Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to gueva_mecha_005_la_1627.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/gueva_mecha_005_la_1627.xml between version 1.8 and 1.9

version 1.8, 2004/08/20 13:57:17 version 1.9, 2004/08/30 12:29:26
Line 1796 
Line 1796 
         <p id="N13B9D" type="main">         <p id="N13B9D" type="main">
           <s id="N13B9F">H&aelig;c ex Ari&longs;totele, qu&aelig; vt clarius dilucidentur, &longs;it nauis AB, <lb/>cuius puppis A, prora ver&ograve; B, gubernaculum obliqu&egrave; con&longs;ti&shy;<lb/>tutum AC; temo &longs;imili&shy;<lb/><figure id="id.005.01.133.1.jpg" xlink:href="005/01/133/1.jpg"/><lb/>ter AD, malus E, ac ve&shy;<lb/>lum &longs;ecundum <expan abbr="infim&atilde;">infimam</expan> &longs;ui <lb/>oram, &longs;it curua linea FG, <lb/>lateraliter ventum exci&shy;<lb/>piens ex parte dextera <lb/>vbi H. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N13B9F">H&aelig;c ex Ari&longs;totele, qu&aelig; vt clarius dilucidentur, &longs;it nauis AB, <lb/>cuius puppis A, prora ver&ograve; B, gubernaculum obliqu&egrave; con&longs;ti&shy;<lb/>tutum AC; temo &longs;imili&shy;<lb/><figure id="id.005.01.133.1.jpg" xlink:href="005/01/133/1.jpg"/><lb/>ter AD, malus E, ac ve&shy;<lb/>lum &longs;ecundum <expan abbr="infim&atilde;">infimam</expan> &longs;ui <lb/>oram, &longs;it curua linea FG, <lb/>lateraliter ventum exci&shy;<lb/>piens ex parte dextera <lb/>vbi H. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N13BBD">Tunc qua&longs;i pugna <lb/><expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;ideretur">con&longs;ideretur</expan> inter <lb/><expan abbr="vent&utilde;">ventum</expan>, ac temonem. </s>           <s id="N13BBD">Tunc qua&longs;i pugna <lb/><expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;ideretur">con&longs;ideretur</expan> inter <lb/><expan abbr="vent&utilde;">ventum</expan>, ac temonem. </s>
           <s id="N13BCE"><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <lb/>flante vento ex H, <expan abbr="naui-gi&utilde;">naui&shy;<lb/>gium</expan> transferri deberet in <lb/>oppo&longs;itum, hoc e&longs;t &longs;ini&shy;<lb/><gap/>tror&longs;um ver&longs;us I per li&shy;<lb/>neam HLI. </s>           <s id="N13BCE"><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <lb/>flante vento ex H, <expan abbr="naui-gi&utilde;">naui&shy;<lb/>gium</expan> transferri deberet in <lb/>oppo&longs;itum, hoc e&longs;t &longs;ini&shy;<lb/>&longs;tror&longs;um ver&longs;us I per li&shy;<lb/>neam HLI. </s>
           <s id="N13BE3">Incidentibus <lb/>autem fluctibus maris in <lb/>alam temonis AD, prora <lb/>ex B conuerti deberet in H, circa ip&longs;um <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> A <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> cen&shy;<lb/>trum talis motionis obliqu&aelig;, vt probatum e&longs;t. </s>           <s id="N13BE3">Incidentibus <lb/>autem fluctibus maris in <lb/>alam temonis AD, prora <lb/>ex B conuerti deberet in H, circa ip&longs;um <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> A <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> cen&shy;<lb/>trum talis motionis obliqu&aelig;, vt probatum e&longs;t. </s>
