Main  History Search Repository tree
| File: [CVSROOT] / texts / archimedes / xml / jorda_ponde_050_la_1533.xml
(download) - view tree Revision 1.7, Fri Jan 2 22:28:05 2004 UTC (9 years, 4 months ago) by wwwrun Branch: MAIN Changes since 1.6: +13 -13 lines
Checkin by damerow using CVSweb.
Fri Jan 2 22:28:04 2004
HOST=141.14.237.20
EDIT=In-Browser
LOCALFILE=
COMMENTS={Locations in the text indicated at which commentaries are missing which have not been transcribed. PD.}
<browser>update</browser>
|
<?xml version="1.0"?> <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" > <archimedes xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"> <info> <author>Jordanus de Nemore</author> <title>Liber de ponderibus</title> <date>1533</date> <place></place> <translator/> <lang>la</lang> <cvs_file>jorda_ponde_050_la_1533.xml</cvs_file> <cvs_version/> <locator>050.xml</locator> </info> <text><front><section><pb xlink:href="050/01/001.jpg" /> <p type="head"> <s><emph type="center"/>LIBER IORDANI <lb/> NEMORARII VIRI CLARISSIMI, <emph.end type="center"/></s> </p> <p type="head"> <s><emph type="center"/>DE PONDERIBUS PROPOSITIONES XIII.<emph.end type="center"/></s> </p> <p type="head"> <s><emph type="center"/>& earundem demon&longs;trationes, mul­<lb/>tarumque rerum rationes &longs;anè <lb/>pulcherrimas comple­<lb/>ctens, nunc in lu­<lb/>cem editus.<emph.end type="center"/></s> </p> <p type="head"> <s><emph type="center"/>Cum gratia & priuilegio Imperiali, Petro Apiano Ma<lb/>thematico Ingol&longs;tadiano ad xxx. annos conce&longs;&longs;o.<emph.end type="center"/></s> </p> <figure/> <p type="main"> <s><emph type="center"/>M. D. XXXIII.<emph.end type="center"/></s> </p> <pb xlink:href="050/01/002.jpg" /><p type="main"><s>[empty page]</s></p></section></front> <body><chap><pb xlink:href="050/01/003.jpg" /><p type="main"><s>[dedication not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/004.jpg" /><p type="main"><s>[dedication not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/005.jpg" /><p type="main"><s>[dedication not transcribed]</s></p></chap><chap><pb xlink:href="050/01/006.jpg" /><p type="main"> <s id="id.0.0.02.00">LIBER DE PON­<lb/>DERIBVS IORDANI NEMORARII.<lb/></s> <s id="id.0.0.02.01">Cum scientia de ponderibus sit subalternata tam Ge<lb/>ometriæ quam philosophiæ, oportet in hac sci­<lb/>entia quædam geometrice, quædam phy&longs;ice proba­<lb/>re.</s> <s id="id.0.0.02.02">Primii ergo oportet scire, quod brachium descenden<lb/>do in libra, describit <expan abbr="circulũ">circulu</expan>, cuius circuli semidia­<lb/>meter, est semper æqualis brachio libræ.</s> <s id="id.0.0.02.03">Secundo <lb/>oportet ostendere, quod maior arcus eiusdem circuli, <lb/>est magis curvus minore, et quod talis minor plus cur­<lb/>vatur, quam in circulo maiore.</s> <s id="id.0.0.02.04">Primum probatur, quia minus de corda, quæ<lb/>est recta linea, correspondet proportionaliter arcui maiori, quam minori, <lb/>non enim arcui duplo correspondet corda dupla, sed minus ea.</s> <s id="id.0.0.02.05">Secun­<lb/>dum patet sic, quia si sumantur de circulo maiori et minori arcus æqua­<lb/>les, corda arcus maioris circuli longior est, propterea posset ex hoc osten­<lb/>di, quod pondus in libra tanto sit levius, quanto plus descendit in semicircu<lb/>lo.</s> <s id="id.0.0.03.02">Incipiat igitur mobile descendere a summo semicirculi, et descendat <lb/>continue, dico tunc quod maior arcus circuli plus contrariatur rectæ lineæ <lb/>quam minor, et casus gravis per arcum maiorem, plus contrariatur casui gra<lb/>vis, qui per rectam fieri debet, quam casus per arcum minorem, patet, ergo ma­<lb/>ior est violentia in motu secundum arcum maiorem, quam secundum minorem, <lb/>aliter enim non fieret motus magis gravis.</s> <s id="id.0.0.03.05">Cum ergo plus in ascensu ascensu aliquod mo<lb/>vetur violentie, patet, quam maior est gravitas secundum hunc situm, et quia secundum <lb/>situationem talium sic fit, dicatur gravitas secundum situm in futu­<lb/>ro processu.