lb/>
Constituisse deos confingunt: omnibus rebus         <lb/>
Magnopere a vera lapsi ratione videntur. </s><s><lb/>
Nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint; <lb/>
Hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim <lb/>
Confirmare, alysque ex rebus reddere multis, <lb/>
Nequaquam nobis divinitus esse creatam                  <lb/>
Naturam mundi; quae tanta est praedita culpa: </s><s><lb/>
Quae tibi posterius Memmi faciemus aperta: </s> <lb/>
<s>
Nunc id quod superest de motibus, expediemus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus<lb/>
Confirmare tibi, nullam rem posse sua vi        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/091.jpg" pagenum="42"/>
Corpoream sursum ferri, sursumque meare;<lb/>
Ne tibi dent in eo flammarum corpora fraudem; </s> <lb/>
<s>Sursus enim vorsus gignuntur, &amp; augmina sumunt:<lb/>
Et sursum nitidae fruges, arbustaque crescunt: <lb/>
Pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.</s> <lb/>
<s>Nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum,   <lb/>
Et celeri flamma degustant tigna, trabesque; <lb/>
Sponte sua facere id sine vi subigente putandum est.</s> <lb/>
<s>Quod genus e nostro cum missus corpore sanguis<lb/>
Emicat exsultans alte, spargitque cruorem. </s><s>      <lb/>
Nonne vides etiam, quanta vi tigna, trabesque<lb/>
Respuat humor aquae ?</s><s> nam quo magis mersimus alte<lb/>
Directa, &amp; magna vi multi pressimus aegre; <lb/>
Tam cupide sursum revomit magis, atque remittit: <lb/>
Plus ut parte foras emergant, exiliantque. </s><s>      <lb/>
Nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,<lb/>
Quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.</s> <lb/>
<s>Sic igitur debent flammae quoque posse per auras<lb/>
Aeris expressae sursum succedere, quamquam<lb/>
Pondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.   <lb/>
Nocturnasque faces caeli sublime volantis<lb/>
Nonne vides longos flammarum ducere tractus, <lb/>
In quascumque dedit partis natura meatum ?</s><s><lb/>
Non cadere in terram stellas, &amp; sidera cernis?</s><s><lb/>
Sol etiam summo de vertice dissupat omnis       <lb/>
Ardorem in partis, &amp; lumine conserit arva;<lb/>
In terras igitur quoque solis vergitur ardor.</s> <lb/>
<s>Transversosque volare per imbris fulmina cernis:<lb/>
Nunc hinc, nunc illinc abrupti nubibus ignes<lb/>
Concursant: cadit in terras vis flammea volgo. </s><s>  <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus: <lb/>
Corpora eum deorsum rectum per inane feruntur<lb/>
<pb xlink:href="079/01/092.jpg" pagenum="43"/>
Ponderibus proprys, incerto tempore firme, <lb/>
Incertisque locis spatio depellere paulum,<lb/>
Tantum quod momen mutatum dicere possis. </s><s>        <lb/>
Quod nisi declinare solerent; omnia deorsum,<lb/>
Imbris uti guttae, caderent per inane profundum; <lb/>
Nec foret offensus natus, nec plaga creata <lb/>
Principys: ita nihil umquam natura creasset.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod si forte aliquis credit graviora potesse                 <lb/>
Corpora, quo citius rectum per inane feruntur,<lb/>
Incidere e supero levioribus; atque ita plagas <lb/>
Gignere, quae possint genitalis reddere motus; <lb/>
Avius a vera longe ratione recedit.</s> <lb/>
<s>Nam per aquas quaecumque cadunt, atque aera deorsum,         <lb/>
Haec pro ponderibus casus celerare necesse est; <lb/>
Propterea, quia corpus aquae, naturaque tenvis<lb/>
Aeris haut possunt aeque rem quamque morari;<lb/>
Sed citius cedunt gravioribus exsuperatae.<lb/>
At contra nulli de nulla parte, neque ullo      <lb/>
Tempore inane potest vacuum subsistere reii;<lb/>
Quin, sua quod natura petit, concedere pergat.<lb/>
Omnia quapropter debent per inane quietum<lb/>
Aeque ponderibus non aequis concita ferri.</s> <lb/>
<s>Haud igitur poterunt levioribus incidere umquam      <lb/>
Ex supero graviora, neque ictus gignere per se, <lb/>
Qui varient motus, per quos natura gerat res.</s> <lb/>
<s>Quare etiam atque etiam paulum clinare necesse est<lb/>
Corpora, nec plus quam minimum; ne fingere motus<lb/>
Obliquos videamur, &amp; id res vera refutet. </s><s>   <lb/>
Namque hoc in promptu, manifestumque esse videmus,<lb/>
Pondera, quantum in se est, non posse obliqua meare,<lb/>
Ex supero cum praecipitant, quod cernere possis.<lb/>
Sed nihil omnino recta regione viai<lb/>
<pb xlink:href="079/01/093.jpg" pagenum="44"/>
Declinare, quis est, qui possit cernere, sese ?</s><s>  <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique si semper motus conectitur omnis; <lb/>
Et vetere exoritur semper novus ordine certo: <lb/>
Nec declinando faciunt primordia motus<lb/>
Principium quoddam, quod fati foedera rumpat,<lb/>
Ex infinito ne causam causa sequatur:   <lb/>
Libera per terras unde haec animantibus exstat, <lb/>
Per quam progredimur quo ducit quemque voluptas;<lb/>
Unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas <lb/>
Declinamus item motus nec tempore certo, <lb/>
Nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens. </s><s>        <lb/>
Nam dubio procul his rebus sua cuique voluntas<lb/>
Principium dat: &amp; hinc motus per membra geruntur.</s> <lb/>
<s>Nonne vides etiam patefactis tempore puncto<lb/>
Carceribus, non posse tamen prorumpere equorum<lb/>
Vim cupidam tam desubito, quam mens avet ipsa?</s><s>   <lb/>
Omnis enim totum per corpus materiai<lb/>
Copia conquiri debet, concita per artus<lb/>
Omnis: ut studium mentis conixa sequatur <lb/>
Ut videas initum motus a corde creari;<lb/>
Ex animique voluntate id procedere primum:      <lb/>
Inde dari porro per totum corpus &amp; artus.</s> <lb/>
<s>nec simile est, ut cum impulsi procedimus ictu,<lb/>
Viribus alterius magnis, magnoque coactu.<lb/>
Nam tum materiam totius corporis omnem<lb/>
Perspicuum est nobis invitis ire, rapique,      <lb/>
Donec eam refrenavit per membra voluntas.</s> <lb/>
<s>Iamne vides igitur, quamquam vis extera multos<lb/>
Pellit; &amp; invitos cogat procedere saepe; <lb/>
Praecipitesque rapit; tamen esse in pectore nostro <lb/>
Quiddam, quod contra pugnare, obstareque possit: </s><s>        <lb/>
Cuius ad arbitrium quoque copia materiai<lb/>
<pb xlink:href="079/01/094.jpg" pagenum="45"/>
Cogitur interdum flecti per membra, per artus;<lb/>
Et proiecta refrenatur, retroque residit?</s> <lb/>
<s>Quare in seminibus quoque idem fateare necesse est,<lb/>
Esse aliam praeter plagas, &amp; pondera causam         <lb/>
Motibus; unde haec est nobis innata potestas:<lb/>
De nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.</s> <lb/>
<s>Pondus enim prohibet, ne plagis omnia fiant, <lb/>
Externa quasi vi. sed ne mens ipsa necessum<lb/>
Intestinum habeat cunctis in rebus agendis;     <lb/>
Et devicta quasi hoc cogatur ferre, patique;<lb/>
Id facit exiguum clinamen principiorum,<lb/>
Nec regione loci certa, nec tempore certo.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec stipata magis fuit umquam materiai<lb/>
Copia, nec porro maioribus intervallis:         <lb/>
Nam neque adaugescit quidquam, nec deperit inde.</s> <lb/>
<s>Quapropter quo nunc in motu principiorum<lb/>
Corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere: <lb/>
Et post hoc semper simili ratione ferentur. <lb/>
Et quae consuerint gigni, gignentur eadem       <lb/>
Condicione; &amp; erunt, &amp; crescent, in que valebunt,<lb/>
Quantum cuique datum est per foedera naturai.</s> <lb/>
<s>Nec rerum summam commutare ulla potest vis: <lb/>
Nam neque quo possit genus ullum materiai<lb/>
Effugere ex omni, quidquam est: neque rursus, in omne   <lb/>
Unde coorta queat nova vis inrumpere, &amp; omnem<lb/>
Naturam rerum mutare, &amp; vertere motus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his rebus non est mirabile, quare <lb/>
Omnia cum rerum primordia sint in motu; <lb/>
Summa tamen summa videatur stare quiete,        <lb/>
Praeterquam, si quid proprio dat corpore motus.</s> <lb/>
<s>Omnis enim longe nostris ab sensibus infra<lb/>
Primorum natura iacet. quapropter, ubi ipsa<lb/>
<pb xlink:href="079/01/095.jpg" pagenum="46"/>
Cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent:<lb/>
Praesertim cum, quae possimus cernere; caelent  <lb/>
Saepe tamen motus, spatio diducta locorum.</s> <lb/>
<s>nam saepe in colli tondentes pabula laeta<lb/>
Lanigerae reptant pecudes, quo quamque vocantes<lb/>
Invitant herbae gemmantes rore recenti: <lb/>
Et satiati agni ludunt, blandeque coniscant.    <lb/>
Omnia quae nobis longe confusa videntur; <lb/>
Et veluti in viridi candor consistere colli.</s> <lb/>
<s>Praeterea magnae legiones cum loca cursu<lb/>
Camporum complent. </s><s>belli simulacra cientes: <lb/>
Et circumvolitant equites, mediosque repente<lb/>
Tramittunt valido quatientes impete campos: <lb/>
Fulgur ibi ad caelum se tollit, totaque circum  <lb/>
Aere renidescit tellus, supterque virum vi<lb/>
Excitur pedibus sonitus, clamoreque montes<lb/>
Icti reiectant voces ad sidera mundi</s><lb/>
<s>     
Et tamen est quidam locus altis montibus, unde<lb/>
Stare videntur, &amp; in campis consistere fulgur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age iam deinecps cunctarum exordia rerum<lb/>
Qualia sint, &amp; quam longe distantia formis<lb/>
Percipe, multigenis quam sint variata figuris;  <lb/>
Non quo multa parum simili sint praedita forma,<lb/>
Sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.</s> <lb/>
<s>Nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta,<lb/>
Ut neque finis, uti docui, neque summa sit ulla,<lb/>
Debent nimirum non omnibus omnia prorsum        <lb/>
Esse pari filo similique adfecta figura.</s> <lb/>
<s>Praeterea genus humanum mutaeque natantes<lb/>
Squamigerum pecudes, &amp; laeta arbusta, feraeque<lb/>
Et variae volucres, laetantia quae loca aquarum,<lb/>
Concelebrant circum ripas, fontisque, lacusque;         <lb/>
<pb xlink:href="079/01/096.jpg" pagenum="47"/>
Et quae pervolgant nemora avia pervolitantes: <lb/>
Quorum unum quidvis generatim sumere perge: <lb/>
Invenies tamen inter se distare figuris.</s> <lb/>
<s>Nec ratione alia proles cognoscere matrem,</s> <lb/>
<s>Nec mater posset prolem: quod posse videmus,         <lb/>
Nec minus, atque homines inter se nota cluere.</s> <lb/>
<s>Nam saepe ante deum vitulus delubra decora<lb/>
Turicremas propter mactatus concidit aras, <lb/>
Sanguinis expirans calidum de pectore flumen. <lb/>
At mater viridis saltus orbata peragrans,       <lb/>
Linquit humi pedibus vestigia pressa bisulcis,<lb/>
Omnia convisens oculis loca, si queat usquam<lb/>
Conspicere amissum fetum: completque querelis<lb/>
Frundiferum nemus absistens, &amp; crebra revisit<lb/>
Ad stabulum, desiderio perfixa iuvenci.         <lb/>
Nec tenerae salices, atque herbae rore vigentes,<lb/>
Fluminaque ulla queunt summis labentia ripis<lb/>
Oblectare animum, subitamque avertere curam: <lb/>
Nec vitulorum aliae species per pabula laeta<lb/>
Derivare queunt, animum curaque levare:         <lb/>
Usque adeo quiddam proprium, notumque requirit.</s> <lb/>
<s>Praeterea, teneri tremulis cum vocibus haedi<lb/>
Cornigeras norunt matres, agnique petulci<lb/>
Balantum pecudes. ita, quod natura reposcit,<lb/>
Ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis. </s><s>     <lb/>
Postremo quodvis frumentum, non tamen omne<lb/>
Quodque suo genere inter se simile esse videbis,<lb/>
Quin intercurrat quaedam distantia formis.</s> <lb/>
<s>Concharumque genus parili ratione videmus<lb/>
Pingere telluris gremium, qua mollibus undis    <lb/>
Litoris incurvi bibulam pavit aequor arenam.</s> <lb/>
<s>Quare etiam atque etiam simili ratione necesse est; <lb/>
<pb xlink:href="079/01/097.jpg" pagenum="48"/>
Natura quoniam constant, neque facta manu sunt. <lb/>
Unius, ad certam formam primordia rerum;<lb/>
Dissimili inter se quaedam volitare figura. </s><s>     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Perfacile est iam animi ratione exsolvere nobis, <lb/>
Quare fulmineus multo penetralior ignis, <lb/>
Quam noster fluat e tedis terrestribus ortus. <lb/>
Dicere enim possis caelestem fulminis ignem<lb/>
Suptilem magis e parvis constare figuris;       <lb/>
Atque ideo transire foramina, quae nequit ignis<lb/>
Noster hic e lignis ortus, taedaque creatus.</s> <lb/>
<s>Praeterea lumen per cornum transit, at imber<lb/>
Respuitur. </s><s>quare ?</s><s> nisi luminis illa minora<lb/>
Corpora sunt, quam de quibus est liquor almus aquarum ? <lb/>
Et quamvis subito per colum vina videmus        <lb/>
Perfluere; at contra tardum cunctatur olivum: <lb/>
Aut quia nimirum maioribus est elementis; <lb/>
Aut magis hamatis inter se, perque plicatis.<lb/>
Atque ideo fit, uti non tam diducta repente     <lb/>
Inter se possint primordia singula quaeque,<lb/>
Singula per cuiusque foramina permanare.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc accedit, uti mellis, lactisque liquores<lb/>
Iucundo sensu linguae traetentur in ore.<lb/>
At contra taetra absinthi natura, ferique       <lb/>
Centauri foedo pertorquent ora sapore.<lb/>
Ut facile agnoscas e levibus, atque rotundis<lb/>
Esse ea, quae sensus iucunde tangere possunt: <lb/>
At contra quae amara, atque aspera cumque videntur,<lb/>
Haec magis hamatis inter se nexa teneri,        <lb/>
Proptereaque solere vias rescindere nostris<lb/>
Sensibus, introituque suo perrumpere corpus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Omnia postremo bona sensibus, &amp; mala tactu, <lb/>
Dissimili inter se pugnant perfecta figura: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/097.jpg" pagenum="49"/>
Ne tu forte putes serrae stridentis acerbum     <lb/>
Horrorem constare elementis levibus aeque, <lb/>
Ac musaea mele, per chordas organici quae <lb/>
Mobilibus digitis expergefacta figurant: <lb/>
Neu simili penetrare putes primordia forma<lb/>
In nares hominum, cum taetra cadavera torrent,  <lb/>
Et cum scena croco Cilici perfusa recens est,<lb/>
Araque Panchaeos exhalat propter odores<lb/>
Neve bonos rerum simili constare colores<lb/>
Semine constituas, oculos qui pascere possunt; <lb/>
Et qui conpungunt aciem, lacrimareque cogunt;   <lb/>
Aut foeda specie tetri, turpesque videntur.</s> <lb/>
<s>Omnis enim sensus quae mulcet causa, iuvatque, <lb/>
Haud sine principiali aliquo laevore creata est: <lb/>
At contra quaecumque molesta, atque aspera constat,<lb/>
Non aliquo sine materiae squalore reperta est. </s><s>  <lb/>
Sunt etiam quae iam nec levia iure putantur<lb/>
Esse, neque omnino flexis mucronibus unca:<lb/>
Sed magis angellis paulum prostantibus; &amp; quae <lb/>
Titillare magis sensus, quam laedere possunt:<lb/>
Faecula iam quo de genere est, inulaeque sapores. </s><s>       <lb/>
Denique iam calidos ignis, gelidamque pruinam, <lb/>
Dissimili dentata modo conpungere sensus<lb/>
Corporis, indicio nobis est tactus uterque.</s> <lb/>
<s>Tactus enim, tactus, pro divum numina sancta, <lb/>
Corporis est sensus, vel cum res extera sese    <lb/>
Insinuat, vel cum laedit, quae in corpore nata est; <lb/>
Aut iuvat egrediens genitalis Per Veneris res; <lb/>
Aut ex offensu cum turbant corpore in ipso<lb/>
Semina, confunduntque inter se Concita sensum: <lb/>
Ut, si forte manu quamvis iam corporis ipse     <lb/>
Tute tibi partem ferias, atque experiare.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/098.jpg" pagenum="50"/>
<s>Quapropter longe formas distare necesse est<lb/>
Principys, varios quae possint edere sensus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique quae nobis durata, ac spissa videntur,<lb/>
Haec magis hamatis inter sese esse necesse est,         <lb/>
Et quasi ramosis alte compacta teneri.</s> <lb/>
<s>In quo iam genere in primis adamantina saxa<lb/>
Prima acie constant, ictus contemnere sueta; <lb/>
Et validi silices, ac duri robora ferri; <lb/>
Aeraque, quae claustris restantia vociferantur. </s><s> <lb/>
Illa quidem debent ex laevibus atque rutundis<lb/>
Esse magis, fluvido quae corpore liquida constant:<lb/>
Nec retinentur enim inter se glomeramina quaeque; <lb/>
Et procursus item in proclive volubilis exstat. </s><s> <lb/>
Omnia postremo, quae puncto tempore cernis<lb/>
Diffugere, ut fumum, nebulas, flammasque necesse est,<lb/>
Si minus omnia sunt e laevibus, atque rutundis;<lb/>
At non esse tamen perplexis indopedita,<lb/>
Pungere uti possint corpus, penetrareque saxa;  <lb/>
Nec tamen herere inter se; quod quisque videmus<lb/>
Sensibus esse datum: facile ut cognoscere possis<lb/>
Non e perplexis, sed acutis esse elementis.</s> <lb/>
<s>Sed quod amara vides eadem, quae fluvida constant,<lb/>
Sudor uti maris est; minime mirabile habendum.  <lb/>
Nam quod fluvidus est, e laevibus, atque rutundis<lb/>
Est: at laevibus, atque rotundis mixta doloris<lb/>
Corpora; nec tamen haec retineri hamata necessum.<lb/>
Scilicet esse globosa, tamen, cum squalida constent: <lb/>
Provolvi simul ut possint, &amp; laedere sensus. </s><s>        <lb/>
Et quo mista putes magis aspera levibus esse<lb/>
Principys, unde est Neptuni corpus acerbum; <lb/>
Est ratio secernendi, seorsumque videndi;<lb/>
Humor dulcis, ubi per terras crebrius idem<lb/>
<pb xlink:href="079/01/099.jpg" pagenum="51"/>
Percolatur, ut in foveam fluat, ac mansuescat.  <lb/>
Linquit enim supera taetri primordia viri<lb/>
Aspera: quo magis in terris haerescere possunt.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod quoniam docui, pergam conectere rem, quae<lb/>
Ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum<lb/>
Finita variare figurarum ratione. </s><s>       <lb/>
Quod si non ita sit: rursum iam semina quaedam<lb/>
Esse infinito debebunt corporis auctu.</s> <lb/>
<s>Namque in eadem una cuiusvis brevitate<lb/>
Corporis, inter se multum variare figurae<lb/>
Non possunt. face enim minimis e partibus esse  <lb/>
Corpora prima: tribus, vel paulo pluribus auge.<lb/>
Nempe ubi eas partis unius corporis omnis <lb/>
Summa atque ima locans, transmutans dextera laevis,<lb/>
Omnimodis expertus eris, quam quisque det ordo<lb/>
Formarum speciem totius corporis eius.  <lb/>
Quod superest, si forte voles variare figuras,<lb/>
Addendum partis alias erit: inde sequetur,<lb/>
Adsimili ratione, alias ut postulet ordo,<lb/>
Si tu forte voles etiam variare figuras.</s> <lb/>
<s>Ergo formarum novitatem corporis augmen      <lb/>
Subsequitur: </s><s>quare non est ut credere possis, <lb/>
Esse infinitis distantia semina formis:<lb/>
Ne quaedam cogas inmani maximitate<lb/>
Esse, supra quod iam docui non posse probari.</s> <lb/>
<s>Iam tibi barbaricae vestes, Meliboeaque fulgens      <lb/>
Purpura Thessalico concharum tacta colore, &amp; <lb/>
Aurea pavonum ridenti imbuta lepore<lb/>
Saecla, novo rerum superata colore iacerent:<lb/>
Et contemptus odor murrhae, mellisque sapores;<lb/>
Et cycnea mele, Phoebeaque daedala chordis      <lb/>
Carmina consimili ratione oppressa silerent.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/100.jpg" pagenum="52"/>
Namque aliis aliud praestantius exoreretur.</s> <lb/>
<s>Cedere item retro possent in deteriores<lb/>
Omnia sic partis; ut diximus in meliores; <lb/>
Namque alys aliud retro quoque tetrius esset    <lb/>
Naribus, auribus, atque oculis, orisque sapori.</s> <lb/>
<s>Quae quoniam non sunt in rebus reddita certa &amp;<lb/>
Finis utrimque tenet summam: fateare necesse est<lb/>
Materiem quoque finitis differre figuris.</s> <lb/>
<s>Denique ab ignibus ad gelidas, hiemsque pruinas,     <lb/>
Finitum est, retroque pari ratione remensum est: <lb/>
Finit enim calor, ac frigus; mediique tepores<lb/>
Inter utrumsque iacent explentes ordine summam.</s> <lb/>
<s>Ergo finita distant ratione creata; <lb/>
Ancipiti quoniam mucroni utrimque notantur,     <lb/>
Hinc flammis, illinc rigidis infesta pruinis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod quoniam docui, pergam conectere rem, quae<lb/>
Ex hoc apta fidem ducuit; primordia rerum,<lb/>
Inter se simili quae sunt perfecta figura,<lb/>
Infinita cluere. </s><s>enim distantia cum sit  <lb/>
Formarum finita; necesse est, quae similes sint,<lb/>
Esse infinitas, aut summam materiai<lb/>
Finitam constare: id quod non esse, probavi<lb/>
Versibus ostendam, corpuscula materiai<lb/>
Ex infinito summam rerum usque tenere,  <lb/>
Undique protelo plagarum continuato.</s> <lb/>
<s>Nam quod rara vides magis esse animalia quaedam, <lb/>
Fecundamque minus naturam cernis in illis:<lb/>
At regione, locoque alio, terrisque remotis, <lb/>
Multa licet genere esse in eo, numerumque repleri.      <lb/>
Sicuti quadripedum cumprimis esse videmus<lb/>
In genere anguimanos elefantos, India quorum<lb/>
<pb xlink:href="079/01/101.jpg" pagenum="53"/>
Milibus e multis vallo munitur eburno,<lb/>
Ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarum<lb/>
Vis est, quarum nos perpauca exempla videmus. </s><s>   <lb/>
Sed tamen id quoque uti concedam, quamlubet esto<lb/>
Unica res quaedam nativo corpore sola,<lb/>
Cui similis toto terrarum nulla Sit orbi:<lb/>
Infinita tamen nisi erit vis materiai,<lb/>
Unde ea progigni possit concepta; creari        <lb/>
Non poterit; neque, quod superest, procrescere, alique.</s> <lb/>
<s>Quippe etenim sumant oculi, finita per omne<lb/>
Corpora iactari unius genitalia reii;<lb/>
Unde, ubi, qua vi, &amp; quo pacto congressa coibunt<lb/>
Materiae tanto in pelago, turbaque aliena ?</s><s>      <lb/>
Non (ut opinor) habent rationem conciliandi;<lb/>
Sed quasi naufragiis magnis multisque coortis, <lb/>
Disiectare solet magnum mare, transtra, guberna, <lb/>
Antemnas, proram, malos, tonsasque natantis,<lb/>
Per terrarum omnis oras fluitantia aplustra     <lb/>
Ut videantur, &amp; indicium mortalibus edant,<lb/>
Infidi maris insidias, virisque, dolumque<lb/>
Ut vitare velint: neve ullo tempore credant;<lb/>
Subdola cum ridet placidi pellacia ponti: <lb/>
Sic tibi si finita semel primordia quaedam      <lb/>
Constitues: aevum debebunt sparsa per omnem<lb/>
Disiectare aestus diversi materiai:<lb/>
Numquam in concilium ut possint compulsa coire:<lb/>
Nec remorari in concilio, nec crescere adaucta. <lb/>
Quorum utrumque palam fieri manifesta docet res;        <lb/>
Et res progigni, &amp; genitas procrescere posse.</s> <lb/>
<s>Esse igitur genere in quovis primordia rerum<lb/>
Infinita palam est unde omnia suppeditantur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec superare queunt motus itaque exitiales<lb/>
<pb xlink:href="079/01/102.jpg" pagenum="54"/>
Perpetuo, neque in aeternum sepelire salutem:   <lb/>
Nec porro rerum genitales, auctificique<lb/>
Motus perpetuo possunt servare creata.</s> <lb/>
<s>Sic aequo geritur certamine principiorum<lb/>
Ex infinito contractum tempore bellum:<lb/>
Nunc hic, nunc illic superant vitalia rerum:    <lb/>
Et superantur item: miscetur funere vagor, <lb/>
Quem pueri tollunt visentis luminis oras. <lb/>
Nec nox ulla diem, neque noctem aurora secuta est, <lb/>
Quae non audierit mistos vagitibus aegris<lb/>
Ploratus, mortis comites, &amp; funeris atri.   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his obsignatum quoque rebus habere<lb/>
Convenit; &amp; memori mandatum mente tenere,<lb/>
Nihil esse in promptu, quorum natura tenetur,<lb/>
Quod genere ex uno consistat principiorum;<lb/>
Nec quicquam, quod non permisto semine constet. </s><s> <lb/>
Et quam quidque magis vis multas possidet in se<lb/>
Atque potestates: ita plurima principiorum<lb/>
In sese genera, ac varias docet esse figuras.</s> <lb/>
<s>Principio tellus habet in se corpora prima,<lb/>
Unde mare inmensum volventes flumina fontes     <lb/>
Adsidue renovent: habet, ignes unde oriantur;</s> <lb/>
<s>Nam multis succensa locis ardent sola terrae:<lb/>
Eximiis vero furit ignibus impetus Aetnae.</s> <lb/>
<s>Tum porro nitidas fruges, arbustaque laeta<lb/>
Gentibus humanis, habet, unde extollere possit:         <lb/>
Unde etiam fluvios frundes, &amp; pabula laeta<lb/>
Montivago generi possit praebere ferarum.</s> <lb/>
<s>Quare magna deum mater, materque ferarum, <lb/>
Et nostri genetrix haec dicta est corporis una.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hanc veteres Graium docti cecinere poetae     <lb/>
Sedibus in curru biiugos agitare leones: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/103.jpg" pagenum="55"/>
Aeris in spatio magnam pendere docentes<lb/>
Tellurem, neque posse in terra sistere terram.</s> <lb/>
<s>Adiunxere feras; quod quamvis effera proles<lb/>
Officiis debet molliri victa parentum. </s><s>  <lb/>
Muralique caput summum cinxere corona,<lb/>
Eximiis munita locis quod sustinet urbes:<lb/>
Quo nunc insigni per magnas praedita terras<lb/>
Horrifice fertur divinae Matris imago.</s> <lb/>
<s>hanc variae gentes antiquo more sacrorum     <lb/>
Idaeam vocitant matrem, Phrygiasque catervas<lb/>
Dant comites; quia primum ex illis finibus edunt<lb/>
Per terrarum orbem fruges coepisse creari.</s> <lb/>
<s>Gallos attribuunt; quia, numen qui violarint<lb/>
Matris, &amp; ingrati genitoribus inventi sint;         <lb/>
Significare volunt indignos esse putandos,<lb/>
Vivam progeniem qui in oras luminis edant.</s> <lb/>
<s>Tympana tenta tonant palmis, &amp; cymbala circum<lb/>
Concava, raucisonoque minantur cornua cantu; <lb/>
Et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis;   <lb/>
Telaque praeportant violenti signa furoris;<lb/>
Ingratos animos, atque impia pectora volgi<lb/>
Conterrere metu quae possint numine divae.</s> <lb/>
<s>Ergo cum primum magnas invecta per urbes<lb/>
Munificat tacita mortalis muta salute;  <lb/>
Aere atque argento sternunt iter omne viarum,<lb/>
Largifica stipe ditantes; pinguntque rosarum<lb/>
Floribus, umbrantes Matrem, comitumque catervas.</s> <lb/>
<s>Hic armata manus, Curetas nomine Graii<lb/>
Quos memorant Phrygios, inter se forte catenas  <lb/>
Ludunt, in numerumque exultant, sanguine fleti;<lb/>
Terrificas capitum quatientes numine cristas. <lb/>
Dictaeos referunt Curetas; qui Iovis illum<lb/>
<pb xlink:href="079/01/104.jpg" pagenum="56"/>
Vagitum in Creta quondam occultasse feruntur;<lb/>
Cum pueri circum puerum pernice chorea  <lb/>
Armati in numerum pulsarent aeribus aera;<lb/>
Ne Saturnus eum malis mandaret adeptus, <lb/>
Aeternumque daret matri sub pectore vulnus: </s> <lb/>
<s>Propterea magnam armati Matrem comitantur:   <lb/>
Aut quia significant divam praedicere, ut armis, <lb/>
Ac virtute velint patriam defendere terram, <lb/>
Praesidioque parent, decorique parentibus esse.</s> <lb/>
<s>Quae bene, &amp; eximie quamvis disposta ferantur,<lb/>
Longe sunt tamen a vera ratione repulsa. </s><s>        <lb/>
Omnis enim per se divum natura necesse est<lb/>
Immortali aevo summa cum pace fruatur, <lb/>
Semota ab nostris rebus, seiunctaque longe.<lb/>
Nam privata dolore omni, privata periclis,<lb/>
Ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,  <lb/>
Nec bene promeritis capitur, neque tangitur ira.</s> <lb/>
<s>Hic si quis mare Neptunum, Cereremque vocare<lb/>
Constituet fruges, &amp; Bacchi nomine abuti<lb/>
Mavolt, quam laticis proprium proferre vocamen; <lb/>
Concedamus, ut hic terrarum dicat &amp; orbem   <lb/>
Esse deum matrem; dum non sit re tamen apse.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo<lb/>
Lanigerae pecudes, &amp; equorum duellica proles, <lb/>
Buceriaeque greges, eodem sub tegmine caeli,<lb/>
Ex unoque sitim sedantes flumine aquai,<lb/>
Dissimili vivunt specie, retinentque parentum   <lb/>
Naturam, &amp; mores generatim quaeque imitantur.</s> <lb/>
<s>Tanta est in quovis genere herbae materiai<lb/>
<pb xlink:href="079/01/105.jpg" pagenum="57"/>
Dissimilis ratio; tanta est in flumine quoque.</s> <lb/>
<s>Hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam<lb/>
Ossa, cruor, venae, calor, humor, viscera, nervi        <lb/>
Constituunt; quae sunt porro distantia longe<lb/>
Dissimili perfecta figura principiorum.</s> <lb/>
<s>Tum porro quaecumque igni flammata cremantur,<lb/>
Si nihil praeterea, tamen haec in corpore tradunt, <lb/>
Unde ignem iacere, &amp; lumen summittere possint,      <lb/>
Scintillasque agere, ac late differre favillam.</s> <lb/>
<s>Cetera consimili mentis ratione peragrans, <lb/>
Invenies igitur multarum semina rerum<lb/>
Corpore caelare, &amp; varias cohibere figuras.</s> <lb/>
<s>Denique multa vides, quibus &amp; color &amp; sapor una      <lb/>
Reddita sunt cum odore; in primis pleraque dona,<lb/>
Haec igitur variis debent constare figuris:<lb/>
Nidor enim penetrat, qua fucus non it, in artus;<lb/>
Succus item sorsum, &amp; rerum sapor insinuatur<lb/>
Sensibus: ut noscas primis differre figuris. </s><s>    <lb/>
Dissimiles igitur formae glomeramen in unum<lb/>
Conveniunt, &amp; res permisto semine constant.</s> <lb/>
<s>Quin etiam passim nostris in versibus ipsis<lb/>
Multa elementa vides multis communia verbis;<lb/>
Cum tamen inter se versus, ac verba necesse est         <lb/>
Confiteare alia ex alys constare elementis: <lb/>
Non quo multa parum communis littera currat,<lb/>
Aut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem;<lb/>
Sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.</s> <lb/>
<s>Sic aliis in rebus item communia multa       <lb/>
Multarum rerum cum sint primordia; longe<lb/>
Dissimili tamen inter se consistere summa<lb/>
Possunt; ut merito ex aliis constare feratur<lb/>
<pb xlink:href="079/01/106.jpg" pagenum="58"/>
Humanum genus, et fruges, arbustaque laeta.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est <lb/>Omnia: nam volgo, fieri portenta videres; <lb/>
Semiferas hominum species existere; &amp; altos<lb/>
Interdum ramos egigni corpore vivo; <lb/>
Multaque conecti terrestria membra marinis: <lb/>
Tum flammam tetro spirantis ore Chimaeras       <lb/>
Pascere naturam per terras omniparentis.</s> <lb/>
<s>Quorum nihil fieri manifestum est; omnia quando<lb/>
Seminibus certis certa genetrice creata<lb/>
Conservare genus crescentia posse videmus.</s> <lb/>
<s>Scilicet id certa fieri ratione necesse est. </s><s> <lb/>
Nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artus<lb/>
Corpora discedunt; conexaque convenientis<lb/>
Efficiunt motus: at contra aliena videmus<lb/>
Reicere in terras naturam, multaque caecis<lb/>
Corporibus fugiunt e corpore percita plagis;    <lb/>
Quae neque conecti quoiquam potuere; neque intra <lb/>
Vitalis motus consentire, atque imitari.</s> <lb/>
<s>Sed ne forte putes animalia sola teneri<lb/>
Legibus his; eadem ratio disterminat omnia:</s> <lb/>
<s>Nam veluti tota natura dissimiles sunt       <lb/>
Inter se genitae res quaeque: ita quamque necesse est<lb/>
Dissimili constare figura principiorum:<lb/>
Non quo multa parum simili sint praedita forma;<lb/>
Sed quod non volgo paria omnibus omnia constent.</s> <lb/>
<s>Semina cum porro distent; differre necessum est      <lb/>
Intervalla, vias, conexus, pondera, plagas,<lb/>
Concursus, motus: quae non animalia solum<lb/>
Corpora seiungunt; sed terras, ac mare totum<lb/>
Secernun,t caelumque a terris omne retentant.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age, dicta meo dulci quaesita labore     <lb/>
<pb xlink:href="079/01/107.jpg" pagenum="59"/>
Percipe, ne forte haec albis ex alba rearis<lb/>
Principys esse, ante oculos quae candida cernis;<lb/>
Aut ea, quae nigrant, nigro de semine nata:<lb/>
Nive, alium quemvis quae sunt inbuta colorem,<lb/>
Propterea gerere hunc credas, quod materiai     <lb/>
Corpora consimili sint eius tincta colore.</s> <lb/>
<s>Nullus enim color est omnino materiai<lb/>
Corporibus, neque par rebus, neque denique dispar.</s> <lb/>
<s>In quae corpora si nullus tibi forte videtur<lb/>
Posse animi iniectus fieri, procul avius erras. </s><s> <lb/>
Nam cum caecigeni, solis qui lumina numquam<lb/>
Adspexere, tamen cognoscant corpora tactu,<lb/>
Ex ineunte aevo nullo coniuncta colore: <lb/>
Scire licet menti quoque nostrae corpora posse<lb/>
Verti in notitiam nullo circumlita fuco. </s><s>        <lb/>
Denique nos ipsi, caecis quaecumque tenebris<lb/>
Tangimus, haud ullo sentimus tincta colore.</s> <lb/>
<s>Quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo. <lb/>
Omnis enim color omnino mutatur in omnis. <lb/>
Quod facere haud ullo debent primordia pacto.   <lb/>
Immutabile enim quiddam superare necesse est:<lb/>
Ne res ad nihilum redigantur funditus omnes.<lb/>
Nam quodcumque suis mutatum finibus exit;<lb/>
Continuo hoc mors est illius, quod fuit ante.</s> <lb/>
<s>Proinde colore cave contingas semina rerum,  <lb/>
Ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea, si nulla coloris principiis est<lb/>
Reddita natura: et variis sunt praedita formis,<lb/>
E quibus omne genus gignunt, variantque colores.<lb/>
Propterea magni quod refert, semina quaeque     <lb/>
Cum quibus, &amp; quali positura coutineantur, <lb/>
Et quos inter se dent motus, accipiantque:<lb/>
<pb xlink:href="079/01/108.jpg" pagenum="60"/>
Perfacile extemplo rationem reddere possis, <lb/>
Cur ea, quae nigro fuerint paulo ante colore; <lb/>
Marmoreo fieri possint candore repente.         <lb/>
Ut mare, cum magni commorunt aequora venti,<lb/>
Vertitur in canos candenti marmore fluctus.<lb/>
Dicere enim possis, nigrum quod saepe videmus,<lb/>
Materies ubi permista est illius, &amp; ordo<lb/>
Principiis mutatus, &amp; addita, demptaque quaedam,    <lb/>
Continuo id fieri ut candens videatur, &amp; album.</s> <lb/>
<s>Quod si caeruleis constarent aequora ponti<lb/>
Seminibus, nullo possent albescere pacto.<lb/>
Nam quocumque modo perturbes, caerula quae sint,<lb/>
Numquam in marmoreum possunt migrare colorem. </s><s>   <lb/>
Sin alio, atque alio sunt semina tincta colore; <lb/>
Quae maris efficiunt unum, purumque nitorem:<lb/>
Ut saepe ex aliis formis, variisque figuris<lb/>
Efficitur quiddam quadratum, unaeque figurae: <lb/>
Conveniebat, uti in quadrato cernimus esse <lb/>
Dissimiles formas; ita cernere in aequore ponti, <lb/>
Aut alio in quovis uno, puroque nitore, <lb/>
Dissimiles longe inter se, variosque colores. </s><s><lb/>
Praeterea nihil officiunt, obstantque figurae<lb/>
Dissimiles, quo quadratum minus oinne sit extra.        <lb/>
At varii rerum inpediunt, prohibentque colores, <lb/>
Quo minus esse uno possit res tota nitore.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Tum porro, quae ducit, &amp; inlicit, ut tribuamus <lb/>
Principiis rerum non numquam, causa, colores, <lb/>
Occidit: (ex albis quoniam non alba creantur; <lb/>
Nec quae nigra cluent, de nigris; sed variis de) </s><s><lb/>
Quippe etenim multo proclivius exorientur <lb/>
Candida de nullo, quam nigrante colore, <lb/>
Aut alio quovis, qui contra pugnet, &amp; obstet.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/109.jpg" pagenum="61"/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea, quoniam nequeunt sine luce colores <lb/>
Esse, neque in lucem existunt primordia rerum: <lb/>
Scire licet quam sint nullo velata colore. </s><s><lb/>
Qualis enim caecis poterit color esse tenebris, </s><s> <lb/>
Lumine qui mutatur in ipso, propterea quod<lb/>
Recta aut obliqua percussus luce refulget?              <lb/>
Pluma columbarum quo pacto in sole videtur; <lb/>
Quae sita cervices circum collumque coronat. <lb/>
Namque alias fit uti elaro sit rubra pyropo: <lb/>
Interdum quodam sensu fit, uti videatur<lb/>
Inter caeruleum viridis miscere smaragdos.</s> <lb/>
<s>Caudaque pavonis, larga cum luce repleta est,<lb/>
Consimili mutat ratione obversa colores:<lb/>
Qui, quoniam quodam gignuntur luminis ictu, <lb/>
Scire licet sine eo fieri non posse putandum. </s><s><lb/>
Et quoniam plagae quoddam genus excipit in se   <lb/>
Pupula, cum sentire colorem dicitur album; <lb/>
Atque aliud porro, nigrum cum, &amp; cetera sentit: <lb/>
Nec refert ea, quae tangis, quo forte colore <lb/>
Praedita sint, verum quali magis apta figura: <lb/>
Scire licet nihil principiis opus esse colores;         <lb/>
Sed variis formis variantes edere tactus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea, quoniam non certis certa figuris <lb/>
Est natura coloris, &amp; omnia principiorum <lb/>
Formamenta queunt in quovis esse nitore:<lb/>
Cur ea, quae constant ex illis, non pariter sunt        <lb/>
Omnigenis perfusa coloribus in genere omni?</s><s> <lb/>
Conveniebat enim corvos quoque saepe volantis <lb/>
Ex albis album pinnis iactare colorem; <lb/>
Et nigros fieri nigro de semine cycnos, <lb/>
Aut alio quovis uno, varioque colore.   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas <lb/>
<pb xlink:href="079/01/110.jpg" pagenum="62"/>
Distrahitur magis; hoc magis est, ut cernere possis <lb/>
Evanescere paulatim, stinguique colorem: <lb/>
Ut fit, ubi in parvas partis discerpitur aurum, <lb/>
Purpura, poeniceusque color clarissimus multo,  <lb/>
Filatim cum distractus, dispergitur omnis:<lb/>
Noscere ut hinc possis, prius omnem efflare colorem <lb/>
Particulas, quam discedant ad semina rerum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Postremo, quoniam non omnia corpora vocem<lb/>
Mittere concedis, neque odorem; propterea fit,          <lb/>
Ut non omnibus adtribuas sonitus, &amp; odores: </s><s><lb/>
Sic, oculis quoniam non omnia cernere quimus, <lb/>
Scire licet, quaedam tam constare orba colore, <lb/>
Quam sine odore ullo quaedam, sonituque remota. <lb/>
Nec minus haec animum cognoscere posse sagacem, <lb/>
Quam quae sunt alys rebus privata, notisque.</s> <lb/>
<s>Sed ne forte putes solo spoliata colore<lb/>
Corpora prima manere: etiam secreta teporis<lb/>
Sunt, ac frigoris omnino, calidique vaporis: <lb/>
Et sonitu sterila, &amp; succo ieiuna feruntur: <lb/>
Nec iaciunt ullum proprio de corpore odorem; </s> <lb/>
<s>Sicut amaracini blandum, stactaeque liquorem, <lb/>
Et nardi florum, nectar qui naribus halat,<lb/>
Cum facere instituas: cum primis quaerere par est,<lb/>
(Quoad licet, ac potis es reperire) inolentis olivi     <lb/>
Naturam; nullam quae mittat naribus auram: <lb/>
Quam minime ut possit mistos in corpore odores, <lb/>
Concoctosque suo contractans perdere viro.<lb/>
Propterea demum debent primordia rerum<lb/>
Non adhibere suum gignundis rebus odorem,       <lb/>
Nec sonitum, quoniam nihil ab se mittere possunt: <lb/>
Nec simili ratione saporem denique quemquam, <lb/>
Nec frigus, neque item calidum, tepidumque <expan abbr="vapor&etilde;">vaporem</expan>, &amp;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/110.jpg" pagenum="63"/>
Cetera; quae cum ita sunt tamen ut mortalia constent,<lb/>
Mollia, lenta, fragosa, putri cava, corpore rara; <lb/>
Omnia sint a principiis seiuncta necesse est,<lb/>
Inmortalia si volumus subiungere rebus<lb/>
Fundamenta, quibus nitatur summa salutis:<lb/>
Ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc ea, quae sentire videmus cumque, necesse est     <lb/>Ex insensilibus tamen omnia confiteare<lb/>
Principiis constare: </s><s>neque id manufesta reftutant; <lb/>
Nec contra pugnant, in promptu cognita quae sunt;<lb/>
Sed magis ipsa manu ducunt, &amp; credere cogunt, <lb/>
Ex insensilibus, quod dico, animalia gigni.     <lb/>
Quippe videre licet vivos existere vermes<lb/>
Stercore de tetro, putorem eum sibi nacta est<lb/>
Intempestivis ex imbribus humida tellus.<lb/>
Praeterea cunctas itidem res vertere sese.</s> <lb/>
<s>vertunt se fluvii, &amp; frundes, &amp; pabula laeta <lb/>
In pecudes: vertunt pecudes in corpora nostra<lb/>
Naturam: &amp; nostro de corpore saepe ferarum<lb/>
Augescunt vires, &amp; corpora pennipotentum.</s> <lb/>
<s>Ergo omnes natura cibos in corpora viva<lb/>
Vertit, &amp; hinc sensus animantum procreat omnis;     <lb/>
Non alia longe ratione, adque arida ligna<lb/>
Explicat in flammas, &amp; in ignis omnia versat.</s> <lb/>
<s>Iamne vides igitur, magni primordia rerum<lb/>
Referre, in quali sint ordine quaeque locata ?<lb/>
Et commista quibus, dent motus, accipiantque?</s><s>    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Tum porro quid id est, animum quod percutit ipsum<lb/>
Quod movet, &amp; varios sensus expromere cogit,<lb/>
Ex insensilibus ne eredas sensile gigni ?</s><s><lb/>
Nimirum, lapides, &amp; ligna et terra quod una <lb/>
Mista, tamen nequeunt vitalem reddere sensum. </s><s>   <lb/>
<pb xlink:href="079/01/111.jpg" pagenum="64"/>
Illud in his igitur rebus meminisse decebit, <lb/>
Non ex omnibus omnino, quaecumque creant res, <lb/>
Sensilia extemplo, &amp; sensus me dicere gigni:<lb/>
Sed magni referre ea primum quantula constent, <lb/>
Sensile quae faciunt, &amp; qua sint praedita forma;    <lb/>
Motibus, ordinibus, posituris denique quae sint: </s><s><lb/>
Quarum nihil rerum in lignis, glebisque videmus. <lb/>
Et tamen haec cum sunt quasi putrefacta per imbris, <lb/>
Vermiculos pariunt; quia corpora materiai<lb/>
Antiquis ex ordinibus permota nova re <lb/>
Conciliantur ita, ut debent animalia gigni. </s><s><lb/>
Deinde, ex sensilibus qui sensile posse creari <lb/>
Constituunt, porro ex aliis sentire suetis; <lb/>
Mollia cum faciunt: </s><s>nam sensus iungitur omnis<lb/>
Visceribus, nervis, venis, quaecumque videmus   <lb/>
Mollia mortali consistere corpore creta.</s> <lb/>
<s>Sed tamen esto iam posse haec aeterna manere:<lb/>
Nempe tamen debent aut sensum partis habere: <lb/>
Aut similia totis animalibus esse putari. </s><s><lb/>
At nequeant per se partes sentire, nec est; <lb/>
Namque alios sensus membrorum res petit omnes: <lb/>
Nec manus a nobis potis est secreta, neque ulla <lb/>
Corporis omnino sensum pars sola tenere. </s><s><lb/>
Linquitur, ut totis animalibus adsimulentur, <lb/>
Vitali ut possint consentire undique sensu.</s> <lb/>
<s>Qui poterunt igitur rerum primordia dici,<lb/>
Et leti vitare vias, animalia cum sint,<lb/>
Adque animalibus sint mortalibus una, eademque ?</s><s><lb/>
Quod tamen ut possint; at coetu, concilloque    <lb/>
Nihil facient, praeter volgum, turbamque animantum. <lb/>
Scilicet ut nequeant homines, armenta, feraeque <lb/>
Inter sese ullam rem gignere conveniundo.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/112.jpg" pagenum="65"/>
<s>Quod si forte suum dimittunt corpore sensum,<lb/>
Atque allum capiunt; quid opus fuit adtribui, quod <lb/>
Detrahitur ?</s><s> tum praeterea, quo fugimus ante,<lb/>
Quatinus in pullos animalis vertier ova<lb/>
Cernimus alituum, vermisque effervere, terram<lb/>
Intempestivos quom putor cepit ob imbris;<lb/>
Scire licet gigni posse ex non - sensibus sensus.       <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod si forte aliquis dicet, dumtaxat oriri<lb/>
Posse a non sensu, sensum mutabilitate, <lb/>
Aut aliquo tamquam partu, quod proditus extra: <lb/>
Huic satis illud erit planum facere, atque probare, <lb/>
Non fieri partum, nisi concilio ante coacto:    <lb/>
Nec quidquam commutari sine conciliatu. </s><s><lb/>
Principium: nequeunt ullius corporis esse<lb/>
Sensus ante ipsam genitam naturam animantis: <lb/>
Nimirum quia materies disiecta tenetur <lb/>
Aere, fluminibus, terris, terraque creatis: <lb/>
Nec congressa modo vitalis convenienti <lb/>
Contulit inter se motus, quibus omnituentes <lb/>
Accensi sensus animantem quamque tuentur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea quamvis animantem grandior ictus,<lb/>
Quam patitur natura, repente adfligit, &amp; omnis      <lb/>
Corporis, atque animi pergit confundere sensus:</s> <lb/>
<s>Dissoluuntur enim positurae principiorum,<lb/>
Et penitus motus vitales inpediuntur,<lb/>
Donec materies, omnis concussa per artus<lb/>
Vitalis animae nodos a corpore solvit,  <lb/>
Dispersamque foras per caulas eiecit omnis.</s> <lb/>
<s>Nam quid praeterea facere ictum posse reamur<lb/>
Oblatum, nisi discutere, ac dissolvere quaeque?</s><s><lb/>
Fit quoque, uti soleant minus oblato acriter ictu,<lb/>
Reliqui, motus vitalis vincere saepe,   <lb/>
<pb xlink:href="079/01/113.jpg" pagenum="66"/>
Vincere, &amp; ingentis plagae sedare tumultus:<lb/>
Inque suos quicquid rursus revocare meatus:<lb/>
Et quasi iam leti dominantem in corpore motum <lb/>
Discutere, ac paene amissos accendere sensus. </s><s><lb/>
Nam, quare potius leti iam limine ab ipso       <lb/>
Ad vitam possit conlecta mente reverti, <lb/>
Quam, quo decursum prope iam siet, ire &amp; abire ?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea quoniam dolor est, ubi materiai <lb/>
Corpora vi quadam per viscera viva, per artus <lb/>
Sollicitata suis trepidant in sedibus intus:            <lb/>
Inque locum quando remigrant, fit blanda voluptas: <lb/>
Scire licet, nullo primordia posse dolore <lb/>
Tentari, nullamque voluptatem eapere ex se; <lb/>
Quandoquidem non sunt ex illis principiorum<lb/>
Corporibus, quorum motus novitate laborent:     <lb/>
Aut aliquem fructum capiant dulcedinis almae. <lb/>
Haud igitur debent esse ullo praedita sensu.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique, uti possint sentire animalia quaeque; <lb/>
Principys si iam est sensus tribuendus eorum:<lb/>
Quid, genus humanum propritim de quibu <expan abbr="auct&utilde;">auctum</expan> est </s><s>    <lb/>
Scilicet &amp; risu tremulo concussa cachinnant; <lb/>
Et lacrimis spargunt rorantibus ora, genasque:<lb/>
Multaque de rerum mistura dicere callent;<lb/>
Et sibi proporro quae sint primordia quaerunt: <lb/>
Quandoquidem totis mortalibus adsimulata        <lb/>
Ipsa quoque ex alys debent constare elementis, <lb/>
Inde alia ex alys, nusquam consistere ut ausis. <lb/>
Quippe sequar, quodcumque loqui, ridereque dices, <lb/>
Et sapere ex alys, eadem haec facientibus ut sit. </s><s><lb/>
Quod si delira haec, furiosaque cernimus esse,  <lb/>
Et ridere potest non ex ridentibus auctus, <lb/>
Et sapere, &amp; doctis rationem reddere dictis<lb/>
<pb xlink:href="079/01/114.jpg" pagenum="67"/>
Non ex seminibus sapientibus, atque disertis: <lb/>
Qui minus esse queant ea, quae sentire videmus, <lb/>
Seminibus permista earentibus undique sensu ?</s><s>    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique caelesti sumus omnes semine oriundi: <lb/>
Omnibus ille idem pater est, unde alma liquentes. </s><s><lb/>
Humorum guttas mater cum terra recepit, <lb/>
Feta parit nitidas fruges, arbustaque Iaeta,<lb/>
Et genus humanum; parit omnia saecla ferarum,   <lb/>
Pabula cum praebet, quibus omnes corpora pascunt;<lb/>
Et dulcem ducunt vitam, prolemque propagant. <lb/>
Quapropter merito maternum nomen adepta est. </s><s><lb/>
Cedit item retro, de terra quod fuit ante, <lb/>
In terras: &amp; quod missum est ex aetheris oris, <lb/>
Id rursurn caeli rellatum templa receptant. </s><s><lb/>
Nec sic interemit mors res, ut materiai <lb/>
Corpora conficiat, sed coetum dissupat ollis.<lb/>
Inde alys aliud coniungit; &amp; effit, omnes <lb/>
Res ut convertant formas, mutentque colores;    <lb/>
Et capiant sensus, &amp; puncto tempore reddant: <lb/>
Ut noscas referre, eadem primordia rerum <lb/>
Cum quibus, &amp; quali positura contineantur, <lb/>
Et quos inter se dent motus, accipiantque: <lb/>
Neve putes aeterna penes residere potesse               <lb/>
Corpora prima; quod in summis fluitare videmus<lb/>
Rebus; &amp; interdum nasci, subitoque perire. </s><s><lb/>
Quin etiam refert nostris in versibus ipsis, <lb/>
Cum quibus, &amp; quali sint ordine quaeque locata: </s><s><lb/>
Si non omnia sint, at multo maxima pars est     <lb/>
Consimilis; verum positura discrepitant res. </s><s><lb/>
Sic ipsis in rebus item iam materiai <lb/>
<pb xlink:href="079/01/115.jpg" pagenum="68"/>
Interualla, viae, connexus, pondera, plage, <lb/>
Concursus, motus, ordo, positura, figurae <lb/>
Cum permutantur, mutari res quoque debent.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc animum nobis adhibe veram ad rationem.</s> <lb/>
<s>Nam tibi vementer nova res molitur ad auris<lb/>
Accedere; &amp; nova se species ostendere rerum.        <lb/>
Sed neque tam facilis res ulla est, quin ea primum<lb/>
Difficilis magis ad credendum constet: itemque<lb/>
Nihil adeo magnum, nec tam mirabile quidquam <lb/>
Principio, quod non minus fiat mirabile cunctis <lb/>
Paulatim; ut caeli clarum, purumque colorem, <lb/>
Quemque in se cohibent palantia sidera passim,<lb/>
Lunaeque, &amp; solis praeclara luce nitorem: <lb/>
Omnia quae nunc si primum mortalibus adsint, <lb/>
Ex improviso ceu nunc obiecta repente: <lb/>
Quid magis his rebus poterat mirabile dici,             <lb/>
Aut, minus ante quod auderent fore eredere gentes ?</s><s> <lb/>
Nihil ut opinor. ita haec species miranda fuisset, <lb/>
Quam tibi iam nemo, fessus satiate videndi <lb/>
Suspicere in caeli dignatur lucida templa.<lb/>
Desine quapropter novitate exterritus ipsa      <lb/>
Exspuere ex animo rationem: sed magis acri <lb/>
Iudicio perpende: &amp;, si tibi vera videntur, <lb/>
Dede manus: aut, si falsum est, accingere contra. </s><s><lb/>
Quaerit enim rationem animus; cum summa loci sit <lb/>
Infinita foris, haec extra moenia mundi;        <lb/>
Quid sit ibi porro quo prospicere usque velit mens; <lb/>
Atque animi iactus liber quo pervolet ire.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio nobis in cunctas undique partes, <lb/>
Et latere ex utroque, infra, supraque per omne<lb/>
Nulla est finis, uti docui, res ipsaque per se  <lb/>
Vociferatur, &amp; elucet natura profundi.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/116.jpg" pagenum="69"/>
<s>Nullo iam pacto veri simile esse putandum est,<lb/>
Undique eum vorsum spatium vacet infinitum; <lb/>
Seminaque innumero numero, summaque profunda<lb/>
Multimodis volitent aeterno percita motu;       <lb/>
Hunc unum terrarum orbem, caelumque creatum,<lb/>
Nihil agere illa foris tot corpora materiai:<lb/>
Eum praesertim hic sit natura factus, &amp; ipsa<lb/>
Sponte sua forte offensando semina rerum<lb/>
Multimodis, temere, in cassum, frustraque coacta,       <lb/>
Tandem coierint; ea quae coniecta, repente<lb/>
Magnarum rerum fierent exordia semper; <lb/>
Terrai, maris, &amp; caeli, generisque animantum.</s> <lb/>
<s>Quare etiam atque etiam talis fateare necesse est<lb/>
Esse alios alibi congressus materiai,   <lb/>
Qualis hic est, avido complexu quem tenet aether.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea cum materies est multa parata,<lb/>
Cum locus est praesto; nec res, nec causa moratur<lb/>
Ulla: geri debent nimirum, &amp; confieri res.</s> <lb/>
<s>Nunc &amp; seminibus si tanta est copia, quantam     <lb/>
Enumerare aetas animantum non queat omnis;<lb/>
Visque eadem, &amp; natura manet, quae semina rerum<lb/>
Conicere in loca quaeque queat Simili ratione, <lb/>
Atque huc sunt coniecta: necesse est confiteare<lb/>
Esse alios alys terrarum in partibus orbes,     <lb/>
Et varias hominum gentes, &amp; saecla ferarum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Huc accedit, ut in summa res nulla sit una,<lb/>
Unica quae gignatur: &amp; unica solaque crescat;<lb/>
Quin quiusque sient saecli, permultaque eodem<lb/>
Sint genere, in primis animalibus, indice mente:        <lb/>
Invenies sic montivagum genus esse ferarum;<lb/>
Sic hominum genitam prolem; sic denique mutas<lb/>
Squamigerum pecudes, &amp; corpora cuncta volantum.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/117.jpg" pagenum="70"/>
<s>Quapropter caelum simili ratione fatendum est, <lb/>
Terramque, &amp; solem, lunam, mare, cetera, quae sunt, <lb/>
Non esse unica, sed numero magis innumerali: <lb/>
Quandoquidem vitae depactus terminus alte<lb/>
Tam manet haec etiam, nativo &amp; corpore constant, <lb/>
<expan abbr="qu&atilde;">Quam</expan> genus omne quod hic generatim rebus <expan abbr="ab&utilde;dat">abundat</expan>.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quae bene cognita si teneas, natura videtur <lb/>
Libera continuo dominis privata superbis,<lb/>
Ipsa sua per se sponte omnia dis agere expers.</s> <lb/>
<s>Nam, pro sancta deum tranquila pectora pace,<lb/>
Quae placidum degunt aevum, vitamque serenam;<lb/>
Quis regere immensi summam; quis habere profundi        <lb/>
Endo manu validas potis est moderanter habenas?<lb/>
Quis pariter caelos omnis convertere ? &amp; omnis<lb/>
Ignibus aetheriis terras suffire feracis ?<lb/>
Omnibus inve locis esse omni tempore praesto ?<lb/>
Nubibus ut tenebras faciat, caelique serena     <lb/>
Concutiat sonitu ? tum fulmina mittat: &amp; aedis<lb/>
Saepe suas disturbet, &amp; in deserta recedens<lb/>
Saeviat exercens telum, quod saepe nocentes<lb/>
Praeterit, exanimatque indignos, inque merentes ?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Multaque post mundi tempus genitale, diemque  <lb/>
Primigenum maris, &amp; terrae, solisque coortum,<lb/>
Addita corpora sunt extrinsecus, addita circum<lb/>
Semina; quae magnum iaculando contulit omne:<lb/>
Unde mare, &amp; terrae possent augescere; &amp; unde<lb/>
Appareret spatium caeli domus, altaque tecta    <lb/>
Tolleret a terris procul, &amp; consurgeret aer.</s> <lb/>
<s>Nam sua cuique locis ex omnibus omnia plagis<lb/>
Corpora distribuuntur, &amp; ad sua saecla recedunt;</s> <lb/>
<s>Humor ad humorem, terreno corpore terra<lb/>
Crescit, &amp; ignem ignes procudunt, aetheraque aether,        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/118.jpg" pagenum="71"/>
Donicum ad extremam crescendi perfica finem<lb/>
Omnia perduxit rerum natura ereatrix. <lb/>
Ut fit, ubi nihilo iam plus est, quod datur intra<lb/>
Vitalis venas, quam quod fluit, adque recedit: </s><s><lb/>
Omnibus hic aetas debet consistere rebus;               <lb/>
Hic natura suis refrenat viribus auctum.</s> <lb/>
<s>Nam, quaecumque, vides hilaro grandescere adauctu,<lb/>
Paulatimque gradus aetatis scandere adultae; <lb/>
Plura sibi adsumunt, quam de se corpora mittunt, <lb/>
Dum facile in venas cibus omnis diditur; &amp; dum      <lb/>
Non ita sunt late dispersa, ut multa remittant: <lb/>
Et plus dispendi faciant, quam vescitur aetas. </s><s><lb/>
Nam certe fluere, atque recedere corpora rebus <lb/>
Multimodis, dandum est: sed plura accedere debent, <lb/>
Donec alescendi summum tetigere cacumen. </s><s>        <lb/>
Inde minutatim vires, &amp; robur adultum <lb/>
Frangit, &amp; in partem peiorem liquitur aetas. </s><s><lb/>
Quippe etenim <expan abbr="qu&atilde;to">quanto</expan> est res amplior, augmine <expan abbr="d&etilde;pto">dempto</expan>,<lb/>
Et quo latior est; in cunctas undique partes<lb/>
Pluria eo dispargit, &amp; a se corpora mittit. <lb/>
Nec facile in venas cibus omnis diditur eii:<lb/>
Nec satis est, proquam largos exaestuat artus,<lb/>
Unde queat tanturn suboriri, ac subpeditare, </s> <lb/>
<s><expan abbr="qu&atilde;tum">Quantum</expan> opus est, &amp; quod satis est, natura nouare.<lb/>
Iure igitur pereunt, cum rarefacta fluendo <lb/></s>
<s>Sunt; &amp; cum externis succumbunt omnia plagis: <lb/>
Quandoquidem grandi cibus aevo denique defit.   <lb/>
Nec tuditantia rem cessant extrinsecus ullam <lb/>
Corpora conficere, &amp; plagis infesta domare. </s><s><lb/>
Sic igitur magni quoque circum moenia mundi <lb/>
Expugnata dabunt labem, putrisque ruinas. <lb/>
Omnia debet enim cibus integrare novando:</s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/119.jpg" pagenum="72"/>
<s>Et fulcire cibus, cibus omnia sustentare,<lb/>
Nequicquam, quoniam nec venae perpetiuntur,<lb/>
Quod satis est; neque <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> opus est, natura ministrat.</s> <lb/>
<s>Iamque adeo fracta est aetas, effetaque tellus;      <lb/>
Vix animalia parva creat, quae cuncta creavit<lb/>
Saecla, deditque ferarum ingentia corpora partu.</s> <lb/>
<s>Haud (ut opinor) enim mortalia saecla superne<lb/>
Aurea de caelo demisit funis in arva:<lb/>
Nec mare, nec fluctus plangentis saxa crearunt: <lb/>
Sed genuit tellus eadem, quae nunc alit, ex se.</s> <lb/>
<s>Praeterea nitidas fruges, vinetaque laeta<lb/>
Sponte sua primum mortalibus ipsa creavit:<lb/>
Ipsa dedit dulcis fetus, &amp; pabula laeta;<lb/>
Quae nunc vix nostro grandescunt aucta labore:  <lb/>
Conterimusque boves, &amp; viris agricolarum <lb/>
Conficimus. seris vix arvis suppeditati<lb/>
Usqueadeo pereunt fetus, augentque labores.</s> <lb/>
<s>Iamque caput quassans grandis suspirat arator,<lb/>
Crebrius in cassum manuum cecidisse laborem:    <lb/>
Et cum tempora temporibus praesentia confert<lb/>
Praeteritis, laudat fortunas saepe parentis:<lb/>
Et crepat, antiquum genus ut pietate repletum<lb/>
Perfacile angustis tolerarit finibus aevum,<lb/>
Cum minor esset agri multo modus ante viritim:  <lb/> 
Nec tenet, omnia paulatim tabescere; &amp; ire <lb/>
Ad scopulum spatio aetatis defessa vetusto.<lb/>
</s></p>
</chap>
<pb xlink:href="079/01/120.jpg" pagenum="73"/>
<chap n="3"> 
<p type="head"><s>T. LUCRETI CARI</s></p>
<p type="head"><s>DE RERUM NATURA</s></p>
<p type="head"><s>LIBER TERTIUS</s></p>
<p type="main"><s><lb/>
E tenebris tantis tam clarum extollere lumen <lb/>
Qui primus potuisti, inlustrans commoda vitae, <lb/>
Te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nunc <lb/>
Fixa pedum pono pressis vestigia signis, <lb/>
Non ita certandi cupidus, quam propter amorem ,           <lb/>
Quod te imitari aveo. quid enim contendat hirundo <lb/>
Cygnis? aut quidnam tremulis facere artibus hedi <lb/>
Consimile in cursu possint, ac fortis equi vis?</s><s> <lb/>
Tu pater, &amp; rerum inventor; tu patria nobis <lb/>
Suppeditas praecepta; tuisque ex, inclute, chartis,             <lb/>
Floriferis ut apes in saltibus omnia libant, <lb/>
Omnia nos itidem depascimur aurea dicta; <lb/>
Aurea, perpetua semper dignissima vita. </s><s><lb/>
Nam simul ac ratio tua coepit vociferari, <lb/>
Naturam rerum haud divina mente coortam:                <lb/>
Diffugiunt animi terrores: moenia mundi <lb/>
Discedunt; totum video per inane geri res: </s><s><lb/>
Apparet divum numen, sedesque quietae; <lb/>
Quas neque concutiunt venti, nec nubila nimbis<lb/>
Aspergunt, neque nix acri concreta pruina                        <lb/>
Cana cadens violat; semperque Innubilus aether<lb/>
Integit, &amp; large diffuso lumine ridet.</s> <lb/>
<s>Omnia suppeditat porro natura, neque ulla<lb/>
Res animi pacem delibat tempore in ullo.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/121.jpg" pagenum="74"/>
<s>At contra nusquam apparent Acherusia templa:   <lb/>
Nec tellus obstat, quin omnia dispiciantur,<lb/>
Sub pedibus quaecumque infra per inane geruntur.</s> <lb/>
<s>His tibi me rebus quaedam divina voluptas<lb/>
<expan abbr="Percyt">Percipit</expan>, atque horror, quod sic natura tua vi<lb/>
Tam manifesta patens ex omni parte retecta est. </s><s>            <lb/>
</s></p><p type="main"><s>      Et quoniam docui cunctarum exordia rerum<lb/>
Qualia sint, &amp; quam variis distantia formis<lb/>
Sponte sua volitent aiterno percita motu;<lb/>
Quoque modo possint res ex his quaeque creari:<lb/>
Hasce secundum res, animi natura videtur,                       <lb/>
Atque animae claranda meis iam versibus esse:<lb/>
Et metus ille foras praeceps Acheruntis agendus<lb/>
Funditus, humanam qui vitam turbat ab imo,<lb/>
Omnia suffundens mortis nigrore, neque ullam<lb/>
Esse voluptatem liquidam, puramque relinquit. </s><s>              <lb/>
Nam, quod saepe homines morbos magis esse <expan abbr="tim&etilde;dos">timendos</expan>,<lb/>
Infamemque ferunt vitam, quam Tartara leti,<lb/>
Et se scire animae naturam, sanguinis esse,<lb/>
Nec prosum quicquam nostrae rationis egere;  <lb/>
Hinc licet advortas animum, magis omnia laudis,<lb/>
Aut etiam vetiti, si fert ita fera voluntas,<lb/>
Iactari causa, quam quod res ipsa probetur.</s> <lb/>
<s>Extorres iidem patria, longeque fugati<lb/>
Conspectu ex hominum, foedati crimine turpi,<lb/>
Omnibus aerumnis adfecti denique vivunt,                      <lb/>
Et quocumque tamen miseri venere, parentant,<lb/>
Et nigras mactant pecudes, &amp; manibus divis<lb/>
Inferias mittunt; multoque in rebus acerbis<lb/>
Acrius advortunt animos ad religionem.</s> <lb/>
<s>Quo magis in dubiis homines spectare periclis             <lb/>
Convenit, advorsisque in rebus noscere qui sit;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/122.jpg" pagenum="75"/>
Nam verae voces tum demum pectore ab imo<lb/>
<expan abbr="Eyciuntur">Eiciuntur</expan> et eripitur persona, Manet res.</s> <lb/>
<s>Denique avarities, &amp; honorum caeca cupido,<lb/>
Quae miseros homines cogunt transcendere finis          <lb/>
Iuris, &amp; interdum socios scelerum, atque ministros<lb/>
Noctis atque dies niti praestante labore<lb/>
Ad summas emergere opes; haec vulnera vitae<lb/>
Non minimam partem mortis formidine aluntur.</s> <lb/>
<s>Turpis enim ferme contemptus, &amp; acris egestas                     <lb/>
Semota ab dulci vita, stabilique videntur;<lb/>
Et quasi iam leti portas cunctarier ante.<lb/>
Unde homines, dum se falso terrore coacti<lb/>
Refugisse volunt longe, longeque remasse;<lb/>
Sanguine civili rem conflant, divitiasque                       <lb/>
Conduplicant avidi; caedem caedi accumulantes,<lb/>
Crudeles, gaudent in tristi funere fratris;<lb/>
Et consanguineum mensas odere, timentque.</s> <lb/>
<s>Consimili ratione ab eodem saepe timore<lb/>
Macerat invidia, ante oculos illum esse potentem,                        <lb/>
Illum aspectari, claro qui incedit honore: <lb/>
Ipsi se in tenebris volui, caenoque queruntur.</s> <lb/>
<s>Intereunt partim statuai, &amp; nominis ergo:</s> <lb/>
<s>Et saepe usqueadeo, mortis formidine, vitae<lb/>
Percipit humanos odium, lucisque videndae;                  <lb/>
Ut sibi consciscant maerenti pectore letum,<lb/>
Obliti fontem curarum, hunc esse timorem;<lb/>
Hunc vexare pudorem, hunc vincula amicitiai<lb/>
Rumpere; &amp; in summa, pietatem evertere funditus.<lb/>
Nam iam saepe homines patriam, carosque parentis        <lb/>
Prodiderunt, vitare Acherusia templa petentes.</s> <lb/>
<s>Nam veluti pueri trepidant, atque omnia caecis<lb/>
In tenebris metuunt: sic nos in luce timemus<lb/>
<pb xlink:href="079/01/123.jpg" pagenum="76"/>
Interdum, nihilo quae sunt metuenda magis, quam<lb/>
Quae pueri in tenebris pavitant, finguntque futura. </s><s>                     <lb/>
Hunc igitur terrorem animi, tenebrasque necesse est<lb/>
Non rady solis, neque lucida tela dici<lb/>
Discutiant, sed naturae species, ratioque.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Primum animum dico, <expan abbr="m&etilde;tem">mentem </expan>quam saepe vocamus,<lb/>
In quo consilium vitae, regimenque locatum est,            <lb/>
Esse hominis partem nihilo minus, ac manus, &amp; pes,<lb/>
Atque oculi, partes animantis totius extant.</s> <lb/>
<s>Sensum animi, certa non esse in parte locatum,<lb/>
Verum habitum quendam vitalem corporis esse,<lb/>
Harmoniam Grai quam dicunt; quod faciat nos                     <lb/>
Vivere cum sensu, nulla cum in parte siet mens:<lb/>
Ut bona saepe valetudo cum dicitur esse<lb/>
Corporis, &amp; non est tamen haec pars ulla valentis:</s> <lb/>
<s>Sic animi sensum non certa parte reponunt.<lb/>
Magnopere in quo mi diversi errare videntur. </s><s>            <lb/>
Saepe itaque; in promptu corpus quod cernitur, <expan abbr="ægr&utilde;">aegrum </expan>est,<lb/>
Cum tamen ex alia laetamur parte latenti:<lb/>
Et retro fit, uti contra sit saepe vicissim, <lb/>
Cum miser ex animo, laetatur corpore toto;<lb/>
Non alio pacto, quam si, pes cum dolet aegri,                    <lb/>
In nullo caput interea sit forte dolore.</s> <lb/>
<s>Praeterea molli cum somno dedita membra<lb/>
Effusumque iacet sine sensu corpus onustum;<lb/>
Est aliud tamen in nobis, quod tempore in illo<lb/>
Multimodis agitatur,  &amp; omnis accipit in se                         <lb/>
Laetitiae motus, &amp; curas cordis inanis.</s> <lb/>
<s>Nunc <expan abbr="anim&atilde;">animam </expan>quoque ut in membris cognoscere possis<lb/>
Esse, neque harmonia corpus retinere solere:<lb/>
Principio fit, uti detracto corpore multo,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/124.jpg" pagenum="77"/>
Saepe tamen nobis in membris vita moretur:      <lb/>
Atque eadem rursum, cum corpora pauca caloris<lb/>
Diffugere, forasque per os est editus aer; <lb/>
Deserit extemplo venas, atque ossa relinquit.<lb/>
Noscere ut hinc possis, non aequas omnia partis<lb/>
Corpora habere; neque ex aequo fulcire salutem;                 <lb/>
Sed magis haec, venti quae sunt, calidique vaporis        <lb/>
Semina, curare, in membris ut vita moretur.</s> <lb/>
<s>Est igitur calor, ac ventus vitalis in ipso<lb/>
Corpore; qui nobis moribundos deserit artus.</s> <lb/>
<s>Quapropter, quoniam est animi natura reperta,                <lb/>
Atque animae, quasi pars hominis: redde harmoniai<lb/>
Nomen, ad organicos alto delatum Heliconi,<lb/>
Sive aliunde ipsi porro traxere; &amp; in illam<lb/>
Transtulerunt, proprio quae tum res nomine egebat.</s> <lb/>
<s> Quidquid id est, habeant: tu Cetera percipe dicta.  <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc animum, atque animam dico coniuncta teneri<lb/>
Inter se; atque unam naturam conficere ex se:<lb/>
Sed caput esse quasi, &amp; dominari in corpore toto<lb/>
Consilium, quod nos animum mentemque vocamus:</s> <lb/>
<s>Idque situm media regione in pectoris heret. </s><s>                  <lb/>
Hic exultat enim pavor, ac metus: haec loca circum<lb/>
Laetitiae mulcent: hic ergo mens, animusque est.</s> <lb/>
<s>Cetera pars animae per totum dissita corpus<lb/>
Paret, &amp; ad numen mentis, momenque movetur.</s> <lb/>
<s>Idque sibi solum per se sapit, &amp; sibi gaudet;      <lb/>
Cum neque res animam, neque corpus <expan abbr="c&otilde;mouet">commovet </expan>ulla.</s> <lb/>
<s>Et quasi, cum caput, aut oculus tentante dolore<lb/>
Laeditur in nobis, non omni concruciamur<lb/>
Corpore: sic animus nonnumquam laeditur ipse;<lb/>
Laetitiaque viget; cum cetera pars animai                               <lb/>
Per membra, atque artus nulla novitate cietur.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/125.jpg" pagenum="78"/>
<s>Verum ubi vementi magis est <expan abbr="c&otilde;mota">commota </expan>metu mens; <lb/>
Consentire animam totam per membra videmus:<lb/>
Sudoresque, &amp; pallorem existere toto<lb/>
Corpore, &amp; infringi linguam, vocemque aboriri:              <lb/>
Caligare oculos, sonere auris, succidere artus.<lb/>
Denique concidere ex animi terrore videmus<lb/>
Saepe homines: facile ut quivis hinc noscere possit,<lb/>
Esse animam cum animo <expan abbr="coniunt&atilde;">coniunctam </expan>, quae <expan abbr="c&utilde;">cum </expan>animi vi<lb/>
Percussa est, exin corpus propellit, &amp; icit. </s><s>                        <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Haec eadem ratio naturam animi, atque animai<lb/>
Corpoream docet esse. ubi enim propellere membra;<lb/>
Conripere ex somno corpus, mutareque voltum;<lb/>
Atque hominem totum regere ac versare videtur:<lb/>
(Quorum nihil fieri sine tactu posse videmus,                           <lb/>
Nec tactum porro sine corpore) nonne fatendum est<lb/>
Corporea natura animum constare, animamque?</s><s><lb/>
Praeterea pariter fungi cum corpore, &amp; una<lb/>
Consentire animum nobis in corpore cernis.</s> <lb/>
<s>Si minus offendit vitam vis horrida leti                     <lb/>
Ossibus ac nervis diselusis intus adacta: <lb/>
Attamen insequitur languor, terraeque petitus <lb/>
Suavis, &amp; in terra mentis qui gignitur aestus; <lb/>
Interdumque quasi exurgendi incerta voluntas. </s><s><lb/>
Ergo corpoream naturam animi esse necesse est,          <lb/>
Corporeis quoniam telis, ictuque laborat.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Is tibi nunc animus quali sit corpore, &amp; unde<lb/>
Constiterit, pergam rationem reddere dictis.</s> <lb/>
<s>Principio esse aio persuptilem, atque minutis<lb/>
Perquam corporibus factum constare. </s><s>id ita esse          <lb/>
Hinc licet advertas animum, ut pernoscere possis.<lb/>
Nihil adeo fieri celeri ratione videtur,<lb/>
Quam sibi mens fieri proponit, &amp; inchoat ipsa.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/126.jpg" pagenum="79"/>
Ocius ergo animus, quam res se perciet ulla,<lb/>
Ante oculos quarum in promptu natura videtur. </s><s>   <lb/>
At quod mobile tanto opere est, constare rotundis<lb/>
Perquam seminibus debet, perquamque minutis:<lb/>
Momine uti parvo possint inpulsa moveri.</s> <lb/>
<s>Namque movetur aqua, &amp; <expan abbr="t&atilde;tillo">tantillo </expan>momine fluctuat; <lb/>
Quippe volubilibus, parvisque creata figuris.           <lb/>
At contra mellis constantior est natura,<lb/>
Et pigri latices magis, &amp; cunctantior actus:<lb/>
Heret enim inter se magis oninis materiai<lb/>
Copia: nimirum quia non tam levibus exstat<lb/>
Corporibus, neque tam suptilibus, atque rotundis. </s><s>       <lb/>
Namque papaverum, aura potest suspensa, levisque<lb/>
Cogere, ut ab summo tibi diffluat altus acervus.<lb/>
At contra lapidum conlectum, spiclorumque<lb/>
Nenu potest. </s><s>igitur parvissima corpora proquam<lb/>
Et laevissima sunt, ita mobilitate feruntur:                    <lb/>
At contra quo quaeque magis cum pondere magno,<lb/>
Asperaque inveniuntur; eo stabilita magis sunt.</s> <lb/>
<s>Nunc igitur, quoniam est animi natura reperta<lb/>
Mobilis egregie: perquam constare necesse est<lb/>
Corporibus parvis, &amp; laevibus, atque rotundis. </s><s>              <lb/>
Quae tibi cognita res, in multis, o bone, rebus<lb/>
Utilis invenietur, &amp; opportuna cluebit.</s> <lb/>
<s>Haec quoque res etiam naturam dedicat eius,<lb/>
Quam tenui constet textura; quamque loco se<lb/>
Contineat parvo, si possit conglomerari;                        <lb/>
Quod simul atque hominem leti secura quies est<lb/>
Indepta; atque animi natura, animaeque recessit:<lb/>
Nihil ibi libatum de toto corpore cernas<lb/>
Ad speciem, nihil ad pondus: mors omnia praestat, <lb/>
Vitalem praeter sensum, calidumque vaporem. </s><s>             <lb/>
<pb xlink:href="079/01/127.jpg" pagenum="80"/>
Ergo animam totam perparvis esse necesse est<lb/>
Seminibus, nexam per venas, viscera, nervos:<lb/>
Quatinus omnis ubi e toto iam corpore cessit;<lb/>
Extima membrorum circumcaesura tamen se<lb/>
Incolumem praestat; nec defit ponderis hilum. </s><s>                    <lb/>
Quod genus est Bacchi cum flos evanuit aut cum<lb/>
Spiritus unguenti suavis diffugit in auras:<lb/>
Aut aliquo cum iam sucus de corpore cessit;<lb/>
Nihil oculis tamen esse minor res ipsa videtur<lb/>
Propterea, neque detractum de pondere quidquam:         <lb/>
Nimirum, quia multa, minutaque semina sucos<lb/>
Efficiunt, &amp; odorem in toto corpore rerum.</s> <lb/>
<s>Quare etiam atque etiam mentis naturam, animaeque<lb/>
Scire licet perquam pauxillis esse creatam<lb/>
Seminibus, quoniam fugiens nihil ponderis aufert. </s><s>               <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec tamen haec simplex nobis natura putandum est.</s> <lb/>
<s>Tenuis enim quaedam moribundos deserit aura<lb/>
Mista vapore: vapor porro trahit aera secum;</s> <lb/>
<s>Nec calor est quisquam, cui non sit mistus &amp; aer;<lb/>
Rara quod eius enim constat natura, necesse est                 <lb/>
Aeris inter eum primordia multa moveri.</s> <lb/>
<s>Iam triplex animi est igitur natura reperta.<lb/>
Nec tamen haec sat sunt ad sensum cuncta creandum:<lb/>
Nihil horum quoniam recepit mens, posse creare<lb/>
Sensiferos motus quaedam, quae Mente volutet. </s><s>   <lb/>
Quarta quoque his igitur quaedam natura necesse est<lb/>
Attribuatur. ea est omnino nominis expers:<lb/>
Qua neque mobilius quidquam, neque, tenvius exstat;<lb/>
Nec magis e parvis, aut levibus ex elementis:<lb/>
Sensiferos motus quae didit prima per artus. </s><s>                    <lb/>
Prima cietur enim, parvis perfecta figuris:<lb/>
Inde calor motus, &amp; venti caeca potestas<lb/>
<pb xlink:href="079/01/128.jpg" pagenum="81"/>
Accipit; inde aer; inde omnia mobilitantur: <lb/>
Concutitur tum sanguis, viscera persentiscunt<lb/>
Omnia. postremis datur ossibus, atque medullis                  <lb/>
Sive voluptas est, sive est contrarius ardor.</s> <lb/>
<s>Nec temere huc dolor usque; potest penetrare, neque acre<lb/>
Permanare malum, quin omnia perturbentur<lb/>
Usqueadeo, ut vitae desit locus, atque animal <lb/>
Diffugiant partes per caulas corporis omnis. </s><s>                            <lb/>
Sed plerumque fit in summo quasi corpore finis <lb/>
Motibus; hanc ob rem vitam retinere valemus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc ea quo pacto inter sese mixta, quibusque <lb/>
Compta modis vigeant; rationem reddere aventem <lb/>
Abstrahit invitum patrii sermonis egestas:                      <lb/>
Sed tamen, ut potero summatim, attingere, tangam. </s><s><lb/>
Inter enim cursant primordia principiorum<lb/>
Motibus inter se; nihil ut secernier unum<lb/>
Possit nec spatio fieri divisa potestas:<lb/>
Sed quasi multae vis unius corporis extant. </s><s>                             <lb/>
Quod genus in quovis animantum viscere volgo, <lb/>
Est odor, &amp; quidam color, &amp; sapor: &amp; tamen ex his <lb/>
Omnibus est unum perfectum corporis augmen:</s> <lb/>
<s>Sic calor, atque aer, &amp; venti caeca potestas <lb/>
Mixta creant unam naturam, &amp; mobilis illa                   <lb/>
Vis, initum motus ab se quae dividit ollis:<lb/>
Sensifer unde oritur primum per viscera motus.</s> <lb/>
<s>Nam penitus prorsum latet haec natura, subestque: <lb/>
Nec magis hac infra quicquam est in corpore nostro; <lb/>
Atque anima est animae proporro totius ipsa. </s><s>            <lb/>
Quod genus in nostris membris, &amp; corpore toto <lb/>
Mixta latens animi vis est, animaeque potestas, <lb/>
Corporibus quia de parvis, paucisque creata est.</s> <lb/>
<s>Sic tibi nominis haec expers vis, facta minutis<lb/>
<pb xlink:href="079/01/129.jpg" pagenum="82"/>
Corporibus latet: atque animae quasi totius ipsa                <lb/>
Proporro est anima, &amp; dominatur corpore toto.</s> <lb/>
<s>Consimili ratione necesse est ventus, &amp; aer,<lb/>
Et calor inter se vigeant commista per artus; <lb/>
Adque aliis aliud subsit magis, emineatque, <lb/>
Ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum:      <lb/>
Ni calor, ac ventus seorsum, seorsumque potestas <lb/>
Aeris interemant sensum, diductaque solvant. </s><s><lb/>
Est etiam calor ille animo, quem sumit, in ira <lb/>
Cum fervescit, &amp; ex oculis micat acrius ardor. <lb/>
Est &amp; frigida multa comes formidinis aura;  <lb/>
Quae ciet horrorem membris, &amp; concitat artus. <lb/>
Est etiam quoque pacati status aeris ille, <lb/>
Pectore tranquilloqui fit, voltuque sereno. </s><s><lb/>
Sed calidi plus est illis, quibus acria corda, <lb/>
Iracundaque mens facile effervescit in ira: </s><s>     <lb/>
Quo genere in primis vis est violenta leonum; <lb/>
Pectora qui fremitu rumpunt plerumque gementes; <lb/>
Nec capere irarum fluctus in pectore possunt. </s><s><lb/>
At ventosa magis cervorum frigida mens est; <lb/>
Et gelidas citius per viscera concitat auras;   <lb/>
Quae tremulum faciunt membris existere motum.</s> <lb/>
<s>At natura boum placido magis aere vivit; <lb/>
Nec nimis irai fax umquam subdita percit <lb/>
Fumida, suffundens caecae caliginis umbras; <lb/>
Nec gelidis torpet telis perfixa pavoris;       <lb/>
Inter utrosque sitast, cervos, saevosque leones. </s><s><lb/>
Sic hominum genus est. </s><s>quamvis doctrina politos <lb/>
Constituat pariter quosdam, tamen illa relinquit <lb/>
Naturae cuiusque animi vestigia prima: </s><s><lb/>
Nec radicitus evelli mala posse putandum est,   <lb/>
Quin proclivius hic iras decurrat ad acris; <lb/>
<pb xlink:href="079/01/130.jpg" pagenum="83"/>
Ille metu citius paulo tentetur; at ille <lb/>
Tertius accipiat quaedam clementius aequo: </s><s><lb/>
Inque aliis rebus multis differre necesse est<lb/>
Naturas hominum varias, moresque sequacis:                      <lb/>
Quorum ego nunc nequeo caecas exponere causas;<lb/>
Nec reperire figurarum tot nomina, quot sunt<lb/>
Principiis; unde haec oritur variantia rerum.</s> <lb/>
<s>Illud in his rebus video firmare potesse,<lb/>
Usqueadeo naturarum vestigia linqui                                     <lb/>
Parvula, quae nequeat ratio depellere dictis,<lb/>
Ut nihil inpediat dignam dis degere vitam.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Haec igitur natura tenetur corpore ab omni; <lb/>
Ipsaque corporis est custos, &amp; causa salutis:<lb/>
Nam communibus inter se radicibus herent;               <lb/>
Nec sine pernicie divelli posse videntur.</s> <lb/>
<s>Quod genus e turis glebis evellere odorem<lb/>
Haud facile est, quin intereat natura quoque eius:</s> <lb/>
<s>Sic animi, atque animae naturam corpore toto<lb/>
Extrahere haut facile est, quin omnia dissoluantur. </s><s>             <lb/>
Inplexis ita principiis ab origine prima<lb/>
Inter se fiunt consorti praedita vita:<lb/>
Nec sibi quaeque sine alterius vi posse videtur<lb/>
Corporis, atque animi seorsum sentire potestas:<lb/>
Sed communibus inter eas conflatur utrimque             <lb/>
Motibus accensus nobis per viscera sensus.</s> <lb/>
<s>Praeterea corpus per se nec gignitur umquam, <lb/>
Nec crescit, neque post mortem durare videtur.</s> <lb/>
<s>Non enim, ut humor aquae dimittit saepe vaporem,<lb/>
Qui datus est, neque ea causa convellitur ipse,                 <lb/>
Sed manet incolumis; non, inquam, sic animai<lb/>
Discidium possunt artus perferre relicti,<lb/>
Sed penitus pereunt convolsi, conque putrescunt.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/131.jpg" pagenum="84"/>
<s>Ex ineunte aevo sic corporis, atque animai<lb/>
Mutua vitalis discunt contagia motus                            <lb/>
Maternis etiam membris, alvoque reposta;<lb/>
Discidium ut nequeat fieri sine peste, maloque:<lb/>
Ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,<lb/>
Coniunctam quoque naturam consistere eorum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, si quis corpus sentire refutat                 <lb/>
Atque animam credit permistam corpore toto<lb/>
Suscipere hunc motum, quem sensum nominitamus;<lb/>
Vel manifestas res contra, verasque repugnat.</s> <lb/>
<s>Quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,<lb/>
Si non ipsa palam quod res dedit, ac docuit nos?</s><s>                 <lb/>
At dimissa anima corpus caret undique sensu:<lb/>
Perdit enim quod non proprium fuit eius in aevo;<lb/>
Multaque praeterea perdit quam expellitur aevo.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Dicere porro oculos nullam rem cernere posse;     <lb/>
Sed per eos animum, ut foribus spectare reclusis,               <lb/>
Difficile est, contra cum sensus dicat eorum :<lb/>
Sensus enim trahit, atque acies detrudit ad ipsas;<lb/>
Fulgida praesertim cum cernere saepe nequimus,<lb/>
Lumina luminibus quia nobis praepediuntur:</s> <lb/>
<s>quod foribus non fit. neque enim, qua cernimus ipsi,         <lb/>
Ostia suscipiunt ullum reclusa laborem.</s> <lb/>
<s>Praeterea si pro foribus sunt lumina nostra;<lb/>
Iam magis exemptis oculis debere videtur<lb/>
Cernere res animus sublatis postibus ipsis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his rebus nequaquam sumere possis,           <lb/>
Democriti quod sancta viri sententia ponit;<lb/>
Corporis atque animi primordia singula primis<lb/>
Adposita alternis variare, ac nectere membra.</s> <lb/>
<s>Nam cum multo sunt animae elementa minora, <lb/>
Quam quibus &amp; corpus nobis, &amp; viscera constant,                 <lb/>
<pb xlink:href="079/01/132.jpg" pagenum="85"/>
Tum numero quoque concedunt, &amp; rara per artus<lb/>
Dissita sunt: dumtaxat ut hoc promittere possis,<lb/>
Quantula prima queant nobis iniecta ciere<lb/>
Corpora sensiferos motus in corpore, tanta<lb/>
Intervalla tenere exordia prima animai. </s><s>                         <lb/>
Nam neque pulveris interdum sentimus adhesum<lb/>
Corpore, nec membris incussam sidere cretam,<lb/>
Nec nebulam noctu, neque aranei tenvia fila<lb/>
Obvia sentimus, quando obretimur euntes; <lb/>
Nec supera caput eiusdem cecidisse vietam               <lb/>
Vestem, nec plumas avium, papposque volantis,<lb/>
Qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim.<lb/>
Nec repentis itum cuiusviscumque animantis<lb/>
Sentimus; nec priva pedum vestigia quaeque,<lb/>
Corpore quae in nostro culices, &amp; cetera ponunt. </s><s>                    <lb/>
Usqueadeo prius est in nobis multa ciendum<lb/>
Semina, corporibus nostris inmista per artus,<lb/>
Quam primordia sentiscant concussa animai;<lb/>
Et quam in his intervallis tuditantia possint<lb/>
Concursare, coire, &amp; dissultare vicissim. </s><s>                   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Et magis est animus vitai claustra coercens,<lb/>
Et dominantior ad vitam, quam vis animai.</s> <lb/>
<s>Nam sine mente, animoque nequit residere per artus<lb/>
Temporis exiguam partem pars ulla animai;<lb/>
Sed comes insequitur facile, &amp; discedit in auras;           <lb/>
Et gelidos artus in leti frigore linquit.</s> <lb/>
<s>At manet in vita, cui mens, animusque remansit,</s> <lb/>
<s>Quamvis est circum caesis lacer undique membris;<lb/>
<expan abbr="Tr&utilde;cus">Truncus</expan>, adempta anima circum, membrisque remotis,<lb/>
Vivit; &amp; aethereas vitalis suscipit auras: </s><s>                          <lb/>
Si non omnimodis, at magna parte animai<lb/>
Privatus, tamen in vita cunctatur, &amp; heret;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/133.jpg" pagenum="86"/>
Ut lacerato oculo circum, si pupula mansit <lb/>
Incolumis, stat cernundi vivata potestas, <lb/>
Dummodo ne totum corrumpas, luminis orbem:                 <lb/>
Sed circumcidas aciem, solamque relinquas; <lb/>
Id quoque enim sine pernicie confiet eorum. </s><s><lb/>
At si tantula pars oculi media illa peresa est; <lb/>
Incolumis quamvis aliquoi sit splendidus orbis:  <lb/>
Occidit extemplo lumen, tenebraeque sequuntur. <lb/>
Hoc anima, atque; animus vincti sunt foedere semper.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age, nativos animantibus, &amp; mortalis <lb/>
Esse animos, animasque levis, ut noscere possis; <lb/>
Conquisita diu, dulcique reperta labore <lb/>
Digna tua pergam disponere carmina vita. </s><s>                        <lb/>
Tu fac utrumque uno sub iungas nomine eorum; <lb/>
Atque animam, verbi causa, cum dicere pergam, <lb/>
Mortalem esse <expan abbr="doc&etilde;s">docens</expan>, animum quoque dicere credas: <lb/>
Quatinus est unum inter se, coniunctaque res est.</s> <lb/>
<s>Principio, quoniam tenuem constare minutis                   <lb/>
Corporibus docui, multoque minoribus esse<lb/>
Principiis factam, quam liquidus humor aquai est, <lb/>
Aut nebula, aut fumus: nam longe mobilitate<lb/>
Praestat, &amp; a tenui causa magis icta movetur;<lb/>
Quippe ubi imaginibus fumi, nebulaeque movetur:                 <lb/>
Quod genus, in somnis sopiti ubi cernimus alta<lb/>
Exhalare vaporem altaria, ferreque fumum:<lb/>
Nam procul hinc dubio nobis simulacra genuntur:-<lb/>
Nunc igitur quoniam quassatis undique vasis<lb/>
Diffluere humorem, &amp; laticem discedere cernis;              <lb/>
Et nebula ac furnus quoniam discedit in auras:<lb/>
Crede animam quoque diffundi, multoque perire<lb/>
Ocius, &amp; citius dissolvi in corpora prima,<lb/>
Cum semel ex hominis membris ablata recessit.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/134.jpg" pagenum="87"/>
<s>Quippe etenim, corpus, quod vas quasi constitit eius,     <lb/>
Cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re,<lb/>
Ac rarefactum detracto sanguine venis;<lb/>
Aere qui credas posse hanc cohiberier ullo, </s><s><lb/>
Corpore qui nostro rarus magis is cohibessit?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea gigni pariter cum corpore, &amp; una                <lb/>
Crescere sentimus, pariterque senescere mentem.</s> <lb/>
<s>Nam velut infirmo pueri, teneroque vagantur<lb/>
Corpore; sic animi sequitur sententia tenvis.</s> <lb/>
<s>Inde, ubi robustis adolevit viribus aetas;<lb/>
Consilium quoque maius, &amp; auctior est animi vis. </s><s>                    <lb/>
Post, ubi iam validis quassatum est viribus aevi<lb/>
Corpus, &amp; obtusis ceciderunt viribus artus;<lb/>
Claudicat ingenium, delirat linguaque, mensque:<lb/>
Omnia deficiunt, atque uno tempore desunt.</s> <lb/>
<s>Ergo dissolui quoque convenit omnem animai                   <lb/>
Naturam, ceu fumus in altas aeris auras:<lb/>
Quandoquidem gigni pariter, pariterque videmus<lb/>
Crescere: &amp;, ut docui, simul aevo fessa fatisci.</s> <lb/>
</p><p type="main"><s>Huc accedit, uti videamus, corpus ut ipsum<lb/>
Suscipere inmanis morbos, durumque dolorem;             <lb/>
Sic animum curas acris, luctumque, metumque<lb/>
Quare participem leti quoque convenit esse.</s> <lb/>
<s>Quinetiam morbis in corporis avius errat<lb/>
Saepe animus; dementit enim, deliraque fatur:<lb/>
Interdumque gravi lethargo fertur in altum,                     <lb/>
Aeternumque soporem, oculis, nutuque cadenti;<lb/>
Unde neque exaudit voces; nec noscere voltus<lb/>
Illorum potis est, ad vitam qui revocantes<lb/>
Circumstant lacrimis rorantes ora, genasque.</s> <lb/>
<s>Quare animum quoque dissolui fateare necesse;        <lb/>
Quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/135.jpg" pagenum="88"/>
Nam dolor, ac morbus leti fabricator uterque est;<lb/>
Multorum exitio perdocti quod sumus ante.</s> <lb/>
<s>Praeterea mentem sanari, corpus ut aegrum, <lb/>
Et pariter flecti medicina posse videmus.</s><s>
Denique cur hominem, cum vini vis penetravit                    <lb/>
Acris, &amp; in venas discessit diditus ardor; <lb/>
Consequitur gravitas membrorum ? praepediuntur<lb/>
Crura vacillanti ? tardescit lingua ? madet mens ?<lb/>
Nant oculi ? clamor, singultus, iurgia gliscunt ?                       <lb/>
Et iam cetera de genere hoc quaecumque sequuntur,<lb/>
Cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia vini<lb/>
Conturbare animam consuevit corpore in ipso?</s><s><lb/>
At quaecumque queunt conturbari, inque pediri,<lb/>
Significant, paulo si durior insinuarit                                 <lb/>
Causa, fore ut pereant aevo privata futuro.</s> <lb/>
<s>Quinetiam subito vi morbi saepe coactus<lb/>
Ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,<lb/>
Concidit; &amp; spumas agit, ingemit, &amp; tremit artus;<lb/>
Desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat;                   <lb/>
Inconstanter &amp; in iactando membra fatigat:</s> <lb/>
<s>Nimirum, quia vis morbi distracta per artus<lb/>
Turbat agens animam spumantes ut in aequore salso <lb/>
Ventorum validis fervescunt viribus undae. <lb/>
Exprimitur porro gemitus: quia membra dolore            <lb/>
Adficiuntur; &amp; omnino, quod semina vocis <lb/>
Eiciuntur, &amp; ore foras glomerata feruntur, <lb/>
Qua quasi consuerunt, &amp; sunt munita viai. </s><s><lb/>
Desipientia fit, quia vis animi, atque animai <lb/>
Conturbatur; &amp;, ut docui, divisa seorsum                            <lb/>
Disiectatur eodem illo distracta veneno.</s> <lb/>
<s>Inde, ubi iam morbi se flexit causa, reditque <lb/>
In latebras acer corrupti corporis humor: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/136.jpg" pagenum="89"/>
Tum quasi vaccillans primum consurgit; &amp; omnis <lb/>
Paullatim redit in sensus, animamque receptat. </s><s>                  <lb/>
Haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso <lb/>
Iactentur, miserisque modis distracta laborent:<lb/>
Cur eadem credis sine corpore in aere aperto <lb/>
Cum validis ventis aetatem degere posse?</s><s> <lb/>
Et quoniam mentem sanari, corpus ut aegrum,             <lb/>
Cernimus, &amp; flecti medicina posse videmus: <lb/>
Id quoque praesagit mortalem vivere mentem. </s><s><lb/>
Addere enim partis, aut ordine traiecere aequum est <lb/>
Aut aliquid prorsum de summa detrahere, illum, <lb/>
Commutare animum quicumque adoritur, &amp; infit;       <lb/>
Aut aliam quamvis naturam flectere quaerit. <lb/>
At neque transferri sibi partis, nec tribui vult, <lb/>
Inmortale quod est, quidquam neque defluere <expan abbr="hil&utilde;">hilum</expan>. </s><s><lb/>
Nam quodcumque suis mutatum finibus exit, <lb/>
Continuo hoc mors est illius, quod fuit ante. </s><s>                   <lb/>
Ergo animus sive aegrescit, mortalia signa <lb/>
Mittit, uti docui, seu flectitur a medicina. </s><s><lb/>
Usque adeo falsae rationi vera videtur<lb/>
Res occurrere, &amp; effugium praecludere eunti, <lb/>
Ancipitique refutatu convincere falsum. </s><s>                         <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique saepe hominem paullatim cernimus ire,<lb/>
Et membratim vitalem deperdere sensum:<lb/>
In pedibus primum digitos livescere, &amp; unguis;<lb/>
Inde pedes &amp; crura mori: post inde per artus<lb/>
Ire alios tractim gelidi vestigia leti. </s><s>                         <lb/>
Scinditur itque animae hoc quoniam natura, nec uno<lb/>
Tempore sincera existit, mortalis habenda est.</s> <lb/>
<s>Quod si forte putas ipsam se posse per artus<lb/>
Introsum trahere, &amp; partis conducere in unum,<lb/>
Atque adeo cunctis sensum deducere membris;     <lb/>
<pb xlink:href="079/01/137.jpg" pagenum="90"/>
At locus ille tamen, quo copia tanta animai<lb/>
Cogitur, in sensu debet maiore videri:<lb/>
Qui <expan abbr="quoi&atilde;">quoniam</expan> nusquam est, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> (ut diximus ante)<lb/>
Dilaniata foras dispargitur: interit ergo.</s> <lb/>
<s>Quin etiam, si iam libeat concedere falsum,                  <lb/>
Et dare, posse animam glomerari in corpore eorum,<lb/>
Lumina qui lincunt moribundi particulatim:<lb/>
Mortalem tamen esse animam fateare necesse est.<lb/>
Nec refert, utrum pereat dispersa per auras;<lb/>
An contracta suis e partibus obbrutescat,                       <lb/>
<expan abbr="Qu&atilde;do">Quando</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> totum magis, ac magis undique sensus<lb/>
Deficit, &amp; vitae minus, &amp; minus undique restat.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Et quoniam mens est hominis pars una, loco quae<lb/>
Fixa manet certo, velut aures, atque oculi sunt,<lb/>
Atque alii sensus, qui vitam cumque gubernant,          <lb/>
Et veluti manus, atque oculus, naresve seorsum<lb/>
Secreta ab nobis nequeunt sentire, neque esse:<lb/>
Sed tamen in parvo licuntur tempore tali,<lb/>
Sic animus per se non quit sine corpore, &amp; ipso <lb/>
Esse homine, illius quasi quod vas esse videtur,         <lb/>
Sive aliud quid vis potius coniunctius ei <lb/>
Fingere, quandoquidem conexu corpus adheret.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique corporis, atque animi vivata potestas <lb/>
Inter se coniuncta valent, vitaque fruuntur.<lb/>
Nec sine corpore enim vitalis edere motus                       <lb/>
Sola potest animi per se natura; nec autem <lb/>
Cassum anima corpus durare, &amp; sensibus uti. </s><s><lb/>
Scilicet, avolsis radicibus ut nequit ullam <lb/>
Dispicere ipse oculus rem, seorsum corpore toto; <lb/>
Sic anima, atque animus per se nihil posse videntur: </s><s>            <lb/>
Nimirum, quia per venas &amp; viscera mixtim, <lb/>
Per nervos atque ossa tenentur corpore ab omni: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/138.jpg" pagenum="91"/>
Nec magnis intervallis primordia possunt <lb/>
Libera dissultare: ideo conclusa moventur <lb/>
Sensiferos motus, quos extra corpus in auras                    <lb/>
Aeris haud possunt post mortem eiecta moveri: <lb/>
Propterea quia non simili ratione tenentur. </s><s><lb/>
Corpus enim, atque animans erit aer, si cohibere <lb/>
Sese anima, atque in eo poterit concludere motus <lb/>
Quos ante in venis, &amp; in ipso corpore agebat. </s><s>                 <lb/>
Quare etiam atque etiam resoluto corporis omni <lb/>
Tegmine, &amp; eiectis extra vitalibus auris, <lb/>
Dissolui sensus animi fateare necesse est, <lb/>
Atque animam; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan>coniuncta est causa duobus. <lb/>
Denique cum corpus nequeat perferre animai<lb/>
Discidium, quin id tetro tabescat odore:<lb/>
Quid dubitas, quin ex imo, penitusque coorta<lb/>
Emanarit, uti fumus, diffusa animae vis ?<lb/>
Atque ideo tanta mutatum putre ruina<lb/>
Conciderit corpus penitus, quia mota loco sunt  <lb/>
Fundamenta, foras animae, manante per artus,<lb/>
Perque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,<lb/>
Atque foramina?</s><s> multimodis ut noscere possis<lb/>
Dispertitam animae naturam exisse per artus;<lb/>
Et prius esse sibi distractam corpore in ipso,<lb/>
Quam prolapsa foras enaret in aeris auras.</s> <lb/>
<s>Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,<lb/>
Saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur<lb/>
Ire anima, &amp; toto solui de corpore membra,<lb/>
Et quasi supremo languescere tempore voltus:<lb/>
Quod genus est, animo male factum <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> perhibetur, <lb/>
Aut animam liquisse; ubi iam trepidatur, &amp; omnes <lb/>
Extremum cupiunt vitae repraehendere vinclum.</s> <lb/>
<s>Conquassatur enim tum mens, animaeque potestas       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/139.jpg" pagenum="92"/>
Omnis, &amp; haec ipso cum corpore conlabascunt;        <lb/>
Ut gravior paulo possit dissolvere causa.<lb/>
Quid dubitas tandem, quin extra prodita corpus<lb/>
Inbecilla foras, in aperto, tegmine dempto,<lb/>
Non modo non omnem possit durare per aevum,<lb/>
Sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?</s>      <lb/>
<s>Nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur<lb/>
Ire foras animam incolumem de corpore toto,<lb/>
Nec prius ad iugulum, &amp; supera succedere fauces;<lb/>
Verum deficere in certa regione locatam:        <lb/>
Ut sensus alios in parti quemque sua scit<lb/>
Dissolui. </s><s>quod si inmortalis nostra foret mens;<lb/>
Non tam se moriens dissolvi conquereretur;<lb/>
Sed magis ire foras,, vestemque relinquere, ut anguis, <lb/>
Gauderet, praelonga senex aut cornua cervus.</s>
<s>Denique cur animi numquam mens, consiliumque <lb/>
Gignitur in capite, aut pedibus, manibusve, sed unis<lb/>
Sedibus, &amp; certis regionibus omnibus heret,<lb/>
Si non certa loca ad naseendum reddita cuique<lb/>
Sunt, &amp; ubi quidquid possit durare creatum ? <lb/>
Atque ita multimodis pro totis artibus esse,    <lb/>
Membrorum ut <expan abbr="numqu&atilde;">numquam</expan> existat praeposterus ordo?</s><s><lb/>
Usque adeo sequitur res rem; neque flamma creari<lb/>
Fluminibus solita est, neque in igni gignier algor.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea, si inmortalis natura animai est;<lb/>
Et sentire potest, secreta a corpore nostro,    <lb/>
Certe; ut opinor, eam <expan abbr="faci&utilde;dum">faciundum</expan> est sensibus <expan abbr="auct&atilde;">auctam</expan>:<lb/>
Nec ratione alia nosmet proponere nobis<lb/>
Possumus infernas animas Acherunte vagari.</s> <lb/>
<s>Pictores itaque, &amp; scriptorum saecla priora<lb/>
Sic animas intro duxerunt sensibus auctas.      <lb/>
At neque sorsum oculi, neque nares, nec manus ipsa<lb/>
<pb xlink:href="079/01/140.jpg" pagenum="93"/>
Esse potest animae: neque sorsum lingua, neque aures<lb/>
Auditum per se possunt sentire, neque esse.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Et quoniam toto sentimus corpore inesse <lb/>
Vitalem sensum; &amp;  totum esse animale videmus:      <lb/>
Si subito medium celeri praeciderit ictu <lb/>
Vis aliqua, ut seorsum partem secernat utramque: <lb/>
Dispertita procul dubio quoque vis animai, <lb/>
Et discissa, simul cum corpore disicietur: </s><s><lb/>
At quod scinditur, &amp; partis discedit in ullas,      <lb/>
Scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse. </s><s><lb/>
Falciferos memorant eurrus abscidere membra <lb/>
Saepe ita de subito permista caede calentis, <lb/>
Ut tremere in terra videatur ab artubus id quod <lb/>
Decidit abscisum; cum mens <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan>, atque hominis vis   <lb/>
Mobilitate mali non quit sentire dolorem: <lb/>
Et simul, in pugnae studio quod dedita mens est,<lb/>
Corpore cum  reliquo pugnam, caedesque petissit;<lb/>
Nec tenet, amissam laevam cum tegmine saepe<lb/>
Inter equos abstraxe rotas, falcesque rapacis:  <lb/>
Nec cecidisse alius dextram, cum scandit, &amp; instat.</s> <lb/>
<s>Inde alius conatur adempto surgere crure,<lb/>
Cum digitos agitat propter moribundus humi pes:</s> <lb/>
<s>Et caput abscisum calido, viventeque trunco,<lb/>
Servat humi voltum vitalem, oculosque patentis; <lb/>
Donec relliquias animai reddidit omnis.</s> <lb/>
<s>Quin etiam tibi si, lingua vibrante micantis<lb/>
Serpentis caudam procero corpore, utrimque<lb/>
Sit lubitum in multas partis discidere ferro:<lb/>
Omnia iam seorsum cernas ancisa recenti <lb/>
Volnere tortari, &amp; terram conspargere tabo:<lb/>
Ipsam seque retro partem petere ore priorem,<lb/>
Volneris ardenti ut morsu premat icta dolore.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/141.jpg" pagenum="94"/>
<s>Omnibus esse igitur totas dicemus in illis<lb/>
Particulis animas?</s><s> at ea ratione sequetur        <lb/>
Unam <expan abbr="anim&atilde;tem">animantem</expan> animas habuisse in corpore multas.</s> <lb/>
<s>Ergo divisa est ea, quae fuit una simul cum<lb/>
Corpore: quapropter mortale utrumque <expan abbr="putand&utilde;">putandum</expan> est,<lb/>
In multas quoniam partis disciditur aeque.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea si inmortalis natura animai <lb/>
Constat, &amp; in corpus nascentibus insinuatur;<lb/>
Cur superanteactam aetatem meminisse nequimus ?<lb/>
Nec vestigia gestarum rerum ulla tenemus ?</s><s><lb/>
Nam si tantopere est animi vitiata potestas,<lb/>
Omnium ut actarum exciderit retinentia rerum:   <lb/>
Non, ut opinor, ea ab leto iam longiter errat.<lb/>
Quapropter fateare necesse est, quae fuit ante,<lb/>
Interiisse; &amp; quae nunc est, nunc esse creatam. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea si iam perfecto corpore nobis <lb/>
Inferri solitast animi vivata potestas,         <lb/>
Tum cum gignimur, &amp; vitae eum limen adimus: <lb/>
Haud ita conveniebat, uti cum corpore, &amp; una <lb/>
Cum membris videatur in ipso sanguine cresse; <lb/>
Sed velut in cavea per se sibi vivere solam</s> <lb/>
<s>Convenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.        <lb/>
Quare <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> atque <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> neque originis esse <expan abbr="putand&utilde;">putandum</expan> est <lb/>
Expertes animas, nec leti lege solutas. </s><lb/>
<s>Nam neque tantopere adnecti potuisse putandum est <lb/>
Corporibus nostris extrinsecus insinuatas: <lb/>
Quod fieri totum contra manifesta docet res. <lb/>
Namque ita conexa est per venas, viscera, nervos, <lb/>
Ossaque, uti dentes quoque sensu participentur; <lb/>
Morbus ut indicat, &amp; gelidai stringor aquai <lb/>
Et lapis oppressus, subiit si e frugibus asper: <lb/>
Nec tam contextae cum sint, exire videntur      <lb/>
<pb xlink:href="079/01/142.jpg" pagenum="95"/>
Incolumes posse, &amp; salvas exsolvere sese<lb/>
Omnibus e nervis, atque ossibus, articulisque.</s> <lb/>
<s>Quod si forte putas extrinsecus insinuatam<lb/>
Permanare animam nobis per membra solere; <lb/>
Tanto quaeque magis cum corpore fusa peribit:   <lb/>
Quod permanat enim, dissolvitur; interit ergo.</s> <lb/>
<s>Dispertitur enim per caulas corporis omnis:<lb/>
Ut cibus in membra, atque artus cuin diditur omnis,<lb/>
Disperit, atque aliam naturam sufficit ex se:<lb/>
Sic anima, atque animus, quamvis integra recens in      <lb/>
Corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur:<lb/>
Dum quasi per caulas omnis diduntur in artus<lb/>
Particulae; quibus haec animi natura creatur,<lb/>
Quae nunc in nostro dominatur corpore, nata<lb/>
Ex illa, quae tum peritat partita per artus.    <lb/>
Quapropter neque natali privata videtur <lb/>
Esse die natura animae, nec funeris expers.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Semina praeterea linquuntur, necne animai <lb/>
Corpore in exanimo?</s><s> quod si lincuntur, &amp; insunt; <lb/>
Haud erit, ut merito inmortalis possit haberi,  <lb/>
Partibus amissis quoniam libata recessit. </s><s><lb/>
Sin ita sinceris membris ablata profugit; <lb/>
Ut nullas partis in corpore liquerit ex se: <lb/>
Unde cadavera rancenti iam viseere vermes <lb/>
Expirant ? atque unde animantum copia tanta     <lb/>
Exos, &amp; exanguis tumidos perfluctuat artus?</s><s> <lb/>
Quod si forte animas extrinsecus insinuari<lb/>
Vermibus, &amp; privas in corpora posse venire<lb/>
Credis; nec reputas cur milia multa animarum<lb/>
Conveniant, unde una recesserit: hoc tamen est, ut      <lb/>
Quaerendum videatur, &amp; in discrimen agendum;<lb/>
Utrum tandem animae venentur semina quaeque<lb/>
<pb xlink:href="079/01/143.jpg" pagenum="96"/>
Vermiculorum, ipsaeque sibi fabricentur, ubi sint;<lb/>
An iam corporibus perfectis insinuentur.</s> <lb/>
<s>At neque, cur faciant ipsae, quareve laborent,       <lb/>
Dicere suppeditat. </s><s>neque enim, sine corpore cum sunt,<lb/>
Sollicitae volitant morbis, algoque, fameque.<lb/>
Corpus enim magis his vitiis, &amp; fine laborat,<lb/>
Et mala multa animus contage fungitur eius.</s> <lb/>
<s>Sed tamen his esto quamvis facere utile corpus,      <lb/>
Cum subeant; at qua possint, via nulla videtur.</s> <lb/>
<s>Haud igitur faciunt animae sibi corpora &amp; artus.</s> <lb/>
<s>Nec tamen ut qui iam perfectis insinuentur   <lb/>
Corporibus. neque enim poterunt subtiliter esse<lb/>
Conexae; neque consensus contagia fient.        <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique cur acris violentia triste leonum<lb/>
Seminium sequitur? dolus vulpibus, &amp; fuga cervis<lb/>
A patribus datur, &amp;  patrius pavor incitat artus ?<lb/>
Et iam cetera de genere hoc, cur omnia membris <lb/>
Ex ineunte aevo generascunt, ingenioque;        <lb/>
Si non certa suo quia semine, seminioque <lb/>
Vis animi pariter crescit cum corpore toto?</s><s> <lb/>
Quod si inmortalis foret, &amp; mutare soleret <lb/>
Corpora; permistis animantes moribus essent: <lb/>
Effugeret canis Hyrcano de semine saepe <lb/>
Cornigeri incursum cervi; tremeretque per auras <lb/>
Aeris accipiter fugiens veniente columba:<lb/>
Desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.</s> <lb/>
<s>Illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt <lb/>
Immortalem animam mutato corpore flecti: </s><s>        <lb/>
Quod mutatur enim, dissolvitur; interit ergo: <lb/>
Traiciuntur enim partes, atque ordine migrant. <lb/>
Quare dissolui quoque debent posse per artus, <lb/>
Denique ut intereant una cum corpore cunctae. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/144.jpg" pagenum="97"/>
Sin animas hominum dicent in corpora semper     <lb/>
Ire humana; tamen quaeram, cur e sapienti <lb/>
Stulta queat fieri: nec prudens sit puer ullus: <lb/>
Nec tam doctus equae pullus, quam fortis equi vis; </s><s><lb/>
Si non certa suo quia semine, seminioque <lb/>
Vis animi pariter crescit cum corpore quoque.<lb/>
Scilicet in tenero tenerascere corpore mentem    <lb/>
Confugient. </s><s>quod si iam fit: fateare necesse est, <lb/>
Mortalem esse animam; quoniam mutata per artus <lb/>
Tantopere, amittit vitam, sensumque priorem. </s><s><lb/>
Quove modo poterit pariter cum corpore quoque <lb/>
Confirmata cupitum aetatis tangere florem       <lb/>
Vis animi, nisi erit consors in origine prima?</s><s><lb/>
Quidve foras sibi vult membris exire senectis ?</s><s><lb/>
An metuit conclusa manere in corpore putri ?<lb/>
Et domus aetatis spatio ne fessa vetusto<lb/>
Obruat?</s><s> at non sunt immortali ulla pericla.      <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique conubia ad Veneris, partusque ferarum<lb/>
Esse animas praesto deridiculum esse videtur:<lb/>
Et spectare immortalis mortalia membra<lb/>
Innumero numero, certareque praeproperanter<lb/>
Inter se quae prima, potissimaque insinuetur:<lb/>
Si non forte ita sunt animarum foedera pacta<lb/>
Ut quae prima volans advenerit, insinuetur<lb/>
Prima, neque inter se contendant viribus hilum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique in aethere non arbor, non aequore in alto<lb/>
Nubes esse queunt, nec pisces vivere in arvis;  <lb/>
Nec cruor in lignis, nec saxis sucus inesse:</s> <lb/>
<s>Certum ac <expan abbr="disposit&utilde;">dispositum</expan> est ubi quivquit creseat &amp; insit.</s> <lb/>
<s>Sic animi natura nequit sine corpore oriri<lb/>
Sola, neque a nervis, &amp; sanguine longius esse.</s> <lb/>
<s>Hoc si posset enim; multo prius ipsa animi vis       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/145.jpg" pagenum="98"/>
In capite, aut humeris, aut imis calcibus esse<lb/>
Posset, &amp; innasci quavis in parte soleret: <lb/>
Tandem in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> homine, atque in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> vase maneret.</s> <lb/>
<s>Quod <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> nostro quoque constat corpore <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan>:<lb/>
Dispositumque videtur, ubi esse, &amp; crescere possit  <lb/>
Seorsum anima, atque animus: <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> magis <expan abbr="infitiand&utilde;">infitiandum</expan><lb/>
Totum posse extra corpus durare, genique.</s> <lb/>
<s>Quare, corpus ubi interiit, periisse necesse est<lb/>
Confiteare animam distractam in corpore toto.</s> <lb/>
<s>Quippe etenim mortale aeterno iungere, &amp; una     <lb/>
Consentire putare, &amp; fungi mutua posse,<lb/>
Desipere est. quid enim diversius esse putandum est,<lb/>
Aut magis inter se disiunctum, discrepitansque,<lb/>
Quam, mortale quod est, immortali, atque perenni<lb/>
Iunctum in concilio saevas tolerare procellas ?</s><s>  <lb/>
Praeterea quaecumque manent aeterna, necesse est <lb/>
Aut quia sunt solido cum corpore, res puere ictus,<lb/>
Nec penetrare pati sibi quidquam, quod queat artas        <lb/>
Dissociare intus partis; ut materiai                                      <lb/>
Corpora sunt; quorum naturam ostendimus ante:                 <lb/>
Aut ideo durare aetatem posse per omnem,<lb/>
Plagarum quia sunt expertia, sicut inane est;<lb/>
Quod manet intactum, neque ab ictu fungitur <expan abbr="hil&utilde;">hilum</expan>:<lb/>
Aut ideo, quia nulla loci sit copia circum,<lb/>
Quo quasi res possint discedere, dissoluique:<lb/>
Sicut summarum summa est aeterna; neque extra<lb/>
Quis locus est, quo <expan abbr="diffugi&atilde;t">diffugiant</expan>; neque corpora sunt, quae<lb/>
Possint incidere, &amp; valida dissoluere plaga.<lb/>
At neque, uti docui, solido cum corpore mentis<lb/>
Natura est; quoniam admistum est in rebus inane:<lb/>
Nec <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> est ut inane; neque autem corpora desunt,<lb/>
Ex infinito quae possint forte coorta<lb/>
<pb xlink:href="079/01/146.jpg" pagenum="99"/>
Conruere hanc mentis violento turbine molem:<lb/>
Aut aliam quamvis cladem importare pericli.<lb/>
Nec porro natura loci, spatiumque profundi<lb/>
Deficit, exspergi quo possit vis animai;<lb/>
Aut alia quavis possit vi pulsa perire.<lb/>
Haud igitur leti praeclusa est ianua menti.<lb/>
Quod si forte ideo magis immortalis habenda est,        <lb/>
Quod letalibus ab rebus munita tenetur:<lb/>
Aut quia non veniunt omnino aliena salutis;<lb/>
Aut quia, quae veniunt, aliqua ratione recedunt<lb/>
Pulsa prius, quam, quid noceant, sentire queamus:<lb/>
Scilicet a vera longe ratione remotum est. <lb/>
Praeter enim <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> quod morbi est, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> corpori aegre est; <lb/>
Advenit id, quod eam de rebus saepe futuris     <lb/>
Macerat, inque metu male habet eurisque fatigat;<lb/>
Praeteritisque male admissis peccata remordent.</s> <lb/>
<s>Adde furorem animi proprium, atque oblivia rerum:<lb/>
 <lb/>
Adde quod in nigras lethargi mergitur undas.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nihil igitur mors est, ad nos neque pertinet hilum;   <lb/>
Quandoquidem natura animi mortalis habetur: <lb/>
Et velut anteacta nihil ternpore sensimus aegri, <lb/>
Ad confligendum venientibus undique Poenis; <lb/>
Omnia cum belli trepido concussa tumultu <lb/>
Horrida contremuere sub altis aetheris oris;    <lb/>
In dubioque fueret, utrorum ad regna cadendum <lb/>
Omnibus humanis esset, terraque, marique:<lb/>
Sic ubi non erimus; cum corporis, atque animai <lb/>
Discidium fuerit, quibus e sumus uniter apti: <lb/>
Scilicet haud nobis quidquam, qui non erimus tum,       <lb/>
Accidere omnino poterit, sensumque movere: <lb/>
Non, si terra mari miscebitur, &amp; mare caelo. </s><s><lb/>
Et si iam nostro sentit de corpore, postquam <lb/>
<pb xlink:href="079/01/147.jpg" pagenum="100"/>
Distracta est animi natura, animaeque potestas: <lb/>
Nihil tamen hoc ad nos, qui coitu, coniugioque  <lb/>
Corporis, atque animae consistimus uniter apti. </s><s><lb/>
Nec, si materiam nostram conlegerit aetas <lb/>
Post obitum, rursumque redegerit, ut sita nunc est; <lb/>
Atque iterum nobis fuerint data lumina vitae; <lb/>
Pertineat quidquam tamen ad nos id quoque factum,       <lb/>
Interrupta semel cum sit repetentia nostri: </s><s><lb/>
Et nunc nihil ad nos de nobis attinet, ante <lb/>
Qui fuimus: nec iam de illis Nos adficit angor, </s><s><lb/>
Nam cum respicias inmensi temporis omne <lb/>
Praeteritum spatium: tum motus materiai         <lb/>
Multimodi quam sint: facile hoc adcredere possis, <lb/>
Semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine posta.</s> <lb/>
<s>Nec memori tamen id quimus repraehendere mente. <lb/>
Inter enim iecta est vitai pausa, vageque<lb/>
Deerrarunt passim motus ab sensibus omnes.</s> <lb/>
<s>Debet enim, misere cui forte, aegreque futurum est,<lb/>
Ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possit<lb/>
Accidere. </s><s>at quoniam mors eximit im, prohibetque<lb/>
Illum, cui possint incommoda conciliari,        <lb/>
Scire licet nobis nihil esse in morte timendum; <lb/>
Nec miserum fieri, qui non est, posse; neque hilum <lb/>
Differre, anno ullo fuerit iam tempore natus, <lb/>
Mortalem vitam mors eum inmortalis ademit.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,      <lb/>
Post mortem fore, ut aut putescat corpore posto <lb/>
Aut flammis interfiat, malisve ferarum: <lb/>
Scire licet, non sincerum sonere; atque subesse <lb/>
Caecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipse <lb/>
<pb xlink:href="079/01/148.jpg" pagenum="101"/>
Credere se quemquam sibi sensum in morte futurum.       <lb/>
Non, ut opinor, enim dat, quod promittit: &amp; inde <lb/>
Nec radicitus e vita se tollit, &amp; eicit; <lb/>
Sed facit esse sui quiddam super inscius ipse. </s><s><lb/>
Vivus enim sibi cum proponit quisque, futurum, <lb/>
Corpus uti volucres lacerent in morte, feraeque;        <lb/>
Ipse sui miseret: neque enim se vindicit hilum, <lb/>
Nec removet satis a proiecto corpore, &amp; illud <lb/>
Se fingit; sensuque suo contaminat adstans. </s><s><lb/>
Hinc indignatur se mortalem esse creatum: <lb/>
Nec videt in vera nullum fore morte alium se,   <lb/>
Qui possit vivus sibi se lugere peremptum, <lb/>
Stansque iacentem; se lacerari, urive, dolere.</s> <lb/>
<s>
Nam si in in morte malum est, malis, morsuque ferarum<lb/>
Tractari: non invenio qui non sit acerbum<lb/>
Ignibus impositum calidis torrescere flammis;   <lb/>
Aut in melle situm suffocari, atque rigere<lb/>
Frigore, cum ?summo gelidi cubat aequore saxi; <lb/>
Urgerive superne obtritum pondere terrae.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>At  iam non domus accipiet te laeta, neque uxor<lb/>
Optima, nec dulces occurrent oscula nati        <lb/>
Praeripere, &amp; tacita pectus dulcedine tangent:</s> <lb/>
<s>Non poteris factis florentibus esse tuis<lb/>
Praesidio: </s><s>misero misere, aiunt, omnia ademit<lb/>
Una dies infesta tibi tot praemia vitae. <lb/>
Illud in his rebus non addunt; nec tibi earum   <lb/>
Iam desiderium rerum super insidet una.<lb/>
Quod bene si videant animo, dictisque sequantur,<lb/>
Dissoluant animi magno se angore, metuque:</s> <lb/>
<s>Tu quidem, ut es leto sopitus, sic eris aevi<lb/>
Quod superest, cunctis privatuÍ doloribus aegris:       <lb/>
At nos horrifico cinefactum te prope busto<lb/>
<pb xlink:href="079/01/149.jpg" pagenum="102"/>
Insatiabiliter deflevimus, aeternumque<lb/>
Nulla dies nobis maerorem e pectore demet.<lb/>
Illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amari<lb/>
Tantopere, ad somnum si res redit, atque quietem;       <lb/>
Cur quisquam aeterno possit tabeseere luctu.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc etiam faciunt, ubi discubuere, tenentque<lb/>
Pocula saepe homines, &amp; inumbrant ora coronis,<lb/>
Ex animo ut dicant, brevis hic est fructus homullis;<lb/>
Iam fuerit, neque post umquam revocare licebit. <lb/>
Tamquam in morte mali cum primis hoc sit eorum,<lb/>
Quod sitis exurat miseros, atque arida torreat;<lb/>
Aut aliae cuius desiderium insideat rei:</s> <lb/>
<s>nec sibi enim quisquam tum se, vitamque requirit,<lb/>
Cum pariter mens, &amp; corpus sopita quiescunt: <lb/>
Nam licet aeternum per nos sie esse soporem, <lb/>
Nec desiderium nostri nos adigit ullum; </s><s><lb/>
Et tamen haud quaquam nostros tune illa per artus <lb/>
Longe ab sensiferis primordia motibus errant: <lb/>
Quin correptus homo ex somno se colligit ipse. </s><s>  <lb/>
Multo igitur mortern minus ad nos esse putandum, <lb/>
Si minus esse potest, quam quod nihil esse videmus. <lb/>
Maior enim turbae disiectus materiai <lb/>
Consequitur leto; nec quisquam expergitus exstat, <lb/>
Frigida quem semel est vitai pausa secuta.      <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique si vocem rerum natura repente<lb/>
Mittat, &amp; hoc alicui nostrum sie increpet ipsa:<lb/>
Quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris<lb/>
Luctibus indulges ?</s><s> quid mortem congemis, ac fles?</s><s><lb/>
Nam si grata fuit tibi vita anteacta, priorque; <lb/>
Et non omnia pertusum congesta quasi in vas<lb/>
Commoda perfluxere, atque ingrata interiere:<lb/>
Cur non, ut plenus vitae conviva, recedis ?<lb/>
<pb xlink:href="079/01/150.jpg" pagenum="103"/>
Aequo animoque capis securam, stulte, quietem ?</s><s><lb/>
Sin ea quae fructus cumque es, periere profusa; <lb/>
Vitaque in offensu est; cur amplius addere quaeris,<lb/>
Rursum quod pereat ,male &amp; ingratum occidat omne?<lb/>
Non potius vitae finem facis, atque laboris ?</s><s><lb/>
Nam tibi praeterea quod machiner, inveniamque,<lb/>
Quod placeat, nihil est: eadem sunt omnia semper.       <lb/>
Si tibi non annis corpus iam marcet, &amp; artus<lb/>
Confecti languent; eadem tamen omnia restant,<lb/>
Omnia si pergas vivendo vincere saecla:<lb/>
Atque etiam potius, si numquam sis moriturus.<lb/>
Quid respondemus, nisi iustam intendere litem <lb/>
Naturam, &amp; veram verbis exponere causam ?</s><s><lb/>
At, qui obitum lamentetur miser amplius aequo; <lb/>
Non merito inclamet magis, &amp; voce inerepet acri:</s><s><lb/>
Aufer abhinc lacrimas, balatro, &amp; compesce querellas: </s><s><lb/>
Grandior hic vero si iam, seniorque queratur;<lb/>
Omnia perfunctus vitai praemia, marces.</s> <lb/>
<s>Sed quia semper aves, quod abest; praesentia temnis;<lb/>
Imperfecta tibi elapsa est, ingrataque vita,<lb/>
Et necopinanti mors ad caput adstitit ante;<lb/>
Quam satur, ac plenus possis discedere rerum:   <lb/>
Nunc aliena tua tamen aetate omnia mitte;<lb/>
Aequo animoque, agedum, iam alys concede: necesse est:<lb/>
Iure, ut opinor, agat, iure increpet, inciletque;<lb/>
Cedit enim rerum novitate extrusa vetustas<lb/>
Semper, &amp; ex alys aliud reparare necesse est:       <lb/>
Nec quidquam in barathrum, nec tartara deditur atra.<lb/>
Materies opus est, ut crescant postera saecla:<lb/>
Quae tamen omnia te vita perfuncta sequentur:<lb/>
Nec minus ergo ante, haec quam tu cecidere, cadentque.</s> <lb/>
<s>Sic alid ex alio numquam desistet oriri:     <lb/>
<pb xlink:href="079/01/151.jpg" pagenum="104"/>
Vitaque mancupio nulli datur, omnibus usu.</s> <lb/>
<s>Respice item quam nihil ad nos anteacta vetustas<lb/>
Temporis aeterni fuerit, quam nascimur, ante.</s> <lb/>
<s>Hoc igitur speculum nobis natura futuri<lb/>
Temporis exponit. post mortem denique nostram.  <lb/>
Num quid ibi horribile apparet ? num triste videtur<lb/>
Quidquam ? nonne omni somno securius exstat?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Atque ea nimirum quaecumque Acherunte profundo<lb/>
Prodita sunt esse, in vita sunt omnia nobis.</s> <lb/><s>
Nec miser inpedens magnum timet aere saxum      <lb/>
Tantalus, ut fama est, cassa formidine torpens:<lb/>
Sed magis in vita divom metus urget inanis<lb/>
Mortales, casumque timent, quem cuique ferat fors.</s> <lb/>
<s>Nec Tityon volucres ineunt Acherunte iacentem:<lb/>
Nec, quoi sub magno scrutentur pectore quidquam <lb/>
Perpetuam aetatem possunt reperire profecto,</s> <lb/>
<s>Quamlibet immani proiectu corporis exstet,<lb/>
Qui non sola novem dispessis iugera membris<lb/>
Optineat, sed qui terrai totius orbem:  <lb/>
Non tamen aeternum poterit perferre dolorem;    <lb/>
Nec praebere cibum proprio de corpore semper.</s> <lb/>
<s>Sed Tityos nobis hic est, in amore iacentem<lb/>
Quem volucres lacerant atque exest anxius angor;<lb/>
Aut alia quavis scindunt torpedine curae.</s> <lb/>
<s>Sisyphus in vita quoque nobis ante oculos est        ,<lb/>
Qui petere a populo fasces, saevasque secures<lb/>
Imbibit; &amp; semper victus, tristisque recedit.</s> <lb/>
<s>Nam petere imperium, quod inane est, nec datur umquam;<lb/>
Atque in eo semper durum sufferre laborem;<lb/>
Hoc est adverso nixantem trudere monte  <lb/>
Saxum, quod tamen e summo iam Vertice rustim<lb/>
Volvitur, &amp; plani raptim petit aequora campi.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/152.jpg" pagenum="105"/>
<s>Deinde animi ingratam naturam pascere semper;<lb/>
Atque explere bonis rebus, satiareque numquam:<lb/>
Quod faciunt nobis annorum tempora, circum      <lb/>
Cum redeunt, fetusque ferunt, variosque lepores; <lb/>
Nec tamen explemur vitai fructibus umquam: <lb/>
Hoc, ut opinor, id est, aevo florente puellas <lb/>
Quod memorant, laticem pertusum congerere in vas; <lb/>
Quod tamen expleri nulla ratione potestur. </s><s>      <lb/>
Cerberus &amp; Furiae iam vero, &amp; lucis egenus<lb/>
Tartarus horriferos eructans faucibus aestus,<lb/>
Haec neque sunt usquam, neque possunt esse profecto. </s><s><lb/>
Sed metus in vita poenarum pro malefactis <lb/>
Est insignibus insignis, scelerisque luella             <lb/>
Carcer, &amp; horribilis de saxo iactus deorsum, <lb/>
Verbera, carnifices, robur, pix, lammina, tedae: <lb/>
Quae tamen &amp; si absunt; at mens sibi conscia facti <lb/>
Praemetuens, adhibet stimulos, terretque flagellis: <lb/>
Nec videt interea, qui terminus esse malorum    <lb/>
Possit, nec quae sit poenarum denique finis; <lb/>
Atque eadem metuit magis haec ne in morte gravescant. </s><s><lb/>
Hic Acherusia fit stultorum denique vita.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis:<lb/>
Lumina sis oeulis etiam bonus Ancus reliquit,   <lb/>
Qui nielior multis, quam tu, fuit, improbe, rebus.</s> <lb/>
<s>Inde aly multi reges, rerumque potentes<lb/>
Occiderunt, magnis qui gentibus imperitarunt.</s> <lb/>
<s>Ille quoque ipse, viam qui quondam per mare magnum<lb/>
Stravit, iterque dedit legionibus ire per altum,        <lb/>
Ac pedibus salsas docuit superare lucunas,<lb/>
Et contemsit, equis insultans, murmura ponti;<lb/>
Lumine adempto animam moribundo corpore fudit.</s> <lb/>
<s>Scipiadas belli fulmen, Carthaginis horror,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/153.jpg" pagenum="106"/>
Ossa dedit terrae proinde ac famul infumus esset.               <lb/>
Adde repertores doctrinarum, atque leporum:<lb/>
Adde Heliconiadum comites; quorum unus Homerus<lb/>
Sceptra potitus, eadem aliis sopitus quiete est.</s> <lb/>
<s>Denique Democritum postquam matura vetustas<lb/>
Admonuit, memores motus languescere mentis;     <lb/>
Sponte sua leto caput obvius optulit ipse.</s> <lb/>
<s>ipse Epicurus obit decurso lumine vitae,<lb/>
Qui genus humanum ingenio superavit, &amp; omnis<lb/>
Restinexit, stellas exortus ut aetherius sol.</s> <lb/>
<s>Tu vero dubitabis, &amp; indignabere obire, </s><s>  <lb/>
Mortua cui vita est prope iam vivo, atque videnti ?<lb/>
Qui somno partem maiorem conteris aevi ?<lb/>
Et vigilans stertis, nec somnia cernere cessas,<lb/>
Sollicitamque geris cassa formidine mentem ?<lb/>
Nec reperire potes, tibi quid sit saepe mali, cum       <lb/>
Ebrius urgeris multis miser undique curis,<lb/>
Atque animi incerto fluitans errore vagaris?<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Si possent homines, proinde ac sentire videntur<lb/>
Pondus inesse animo, quod se gravitate fatiget;<lb/>
Et quibus id fiat causis cognoscere, &amp; unde         <lb/>
Tanta mali tamquam moles in pectore constet:<lb/>
Haud ita vitam agerent, ut nunc plerumque videmus<lb/>
Quid sibi quisque velit, nescire,  &amp; quaerere semper<lb/>
Commutare locum, quasi onus deponere possit.</s> <lb/>
<s>Exit saepe foras magnis ex aedibus ille,     <lb/>
Esse domi quem pertaesum est, subitoque revertit;<lb/>
Quippe foris nihilo melius qui sentiat esse.</s> <lb/>
<s>Currit agens mannos ad villam praecipitanter,<lb/>
Auxilium tectis quasi ferre ardentibus instans:<lb/>
Oscitat extemplo tetigit cum limina villae;     <lb/>
Aut abit in somnum gravis, atque oblivia quaerit;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/154.jpg" pagenum="107"/>
Aut etiam properans urbem petit, atque revisit.</s> <lb/>
<s>Hoc se quisque modo fugit: at, quem scilicet, ut fit,<lb/>
Effugere haud potis est, ingratis heret, &amp; angit;<lb/>
Propterea, morbi quia causam non tenet aeger:   <lb/>
Quam bene si videat; iam rebus quisque relictis<lb/>
Naturam primum studeat cognoscere rerum,<lb/>
Temporis aeterni quoniam, non unius horae,<lb/>
Ambigitur status, in quo sit mortalibus omnis<lb/>
Aetas post mortem, quae restat cumque, manenda. <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique tantopere in dubys trepidare periclis<lb/>
Quae mala nos subigit vitai tanta cupido ?</s><s><lb/>
Certe equidem finis vitae mortalibus adstat,<lb/>
Nec devitari letum pote quin obeamus.</s> <lb/>
<s>Praeterea versamur ibidem, atque insumus usque:      <lb/>
Nec nova vivendo procuditur ulla voluptas.<lb/>
Sed dum abest, quod avemus, id exsuperare videtur<lb/>
Cetera; post aliud, cum contigit illud, avemus;<lb/>
Et sitis aequa tenet, vitai semper hiantis.</s> <lb/>
<s>Posteraque, in dubio est, fortunam quam vehat aetas, <lb/>
Quidve ferat nobis casus, quive exitus instet.</s> <lb/>
<s>Nec prorsum vitam ducendo, demimus hilum<lb/>
Tempore de mortis, nec delibare valemus,<lb/>
Quo minus esse diu possimus forte perempti.</s> <lb/>
<s>Proinde licet quotvis vivendo condere saecla,        <lb/>
Mors aeterna tamen nihilo minus illa manebit:<lb/>
Nec minus ille diu iam non erit, ex hodierno<lb/>
Lumine qui finem vitai fecit, &amp; ille,<lb/>
Mensibus, atque annis qui multis occidit ante.<lb/>
</s></p>
</chap>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<chap n="4">
<p type="head"><s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s></p>
<p type="head"><s>DE RERUM NATURA</s></p>
<p type="head"><s>LIBER QUARTUS</s></p>
<p type="main"><s><lb/>
(Avia Pieridum peragro loca nullius ante<lb/>
Trita solo, iuvat integros accedere fontis<lb/>
Atque haurire, iuvatque novos decerpere flores<lb/>
Insignemque meo capiti petere inde coronam<lb/>
Unde prius nulli velarint tempora musae;        <lb/>
Primum quod magnis doceo de rebus et artis<lb/>
Religionum animum nodis exsolvere pergo,<lb/>
Deinde quod obscura de re tam lucida pango<lb/>
Carmina, musaeo contingens cuncta lepore.</s> <lb/>
<s>id quoque enim non ab nulla ratione videtur; <lb/>
Nam veluti pueris absinthia taetra medentes<lb/>
Cum dare conantur, prius oras poetila cireum<lb/>
Contingunt mellis dulei flavoque liquore,<lb/>
Ut puerorum aetas inprovida ludificetur<lb/>
Labrorum tenus, interea perpotet amarum<lb/>
Absinthi laticem deceptaque non capiatur,<lb/>
Sed potius tali pacto recreata valescat,<lb/>
Sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videtur<lb/>
Tristior esse quibus non est tractata, retroque<lb/>
Volgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenti        <lb/>
Carmine Pierio rationem exponere nostram<lb/>