           <s id="N13BF6">Quoniam ver&ograve; <lb/>neutrum pr&aelig;ualet, nauis, medium cur&longs;um tenens, transfertur <lb/>antror&longs;um ver&longs;us K quo pergere, ac velificare cupiunt naut&aelig;, <lb/>qui iccirco in tali po&longs;itione nauim cum velo con&longs;tituunt. </s>           <s id="N13BF6">Quoniam ver&ograve; <lb/>neutrum pr&aelig;ualet, nauis, medium cur&longs;um tenens, transfertur <lb/>antror&longs;um ver&longs;us K quo pergere, ac velificare cupiunt naut&aelig;, <lb/>qui iccirco in tali po&longs;itione nauim cum velo con&longs;tituunt. </s>
         </p>         </p>
Line 1821 
Line 1821 
           <s id="N13D05">Vnde quo magis velum appropinquatur pup&shy;<lb/>pi, eo magis temo pr&aelig;ualet contra impul&longs;um ventorum ad <lb/>conuertendam nauim obliqu&egrave;. </s>           <s id="N13D05">Vnde quo magis velum appropinquatur pup&shy;<lb/>pi, eo magis temo pr&aelig;ualet contra impul&longs;um ventorum ad <lb/>conuertendam nauim obliqu&egrave;. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N13D0C" type="main">         <p id="N13D0C" type="main">
           <s id="N13D0E">Quod autem ait Piccolomineus, in hac motione nauis cari&shy;<lb/>nam vectis vicem obtinere, qu&aelig; centro grauitatis ip&longs;ius nauis <lb/>tanquam fulcimento innixa mare mouente, ac impellente te&shy;<lb/>monem, ventum in prora &longs;u&longs;tineat tanquam onus, valde ambi&shy;<lb/><gap/>uum e&longs;t. </s>           <s id="N13D0E">Quod autem ait Piccolomineus, in hac motione nauis cari&shy;<lb/>nam vectis vicem obtinere, qu&aelig; centro grauitatis ip&longs;ius nauis <lb/>tanquam fulcimento innixa mare mouente, ac impellente te&shy;<lb/>monem, ventum in prora &longs;u&longs;tineat tanquam onus, valde ambi&shy;<lb/>guum e&longs;t. </s>
           <s id="N13D1A">Tum quia non minus ventus per velum, qu&agrave;m ma&shy;<lb/>re per temonem pote&longs;t habere rationem potenti&aelig; mouentis. <lb/></s>           <s id="N13D1A">Tum quia non minus ventus per velum, qu&agrave;m ma&shy;<lb/>re per temonem pote&longs;t habere rationem potenti&aelig; mouentis. <lb/></s>
           <s id="N13D20">Tum etiam quia ventus pr&aelig;cipu&egrave; non &longs;u&longs;tinetur in prora, &longs;ed <lb/>potius in parte veli, qu&aelig; vergit ad puppim, vt dictum e&longs;t. </s>           <s id="N13D20">Tum etiam quia ventus pr&aelig;cipu&egrave; non &longs;u&longs;tinetur in prora, &longs;ed <lb/>potius in parte veli, qu&aelig; vergit ad puppim, vt dictum e&longs;t. </s>
         </p>         </p>
Line 1845 
Line 1845 
         <p id="N13E03" type="main">         <p id="N13E03" type="main">
           <s id="N13E05">C<emph type="italics"/>vr ex figurarum genere qu&aelig;cunque rotun&shy;<lb/>d&aelig; &longs;unt, &amp; circinat&aelig;, facilius mouentur? <lb/></s>           <s id="N13E05">C<emph type="italics"/>vr ex figurarum genere qu&aelig;cunque rotun&shy;<lb/>d&aelig; &longs;unt, &amp; circinat&aelig;, facilius mouentur? <lb/></s>
           <s id="N13E0E">Trifariam autem circulum rotari contingit. <lb/></s>           <s id="N13E0E">Trifariam autem circulum rotari contingit. <lb/></s>