</s> <s id="id.0.0.04.01">Ita enim, syllogisando de motu, tamquam motus sit causa gravita­<lb/>tis et levitatis, potius contrarium concludimus per causam huius contrari<lb/>etatis, plus contrariam, id est plus habere violentiæ, quod si grave descen­<lb/>dat, hoc est a natura, sed per lineam curvam, hoc est contra naturam, ideo <lb/>iste descensus est mixtus ex descensu naturæ et violento.</s> <s id="id.0.0.04.03">In ascensu vero <lb/>ponderis, cum ibi nihil sit secundum naturam, licet argumentari sicut <lb/>de igne, qui naturaliter ascendit.</s> <s id="id.0.0.04.04">De igne enim argumentatur in ascensu, <lb/>sicut de gravi in descensu, ex quo sequitur, Quanto grave plus sic ascen­<lb/>dit, tanto minus habet de levitate secundum situm, et sic plus habet de <lb/>gravitate secundum situm.</s> <s id="id.0.0.05.01">Diceret forte aliquis, quod non oportet propter <lb/>prædicta, grave in parte circuli inferiori fieri secundum situm levius, pa<lb/>tet unum non esse motum, sed quietem, tunc nihil contrarium naturæ acqui­<lb/>ritur.</s> <s id="id.0.0.05.02">Sed contra illud obijcitur sic, possibile fuit hanc quiætem fuisse ter­<lb/>minum motus intrinsecum motus, sicut albationis albedo, cum igitur motus<pb xlink:href="050/01/007.jpg" />non contrarientur, nisi quia termini contrariantur eorum.</s><s>Et est propor<lb/>tio quietum inter se, et motuum inter se per locum a proportione, sequi­<lb/>tur tantam esse contrarietatem in quiescendo, sicut in movendo.</s> <s id="id.0.0.05.03">In termi<lb/>no enim cuiuscumque motus intenditur, intenditur et viget tota natura <lb/>in actu, qui in motu sit quasi in potentia, secundum quem fiebat contra­<lb/>rietatis suæ oppositio.</s> <s id="id.0.0.05.04">Grave igitur in parte inferiori, sive moveatur si­<lb/>ve quiescat, levius est secundum situm.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.06.01">Atque eodem syllogismo necesse <lb/>est pondus gravius esse quodam modo et velocius descendere, quod move<lb/>tur in circulo maiori, quia ut prius probatur, minus obliquatur, quam in <lb/>circulo minori, et per consequens minus habet violentiæ, quia igitur mi<lb/>nus distat descensus in circulo maiori a descensu naturali, qui sit per rectam <lb/>lineam, quam qui est in circulo minori.</s><s>Dicatur descensus rectior, id est plus <lb/>tendens ad rectitudinem, atque in circulo minori, ob rationem oppositam, <lb/>obliquior descensus.</s> <s id="id.0.0.06.03">Quare vero superius dictum est in quiete esse con­<lb/>trarietatem, sicut in motu potest esse dubitatio, quia in eodem situ, ubi <lb/>est illa dependentia quietis obliquitatis, potest et rectitudinis, sicut si la<lb/>pis suspendatur in tecto domus ad locum ponderis, et quod pendeat in li­<lb/>bra.</s> <s id="id.0.0.06.04">Sed dicendum ad hoc, quod varietas violentiæ, facit varietatem quietum <lb/>secundum formam, quod manifestum est ex motuum ad quietes varia­<lb/>tione.</s> <s id="id.0.0.06.05">Ex eadem enim violentia sit totus ad quietem motus, et ipsa quies, <lb/>sicut patet ex prædictis, unde idem forte sit locus quietum naturaliter di­<lb/>versarum.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.07.01">Istis igitur notis, sequuntur suppositiones libri Ponderum <lb/>et dicuntur suppositiones, quia per istam scientiam non debent probari, <lb/>sed supponuntur, probari tamen ex iam dictis quædam indigent proba­<lb/>tione, sicut post apparebit.</s> <s id="id.0.0.07.04">Sunt itaque suppositiones septem.</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.09.01.post">Prima <lb/>est, Omnis ponderosi motum ad medium esse.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.10.01.post">Secunda, Quanto gra­<lb/>vius tanto velocius descendere.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.11.01.post">Tertia, Gravius ess in descendendo,<lb/> quanto eiusdem motus ad medium est rectior.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.12.01.post">Quarta, Secundum si­<lb/>tum gravius esse, quanto in eodem situ minus obliquus est descensus.