Et quasi musaeo dulci contingere melle,<lb/>
Si tibi forte animum tali ratione tenere<lb/>
Versibus in nostris possem, dum percipis omnem<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Naturam rerum ac persentis utilitatem.) <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Atque animi quoniam docui natura quid esset<lb/>
Et quibus e rebus cum corpore compta vigeret<lb/>
Quove modo distracta rediret in ordia prima,<lb/>
Nunc agere incipiam tibi, quod vementer ad has res<lb/>
Attinet, esse ea quae rerum simulacra vocamus:  <lb/>
Quae, quasi membranae summo de corpore rerum<lb/>
Dereptae, volitant ultroque citroque per auras,<lb/>
Atque eadem nobis vigilantibus obvia mentes<lb/>
Terrificant atque in somnis, cum saepe figuras<lb/>
Contuimur miras simulacraque luce carentum,     <lb/>
Quae nos horrifice languentis saepe sopore<lb/>
Excierunt: ne forte animas Acherunte reamur<lb/>
Effugere aut umbras inter vivos volitare<lb/>
Neve aliquid nostri post mortem posse relinqui,<lb/>
Cum corpus simul atque animi natura perempta    <lb/>
In sua discessum dederint primordia quaeque.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Dico igitur rerum effigias tenuisque figuras<lb/>
Mittier ab rebus summo de corpore rerum,<lb/>
Quoi quasi membranae, vel cortex nominitandast, <lb/>
Quod speciem ac formam similem gerit eius imago<lb/>