           <s id="N13E12">Aut enim &longs;ecundum ab&longs;idem centro &longs;imul mo&shy;<lb/>to, quemadmodum plau&longs;tri vertitur rota: aut <lb/>circa manens centrum, veluti trochle&aelig; &longs;tante <lb/>centro, aut in pauimento manente centro, &longs;icut figuli rota con&shy;<lb/>nertitur: an celerrima quidem huiu&longs;modi &longs;unt, quoniam par&shy;<lb/>na &longs;ui parte planum contingunt, veluti circulus &longs;ecundum <lb/>punctum, &amp; quoniam non offen&longs;ant. </s>           <s id="N13E12">Aut enim &longs;ecundum ab&longs;idem centro &longs;imul mo&shy;<lb/>to, quemadmodum plau&longs;tri vertitur rota: aut <lb/>circa manens centrum, veluti trochle&aelig; &longs;tante <lb/>centro, aut in pauimento manente centro, &longs;icut figuli rota con&shy;<lb/>vertitur: an celerrima quidem huiu&longs;modi &longs;unt, quoniam par&shy;<lb/>ia &longs;ui parte planum contingunt, veluti circulus &longs;ecundum <lb/>punctum, &amp; quoniam non offen&longs;ant. </s>
           <s id="N13E21">A terra enim &longs;emotus e&longs;t <lb/>angulus. </s>           <s id="N13E21">A terra enim &longs;emotus e&longs;t <lb/>angulus. </s>
           <s id="N13E26">Pr&aelig;terea etiam cui obuiam fiunt corpori, id rur&longs;um <lb/>&longs;ecundum pu&longs;illum tangunt. </s>           <s id="N13E26">Pr&aelig;terea etiam cui obuiam fiunt corpori, id rur&longs;um <lb/>&longs;ecundum pu&longs;illum tangunt. </s>
           <s id="N13E2B">Si autem rectilineum e&longs;&longs;et, re&shy;<lb/>ctitudine &longs;ua multum plani contingeret. </s>           <s id="N13E2B">Si autem rectilineum e&longs;&longs;et, re&shy;<lb/>ctitudine &longs;ua multum plani contingeret. </s>
Line 1854 
Line 1854 
           <s id="N13E3D">C&ugrave;m autem mouetur plus illico, ad quod mouetur, ceri inde nu&shy;<lb/>tans, ab impellente facilius in ante mouetur. </s>           <s id="N13E3D">C&ugrave;m autem mouetur plus illico, ad quod mouetur, ceri inde nu&shy;<lb/>tans, ab impellente facilius in ante mouetur. </s>
           <s id="N13E42">Quo enim vnum&shy;<lb/>quodque vergit, mouetur ex facili. </s>           <s id="N13E42">Quo enim vnum&shy;<lb/>quodque vergit, mouetur ex facili. </s>
           <s id="N13E47">Siquidem difficulter ad <lb/>contrarium nutus &longs;ui mouetur motum. </s>           <s id="N13E47">Siquidem difficulter ad <lb/>contrarium nutus &longs;ui mouetur motum. </s>
           <s id="N13E4C">Praterea nonnulli <lb/>autumant, quod circult linea in perpeti ver&longs;atur motu, quem&shy;<lb/>&aelig;dmodum manentia propter contrarium nixum manent: &longs;icut <lb/>maioribus contingit circulis ad minores. </s>           <s id="N13E4C">Praeterea nonnulli <lb/>autumant, quod circule linea in perpeti ver&longs;atur motu, quem&shy;<lb/>admodum manentia propter contrarium nixum manent: &longs;icut <lb/>maioribus contingit circulis ad minores. </s>
           <s id="N13E55">Celeri&ugrave;s enim ab <lb/>&aelig;quali mouentur potentia maiores circuli, <expan abbr="mouentq.">mouentque</expan> onera, <lb/>quoniam circuli maioris angulus ad minoris angulum, circu&shy;<lb/>li nutum babet quendam: &amp; &longs;icut diameter ad diametrum, <lb/>ita maior circulus ad minorem. </s>           <s id="N13E55">Celeri&ugrave;s enim ab <lb/>&aelig;quali mouentur potentia maiores circuli, <expan abbr="mouentq.">mouentque</expan> onera, <lb/>quoniam circuli maioris angulus ad minoris angulum, circu&shy;<lb/>li nutum habet quendam: &amp; &longs;icut diameter ad diametrum, <lb/>ita maior circulus ad minorem. </s>