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.13.01.post">Quinta, Obilquiorem autem descensum minus capere de directo, in eadem <lb/>quantitate.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.14.01.post">Sexta, Minus grave aliud alio esse secundum situm, quan­<lb/>to descensus alterius consequitur contrario motu.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.15.01.post">Septima, Situm<lb/> æqualitatis esse æquidistantiam superficiei orizontis.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.16.01">Omnes autem <lb/>suppositiones sunt satis manifestæ, sicut patet per prædicta, et ideo pro­<lb/>positiones prosequi licet, et dicuntur propositiones, quia, ut probentur, <lb/>proponuntur.</s> <s id="id.0.0.16.03">Sunt itaque tredecim.</s></p><pb xlink:href="050/01/008.jpg" /></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.18.01.prop">PROPOSITIO PRIMA.<lb/></s><s>Inter quælibet duo gravia est velocitas descenden<lb/>do proprie, et ponderum eodem ordine sumpta pro<lb/>portio, descensus autem, et contrarii motus, proportio eadem, sed permutata.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.19.01"><figure id="id.050.01.008.1.jpg" xlink:href="050/01/008/1.jpg"/>Dicitur proprie, ut excludantur omnes velocitates, quoquo modo <lb/>præter naturam acquisitæ.</s> <s id="id.0.0.19.02">Prima pars patet, quia cum velocitatis pro­<lb/>prie precisa causa sit pondus, patet, quo ad multiplicationem ponderis <lb/>sequitur velocitatis multiplicatio.</s> <s id="id.0.0.19.03">Secunda pars patet, quia eadem est <lb/>proportio descensus et ascensus, sed contrarie sumitur proportio hic <lb/>et ibi, propter quod dicitur permutata.</s> <s id="id.0.0.19.04">Sicut enim se habet in descensu <lb/>pondus, ita aliud pondus in ascensu, quia eiusdem proportionis est di­<lb/>stantia gravis in descendendo in circulo superiori, sicut ascensus ab infe<lb/>riori, eadem igitur est proportio, sed permutata.</s> <s id="id.0.0.19.05">Oportet enim, quanto illud exce­<lb/>dit, tanto id isto excedi.</s><s>Et per consequens, quanto illud quod est gravi­<lb/>us, velocius ascendit, tanto levius movetur contrarie.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/009.jpg" /><figure id="id.050.01.009.1.jpg" xlink:href="050/01/009/1.jpg"/><pb xlink:href="050/01/010.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/011.jpg" /></chap><chap><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.20.01.prop">PROPOSITIO SECUNDA.<lb/></s><s> Cum fuerit æquilibris positio æqualis, æquis pon<lb/>deribus appensis, ab æqualitate non discedet, etsi ab <lb/>æquidistantia separetur, ad æqualitatis situm revertetur.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.21.01">Primum patet, quia sunt equæ gravia.</s> <s id="id.0.0.21.02">Secundum patet per quartam suppositi­<lb/>onem quartam, vocatur autem illud situs, quod circulus dicitur, sicut patet per <lb/>prædicta.<figure id="id.050.01.011.1.jpg" xlink:href="050/01/011/1.jpg"/></s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/012.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.012.1.jpg" xlink:href="050/01/012/1.jpg"/><pb xlink:href="050/01/013.jpg" /></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.22.00"><figure id="id.050.01.013.1.jpg" xlink:href="050/01/013/1.jpg"/>PROPOSITIO III.<lb/></s> <s id="id.0.0.22.01.prop">Cum fuerint appen­<lb/>sorum pondera æqua<lb/>lia, non motum faciet in<lb/>æquilibri appendicu­<lb/>lorum inæqualitas.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.23.01">Non debet hic sumi inæ­<lb/>qualitas appendiculorum pon­<lb/>dere, sed longitudine proba­<lb/>tur sic.</s><s>Si fiat motus in una par<lb/>te, ergo pars alia est minus gra­<lb/>vis, per suppositionem secundam, <lb/>sed positum est prius appenso<lb/>rum pondera esse æqualia; ergo.<lb/></s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/014.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.24.00">PROPOSITIO QUARTA.