Cuitiscumque cluet de corpore fusa vagari.</s> <lb/>
<s>id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.</s> <lb/>
<s>principio quoniam mittunt in rebus apertis<lb/>
Corpora res multae, partim diffusa solute,      <lb/>
Robora ceu fumum mittunt ignesque vaporem,<lb/>
Et partim contexta magis condensaque, ut olim<lb/>
Cum teretis ponunt tunicas aestate cicadae,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Et vituli cum membranas de corpore summo<lb/>
Nascentes mittunt, et item cum lubrica serpens  <lb/>
Exuit in spinis vestem; nam saepe videmus<lb/>
Illorum spoliis vepres volitantibus auctas:<lb/>
Quae quoniam fiunt, tenuis quoque debet imago<lb/>
Ab rebus mitti summo de corpore rerum.</s> <lb/>
<s>nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant       <lb/>
Quam quae tenvia sunt, hiscendist nulla potestas;<lb/>
Praesertim cum sint in summis corpora rebus<lb/>
Multa minuta, iaci quae possint ordine eodem<lb/>
Quo fuerint et formai servare figuram,<lb/>
Et multo citius, quanto minus indupediri<lb/>
Pauca queunt et quae sunt prima Fronte locata.</s> <lb/>
<s>nam certe iacere ae largiri multa videmus,<lb/>
Non solum ex alto penitusque, ut diximus ante,<lb/>
Verum de summis ipsum quoque saepe colorem.</s> <lb/>
<s>et volgo faciunt id lutea russaque vela      <lb/>
Et ferrugina, cum magnis intenta theatris<lb/>
Per malos volgata trabesque trementia flutant;<lb/>
Namque ibi consessum caveai supter et omnem<lb/>