           <s id="N13E64">Infiniti autem &longs;unt minores. <lb/></s>           <s id="N13E64">Infiniti autem &longs;unt minores. <lb/></s>
           <s id="N13E68">Si autem ad alterum nutum babet circulus, &longs;imiliter e&longs;t ben&egrave; <lb/>mobilis. </s>           <s id="N13E68">Si autem ad alterum nutum habet circulus, &longs;imiliter e&longs;t ben&egrave; <lb/>mobilis. </s>
           <s id="N13E6D">Et aliam &longs;an&egrave; babet inclinationem circulus, &amp; <gap/>a<emph.end type="italics"/><pb pagenum="130" xlink:href="005/01/138.jpg"/><emph type="italics"/>qu&aelig; &agrave; circulo mouentur, licet planitiem ab&longs;ide non contingat, <lb/>&longs;ed aut iuxta planitiem, aut oeluti trochle&aelig;. </s>           <s id="N13E6D">Et aliam &longs;an&egrave; habet inclinationem circulus, &amp; <gap/>a<emph.end type="italics"/><pb pagenum="130" xlink:href="005/01/138.jpg"/><emph type="italics"/>qu&aelig; &agrave; circulo mouentur, licet planitiem ab&longs;ide non contingat, <lb/>&longs;ed aut iuxta planitiem, aut ueluti trochle&aelig;. </s>
           <s id="N13E7D">Etenim hoc &longs;e <lb/>habentes modo facillim&egrave; mouentur, &amp; onera commouent. </s>           <s id="N13E7D">Etenim hoc &longs;e <lb/>habentes modo facillim&egrave; mouentur, &amp; onera commouent. </s>
           <s id="N13E82">An <lb/>quia parua &longs;ui portione c&ugrave;m tangit, tum offen&longs;at circulus, &longs;ed <lb/>aliam ob cau&longs;am? </s>           <s id="N13E82">An <lb/>quia parua &longs;ui portione c&ugrave;m tangit, tum offen&longs;at circulus, &longs;ed <lb/>aliam ob cau&longs;am? </s>
           <s id="N13E89">ea autem e&longs;t, qu&aelig; dicta est prius, quod circu&shy;<lb/>lus &longs;cilicet ex duabus effectus e&longs;t lationibus: quamobrem il&shy;<lb/>larum alteram pro nutu &longs;emper habet, &amp; veluti continu&ograve; mo&shy;<lb/>tum illum moueat quicumque mouent, quando &longs;ecundum cir&shy;<lb/>tumferentiam illum mouerint: latam enim ip&longs;am mouent. <lb/></s>           <s id="N13E89">ea autem e&longs;t, qu&aelig; dicta est prius, quod circu&shy;<lb/>lus &longs;cilicet ex duabus effectus e&longs;t lationibus: quamobrem il&shy;<lb/>larum alteram pro nutu &longs;emper habet, &amp; veluti continu&ograve; mo&shy;<lb/>tum illum moueat quicumque mouent, quando &longs;ecundum cir&shy;<lb/>cumferentiam illum mouerint: latam enim ip&longs;am mouent. <lb/></s>
           <s id="N13E95">Eam quidem igilur, qu&aelig; in obliquum e&longs;t, motionem, ip&longs;um <lb/>impellit mouens: &longs;ecundum ver&ograve; illam, qu&aelig; &longs;uper diametrum <lb/>est, &longs;eip&longs;um mouet circulus.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N13E95">Eam quidem igitur, qu&aelig; in obliquum e&longs;t, motionem, ip&longs;um <lb/>impellit mouens: &longs;ecundum ver&ograve; illam, qu&aelig; &longs;uper diametrum <lb/>est, &longs;e ip&longs;um mouet circulus.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N13E9E" type="head">         <p id="N13E9E" type="head">