<lb/></s> <s id="id.0.0.24.01.prop">Quodlibet pondus in quamcumque partem discedat secundum situm sit levius.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.25.01">Manifestum est hoc per suppositionem quartam.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/015.jpg" /><figure id="id.050.01.015.1.jpg" xlink:href="050/01/015/1.jpg"/><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.26.00">PROPOSITIO QUINTA.</s> <s id="id.0.0.26.01.prop">Si fuerint brachia æquilibris inæqualia, æquali­<lb/>bus ponderibus appensis, ex parte longioris fiet motus.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.27.01">Brachia inæqualia longitudine non pondere, probatur sic.</s> <s id="id.0.0.27.02">Ex parte <lb/>longioris describitur circulus maior, et sic patet per suppositionem tertiam <lb/>quod pondus secundum situm est gravius.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/016.jpg" /><figure id="id.050.01.016.1.jpg" xlink:href="050/01/016/1.jpg"/><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.016.2.jpg" xlink:href="050/01/016/2.jpg"/><pb xlink:href="050/01/017.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.017.1.jpg" xlink:href="050/01/017/1.jpg"/><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/018.jpg" /><pb xlink:href="050/01/019.jpg" /><figure id="id.050.01.019.1.jpg" xlink:href="050/01/019/1.jpg"/><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.019.2.jpg" xlink:href="050/01/019/2.jpg"/><pb xlink:href="050/01/020.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.020.1.jpg" xlink:href="050/01/020/1.jpg"/></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.28.00">PROPOSITIO SEXTA.<lb/></s> <s id="id.0.0.28.01.prop">Cum unius ponderis sint appensa, et a centro mo­<lb/>tus inæqualiter distent, et si remotum secundum di­<lb/>stantiam propinquius accesserit ad directionem, alio <lb/>non moto secundum situm, illo levius fiet.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.29.01">Centrum motus dicitur hic punctus in brachio libræ circa quem bra­<lb/>chia libræ vertuntur.</s> <s id="id.0.0.29.02">Si igitur unum pondus ponderat in brachio, plus <lb/>distante a centro motus illo alio dependente in alio brachio, et sint æque <lb/>gravia, si tunc remotius appropinquat ad distantiam, vel at directionem, <lb/>moto appensili ad situm æqualem, quod prius in remotiori parte fue­<lb/>rit æque grave, nunc est levius, quia tunc a se ipso, quam prius est levius, quia<pb xlink:href="050/01/021.jpg" />obliquior est descensus.</s> <s id="id.0.0.29.03">Est enim semicirculus minor, quem tunc fuit.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.021.1.jpg" xlink:href="050/01/021/1.jpg"/><pb xlink:href="050/01/022.jpg" /></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.30.00">PROPOSITIO SEPTIMA.<lb/></s> <s id="id.0.0.30.01.prop">Aequis ponderibus in æquilibri appensis, si æqua<lb/>lia sint appensibilia, alterum autem circum <lb/>volubile appenditur, graviua erit secundum situm.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.31.01">Circumvolubile dicitur, quando perpendiculum potest habere decli<lb/>nationem plus largam, quam brachia libræ, ut sit, quando in circulo pendet <lb/>secundum angulum rectum fixum, dicitur, quando nullam contingit habere de­<lb/>clinationem perpendiculorum, nisi secundum brachium, et est in situ æqua­<lb/>litatis inter brachium et perpendiculum angulus rectus, probatur.</s><s>Sint <lb/>appensa æqualia, ut vult positio, in pondere, sed non in longitudine, tunc <lb/>illud quod est circumvolubile, maiorem circulum constituit in causa, <lb/>quia plus declinat propter circumvolutionem, et sic pondus ibi gravius <lb/>est secundum situm, cum eius descensus sit rectior.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.32.01">Illa propositio fuit inventa <lb/>de quodam experimento facto ad probationem partis secundæ.