Scaenai speciem, patrum coetumque decorum <lb/>
Inficiunt coguntque suo fluitare colore.        <lb/>
Et quanto circum mage sunt inclusa theatri<lb/>
MoenibuÍ, tam magis haec intus perfusa lepore <lb/>
Omnia conrident correpta luce diei.</s> <lb/>
<s>ergo lintea de summo cum corpore fucum<lb/>
Mittunt, effigias quoque debent mittere tenvis  <lb/>
Res quaeque, ex summo quoniam iaculantur utraque. </s><s><lb/>
Sunt igitur iam formarum vestigia certa<lb/>
Quae volgo volitant suptili praedita filo<lb/>
Nec singillatim possunt seereta videri.</s> <lb/>
<s>praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae res      <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Consimiles ideo diffiisae e Rebus abundant,<lb/>
Ex alto quia dum veniunt intrinsecus ortae,<lb/>
Scinduntur per iter flexum, nec recta viarum <lb/>
Ostia sunt qua contendant exire coortae.</s> <lb/>
<s>at contra tenuis summi membrana coloris      <lb/>
Cum iacitur, nihil est quod eam discerpere possit, <lb/>
In promptu quoniam est in prima fronte locata. </s><s><lb/>
Postremo speculis in aqua splendoreque in omni <lb/>
Quaecumque apparent nobis simulacra, necesse est, <lb/>
Quandoquidem simili specie sunt praedita rerum  <lb/>
Extima, imaginibus missis Consistere rerum.</s> <lb/>
<s>
Sunt igitur tenues formae, rerum similesque     <lb/>
Effigiae, singillatim quas cernere nemo<lb/>
Cum possit tamen, adsiduo crebroque repulsu<lb/>
Reiectae reddunt speculorum ex aequore visum,<lb/>
Nec ratione alia servari posse videntur,<lb/>
Tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>nunc age quam tenui natura constet imago      <lb/>
Percipe. </s><s>et in primis, quoniam primordia tantum<lb/>
Sunt infra nostros sensus tantoque minora<lb/>
Quam quae primum oculi coeptant non posse tueri,<lb/>
Nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerum<lb/>
Cunctarum quam sint suptilia percipe paucis.    <lb/>
Primum animalia sunt iam partim tantula, quorum<lb/>
Tertia pars nulla possit ratione videri.</s> <lb/>
<s>horum intestinum quodvis quale esse putandum est!<lb/>
Quid cordis globus aut oculi?</s><s> quid membra?</s><s> quid artus?</s><s><lb/>
Quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque         <lb/>
Unde anima atque animi constet natura necessum est ?</s><s><lb/>
Nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?</s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Praeterea quaecumque suo de corpore odorem<lb/>
Expirant acrem, panaces absinthia taetra<lb/>
                                <lb/>

Habrotonique graves et tristia centaurea,         <lb/>
Quorum unum quidvis leviter si forte duobus<lb/>
Quin potius noscas rerum simulacra vagari<lb/>
Multa modis multis nulla vi cassaque sensu ?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Sed ne forte putes ea demum sola vagari, <lb/>
Quaecumque ab rebus rerum simulacra recedunt             <lb/>
Sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsa <lb/>
Constituuntur in hoc caelo qui dicitur aer,<lb/>
Quae multis formata modis sublime feruntur<lb/>
Nec speeiem mutare suam liquentia cessant<lb/>
Et cuiusque modi formarum vertere in oras;      <lb/>
Ut nubes facile interdum conerescere in alto<lb/>
Cernimus et mundi speciem violare serenam<lb/>
Aera mulcentes motu. </s><s>nam saepe Gigantum<lb/>
Ora volare videntur et umbram ducere late,<lb/>
Interdum magni montes avolsaque saxa    <lb/>
Montibus anteire et solem succedere praeter,<lb/>
 Inde alios trahere atque inducere belua nimbos.)<lb/>
Nunc ea quam facili et celeri ratione genantur <lb/>
Perpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedant<lb/>
Semper enim summum quicquid de rebus abundat    <lb/>
Quod iaculentur. </s><s>et hoc alias cum pervenit in res,<lb/>
Transit, ut in primis vitrum . </s><s>sed ubi aspera saxa<lb/>
Aut in materiam ligni pervenit, ibi iam<lb/>
Scinditur ut nullum simulacrum reddere possit.</s> <lb/>
<s>at cum splendida quae constant opposta fuerunt       <lb/>
Densaque, ut in primis speculum est, nihil accidit horum<lb/>

Nam neque, uti vitrum, potis est transire, neque autem <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Scindi; quam meminit levor praestare salutem. </s><s><lb/>
Quapropter fit ut hinc nobis simulacra redundent. </s><s><lb/>
Et quamvis subito quovis in tempore quamque     <lb/>
Rem contra speculum ponas, apparet imago; <lb/>
Perpetuo fluere ut noscas e corpore summo <lb/>
Texturas rerum tenuis tenuisque figuras. </s><s><lb/>
Ergo multa brevi spatio simulacra genuntur, <lb/>
Ut merito celer his rebus dieatur origo. </s><s><lb/>
Et quasi multa brevi spatio summittere debet <lb/>
Luinina sol ut perpetuo sint omnia plena, <lb/>
Sic ab rebus item simili ratione necesse est <lb/>
Temporis in puncto rerum simulacra ferantur<lb/>
Multa modis multis in cunctas undique partis;   <lb/>
Quandoquidem speculum quocumque obvertimus oris, <lb/>
Res ibi respondent simili forma atque colore. </s><s><lb/>
Praeterea modo eum fuerit liquidissima caeli <lb/>
Tempestas, perquam subito fit turbida foede, <lb/>
Undique uti tenebras omnis Acherunta rearis     <lb/>
Liquisse et magnas caeli complesse cavernas. </s><s><lb/>
Usque adeo taetra nimborum noete coorta <lb/>
Inpendent atrae formidinis ora superne; <lb/>
Quorum quantula pars sit imago dicere nemost <lb/>
Qui possit neque eam rationem reddere dictis.   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur <lb/>
Et quae mobilitas ollis tranantibus auras <lb/>
Reddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur, <lb/>
In quem quaeque, locum diverso numine tendunt, <lb/>
Suavidicis potius quam multis versibus edam;    <lb/>
Parvus ut est cycni melior canor, ille gruuum quam <lb/>
Clamor in aetheriis dispersus nubibus austri. </s><s><lb/>
Principio persaepe levis res atque minutis <lb/>
Corporibus factas celeris licet esse videre.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>
In quo iam genere est solis lux et vapor eius   <lb/>
Propterea quia sunt e primis facta minutis<lb/>
Quae quasi cuduntur perque aeris intervallum<lb/>
Non dubitant transire sequenti concita plaga.</s> <lb/>
<s>suppeditatur enim confestim lumine lumen<lb/>
Et quasi protelo stimulatur fulgere fulgur.     <lb/>
Quapropter simulacra pari ratione necesse est<lb/>
Inmemorabile per spatium transcurrere posse<lb/>
Temporis in puncto, primum quod parvola causa<lb/>
Est procul a tergo quae provehat atque propellat,<lb/>
Quod superest, ubi tam volucri levitate ferantur;       <lb/>
Deinde quod usque adeo textura praedita rara<lb/>
Mittuntur, facile ut quasvis penetrare queant res<lb/>
Et quasi permanare per aeris intervallurn.</s> <lb/>
<s>praeterea si, quae penitus corpuscula rerum<lb/>
Ex altoque foras mittuntur, solis uti lux       <lb/>
Ac vapor, haec puncto cernuntur lapsa diei<lb/>
Per totum caeli spatium difftindere sese<lb/>
Perque volare mare ac terras caelumque rigare<lb/>
Quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,<lb/>
Cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?</s><s>      <lb/>
Quone vides citius debere et longius ire<lb/>
Multiplexque loci spatium transcurrere eodem<lb/>
Tempore quo solis pervolgant lumina caelum ?</s><s><lb/>
Hoc etiam in primis speeimen verum esse videtur<lb/>
Quam celeri motu rerum simulacra ferantur,      <lb/>
Quod simul ae primum sub diu splendor aquai<lb/>
Ponitur, extemplo caelo stellante serena<lb/>
Sidera respondent in aqua radiantia mundi.</s> <lb/>
<s>iamne vides igitur puncto tempore imago<lb/>
Aetheris ex oris in terrarum accidat oras ?</s><s>      <lb/>
Quare etiam atque etiam mira fateare necesse est<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Corpora quae feriant oculos visumque lacessant.</s> <lb/>
<s>perpetuoque flunnt certis ab rebus odores ;<lb/>
Frigus ut a fluviis, ealor ab sole, aestus ab undis<lb/>
Aequoris exesor moerorum litora cireum. <lb/>
Nec variae cessant voces volitare per auras.</s> <lb/>
<s>denique in os salsi venit humor saepe saporis,<lb/>
Eum mare versamur propter, dilutaque contra<lb/>
Cum tuimtir misceri absinthia, tangit amaror.</s> <lb/>
<s>usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter             <lb/>
Fertur et in cunctas dimittitur undique partis<lb/>
Nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,<lb/>
Perpetuo quoniam sentimus, et omnia semper<lb/>
Cernere odorari licet et sentire sonare.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea quoniam manibus tractata figura     <lb/>
In tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quae<lb/>
Cernitur in luce et claro candore, necesse est<lb/>
Consimili causa tactum visumque moveri. </s><s><lb/>
Nunc igitur si quadratum temptamus et id nos<lb/>
Commovet in tenebris, in luci quae poterit res  <lb/>
Accidere ad speciem quadrata, nisi eius imago!<lb/>
Esse in imaginibus quapropter causa videtur<lb/>
Cernundi neque posse sine his res ulla videri.</s> <lb/>
<s>nunc ea quae dico rerum simulacra feruntur<lb/>
Undique et in cunctas iaciuntur didita partis;  <lb/>
Verum nos oculis quia solis cernere quimus,<lb/>
Propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnes<lb/>
Res ibi eam contra feriant forma atque colore.</s> <lb/>
<s>et quantum quaeque ab nobis res absit, imago<lb/>
                        <lb/>
Eflicit ut videamus. </s><s>et internoscere curat;      <lb/>
Nam cum mittitur, extemplo protrudit agitque <lb/>
Aera qui inter se cumque est oculosque locatus, <lb/>
Isque ita per nostras acies perlabitur omnis <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Et quasi perterget pupillas atque ita transit.</s> <lb/>
<s> propterea fit uti videamus quam procul absit        <lb/>
Res quaeque. </s><s>et quanto plus aeris ante agitatur<lb/>
Et nostros oculos perterget longior aura,<lb/>
Tam procul esse magis res quaeque remota videtur. </s><s><lb/>
Scilicet haec summe celeri ratione geruntur, <lb/>
Quale sit ut videamus et una quam, procul absit.         <lb/>
Illud in his rebus minime mirabile habendum est, <lb/>
Cur, ea quae feriant oculos simulacra videri <lb/>
Singula cum nequeant, res ipsae perspiciantur. </s><s><lb/>
Ventus enim quoque paulatim cum verberat et cum <lb/>
Acre fluit frigus, non privam quamque solemus   <lb/>
Particulam venti sentire et frigoris eius, <lb/>
Sed magis unorsum, flerique perinde videmus <lb/>
Corpore tum plagas in nostro tamquam aliquae res <lb/>
Verberet atque sui det sensum corporis extra. </s><s><lb/>
Praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsum    <lb/>
Tangimus extremum saxi summumque colorem, <lb/>
Nec sentimus eum tactu, verum magis ipsam <lb/>
Duritiem penitus saxi sentimus in alto.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age, cur ultra speculum videatur imago <lb/>
Percipe; nam certe penitus semota videtur.       <lb/>
Quod genus illa foris quae vere transpiciuntur, <lb/>
Ianua cum per se transpectum praebet apertum, <lb/>
Multa facitque foris ex aedibus ut videantur.</s> <lb/>
<s>is quoque enim duplic i geminoque fit aere visus.</s> <lb/>
<s>
Primus enim citra postes tum cernitur aer,      <lb/>
Inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,<lb/>
Post extraria lux oculos perterget et aer<lb/>
Alter et illa foris quae vere transpiciuntur.</s> <lb/>
<s>sic ubi se primum speculi proiecit imago,<lb/>
Dum venit ad nostras acies, protrudit agitque   <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Aera qui inter se cumquest oculosque locatus,<lb/>
Et facit ut prius hunc omnem sentire queamus<lb/>
Quam speculum. </s><s>sed ubi speculum quoque sensimus ipsum,<lb/>
Continuo a nobis in idem quae Fertur imago<lb/>
Pervenit et nostros oculos reiecta revisit      <lb/>
Atque alium prae se propellens aera volvit<lb/>
Et facit ut prius hunc quam se videamus, eoque<lb/>
Distare ab speculo tantum semota videtur.</s> <lb/>
<s>quare etiam atque etiam minime mirarier est par,<lb/>
Illic quor reddant speculorum ex aequore visum, <lb/>
Aeribus binis quoniam res confit utraque.</s> <lb/>
<s>nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,<lb/>
In speculis fit ut in laeva videatur eo quod<lb/>
Planitiem ad speculi veniens cum offendit imago <lb/>
Non convertitur incolumis, sed recta retrorsum   <lb/>
Sic eliditur, ut siquis, prius arida quarn sit <lb/>
Cretea persona, adlidat pilaeve trabive, <lb/>
Atque ea continuo rectam si fronte figuram<lb/>
Servet et elisam retro sese Exprimat ipsa.</s> <lb/>
<s>
Fiet ita, ante oculus fuerit qui dexter, ut idem                <lb/>
Nunc sit laevus, et e laevo sit mutua dexter.</s> <lb/>
<s>fit quoque de speculo in speculum ut mdatur imago,<lb/>
Quinque etiam serve ut fieri simulacra suerint.</s> <lb/>
<s>nam quaecumque retro parte interiore latebunt,<lb/>
Inde tamen, quamvis torte penitusque remota,    <lb/>
Omnia per flexos aditus educta licebit <lb/>
Pluribus haec speculis videantur in aedibus esse. </s><s><lb/>
Usque adeo spectulo in speculum translucet imago, <lb/>
Et cum laeva data est, fit rusum ut dextera fiat, <lb/>
Inde retro rursum redit et convertitur eodem.   <lb/>
Quin etiam quaecumque latuscula sunt speculorum<lb/>
Adsimili lateris flexura praedita nostri,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Dextera ea propter nobis simulacra remittunt,<lb/>
Aut quia de speculo in speculum transfertur imago,<lb/>
Inde ad nos elisa bis advolat, aut etiam quod.  <lb/>
Circum agitur, cum venit, imago propterea quod<lb/>
Flexa figura docet speculi convertier ad nos.</s> <lb/>
<s>indugredi porro pariter simulacra pedemque<lb/>
Ponere nobiscum credas gestumque imitari<lb/>
Propterea quia, de speculi qua parte recedas,   <lb/>
Continuo nequeunt illinc simulacra reverti;<lb/>
Omnia quandoquidem cogit natura referri<lb/>
Ac resilire ab rebus ad aequos reddita flexus.</s> <lb/>
<s>Splendida porro oculi fugitant vitantque tueri.</s> <lb/>
<s>sol etiam caecat, contra si tendere pergas,  <lb/>
Propterea quia vis magnast ipsius et alte<lb/>
Aera per purum graviter simulacra feruntur<lb/>
Et feriunt oculos turbantia cornposituras.</s> <lb/>
<s>praeterea splendor quicumque est acer adurit<lb/>
Saepe oculos ideo quod semina possidet ignis <lb/>
Multa, dolorem oculis quae gignunt insinuando.</s> <lb/>
<s>
Lurida praeterea fiunt quaecumque tuentur<lb/>
Arquati, quia luroris de corpore eorum<lb/>
Semina multa fluunt, simulacris obvia rerum,<lb/>
Multaque sunt oculis in eorum denique mista,    <lb/>
Quae contage sua palloribus omnia pingunt. </s><s><lb/>
E tenebris autem quae sunt in luce tuemur <lb/>
Propterea quia, cum propior caliginis aer <lb/>
Ater init oculos prior et possedit apertos,<lb/>
Insequitur candens confestim lucidus aer<lb/>
Qui quasi purgat eos ac nigras discutit umbras<lb/>
Aeris illius; nam multis partibus hic est<lb/>
Mobilior multisque minutior et mage pollens.</s> <lb/>
<s>qui simul atque vias oculorum luce replevit<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Atque patefecit quas ante obsederat aer         <lb/>
ater, continuo rerum simulacra Secuntur <lb/>
Quae sita sunt in luce, lacessuntque ut videamus.</s> <lb/>
<s>quod contra facere in tenebris e luce nequimus<lb/>
Propterea quia posterior caliginis aer<lb/>
Crassior insequitur qui cuncta foramina complet <lb/>
Obsiditque vias oculorum, ne simulacra<lb/>
Possint ullarum rerum coniecta movere.</s> <lb/>
<s>quadratasque procul turris cum cernimus urbis,<lb/>
Propterea fit uti videantur saepe rutundae,<lb/>
Angulus optusus quia longe cernitur omnis       <lb/>
Sive etiam potius non cernitur ac perit eius<lb/>
Plaga nec ad nostras acies perlabitur ictus,<lb/>
Aera per multum quia dum simulacra feruntur,<lb/>
Cogit hebescere eum crebris offensibus aer.</s> <lb/>
<s>hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis, <lb/>
Fit quasi ut ad tornum saxorum structa terantur;<lb/>
Non tamen ut coram quae sunt vereque rutunda,<lb/>

Sed quasi adumbratim paulum simulata videntur. </s><s><lb/>
Umbra videtur item nobis in sole moveri <lb/>
Et vestigia nostra sequi gestumque imitari;     <lb/>
Aera si credis privatum lumine posse <lb/>
Indugredi, motus hominum gestumque sequentem; <lb/>
Nam nihil esse potest aliut nisi lumine cassus <lb/>
Aer id quod nos umbram perhibere suemus. </s><s><lb/>
Nimirum quia terra locis ex ordine certis               <lb/>
Lumine privatur solis quacumque meantes <lb/>
Officimus, repletur item quod liquimus eius, <lb/>
Propterea fit uti videatur, quae fuit umbra <lb/>
Corporis, e regione eadem nos usque secuta. </s><s><lb/>
Semper enim nova se radiorum lumina fundunt     <lb/>
Primaque dispereunt, quasi in ignem lana trahatur. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Propterea facile et spoliatur lumine terra <lb/>
Et repletur item nigrasque sibi abluit umbras.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec tamen hic oculos falli concedlmus hilum. </s><s><lb/>
Nam quocumque loco sit lux atque umbra tueri     <lb/>
Illorum est; eadem vero sint lumina necne, <lb/>
Umbraque quae fuit hic eadem nunc transeat illuc, <lb/>
An potius flat paulo quod diximus ante, <lb/>
Hoc animi demum ratio discernere debet, <lb/>
Nec possunt oculi naturam noscere rerum. </s><s>        <lb/>
Proinde animi vitium hoc oculis adfingere noli. </s><s><lb/>
Qua vehimur navi, fertur, cum stare videtur; <lb/>
Quae manet in statione, ea praeter creditur ire. </s><s><lb/>
Et fugere ad puppim colles eampique videntur <lb/>
Quos agimus praeter navem velisque volamus. </s><s>     <lb/>
Sidera cessare aetheriis adfixa cavernis <lb/>
Cuncta videntur, et adsiduo sunt omnia motu, <lb/>
Quandoquidem longos obitus exorta revisunt, <lb/>
Cum permensa suo sunt caelum corpore claro. </s><s><lb/>
Solque pari ratione manere et luna videntur     <lb/>
In statione, ea quae ferri res indicat ipsa. </s><s><lb/>
Exstantisque procul medio de gurgite montis <lb/>
Classibus inter quos liber patet exitus ingens,<lb/>

Insula coniunctis tamen ex his una videtur. </s><s><lb/>
Atria versari et circumcursare columnae <lb/>
Usque adeo fit uti pueris videantur, ubi ipsi <lb/>
Desierunt verti, vix ut iam credere possint <lb/>
Non supra sese ruere omnia tecta minari. </s><s><lb/>
Iamque rubrum tremulis iubar ignibus erigere alte <lb/>
Cum coeptat natura supraque extollere montes,   <lb/>
Quos tibi tum supra sol montis esse videtur <lb/>
Comminus ipse suo contingens fervidus igni, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Vix absunt nobis missus bis mille sagittae, <lb/>
Vix etiam cursus quingentos saepe veruti;<lb/>
Inter eos solemque iacent immania ponti         <lb/>
Aequora substrata aetheriis ingentibus oris, <lb/>
Interiectaque sunt terrarum milia multa <lb/>
Quae variae retinent gentes et saecla ferarum.</s> <lb/>
<s>at conlectus aquae digitum non altior unum, <lb/>
Qui lapides inter sistit per strata viarum,     <lb/>
Despectum praebet sub terras ingete tanto, <lb/>
A terris quantum caeli patet altus hiatus; <lb/>
Nubila dispicere et caelum ut videare videre <lb/>
Corpora mirando sub terras abdita caelo. </s><s><lb/>
Denique ubi in medio nobis ecus acer obhaesit   <lb/>

Flumine et in rapidas amnis despeximus undas, <lb/>
Stantis equi corpus transversum ferre videtur <lb/>
Vis et in adversum flumen contrudere raptim, <lb/>
Et quocumque oculos traiecimus omnia ferri <lb/>
Et fluere adsimili nobis ratione videntur. </s><s>      <lb/>
Porticus aequali quamvis est denique ductu <lb/>
Stansque in perpetuum paribus suffulta columnis,<lb/>
Longa tamen parte ab summa cum tota videtur, <lb/>
Paulatim trahit angusti fastigia coni, <lb/>
Tecta solo iungens atque omnia dextera laevis   <lb/>
Donec in obscurum coni conduxit acumen.</s> <lb/>
<s>in pelago nautis ex undis ortus in undis <lb/>
Sol fit uti videatur obire et condere lumen; <lb/>
Quippe ubi nihil aliud nisi aquam caelumque tuentur; <lb/>
Ne leviter credas labefactari undique sensus.    <lb/>
At maris ignaris in portu clauda videntur <lb/>
Navigia aplustris fractis obnitier undae. </s><s><lb/>
Nam quaecumque supra rorem salis edita pars est <lb/>
Remorum, recta est, et recta superne guberna: <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Quae demersa liquorem obeunt, refracta videntur <lb/>
Omnia converti sursumque supina reverti <lb/>
Et reflexa prope in summo fluitare liquore. </s><s><lb/>
Raraque per caelum cum venti nubila portant <lb/>
Tempore nocturno, tum splendida signa videntur <lb/>
Labier adversum nimbos atque ire superne <lb/>
Longe aliam in partem ac vera Ratione feruntur. </s><s><lb/>
At si forte oculo manus uni subdita supter <lb/>
Pressit eum, quodam sensu fit uti videantur <lb/>
Omnia quae tuimur fieri tum bina tuendo, <lb/>
Bina lucernarum florentia lumina flammis <lb/>
Binaque per totas aedis geminare supellex <lb/>
Et duplicis hominum facies et corpora bina.</s> <lb/>
<s>
Denique cum suavi devinxit membra sopore <lb/>
Somnus et in summa corpus iacet omne quiete, <lb/>
Tum vigilare tamen nobis et membra movere       <lb/>
Nostra videmur, et in noctis caligine caeca cernere <lb/>
Cernere censemus solem lumenque diurnum <lb/>
Conclusoque loco caelum mare flumina montis <lb/>
Mutare et campos pedibus transire videmur, <lb/>
Et sonitus audire, severa silentia noctis       <lb/>
Undique cum constent, et reddere dicta tacentes. </s><s><lb/>
Cetera de genere hoc miracula Multa videmus, <lb/>
Quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt, <lb/>
Nequiquam, quoniam pars horum maxima fallit <lb/>
Propter opinatus animi quos addimus ipsi,        <lb/>
Pro visis ut sint quae non sunt sensibuÍ visa. </s><s><lb/>
Nam nihil aegrius est quam res secernere apertas <lb/>
Ab dubiis, animus quas ab se protinus addit.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique nihil sciri siquis putat, id quoque nescit <lb/>
An sciri possit, quoniam nihil scire fatetur. </s><s>   <lb/>
Hunc igitur contra mittam contendere causam, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Qui capite ipse sua in statuit vestigia sese. </s><s><lb/>
Et tamen hoc quoque uti concedam scire, at id ipsum <lb/>
Quaeram, cum in rebus veri nihil viderit ante, <lb/>
Unde sciat quid sit scire et nescire. </s><s>vicissim,  <lb/>
Notitiam veri quae res falsique crearit <lb/>
Et dubium certo quae res differre probarit. </s><s><lb/>
Invenies primis ab sensibus esse creatam <lb/>
Notitiem veri neque sensus posse refelli. </s><s><lb/>
Nam maiore fide debet reperirier illud,         <lb/>
Sponte sua veris quod possit vincere falsa. </s><s><lb/>
Quid maiore fide porro quam sensus haberi <lb/>
Debet ?</s><s> an ab sensu falso ratio orta valebit <lb/>
Dicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est ?</s><s><lb/>

Qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit olunis.      <lb/>
An poterunt oculos aures reprehendere, an aures<lb/>
Tactus?</s><s> an hunc porro tactum sapor arguet oris,<lb/>
An confutabunt nares oculive, revincent?</s><s><lb/>
Non, ut opinor, ita est. </s><s>nam seorsum cuique potestas<lb/>
Divisast, sua vis cuiquest, ideoque necesse est  <lb/>
Et quod molle sit et gelidum fervensve seorsum<lb/>
Et seorsum varios rerum sentire colores<lb/>
Et quaecumque coloribu' sint coniuncta videre.<lb/>
Seorsus item sapor oris habet vim, seorsus odores<lb/>
Nascuntur, sorsum sonitus. </s><s>ideoque necesse est   <lb/>
Non possint alios alii convincere sensus.</s> <lb/>
<s>nec porro poterunt ipsi reprehendere sese,<lb/>
Aequa fides quoniam debebit semper haberi.</s> <lb/>
<s>proinde quod in quoquest his visum tempore, verum est.</s> <lb/>
<s>et si non poterit ratio dissolvere causam,   <lb/>
Cur ea quae fuerint iuxtim quadrata, procul sint<lb/>
Visa rutunda, tamen praestat rationis egentem<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Reddere mendose causas utriusque figurae,<lb/>
Quam manibus manifesta suis emittere quoquam<lb/>
Et violare fidem primam et convellere tota      <lb/>
Fundamenta quibus nixatur vita salusque.</s> <lb/>
<s>non modo enim ratio ruat omnis, vita quoque ipsa<lb/>
Concidat extemplo, nisi credere sensibus ausis<lb/>
Praecipitisque locos vitare et cetera quae sint<lb/>
In genere hoc fugienda, sequi contraria quae sint.      <lb/>
Illa tibi est igitur verborum copia cassa<lb/>
Omnis quae contra sensus instructa paratast.</s> <lb/>
<s>denique ut in fabrica, si pravast regula prima,<lb/>
Normaque si fallax rectis regionibus exit,<lb/>
Et libella aliqua si ex parti claudicat hilum,  <lb/>
Omnia mendose fieri atque obstipa necesse est<lb/>
Prava cubantia prona supina atque absona tecta,<lb/>
Iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque<lb/>

Prodita iudiciis fallacibus omnia primis, <lb/>
Sic igitur ratio tibi rerum prava necesse est   <lb/>
Falsaque sit, falsis quaecumque ab sensibus ortast.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc alii sensus quo pacto quisque suam rem <lb/>
Sentiat, haudquaquam ratio scruposa relicta est.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio auditur sonus et vox omnis, in auris <lb/>
Insinuata suo pepulere ubi corpore sensum. </s><s>      <lb/>
Corpoream vocem quoque enim Constare fatendum est <lb/>
Et sonitum, quoniam possunt inpellere sensus. </s><s><lb/>
Praeterea radit vox fauces saepe facitque <lb/>
Asperiora foras gradiens arteria clamor. </s><s><lb/>
Quippe per angustum turba maiore coorta  <lb/>
Ire foras ubi coeperunt primordia vocum, <lb/>
Scilicet expleti quoque ianua raditur oris. </s><s><lb/>
Haud igitur dubium est quin voces verbaque constent <lb/>
Corporeis e principiis, ut laedere possint. </s><s><lb/>
Nec te fallit item quid corporis auferat et quid         <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Detrahat ex hominum nervis ac viribus ipsis <lb/>
Perpetuus sermo nigrai noctis ad umbram <lb/>
Aurorae perduetus ab exoriente nitore, <lb/>
Praesertim si cum summost clamore profusus. </s><s><lb/>
Ergo corpoream vocem constare necesse est,      <lb/>
Multa loquens quoniam amittit de corpore partem.</s> <lb/>
<s>asperitas autein vocis fit ab asperitate <lb/>
Principiorum et item levor levore creatur.</s> <lb/>
<s>nec simili penetrant auris primordia forma,<lb/>
Cum tuba depresso graviter sub murmure mugit    <lb/>
Et reboat raucum regio c ita barbara bombuni,<lb/>

Et validis cycni torrentibus ex Heliconis <lb/>
Cum liquidani tollunt lugubri voce querellam.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro<lb/>
Exprimimus rectoque foras emittimus ore,        <lb/>
Mobilis articulat verborum daedala lingua<lb/>
Formaturaque labrorum pro parte figurat.</s> <lb/>
<s>hoc ubi non longum spatium est unde una profecta<lb/>
Perveniat vox quaeque, necesse est verba quoque ipsa<lb/>
Plane exaudiri discernique articulatim ;        <lb/>
Servat enim formaturam servatque figurain.</s> <lb/>
<s>at si interpositum spatium sit longius aequo, <lb/>
Aera per multum confundi verba necesse est <lb/>
Et conturbari vocem, dum transvolat auras. </s><s><lb/>
Ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illam         <lb/>
Internoseere, verborum sententia quae sit:<lb/>
Usque adeo confusa venit vox inque pedita<lb/>
Praeterea verbum saepe unum perciet auris <lb/>
Omnibus in populo, missum praeconis ab ore. </s><s><lb/>
In multas igitur voces vox una repente  <lb/>
Diffugit, in privas quoniam se dividit auris <lb/>
Obsignans formam verbi clarumque sonorem. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
At quae pars vocum non auris incidit ipsas, <lb/>
Praeterlata perit frustra diffusa per auras.</s> <lb/>
<s>pars solidis adlisa locis reiecta sonorem    <lb/>
Reddit et interdum frustratur imagine verbi.</s> <lb/>
<s>quae bene cum videas, rationem reddere possis <lb/>
Tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola<lb/>

Saxa paris formas verborum ex ordine reddant,<lb/>
Palantis comites quom montis inter opacos       <lb/>
Quaerimus et magna dispersos voce ciemus.</s> <lb/>
<s>sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,<lb/>
Unam cum iaceres: ita colles collibus ipsi<lb/>
Verba repulsantes iterabant docta referri.</s> <lb/>
<s>haec loca capripedes satyros nymphasque tenere       <lb/>
Finitimi fingunt et faunos esse locuntur<lb/>
Quorum noctivago strepitu ludoque iocanti<lb/>
Adfirmant volgo taciturna silentia rumpi<lb/>
Chordarumque sonos fieri dulcisque querellas,<lb/>
Tibia quas fundit digitis pulsata canentum,     <lb/>
Et genus agricolum late sentiscere, quom Pan<lb/>
Pinea semlferl capitis velamina quassans<lb/>
Unco saepe labro calamos pereurrit hiantis,<lb/>
Fistula silvestrem ne cesset fundere musam.</s> <lb/>
<s>cetera de genere hoc monstra ac portenta loquontur,  <lb/>
Ne loca deserta ab divis quoque forte putentur<lb/>
Sola tenere. </s><s>ideo iactant miracula dictis<lb/>
Aut aliqua ratione alia ducuntur, ut omne<lb/>
Humanum genus est avidum nimis auricularum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, non est mirandum qua ratione,  <lb/>
Per loca quae nequeunt oculi res cernere apertas,<lb/>
Haec loca per voces veniant aurisque lacessant.</s> <lb/>
<s>conloquium clausis foribus quoque saepe videmus,<lb/>
Nimirum quia vox per flexa foramina rerum<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Incolumis transire potest, simulacra renutant;  <lb/>
Perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,<lb/>
Qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.</s> <lb/>
<s>
Praeterea partis in cunctas dividitur vox, <lb/>
Ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una <lb/>
Dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis   <lb/>
Saepe solet scintilla suos se spargere in ignis. </s><s><lb/>
Ergo replentur loca vocibus, abdita retro <lb/>
Omnia quae circum fervunt sonituque cientur. </s><s><lb/>
At simulacra viis derectis omnia tendunt <lb/>
Ut sunt missa semel; quapropter cernere nemo    <lb/>
Saepem ultra potis est, at voces accipere extra. </s><s><lb/>
Et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorum,<lb/>
Vox optunditur atque auris confuisa penetrat<lb/>
Et sonitum potius quam verba audire videmur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec, qui sentimus sucurn, lingua atque palatum        <lb/>
Plusculum habent in se rationis plus operaeve.<lb/>
Principio sucum sentimuis in ore, cibum cum<lb/>
Mandendo exprimimus, ceu plenam spongiani aquai<lb/>
Siquis forte manu premere ac siccare coepit.</s> <lb/>
<s>inde quod exprimimus per caulas omne palati  <lb/>
Diditur et rarae perplexa foramina linguae.</s> <lb/>
<s>hoc ubi levia sunt manantis corpora suci,<lb/>
Suaviter attingunt et suaviter omnia tractant<lb/>
Umida linguai circum sudantia templa.</s> <lb/>
<s>at contra pungunt sensum lacerantque coorta, <lb/>
Quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.</s> <lb/>
<s>deinde voluptas est e suco fine palati;<lb/>

Cum vero deorsum per fauces praecipitavit, <lb/>
Nulla voluptas est, dum diditur omnis in artus. </s><s><lb/>
Nec refert quicquam quo victu corpus alatur,    <lb/>
Dummodo quod capias concoctum didere possis <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Artubus et stomachi umidulum servare tenorem.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc aliis alius qui sit cibu' suavis et almus <lb/>
Expediam, quareve, aliis quod triste et amarum est <lb/>
Hoc tamen esse aliis possit perdulce videri,    <lb/>
Tantaque in his rebus distantia Differitasque,<lb/>
Ut quod ali cibus est aliis fuat acre venenum,<lb/>
Extetque ut serpens, hominis quae tacta salivis <lb/>
Disperit ac sese mandendo confieit ipsa. </s><s><lb/>
Praeterea nobis veratrum est aere venenum,       <lb/>
At capris adipes et coturnicibus auget. </s><s><lb/>
Ut quibus id fiat rebus cognoscere possis, <lb/>
Principio meminisse decet quae diximus ante, <lb/>
Semina multimodis in rebus mista teneri.</s> <lb/>
<s>porro omnes quaecumque cibum capiunt animantes, <lb/>
Ut sunt dissimiles extrinsecus et generatim<lb/>
Extima membrorum circumeaesura coercet,<lb/>
Proinde et seminibus constant variante figura.</s> <lb/>
<s>semina cum porro distent, differre necesse est<lb/>
Intervalla viasque, foramina quae perhibemus,   <lb/>
Omnibus in membris et in ore ipsoque palato.</s> <lb/>
<s>esse minora igitur quaedam maioraque debent,<lb/>
Esse triquetra aliis, aliis quadrata necesse est,<lb/>
Multa rutunda, modis multis multangula quaedam.</s> <lb/>
<s>namque figurarum ratio ut motusque reposcunt,        <lb/>
Proinde foraminibus debent differre figurae,<lb/>

Et variare viae proinde ac textura coercet. </s><s><lb/>
Hoc ubi quod suave est aliis aliis fit amarum, <lb/>
Illi, cui stiave est, levissima corpora debent <lb/>
Contractabillter caulas intrare palati,         <lb/>
At contra quibus est eadem res intus acerba, <lb/>
Aspera nimirum penetrant hamataque fauces. </s><s><lb/>
Nunc facile est ex his rebus cognoscere quaeque. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Quippe ubi cui febris bili superante coorta est <lb/>
Aut alia ratione aliquast vis exelta morbi,     <lb/>
Perturbatur ibi iam totum corpus et omnes <lb/>
Commutantur ibi positurae principiorum;<lb/>
Fit prius ad sensum ut quae Corpora conveniebant<lb/>
Nunc non conveniant, et cetera sint magis apta,<lb/>
Quae penetrata queunt sensum progignere acerbum <lb/>
Utraque enim sunt in mellis commista sapore;<lb/>
Id quod iam supera tibi saepe ostendimus ante.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age quo pacto naris adiectus odoris<lb/>
Tangat again. </s><s>primum res multas esse necesse est<lb/>
Unde fluens volvat varius se fluctus odorum,    <lb/>
Et fluere et mitti volgo spargique putandum est;<lb/>
Verum aliis alius magis est animantibus aptus<lb/>
Dissimilis propter formas. </s><s>ideoque per auras<lb/>
Mellis apes quamvis longe ducuntur odore,<lb/>
Volturiique cadaveribus. </s><s>tum fissa ferarum       <lb/>
Ungula quo tulerit gressum promissa canum vis<lb/>
Ducit, et humanum longe praesentit odorem<lb/>
Romulidarum arcis servator candidus anser.</s> <lb/>
<s>sic aliis alius nidor datus ad sua quemque<lb/>
Pabula ducit et a taetro resilire veneno        <lb/>
Cogit, eoque modo servantur saecla ferarum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hic odor ipse igitur, naris quicumque lacessit,<lb/>
Est alio ut possit permitti longius alter;<lb/>
Sed tamen haud quisquam tam longe fertur eorum<lb/>
Quam sonitus, quam vox, mitto iam dicere quam res . </s><s><lb/>
 <lb/>

Quae feriunt oculorum acies visumque lacessunt.</s> <lb/>
<s>errabundus enim tarde venit ac perit ante<lb/>
Paulatim facilis distractus in aeris auras;<lb/>
Ex alto primum quia vix emittitur ex re:<lb/>
Nam penitus fluere atque recedere rebus odores  <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Significat quod fracta magis redolere videntur<lb/>
Omnia, quod contrita, quod igni conlabefacta:<lb/>
Deinde videre licet maioribus esse creatum<lb/>
Principiis quam vox, quoniam per saxea saepta<lb/>
Non penetrat, qua vox volgo sonitusque feruntur.        <lb/>
Quare etiain quod olet non tam facile esse videbis<lb/>
Investigare in qua sit regione locatum;<lb/>
Refrigescit enim cunctando plaga per auras<lb/>
Nec calida ad sensum decurrunt nuntia rerum.</s> <lb/>
<s>errant saepe eanes itaque et vestigia quaerunt.      <lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Nec tamen hoc solis in odoribus atque saporum<lb/>
In generest, sed item species rerum atque colores<lb/>
Non ita conveniunt ad sensus omnibus omnes,<lb/>
Ut non sint allis quaedam magis acria visu.</s> <lb/>
<s>quin etiam gallum, noctem explaudentibus alis        <lb/>
Auroram clara consuetum voce vocare,<lb/>
Noenu queunt rabidi contra constare leones<lb/>
Inque tueri: ita continuo meminere fugai,<lb/>
Nimirurn quia sunt gallorum in corpore quaedam<lb/>
Semina, quae cum sunt oculis inmissa leonum,    <lb/>
Pupillas interfodiunt acremque dolorem<lb/>
Praebent, ut nequeant contra durare feroces;<lb/>
Cum tamen haec nostras acies nihil laedere possint,<lb/>
Aut quia non penetrant aut quod penetrantibus illis<lb/>
Exitus ex oculis liber datur, in remorando              <lb/>
Laedere ne possint ex ulla lumina parte.)<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age quae moveant animum res accipe, et unde<lb/>
Quae veniunt veniant in mentem percipe paucis.</s> <lb/>
<s>principio hoc dico, rerum simulacra vagari<lb/>
Multa modis multis in cunctas undique partis    <lb/>
Tenvia, quae facile inter se iunguntur in auris,<lb/>
Obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>
Quippe etenim multo magis haec sunt tenvia textu<lb/>
Quam quae percipiunt oculos visumque lacessunt,<lb/>
Corporis haec quoniam penetrant per rara cientque       <lb/>
Tenvem animi naturam intus sensumque facessunt.</s> <lb/>
<s>Centauros itaque et Scyllarum membra videmus<lb/>
Cerbereasque canum facies simulacraque eorum<lb/>
Quorum morte obita tellus amplectitur ossa;<lb/>
Omne genus quoniam passim simulacra feruntur,   <lb/>
Partim sponte sua quae fiunt aere in ipso,<lb/>
Partim quae variis ab rebus cumque recedunt<lb/>
Et quae confiunt ex horum facta figuris.</s> <lb/>
<s>nam certe ex vivo Centauri non fit imago,<lb/>
Nulla fuit quoniam talis natura animantis;      <lb/>
Verum ubi equi atque hominis casu convenit imago,<lb/>
Haerescit facile extemplo, quod diximus ante,<lb/>
Propter subtilem naturam et tenvia texta.</s> <lb/>
<s>cetera de genere hoc eadem ratione creantur.</s> <lb/>
<s>quae cum mobiliter summa levitate feruntur,  <lb/>
Ut prius ostendi, facile uno commovet ictu<lb/>
Quaelibet una animum nobis subtilis imago;<lb/>
Tenvis enim mens est et mire mobilis ipsa.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Haec fieri ut memoro, facile hinc cognoscere Possis.</s> <lb/>
<s>quatenus hoc simile est illi, quod mente videmus     <lb/>
Atque oculis, simili fieri ratione necesse est.</s> <lb/>
<s>nunc igitur docui quoniam nie forte leonem<lb/>
Cernere per simulacra, oculos quaecumque lacessunt,<lb/>
Scire licet mentem simili ratione moveri,<lb/>
Per simulacra leonem et cetera quae videt aeque <lb/>
Nec minus atque oculi, nisi quod mage tenvia cernit.</s> <lb/>
<s>nec ratione alia, cum somnus membra profudit,<lb/>

Mens animi vigilat, nisi quod siniulaera lacessunt <lb/>
Haec eadem nostros animos quae cuin vigilamus, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Usque adeo, certe ut videamur cernere cum quem <lb/>
Rellicta vita iam mors et terra potitast. </s><s><lb/>
Hoc ideo fieri cogit natura, quod omnes <lb/>
Corporis offecti sensus per niembra quieseunt <lb/>
Nec possunt falsum veris convincere rebus.</s> <lb/>
<s>praeterea meminisse iacet languetque sopore  <lb/>
Nec dissentit cum mortis letique potitum <lb/>
Iam pridem, quem mens vivom se cernere credit. </s><s><lb/>
Quod superest, non est mirtim simulacra moveri <lb/>
Bracchiaque in numerum iactare et cetera membra; <lb/>
Nam fit ut in somnis facere hoc videatur imago;         <lb/>
Quippe ubi prima perit alioque est altera nata <lb/>
Inde statu, prior hic gestum mutasse videtur. </s><s><lb/>
Scilicet id fieri celeri ratione putandum est: <lb/>
Tanta est mobilitas et rerum copia tanta <lb/>
Tantaque sensibili quovis est tempore in uno    <lb/>
Copia particularum, ut possit suppeditare.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Multaque in his rebus quaeruntur multaque nobis<lb/>
Clarandum est, plane si res exponere avemus.</s> <lb/>
<s>quaeritur in primis quare, quod cuique libido<lb/>
Venerit, extemplo mens cogitet eius id ipsum.   <lb/>
Anne voluntatem nostram simulacra tuentur<lb/>
Et simul ae volumus nobis occurrit imago,<lb/>
Si mare, si terrast cordi, si denique caelum?</s><s><lb/>
Conventus hominum pompam convivia pugnas,<lb/>
Omnia sub verbone creat natura paratque ?</s><s><lb/>
Cum praesertim aliis eadem in regione locoque<lb/>
Longe dissimilis animus res cogitet omnis.</s> <lb/>
<s>quid porro, in numerum procedere cum simulacra<lb/>
Cernimus in somnis et mollia membra movere,<lb/>
Mollia mobiliter cum alternis bracchia mittunt  <lb/>
Et repetunt oculis gestum pede convenienti?</s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Scilicet arte madent simulacra et docta vagantur, <lb/>
Nocturno facere ut possint in tempore ludos. </s><s><lb/>
An magis illud erit verum?</s><s> quia teinpore in uno, <lb/>
Cum sentimus id, et cum vox emittitur una,      <lb/>
Tempora multa latent, ratio quae coinperit esse, <lb/>
Propterea fit uti quovis in tempore quaeque <lb/>
Praesto sint simulacra locis in quisque parata. </s><s><lb/>
Et quia tenvia sunt, nisi quae contendit, acute         <lb/>
Cernere non potis est animus; proinde omnia quae sunt<lb/>
Praeterea pereunt, nisi siquae Ad se ipse paravit. </s><s><lb/>
Ipse parat sese porro speratque futurum         <lb/>
Ut videat quod consequitur rem quamque; fit ergo. </s><s><lb/>
Nonne vides oculos etiam, cum tenvia quae sunt <lb/>
Cernere coeperunt, contendere se atque parare, <lb/>
Nec sine eo fieri posse ut cernamus acute?</s><s>       <lb/>
Et tamen in rebus quoque apertis noscere possis,<lb/>
Si non advertas animum, proinde esse quasi omni <lb/>
Tempore semotum fuerit longeque remotum. </s><s><lb/>
Cur igitur mirum est, animus si cetera perdit <lb/>
Praeterquam quibus est in rebus deditus ipse ?</s><s> <lb/>
Deinde adopinamur de signis maxima parvis <lb/>
Ac nos in fraudem induimus frustraminis ipsi.)<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Fit quoque ut interdum non suppeditetur imago <lb/>
Eiusdem generis, sed femina quae fuit ante, <lb/>
In manibus vir uti factus videatur adesse,       <lb/>
Aut alia ex alia facies aetasque sequatur.</s> <lb/>
<s>quod ne miremur sopor atque oblivia curant.</s> <lb/>
<s>Illud in his rebus vitium vementer avessis<lb/>

Effugere, errorem vitareque praemetuenter,<lb/>
Lumina ne facias oculorum clara ereata, <lb/>
Prospicere ut possemus, et ut proferre queamus<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Proceros passus, ideo fastigia posse<lb/>
Surarum ac feminum pedibus fundata plicari,<lb/>
Bracchia tum porro validis ex apta lacertis<lb/>
Esse manusque datas utraque ex Parte ministras, <lb/>
Ut facere ad vitam possemus quae foret usus.</s> <lb/>
<s>cetera de genere hoc inter quaecumque pretantur,<lb/>
Omnia perversa praepostera sunt ratione,<lb/>
Nihil ideo quoniam natum est in corpore ut uti<lb/>
Possemus, sed quod natum est id procreat usum,  <lb/>
Nec fuit ante videre oculorum lumina nata<lb/>
Nec dictis orare prius quam fingua creatast,<lb/>
Sed potius longe linguae praecessit origo<lb/>
Sermonem multoque ereatae sunt prius aures<lb/>
Quam sonus est auditus, et omnia denique membra <lb/>
Ante fuere, ut opinor, eorum quam foret usus;<lb/>
Haud igitur potuere utendi crescere causa.</s> <lb/>
<s>at contra conferre manu certamina pugnae<lb/>
Et lacerare artus foedareque membra cruore<lb/>
Ante fuit multo quam lucida tela volarent,      <lb/>
Et volnus vitare prius natura coegit<lb/>
Quam daret obiectum parmai laeva per artem.</s> <lb/>
<s>scilicet et fessum corpus mandare quieti<lb/>
Multo antiquius est quam lecti mollia strata,<lb/>
Et sedare sitim prius est quam pocula natum.</s> <lb/>
<s>haec igitur possunt utendi cognita causa,<lb/>