           <s id="N13EA0">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N13EA0">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N13EA4" type="main">         <p id="N13EA4" type="main">
           <s id="N13EA6">Vt qu&aelig;&longs;tioni re&longs;pondeat Ari&longs;toteles cur corpora, <lb/>qu&aelig; rotundam, aut orbiculatam figuram obtinent, <lb/>&longs;ecundum illam facilius moueantur, triplicem mo&shy;<lb/>dum di&longs;tinguit, quo ip&longs;a moueri rotando contingit. </s>           <s id="N13EA6">Vt qu&aelig;&longs;tioni re&longs;pondeat Ari&longs;toteles cur corpora, <lb/>qu&aelig; rotundam, aut orbiculatam figuram obtinent, <lb/>&longs;ecundum illam facilius moueantur, triplicem mo&shy;<lb/>dum di&longs;tinguit, quo ip&longs;a moueri rotando contingit. </s>
           <s id="N13EAF"><expan abbr="Pri-mumq.">Pri&shy;<lb/>mumque</expan> e&longs;&longs;e docet, quo &longs;ecundum ab&longs;idem, &longs;eu extimam ip&shy;<lb/>forum curuaturam cientur, moto &longs;imul etiam centro, vt <lb/>plau&longs;trorum rot&aelig;, qu&aelig; &longs;imul cum axe feruntur. </s>           <s id="N13EAF"><expan abbr="Pri-mumq.">Pri&shy;<lb/>mumque</expan> e&longs;&longs;e docet, quo &longs;ecundum ab&longs;idem, &longs;eu extimam ip&shy;<lb/>sorum curuaturam cientur, moto &longs;imul etiam centro, vt <lb/>plau&longs;trorum rot&aelig;, qu&aelig; &longs;imul cum axe feruntur. </s>
           <s id="N13EBB">Secundum <lb/>ver&ograve; modum, ait e&longs;&longs;e illum, quo circularia ip&longs;a corpora re&shy;<lb/>cta quidem &longs;tantia, &longs;eu rect&egrave; ad horizontem con&longs;tituta mo&shy;<lb/>uentur circa centrum immotum; veluti &longs;tantes trochlea&shy;<lb/>rum rotul&aelig;, qu&aelig; circa manentem axem, &longs;eu centrum ad di&shy;<lb/>uer&longs;os v&longs;us conuertuntur. </s>           <s id="N13EBB">Secundum <lb/>ver&ograve; modum, ait e&longs;&longs;e illum, quo circularia ip&longs;a corpora re&shy;<lb/>cta quidem &longs;tantia, &longs;eu rect&egrave; ad horizontem con&longs;tituta mo&shy;<lb/>uentur circa centrum immotum; veluti &longs;tantes trochlea&shy;<lb/>rum rotul&aelig;, qu&aelig; circa manentem axem, &longs;eu centrum ad di&shy;<lb/>uer&longs;os v&longs;us conuertuntur. </s>
           <s id="N13EC8">Tertium denique modum e&longs;&longs;e <lb/>inquit, quo circa immotum pariter centrum mouentur, non <lb/>tamen &longs;tando, &longs;ed qua&longs;i pro&longs;trata iuxta planitiem &longs;oli, aut <lb/>pauimenti horizonti paralellam; &longs;icut rota figuli, qu&aelig; ad <lb/>impul&longs;um pedis illius conuertitur, ac circumagitur &longs;upra <lb/>axim pauimento perpendiculariter affixum, &longs;eruando &longs;em&shy;<lb/>per eandem di&longs;tantiam ab horizonte. </s>           <s id="N13EC8">Tertium denique modum e&longs;&longs;e <lb/>inquit, quo circa immotum pariter centrum mouentur, non <lb/>tamen &longs;tando, &longs;ed qua&longs;i pro&longs;trata iuxta planitiem &longs;oli, aut <lb/>pauimenti horizonti paralellam; &longs;icut rota figuli, qu&aelig; ad <lb/>impul&longs;um pedis illius conuertitur, ac circumagitur &longs;upra <lb/>axim pauimento perpendiculariter affixum, &longs;eruando &longs;em&shy;<lb/>per eandem di&longs;tantiam ab horizonte. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N13ED7" type="main">         <p id="N13ED7" type="main">