</s> <s id="id.0.0.32.02">Cum enim <lb/>aliquis voluit experiri, an ita esset; posuit in æquilibri pondera æqua<lb/>lia, cuius appendentia erunt filo composita, quæ motum habent a bra­<lb/>chiis alienum, etiam propter perpendiculorum flexus incognitis experimentum<lb/><figure id="id.050.01.022.1.jpg" xlink:href="050/01/022/1.jpg"/>fallax, quare experiens ve­<lb/>ritatis irrisorem, et acce­<lb/>pto cum casu, quod secundum <lb/>æquidistantiam a medio mo­<lb/>tus propter perpendicula, <lb/>ex terminis brachiorum li­<lb/>neæ sic describuntur utrumque <lb/>intelligit, quod prius nega­<lb/>vit, quod est, quia preter mu­<lb/>tationes brachiorum alii non <lb/>erunt flexus, et ex hoc non <lb/>conclusit secundum rectos <lb/>angulos idem congruere, cum <lb/>motus brachiorum simili­<lb/>ter contingit.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/023.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.33.00">PROPOSITIO OCTAVA.<lb/></s> <s id="id.0.0.33.01.prop">Si fuerint brachia libræ proportionalia ponderi­<lb/>bus appensorum, ita, ut in breviori gravius appenda<lb/>tur, æque gravia erunt secundum situm.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.34.01">Si pondus gravius tantum valet in termino breviori, quantum bra­<lb/>chium libræ longius in suo loco, et similiter pondus minus in breviori, <lb/>tunc dico, sic valebunt secundum situm, quando non essent sic secundum <lb/>naturam, necessario erunt pondera secundum situm æqualia, quia pon­<lb/>dus et brachium hic valet per oppositum totum reliquum, quia propter neu<lb/>trum pondus declinat, sicut patet propositione huius prima.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.023.1.jpg" xlink:href="050/01/023/1.jpg"/><pb xlink:href="050/01/024.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/025.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.35.00">PROPOSITIO NONA.<lb/></s> <s id="id.0.0.35.01.prop">Si duo oblonga unius grossiciei per totum &longs;imilia <lb/>et pondere et quantitate æqualia, appendantur, ita, <lb/>ut alterum erigatur, et alterum orthogonaliter depen<lb/>deat, ita etiam, ut termini dependentis, et medii alte­<lb/>rius, eadem sit a centro distantia, secundum hunc situm<lb/>æque gravia fient.<lb/></s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.36.01">Unum pondus secet brachium transversum, et aliud pondus de­<lb/>pendeat descensu verso, et sit terminus illius inæquali distantia a centro <lb/>motus cum medio alterius, quia sicut illius extremum plus a centro di­<lb/>stat, ita istius medium.</s> <s id="id.0.0.36.02">probatur sic, Gravitas naturalis est æqualis utro<lb/>bique propositum ut violentum, similiter, quia semicirculi sunt æquales, <lb/>ergo æque gravia secundum situm sunt appensa.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/026.jpg" /><figure id="id.050.01.026.1.jpg" xlink:href="050/01/026/1.jpg"/><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.37.00">PROPOSITIO DECIMA.<lb/></s> <s id="id.0.0.37.01.prop">Si canonium fuerit symmetrum magnitudine, et sub<lb/>stantiæ eiusdem, dividitaturque in duas partes inæqua­<lb/>les, et suspendatur in termino minoris portionis pon<lb/>dus, quod faciat canonium paralellum epipedo ori­<lb/>zontis, proportio ponderis illius, ad superabundan­<lb/>tiam ponderis maioris portionis canonii ad minorem,<pb xlink:href="050/01/027.jpg" /> est sicut proportio totius canonii ad duplum longitu<lb/>dinis minoris portionis.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.38.01">Canonium est idem quod brachium libræ, quia est regula, Symmetrum <lb/>est proportionale id est brachium æquale brachio, zona et magnitudine eius<lb/>dem in quantitate et pondere, et parallelum id est æquidistans, epipedo, id est su­<lb/>perficiei, probatur sic.</s><s>Sit æquilibra æquilonga, et omnia æqualia, et<lb/>in omni parte æque grossum, sit utrumque et æque grave.</s> <s id="id.0.0.38.06">Sit ergo longi­<lb/>tudo uniuscuiusque sex palmorum, et tollantur post hoc quatuor palmi de <lb/>uno Manifestum itaque, quoniam brachium longius, est gravius triplici <lb/>gravitate, sicut etiam longius gravius dicitur naturaliter, quia brevius <lb/>tantum duos palmos, sicut sit, pro ponderositate cuiusque appendatur <lb/>pondus sex ad terminum brevioris partis.