Credier, ex usu quae sunt vitaque reperta.</s> <lb/>
<s>illa quidem seorsum sunt omnia quae prius ipsa<lb/>
Nata dedere suae post notitiam utilitatis.</s> <lb/>
<s>quo genere in primis sensus et membra videmus;       <lb/>
Quare etiam atque etiam procul est ut credere possis<lb/>
Utilitatis ob officium potuisse creari.)<lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Illud item non est mirandum, corporis ipsa<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Quod natura cibum quaerit cuiusque animantis.</s> <lb/>
<s>quippe etenim fluere atque recedere corpora rebus            <lb/>
Multa modis multis docui, sed plurima debent<lb/>
Ex animalibu'. </s><s>quae quia Sunt exercita motu,<lb/>
Multaque per sudorem ex alto pressa feruntur,<lb/>
Multa per os exhalantur, cum languida anhelant,<lb/>
His igitur rebus rarescit corpus et omnis<lb/>
Subruitur natura; dolor quam consequitur rem.</s> <lb/>
<s>propterea capitur cibus ut suffulciat artus<lb/>
Et recreet vires interdatus atque patentem<lb/>
Per membra ac venas ut amorem opturet edendi.</s> <lb/>
<s>humor item discedit in omnia quae loca cumque        <lb/>
Poscunt umorem; glomerataque multa vaporis<lb/>
Corpora, quae stomacho praebent incendia nostro,<lb/>
Dissupat adveniens liquor ac restinguit ut ignem,<lb/>
Urere ne possit calor ampliuis aridus artus.</s> <lb/>
<s>sic igitur tibi anhela sitis de corpore nostro       <lb/>
Abluitur, sic expletur ieiuna cupido.)<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc qui fiat uti passus proferre queamus,<lb/>
Cum volumus, varieque datum sit membra movere,<lb/>
Et quae res tantum hoc oneris protrudere nostri<lb/>
Corporis insuerit, dicam : tu percipe dicta.    <lb/>
Dico animo nostro primum simulacra meandi<lb/>
Accidere atque animum pulsare, ut diximus ante.</s> <lb/>
<s>inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam<lb/>
Rem quisquam, quam mens providit Quid velit ante.</s> <lb/>
<s>id quod providet , illius rei constat imago. <lb/>

Ergo animus cum sese ita commovet ut velit ire<lb/>
Inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto<lb/>
Per membra atque artus animai dissita vis est.</s> <lb/>
<s>et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.</s> <lb/>
<s>inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Paulatim moles protruditur atque movetur.</s> <lb/>
<s>praeterea tum rarescit quoque corpus et aer,<lb/>
Scilicet ut debet qui semper mobilis extat,<lb/>
Per patefacta venit penetratque foramina largus<lb/>
Et dispargitur ad partis ita quasque minutas    <lb/>
Corporis. </s><s>hic igitur rebus fit utrlmque duabus,<lb/>
Corporis ut ac navis velis ventoque feratur.</s> <lb/>
<s>nec tamen illud in his rebus mirabile constat,<lb/>
Tantula quod tantum corpus corpuscula possunt<lb/>
Contorquere et onus totum convertere nostrum.   <lb/>
Quippe etenim ventus suptili corpore tenvis<lb/>
Trudit agens magnam magno molimine navem<lb/>
Et manus una regit quantovis impete euntem<lb/>
Atque gubernaclum contorquet quolibet unum,<lb/>
Multaque per trocleas et tympana pondere magno  <lb/>
Commovet atque levi sustollit machina nisu.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc quibus ille modis somnus per membra quietem<lb/>
Inriget atque animi, curas e pectore solvat,<lb/>
Suavidicis potius quam multis versibus edam;<lb/>
Parvus ut est cyeni melior canor, ille gruum quam       <lb/>
Clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.</s> <lb/>
<s>tu mihi da tenuis aures animumque sagacem,<lb/>
Ne fieri negites quae dicam posse retroque<lb/>
Vera. </s><s>repulsanti discedas pectore dicta,<lb/>
Tutimet in culpa cum sis neque cernere possis.  <lb/>
Principio somnus fit ubi est distracta per artus<lb/>
Vis animae partimque foras eiecta recessit<lb/>
Et partim contrusa magis concessit in altum;<lb/>
Dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.</s> <lb/>
<s>
Nam dubium non est, animai quin opera sit       <lb/>
Sensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse, <lb/>
Tum nobis animam perturbatam esse putandum est <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Eiectamque foras; non omnem; namque iaceret <lb/>
Aeterno corpus perfusum frigore leti, <lb/>
Quippe ubi nulla latens animai pars remaneret   <lb/>
In membris, cinere ut multa latet obrutus ignis, <lb/>
Unde reconflari sensus per membra repente <lb/>
Posset, ut ex igni caeco consurgere flamma?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sed quibus haec rebus novitas confiat et unde <lb/>
Perturbari anima et corpus languescere possit,   <lb/>
Expediam: tu fac ne ventis verba profundam. </s><s><lb/>
Principio externa corpus de parte necessum est, <lb/>
Aeriis quoniam vicinum tangitur auris, <lb/>
Tundier atque eius crebro pulsarier ictu, <lb/>
Proptereaque fere res omnes aut corio sunt      <lb/>
Aut etiam conehis aut callo aut cortice tectae. </s><s><lb/>
Interiorem etiam partem spirantibus aer <lb/>
Verberat hic idem, cum ducitur atque reflatur. </s><s><lb/>
Quare utrimque secus cum corpus vapulet et cum <lb/>
Perveniant plagae per parva foramina nobis      <lb/>
Corporis ad primas partis elementaque prima, <lb/>
Fit quasi paulatim nobis per membra ruina. </s><s><lb/>
Conturbantur enim positurae principiortim <lb/>
Corporis atque animi. </s><s>fit uti pars inde animai <lb/>
Eiciatur et introrsum pars abdita cedat,        <lb/>
Pars etiam distracta per artus non queat esse <lb/>
Coniuncta inter se neque motu mutua fungi; <lb/>
Inter enim saepit coetus natura viasque; <lb/>
Ergo sensus abit mutatis motibus alte. </s><s><lb/>
Et quonam non est quasi quod suffulciat artus,  <lb/>
Debile fit corpus languescuntque omnia membra, <lb/>
Bracchia palpebraeque cadunt poplitesque cubanti<lb/>

Saepe tamen summittuntur virisque resolvunt.</s> <lb/>
<s>deinde cibum sequitur somnus, quia, quae facit aer,<lb/>
Haec eadem cibus, in venas dum diditur omnis,           <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Efficit. </s><s>et multo sopor ille gravissimus exstat<lb/>
Quem satur aut lassus capias, quia plurima tum se<lb/>
Corpora conturbant magno contusa labore.</s> <lb/>
<s>fit ratione eadem coniectus partim animai<lb/>
Altior atque foras eiectus largior eius,        <lb/>
Et divisior inter se ac distractior in test.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Et quo quisque fere studio devinctus adhaeret<lb/>
Aut quibus in rebus multum sumus ante morati<lb/>
Atque in ea ratione fuit contenta magis mens,<lb/>
In somnis eadem plerumque videmur obire;<lb/>
Causidici causas agere et componere leges,      <lb/>
Induperatores pugnare ac proelia obire,<lb/>
Nautae contractum cum ventis degere bellum,<lb/>
Nos agere hoc autem et naturam quaerere rerum<lb/>
Semper et inventam patriis exponere chartis.    <lb/>
Cetera sic studia atque artes plerumque videntur<lb/>
In somnis animos hominum frustrata tenere.</s> <lb/>
<s>et quicumque dies multos ex ordine ludis<lb/>
Adsiduas dederunt operas, plerumque videmus,<lb/>
Cum iam destiterunt ea sensibus usurpare,       <lb/>
Relicuas tamen esse vias in mente patentis,<lb/>
Qua possint eadem rerum simulacra venire.</s> <lb/>
<s>per multos itaque illa dies eadem obversantur<lb/>
Ante oculos, etiam vigilantes ut videantur<lb/>
Cernere saltantis et mollia membra moventis     <lb/>
Et citharae liquidum carmen chordasque loquentis<lb/>
Auribus accipere et consessum cernere eundern<lb/>
Scenaique simul varios splendere decores.</s> <lb/>
<s>
Usque adeo magni refert studium atque voluptas, <lb/>
Et quibus in rebus consuerint esse operati      <lb/>
Non homines solum sed vero animalia cuneta. </s><s><lb/>
Quippe videbis equos fortis, cum membra iacebunt, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
In somnis sudare tamen spirareque semper <lb/>
Et quasi de palma summas contendere viris,<lb/>
Aut quasi carceribus patefactis         <lb/>
 Venantumque canes in molli saepe quiete<lb/>
Iactant crura tamen subito vocisque repente <lb/>
Mittunt et crebro redducunt naribus auras, <lb/>
Ut vestigia si teneant inventa ferarum, <lb/>
Expergefactique secuntur inania saepe   <lb/>
Cervorum simulacra, fugae quasi dedita cernant, <lb/>
Donec discussis redeant erroribus ad se.</s> <lb/>
<s>at consueta domi catulorum blanda propago <lb/>
Discutere et corpus de terra corripere instant <lb/>
Proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur. </s><s> <lb/>
Et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum, <lb/>
Tam magis in somnis eadem saevire necessust. </s><s><lb/>
At variae fugiunt volueres pinnisque repente <lb/>
Sollicitant divom nocturno tempore lucos, <lb/>
Accipitres somno in leni si proelia pugnas <lb/>
Edere sunt persectantes visaeque volantes. </s><s>       <lb/>
Porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt <lb/>
Magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque, <lb/>
Reges expugnant, capiuntur, proelia miscent, <lb/>
Tollunt clamorem quasi si lugulentur ibidem. </s><s><lb/>
Multi depugnant gemitusque doloribus edunt      <lb/>

Et quasi pantherae morsu saevive leonis<lb/>
Mandantur magnis clamoribus omnia complent.</s> <lb/>
<s>multi de magnis per somnum rebuÍ loquuntur<lb/>
Indicioque sui facti persaepe fuere.</s> <lb/>
<s>multi mortem obeunt. </s><s>multi, de montibus altis <lb/>
Ut qui praecipitent ad terram corpore toto,<lb/>
Externantur et ex somno quasi mentibuÍ capti<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Vix ad se redeunt permoti corporis aestu.</s> <lb/>
<s>flumen item sitiens aut fontem propter amoenum<lb/>
Adsidet et totum prope faucibus occupat amnem.  <lb/>
Puri saepe lacum propter si ac dolia curta<lb/>
Somno devincti credunt se extollere vestem,<lb/>
Totius umorem saccatum corporiÍ fundunt,<lb/>
Cum Babylonica magnifico splendore rigantur.</s> <lb/>
<s>tum quibus aetatis freta primitus insinuatur <lb/>
Semen, ubi ipsa dies membris matura creavit,<lb/>
Conveniunt simulacra foris e corpore quoque<lb/>
Nuntia praeclari voltus pulchrique coloris,<lb/>
Qui ciet inritans loca turgida semine multo,<lb/>
Ut quasi transactis saepe omnibuÍ rebuÍ profundant      <lb/>
Fluminis ingentis fluctus vestemque cruentent.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sollicitatur id in nobis, quod diximus ante<lb/>
Semen, adulta aetas cum primum roborat artus.</s> <lb/>
<s>namque alias aliud res commovet atque lacessit;<lb/>
Ex homine humanum semen ciet una homillis vis. </s><s>  <lb/>
Quod simul atque suis eiectum sedibus exit,<lb/>
Per membra atque artus decedit corpore toto<lb/>
In loca conveniens nervorum certa  cietque<lb/>
Continuo partis genitalis corporis ipsas.</s> <lb/>
<s>inritata tument loca semine fitque voluntas  <lb/>
Eicere id quo se contendit dira lubido,<lb/>

Idque petit corpus, mens unde est. </s><s>saucia amore. </s><s><lb/>
Namque omnes plerumque cadunt in vulnus et illam <lb/>
Emicat in partem sanguis unde icimur ictu,      <lb/>
Et si comminus est, hostem ruber occupat humor.</s> <lb/>
<s>sic igitur Veneris qui telis accipit ictus, <lb/>
Sive puer membris muliebribus hunc iaculatur <lb/>
Seu mulier toto iactans e corpore amorem, <lb/>
Unde feritur, eo tendit gestitque coire         <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Et iacere umorem in corpus de corpore ductum; <lb/>
Namque voluptatem praesagit muta cupido.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Haec Venus est nobis; hinc autemst nomen amoris, <lb/>
Hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor <lb/>
Stillavit gutta et successit frigida cura. </s><s>      <lb/>
Nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt <lb/>
Illius et nomen dulce obversatur ad auris. </s><s><lb/>
Sed fugitare decet simulacra et pabula amoris <lb/>
Absterrere sibi atque alio convertere mentem <lb/>
Et iacere umorern conlectum in corpora quaeque   <lb/>
Nec retinere, semel conversum unius amore, <lb/>
Et servare sibi curam certumque dolorem. </s><s><lb/>
Ulcus enim vivescit et inveteraseit alendo <lb/>
Inque dies gliscit furor atque aerumna gravescit, <lb/>
Si non prima novis conturbes volnera plagis     <lb/>
Volgivagaque vagus Venere ante recentia cures <lb/>
Aut alio possis animi traducere motus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec Veneris fructu caret is qui vitat amorem, <lb/>
Sed potius quae sunt sine poena, commoda sumit; <lb/>
Nam certe purast sanis magis inde voluptas      <lb/>
Quam miseris. </s><s>etenim potiundi tempore in ipso <lb/>
Fluctuat incertis erroribus ardor amantum <lb/>
Nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.</s> <lb/>
<s>
Quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem<lb/>
Corporis et dentes inlidunt saepe labellis      <lb/>
Osculaque adfligunt, quia non est pura voluptas<lb/>
Et stimuli subsunt qui instigant laedere id ipsum<lb/>
Quodcumque est, rabies unde illaec germina surgunt,<lb/>
Sed leviter poenas frangit Venus inter amorem.</s> <lb/>
<s>blandaque refrenat morsus Admista voluptas.  <lb/>
Namque in eo spes est, unde est ardoris origo,<lb/>
Restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>quod fieri contra totum natura repugnat;<lb/>
Unaque res haec est, cuius quom plurima habemus,<lb/>
Tum magis ardescit dira cuppedine pectus.       <lb/>
Nam cibus atque humor membris adsumitur intus;<lb/>
Quae quoniam certas possunt obsidere partis,<lb/>
Hoc facile expletur laticum frugumque cupido.</s> <lb/>
<s>ex hominis vero facie pulchroque colore<lb/>
Nihil datur in corpus praeter simulacra fruendum        <lb/>
Tenvia; quae vento spes raptast saepe misella.</s> <lb/>
<s>ut bibere in somnis sitiens quom quaerit et humor<lb/>
Non datur, ardorem qui membris stinguere possit,<lb/>
Sed laticum simulacra petit frustraque laborat<lb/>
In medioque sitit torrenti flumine potans,      <lb/>
Sic in amore Venus simulacris ludit amantis<lb/>
Nec satiare queunt speetando corpora coram,<lb/>
Nec manibus quicquam teneris abradere membris<lb/>
Possunt errantes incerti corpore toto.</s> <lb/>
<s>denique cum membris conlatis flore fruuntur  <lb/>
        <lb/>
 <lb/>

Aetatis, iam cum praesagit gaudia corpus<lb/>
Atque in eost Venus ut muliebria conserat arva,<lb/>
Adfigunt avide corpus iunguntque salivas<lb/>
Oris et inspirant pressantes dentibus ora,<lb/>
Nequiquam, quoniam nihil inde abradere possunt          <lb/>
Nec penetrare et abire in corpus corpore toto;<lb/>
Nam facere interdum velle et certare videntur:<lb/>
Usque adeo cupide in Veneris compagibus haerent,<lb/>
Membra voluptatis dum vi labefacta liquescunt.</s> <lb/>
<s>tandem ubi se erupit nervis conlecta cupido, <lb/>
Parva fit ardoris violenti pausa parumper.</s> <lb/>
<s>inde redit rabies eadem et furor ille revisit,<lb/>
Cum sibi quid cupiant ipsi contingere quaerunt,<lb/>
Nec reperire malum id possunt quae machina vincat;<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Usque adeo incerti tabescunt volnere caeco.     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Adde quod absumunt viris pereuntque labore,<lb/>
Adde quod alterius sub nutu degitur aetas.</s> <lb/>
<s>labitur interea res et Babylonica fiunt,<lb/>
Languent officia atque aegrotat fama vacillans.</s> <lb/>
<s>huic lenta et pulchra in pedibus Sicyonia rident     <lb/>
Scilicet et grandes viridi cum luce zmaragdi<lb/>
Auro includuntur teriturque thalassina vestis<lb/>
Adsidue et Veneris sudorem exercita potat.</s> <lb/>
<s>et bene parta patrum fiunt anademata, mitrae,<lb/>
Interdum in pallam atque Alidensia Ciaque vertunt. </s><s>      <lb/>
Eximia veste et victu convivia, ludi,<lb/>

Pocula crebra, unguenta coronae serta parantur,<lb/>
Nequiquam, quoniam medio de fonte leporum<lb/>
Surgit amari aliquit quod in ipsis floribus angat,<lb/>
Aut cum conscius ipse animus se forte remodet           <lb/>
Desidiose agere aetatem lustrisque perire,<lb/>
Aut quod in ambiguo verbum iaculata reliquit<lb/>
Quod cupido adfixum cordi vivescit ut ignis,<lb/>
Aut nimium iactare oculos aliumve tueri<lb/>
Quod putat in voltuque videt vestigia risus.            <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Atque in amore mala haec proprio summeque secundo<lb/>
Inveniuntur; in adverso vero atque inopi sunt,<lb/>
Prendere quae possis oculorum lumine operto,<lb/>
Innumerabilia; ut melius vigilare sit ante,<lb/>
Qua docui ratione, cavereque ne inliciaris. </s><s>     <lb/>
Nam vitare, plagas in amoris ne iaciamur,<lb/>
Non ita difficile est quam captum retibus ipsis<lb/>
Exire et validos Veneris perrumpere nodos.</s> <lb/>
<s>et tamen implicitus quoque possis inque peditus<lb/>
Effugere infestum, nisi tute tibi obvius obstes <lb/>
Et praetermittas animi vitia omnia primum<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Aut quae corporiÍ sunt eius, siquam petis ac vis.</s> <lb/>
<s>nam faciunt homines plerumque cupidine caeci,<lb/>
Et tribuunt ea quae non sunt his commoda vere.</s> <lb/>
<s>multimodis igitur pravas turpisque videmus   <lb/>
Esse in deliciis summoque in honore vigere.</s> <lb/>
<s>atque, alios alii inrident Veneremque s&uuml;adent<lb/>
Ut placent, quoniam foedo adflictentur amore,<lb/>
Nec sua respiciunt miseri mala maxima saepe.</s> <lb/>
<s>nigra melichrus est, inmunda et fetida acosmos       <lb/>
Caesia Palladium, nervosa et lignea dorcas,<lb/>
Parvula, pumilio, chariton mia, tota merum sal,<lb/>
Magna atque inmanis cataplexis plenaque honoris.</s> <lb/>
<s>balba loqui non quit, traulizi, muta pudens est;<lb/>
At flagrans odiosa loquacula Lampadium fit.     <lb/>
Ischnon eromenion tum fit, cum vivere non quit<lb/>
 <lb/>

Prae macie; rhadine verost iam mortua tussi.</s> <lb/>
<s>at tumida et mammosa Ceres est ipsa ab Iaccho,<lb/>
Simula Silena ac saturast, labeosa philema.</s> <lb/>
<s>cetera de genere hoc longum est si dicere coner.                     <lb/>
Sed tamen esto iam quantovis oris honore,<lb/>
Cui Veneris membris vis omnibus exoriatur:<lb/>
Nempe aliae quoque sunt; nempe hac sine viximus ante;<lb/>
Nempe eadem facit, et scimus facere, omnia turpi,<lb/>
Et miseram taetris se suffit odoribus ipsa      <lb/>
Quam famulae lome fugitant furtimque cachinnant.</s> <lb/>
<s>at lacrimans exclusus amator limina saepe<lb/>
Floribus et sertis operit postisque superbos<lb/>
Unguit amaracino et foribus miser oscula figit;<lb/>
Quem si, iam ammissum, venientem Offenderit aura        <lb/>
Una modo, causas abeundi quaerat honestas,<lb/>
Et meditata diu cadat alte sumpta querella,<lb/>
Stultitiaque ibi se damnet, tribuisse quod illi<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Plus videat quam mortali concedere par est.</s> <lb/>
<s>nec Veneres nostras hoc fallit; quo magis ipsae      <lb/>
Omnia summo opere hos vitae poscaenia celant<lb/>
Quos retinere volunt adstrictosque esse in amore,<lb/>
Nequiquam, quoniam tu animo tamen omnia possis<lb/>
Protrahere in lucem atque omnis inquirere risus<lb/>
Et, si bello animost et non odiosa, vicissim    <lb/>
Praetermittere et humanis Concedere rebus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec mulier semper ficto suspirat amore<lb/>
Quae conplexa viri corpus cum corpore iungit<lb/>
Et tenet adsuctis umectans oscula labris.</s> <lb/>
<s>nam facit ex animo saepe et communia quaerens                <lb/>
Gaudia sollicitat spatium decurrere amoris.</s> <lb/>
<s>nec ratione alia volucres armenta feraeque<lb/>

Et pecudes et equae maribus subsidere possent,<lb/>
Si non, ipsa quod illorum subat ardet abundans<lb/>
Natura et Venerem salientum laeta retractat.    <lb/>
Nonne vides etiam quos mutua saepe voluptas<lb/>
Vinxit, ut in vinclis communibus excrucientur?</s><s><lb/>
In triviis quam saepe canes, discedere aventis,<lb/>
Divorsi cupide summis ex viribuÍ tendunt,<lb/>
Quom interea validis Veneris compagibus haerent! <lb/>
Quod facerent numquam nisi mutua gaudia nossent<lb/>
Quae iacere in fraudem possent vinctosque tenere.</s> <lb/>
<s>quare etiam atque etiam, ut dico, est cornmuniÍ voluptas<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Et commiscendo quom semine forte virili<lb/>
Femina vini vicit subita vi corripuitque, <lb/>
Tum similes matrum inaterno semine fiunt,<lb/>
Ut patribus patrio. </s><s>sed quos utriusque figurae<lb/>
Esse vides, iuxtim miscentes vulta parentum,<lb/>
Corpore de patrio et materno sanguine crescunt,<lb/>
Semina cum Veneris stimulis excita per artus    <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Obvia conflixit conspirans mutuus ardor,<lb/>
Et neque utrum superavit eorum nec superatum est.</s> <lb/>
<s>fit quoque ut interdum similes existere avorum<lb/>
Possint et referant proavorum saepe figuras<lb/>
Propterea quia multa modis primordia multis     <lb/>
Mixta suo celant in corpore saepe parentis,<lb/>
Quae patribus patres tradunt ab stirpe profecta;<lb/>
Inde Venus varia producit sorte figuras<lb/>

Maiorumque refert voltus vocesque comasque.</s> <lb/>
<s>     et muliebre oritur patrio de semine saeclum<lb/>
Maternoque mares existunt corpore creti;<lb/>
Quandoquidem nihilo magis haec de semine certo<lb/>
Fiunt quam facies et corpora membraque nobis;<lb/>
Semper enim partus duplici de semine constat,<lb/>
Atque utri similest magis id quodcumque creatur,        <lb/>
Eius habet plus parte aequa; quod cernere possis,<lb/>
Sive virum suboles sivest muliebris origo.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec divina satum genitalem numina cuiquam<lb/>
Absterrent, pater a gnatis ne dulcibus umquam<lb/>
Appelletur et ut sterili Venere exigat aevom;   <lb/>
Quod plerumque putant et multo sanguine maesti<lb/>
Conspergunt aras adolentque altaria donis,<lb/>
Ut gravidas reddant uxores semine largo.</s> <lb/>
<s>nequiquam divom numen sortisque fatigant.</s> <lb/>
<s>nam steriles nimium crasso sunt semine partim        <lb/>
Et liquido praeter iustum tenuique vicissim.</s> <lb/>
<s>tenve locis quia non potis est adfigere adhaesum,<lb/>
Liquitur extemplo et revocatum cedit abortu.</s> <lb/>
<s>crassius his porro quoniam concretius aequo<lb/>
Mittitur, aut non tam prolixo provolat ictu     <lb/>
Aut penetrare locos aeque nequit aut penetratum<lb/>
Aegre admiscetur muliebri semine semen.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>nam multum harmoniae Veneris differre videntur.</s> <lb/>
<s>atque alias alii complent magis ex allisque<lb/>
Succipiunt allae pondus magis inque gravescunt. <lb/>
Et multae steriles Hymenaeis ante fuerunt<lb/>
Pluribus et nactae post sunt tamen unde puellos<lb/>
Suscipere et partu possent ditescere dulci.</s> <lb/>
<s>et quibus ante domi fecundae saepe nequissent<lb/>
Uxores parere, inventast illis quoque compar    <lb/>
Natura, ut possent gnatis munire senectam.</s> <lb/>
<s>
Usque adeo magni refert, ut semina possint <lb/>
Seminibus commisceri genitaliter apta, <lb/>
Crassane conveniant liquidis et liquida crassis. </s><s><lb/>
Atque in eo refert quo victu vita colatur;      <lb/>
Namque aliis rebus concrescunt semina membris <lb/>
Atque aliis extenvantur tabentque vicissim. </s><s><lb/>
Et quibus ipsa modis tractetur blanda voluptas, <lb/>
Id quoque permagni refert; nam more ferarum <lb/>
Quadrupedumque magis ritu plerumque putantur    <lb/>
Concipere uxores, quia sic loca sumere possunt, <lb/>
Pectoribus positis, sublatis seinina lumbis. </s><s><lb/>
Nec molles opuÍ sunt motus uxoribus hilum. </s><s><lb/>
Nam mulier prohibet se concipere atque repugnat, <lb/>
Clunibus ipsa viri Venerem si laeta retractat   <lb/>
Atque exossato ciet omni pectore fluctus;<lb/>
Elcit enim sulcum recta regione viaque<lb/>
Vomeris atque locis avertit seminis ictum.</s> <lb/>
<s>idque sua causa consuerunt scorta moveri,<lb/>
Ne complerentur crebro gravidaeque iacerent     <lb/>
Et      simul ipsa viris Venus ut concinnior esset;<lb/>
Coniugibus quod nihil nostris opus esse videtur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec divinitus interdum Venerisque sagittis<lb/>
Deteriore fit ut forma muliercula ametur.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>nam facit ipsa suis interdum femina factis   <lb/>
Morigerisque modis et munde corpore culto,<lb/>
Ut facile insuescat te secum Degere vitam.</s> <lb/>
<s>quod superest, consuetudo concinnat amorem;<lb/>
Nam leviter quamvis quod crebro tunditur ictu,<lb/>
Vincitur in longo spatio tamen atque labascit.  <lb/>
Nonne vides etiam guttas in saxa cadentis<lb/>
Umoris longo in spatio pertundere saxa?</s><s><lb/>
</s></p>
</chap>
<chap n="5">
<p type="head"><s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s></p>
<p type="head"><s>DE RERUM NATURA</s></p>
<p type="head"><s>LIBER QUINTUS</s></p>
<p type="main"><s><lb/>
Quis potis est dignum pollenti pectore carmen <lb/>
Condere pro rerum maiestate hisque repertis?</s><s> <lb/>
Quisve valet verbis tantum qui fingere laudes <lb/>
Pro meritis eius possit qui talia nobis <lb/>
Pectore parta stio quaesitaque Praemia liquit?</s><s>   <lb/>
Nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. </s><s><lb/>
Nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, <lb/>
Dicendum est, deus ille fuit, deus, inclyte Memmi, <lb/>
Qui princeps vitae rationem invenit eam quae <lb/>
Nunc appellatur sapientia, quique per artem     <lb/>
Fluctibus e tantis vitam tantisque tenebris <lb/>
In tam tranquillo et tam clara luce locavit. </s><s><lb/>
Confer enim divina aliorum antiqua reperta. </s><s><lb/>
Namque Ceres fertur fruges Liberque liquoris <lb/>
Vitigeni laticem mortalibus instituisse;        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Cum tamen his posset sine rebus vita manere, <lb/>
Ut fama est aliquas etiam nunc vivere gentis. </s><s><lb/>
At bene non poterat sine puro pectore vivi; <lb/>
Quo magis hic merito nobis deus esse videtur, <lb/>
Ex quo nunc etiam per magnas didita gentis      <lb/>
Dulcia permulcent animos solacia vitae. </s><s><lb/>
Herculis antistare autem si facta putabis, <lb/>
Longius a vera multo ratione ferere, <lb/>
Quid Nemeaeus enim nobis nunc magnus hiatus<lb/>

Ille leonis obesset et horrens Arcadius sus?</s><s>     <lb/>
Denique quid Cretae taurus Lernaeaque pestis<lb/>
Hydra venenatis posset vallata colubris?</s><s> <lb/>
Quidve tripectora tergemini vis Geryonai<lb/>
Tanto opere officerent nobis Stymphala colentes <lb/>
Et Diomedis equi spirantes naribus ignem <lb/>
Thracis Bistoniasque plagas atque Ismara propter?</s><s><lb/>
Aureaque Hesperidum servans fulgentia mala, <lb/>
Asper, acerba tuens, immani corpore serpens <lb/>
Arboris amplexus stirpem quid denique obesset <lb/>
Propter Atlanteum litus pelageque sonora,        <lb/>
Quo neque noster adit quisquam nec barbarus audet?</s><s> <lb/>
Cetera de genere hoc quae sunt portenta perempta, <lb/>
Sei non victa forent, quid tandem viva nocerent?</s><s> <lb/>
Nihil, ut opinor: ita ad satiatem terra ferarum <lb/>
Nunc etiam scatit et trepido terrore repleta est        <lb/>
Per nemora ac montes magnos silvasque profundas; <lb/>
Quae loca vitandi plerumque est nostra potestas. </s><s><lb/>
At nisi purgatum est pectus, quae proelia nobis <lb/>
Atque pericula tumst ingratis insinuandum!<lb/>
Quantae tum scindunt hominem cuppedinis acres   <lb/>
Sollicitum curae quantique perinde timores!<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Quidve superbia spurcitia ac petulantia?</s><s> quantas<lb/>

Efficiunt elades! quid luxus desidiaeque?</s><s><lb/>
Haec igitur qui cuncta subegerit ex animoque     <lb/>
Expulerit dictis, non armis, nonne decebit<lb/>
Hunc hominem numero divom dignarier esse?</s><s><lb/>
Cum bene praesertim multa ac divinitus ipsis<lb/>
Immortalibu' de divis dare dicta suerit<lb/>
Atque omnem rerum naturam pandere dictis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Cuius ego ingressus vestigia dum rationes      <lb/>
Persequor ac doceo dictis, quo quaeque creata<lb/>
Foedere sint, in eo quam sit durare necessum<lb/>
Nec validas valeant aevi rescindere leges,<lb/>
Quo genere in primis animi natura reperta est<lb/>
Nativo primum consistere corpore creta   <lb/>
Nec posse incolumis magnum durare per aevom,<lb/>
Sed simulacra solere in somnis fallere mentem,<lb/>
Cernere cum videamur eum quem vita reliquit,<lb/>
Quod superest, nunc huc rationis detulit ordo,<lb/>
Ut mihi mortali consistere corpore mundum        <lb/>
Nativomque simul ratio reddunda sit esse;<lb/>
Et quibus ille modis congressus materiai<lb/>
Fundarit terram caelum mare sidera solem<lb/>
Lunaique globum; tum quae tellure animantes<lb/>
Extiterint, et quae nullo sint tempore natae;   <lb/>
Quove modo genus humanum variante loquella<lb/>
Coeperit inter se vesci per nomina rerum;<lb/>
Et quibus ille modis divom metus insinuarit<lb/>
Pectora, terrarum qui in orbi sancta tuetur<lb/>
Fana lacus lucos aras simulacraque divom.        <lb/>
Praeterea solis cursus lunaeque meatus<lb/>
Expediam qua vi flectat natura gubernans;<lb/>
Ne forte haec inter caelum terramque reamur<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Libera sponte sua cursus lustrare perennis<lb/>
Morigera ad fruges augendas atque animantis,     <lb/>
Neve aliqua divom volvi ratione putemus.</s> <lb/>
<s>nam bene qui didicere deos securum agere aevom,<lb/>

Si tamen interea mirantur qua ratione<lb/>
Quaeque geri possint, praesertim rebus in illis<lb/>
Quae supera caput aetheriis cernuntur in oris,           <lb/>
Rursus in antiquas referuntur religiones<lb/>
Et dominos acris adsciscunt, omnia posse<lb/>
Quos miseri credunt, ignari quid queat esse,<lb/>
Quid nequeat, finita potestas denique cuique<lb/>
Quanam sit ratione atque alte terminus haerens.          <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, ne te in promissis plura moremur,<lb/>
Principio maria ac terras caelumque tuere;<lb/>
Quorum naturam triplicem, tria corpora, Memmi,<lb/>
Tris species tam dissimilis, tria talia texta,<lb/>
Una dies dabit exitio, multosque per annos       <lb/>
Sustentata ruet moles et machina mundi.</s> <lb/>
<s>nec me animi fallit quam res nova miraque menti<lb/>
Accidat exitium caeli terraeque futurum,<lb/>
Et quam difficile id mihi sit pervincere dictis;<lb/>
Ut fit ubi insolitam rem adportes auribus ante  <lb/>
Nec tamen hanc possis oculorum subdere visu<lb/>
Nec iacere indu manus, via qua munita fidei<lb/>
Proxima fert humanum in pectus templaque mentis.</s> <lb/>
<s>sed tamen effabor. </s><s>dictis dabit ipsa fidem res<lb/>
Forsitan et graviter terrarum motibus ortis     <lb/>
Omnia conquassari in parvo tempore cernes.</s> <lb/>
<s>quod procul a nobis flectat fortuna gubernans,<lb/>
Et ratio potius quam res persuadeat ipsa<lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Qua prius adgrediar quam de re fundere fata  <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Sanctius et multo certa ratione magis quam<lb/>
Pythia quae tripode a Phoebi lauroque profatur,<lb/>
Multa tibi expediam doctis solacia dictis<lb/>
Religione refrenatus ne forte rearis<lb/>
Terras et solem et caelum, mare sidera lunam,   <lb/>
Corpore divino debere aeterna manere,<lb/>
Proptereaque putes ritu par esse Gigantum<lb/>
Pendere eos poenas inmani pro scelere omnis<lb/>
Qui ratione sua disturbent moenia mundi<lb/>
        <lb/>

Praeclarumque velint caeli restinguere solem    <lb/>
Inmortalia mortali sermone notantes ; <lb/>
Quae procul usque adeo divino a numine distent, <lb/>
Inque deum numero quae sint indigna videri,<lb/>
Notitiam potius praebere ut posse putentur <lb/>
Quid sit vitali motu sensuque remotum. </s><s>  <lb/>
Quippe etenim non est, cum quovis corpore ut esse<lb/>
Posse animi natura putetur consiliumque; <lb/>
Sicut in aethere non arbor, non aequore salso <lb/>
Nubes esse queunt neque pisces vivere in arvis <lb/>
Nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse. </s><s>   <lb/>
Certum ac dispositum est ubi quicquit crescat et insit. </s><s><lb/>
Sic animi natura nequit sine corpore oriri <lb/>
Sola neque a nervis et sanguine longiter esse. </s><s><lb/>
Quod si (posset enim multo prius) ipsa animi vis <lb/>
In capite aut umeris aut imis calcibus esse     <lb/>
Posset et innasci quavis in parte, soleret<lb/>
Tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.</s> <lb/>
<s>quod quoniam nostro quoque constat corpore certum<lb/>
Dispositumque videtur ubi esse et crescere possit<lb/>
Seorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum<lb/>
Totum posse extra corpus formamque animalem<lb/>
Putribus in glebis terrarum aut solis in igni<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Aut in aqua durare aut altis aetheris oris.</s> <lb/>
<s>haud igitur constant divino praedita sensu,<lb/>
Quandoquidem nequeunt vitaliter esse animata.           <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud item non est ut possis credere, sedes<lb/>
Esse deum sanctas in mundi partibus ullis.</s> <lb/>
<s>tenvis enim natura deum longeque remota<lb/>
Sensibus ab nostris animi vix mente videtur;<lb/>
Quae quoniam manuum tactum suffugit et ictum,           <lb/>
Tactile nihil nobis quod sit contingere debet.</s> <lb/>
<s>tangere enim non quit quod tangi non licet ipsum.</s> <lb/>
<s>quare etiam sedes quoque nostris sedibus esse<lb/>
Dissimiles debent, tenues de corpore eorum;<lb/>

Quae tibi posterius largo sermone probabo.      <lb/>
Dicere porro hominum causa voluisse parare<lb/>
Praeclaram mundi naturam proptereaque<lb/>
Adlaudabile opus divom laudare decere<lb/>
Aeternumque putare atque inmortale futurum<lb/>
Nec fas esse, deum quod sit ratione vetusta     <lb/>
Gentibus humanis fundatum perpetuo aevo,<lb/>
Solicitare suis ulla vi ex sedibus umquam<lb/>
Nec verbis vexare et ab imo evertere summa,<lb/>
Cetera de genere hoc adfingere et addere, Memmi,<lb/>
Desiperest. </s><s>quid enim inmortalibus atque beatis  <lb/>
Gratia nostra queat largirier emolumenti,<lb/>
Ut nostra quicquam causa gerere adgrediantur?</s><s><lb/>
Quidve novi potuit tanto post ante quietos<lb/>
Inlicere ut cuperent vitam mutare priorem?</s><s><lb/>
Nam gaudere novis rebus debere videtur  <lb/>
Cui veteres obsunt; sed cui nihil accidit aegri<lb/>
Tempore in anteacto, cum pulchre degeret aevom,<lb/>
Quid potuit novitatis amorem accendere tali?</s><s><lb/>
 An, credo, in tenebris vita ac maerore iacebat, <lb/>
 <pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Donec diluxit rerum genitalis origo.    <lb/>
 Quidve mali fuerat nobis non esse creatis?</s><s><lb/>
  Natus enim debet quicumque est velle manere <lb/>
In vita, donec retinebit blanda voluptas. </s><s><lb/>
Qui numquam vero vitae gustavit amorem<lb/>
Nec fuit in numero, quid obest non esse creatum <lb/>
Exemplum porro gignundis rebus et ipsa<lb/>
Notities divis hominum unde est insita primum<lb/>
Quid vellent facere ut scirent animoque viderent,<lb/>
Quove modost umquam vis cognita principiorum<lb/>
Quidque inter sese permutato Ordine possent,    <lb/>
Si non ipsa dedit specimen natura creandi ?</s><s><lb/>
Namque ita multa modis multis primordia rerum<lb/>

Ex infinito iam tempore percita plagis <lb/>
Ponderibusque suis consuerunt concita ferri <lb/>
Omnimodisque coire atque omnia pertemptare,     <lb/>
Quaecumque inter se possent congressa creare, <lb/>
Ut non sit mirum si in talis disposituras <lb/>
Deciderunt quoque et in talis venere meatus, <lb/>
Qualibus haec rerum geritur nunc summa novando.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod si iam rerum ignorem primordia quae sint,        <lb/>
Hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim<lb/>
Confirmare aliisque ex rebus reddere multis,<lb/>
Nequaquam nobis divinitus esse paratam<lb/>
Naturam rerum; tanta stat praedita culpa.</s> <lb/>
<s>principio quantum caeli tegit impetus ingens,        <lb/>
Inde avidei partem montes silvaeque ferarum<lb/>
Possedere, tenent rupes vastaeque paludes<lb/>
Et mare quod late terrarum distinet oras.</s> <lb/>
<s>inde duas porro prope partis fervidus ardor<lb/>
Adsiduusque geli casus mortalibus aufert.       <lb/>
Quod superest arvi, tamen id natura sua vi<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Sentibus obducat, ni vis humana resistat<lb/>
Vitai causa valido consueta bidenti<lb/>
Ingemere et terram pressis proseindere aratris.</s> <lb/>
<s>si non fecundas vertentes vomere glebas      <lb/>
Terraique solum subigentes cimus ad ortus,<lb/>
Sponte sua nequeant liquidas existere in auras,<lb/>
Et tamen interdum magno quaesita labore<lb/>
Cum iam per terras frondent atque omnia florent,<lb/>
Aut nimiis torret fervoribus aetherius sol      <lb/>
Aut subiti peremunt imbris gelidaeque pruinae, <lb/>
Flabraque ventorum violento turbine vexant.</s> <lb/>
<s>praeterea genus horriferum natura ferarum <lb/>
Humanae genti infestum terraque marique <lb/>
Cur alit atque auget?</s><s> cur anni tempora morbos    <lb/>
Adportant?</s><s> quare mors inmatura vagatur?</s><s><lb/>

Tum porro puer, ut saevis proiectus ab undis<lb/>
Navita, nudus humi iacet, infans, indigus omni<lb/>
Vitali auxilio, cum primum in luminis oras<lb/>
Nixibus ex alvo matris natura profudit, <lb/>
Vagituque locum lugubri complet, ut aecum est<lb/>
Cui tantum in vita restet transire malorum.</s> <lb/>
<s>at variae crescunt pecudes armenta feraeque<lb/>
Nec crepitacillis opus est nec cuiquam adhibendast<lb/>
Almae nutricis blanda atque infracta loquella   <lb/>
Nec varias quaerunt vestes pro tempore caeli,<lb/>
Denique non armis opus est, non moenibus altis,<lb/>
Qui sua tutentur, quando omnibus omnia large<lb/>
Tellus ipsa parit naturaque daedala rerum.)<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio quoniam terrai corpus et humor      <lb/>
Aurarumque leves animae calidique vapores,<lb/>
E quibus haec rerum consistere summa videtur,<lb/>
Omnia nativo ac mortali corpore constant,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Debet eodem omnis mundi natura putari.</s> <lb/>
<s>quippe etenim quorum partis et membra videmus        <lb/>
Corpore nativo ac mortalibus esse figuris,<lb/>
Haec eadem ferme mortalia cernimus esse<lb/>
Et nativa simul. </s><s>quapropter maxima mundi<lb/>
Cum videam membra ac partis consumpta regigni,<lb/>
Scire licet caeli quoque item terraeque fuisse  <lb/>
Principiale aliquod tempus clademque futuram.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Illud in his rebus ne corripuisse rearis<lb/>
Me mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi<lb/>
Esse neque umorem dubitavi aurasque perire<lb/>
Atque eadem gigni rursusque augescere dixi,     <lb/>
Principio pars terrai nonnulla, perusta<lb/>
Solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi,<lb/>
                        <lb/>

Pulveris exhalat nebulam nubesque volantis<lb/>
Quas validi toto dispergunt aere venti.</s> <lb/>
<s>pars etiam glebarum ad diluviem revocatur    <lb/>
Imbribus et ripas radentia flumina rodunt.</s> <lb/>
<s>Praeterea pro parte sua, quodcumque alid auget,<lb/>
Redditur; et quoniam dubio procul esse videtur<lb/>
Omniparens eadem rerum commune sepulcrum,<lb/>
Ergo terra tibi libatur et aucta recrescit.     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, umore novo mare flumina fontes<lb/>
Semper abundare et latices manare perennis<lb/>
Nihil opus est verbis: magnus decursus aquarum<lb/>
Undique declarat. </s><s>sed primum quicquid aquai<lb/>
Tollitur in summaque fit ut nihil humor abundet,        <lb/>
Partim quod validi verrentes aequora venti<lb/>
Diminuunt radiisque retexens aetherius sol,<lb/>
Partim quod supter per terras diditur omnis;<lb/>
Percolatur enim virus retroque remanat<lb/>
Materies umoris et ad caput amnibus omnis       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Convenit, inde super terras fluit agmine dulci<lb/>
Qua via secta semel liquido pede detulit undas.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Aera nunc igitur dicam qui corpore toto<lb/>
Innumerabiliter privas mutatur in horas.</s> <lb/>
<s>semper enim, quodcumque fluit de rebus, id omne      <lb/>
Aeris in magnum fertur mare; qui nisi contra<lb/>
Corpora retribuat rebus recreetque fluentis,<lb/>
Omnia iam resoluta forent et in aera versa.</s> <lb/>
<s>haut igitur cessat gigni de rebus et in res<lb/>
Reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat.        <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol,<lb/>
Inrigat adsidue caelum candore recenti<lb/>
Suppeditatque novo confestim lumine lumen.</s> <lb/>
<s>nam primum quicquid fulgoris disperit ei,<lb/>
Quocumque accidit. </s><s>id licet hinc cognoscere possis,      <lb/>
Quod simul ac primum nubes succedere soli<lb/>
Coepere et radios inter quasi rumpere lucis,<lb/>
Extemplo inferior pars horum disperit omnis<lb/>

Terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;<lb/>
Ut noscas splendore novo res semper egere       <lb/>
Et primum iactum fulgoris quemque perire <lb/>
Nec ratione alia res posse in sole videri, <lb/>
Perpetuo ni suppeditet lucis caput ipsum. </s><s><lb/>
Quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt, <lb/>
Lumina, pendentes lychini claraeque coruscis    <lb/>
Fulguribus pingues multa caligine taedae<lb/>
Consimili properant ratione, ardore ministro, <lb/>
Suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant, <lb/>
Instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit:<lb/>
Usque adeo properanter ab omnibus ignibus ei    <lb/>
Exitium celeri celatur origine flammae. </s><s><lb/>
Sic igitur solem lunam stellasque putandumst <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ex alio atque alio lucem iactare subortu <lb/>
Et primum quicquid flammarum perdere semper;<lb/>
Inviolabilia haec ne credas forte vigere.       <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique non lapides quoque vinei cernis ab aevo,<lb/>
Non altas turris ruere et putrescere saxa,<lb/>
Non delubra deum simulacraque fessa fatisci,<lb/>
Nec sanctum numen fati protollere finis<lb/>
Posse neque adversus naturae foedera niti ?</s><s>      <lb/>
Denique non monimenta virum dilapsa videmus<lb/>
Quaerere proporro sibi sene Senescere credas,<lb/>
        
Non ruere avolsos silices a montibus altis <lb/>
Nec validas aevi vires perferre patique <lb/>
Finiti?</s><s> neque enim caderent avolsa repente,      <lb/>
Ex infinito quae tempore pertolerassent<lb/>
Omnia tormenta aetatis privata fragore.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique iam tuere hoc, circum supraque quod omnem <lb/>
Continet amplexu terram: si procreat ex se <lb/>
Omnia, quod quidam memorant, recipitque perempta,       <lb/>
Totum nativum mortali corpore constat. </s><s><lb/>
Nam quodcumque alias ex se res auget alitque, <lb/>
Deminui debet, recreari, cum recipit res.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea si nulla fuit genitalis origo<lb/>
Terrarum et caeli semperque aeterna fuere,      <lb/>
Cur supera bellum Thebanum et funera Troiae<lb/>
Non alias alii quoque res cecinere poetae ?</s><s><lb/>
Quo tot facta virum totiens cecidere neque usquam<lb/>
Aeternis famae monimentis insita florent ?</s><s><lb/>
Verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque       <lb/>
Naturast mundi neque pridem exordia cepit.</s> <lb/>
<s>quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,<lb/>
Nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt<lb/>
Multa, modo organici melicos peperere sonores.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>denique natura haec rerum ratioque repertast <lb/>
Nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus<lb/>
Nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.</s> <lb/>
<s>quod si forte fuisse antehac eadem omnia credis,<lb/>
Sed periisse hominum torrenti saecla vapore,<lb/>
Aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,       <lb/>
Aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces <lb/>
Per terras amnes atque oppida Cooperuisse,<lb/>