           <s id="N13ED9">Loquendo itaque de primo modo, pluribus ex cau&longs;is, ait <lb/>Ari&longs;toteles pr&aelig;fata corpora celerius, ac facilius moueri <lb/>qu&agrave;m illa, qu&aelig; rectilineas adepta &longs;unt figuras, &longs;eu rectilineis <lb/>figuris terminantur, vt triangulari, vel quadrangulari, pirami-<pb pagenum="131" xlink:href="005/01/139.jpg"/>des, &amp; cubi. </s>           <s id="N13ED9">Loquendo itaque de primo modo, pluribus ex cau&longs;is, ait <lb/>Ari&longs;toteles pr&aelig;fata corpora celerius, ac facilius moueri <lb/>qu&agrave;m illa, qu&aelig; rectilineas adepta &longs;unt figuras, &longs;eu rectilineis <lb/>figuris terminantur, vt triangulari, vel quadrangulari, pirami-<pb pagenum="131" xlink:href="005/01/139.jpg"/>des, &amp; cubi. </s>
           <s id="N13EE7">Prima e&longs;t, quia minima &longs;ui parte planum con&shy;<lb/>tingunt hoc e&longs;t minori, quam cuiu&longs;libet alterius figur&aelig; cor&shy;<lb/>pora, re&longs;pectu, verbi gratia &longs;ph&aelig;r&aelig;, qu&aelig; planum tangit in <lb/>puncto. </s>           <s id="N13EE7">Prima e&longs;t, quia minima &longs;ui parte planum con&shy;<lb/>tingunt hoc e&longs;t minori, quam cuiu&longs;libet alterius figur&aelig; cor&shy;<lb/>pora, re&longs;pectu, verbi gratia &longs;ph&aelig;r&aelig;, qu&aelig; planum tangit in <lb/>puncto. </s>
           <s id="N13EF0">Secunda ver&ograve; e&longs;t, quia hoc pacto non offendunt, aut <lb/>impingunt ni&longs;i &longs;cilicet rarius, ac difficilius; A terra enim &longs;e&shy;<lb/>motus e&longs;t angulus, inquit Ari&longs;toteles, nimnum angulum <lb/>contingenti&aelig;, &longs;eu contactus, quia po&longs;t punctum contingen&shy;<lb/>ti&aelig;, totum latus curuilineum ip&longs;orum corporum orbicula&shy;<lb/>rium, quod cum plano con&longs;tituit huiu&longs;modi angulum, &egrave; ter&shy;<lb/>ra eleuatur; ac propterea minus impingunt in offendicula, <lb/>qu&agrave;m alia corpora, quorum latera <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;tatim po&longs;t minimum <lb/>contactum eleuantur, &longs;ed ip&longs;i plano, &longs;eu terr&aelig; adh&aelig;rent. <lb/></s>           <s id="N13EF0">Secunda ver&ograve; e&longs;t, quia hoc pacto non offendunt, aut <lb/>impingunt ni&longs;i &longs;cilicet rarius, ac difficilius; A terra enim &longs;e&shy;<lb/>motus e&longs;t angulus, inquit Ari&longs;toteles, nimirum angulum <lb/>contingenti&aelig;, &longs;eu contactus, quia po&longs;t punctum contingen&shy;<lb/>ti&aelig;, totum latus curuilineum ip&longs;orum corporum orbicula&shy;<lb/>rium, quod cum plano con&longs;tituit huiu&longs;modi angulum, &egrave; ter&shy;<lb/>ra eleuatur; ac propterea minus impingunt in offendicula, <lb/>qu&agrave;m alia corpora, quorum latera <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;tatim po&longs;t minimum <lb/>contactum eleuantur, &longs;ed ip&longs;i plano, &longs;eu terr&aelig; adh&aelig;rent. <lb/></s>