</s> <s id="id.0.0.38.10">Arguitur sic, Illud pondus <lb/>facit canonium parallelum epipedo orizontis, sicut patet, quia cum li­<lb/>nea recta perpendicularis erecta fuerit a superiori plano orizontis ad ca<lb/>nonium constituit angulos rectos, manifestum est propositione prima <lb/>per Euclidem, canonium sæpe parallelum empipedo, si altera pars esset <lb/>gravior altera, alia eam sequeretur, sicut aliud canonium motu contra­<lb/>rio, patet suppositione sexta, ergo æque graves sunt partes alternarum se<lb/>cundum situm, quod si sic est, tunc additio addatur ponderi, tunc minor erit <lb/>canonii inclinatio.</s> <s id="id.0.0.38.13">Sicut ista probatur geometrice, ita possunt omnes pro­ba<lb/>ri per missæ per proportionem illarum linearum, et angulorum suorum constructorum.<lb/></s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.027.1.jpg" xlink:href="050/01/027/1.jpg"/><pb xlink:href="050/01/028.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.39.00">PROPOSITIO UNDECIMA.<lb/></s> <s id="id.0.0.39.01.prop">Si fuerit proportio ponderis in termino minoris<lb/>portionis suspensi ad superabundantiam ponderis ma­<lb/>ioris portionis ad minorem, sicut proportio totius lon<lb/>gitudinis canonii ad duplam longitudinem minoris por<lb/>tionis, erit canonium paralellum empipedo orizontis.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.40.01">Commentum prius probatum est, quod ad equidistantiam canonii a superficie o­<lb/>rizontis, oportet esse pondus iam dictum, ex quibus sequitur conversa sci­<lb/>licet, quod talis æquidistantia semper sit tali pondere, quia si non sit æquidi­<lb/>stantia, sequitur, quod quæ æquantur, pondere non æquantur.</s> <s id="id.0.0.40.03">Prius enim osten­<lb/>debatur, brachio longiori pondus in situ coæquari, vel correspondere, <lb/>igitur per suppositionem sextam, neque brachium pondus, neque pondus bra­<lb/>chium sequitur motu contrario.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><pb xlink:href="050/01/029.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.41.00">PROPOSITIO DUODECIMA.<lb/></s> <s id="id.0.0.41.01.prop">Ex iis manifestum est, quoniam si fuerit canonium sim<lb/>metrum magnitudine, et zona eiusdem notum longitudine <lb/>et pondere, et dividatur in duas partes inæquales da­<lb/>tas, tunc possibile est nobis invenire pondus, quod <lb/>cum suspensum fuerit a termino minoris portionis, fa<lb/>ciet canonium paralellum empipedo orizontis.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.42.01">Illa probatio satis patet ex prædictis.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.029.1.jpg" xlink:href="050/01/029/1.jpg"/><pb xlink:href="050/01/030.jpg" /><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.43.00">PROPOSITIO TREDECIMA.<lb/></s> <s id="id.0.0.43.01.prop">Si fuerit canonium datum longitudine, spissitudi<lb/>ne, et gravitate, et dividatur in duas partes inæqua­<lb/>les, fueritque suspensum a termino minoris portionis <lb/>pondus datum, quod faciet canonium paralellum <lb/>empipedo orizontis, longitudo uniuscuiusque portio <lb/>data erit.</s></p><p type="main"> <s id="id.0.0.44.01">Probatur sic, Longitudine totius canonii nota, et pondere noto, pone <lb/>pedem circini in centro medii motus, et constitue circulum super mino­<lb/>rem portionem, quæ secabit per diffinitionem circuli æqualem de bra­<lb/>chio longiori, parti autem reliquæ æquatur portio ablata a termino ubi<pb xlink:href="050/01/031.jpg" />pendet pondus, quia ex hac exceditur brachium brachio, unde sequitur<lb/>quæsitum.</s></p><p type="main"><s>[commentary not transcribed]</s></p><figure id="id.050.01.031.1.jpg" xlink:href="050/01/031/1.jpg"/></chap><chap><p type="main"> <s id="id.0.0.45.01">Excussum Norimbergæ per<gap/>.<gap/>,<lb/>Anno domini M. D. XXXIII.</s></p></chap></body></text> </archimedes>