Tanto quiquie magis victus fateare necesse est <lb/>
Exitium quoque terrarum caelique futurum. </s><s><lb/>
Nam cum res tantis morbis tantisque periclis    <lb/>
Temptarentur, ibi si tristior incubuisset <lb/>
Causa, darent late cladem magnasque ruinas. </s><s><lb/>
Nec ratione alia mortales esse videmur, <lb/>
Inter nos nisi quod morbis aegrescimus isdem <lb/>
Atque illi quos a vita natura removit.  <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea quaecumque manent aeterna necessust<lb/>
Aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus<lb/>
Nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas<lb/>
Dissociare intus partis, vit materiai<lb/>
Corpora sunt quorum naturam ostendimus ante,    <lb/>
Aut ideo durare aetatem posse per omnem,<lb/>
Plagarum quia sunt expertia, sicut inane est<lb/>
Quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,<lb/>
Aut etiam quia nulla loci fit copia circum,<lb/>
Quo quasi res possint discedere dissoluique,    <lb/>
Sicut summarum summa est aeterna neque extra<lb/>
Qui locus est quo dissiliant neque corpora sunt quae<lb/>
Possint incidere et valida dissolvere plaga.</s> <lb/>
<s>at neque, uti docui, solido cum corpore mundi<lb/>
Naturast, quoniam admistum est in rebus inane,  <lb/>
Nec tamen est ut inane, neque autem corpora desunt,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ex infinito quae possint forte coorta<lb/>
Corruere hanc rerum violento turbine summam<lb/>
Aut aliam quamvis cladem inportare pericli,<lb/>
Nec porro natura loci spatiumque profundi       <lb/>
Deficit, exspargi quo possint moenia mundi,<lb/>
Aut alia quavis possunt vi pulsa perire.</s> <lb/>
<s>haut igitur leti praeclusa est ianua caelo<lb/>
Nec soli terraeque neque altis aequoris undis,<lb/>
Sed patet immani et vasto respectat hiatu.      <lb/>
Quare etiam nativa necessum est confiteare<lb/>
Haec eadem ; neque enim, inortali corpore quae sunt<lb/>

Ex infinito iam tempore adhuc potuissent<lb/>
Inmensi validas aevi contemnere vires.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Denique tantopere inter se cum maxima mundi   <lb/>
Pugnent membra, pio nequaquam concita bello,<lb/>
Nonne vides aliquam longi certaminis ollis<lb/>
Posse dari finem ?</s><s> vel cum sol et vapor omnis<lb/>
Omnibus epotis umoribus exsuperarint:<lb/>
Quod facere intendunt, neque adhuc conata patrantur:    <lb/>
Tantum suppeditant amnes ultraque minantur<lb/>
Omnia diluviare ex alto gurgite ponti,<lb/>
Nequiquam, quoniam verrentes aequora venti<lb/>
Deminuunt radiisque retexens aetherius sol,<lb/>
Et siccare prius confidunt omnia posse  <lb/>
Quam liquor incepti possit contingere finem.</s> <lb/>
<s>tantum spirantes aequo certamine bellum<lb/>
Magnis inter se de rebus cernere Certant,<lb/>
Cum semel interea fuerit superantior ignis<lb/>
Et semel, ut fama est, humor regnarit in arvis. <lb/>
Ignis enim superat et lambens multa perussit,<lb/>
Avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum<lb/>
Aethere raptavit toto terrasque per omnis.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>at pater omnipotens ira tum percitus acri<lb/>
Magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu     <lb/>
Deturbavit equis in terram, solque cadenti<lb/>
Obvius aeternam succepit lampada mundi<lb/>
Disiectosque redegit equos iunxitque trementis,<lb/>
Inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,<lb/>
Scilicet ut veteres Graium cecinere poetae.     <lb/>
Quod procul a vera nimis est ratione repulsum.</s> <lb/>
<s>ignis enim superare potest ubi materiai<lb/>
Ex infinito sunt corpora plura coorta;<lb/>
Inde cadunt vires aliqua ratione revictae,<lb/>
Aut pereunt res exustae torrentibus auris.      <lb/>

Umor item quondam coepit superare coortus, <lb/>
Ut fama est, hominum multas quando obruit urbis.</s> <lb/>
<s>inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit, <lb/>
Ex infinito fuerat quaecumque coorta, <lb/>
Constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sed quibus ille modis coniectus materiai<lb/>
Fundarit terram et caelum pontique profunda, <lb/>
Solis lunai cursus, ex ordine ponam. </s><s><lb/>
Nam certe neque consilio primordia rerum <lb/>
Ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt     <lb/>
Nec quos quaeque darent motus pepigere profecto,<lb/>
Sed quia multa modis multis primordia rerum <lb/>
Ex infinito iam tempore percita plagis <lb/>
Ponderibusque suis consuerunt concita ferri <lb/>
Omnimodisque coire atque omnia pertemptare,     <lb/>
Quaecumque inter se possent congressa creare, <lb/>
Propterea fit uti magnum volgata per aevom <lb/>
Omne genus coetus et motus experiundo <lb/>
Tandem conveniant ea quae convecta repente <lb/>
Magnarum rerum fiunt exordia saepe,     <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Terrai maris et caeli generisque animantum.</s> <lb/>
<s>     </s></p><p type="main"><s>Hic neque tum solis rota cerni lumine largo<lb/>
        Altivolans poterat nec magni sidera mundi<lb/>
        Nec mare nec caelum nec denique terra neque aer<lb/>
        Nec similis nostris rebus res ulla videri,        <lb/>
        Sed nova tempestas quaedam molesque coorta<lb/>
 Omne genus de principiis, discordia quorum<lb/>
        Intervalla vias conexus pondera plagas<lb/>
        Concursus motus turbabat proelia miscens,<lb/>

Propter dissimilis formas variasque figuras     <lb/>
Quod non omnia sic poterant coniuncta manere <lb/>
 Nec motus inter sese dare convenientis. </s><s><lb/>
 Diffugere inde loci partes coepere paresque <lb/>
Cum paribus iungi res et discludere mundum <lb/>
Membraque dividere et magnas disponere partes,  <lb/>
 Hoc est, a terris altum secernere caelum <lb/>
Et sorsum mare uti secreto umore pateret, <lb/>
Seorsus item puri secretique aetheris ignes.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,<lb/>
Propterea quod erant gravia et perplexa, coibant        <lb/>
In medio atque imas capiebant omnia sedes; <lb/>
Quae quanto magis inter se perplexa coibant,<lb/>
Tam magis expressere ea quae mare sidera solem <lb/>
Lunamque efficerent et magni moenia mundi. </s><s><lb/>
Omnia enim magis haec e levibus atque rutundis  <lb/>
Seminibus multoque minoribu' sunt elementis <lb/>
Quam tellus. </s><s>ideo, per rara foramina, terrae <lb/>
Partibus erumpens primus se sustulit aether <lb/>
Ignifer et multos secum levis abstulit ignis, <lb/>
Non alia longe ratione ac saepe videmus,        <lb/>
Aurea cum primum gemmantis rore per herbas <lb/>
Matutina rubent radiati lumina solis<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Exhalantque lacus nebulam fluviique perennes, <lb/>
Ipsaque ut interdum tellus fumare videtur; <lb/>
Omnia quae sursum cum conciliantur, in alto     <lb/>
Corpore concreto subtexunt nubila caelum. </s><s><lb/>
Sic igitur tum se levis ac diffusilis aether <lb/>
Corpore concreto circumdatus undique flexit <lb/>
Et late diffusus in omnis undique partis<lb/>
Omnia sic avido complexu cetera saepsit.        <lb/>
Hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,<lb/>

Interutrasque globi quorum vertuntur in auris; <lb/>
Quae neque terra sibi adscevit nec maximus aether, <lb/>
Quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent,<lb/>
Nec levia ut possent per summas labier oras,    <lb/>
Et tamen interutrasque ita sunt ut corpora viva <lb/>
Versent et partes ut mundi totius extent; <lb/>
Quod genus in nobis quaedam licet in statione<lb/>
Membra manere, tamen cum sint ea quae moveantur.</s> <lb/>
<s>his igitur rebus retractis terra repente,    <lb/>
Maxuma qua nunc se ponti plaga caerula tendit, <lb/>
Succidit et salso suffudit gurgite fossas. </s><s><lb/>
Inque dies quanto circum magis aetheris aestus <lb/>
Et radii solis cogebant undique terram <lb/>
Verberibus crebris extrema ad limina in artum,  <lb/>
In medio ut propulsa suo condensa coiret,<lb/>
Tam magis expressus salsus de corpore sudor <lb/>
Augebat mare manando camposque natantis, <lb/>
Et tanto magis illa foras elabsa volabant <lb/>
Corpora multa vaporis et aeris altaque caeli    <lb/>
Densebant procul a terris fulgentia templa. </s><s><lb/>
Sidebant campi, crescebant montibus altis <lb/>
Ascensus; neque enim poterant subsidere saxa <lb/>
Nec pariter tantundem omnes succumbere partis. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
</s></p><p type="main"><s>Sic igitur terrae concreto corpore pondus     <lb/>
Constitit atque omnis mundi quasi limus in imum<lb/>

Confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;  <lb/>
Inde mare inde aer inde aether ignifer ipse <lb/>
Corporibus liquidis sunt omnia pura relicta, <lb/>
Et leviora aliis alia, et liquidissimus aether  <lb/>
Atque levissimus aerias super influit auras,<lb/>
Nec liquidum corpus turbantibus aeris auris<lb/>
Commiscet; sinit haec violentis omnia verti <lb/>
Turbinibus, sinit incertis turbare procellis, <lb/>
Ipse suos ignis certo fert impete labens. </s><s>       <lb/>
Nam modice fluere atque uno posse aethera nisu <lb/>
Significat Pontos, mare certo quod fluit aestu <lb/>
Unum labendi conservans usque tenorem.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus. </s><s><lb/>
Principio magnus caeli si vortitur orbis,       <lb/>
Ex utraque polum parti premere aera nobis <lb/>
Dicendum est extraque tenere et claudere utrimque;<lb/>
Inde alium supra fluere atque intendere eodem <lb/>
Quo volvenda micant aeterni sidera mundi; <lb/>
Aut alium supter, contra qui subvehat orbem,    <lb/>
Ut fluvios versare rotas atque haustra videmus. </s><s><lb/>
Est etiam quoque uti possit celum omne manere<lb/>
In statione, tamen cum lucida signa ferantur; <lb/>
Sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus <lb/>
Quaerentesque viam circum versantur et ignes    <lb/>
Passim per caeli volvunt Summania templa; <lb/>
Sive aliunde fluens alicunde extrinsecus aer <lb/>
Versat agens ignis; sive ipsi serpere possunt <lb/>
Quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis, <lb/>
Flammea per caelum pascentis corpora passim. </s><s>    <lb/>
Nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Difficile est; sed quid possit fiatque per omne<lb/>
In variis mundis varia ratione creatis,<lb/>
Id doceo plurisque sequor disponere causas,<lb/>
Motibus astrorum quae possint esse per omne;    <lb/>
E quibus una tamen sit in hoc quoque causa necesse est<lb/>
Quae vegeat motum signis; sed quae sit earum<lb/>
Praecipere hautquaquamst pedetemtim progredientis.)<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Terraque ut in media mundi regione quiescat,<lb/>
Evanescere paulatim et decrescere pondus        <lb/>
Convenit, atque aliam naturam supter habere<lb/>
Ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam<lb/>
Partibus aeriis mundi quibus insita vivit.</s> <lb/>
<s>propterea non est oneri neque deprimit auras;<lb/>
Ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra  <lb/>
Nec caput est oneri collo nec denique totum<lb/>
Corporis in pedibus pondus sentimus inesse;<lb/>
At quaecumque foris veniunt inpostaque nobis<lb/>
Pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.</s> <lb/>
<s>usque adeo magni refert quid quaeque obeat res.      <lb/>
Sic igitur tellus non est aliena repente<lb/>
Allata atque auris aliunde obiecta alienis,<lb/>
Sed pariter prima concepta ab origine mundi<lb/>
Certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.</s> <lb/>
<s>praeterea grandi tonitru concussa repente,   <lb/>
Terra supra quae se sunt concutit omnia motu:<lb/>
Quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset<lb/>
Partibus aeriis mundi caeloque revincta.</s> <lb/>
<s>nam communibus inter se radicibus haerent<lb/>
Ex ineunte aevo coniuncta atque uniter apta.    <lb/>

Nonne vides etiam quam magno pondere nobis <lb/>
Sustineat corpus tenuissima vis animai <lb/>
Propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est ?</s><s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Denique iam saltu pernici tollere corpus <lb/>
Quid potis est nisi vis animi quae membra gubernat ?</s><s>     <lb/>
Iamne vides quantum tenuis natura valere<lb/>
Possit, ubi est coniuneta gravi cum corpore, ut aer <lb/>
Coniunetus terris et nobis est animi vis ?</s><s><lb/>
Nec nimio solis maior rota nec minor ardor <lb/>
Esse potest, nostris quam sensibus esse videtur.                <lb/>
Nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possunt <lb/>
Adicere et calidum membris adflare vaporem, <lb/>
Nihil illa his intervallis de corpore libant<lb/>
Flammaruni, nihil ad speciem est contractior ignis. </s><s><lb/>
 Proinde, calor quoniam solis lumenque profusum<lb/>
 Perveniunt nostros ad sensus et loca mulcent,<lb/>
Forma quoque hine solis debet filumque videri,<lb/>
 Nihil adeo ut possis plus aut minus addere, vere.</s> <lb/>
<s> lunaque, sive notho fertur loca lumine lustrans<lb/>
Sive suam proprio iactat de corpore lucem, <lb/>
Quidquid id est, nihilo fertur maiore figura <lb/>
Quam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur. </s><s><lb/>
Nam prius omnia, quae longe semota tuemur <lb/>
Aera per multum, specie confusa videntur                <lb/>
Quam minui filum. </s><s>quapropter luna necesse est, <lb/>
Quandoquidem claram speciem certamque figuram<lb/>
 <lb/>

Praebet, ut est oris extremis cumque notata <lb/>
Quantaque quantast hinc nobis videatur in alto. </s><s><lb/>
Postremo quoscumque vides hine aetheris ignes; <lb/>
Quandoquidem quoscumque in terris cernimus ignes,       <lb/>
Dum tremor est clarus, dum Cernitur ardor eorum,<lb/>
Perparvom quiddam interdum mutare videtur <lb/>
Alteram utram in partem filum, quo longius absunt;<lb/>
Scire licet perquam pauxillo posse minores <lb/>
Esse vel exigua maioris parte brevique.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
</s></p><p type="main"><s>Illud item non est mirandum, qua ratione <lb/>
Tantulus ille queat tantum sol mittere lumen,<lb/>
Quod maria ac terras omnis caelumque rigando<lb/>
Compleat et calido perfundat cuncta vapore.             <lb/>
Nam licet hinc mundi patefactum totius unum<lb/>
Largifluum fontem scatere atque erumpere lumen,<lb/>
Ex omni mundo quia sic elementa vaporis<lb/>
Undique conveniunt et sic coniectus eorum               <lb/>
Confluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.</s> <lb/>
<s>nonne vides etiam quam late parvus aquai<lb/>
Prata riget fons interdum campisque redundet ?</s><s><lb/>
Est etiam quoque uti non magno solis ab igni<lb/>
Aera percipiat calidis fervoribus ardor,                <lb/>
Opportunus ita est si forte et idoneus aer,<lb/>
Ut queat accendi parvis ardoribus ictus;<lb/>
Quod genus interdum segetes stipulamque videmus<lb/>
Accedere ex una scintilla incendia passim.</s> <lb/>
<s>
Forsitan et rosea sol alte lampade lucens       <lb/>
Possideat multum caecis fervoribus ignem <lb/>
Circum se, nullo qui sit fulgore notatus, <lb/>
Aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec ratio solls siniplex et certa patescit, <lb/>
Quo pacto aestivis e partibus aegocerotis       <lb/>
Brumalis adeat flexus atque inde revertens <lb/>
Cancri se ut vertat metas ad solstitialis, <lb/>
Lunaque mensibus id spatium videatur obire, <lb/>
Annua sol in quo consumit tempora cursu. </s><s><lb/>
Non, inquam, simplex his rebus reddita causast. </s><s> <lb/>
Nam fieri vel cum primis id posse videtur, <lb/>
Democriti quod sancta viri sententia ponit, <lb/>
Quanto quaeque magis sint terram sidera propter, <lb/>
Tanto posse minus cum caeli turbine ferri. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Evanescere enim rapidas illius et acris         <lb/>
Imminui supter viris, ideoque relinqui <lb/>
Paulatim solem cum posterioribu' signis,<lb/>
Inferior multo quod sit quam fervida signa. </s><s><lb/>
Et magis hoc lunam: quanto demissior eius <lb/>
Cursus abest procul a caelo terrisque propinquat,       <lb/>
Tanto posse minus cum signis tendere cursum.</s> <lb/>
<s>flaccidiore etenim quanto iam turbine fertur <lb/>
Inferior quam sol, tanto magis omnia signa, <lb/>
Hane adipiscuntur circum praeterque feruntur. </s><s><lb/>
Propterea fit ut haec ad signum quodque reverti <lb/>
Mobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt. </s><s><lb/>
Fit quoque ut e mundi transversis partibus aer <lb/>
Alternis certo fluere alter tempore possit, <lb/>
Qui queat aestivis solem detrudere signis <lb/>
Brumalis usque ad flexus gelidumque rigorem,     <lb/>
Et qui reiciat gelidis a frigoris umbris<lb/>

Aestiferas usque in partis et fervida signa.</s> <lb/>
<s>et ratione pari lunam stellasque putandum est,<lb/>
Quae volvunt magnos in magnis orbibus annos,<lb/>
Aeribus posse alternis e partibus ire.  <lb/>
Nonne vides etiam diversis nubila ventis<lb/>
Diversas ire in partis inferna supernis?</s><s><lb/>
Qui minus illa queant per magnos aetheris orbis<lb/>
Aestibus inter se diversis sidera ferri?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>At nox obruit ingenti caligine terras,        <lb/>
Aut ubi de longo cursu sol ultima caeli <lb/>
Impulit atque suos efflavit languidus ignis <lb/>
Concussos itere et labefactos aere multo, <lb/>
Aut quia sub terras eursum convortere cogit <lb/>
Vis eadem, supra quae terras pertulit orbem.    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Tempore item certo roseam Matuta per oras<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Aetheris auroram differt et lumina pandit,<lb/>
Aut quia sol idem, sub terras ille revertens,<lb/>
Anticipat caelum radiis accendere temptans,<lb/>
Aut quia conveniunt ignes et semina multa       <lb/>
Confluere ardoris consuerunt tempore certo,<lb/>
Quae faciunt solis nova semper lumina  gigni;<lb/>
Quod genus Idaeis fama est e montibus altis<lb/>
Dispersos ignis orienti lumine cerni,<lb/>
Inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.     <lb/>
Nec tamen illud in his rebus mirabile debet <lb/>
Esse, quod haec ignis tam certo tempore possunt <lb/>
Semina confluere et solis reparare nitorem. </s><s><lb/>
Multa videmus enim, certo quae tempore fiunt<lb/>
Omnibus in rebus. </s><s>florescunt tempore certo       <lb/>
Arbusta et certo dimittunt tempore florem. </s><s><lb/>
Nec minus in certo dentes cadere imperat aetas <lb/>
Tempore et inpubem molli pubescere veste <lb/>
Et pariter mollem malis demittere barbam. </s><s><lb/>
Fulmina postremo nix imbres nubila venti        <lb/>

Non nimis incertis fiunt in partibus anni. </s><s><lb/>
Namque ubi sic fuerunt causarum exordia prima,<lb/>
Atque ita res mundi cecidere ab origine prima, <lb/>
Conseque quoque iam redeunt ex ordine certo.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Crescere itemque dies licet et tabescere noctes,      <lb/>
Et minui luces, eum sumant augmina noctes,<lb/>
Aut quia sol idem sub terras atque superne<lb/>
Imparibus eurrens amfractibus aetheris oras<lb/>
Partit et in partis non aequas dividit orbem,<lb/>
Et quod ab alterutra detraxit parte, reponit    <lb/>
Eius in adversa tanto plus parte relatus,<lb/>
Donec ad id signum caeli pervenit, ubi anni<lb/>
Nodus nocturnas exaequat lucibus umbras.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>nam, medio cursu flatus aquilonis et austri,<lb/>
Distinet aequato caelum discrimine metas        <lb/>
Propter signiferi posituram totius orbis,<lb/>
Annua sol in quo concludit tempora serpens,<lb/>
Obliquo terras et caelum  lumine lustrans,<lb/>
Ut ratio declarat eorum qui loca caeli<lb/>
Omnia dispositis signis ornata notarunt.        <lb/>
Aut quia crassior est certis in partibus aer,<lb/>
Sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignis<lb/>
Nec penetrare potest facile atque emergere ad ortus.</s> <lb/>
<s>propterea noctes hiberno tempore longae<lb/>
Cessant, dum veniat radiatum insigne diei.      <lb/>
Aut etiam, quia sic alternis partibus anni<lb/>
Tardius et citius consuerunt confluere ignes<lb/>
Qui faciunt solem certa desurgere parte,<lb/>
Propterea fit uti videantur dicere verum<lb/>

</s></p><p type="main"><s>Luna potest solis radiis percussa nitere              <lb/>
Inque dies magis id lumen Convertere nobis<lb/>
Ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,<lb/>
Donique eum contra pleno bene lumine fulsit<lb/>
Atque oriens obitus eius super edita vidit;<lb/>
Inde minutatim retro quasi condere lumen.       <lb/>
Debet item, quanto propius iam solis ad ignem<lb/>
Labitur ex alia signorum parte per orbem;<lb/>
Ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai<lb/>
Consimilem cursusque viam sub sole tenere.</s> <lb/>
<s>est etiam quare proprio cum lumine possit    <lb/>
Volvier et varias splendoris reddere forrnas.</s> <lb/>
<s>corpus enim licet esse aliud quod fertur et una<lb/>
Labitur omnimodis occursans officiensque<lb/>
Nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.</s> <lb/>
<s>versarique potest, globus ut, si forte, pilai        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Dimidia ex parti candenti lumine tinctus,<lb/>
Versandoque globum variantis edere formas,<lb/>
Donique eam partem, quaecumque est ignibus aucta,<lb/>
Ad speciem vertit nobis oculosque patentis ;<lb/>
Inde minutatim retro contorquet et aufert       <lb/>
Luciferam partem glomeraminis atque pilai;<lb/>
Ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutans<lb/>
Astrologorum artem contra convincere tendit,<lb/>
Proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterque<lb/>
Aut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.    <lb/>
Denique cur nequeat semper nova luna creari<lb/>
Ordine formarum certo certisque figuris<lb/>
Inque dies privos aborisci quaeque creata<lb/>

Atque alia illius reparari in parte locoque,<lb/>
Difficilest ratione docere et vincere verbis,   <lb/>
Ordine eum possint tam certo Multa creari.</s> <lb/>
<s>it ver et Venus, et Veneris praenuntius ante<lb/>
Pennatus graditur, zephyri vestigia propter<lb/>
Flora quibus mater praespargens ante viai<lb/>
Cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.   <lb/>
Inde loci sequitur calor aridus et comes una<lb/>
Pulverulenta Ceres et etesia Flabra aquilonum.</s> <lb/>
<s>inde autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.</s> <lb/>
<s>inde aliae tempestates ventique secuntur,<lb/>
Altitonans Volturnus et auster fulmine pollens. <lb/>
Tandem bruma nives adfert pigrumque rigorem<lb/>
Reddit: hiemps sequitur crepitans hanc dentibus algu.</s> <lb/>
<s>quo minus est mirum si certo tempore luna<lb/>
Gignitur et certo deletur tempore rusus,<lb/>
Cum fieri possint tam certo tempore multa.      <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Solis item quoque defectus lunaeque latebras <lb/>
Pluribus e causis fieri tibi posse putandum est. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Nam cur luna queat terram secludere solis <lb/>
Lumine et a terris altum caput obstruere ei, <lb/>
Obiciens caecum radiis ardentibus orbem;        <lb/>
Tempore eodem aliud facere id non posse putetur <lb/>
Corpus quod cassum labatur lumine semper?</s><s> <lb/>
Solque suos etiam dimittere languidus ignis <lb/>
Tempore cur certo nequeat recreareque lumen, <lb/>
Cum loca praeteriit flammis infesta per auras,  <lb/>
Quae faciunt ignis interstingui atque perire?</s><s><lb/>

Et cur terra queat lunam spoliare vicissim <lb/>
Lumine et oppressum solem super ipsa tenere,<lb/>
Menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras,<lb/>
Tempore eodem aliut nequeat succurrere lunae    <lb/>
Corpus vel supra solis perlabier orbem, <lb/>
Quod radios interrumpat lumenque profusum ?</s><s><lb/>
Et tamen ipsa suo si fulget luna nitore, <lb/>
Cur nequeat certa mundi languescere parte, <lb/>
Dum loca luminibus propriis inimica per exit?</s><s>    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, quoniam magni per caerula mundi<lb/>
Qua fieri quicquid posset ratione resolvi, <lb/>
Solis uti varios cursus lunaeque meatus <lb/>
Noscere possemus quae vis et causa cieret,      <lb/>
Quove modo possent offecto Lumine obire <lb/>
Et neque opinantis tenebris obducere terras, <lb/>
Cum quasi conivent et aperto lumine rursum <lb/>
Omnia convisunt clara loca candida luce, <lb/>
Nunc redeo ad mundi novitatem et mollia terrae  <lb/>
Arva, novo fetu quid primum in luminis oras<lb/>
Tollere et incertis crerint committere ventis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio genus herbarum viridemque nitorem<lb/>
Terra dedit circum collis eamposque per omnis, <lb/>
Florida fulserunt viridanti prata colore,       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Arboribusque datum est variis exinde per auras<lb/>
Crescendi magnum inmissis certamen habenis. </s><s><lb/>
Ut pluma atque pili primum saetaeque creantur<lb/>
Quadripedum membris et corpore pennipotentum, <lb/>
Sic nova tum tellus herbas virgultaque primum   <lb/>
Sustulit, inde loci mortalia saecla creavit <lb/>
Multa modis multis varia ratione coorta. </s><s><lb/>
Nam neque de caelo cecidisse animalia possunt <lb/>
Nec terrestria de salsis exisse laeunis. </s><s><lb/>
Linquitur ut merito maternum nomen adepta       <lb/>
Terra sit, e terra quoniam sunt cuncta creata. </s><s><lb/>
Multaque nunc etiam existunt animalia terris<lb/>
        <lb/>

Imbribus et calido solis concreta vapore; <lb/>
Quo minus est mirum si tum sunt plura coorta <lb/>
Et maiora, nova tellure atque aethere adulta.   <lb/>
Principio genus alituum variaeque volucres <lb/>
Ova relinquebant exclusae tempore verno, <lb/>
Folliculos ut nunc teretis aestate cicadae <lb/>
Lincunt sponte sua victum vitamque petentes. </s><s><lb/>
Tum tibi terra dedit primum mortalia saecla. </s><s>            <lb/>
Multus enim calor atque humor superabat in arvis.</s> <lb/>
<s>hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur, <lb/>
Crescebant uteri terram radicibus apti; <lb/>
Quos ubi tempore maturo patefecerat aestus <lb/>
Infantum fugiens umorem aurasque petessens,             <lb/>
Convertebat ibi natura foramina terrae <lb/>
Et sucum venis cogebat fundere apertis <lb/>
Consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque <lb/>
Cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis <lb/>
Impetus in mammas convertitur ille alimenti. </s><s>            <lb/>
Terra cibum pueris, vestem vapor, herba cubile <lb/>
Praebebat multa et molli lanugine abundans. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
At novitas mundi nec frigora dura ciebat <lb/>
Nec nimios aestus nec magnis viribus auras. </s><s><lb/>
Omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.           <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quare etiam atque etiam maternum nomen adepta<lb/>
Terra tenet merito, quoniam genus ipsa creavit <lb/>
Humanum atque animal prope certo tempore fudit <lb/>
Omne quod in magnis bacchatur montibu' passim,<lb/>
Aeriasque simul volucres variantibu' formis.    <lb/>
Sed quia finem aliquam pariendi debet habere, <lb/>
Destitit, ut mulier spatio defessa vetusto. </s><s><lb/>
Mutat enim mundi naturam totius aetas <lb/>
Ex alioque alius status excipere omnia debet,<lb/>

Nec manet ulla sui similis res: omnia migrant,  <lb/>
Omnia commutat natura et vertere cogit.</s> <lb/>
<s>namque aliut putrescit et aevo debile languet, <lb/>
Porro aliut elareseit et e Contemptibus exit. </s><s><lb/>
Sic igitur mundi naturam totius aetas <lb/>
Mutat et ex alio terram status excipit alter :  <lb/>
Quod potuit nequit, ut possit quod non tulit ante. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Multaque tum tellus etiam portenta creare <lb/>
Conatast mira facie membrisque coorta, <lb/>
Androgynum, interutrasque nec utrum, utrimque remotum, <lb/>
Orba pedum partim, manuum viduata vicissim,     <lb/>
Muta sine ore etiam, sine voltu caeca reperta, <lb/>
Vinctaque membrorum per totum corpus adhaesu, <lb/>
Nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam <lb/>
Nec vitare malum nec sumere quod foret usus. </s><s><lb/>
Cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat,       <lb/>
Nequiquam, quoniam natura absterruit auctum <lb/>
Nec potuere cupitum aetatis tangere florem <lb/>
Nec reperire cibum nec iungi per Veneris res. </s><s><lb/>
Multa videmus enim rebus concurrere debere, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ut propagando possint procudere saecla;         <lb/>
Pabula primum ut sint, genitalia deinde per artus <lb/>
Semina qua possint membris manare remissis; <lb/>
Feminaque ut maribus coniungi possit, habere <lb/>
Mutua qui mutent inter se gaudia uterque.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Multaque tum interiisse animantum saecla necesse est <lb/>
Nec potuisse propagando procudere prolem.</s> <lb/>
<s>nam quaecumque vides vesci vitalibus auris,<lb/>
Aut dolus aut virtus aut denique mobilitas est<lb/>

Ex ineunte aevo genus id tutata Reservans.</s> <lb/>
<s>multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae   <lb/>
Commendata manent, tutelae tradita nostrae.</s> <lb/>
<s>principio genus acre leonum saevaque saecla<lb/>
Tutatast virtus, volpes dolus et fuga cervos.</s> <lb/>
<s>at levisomna canum fido cum pectore corda<lb/>
Et genus omne quod est veterino semine partum   <lb/>
Lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla<lb/>
Omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi.</s> <lb/>
<s>nam cupide fugere feras pacemque secuta<lb/>
Sunt et larga suo sine pabula parta labore,<lb/>
Quae damus utilitatis eorum praemia causa.      <lb/>
At quis nihil horum tribuit natura, nec ipsa<lb/>
Sponte sua possent ut vivere nec dare nobis<lb/>
Utilitatem aliquam quare pateremur eorum<lb/>
Praesidio nostro pasci genus esseque tutum,<lb/>
Scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant   <lb/>
Indupedita suis fatalibus omnia vinclis,<lb/>
Donec ad interitum genus id natura, redegit.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sed neque Centauri fuerunt, nec tempore in ullo<lb/>
Esse queunt duplici natura et corpore bino<lb/>
Ex alienigenis membris compacta, potestas       <lb/>
Hinc illinc visque ut non sat Par esse potissit.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.</s> <lb/>
<s>principio circum tribus actis impiger annis<lb/>
Floret ecus, puer hautquaquam; nam saepe etiam nunc<lb/>
Ubera mammarum in somnis lactantia quaeret.     <lb/>

Post ubi ecum validae vires aetate senecta<lb/>
Membraque deficiunt fugienti languida vita,<lb/>
Tum demum puero illi aevo florente iuventas<lb/>
Occipit et molli vestit lanugine malas.</s> <lb/>
<s>ne forte ex homine et veterino semine equorum        <lb/>
Confieri credas Centauros posse neque esse,<lb/>
Aut rabidis canibus succinctas semimarinis<lb/>
Corporibus Seyllas et cetera de genere horum,<lb/>
Inter se quorum discordia membra videmus;<lb/>
Quae neque florescunt pariter nec robora sumunt <lb/>
Corporibus neque proiciunt aetate senecta<lb/>
Nec simili Venere ardescunt nec moribus unis<lb/>
Conveniunt, neque sunt eadem iucunda per artus.</s> <lb/>
<s>quippe videre licet pinguescere saepe cicuta<lb/>
Barbigeras pecudes, homini quae est acre venenum.       <lb/>
Flamma quidem vero cum corpora Fulva leonum<lb/>
Tam soleat torrere atque urere quam genus omne<lb/>
Visceris in terris quodcumque et sanguinis extet,<lb/>
Qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una,<lb/>
Prima leo, postrema draco, media ipsa, Chimaera <lb/>
Ore foras acrem flaret de corpore flammam ?</s><s><lb/>
Quare etiam tellure nova caeloque recenti<lb/>
Talia qui fingit potuisse animalia gigni,<lb/>
Nixus in hoc uno novitatis nomine inani,<lb/>
Multa licet simili ratione effutiat ore,                                <lb/>
Aurea tum dicat per terras flumina vulgo<lb/>
Fluxisse et gemmis florere arbusta suesse<lb/>
Aut hominem tanto membrorum esse impete natum,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Trans maria alta pedum nisus ut ponere posset<lb/>
Et manibus totum circum se vertere caelum.      <lb/>
Nam quod multa fuere in terris semina rerum<lb/>
        <lb/>

Tempore quo primum tellus animalia fudit,<lb/>
Nihil tamen est signi mistas potuisse creari<lb/>
Inter se pecudes compactaque membra animantum,<lb/>
Propterea quia quae de terris nunc quoque abundant      <lb/>
Herbarum genera ac fruges arbustaque laeta<lb/>
Non tamen inter se possunt complexa creari,<lb/>
Sed res quaeque suo ritu procedit et omnes<lb/>
Foedere naturae certo discrimina servant.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>At genus humanum multo fuit illud in arvis    <lb/>
Durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,<lb/>
Et maioribus et solidis magis ossibus intus<lb/>
Fundatum, validis aptum per viscera nervis,<lb/>
Nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur<lb/>
Nec novitate cibi nec labi corporis ulla.       <lb/>
Multaque per caelum solis volventia lustra<lb/>
Volgivago vitam tractabant more ferarum.</s> <lb/>
<s>nec robustus erat curvi moderator aratri<lb/>
Quisquam, nec scibat ferro molirier arva<lb/>
Nec nova defodere in terram virgulta neque altis        <lb/>
Arboribus veteres decidere falcibu' ramos.</s> <lb/>
<s>quod sol atque imbres dederant, quod terra erearat<lb/>
Sponte sua, satis id placabat pectora donum.</s> <lb/>
<s>glandiferas inter curabant corpora quercus<lb/>
Plerumque; et quae nunc hiberno tempore cernis  <lb/>
Arbita puniceo fieri matura colore,<lb/>
Plurima tum tellus etiam maiora ferebat.</s> <lb/>
<s>multaque praeterea novitas tum florida mundi<lb/>
Pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.</s> <lb/>
<s>at sedare sitim fluvii fontesque vocabant,    <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ut nunc montibus e magnis decursus aquai<lb/>
Claru' citat late sitientia saecla ferarum.</s> <lb/>
<s>denique nota vagi silvestria templa tenebant<lb/>

Nympharum, quibus e scibant umori' fluenta<lb/>
Lubrica proluvie larga lavere umida saxa,               <lb/>
Umida saxa, super viridi stillantia musco,<lb/>
Et partim plano scatere atque erumpere campo.</s> <lb/>
<s>necdum res igni scibant tractare neque uti<lb/>
Pellibus et spoliis corpus vestire ferarum,<lb/>
Sed nemora atque cavos montis silvasque colebant                <lb/>
Et frutices inter condebant squalida membra<lb/>
Verbera ventorum vitare imbrisque coacti.</s> <lb/>
<s>nec commune bonum poterant spectare neque ullis<lb/>
Moribus inter se scibant nec legibus uti.</s> <lb/>
<s>quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat               <lb/>
Sponte sua sibi quisque valere et vivere doctus.</s> <lb/>
<s>et Venus in silvis iungebat corpora amantum;<lb/>
Conciliabat enim vel mutua quamque cupido<lb/>
Vel violenta viri vis atque inpensa libido<lb/>
Vel pretium, glandes atque arbita vel pira lecta.               <lb/>
Et manuum mira freti virtute pedumque<lb/>
Consectabantur silvestria saecla ferarum<lb/>
 Missilibus saxis et magno pondere clavae;<lb/>
 Multaque vincebant, vitabant pauca latebris;<lb/>
Saetigerisque pares subuÍ sic Silvestria membra         <lb/>
Nuda dabant terrae nocturno Tempore capti,<lb/>
Circum se foliis ac frondibus involventes.</s> <lb/>
<s>nec plangore diem magno solemque per agros <lb/>
Quaerebant pavidi palantes noctis in umbris,<lb/>

 Sed taciti respectabant somnoque sepulti, <lb/>
 Dum rosea face sol inferret lumina caelo. </s><s><lb/>
A parvis quod enim consuerant cernere semper <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Alterno tenebras et lucem tempore gigni,<lb/>
Non erat ut fieri posset mirarier umquam <lb/>
Nec diffidere ne terras aeterna teneret                                 <lb/>
        <lb/>
Nox in perpetuum detracto lumine solis.</s> <lb/>
<s>sed magis illud erat curae, quod saecla ferarum <lb/>
Infestam miseris faciebant saepe quietem. </s><s><lb/>
Eiectique domo fugiebant saxea tecta <lb/>
Spumigeri suis adventu validique leonis                                 <lb/>
        <lb/>
Atque intempesta cedebant nocte paventes<lb/>
Hospitibus saevis instrata cubilia fronde.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec nimio tum plus quam nunc mortalia saecla <lb/>
Dulcia linquebant labentis lumina vitae. </s><s><lb/>
Unus enim tum quisque magis deprensus eorum     <lb/>
Pabula viva feris praebebat, dentibus haustus, <lb/>
Et nemora ac montis gemitu silvasque replebat <lb/>
Viva videns vivo sepeliri viseera busto. </s><s><lb/>
At quos effugium servarat corpore adeso, <lb/>
Posterius tremulas super ulcera taetra tenentes         <lb/>
Palmas horriferis accibant vocibus Orcum, <lb/>
Donique eos vita privarant vermina saeva <lb/>
Expertis opis, ignaros quid volnera vellent. </s><s><lb/>
At non multa virum sub signis milia ducta <lb/>
Una dies dabat exitio nec turbida ponti         <lb/>
Aequora fligebant navis ad saxa virosque. </s><s><lb/>
Hic temere incassum frustra mare saepe coortum <lb/>
Saevibat leviterque minas ponebat inanis,<lb/>
        <lb/>

Nec poterat quemquam placidi pellacia ponti <lb/>
Subdola pellicere in fraudem ridentibus undis,  <lb/>
Improba naucleri ratio cum caeca iacebat. </s><s><lb/>
Tuni penuria deinde cibi languentia leto <lb/>
Membra dabat, contra nunc rerum copia mersat.</s> <lb/>
<s>illi inprudentes ipsi sibi Saepe venenum <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Vergebant, nurui nunc dant Sollertius ipsi.     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Inde casas postquam ac pellis ignemque pararunt,<lb/>
Et mulier coniuncta viro concessit in unum<lb/>
<lb/>
Cognita sunt, prolemque ex se videre creatam, <lb/>
Tum genus humanum primum mollescere coepit. </s><s><lb/>
Ignis enim curavit ut alsia corpora frigus      <lb/>
Non ita iam possent caeli sub tegmine ferre, <lb/>
Et Venus inminuit viris puerique parentum <lb/>
Blanditiis facile ingenium fregere superbum. </s><s><lb/>
Tunc et amicitiem coeperunt iungere aventes <lb/>
Finitimi inter se nec laedere nec violari,      <lb/>
Et pueros commendarunt muliebreque saeclum, <lb/>
Vocibus et gestu cum balbe significarent <lb/>
Imbecillorum esse aecum misererier omnis. </s><s><lb/>
Nec tamen omnimodis poterat concordia gigni,<lb/>

Sed bona magnaque pars servabat foedera caste;  <lb/>
Aut genus humanum iam tum foret omne peremptum<lb/>
Nec potuisset adhuc perducere saecla propago.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>At varios linguae sonitus natura subegit<lb/>
Mittere et utilitas expressit nomina rerum,<lb/>
Non alia longe ratione atque ipsa videtur       <lb/>
Protrahere ad gestum pueros infantia linguae,<lb/>
Cum facit ut digito quae sint praesentia monstrent.</s> <lb/>
<s>sentit enim vim quisque suam quoad possit abuti.</s> <lb/>
<s>cornua nata prius vitulo quam frontibus extent,<lb/>
Illis iratus petit atque infestus inurget.      <lb/>
At catuli pantherarum scymnique leonum<lb/>
Unguibus ac pedibus iam tum morsuque repugnant,<lb/>
Vix etiam cum sunt dentes unguesque creati.</s> <lb/>
<s>alituum porro genus alis omne videmus<lb/>
Fidere et a pinnis tremulum petere auxillatum.  <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Proinde putare aliquem tum nomina distribuisse<lb/>
Rebus et inde homines didicisse vocabula prima,<lb/>
Desiperest. </s><s>nam cur hic posset cuncta notare<lb/>
Vocibus et varios sonitus emittere linguae,<lb/>
Tempore eodem alii facere id non quisse putentur?</s><s>                <lb/>
Praeterea si non alii quoque vocibus usi<lb/>
Inter se fuerant, unde insita notities est<lb/>
Utilitatis et unde data est huic prima potestas,<lb/>
Quid vellet facere ut siret animoque videret ?</s><s><lb/>

Cogere item pluris unus victosque domare                <lb/>
Non poterat, rerum ut perdiscere nomina vellent.</s> <lb/>
<s>nec ratione docere ulla suadereque surdis,<lb/>
Quid sit opus facto, facilest; neque enim paterentur<lb/>
Nec ratione ulla sibi ferrent amplius auris<lb/>
Vocis inauditos sonitus obtundere frustra.              <lb/>
Postremo quid in hac mirabile tantoperest re,<lb/>
Si genus humanum, cui vox et lingua vigeret,<lb/>
Pro vario sensti varia res voce notaret ?</s><s><lb/>
Cum pecudes mutae, cum denique saecla ferarum<lb/>
Dissimilis soleant voces variasque ciere,               <lb/>
Cum metus aut dolor est et cum iam gaudia gliscunt.</s> <lb/>
<s>quippe etenim licet id rebus cognoscere apertis.</s> <lb/>
<s>inritata canum cum primum magna Molossum<lb/>
Mollia ricta fremunt duros nudantia dentes,<lb/>
Longe alio sonitu rabie restricta minantur,             <lb/>
Et cum iam latrant et vocibus omnia complent.</s> <lb/>
<s>et catulos blande cum lingua lambere temptant<lb/>
Aut ubi eos iactant pedibus morsuque petentes<lb/>
Suspensis teneros imitantur dentibus haustus,<lb/>
Longe alio pacto gannitu vocis adulant,         <lb/>
Et cum deserti baubantur in aedibus aut cum<lb/>

Plorantis fugiunt summisso corpore plagas. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Denique non hinnitus item differre videtur, <lb/>
Inter equas ubi equus florenti aetate iuvencus <lb/>
Pinnigeri saevit calcaribus ictus amoris,                                       <lb/>
Et fremitum patulis ubi naribus edit ad arma, <lb/>
Et cum sic alias concussis artibus hinnit ?</s><s> <lb/>
Postremo genus alituum variaeque volucres, <lb/>
Accipitres atque ossifragae mergique marinis <lb/>
Fluctibus in salso victum vitamque petentes,    <lb/>
Longe alias alio iaciunt in tempore voces,<lb/>
Et quom de victu certant praedaeque repugnant<lb/>
Et partim mutant cum tempestatibus una<lb/>
Raucisonos cantus, cornicum ut saecla vetusta<lb/>
Corvorumque greges ubi aquam dicuntur et imbris <lb/>
Poscere et interdum ventos aurasque vocare.</s> <lb/>
<s>ergo si varii sensus animalia cogunt,<lb/>
Muta tamen cum sint, varias emittere voces,<lb/>
Quanto mortalis magis aecum est tum potuisse<lb/>
Dissimilis alia atque alia res voce notare !    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>(Illud in his rebus tacitus ne forte requiras,<lb/>
Fulmen detulit in terram mortalibus ignem<lb/>
Primitus, inde omnis flammarum diditur ardor.</s> <lb/>
<s>multa videmus enim caelestibus inlita flammis<lb/>
Fulgere, cum caeli donavit plaga vapore.        <lb/>
Et ramosa tamen cum ventis pulsa vacillans<lb/>
Aestuat in ramos incumbens arboris arbor,<lb/>
Exprimitur validis extritus viribus ignis<lb/>

Et micat interdum flammai fervidus ardor,<lb/>
Mutua dum inter se rami stirpesque teruntur. </s><s>    <lb/>
Quorum utrumque dedisse potest mortalibus ignem. </s><s><lb/>
Inde cibum coquere ac flammae mollire vapore <lb/>
Sol docuit, quoniam mitescere multa videbant <lb/>
Verberibus radiorum atque aestu vieta per agros.<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
</s></p><p type="main"><s>Inque dies magis hi victum vitamque priorem   <lb/>
Commutare novis monstrabant rebu' benigni, <lb/>
Ingenio qui praestabant et corde vigebant. </s><s><lb/>
Condere coeperunt urbis arcemque locare <lb/>
Praesidium reges ipsi sibi perfugiumque, <lb/>
Et pecus atque agros divisere atque dedere      <lb/>
Pro facie cuiusque et viribus ingenioque; <lb/>
Nam facies multum valuit viresque vigentes. </s><s><lb/>
Posterius res inventast aurumque repertum, <lb/>
Quod facile et validis et pulchris dempsit honorem <lb/>
Divitioris enim sectam plerumque secuntur       <lb/>
Quamlubet et fortes et pulchro corpore creti. </s><s><lb/>
Quod siquis vera vitam ratione gubernet, <lb/>
Divitiae grandes homini sunt vivere parce<lb/>
Aequo animo; neque enim est umquam penuria parvi.</s> <lb/>
<s>at claros homines voluerunt se atque potentes,       <lb/>
Ut fundamento stabili fortuna maneret<lb/>
Et placidam possent opulenti degere vitam,<lb/>
Nequiquam, quoniam ad summum succedere honorem<lb/>
Certantes iter infestum fecere viai,<lb/>
Et tamen e summo, quasi fulmen, deicit ictos     <lb/>
Invidia interdum contemptim in Tartara taetra;<lb/>

Invidia quoniam, ceu fulinine, summa vaporant <lb/>
Plerumque et quae sunt aliis magis edita cumque;<lb/>
Ut satius multo iam sit parere quietum <lb/>
Quam regere imperio res velle et regna tenere.  <lb/>
Proinde sine incassum defessi sanguine sudent, <lb/>
Angustum per iter luctantes ambitionis;<lb/>
Quandoquidem sapiunt alieno ex ore petuntque<lb/>
Res ex auditis potius quain sensibus ipsis,     <lb/>
Nec magis id nunc est neque erit mox quam fuit ante.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Ergo regibus occisis subversa iacebat <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Pristina maiestas soliorum et sceptra superba,<lb/>
Et capitis summi praeclarum insigne cruentum<lb/>
Sub pedibus vulgi magnum lugebat honorem;<lb/>
Nam cupide conculcatur nimis ante metutum.      <lb/>
Res itaque ad summam faecem turbasque redibat,<lb/>
Imperium sibi cum ac summatum quisque petebat.</s> <lb/>
<s>inde magistratum partim docuere creare<lb/>
Iuraque constituere, ut vellent legibus uti.</s> <lb/>
<s>nam genus humanum, defessum vi colere aevom, <lb/>
Ex inimicitiis languebat; quo magis ipsum<lb/>
Sponte sua cecidit sub leges artaque iura.</s> <lb/>
<s>acrius ex ira quod enim se quisque parabat<lb/>
Ulcisci quam nunc concessum est legibus aequis,<lb/>
Hanc ob rem est homines pertaesum vi colere aevom. </s><s>      <lb/>
Inde metus maculat poenarum praemia vitae.</s> <lb/>
<s>circumretit enim vis atque iniuria quemque<lb/>
Atque, unde exortast, ad eum plerumque revertit,<lb/>
Nec facilest placidam ae pacatam degere vitam<lb/>
Qui violat factis communia foedera pacis.       <lb/>
Etsi fallit enim divom genus humanumque,<lb/>
Perpetuo tamen id fore clam diffidere debet,<lb/>

Quippe ubi se multi per somnia saepe loquentes<lb/>
Aut morbo delirantes protraxe ferantur<lb/>
Et      celata mala in medium et Peccata dedisse.)         <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc quae causa deum per magnas numina gentis<lb/>
Pervulgarit et ararum compleverit urbis<lb/>
Suscipiendaque curarit sollemnia sacra,<lb/>
Quae nunc in magnis florent sacra rebu' locisque,<lb/>
Unde etiam nunc est mortalibus insitus horror   <lb/>
Qui delubra deum nova toto suscitat orbi<lb/>
Terrarum et festis cogit celebrare diebus,<lb/>
Non ita difficilest rationem reddere verbis.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>quippe etenim iam tum divom mortalia saecla<lb/>
Egregias animo facies vigilante videbant                <lb/>
Et magis in somnis mirando corporis auctu.</s> <lb/>
<s>his igitur sensum tribuebant propterea quod<lb/>
Membra movere videbantur vocesque superbas<lb/>
Mittere pro facie praeclara et viribus amplis.</s> <lb/>
<s>aeternamque dabant vitam, quia semper eorum,         <lb/>
Subpeditabatur facies et forma manebat,<lb/>
Et tamen omnino quod tantis viribus auctos<lb/>
Non temere ulla vi convinci posse putabant.</s> <lb/>
<s>fortunisque ideo longe praestare putabant,<lb/>
Quod mortis timor haut quemquam vexaret eorum,  <lb/>
Et simul in somnis quia multa et mira videbant<lb/>
Efficere et nullum capere ipsos inde laborem.</s> <lb/>
<s>praeterea caeli rationes ordine certo<lb/>
Et varia annorum cernebaut tempora verti<lb/>
Nec poterant quibus id fieret cognoscere causis.        <lb/>
Ergo perfugium sibi habebant omnia divis<lb/>
Tradere et illorum nutu facere omnia flecti.</s> <lb/>
<s>in caeloque deum sedes et templa locarunt,<lb/>
Per caelum volvi quia nox et luna videtur,<lb/>
Luna dies et nox et noctis signa severa         <lb/>

Noctivagaeque faces caeli flaminaeque volantes,<lb/>
Nubila sol imbres nix venti fulmina grando<lb/>
Et rapidi fremitus et murmura magna minarum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s> O genus infelix humanum, talia divis<lb/>
Cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas!  <lb/>
Quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis<lb/>
Volnera, quas lacrimas peperere minoribu' nostris!<lb/>
Nec pietas ullast velatum saepe videri<lb/>
Vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras<lb/>
Nec procumbere humi prostratum et pandere palmas        <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ante deum delubra nec aras sanguine multo<lb/>
Spargere quadrupedum nec votis nectere vota,<lb/>
Sed mage pacata posse omnia mente tueri.</s> <lb/>
<s>nam cum suspicimus magni caelestia mundi<lb/>
Templa, super stellisque micantibus aethera fixum,              <lb/>
Et venit in mentem solis lunaeque viarum,<lb/>
Tunc allis oppressa malis in pectora cura<lb/>
Illa quoque expergefactum caput erigere infit,<lb/>
Nequae forte deum nobis inmensa potestas<lb/>
Sit, vario motu quae eandida sidera verset.     <lb/>
Temptat enim dubiam mentem rationis egestas,<lb/>
Ecquaenam fuerit mundi genitalis origo,<lb/>
Et simul ecquae sit finis quoad moenia mundi<lb/>
Solliciti motus hunc possint ferre laborem,<lb/>
An divinitus aeterna donata salute      <lb/>
Perpetuo possint aevi labentia tractu<lb/>
Inmensi validas aevi contemnere viris.</s> <lb/>
<s>praeterea cui non animus formidine divum<lb/>
Contrahitur, cui non correpunt membra pavore,<lb/>
Fulminis horribili cum plaga torrida tellus             <lb/>
Contremit et magnum perfurrunt murmura caelum?</s><s><lb/>
Non populi gentesque tremunt, regesque superbi <lb/>
Corripiunt divum percussi membra timore,<lb/>

Nequid ob admissum foede dictumve superbe <lb/>
Poenarum grave sit solvendi tempus adultum?</s><s>      <lb/>
Summa etiam cum vis violenti per mare venti <lb/>
Induperatorem classis super aequora verrit <lb/>
Cum validis pariter legionibus atque elephantis, <lb/>
Non divom pacem votis adit ac prece quaesit <lb/>
Ventorum pavidus paces animasque secundas,      <lb/>
Nequiquam, quoniam violento turbine saepe <lb/>
Correptus nihilo fertur minus ad vada leti?</s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Usque adeo res humanas vis abdita quaedam <lb/>
Opterit et pulchros fascis saevasque secures <lb/>
Proculcare ac ludibrio sibi habere videtur. </s><s>     <lb/>
Denique sub pedibus tellus cum tota vacillat <lb/>
Concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur, <lb/>
Quid mirum si se temnunt mortalia saecla <lb/>
Atque potestatis magnas mirasque relinqunt <lb/>
In rebus viris divum, quae cuncta gubernent ?</s><s>    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, aes atque aurum ferrumque repertum est<lb/>
Et simul argenti pondus plumbique potestas,<lb/>
Ignis ubi ingentis silvas ardore cremarat<lb/>
Montibus in magnis, seu caeli fulmine misso,<lb/>
Sive quod inter se bellum silvestre gerentes            <lb/>
Hostibus intulerant ignem formidinis ergo,<lb/>
Sive quod inducti terrae bonitate volebant<lb/>
Pandere agros pinguis et pascua reddere rura,<lb/>
Sive feras interficere et ditescere praeda.</s> <lb/>
<s>nam fovea atque igni prius est venarier ortum        <lb/>
Quam saepire plagis saltum canibusque ciere.</s> <lb/>
<s>quidquid id est, quacumque e causa flammeus ardor<lb/>

Horribili sonitu silvas exederat altis<lb/>
Ab radicibus et terram percoxerat igni,<lb/>
Manabat venis ferventibus in loca terrae        <lb/>
Concava conveniens argenti rivus et auri,<lb/>
Aeris item et plumbi. </s><s>quae cum concreta videbant<lb/>
Posterius claro in terra splendere colore,<lb/>
Tollebant nitido capti levique lepore<lb/>
Et simili formata videbant esse figura  <lb/>
Atque lacunarum fuerant vestigia cuique.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>tum penetrabat eos posse haec liquefacta calore<lb/>
Quamlibet in formam et faciem decurrere rerum<lb/>
Et prorsum quamvis in acuta ac tenvia posse<lb/>
Mucronum duci fastigia procudendo,      <lb/>
Ut sibi tela darent, silvasque ut caedere possent<lb/>
Materiemque dolare et levia radere tigna<lb/>
Et terebrare etiam ac pertundere perque forare.</s> <lb/>
<s>nec minus argento facere haec auroque parabant<lb/>
Quam validi primum violentis viribus aeris,     <lb/>
Nequiquam, quoniam cedebat victa potestas<lb/>
Nec poterat pariter durum sufferre laborem.</s> <lb/>
<s>tum fuit in pretio magis aes Aurumque iacebat<lb/>
Propter inutilitatem hebeti mucrone retusum.</s> <lb/>
<s>nunc iacet aes, aurum in summum successit honorem. </s><s>   <lb/>
Sic volvenda aetas commutat tempora rerum.</s> <lb/>
<s>quod fuit in pretio, fit nullo denique honore;<lb/>
Porro aliut succedit et e Contemptibus exit<lb/>
Inque dies magis adpetitur floretque repertum<lb/>

Laudibus et miro est mortalis inter honore.     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc tibi quo pacto ferri natura reperta <lb/>
Sit facilest ipsi per te cognoscere, Memmi. </s><s><lb/>
Arma antiqua manus ungues dentesque fuerunt <lb/>
Et lapides et item silvarum fragmina rami, <lb/>
Et flamma atque ignes, postquam sunt cognita primum.    <lb/>
Posterius ferri vis est aerisque reperta. </s><s><lb/>
Et prior aeris erat quam ferri cognitus usus, <lb/>
Quo facilis magis est natura et copia maior. </s><s><lb/>
Aere solum terrae tractabant, aereque belli <lb/>
Miscebant fluctus et vulnera vasta serebant     <lb/>
Et pecus atque agros adimebant; nam facile ollis<lb/>
Omnia cedebant armatis nuda et inerma. </s><s><lb/>
Inde minutatim processit ferreus ensis<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Versaque in obprobrium species est falcis ahenae,<lb/>
Et ferro coepere sohim proscindere terrae       <lb/>
Exaequataque sunt creperi certamina belli.</s> <lb/>
<s>et prius est armatum in equi conscendere costas<lb/>
Et moderarier hunc frenis dextraque vigere<lb/>
Quam biiugo curru belli temptare pericla.</s> <lb/>
<s>et biiugos prius est quam bis coniungere binos       <lb/>
Et quam falciferos armatum escendere currus.</s> <lb/>
<s>inde boves lucas turrito Corpore, taetras,<lb/>
Anguimanus, belli docuerunt volnera Poeni<lb/>
Sufferre et magnas Martis turbare catervas.</s> <lb/>
<s>sic alid ex alio peperit discordia tristis,  <lb/>
Horribile humanis quod gentibus esset in armis,<lb/>
Inque dies belli terroribus addidit augmen.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Temptarunt etiam tauros in moenere belli<lb/>
Expertique sues saevos sunt mittere in hostis.</s> <lb/>
<s>et validos partim prae se misere leones      <lb/>

Cim doctoribus armatis saevisque magistris<lb/>
Qui moderarier his possent vinclisque tenere, <lb/>
Nequiquam, quoniam permista caede calentes<lb/>
Turbabant saevi nullo discrimine turmas, <lb/>
Terrificas capitum quatientes undique cristas,  <lb/>
Nec poterant equites fremitu perterrita equorum <lb/>
Pectora mulcere et frenis convertere in hostis. </s><s><lb/>
Inritata leae iaciebant corpora saltu <lb/>
Undique et adversum venientibus ora petebant <lb/>
Et nec opinantis a tergo deripiebant    <lb/>
Deplexaeque dabant in terram volnere victos, <lb/>
Morsibus adfixae validis atque unguibus uncis. </s><s><lb/>
Iactabantque suos tauri pedibusque terebant <lb/>
Et latera ac ventres hauribant supter equorum <lb/>
Cornibus et terram minitanti fronte ruebant. </s><s>    <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Et validis socios caedebant dentibus apri <lb/>
Tela infracta suo tinguentes sanguine saevi, <lb/>
In se fracta suo tinguentes sanguine tela, <lb/>
Permistasque dabant equitum peditumque ruinas. </s><s><lb/>
Nam transversa feros exibant dentis adactus     <lb/>
Iumenta aut pedibus ventos erecta petebant, <lb/>
Nequiquam, quoniam ab nervis succisa videres <lb/>
Concidere atque gravi terram consternere casu. </s><s><lb/>
Siquos ante domi domitos satis esse putabant, <lb/>
Effervescere cernebant in rebus agundis         <lb/>
Volneribus clamore fuga terrore tumultu, <lb/>
Nec poterant ullam partem redducere eorum; <lb/>
Diffugiebat enim varium genus omne ferarum; <lb/>
Ut nunc saepe boves lucae ferro male mactae<lb/>
Diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere.                   <lb/>

SI FUIT UT FACERENT SED VIX ADDUCOR UT ANTE<lb/>
NON QUIERINT ANIMO PRAESENTIRE ATQUE VIDERE<lb/>
QUAM COMMUNE MALUM FIERET FOEDUMQUE FUTURUM <lb/>
ET MAGIS ID POSSIS FACTUM CONTENDERE IN OMNI <lb/>
IN VARIIS MUNDIS VARIA RATIONE CREATIS  <lb/>
QUAM CERTO ATQUE UNO TERRARUM QUOLIBET ORBI<lb/>
Sed facere id non tam vincendi spe voluerunt,<lb/>
Quam dare quod gemerent hostes, ipsique perire,<lb/>
Qui numero diffidebant armisque vacabant.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nexilis ante fuit vestis quam textile tegmen. <lb/>
Textile post ferrum est, quia ferro tela paratur,<lb/>
Nec ratione alia possunt tam levia gigni<lb/>
Insilia ae fusi radii scapique sonantes.</s> <lb/>
<s>et facere ante viros lanam natura coegit<lb/>
Quam muliebre genus; nam longe praestat in arte <lb/>
Et sollertius est multo genus omne virile;<lb/>
Agricolae donec vitio vertere severi,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ut muliebribus id manibus concedere vellent<lb/>
Atquie ipsi pariter durum sufferre laborem<lb/>
Atque opere in duro durarent membra manusque.   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>At specimen sationis et insitionis origo<lb/>
Ipsa fuit rerum primum natura creatrix.</s> <lb/>
<s>arboribus quoniam bacae glandesque caducae<lb/>
Tempestiva dabant pullorum examina supter;<lb/>
Unde etiam libitum est stirpis committere ramis <lb/>
Et nova defodere in terram virgulta per agros.</s> <lb/>
<s>inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli<lb/>
Temptabant fructusque feros mansuescere terram<lb/>
Cernebant indulgendo blandeque colendo.</s> <lb/>
<s>inque dies magis in montem succedere silvas  <lb/>
Cogebant infraque locum concedere cultis,<lb/>
Prata lacus rivos segetes vinetaque laeta<lb/>

Collibus et campis ut haberent, atque olearum <lb/>
Caerula distinguens inter plaga currere posset <lb/>
Per tumulos et convallis camposque profusa;     <lb/>
Ut nunc esse vides vario distincta lepore <lb/>
Omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant <lb/>
Arbustisque tenent felicibus opsita circum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>At liquidas avium voces imitarier ore<lb/>
Ante fuit multo quam levia carmina cantu                <lb/>
Concelebrare homines possent aurisque iuvare.</s> <lb/>
<s>et zephyri, cava per calamorum, sibila primum<lb/>
Agrestis docuere cavas inflare cicutas.</s> <lb/>
<s>inde minutatim dulcis didicere querellas,<lb/>
Tibia quas fundit digitis pulsata canentum,             <lb/>
Avia per nemora ac silvas saltusque reperta,<lb/>
Per loca pastorum deserta atque otia dia.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>haec animos ollis mulcebant atque iuvabant           <lb/>
Cum satiate cibi; nam tum haec Sunt omnia cordi.</s> <lb/>
<s>saepe itaque inter se prostrati in gramine molli<lb/>
Propter aquae rivom sub ramis arboris altae<lb/>
Non magnis opibus iucunde corpora habebant,<lb/>
Praesertim cum tempestas ridebat et anni                <lb/>
Tempora pingebant viridantis floribus herbas.</s> <lb/>
<s>tum ioca, tum sermo, tum dulces esse cachinni<lb/>
Consuerant. </s><s>agrestis enim tum musa vigebat;<lb/>
Tum caput atque umeros plexis redimire coronis<lb/>
Floribus et foliis lascivia laeta monebat,              <lb/>
Atque extra numerum procedere membra moventes<lb/>
Duriter et duro terram pede pellere matrem;<lb/>
Unde oriebantur risus dulcesque cachinni,<lb/>
Omnia quod nova tum magis haec et mira vigebant.</s> <lb/>
<s>et vigilantibus hinc aderant solacia somni,          <lb/>
Ducere multimodis voces et fleetere cantus<lb/>
Et supera calamos unco percurrere labro;<lb/>

Unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur<lb/>
Et numerum servare recens didicere, neque hilo<lb/>
Maiorem interea capiunt dulcedini' fructum              <lb/>
Quam silvestre genus capiebat terrigenarum.</s> <lb/>
<s>nam quod adest praesto, nisi quid cognovimus ante<lb/>
Suavius, in primis placet et poliere videtur,<lb/>
Posteriorque fere melior res illa reperta<lb/>
Perdit et immutat sensus ad pristina quaeque.           <lb/>
Sic odium coepit glandis, sic illa relicta<lb/>
Strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta.</s> <lb/>
<s>pellis item cecidit vestis contempta ferinae<lb/>
Quam reor invidia tali tunc esse repertam,<lb/>
Ut letum insidiis qui gessit primus obiret,             <lb/>
Et tamen inter eos distractam sanguine multo<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Disperiisse neque in fructum convertere quisse.</s> <lb/>
<s>tunc igitur pelles, nunc aurum et purpura curis<lb/>
Exercent hominum vitam belloque fatigant<lb/>
Quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit.           <lb/>
Frigus enim nudos sine pellibus excruciabat<lb/>
Terrigenas; at nos nihil laedit veste carere<lb/>
Purpurea atque auro signisque ingentibus apta,<lb/>
Dum plebeia tamen sit quae defendere possit.</s> <lb/>
<s>ergo hominum genus incassum frustraque laborat               <lb/>
Semper et in curis consumit Inanibus aevom,<lb/>
Nimirum quia non cognovit quae sit habendi<lb/>
Finis et omnino quoad crescat vera voluptas.</s> <lb/>
<s>idque minutatim vitam provexit in altum<lb/>
Et belli magnos commovit funditus aestus.               <lb/>
</s></p><p type="main"><s>At vigiles mundi magnum versatile templum<lb/>
Sol et luna suo lustrantes lumine circum<lb/>
Perdocuere homines annorum tempora verti<lb/>

Et certa ratione geri rem atque ordine certo.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Iam validis saepti degebant turribus aevom    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Navigia atque agri culturas moenia leges <lb/>
Arma vias vestes et cetera de Genere horum,<lb/>
Praemia, delicias quoque vitae funditus omnis,  <lb/>
Carmina picturas, et daedala signa polire, <lb/>
Usus et impigrae simul experientia mentis <lb/>
Paulatim docuit pedetemtim progredientis. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Sic unumquicquid paulatim protrahit aetas <lb/>
In medium ratioque in luminis erigit oras.      <lb/>
Namque alid ex alio clarescere et ordine debet <lb/>
Artibus, ad summum donec venere cacumen.<lb/>
</s></p>
</chap>
<pb xlink:href="082/01/213.jpg"/>
<chap n="6">
<p type="head"><s>T. </s><s>LUCRETI CARI</s></p>
<p type="head"><s>DE RERUM NATURA</s></p>
<p type="head"><s>LIBER SEXTUS</s></p>
<p type="main"><s>Primae frugiparos fetus mortalibus aegris<lb/>
Dididerunt quondarn praeclaro nomine Athenae<lb/>
Et recreaverunt vitam legesque rogarunt,<lb/>
Et primae dederunt solacia duleia vitae,<lb/>
Cum, genuere virum tali cum corde repertum,             <lb/>
Omnia veridico qui quondam ex ore profudit;<lb/>
Cuius et extincti propter divina reperta<lb/>
Divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.</s> <lb/>
<s>nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus<lb/>
Omnia iam ferme mortalibus esse parata          <lb/>
Et, proquam posset, vitam consistere tutam,<lb/>
Divitiis homines et honore et laude potentis<lb/>
Affluere atque bona gnatorum excellere fama,<lb/>
Nec minus esse domi cuiquam tamen anxia corda,<lb/>
Atque animi ingratis vitam vexare sine ulla             <lb/>
Pausa atque infestis cogei saevire querellis,<lb/>
   <lb/>

Intellegit ibi vitium vas efficere ipsum<lb/>
Omniaque illius vitio corrumpier intus<lb/>
Quae conlata foris et commoda cumque venirent;<lb/>
Partim quod fluxum pertusumque esse videbat,            <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ut nulla posset ratione explerier umquam;<lb/>
Partim quod taetro quasi conspurcare sapore<lb/>
Omnia cernebat, quaecumque receperat, intus.</s> <lb/>
<s>veridicis igitur purgavit pectora dictis<lb/>
Et finem statuit cuppedinis atque timoris               <lb/>
Exposuitque bonum summum quo tendimus omnes<lb/>
Quid foret, atque viam monstravit, tramite parvo<lb/>
Qua possemus ad id recto contendere cursu,<lb/>
Quidve mali foret in rebus mortalibu' passim,<lb/>
Quod fieret naturali varieque volaret           <lb/>
Seu casu seu vi, quod sic natura parasset,<lb/>
Et quibus e portis occurri cuique deceret,<lb/>
Et genus humanum frustra plerumque probavit<lb/>
Volvere curarum tristis in pectore fluctus.</s> <lb/>
<s>nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis                <lb/>
In tenebris metuunt, sie nos in luce timemus<lb/>
Interdum, nihilo quae sunt metuenda magis quam<lb/>
Quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.</s> <lb/>
<s>hunc igitur terrorem animi tenebrasque necesse est<lb/>
Non radii solis nec lucida tela diei            <lb/>
Discutiant, sed naturae species ratioque.</s> <lb/>
<s>quo magis inceptum pergam pertexere dictis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Et quoniam docui mundi mortalia templa <lb/>
Esse et nativo consistere Corpore caelum,<lb/>

Et quaecumque in eo fiunt fierique necesse est,         <lb/>
Pleraque ressolui, quae restant percipe porro,<lb/>
Quandoquidem semel insignem conscendere currum<lb/>
Ventorum, ex ira ut placentur, ut omina rursum<lb/>
Quae fuerint sint placato conversa furore:<lb/>
Cetera quae fieri in terris caeloque tuentur            <lb/>
Mortales, pavidis cum pendent mentibu' saepe,<lb/>
Et faciunt animos humilis formidine divom<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Depressosque premunt ad terram propterea quod<lb/>
Ignorantia causarum conferre deorum<lb/>
Cogit ad imperium res et concedere regnum.              <lb/>
Nam bene qui didicere deos securum agere aevom,<lb/>
Si tamen interea mirantur qua ratione<lb/>
Quaeque geri possint, praesertim rebus in illis         <lb/>
Quae supera caput aetheriis cernuntur in oris,<lb/>
Rursus in antiquas referuntur religionis<lb/>
Et dominos acris adsciscunt, omnia posse<lb/>

Quos miseri credunt, ignari quid queat esse, <lb/>
Quid nequeat, finita potestas denique cuique    <lb/>
Quanam sit rationi atque alte terminus haerens;<lb/>
Quo magis errantes caeca ratione feruntur. </s><s><lb/>
Quae nisi respuis ex animo longeque remittis <lb/>
Dis indigna putare alienaque pacis eorum, <lb/>
Delibata deum per te tibi numina sancta  <lb/>
Saepe oberunt; non quo violari summa deum vis <lb/>
Possit, ut ex ira poenas petere inbibat acris, <lb/>
Sed quia tute tibi placida cum pace quietos <lb/>
Constitues macnos irarum volvere fluctus, <lb/>
Nec delubra deum placido cum pectore adibis,    <lb/>
Nec de corpore quae sancto simulacra feruntur <lb/>
In mentes hominuni divinae nuntia formae, <lb/>
Suscipere haec animi tranquilla pace valebis. </s><s><lb/>
Inde videre licet qualis iam vita sequatur. </s><s><lb/>
Quam quidem ut a nobis ratio verissima longe     <lb/>
Reiciat, quamquam sunt a me multa profecta, <lb/>
Multa tamen restant et sunt ornanda politis <lb/>
Versibus ; est ratio caeli speciesque tenenda, <lb/>
Sunt tempestates et fulmina clara canenda, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Quid faciant et qua de causa cumque ferantur;   <lb/>
Ne trepides caeli divisis partibus amens, <lb/>
Unde volans ignis pervenerit aut in utrarn se <lb/>
Verterit hine partim, quo pacto per loca saepta <lb/>
Insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se. </s><s><lb/>
Tu mihi supremae praeseribta ad candida calcis  <lb/>
Currenti spatium praemonstra, callida musa <lb/>
Calliope, requies hominum divonique voluptas,<lb/>

Te duce ut insigni eapiam eum laude coronam.    <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio tonitru quatiuntur caerula caeli<lb/>
Propterea quia concurrunt sublime volantes<lb/>
Aetheriae nubes contra pugnantibuÍ ventis.</s> <lb/>
<s>nec fit enim sonitus caeli de parte serena,<lb/>
Verum ubicumque magis denso sunt agmine nubes,  <lb/>
Tam magis hine magno fremitus fit murmure saepe.</s> <lb/>
<s>praeterea neque tam condenso corpore nubes<lb/>
Esse queunt quam sunt lapides ac tigna, neque autem<lb/>
Tam tenues quam sunt nebulae fumique volantes;<lb/>
Nam cadere aut bruto deberent pondere pressae   <lb/>
Ut lapides, aut ut fumus constare nequirent<lb/>
Nec cohibere nives gelidas et grandinis imbris.</s> <lb/>
<s>dant etiam sonitum patuli super aequora mundi,<lb/>
Carbasus ut quondam magnis intenta theatris<lb/>
Dat crepitum malos inter iactata trabesque;     <lb/>
Interdum perscissa furit petulantibus auris<lb/>
Et fragilis sonitus chartarum Commeditatur:<lb/>
Id quoque enim genus in tonitru, cognoscere possis:<lb/>
Aut ubi suspensam vestem chartasque volantis<lb/>
Verberibus venti versant planguntque per auras. <lb/>
Fit quoque enim interdum ut non Tam concurrere nubes<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Frontibus adversis possint quam de latere ire<lb/>
Diverso motu radentes corpora tractim,<lb/>
Aridus unde auris terget sonus ille diuque<lb/>
Ducitur, exierunt donec regionibus artis.       <lb/>

</s></p><p type="main"><s>Hoc etiam pacto tonitru concussa videntur <lb/>
Omnia saepe gravi tremere et divolsa repente <lb/>
Maxima dissiluisse capacis moenia mundi, <lb/>
Cum subito validi venti conlecta procella <lb/>
Nubibus intorsit sese conclusaque ibidem        <lb/>
Turbine versanti magis ac magis undique nubem<lb/>
Cogit uti fiat spisso cava corpore circum, <lb/>
Post ubi conminuit vis eius et impetus acer, <lb/>
Tum perterricrepo sonitu dat scissa fragorem. </s><s><lb/>
Nec mirum, cum plena animae vensicula parva     <lb/>
Saepe ita dat torvum sonitum displosa repente. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Est etiam ratio, cum venti nubila perflant, <lb/>
Ut sonitus faciant. </s><s>etenim ramosa videmus <lb/>
Nubila saepe modis multis atque aspera ferri <lb/>
Scilicet ut, crebram silvam cum flamina cauri    <lb/>
Perflant, dant sonitum frondes ramique fragorem. </s><s><lb/>
Fit quoque ut interdum validi vis incita venti <lb/>
Perscindat nubem perfringens impete recto. </s><s><lb/>
Nam quid possit ibi flatus manifesta docet res,<lb/>
Hic ubi lenior est, in terra cum tamen alta      <lb/>
Arbusta evolvens radicibus haurit ab imis<lb/>
Sunt etiam fluctus per nubila, qui quasi murmur<lb/>
Dant in frangendo graviter; quod item fit in altis<lb/>
Fluminibus magnoque mari, cum frangitur aestus.<lb/>
Fit quoque, ubi e nubi in nubem vis incidit ardens      <lb/>
Fulminis, haec multo si forte umore recepit <lb/>
Ignem, continuo ut magno clamore Trucidet;<lb/>
Ut calidis candens ferrum e fornacibus olim<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Stridit, ubi in gelidum propere demersimus imbrem. </s><s><lb/>
Aridior porro si nubes accipit ignem,   <lb/>
Uritur ingenti sonitu succensa repente; <lb/>
Lauricomos ut si per montis flamma vagetur <lb/>
Turbine ventorum comburens impete magno; <lb/>
Nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus <lb/>
Terribili sonitu flamma crepitante crematur. </s><s>    <lb/>
Denique saepe geli multus fragor atque ruina <lb/>
Grandinis in magnis sonitum dat nubibus alte. </s><s><lb/>
Ventus enim cum confercit, franguntur, in artum, <lb/>
Conereti montes nimborum et grandine misti.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Fulgit item, nubes ignis cum semina multa     <lb/>
Excussere suo concursu; ceu lapidem si <lb/>
Percutiat lapis aut ferrum; nam tum quoque lumen <lb/>
Exilit et claras scintillas dissipat ignis. </s><s><lb/>
Sed tonitrum fit uti post auribus accipiamus, <lb/>
Fulgere quam cernant oculi, quia semper ad auris        <lb/>
Tardius adveniunt quam visum quae moveant res. </s><s><lb/>
Id licet hine etiam cognoscere : caedere si quem <lb/>
Ancipiti videas ferro procul arboris auctum, <lb/>
Ante fit ut cernas ictum quam plaga per auris <lb/>
Det sonitum; sic fulgorem quoque cernimus ante  <lb/>
Quam tonitrum accipimus, pariter qui mittitur igni <lb/>
E simili causa, concursu natus eodem.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc etiam pacto volucri loca lumine tingunt <lb/>
Nubes et tremulo tempestas impete fulgit. </s><s><lb/>
Ventus ubi irivasit nubem et versatus ibidem    <lb/>
Fecit ut ante cavam,docui spissescere nubem, <lb/>
Mobilitate sua fervescit; ut omnia motu <lb/>
Perealefacta vides ardescere, plumbea vero <lb/>
Glans etiam longo cursu volvenda liquescit.</s> <lb/>
<s>
Ergo fervidus hic nubem cum perscidit atram,    <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Dissipat ardoris quasi per vim expressa repente <lb/>
Semina quae faciunt nictantia fulgura flammae; <lb/>
Inde sonus sequitur qui tardius adficit auris <lb/>
Quam quae perveniunt oculorum ad lumina nostra. </s><s><lb/>
Scilicet hoc densis fit nubibus et simul alte   <lb/>
Extructis aliis alias super impete miro; <lb/>
Ne tibi sit frudi quod nos inferne videmus <lb/>
Quam sint lata magis quam sursum extructa quid extent.</s> <lb/>
<s>contemplator enim, cum montibus adsimulata <lb/>
Nubila portabunt venti transversa per auras,     <lb/>
Aut ubi per magnos montis cumulata videbis <lb/>
Insuper esse aliis alla atque urguere superne <lb/>
In statione locata sepultis undique ventis: <lb/>
Tum poteris magnas moles cognoscere eorum<lb/>
Speluncasque velut saxis pendentibuÍ structas   <lb/>
Cernere, quas venti cum tempestate coorta <lb/>
Conplerunt, maono indignantur murmurc clausi <lb/>
Nubibus in caveisque ferarum more minantur;<lb/>
Nunc hine nunc illinc fremitus per nubila mittunt <lb/>
Quaerentesque viam circuin versantur et ignis    <lb/>
Semina convolvunt e nubibus Atque iti cogunt <lb/>
Multa rotantque eavis flammam fornacibus intus, <lb/>
Donec divolsa fulserunt nube corusci.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hac etiam fit uti de causa mobilis ille <lb/>
Devolet in terram liquidi color aureus ignis,   <lb/>
Semina quod nubes ipsas permulta necessust <lb/>
Ignis habere; etenim eum sunt umore sine ullo, <lb/>
Flammeus est plerumque colos et splendidus ollis.</s> <lb/>
<s> 
Quin etiam solis de lumine multa necesse est<lb/>
Concipere, ut merito rubeant ignesque profundant.       <lb/>
Hasce igitur, cum ventus agens contrusit in unum<lb/>
Compressitque locum cogens, expressa profundunt<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Semina quae faciunt flammae fulgere colores.</s> <lb/>
<s>fulgit item, cum rarescunt quoque nubila caeli.</s> <lb/>
<s>nam cum ventus eas leviter diducit euntis    <lb/>
Dissoluitque, cadant ingratis illa necesse est<lb/>
Semina quae faciunt fulgorem. </s><s>tum sine taetro<lb/>
Terrore, et sonitu fulgit nulloque tumultu.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, quali natura praedita constent<lb/>
Fulmina, declarant ictus et inusta vaporis      <lb/>
Signa notaeque gravis halantis sulpuris auras.</s> <lb/>
<s>ignus enim sunt haec non venti signa neque imbris.</s> <lb/>
<s>praeterea saepe accendunt Quoque tecta domorum<lb/>
Et celeri flamma dominantur in aedibus ipsis.</s> <lb/>
<s>hunc tibi subtilem cum primis ionibus ignem  <lb/>
Constituit natura minutis mobilibusque<lb/>
Corporibus, cui nihil omnino obsistere possit.</s> <lb/>
<s>transit enim validum fulmen per saepta domorum,<lb/>
Clamor ut ac voces, transit per saxa, per aera,<lb/>
Et liquidum puncto facit aes in tempore et aurum,       <lb/>
Curat item vasis integris vina repente<lb/>
Diffuigiant, quia nimiruin facile omnia eircum<lb/>
Conlaxat rareque facit lateramina vasis<lb/>
Adveniens calor eius et insinuatus in ipsum<lb/>
Mobiliter soluens differt priniordia vini. </s><s><lb/>

Quod solis vapor aetatem non posse videtur <lb/>
Efficere usque adeo pellens fervore corusco: <lb/>
Tanto mobilior vis et dominantior haec est.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc ea quo pacto gignantur et impete tanto <lb/>
Fiant ut possint ictu discludere turris,        <lb/>
Disturbare domos, avellere tigna trabesque, <lb/>
Et monimenta virum demoliri atque cremare, <lb/>
Exanimare homines, pecudes prosternere passim, <lb/>
Cetera de genere hoc qua vi facere omnia possint, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Expediam, neque te in promissis Plura morabor.  <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Fulmina gignier e crassis alteque putandum est <lb/>
Nubibus extructis; nam caelo nulla sereno <lb/>
Nec leviter densis mittuntur nubibus umquam. </s><s><lb/>
Nam dubio procul hoc fieri manifesta docet res; <lb/>
Quod tum per totum concrescunt aera nubes,      <lb/>
Undique uti tenebras omnis Acherunta reamur <lb/>
Liquisse et magnas caeli complesse cavernas: <lb/>
Usque adeo taetra nimborum nocte coorta <lb/>
Inpendent atrae formidinis ora superne: <lb/>
Cum commoliri tempestas fulmina coeptat. </s><s>        <lb/>
Praeterea persaepe niger quoque per mare nimbus, <lb/>
Ut picis e caelo demissum flumen, in undas <lb/>
Sic cadit effertus tenebris procul et trahit atram <lb/>
Fulminibus gravidam tempostatem atque procellis, <lb/>
Ignibus ac ventis cum primis ipse repletus,     <lb/>
In terra quoque ut horrescant ac tecta requirant. </s><s><lb/>
Sic igitur supera nostrum caput esse putandum est <lb/>
Tempestatem altam. </s><s>neque enim caligine tanta <lb/>
Obruerent terras, nisi inaedificata superne<lb/>

Multa forent multis exempto nubila sole;        <lb/>
Nec tanto possent venientes opprimere imibri, <lb/>
Flumina abundare ut facerent camposque natare, <lb/>
Si non extructis foret alte nubibus aether. </s><s><lb/>
Hic igitur ventis atque ignibus omnia plena <lb/>
Sunt; ideo passim fremitus et fulgura fiunt. </s><s>    <lb/>
Quippe etenim supra docui permulta vaporis <lb/>
Semina habere cavas nubes et multa necesse est <lb/>
Concipere ex solis radiis ardoreque eorum. </s><s><lb/>
Hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum <lb/>
Forte locum quemvis, expressit multa vaporis    <lb/>
Semina seque simul cum eo commiscuit igni, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Insinuatus ibi vortex versatur in arto <lb/>
Et calidis acuit fulmen fornacibus intus. </s><s><lb/>
Nam duplici ratione accenditur, ipse sua cum <lb/>
Mobilitate calescit et e contagibus ignis. </s><s>      <lb/>
Inde ubi percaluit venti vis et Gravis ignis     <lb/>
Impetus incessit, maturum tum quasi fulmen <lb/>
Perscindit subito nubem, ferturque coruscis <lb/>
Omnia luminibus lustrans loca percitus ardor. </s><s><lb/>
Quem gravis insequitur sonitus, displosa repente         <lb/>
Opprimere ut caeli videatur templa superne. </s><s><lb/>
Inde tremor terras graviter pertemptat et altum <lb/>
Murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum <lb/>
Tempestas concussa, tremit fremitusque moventur. </s><s><lb/>
Quo de concussu sequitur gravis imber et uber,  <lb/>
Omnis uti videatur in imbrem vertier aether <lb/>
Atque ita praecipitans ad diluviem revocari: <lb/>
Tantus discidio nubis ventique procella <lb/>
Mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.</s> <lb/>
<s>est etiam cum vis extrinsecus incita venti   <lb/>

Incidit in calidam maturo fulmine nubem ; <lb/>
Quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille <lb/>
Vertex quem patrio vocitamus nomine fulmen.</s> <lb/>
<s>hoc fit idem in partis alias, quocumque tulit vis. </s><s><lb/>
Fit quoque ut interdum venti vis missa sine igni         <lb/>
Igniscat tamen in spatio longoque meatu, <lb/>
Dum venit, amittens in cursu corpora quaedam <lb/>
Grandia quae nequeunt pariter penetrare per auras; <lb/>
Atque alia ex ipso conradens aere portat          <lb/>
Non alia longe ratione ac plumbea saepe <lb/>
Fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris <lb/>
Corpora, dimittens ignem concepit in auris. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,<lb/>
Frigida eum venti pepulit vis missa sine igni,  <lb/>
Nimirum quia, eum vementi perculit ictu,<lb/>
Confluere ex ipso possunt eleinenta vaporis <lb/>
Et simul ex illa quae tum res excipit ictum; <lb/>
Ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,<lb/>
Nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi   <lb/>
Semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.</s> <lb/>
<s>sic igitur quoque res accendi fulmine debet, <lb/>
Opportuna fuit si forte et idonea flammis. </s><s><lb/>
Nec temere omnino plane vis frigida venti <lb/>
Esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,<lb/>
Quin, prius in cursu si non accenditur igni,<lb/>
At tepefacta tamen veniat commista calore.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Mobilitas autein fit fulminis et gravis ictus,<lb/>
Et celeri forine percurrunt Fulmina lapsu,<lb/>
Nubibus ipsa quod omnino prius incita so vis    <lb/>

Colligit et magnum conamen sumit eundi,<lb/>
Inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,<lb/>
Exprimitur vis atque ideo volat impete miro,<lb/>
Ut validis quae de tormentis missa feruntur.</s> <lb/>
<s>adde quod e parvis et levibus est elementis, <lb/>
Nec faeilest tali naturae opsistere quicquam;<lb/>
Inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,<lb/>
Non igitur multis offensibus in remorando<lb/>
Haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.</s> <lb/>
<s>deinde, quod omnino natura pondera deorsum   <lb/>
Omnia nituntur cum plagast addita vero<lb/>
Mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,<lb/>
Ut vementius et citius quaecumque morantur<lb/>
Obvia discutiat plagis itinerque sequatur.</s> <lb/>
<s>denique quod, longo venit impete, sumere debet       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo<lb/>
Et validas auget viris et roborat ictum).</s> <lb/>
<s>nam facit ut quae sint illius semina cumque<lb/>
E regione locum quasi in unum cuncta ferantur,<lb/>
Omnia coniciens in eum volventia, cursum.</s> <lb/>
<s>forsitan ex ipso veniens trahat aere, quaedam<lb/>
Corpora quae plagis incendunt mobilitatem.</s> <lb/>
<s>incolumisque venit per res atque illtegra transit<lb/>
Multa foraminibus liquidus quia transvolat ignis.</s> <lb/>
<s>multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa       <lb/>
Corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.</s> <lb/>
<s>dissoluit porro aes aurumque repente<lb/>
Confervefacit, e parvis quia facta minute<lb/>
Corporibus vis est et levibus ex elementis,<lb/>
Quae facile insinuantur et insinuata repente    <lb/>
Dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.</s> <lb/>
<s>autumnoque magis stellis fulgentibus apta<lb/>

Concutitur caeli domus undique totaque tellus, <lb/>
Et cum tempora se veris Florentia pandunt. </s><s><lb/>
Frigore enim desunt ignes ventique calore        <lb/>
Deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes. </s><s><lb/>
Interutrasque igitur cum caeli tempora constant, <lb/>
Tum variae eausae concurrunt fulminis omnes. </s><s><lb/>
Nam fretus ipse anni permiscet frigus et aestum, <lb/>
Quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,   <lb/>
Ut discordia sit rerum magnoque Tumultu <lb/>
Ignibtis et ventis furibundus fluctuet aer. </s><s><lb/>
Prima caloris enim pars et postrema rigoris, <lb/>
Tempus id est vernum; cluare pugnare necesse est <lb/>
Dissimilis res inter se Turbareque mistas. </s><s>       <lb/>
Et calor extremus primo cum frigore mistus <lb/>
Volvitur, autumni quod fertur nomine tempus, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Hic quoque, confligunt hiemes aestatibus acres. </s><s><lb/>
Propterea freta sunt haec anni Nominitanda,<lb/>
Nec mirum est in eo si tempore plurima fiunt    <lb/>
Fulmina tempestasque  cietur Turbida caelo, <lb/>
Ancipiti quoniam bello turbatur utrimque, <lb/>
Hinc flammis illinc ventis umoreque misto.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc est igniferi naturam fulminis ispsam<lb/>
Perspicere et qua vi faciat rem quamque videre, <lb/>
Non Tyrrhena retro volventem carmina frustra<lb/>
Indicia occultae divum perquirere mentis,<lb/>
Unde volans ignis pervenerit aut in utram se<lb/>
Verterit hinc partim, quo pacto per loca<lb/>
Insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,          <lb/>
Quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.</s> <lb/>
<s>
Quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi<lb/>
Terrifico quatiunt sonitu caelestia templa<lb/>
Et iaciunt ignem quo quoiquest Cumque voluptas,<lb/>
Cur quibus incautum scelus aversabile cumquest  <lb/>
Non faciunt icti flammas ut fulguris halent<lb/>
Pectore perfixo, documen mortalibus acre,<lb/>
Et potius nulla sibi turpi conscius in re<lb/>
Volvitur in flammis innoxius inque peditur<lb/>
Turbine caelesti subito correptus et igni?</s><s>        <lb/>
Cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?</s><s><lb/>
An tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?</s><s><lb/>
In terraque patris cur telum perpetiuntur<lb/>
Optundi?</s><s> cur ipse sinit neque pareit in hostis?</s><s><lb/>
Denique cur numquam caelo iacit undique puro    <lb/>
Iuppiter in terras fulmen Sonitusque profundit?</s><s><lb/>
An simul ac nubes successere, ipse in eas tum<lb/>
Descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?</s><s><lb/>
In mare qua porro mittit ratione?</s><s> quid undas<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Arguit et liquidam molem camposque natantis?</s><s>     <lb/>
Praeterea si vult caveamus fulminis ictum,<lb/>
Cur dubitat facere ut possimus cernere missum?</s><s><lb/>
Si nec opinantis autem volt opprimere igui,<lb/>
Cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,<lb/>
Cur tenebras ante et fremitus et murmura, concit ?</s><s>       <lb/>
Et simul in multas partis qui credere possis<lb/>
Mittere?</s><s> an hoc ausis numquam contendere factum,<lb/>
Ut fierent ictus uno sub tempore plures?</s><s><lb/>
At saepest numero factum fierique necesse est,<lb/>
Ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,        <lb/>
Fulmina sic uno fieri sub tempore multa.</s> <lb/>
<s>postremo cur sancta deum delubra suasque<lb/>
Discutit infesto praeclaras fulmine sedes<lb/>
Et bene facta deum frangit simulacra suisque<lb/>
Demit imaginibus violento volnere honorem?</s><s>       <lb/>

Altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius <lb/>
Montibus in summis vestigia cernimus ignis?</s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, facilest ex his cognoscere rebus, <lb/>
Presteras Grai quos ab re nominitarunt, <lb/>
In mare qua missi veniant ratione superne. </s><s>              <lb/>
Nam fit ut interdum tamquam demissa columna <lb/>
In mare de caelo descendat, quam freta circum <lb/>
Fervescunt graviter spirantibus incita flabris, <lb/>
Et quaecumque in eo turn sint deprensa tumultu <lb/>
Navigia in summum veniant vexata periclum. </s><s>              <lb/>
Hoc fit ubi interdum non quit vis incita venti <lb/>
Rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit <lb/>
In mare de caelo tamquam demissa columna, <lb/>
Paulatim, quasi quid pugno bracchique superne <lb/>
Coniectu trudatur et extendatur in undas;                       <lb/>
Quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Vis et fervorem mirum concinnat in undis; <lb/>
Versabundus enim turbo descendit et illam <lb/>
Deducit pariter lento cum corpore nubem; <lb/>
Quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,        <lb/>
Ille in aquam subito se inmittit et omne <lb/>
Excitat ingenti sonitu mare fervere cogens. </s><s><lb/>
Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse <lb/>
Vertex conradens, ex aere, semina nubis <lb/>
Et quasi demissum caelo prestera imitetur.               <lb/>
Hic ubi se in terras demisit dissoluitque, <lb/>
Turbinis inmanem vim provomit atque procellae. </s><s><lb/>
Sed quia fit raro omnino montisque necesse est <lb/>
Officere in terris, apparet crebrius idem <lb/>
Prospectu maris in magno caeloque patenti.              <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando<lb/>

Hoc supero in caeli spatio coiere repente<lb/>
Asperiora, moris quae possint indupedita<lb/>
Exiguis tamen inter se comprensa teneri.</s> <lb/>
<s>haec faciunt primum parvas consistere nubes; <lb/>
Inde haec comprendunt inter se conque gregantur<lb/>
Et coniungendo crescunt ventisque feruntur<lb/>
Usque adeo donec tempestas saeva coortast.</s> <lb/>
<s>fit quoque uti montis vicina cacumina caelo<lb/>
Quam sint quoque magis, tanto magis edita fument        <lb/>
Adsidue furvae nubis caligine crassa<lb/>
Propterea quia, cum consistunt nubila primum,<lb/>
Ante videre oculi quam possint, tenvia, venti<lb/>
Portantes cogunt ad summa cacumina montis.</s> <lb/>
<s>hic demum fit uti turba maiore coorta        <lb/>
Et condensa queant apparere et simul ipso<lb/>
Vertice de montis videantur surgere in aethram.</s> <lb/>
<s>nam loca declarat sursum ventosa patere<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.</s> <lb/>
<s>praeterea permulta mari quoque tollere toto  <lb/>
Corpora naturam declarant litore vestes<lb/>
Suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.</s> <lb/>
<s>quo magis ad nubis augendas multa videntur<lb/>
Posse quoque e salso consurgere momine ponti;<lb/>
Nam ratio consanguineast umoribus ollis.        <lb/>
Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa<lb/>

Surgere de terra nebulas aestumque videmus, <lb/>
Quae velut halitus hinc ita sursum expressa feruntur <lb/>
Suffunduntque sua, caelum caligine et altas <lb/>
Sufficiunt nubis paulatini conveniundo;         <lb/>
Urget enim quoque signiferi super aetheris aestus <lb/>
Et quasi densendo subtexit caerula nimbis. </s><s><lb/>
Fit quoque ut huc veniant in caelum extrinsecus illa <lb/>
Corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis; <lb/>
Innumerabilem enim numerum summamque profundi   <lb/>
Esse infinitam docui, quantaque volarent <lb/>
Corpora mobilitate ostendi quamque repente <lb/>
Inmemorabile per spatium Transire solerent. </s><s><lb/>
Haut igitur mirum est si parvo tempore saepe <lb/>
MontibuÍ tam magnis tempestas atque tenebrae    <lb/>
Coperiunt maria ac terras inpensa superne,<lb/>
Undique quandoquidem per caulas aetheris oninis<lb/>
Et quasi per magni circum spiracula mundi<lb/>
Exitus introitusque elementis redditus extat.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis       <lb/>
Nubibus humor et in terras demissus ut imber<lb/>
Decidat, expediam.primum iam semina aquai<lb/>
Multa simul vincam consurgere nubibus ipsis<lb/>
Omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque<lb/>
Et nubis et aquam quaecumque in nubibus extat,  <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,<lb/>
Sudor item atque humor quicumque est denique membris.</s> <lb/>
<s>concipiunt etiam multum quoque saepe marinum<lb/>
Umorem, veluti pendentia vellera lanae,<lb/>
Cum supera magnum mare venti nubila portant.    <lb/>

Consimili ratione ex omnibus amnibus humor <lb/>
Tollitur in nubis. </s><s>quo cum bene semina aquarum <lb/>
Multa modis multis convenere undique adaucta, <lb/>
Confertae nubes umorem mittere Certant <lb/>
Dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa     <lb/>
Copia nimborum turba maiore coacta <lb/>
Urget, de supero premit ac facit effluere imbris. </s><s><lb/>
Praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis <lb/>
Aut dissolvuntur, solis super icta calore, <lb/>
Mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni  <lb/>
Cera super calido tabescens multa liquescat. </s><s><lb/>
Sed vemens imber fit, ubi vementer utraque <lb/>
Nubila vi cumulata premuntur et impete venti. </s><s><lb/>
Atque tenere diu pluviae longumque morari <lb/>
Consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum    <lb/>
Atque aliis aliae nubes nimbique rigantes <lb/>
Insuper atque omni vulgo de parte feruntur, <lb/>
Terraque cum fumans umorem tota redhalat. </s><s><lb/>
Hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam <lb/>
Adversa fulsit nimborum aspargine contra,       <lb/>
Tum color in nigris existit nubibus atqui.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Cetera quae sorsum crescunt sorsumque creantur,<lb/>
Et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum<lb/>
Omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae<lb/>
Et vis magna geli, magnum duramen aquarum,      <lb/>
Et mora quae fluvios passim refrenat euritis,<lb/>

Perfacilest tamen haec reperire animoque videre <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Omnia quo pacto fiant quareve creentur, <lb/>
Cum bene cognoris elementis reddita quae sint. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age quae ratio terrai motibus extet      <lb/>
Percipe. </s><s>et in primis terrain fac ut esse rearis <lb/>
Supter item ut supera ventosis undique plenam <lb/>
Speluncis multosque lacus multasque lucunas <lb/>
In gremio gerere et rupes deruptaque saxa; <lb/>
Multaque sub tergo terrai flumina tecta         <lb/>
Volvere vi fluctus summersaque saxa putandum est: <lb/>
Undique enim similem esse sui res postulat ipsa. </s><s><lb/>
His igitur rebus subiunctis suppositisque <lb/>
Terra superne tremit magnis concussa ruinis, <lb/>
Subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;    <lb/>
Quippe cadunt toti montes magnoque repente <lb/>
Concussu late disserpunt inde tremores. </s><s><lb/>
Et merito, quoniam plaustri concussa tremescunt <lb/>
Tecta viam propter non magno pondere tota, <lb/>
Nec minus exultant, ut scrupus cumque viai      <lb/>
Ferratos utrimque rotarum succutit orbes. </s><s><lb/>
Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas <lb/>
Gleba vetustate e terra provolvitur ingens, <lb/>
Ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;<lb/>

Ut vas interdum non quit Constare, nisi humor <lb/>
Destitit in dubio fluctu iactarier intus. </s><s>       <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea ventus cum per loca subcava terrae <lb/>
Collectus parte ex una procumbit et urget <lb/>
Obnixus magnis speluncas viribus altas, <lb/>
Incumbit tellus quo venti prona premit vis. </s><s>     <lb/>
Tum supera terram quae sunt extructa domorum <lb/>
Ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque, <lb/>
Inclinata tument in eandem Prodita partem <lb/>
Protractaeque trabes inpendent ire paratae.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>et metuunt magni naturam credere mundi       <lb/>
Exitiale aliquod tempus clademque manere, <lb/>
Cum videant tantam terrarum incumbere molem! <lb/>
Quod nisi respirent venti, vis nulla refrenet <lb/>
Res neque ab exitio possit reprehendere euntis. </s><s><lb/>
Nunc quia respirant alternis inque gravescunt   <lb/>
Et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi, <lb/>
Saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas <lb/>
Quam facit; inclinatur enim retroque recellit <lb/>
Et recipit prolapsa suas in pondere sedes. </s><s><lb/>
Hac igitur ratione vacillant omnia tecta,       <lb/>
Summa magis mediis, media imis, ima perhilum.   <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Est haec eiusdem quoque magni causa tremoris, <lb/>
Ventus ubi atque animae, subito vis maxima quaedam <lb/>
Aut extrinsecus aut ipsa tellure coorta <lb/>
In loca se cava terrai coniecit ibique  <lb/>
Speluncas inter magnas fremit ante tumultu<lb/>
Versabundaque portatur, post Incita cum vis<lb/>
                
Exagitata foras erumpitur et simul altam<lb/>
Diffindens terram magnum concinnat hiatum,<lb/>
In Syria Sidone quod accidit et fuit Aegi       <lb/>
In Peloponneso, quas exitus hic animai<lb/>
Disturbat urbes et terrae motas obortus.</s> <lb/>
<s>multaque praeterea ceciderunt moenia magnis<lb/>
Motibus in terris et multae per mare pessum<lb/>
Subsedere suis pariter cum civibus urbes.       <lb/>
Quod nisi prorumpit, tamen impetus ipse animai<lb/>
Et fera vis venti per crebra foranuna terrae<lb/>
Dispertitur ut horror et incutit inde tremorem;<lb/>
Frigus uti nostros penitus cum venit in artus,<lb/>
Concutit invitos cogens tremere atque movere.   <lb/>
Ancipiti trepidant igitur terrore per urbis,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Tecta superne timent, metuunt inferne cavernas<lb/>
Terrai ne dissoluat natura repente,<lb/>
Neu distracta suum late dispandat hiatum<lb/>
Adque suis confusa velit complere ruinis.       <lb/>
Proinde licet quamvis caelum terramque reantur<lb/>
Incorrupta fore aeternae mancata saluti;<lb/>
Et      tamen interdum praesens vis ipsa pericli<lb/>
Subdit et hunc stimulum quadam de parte timoris,<lb/>
Ne pedibus raptim tellus subtracta feratur      <lb/>
In      barathrum rerumque sequatur prodita summa<lb/>
Funditus et fiat mundi confusa ruina.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>[Principio mare mirantur non reddere maius<lb/>
Naturam, quo sit tantus decursus aquarum,<lb/>
Omnia quo veniant ex omni flumima parte.        <lb/>
Adde vagos imbris tempestatesque volantes,<lb/>
Omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;<lb/>
Adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam<lb/>

Guttai vix instar erunt unius adaugmen; <lb/>
Quo minus est mirum mare non augescere magnum. </s><s>  <lb/>
Praeterea magnam sol partem detrahit aestu. </s><s><lb/>
Quippe videmus enim vestis umore madentis <lb/>
Exsiccare suis radiis ardentibuï solem:<lb/>
At pelage multa et late substrata videmus.</s> <lb/>
<s>proinde licet quamvis ex uno quoque loco sol <lb/>
Umoris parvam delibet ab aequore partem;<lb/>
Largiter in tanto spatio tamen auferet undis.</s> <lb/>
<s>tum porro venti quoque magnam tollere partem<lb/>
Umoris possunt verrentes aequora, ventis<lb/>
Una nocte vias quoniani persaepe videmus        <lb/>
Siccari mollisque luti concrescere crustas.</s> <lb/>
<s>praeterea docui multum, quoque tollere nubes<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Umorem magno conceptum ex aequore ponti<lb/>
Et passim toto terrarum spargere in orbi,<lb/>
Cum pluit in terris et venti nubila portant.    <lb/>
Postremo quoniam raro cum corpore tellus<lb/>
Est, et coniunctast, oras maris undique cingens,<lb/>
Debet, ut in mare de terris venit humor aquai,<lb/>
In terras itidem manare ex aequore salso;<lb/>
Percolatur enim virus retroque remanat  <lb/>
Materies umoris et ad caput amnibus omnis<lb/>
Confluit, inde super terras redit agmine dulci<lb/>
Qua via secta semel liquido pede detulit undas.]<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc ratio quae sit, per fauces montis ut Aetnae<lb/>
Expirent ignes interdum turbine tanto,  <lb/>
Expediam. </s><s>neque, enim mediocri clade coorta<lb/>
Flammea tempestas Siculum dominata per agros<lb/>
Finitimis ad se convertit gentibus ora,<lb/>

Fumida cum caeli scintillare omnia templa<lb/>
Cernentes pavida complebant pectora cura,       <lb/>
Quid moliretur rerum natura novarum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hisce tibi in rebus latest alteque videndum<lb/>
Et longe cunctas in partis dispiciendum,<lb/>
Ut reminiscaris summam rerum esse profundam<lb/>
Et videas caelum sunimai totius unum    <lb/>
Quam sit parvula pars et quam multesima constet,<lb/>
Nec tota pars, homo terrai quota totius unus.</s> <lb/>
<s>quod bene propositum si plane contueare<lb/>
Ac videas plane, mirari multa relinquas.</s> <lb/>
<s>numquis enim nostrum miratur siquis in artus <lb/>
Accepit calido febrim fervore coortam<lb/>
Aut alium quemvis morbi per membra dolorem?</s><s><lb/>
Opturgescit enim subito pes, arripit acer<lb/>
Saepe dolor dentes, oculos invadit in ipsos,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Existit sacer ignis et urit corpore serpens     <lb/>
Quamcumque arripuit partim, repitque per artus,<lb/>
Nimirum quia sunt multarum semina rerum,<lb/>
Et satis haec tellus nobis caelumque mali fert,<lb/>
Unde queat vis immensi procrescere morbi.</s> <lb/>
<s>sic igitur toti caelo terraeque putandum est <lb/>
Ex infinito satis omnia suppeditare,<lb/>
Unde repente queat tellus concussa moveri<lb/>
Perque mare ac terras rapidus percurrere turbo,<lb/>
Ignis abundare Aetnaeus, flammescere caelum;<lb/>
Id quoque enim fit et ardescunt caelestia templa,       <lb/>
Et tempestates pluviae graviore coortu<lb/>
Sunt, ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum.</s> <lb/>
<s>ïat nimis est ingens incendi turbidus ardor.Í<lb/>
Scilicet et fluvius quivis est maximus ei<lb/>
Qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens   <lb/>
Arbor homoque videtur, et omnia de genere omni<lb/>

Maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit, <lb/>
Cum tamen omnia cum caelo terraque marique <lb/>
Nihil sint ad summam summai totius omnem.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc tamen illa modis quibus inritata repente <lb/>
Flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet,<lb/>
Expediam. </s><s>primum totius subcava montis<lb/>
Est natura, fere silicum suffulta cavernis.</s> <lb/>
<s>omnibus est porro in speluncis ventus et aer;<lb/>
Ventus enim fit, ubi est agitando percitus aer. <lb/>
Hic ubi percaluit calefecitque omnia circum<lb/>
Saxa furens, qua contingit, terramque, et ab ollis<lb/>
Excussit calidum flammis velocibus ignem,<lb/>
Tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte.</s> <lb/>
<s>fert itaque ardorem longe longeque favillam  <lb/>
Differt et crassa volvit caligine fumum<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Extruditque simul mirando pondere saxa;<lb/>
Ne dubites quin haec animai turbida sit vis.</s> <lb/>
<s>praeterea magna ex parti mare montis ad eius<lb/>
Radices frangit fluctus aestumque resorbet.     <lb/>
Ex hoc usque mari speluncae montis ad altas<lb/>
Perveniunt subter fauces. </s><s>hac ire fatendum est<lb/>
</s></p><p type="main"><s>et penetrare mari penitus res cogit aperto <lb/>
Atque efflare foras ideoque extollere flammam <lb/>
Saxaque subiectare et arenae tollere nimbos. </s><s>    <lb/>
In summo sunt vertice enim crateres, ut ipsi <lb/>
Nominitant; nos quod fauces perhibemus et ora.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam <lb/>
Non satis est, verum pluris, unde una tamen sit;<lb/>
                        <lb/>

Corpus ut exanimum siquod procul ipse iacere    <lb/>
Conspicias hominis, fit ut omnis dicere causas <lb/>
Conveniat leti, dicatur ut illius una.</s> <lb/>
<s>nam neque eum ferro nec frigore vincere possis<lb/>
Interiisse neque a morbo neque forte veneno,<lb/>
Verum aliquid genere esse ex hoc quod contigit ei       <lb/>
Scimus. </s><s>item in multis hoc rebus dicere habemus.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nilus in aestatem crescit campisque redundat,<lb/>
Unicus in terris Aegypti totius amnis.</s> <lb/>
<s>is rigat Aegyptum medium per saepe calorem,<lb/>
Aut quia sunt aestate aquilones ostia contra,   <lb/>
Anni tempore eo qui etesiae esse feruntur,<lb/>
Et contra fluvium fiantes remorantur et undas<lb/>
Cogentes sursus replent coguntque manere.</s> <lb/>
<s>nam dubio procul haec adverso flabra feruntur<lb/>
Flumine, quae gelidis ab stellis axis aguntur.  <lb/>
Ille ex aestifera parti venit amnis ab austro,<lb/>
Inter nigra virum percocto saecla colore<lb/>
Exoriens penitus media ab regione diei.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>est quoque uti possit magnus congestus harenae<lb/>
Fluctibus adversis oppilare ostia contra,       <lb/>
Cum mare permotum ventis ruit intus harenam;<lb/>
Quo fit uti pacto liber minus exitus amni<lb/>
Et proclivis item fiat minus impetus undis.</s> <lb/>
<s>fit quoque uti pluviae forsan magis ad caput ei<lb/>
Tempore eo fiant, quod etesia flabra aquilonum  <lb/>
Nubila coniciunt in eas tunc omnia partis.</s> <lb/>
<s>scilicet ad mediam regionem eiecta diei<lb/>
Cum convenerunt, ibi ad altos denique montis<lb/>
Contrusae nubes coguntur vique premuntur.</s> <lb/>
<s>forsitan Aethiopum penitus de montibus altis <lb/>

Crescat, ubi in campos albas descendere ningues <lb/>
Tabificis subigit radiis sol omnia lustrans.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc age, Averna tibi quae sint loca cumque, lacusque <lb/>
Expediam, quali natura, praedita constent. </s><s><lb/>
Principio quod Averna vocantur nomine, id ab re         <lb/>
Inpositum est, quia sunt avibus contraria cunctis, <lb/>
E regione ea quod loca cum venere volantes, <lb/>
Remigi oblitae pennarum vela remittunt <lb/>
Praecipitesque cadunt molli cervice profusae <lb/>
In terram, si forte ita fert natura locorum,    <lb/>
Aut in aquam, si forte lacus substratus Avernist. </s><s><lb/>
Is locus est Cumas aput, acri sulpure montes <lb/>
Oppleti calidis ubi fumant fontibus aucti. </s><s><lb/>
Est et Athenaeis in moenibus, arcis in ipso <lb/>
Vertice, Palladis ad templum Tritonidis almae,  <lb/>
Quo numquam pennis appellunt corpora raucae <lb/>
Cornices, non cum fumant altaria donis: <lb/>
Usque adeo fugitant non iras Palladis acris <lb/>
Pervigili causa, Graium ut cecinere poetae, <lb/>
Sed natura loci ope sufficit ipsa suapte. </s><s>       <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
In Syria quoque fertur item locus esse videri, <lb/>
Quadripedes quoque quo simul ae vestigia primum <lb/>
Intulerint, graviter vis cogat concidere ipsa, <lb/>
Manibus ut si sint divis mactata repente. </s><s><lb/>
Omnia quae naturali ratione geruntur,   <lb/>

Et quibus effiant causis apparet origo; <lb/>
Ianua ne forte his Orci regionibus esse <lb/>
Credatur, post hinc animas Acheruntis in oras <lb/>
Ducere forte deos manis inferne reamur, <lb/>
Naribus alipedes ut cervi saepe putantur        <lb/>
Ducere de latebris serpentia saecla ferarum. </s><s><lb/>
Quod procul a vera quam sit ratione repulsum <lb/>
Percipe; nam de re nunc ipsa dicere conor.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio hoc dico, quod dixi saepe quoque ante, <lb/>
In terra cuiusque modi rerum esse figuras;      <lb/>
Multa, cibo quae sunt, vitalia, multaque, morbos <lb/>
Incutere et mortem quae possint adcelerare. </s><s><lb/>
Et magis esse aliis alias animantibus aptas <lb/>
Res ad vitai rationem ostendimus ante <lb/>
Propter dissimilem naturam dissimilisque        <lb/>
Texturas inter sese primasque figuras. </s><s><lb/>
Multa meant inimica per auris, multa per ipsas <lb/>
Insinuant naris infesta atque aspera iactu, <lb/>
Nec sunt multa parum tactu vitanda neque autem <lb/>
Aspectu fugienda saporeque tristia quae sint.           <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Deinde videre licet quam multae sint homini res <lb/>
Acriter infesto sensu spurcaeque gravesque; <lb/>
Arboribus primum certis gravis umbra tributa <lb/>
Usque adeo, capitis faciant ut saepe dolores, <lb/>
Siquis eas supter iacuit prostratus in herbis. </s><s>  <lb/>
Est etiam magnis Heliconis montibus arbos<lb/>
Floris odore hominem taetro consueta necare.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>scilicet haec ideo terris ex omnia surgunt,<lb/>
Multa modis multis multarum semina rerum<lb/>
Quod permista gerit tellus discretaque tradit.  <lb/>
Nocturnumque recens extinctum lumen ubi acri<lb/>
Nidore offendit nares, consopit ibidem,<lb/>
Concidere et spumas qui morbo mittere suevit.</s> <lb/>
<s>castoreoque gravi mulier sopita recumbit<lb/>
Et manibus nitidum teneris opus effluit ei,     <lb/>
Tempore eo si odoratast quo menstrua solvit.</s> <lb/>
<s>multaque praeterea languentia membra per artus<lb/>
Solvunt atque animam labefactant sedibus intus.</s> <lb/>
<s>denique si calidis etiam cunctare lavabris<lb/>
Plenior et laveris, solio ferventis aquai       <lb/>
Quam facile in medio fit uti des saepe ruinas! <lb/>
Carbonumque gravis vis atque odor insinuatur<lb/>
Quam facile in cerebrum, nisi aquam praecepimus ante!<lb/>
At cum membra domus percepit ferviduÍ, nervis<lb/>
Tum fit odor viri plagae mactabilis instar.     <lb/>
Nonne vides etiam terra quoque sulpur in ipsa<lb/>
Gignier et taetro concrescere odore bitumen;<lb/>
Denique ubi argenti venas aurique secuntur,<lb/>
Terrai penitus scrutantes abdita ferro,<lb/>
Qualis expiret Scaptensula subter odores?</s><s>        <lb/>
Quidve mali fit ut exhalent aupata metalla!<lb/>
Quas hominum reddunt facies qualisque colores!<lb/>

Nonne vides audisve perire in tempore parvo<lb/>
Quam soleant et quam vitai copia desit,<lb/>
Quos opere in tali cohibet vis magna necessis?</s><s>   <lb/>
Hos igitur tellus omnis exaestuat aestus<lb/>
Expiratque foras in apertum promptaque caeli.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Sic et Averna loca alitibus summittere debent<lb/>
Mortiferam vim, de terra quae surgit in auras, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Ut spatium caeli quadam de parte venenet;       <lb/>
Quo simul ac primum pennis delata sit ales, <lb/>
Impediatur ibi caeco correpta veneno, <lb/>
Ut cadat e regione loci, qua derigit aestus. </s><s><lb/>
Quo cum conruit, hic eadem vis illius aestus <lb/>
Reliquias vitae membris ex omnibus aufert. </s><s>      <lb/>
Quippe etenim primo quasi quendam conciet aestum; <lb/>
Posterius fit uti, cum iam cecidere veneni <lb/>
In fontis ipsos, ibi sit quoque vita vomenda <lb/>
Propterea quod magna mali fit copia circum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Fit quoque ut interdum vis haec atque aestus Averni<lb/>
Aera, qui inter avis cumquest terramque locatus,                <lb/>
Discutiat, prope uti locus hic linquatur inanis.</s> <lb/>
<s>cuius ubi e regione loci venere volantes,<lb/>
Claudicat extemplo pinnarum nisus inanis<lb/>
Et conamen utrimque alarum proditur omne.       <lb/>
Hic ubi nixari nequeunt insistereque alis,<lb/>
Scilicet in terram delabi pondere cogit<lb/>
Natura, et vacuum prope iam per inane iacentes<lb/>
Dispergunt animas per caulas corporis omnis.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>frigidior porro in puteis aestate fit humor,          <lb/>

Rarescit quia terra calore et semina siquae <lb/>
Forte vaporis habet, propere dimittit in auras. </s><s><lb/>
Quo magis est igitur tellus effeta calore,<lb/>
Fit quoque frigidior qui in terrast abditus humor. </s><s><lb/>
Frigore cum premitur porro omnis terra coitque  <lb/>
Et quasi concrescit, fit scilicet ut coeundo<lb/>
Exprimat in puteos siquem gerit ipsa calorem.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Esse apud Hammonis fanum fons luce diurna <lb/>
Frigidus et calidus nocturno tempore fertur.</s> <lb/>
<s>hunc homines fontem nimis admirantur et acri         <lb/>
Sole putant supter terras fervescere raptim,<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Nox ubi terribili terras caligine texit.</s> <lb/>
<s>quod nimis a verast longe ratione remotum.</s> <lb/>
<s>quippe ubi sol nudum contractans corpus aquai <lb/>
Non quierit calidum supera de reddere parte,    <lb/>
Cum superum lumen tanto fervore fruatur,<lb/>
Qui queat hic supter tam crasso corpore terram <lb/>
Percoquere umorem et calido satiare vapore?</s><s><lb/>
Praesertim cum vix possit per saepta domorum <lb/>
Insinuare suum radiis ardentibus aestum.        <lb/>
Quae ratiost igitur?</s><s> nimirum terra magis quod <lb/>
Rara tepet circum fontem quam cetera tellus<lb/>
Multaque sunt ignis prope semina corpus aquai. </s><s><lb/>
Hoc ubi roriferis terram nox obruit umbris,<lb/>
Extemplo penitus frigescit terra coitque.       <lb/>
Hac ratione fit ut, tamquain compressa manu sit,<lb/>
Exprimat in fontem quae semina cumque habet ignis, <lb/>
Quae calidum faciunt aquae tactum atque saporem.</s> <lb/>
<s>inde ubi sol radiis terram dimovit obortus<lb/>

Et rarefecit calido gliscente vapore,   <lb/>
Rursus in antiquas redeunt primordia sedes <lb/>
Ignis et in terram cedit calor omnis aquai. </s><s><lb/>
Frigidus hanc ob rem fit fons in luce diurna. </s><s><lb/>
Praeterea solis radiis iactatur aquai <lb/>
Umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu;     <lb/>
Propterea fit uti quae semina cumque habet ignis <lb/>
Dimittat; quasi saepe gelum, quod continet in se, <lb/>
Mittit et exolvit glaciem nodosque relaxat.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Frigidus est etiam fons, supra quem sita saepe<lb/>
Stuppa iacit flammam concepto protinus igni,    <lb/>
Taedaque consimili ratione accensa per undas<lb/>
Conlucet, quocumque natans impellitur auris.</s> <lb/>
<s>nimirum quia sunt in aqua permulta vaporis<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Semina de terraque necesse est funditus ipsa<lb/>
Ignis corpora per totum consurgere fontem       <lb/>
Et simul exspirare foras exireque in auras,<lb/>
Non ita multa tamen, calidus queat ut fieri fons,<lb/>
Propterea dispersa foras erumpere cogit<lb/>
Vis per aquam subito sursuinquie ea conciliari.</s> <lb/>
<s>quod genus endo marist Aradi fons, dulcis aquai      <lb/>
Qui scatit et salsas circum se dimovet undas;<lb/>
Et multis aliis praebet regionibus aequor<lb/>
Utilitatem opportunam sitientibuÍ nautis,<lb/>
Quod dulcis inter salsas intervomit undas.</s> <lb/>
<s>sic igitur per eum possunt erumpere fontem   <lb/>
Et scatere illa foras, in stuppam semina quae cum<lb/>

Conveniunt aut in taedai corpore adhaerent, <lb/>
Ardescunt facile extemplo, quia multa quoque in se <lb/>
Semina habent ignis stuppae taedaeque latentis. </s><s><lb/>
Nonne vides etiam, nocturna ad lumina linum     <lb/>
Nuper ubi extinctum admoveas, accendier ante <lb/>
Quam tetigit flammam, taedamque pari ratione?</s><s> <lb/>
Multaque praeterea prius ipso tacta vapore <lb/>
Eminus ardescunt quam comminus imbuat ignis. </s><s><lb/>
Hoc igitur fleri quoque in illo fonte putandum est.     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quod superest, agere incipiam quo foedere fiat <lb/>
Naturae, lapis hic ut ferrum ducere possit, <lb/>
Quem Magneta vocant patrio de nomine Grai, <lb/>
Magnetum quia fit patriis in finibus ortus. </s><s><lb/>
Hunc homines lapidem mirantur; quippe catenam   <lb/>
Saepe ex anellis reddit pendentibus ex se. </s><s><lb/>
Quinque etenim licet interdum pluresque videre <lb/>
Ordine demissos levibus iactarier auris, <lb/>
Unus ubi ex uno dependet supter adhaerens <lb/>
Ex alioque allus lapidis vim vinclaque noscit:   <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Usque adeo permananter vis pervolat eius.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc genus in rebus firmandum est multa prius quam <lb/>
Ipsius rei rationem reddere possis, <lb/>
Et nimium longis ambagibus est adeundum;<lb/>
Quo magis attentas auris animumque reposco.     <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Principio omnibus ab rebus, quascumque videmus,<lb/>
Perpetuo fluere ac mitti spargique necesse est<lb/>
Corpora quae feriant oculos visumque lacessant.</s> <lb/>
<s>perpetuoque fluunt certis ab rebus odores;<lb/>
Frigus ut a fluviis, calor ab Sole, aestus ab undis     <lb/>
Aequoris exesor moerorum litora propter.</s> <lb/>
<s>nec varii cessant sonitus manare per auras.</s> <lb/>
<s>
Denique in os salsi venit humor saepe saporis,<lb/>
Cum mare versamur propter, dilutaque contra<lb/>
Cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror. </s><s><lb/>
Usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter<lb/>
Fertur et in cunctas dimittitur undique partis<lb/>
Nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,<lb/>
Perpetuo quoniam sentimus, et omnia semper<lb/>
Cernere odorari licet et sentire sonare.        <lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nunc omnis repetam quam raro corpore sint res<lb/>
Commemorare; quod in primo quoque carmine claret.</s> <lb/>
<s>quippe etenim, quamquam multas hoc pertinet ad res<lb/>
Noscere, cum primis hanc ad rem protinus ipsam,<lb/>
Qua de disserere adgredior, firmare necesse est <lb/>
Nihil esse in promptu nisi mistum corpus inani.</s> <lb/>
<s>principio fit ut in speluncis saxa superne<lb/>
Sudent umore et guttis manantibuÍ stillent.</s> <lb/>
<s>manat item nobis e toto corpore sudor,<lb/>
Creseit barba pilique per omnia membra, per artus.              <lb/>
Diditur in venas cibus omnis, auget alitque<lb/>
Corporis extremas quoque partis unguiculosque.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>frigus item transire per aes calidumque vaporem<lb/>
Sentimus, sentimus item transire per aurum<lb/>
Atque per argentum, cum pocula plena tenemus.           <lb/>
Denique per dissaepta domorum saxea voces<lb/>
Pervolitant, permanat odor frigusque vaposque<lb/>
Ignis, qui ferri quoque vim penetrare suevit<lb/>
Denique qua circum Galli lorica coercet.</s> <lb/>
<s>et, tempestate in terra caeloque coorta,<lb/>
Morbida visque simul cum extrinsecus insinuatur,<lb/>
In caelum terrasque remotae iura facessunt,<lb/>

Quandoquidem nihil est nisi raro corporiÍ nexu.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Huc accedit uti non omnia, quae laciuntur<lb/>
Corpora cumque ab rebus, eodem praedita sensu   <lb/>
Atque eodem pacto rebus sint omnibus apta.</s> <lb/>
<s>principio terram sol excoquit et facit are<lb/>
At glaciem dissolvit et altis montibus altas<lb/>
Extructasque nives radiis Tabescere cogit.</s> <lb/>
<s>denique cera liquefit in eius posta vapore.  <lb/>
Ignis item liquidum facit aes aurumque resolvit,<lb/>
At coria et carnem trahit et conducit in unum.</s> <lb/>
<s>humor aquae porro ferrum condurat ab igni,<lb/>
At coria et carnem mollit durata calore.</s> <lb/>
<s>barbigeras oleaster eo iuvat usque capellas,  <lb/>
Effluat ambrosius quasi vero, et nectare tinctus; <lb/>
Qua nihil est homini quod amariuÍ frondeat esca. </s><s><lb/>
Denique amaracinum fugitat sus et timet omne <lb/>
Ungentum; nam saetigeris subus acre venenum est, <lb/>
Quod nos interdum tamquam recreare videtur. </s><s>     <lb/>
At contra nobis caenum taeterrima cum sit <lb/>
Spurcities, eadem subus haec iucunda videtur, <lb/>
Insatiabiliter toti ut volvantur ibidem.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Hoc etiam superest, ipsa quam dicere de re <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Adgredior quod dicendum prius esse videtur. </s><s>     <lb/>
Multa foramina cum variis sint reddita rebus, <lb/>
Dissimili inter se natura praedita debent <lb/>
Esse et habere suam naturam quaeque viasque. </s><s><lb/>
Quippe etenim varii sensus animantibus insunt, <lb/>
Quorum quisque suam proprie rem percipit in se;         <lb/>
Nam penetrare alio sonitus alioque saporem<lb/>

Cernimus e sucis, alio nidoris odores.</s> <lb/>
<s>praeterea manare aliud per saxa videtur, <lb/>
Atque aliud lignis, aliud transire per aurum,<lb/>
Argentoque foras aliud vitroque meare.</s> <lb/>
<s>namn fluere hac species, illac calor ire videtur,<lb/>
Atque aliis aliut citius transmittere eadem.</s> <lb/>
<s>scilicet id fieri cogit natura viarum<lb/>
Multimodis varians, ut paulo ostendimus ante,<lb/>
Propter dissimilem natturam textaque rerum.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Quapropter, bene ubi haec confirmata atque locata<lb/>
Omnia constiterint nobis praeposta parata,<lb/>
Quod superest, facile hinc ratio reddetur et omnis              <lb/>
Causa patefiet quae ferri pelliciat vim.</s> <lb/>
<s>principio fluere e lapide hoc permulta necesse est<lb/>
Semina sive aestum qui discutit aera plagis,<lb/>
Inter qui lapidem ferrumque est cumque locatus.</s> <lb/>
<s>hoc ubi inanitur spatium multusque vacefit   <lb/>
In medio locus, extemplo primordia ferri<lb/>
In vacuum prolapsa cadunt coniuncta, fit utque<lb/>
Anulus ipse sequatur eatque ita corpore toto.</s> <lb/>
<s>nec res ulla magis primoribus ex elementis<lb/>
Indupedita suis arte conexa cohaeret    <lb/>
Quam validi ferri natura et frigidus horror.</s> <lb/>
<s>quo minus est mirum, quod dico, ibus ex elementis<lb/>
Corpora si nequeunt e ferro plura coorta<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
In vacuum ferri, quin anulus ipse sequatur;<lb/>
Quod facit, et sequitur, donec pervenit ad ipsum        <lb/>
Iam lapidem caecisque in eo compagibus haesit.</s> <lb/>
<s>hoc fit idem cunctas in partis, unde vacefit<lb/>
Cumque locus, sive e transverso sive superne<lb/>

Corpora continuo in vacuum vicina feruntur;<lb/>
Quippe agitantur enim plagis aliunde nec ipsa   <lb/>
Sponte sua sursum possunt consurgere in auras.</s> <lb/>
<s>huc accedit item (quare queat id magis esse,<lb/>
Haec quoque res adiumento motuque iuvatur)<lb/>
Quod, simul a fronte est anelli rarior aer<lb/>
Factus inanitusque locus magis ac vacuatus,     <lb/>
Continuo fit uti qui post est cumque locatus<lb/>
Aer a tergo quasi provehat atque propellat. </s><s><lb/>
Semper enim circumpositus res verberat aer; <lb/>
Sed tali fit uti propellat tempore ferrum, <lb/>
Parte quod ex una spatium vacat et capit in se. <lb/>
Hic, tibi quem memoro, per crebra foramina ferri <lb/>
Parvas ad partis subtiliter insinuatus <lb/>
Trudit et inpellit, quasi navem velaque ventus.</s> <lb/>
<s>denique res omnes debent in corpore habere<lb/>
Aera, quandoquidem raro sunt corpore et aer     <lb/>
Omnibus est rebus circumdatus adpositusque.</s> <lb/>
<s>hic igitur, penitus qui in ferrost abditus aer,<lb/>
Sollicito motu semper iactatur eoque<lb/>
Verberat anellum dubio procul et ciet intus<lb/>
Scilicet: ille eodem fertur quo praecipitavit   <lb/>
Iam semel et partem in vacuam conamina sumpsit.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Fit quoque ut a lapide hoc ferri natura recedat<lb/>
Interdum, fugere atque sequi consueta vicissim.</s> <lb/>
<s>exultare etiam Samothracia ferrea vidi<lb/>
Et ramenta simul ferri furere intus ahenis      <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
In scaphiis, lapis hic Magnes cum subditus esset:<lb/>
Usque adeo fugere ab saxo gestire videtur.</s> <lb/>
<s>
Aere interposito discordia tanta creatur<lb/>
Propterea quia nimirum prius aestus ubi aeris <lb/>
Praecepit ferrique vias possedit apertas,       <lb/>
Posterior lapidis venit aestus et omnia plena <lb/>
Invenit in ferro neque habet qua tranet ut ante. </s><s><lb/>
Cogitur offensare igitur pulsareque fluctu <lb/>
Ferrea texta suo; quo pacto respuit ab se <lb/>
Atque per aes agitat, sine eo quod saepe resorbet. </s><s>      <lb/>
Illud in his rebus mirari mitte, quod aestus <lb/>
Non valet e lapide hoc alias impellere item res. </s><s><lb/>
Pondere enim fretae partim stant: quod genus aurum; <lb/>
Et partim raro quia sunt cum corpore, ut aestus <lb/>
Pervolet intactus, nequeunt inpellier usquam;    <lb/>
Lignea materies in quo genere esse videtur.</s> <lb/>
<s>interutrasque igitur ferri natura locata     <lb/>
Aeris ubi accepit quaedam corpuscula, tum fit,<lb/>
Inpellant ut eam Magnesia flumine saxa. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Nec tamen haec ita sunt aliarum rerum aliena, <lb/>
Ut mihi multa parum genere ex hoc suppeditentur<lb/>
Quae memorare queam inter se singlariter apta.</s> <lb/>
<s>saxa vides primum sola colescere ca1ce.</s> <lb/>
<s>glutine materies taurino iungitur uno,<lb/>
Ut vitio venae tabularum saepius hiscant        <lb/>
Quam laxare queant compages taurea vincla.</s> <lb/>
<s>vitigeni latices aquai fontibus audent<lb/>
Misceri, cum pix nequeat gravis et leve olivom.</s> <lb/>
<s>purpureusque colos conchyli iungitur uno<lb/>
Corpore cum lanae, dirimi qui non queat usquam,         <lb/>
Non si Neptuni fluctu renovare operam des,<lb/>
Non, mare si totum velit eluere omnibus undis.</s> <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
<s>
Denique non auro res aurum copulat una<lb/>
Aerique aes plumbo fit uti Iungatur ab albo?</s><s><lb/>
Cetera iam quam multa licet reperire! quid ergo?</s><s>         <lb/>
Nec tibi tam longis opus est ambagibus usquam,<lb/>
Nec me tam multam hic operam consumere par est,<lb/>
Sed breviter paucis praestat comprendere multa.</s> <lb/>
<s>quorum ita texturae ceciderunt mutua contra,<lb/>
Ut cava conveniant plenis haec illius illa      <lb/>
Huiusque inter se, iunctura haec optima constat.</s> <lb/>
<s>est etiam, quasi ut anellis hamisque plicata<lb/>
Inter se quaedam possint coplata teneri;<lb/>
Quod magis in lapide hoc fieri ferroque videtur.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>nunc ratio quae sit morbis aut unde repente   <lb/>
Mortiferam possit cladem conflare coorta<lb/>
Morbida vis hominum generi pecudumque catervis,<lb/>
Expediam. </s><s>primum multarum semina rerum<lb/>
Esse supra docui quae sint vitalla nobis,<lb/>
Et contra quae sint morbo mortique necesse est  <lb/>
Multa volare. </s><s>ea cum casu sunt forte coorta<lb/>
Et perturbarunt caelum, fit morbidus aer.</s> <lb/>
<s>atque ea vis omnis morborum pestilitasque<lb/>
Aut extrinsecus ut nubes nebulaeque superne<lb/>
Per caelum veniunt, aut ipsa saepe coortae      <lb/>
De terra surgunt, ubi putorem umida nactast<lb/>
Intempestivis pluviisque et solibus icta.</s> <lb/>
<s>nonne vides etiam caeli novitate et aquarum<lb/>
Temptari procul a patria quicumque domoque<lb/>
Adveniunt ideo quia longe discrepitant res?</s><s>      <lb/>
Nam quid Brittanni caelum differre putamus,<lb/>
Et quod in Aegypto est qua mundi claudicat axis,<lb/>
Quidve quod in Ponto est differre, et Gadibus atque<lb/>
  <lb/>         
Usque ad nigra virum percocto saecla colore?</s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Quae cum quattuor inter se diversa videmus              <lb/>
Quattuor a ventis et caeli partibus esse,<lb/>
Tum color et facies hominum distare videntur<lb/>
Largiter et morbi generatim saecla tenere.</s> <lb/>
<s>est elephas morbus qui propter flumina Nili<lb/>
Gignitur Aegypto in media neque praeterea usquam. </s><s>       <lb/>
Atthide temptantur gressus oculique in Achaeis<lb/>
Finibus. </s><s>inde aliis alius locus est inimicus <lb/>
Partibus ac membris: varius concinnat id aer. </s><s><lb/>
Proinde ubi se caelum quod nobis forte alienum <lb/>
Commovet atque aer inimicus serpere coepit,     <lb/>
Ut nebula ac nubes paulatim repit et omne <lb/>
Qua graditur conturbat et immutare coactat; <lb/>
Fit quoque ut, in nostrum cum venit denique caelum, <lb/>
Corrumpat reddatque sui simile atque alienum. </s><s><lb/>
Haec igitur subito clades nova pestilitasque    <lb/>
Aut in aquas cadit aut fruges persidit in ipsas <lb/>
Aut alios hominum pastus pecudumque cibatus, <lb/>
Aut etiam suspensa manet vis aere in ipso <lb/>
Et, cum spirantes mistas hinc ducimus auras, <lb/>
Illa quoque in corpus pariter sorbere necesse est. </s><s>      <lb/>
Consimili ratione venit bubus quoque saepe <lb/>
Pestilitas et iam pigris balantibus aegror. </s><s><lb/>
Nec refert utrum nos in loca deveniamus <lb/>
Nobis adversa et caeli mutemus amictum, <lb/>
An caelum nobis ultro natura coruptum   <lb/>
Deferat aut aliquid quo non consuevimus uti, <lb/>
Quod nos adventu possit temptare recenti. </s><s><lb/>
</s></p><p type="main"><s>Haec ratio quondam morborum et mortifer aestus<lb/>

Finibus in Cecropis funestos reddidit agros <lb/>
Vastavitque vias, exhausit civibus urbem. </s><s>       <lb/>
Nam penitus veniens Aegypti finibus ortus, <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Aera permensus multum camposque natantis, <lb/>
Incubuit tandem populo Pandionis omnei, <lb/>
Inde catervatim morbo mortique dabantur.</s> <lb/>
<s>principio caput incensum fervore gerebant    <lb/>
Et duplicis oculos suffusa luce rubentes.</s> <lb/>
<s>sudabant etiam fauces intrinsecus atrae<lb/>
Sanguine et ulceribus vocis via saepta coibat<lb/>
Atque animi interpres manabat lingua cruore,<lb/>
Debilitata malis, motu gravis, aspera tactu.    <lb/>
Inde ubi per fauces pectus complerat et ipsum<lb/>
Morbida vis in cor maestum confluxerat aegris,<lb/>
Omnia tum vero vitai claustra lababant.</s> <lb/>
<s>spiritus ore foras taetrum volvebat odorem,<lb/>
Rancida quo perolent proiecta cadavera ritu.    <lb/>
Atque animi prorsum tum vires Totius, omne<lb/>
Languebat corpus leti iam limine in ipso.</s> <lb/>
<s>intolerabilibusque malis erat anxius angor<lb/>
Adsidue comes et gemitu commista querella.</s> <lb/>
<s>singultusque frequens noctem per saepe diemque       <lb/>
Corripere adsidue nervos et membra coactans<lb/>
Dissoluebat eos, defessos ante, fatigans.</s> <lb/>
<s>nec nimio cuiquam posses ardore tueri<lb/>
Corporis in summo summam fervescere partem,<lb/>
Sed potius tepidum manibus proponere tactum     <lb/>
Et simul ulceribus quasi inustis omne rubere<lb/>
Corpus, ut est per membra sacer dum diditur ignis.</s> <lb/>
<s>intima pars hominum vero flagrabat ad ossa,<lb/>
        <lb/>

Flagrabat stomacho flamma ut fornacibus intus. </s><s><lb/>
Nihil adeo posses cuiquam leve tenveque membris  <lb/>
Vertere in utilitatem, at ventum et frigora semper. </s><s><lb/>
In fluvios partim gelidos ardentia morbo <lb/>
Membra dabant nudum iacientes corpus in undas. </s><s><lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Multi praecipites lymphis putealibus alte <lb/>
Inciderunt ipso venientes ore patente <lb/>
Insedabiliter sitis arida, corpora mersans, <lb/>
Aequabat multum parvis umoribus imbrem. </s><s><lb/>
Nec requies erat ulla mali: defessa iacebant <lb/>
Corpora. </s><s>mussabat tacito medicina timore, <lb/>
Quippe patentia cum totiens ardentia morbis     <lb/>
Lumina versarent oculorum expertia somno. </s><s><lb/>
Multaque praeterea mortis tum signa dabantur, <lb/>
Perturbata animi mens in maerore metuque, <lb/>
Triste supercilium, furiosus voltus et acer, <lb/>
Sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,     <lb/>
Creber spiritus aut ingens raroque coortus, <lb/>
Sudorisque madens per collum splendidus humor, <lb/>
Tenvia sputa minuta, croci contacta colore <lb/>
Salsaque, per fauces raucas vix edita tussi.</s> <lb/>
<s>in manibus vero nervi trahere et tremere artus       <lb/>
A pedibusque minutatim succedere frigus<lb/>
Non dubitabat. </s><s>item ad supremum denique tempus<lb/>
Conpressae nares, nasi primoris acumen<lb/>
Tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis<lb/>
Duraque, in ore trucei rictum, frons tenta tumebat. </s><s>     <lb/>
Nec nimio rigidi post artus morte iacebant. </s><s><lb/>
Octavoque fere candenti lumine solis <lb/>
Aut etiam nona reddebant lampade vitam. </s><s><lb/>
Quorum siquis ibei vitarat funera leti, <lb/>
Ulceribus taetris et nigra proluvie alvi        <lb/>
Posterius tamen hunc tabes letumque manebat, <lb/>
Aut etiam multus capitis cum saepe dolore <lb/>
Corruptus sanguis expletis naribus ibat: <lb/>
Huc hominis totae vires corpusque fluebat. </s><s><lb/>
Profluvium porro qui taetri sanguinis acre      <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Exierat, tamen in nervos huic morbus et artus <lb/>
Ibat et in partis genitalis corporis ipsas. </s><s><lb/>
Et graviter partim metuentes limina leti <lb/>
Vivebant ferro privati parte virili, <lb/>
Et manibus sine nonnulli pedibusque manebant    <lb/>
In vita tamen, et perdebant lumina partim: <lb/>
Usque adeo mortis metus his incesserat acer. </s><s><lb/>
Atque etiam quosdam cepere oblivia rerum <lb/>
Cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi. </s><s><lb/>
Multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra <lb/>
Corporibus, tamen alituum genus atque ferarum   <lb/>
Aut procul apsiliebat, ut acrem exeiret odorem, <lb/>
Aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua. </s><s><lb/>
Nec tamen omnino temere illis solibus ulla <lb/>
Comparebat avis, nec tristia Saecla ferarum     <lb/>

Exeibant silvis. </s><s>languebant pleraque morbo<lb/>
Et moriebantur. </s><s>cum primis fida canum vis<lb/>
Strata viis animam ponebat in omnibus aegre;<lb/>
Extorquebat enim vitam vis morbida membris.</s> <lb/>
<s>[incomitata rapi certabant funera vasta.]    <lb/>
Nec ratio remedi communis certa dabatur;<lb/>
Nam quod ali dederat vitalis aeris auras<lb/>
Volvere in ore licere et caeli templa tueri,<lb/>
Hoc aliis erat exitio letumque parabat.</s> <lb/>
<s>illud in his rebus miserandum magnopere unum <lb/>
Aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat<lb/>
Implicitum morbo, morti damnatus ut esset,<lb/>
Deficiens animo maesto cum corde iacebat,<lb/>
Funera respectans animam amittebat ibidem.</s> <lb/>
<s>quippe etenim nullo cessabant tempore apisci <lb/>
Ex aliis alios avidl contagia morbi,    <lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Lanigeras tamquam pecudes et bucera saecla.</s> <lb/>
<s>idque vel in primis cumulabat funere funus.</s> <lb/>
<s>nam quicumque suos fugitabant visere ad aegros,<lb/>
Vitai nimium cupidos mortisque timentis <lb/>
Poenibat paulo post turpi morte malaque,<lb/>
Desertos, opis expertis, incuria mactans.</s> <lb/>
<s>qui fuerant autem praesto, contagibus ibant<lb/>
Atque labore, pudor quem tum cogebat obire<lb/>
Blandaque lassorum vox mista voce querellae.    <lb/>
Optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.</s> <lb/>
<s> <lb/>

Inque aliis alium. </s><s>populum se-nelire suorum<lb/>
Certantes: lacrimis lassi luctuque redibant; <lb/>
Inde bonam partem in lectum maerore dabantur. </s><s><lb/>
Nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus        <lb/>
Nec mors nec luctus temptaret tempore tali.<lb/>
</s></p><p type="main"><s>Praeterea iam pastor et armentarius omnis <lb/>
Et robustus item curvi moderator aratri <lb/>
Languebat, penitusque casa, contrusa iacebant <lb/>
Corpora paupertate et morbo dedita morti. </s><s>       <lb/>
Exanimis pueris super exanimata parentum <lb/>
Corpora nonnumquam posses retroque videre <lb/>
Matribus et patribus natos super edere vitam.</s> <lb/>
<s>nec minimam partem ex agris is maeror in urbem<lb/>
Confluxit, languens quem contulit agricolarum   <lb/>
Copia conveniens ex omni morbida parte.</s> <lb/>
<s>omnia conplebant loca tectaque; quo magis aestus<lb/>
Confertos ita acervatim mors accumulabat.</s> <lb/>
<s>multa siti protracta viam per proque voluta<lb/>
Corpora silanos ad aquarum strata iacebant      <lb/>
Interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,<lb/>
Multaque per populi passim loca prompta viasque<lb/>
Languida semanimo cum corpore membra videres<lb/>
Horrida paedore et pannis cooperta perire<lb/>
<pb xlink:href="079/01/085.jpg" pagenum="36"/>
Corporis inluvie, pelli super ossibus una,      <lb/>
Ulceribus taetris prope iam sordique sepulta.</s> <lb/>
<s>omnia denique sancta deum delubra replerat<lb/>

Corporibus mors exanimis onerataque passim<lb/>
Cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,<lb/>
Hospitibus loca quae complerant aedituentes.    <lb/>
Nec iam religio divom nec numina magni<lb/>
Pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.</s> <lb/>
<s>nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,<lb/>
Quo pius hic populus semper consuerat humari;<lb/>
Perturbatus enim totus trepidabat, et unus      <lb/>
Quisque suum pro re praesenti Maestus humabat.</s> <lb/>
<s>multaque res subita et Paupertas horrida suasit;<lb/>
Namque suos consanguineos aliena rogorum<lb/>
Insuper extructa ingenti clamore locabant<lb/>
Subdebantque faces, multo cum sanguine saepe    <lb/>
Rixantes potius quam corpora desererentur.<lb/>
</s></p>
</chap>
</body>
<back/>
</text>
</archimedes>