           <s id="N13F08">Tertia cau&longs;a e&longs;t, nam huiu&longs;modi corpora cuicunque ob&shy;<lb/>uient offendiculo, illud pariter nonni&longs;i &longs;ecundum pu&longs;illam <lb/>&longs;ui partem attingunt, eadem ratione, qua planum, &longs;eu &longs;olum <lb/>&longs;uper quod ip&longs;a mouentur, &longs;ecus, ac rectilineam figuram ha&shy;<lb/>bentia, qu&aelig; &longs;emper &longs;ua rectitudine &longs;ecundum magnam, vel <lb/>&longs;altem maiorem partem contingunt. </s>           <s id="N13F08">Tertia cau&longs;a e&longs;t, nam huiu&longs;modi corpora cuicunque ob&shy;<lb/>uient offendiculo, illud pariter nonni&longs;i &longs;ecundum pu&longs;illam <lb/>&longs;ui partem attingunt, eadem ratione, qua planum, &longs;eu &longs;olum <lb/>&longs;uper quod ip&longs;a mouentur, &longs;ecus, ac rectilineam figuram ha&shy;<lb/>bentia, qu&aelig; &longs;emper &longs;ua rectitudine &longs;ecundum magnam, vel <lb/>&longs;altem maiorem partem contingunt. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N13F15" type="main">         <p id="N13F15" type="main">
Line 1886 
Line 1886 
           <s id="N13F29">Etenim &longs;i con&longs;tituatur &longs;u&shy;<lb/>per planum AB horizonti <lb/><figure id="id.005.01.139.1.jpg" xlink:href="005/01/139/1.jpg"/><lb/>paralellum erecta aliqua <lb/>rota, vt CDEF tanquam <lb/>circulus, eius diameter &agrave; <lb/>contactu plani vbi C per&shy;<lb/>pendiculariter ad angulos <lb/>rectos per centrum &longs;upra <lb/>tra&longs;cendens ad D, totam <lb/>rotam eiu&longs;que pondus in <lb/>duas partes &aelig;quales di&longs;tri&shy;<lb/>buet, nempe in DFC, &amp; <lb/>DEC. <expan abbr="Eritq.">Eritque</expan> ip&longs;a rota in <pb pagenum="132" xlink:href="005/01/140.jpg"/>&aelig;quilibrio, quia non magis vna quam altera pars vtrinque <lb/>&agrave; perpendiculo DC grauitare pote&longs;t. </s>           <s id="N13F29">Etenim &longs;i con&longs;tituatur &longs;u&shy;<lb/>per planum AB horizonti <lb/><figure id="id.005.01.139.1.jpg" xlink:href="005/01/139/1.jpg"/><lb/>paralellum erecta aliqua <lb/>rota, vt CDEF tanquam <lb/>circulus, eius diameter &agrave; <lb/>contactu plani vbi C per&shy;<lb/>pendiculariter ad angulos <lb/>rectos per centrum &longs;upra <lb/>tra&longs;cendens ad D, totam <lb/>rotam eiu&longs;que pondus in <lb/>duas partes &aelig;quales di&longs;tri&shy;<lb/>buet, nempe in DFC, &amp; <lb/>DEC. <expan abbr="Eritq.">Eritque</expan> ip&longs;a rota in <pb pagenum="132" xlink:href="005/01/140.jpg"/>&aelig;quilibrio, quia non magis vna quam altera pars vtrinque <lb/>&agrave; perpendiculo DC grauitare pote&longs;t. </s>
           <s id="N13F55">Quod &longs;i impul&longs;us <lb/>quamuis perexiguus in ip&longs;am rotam &agrave; motore incutiatur, <lb/>vt ex parte E ver&longs;us F, &longs;tatim pars vbi F nutabit ac pro&shy;<lb/>pendet ver&longs;us B; <expan abbr="&longs;uoq.">&longs;uoque</expan> nutu, totam rotam &longs;ecum trahet il&shy;<lb/>luc. </s>           <s id="N13F55">Quod &longs;i impul&longs;us <lb/>quamuis perexiguus in ip&longs;am rotam &agrave; motore incutiatur, <lb/>vt ex parte E ver&longs;us F, &longs;tatim pars vbi F nutabit ac pro&shy;<lb/>pendet ver&longs;us B; <expan abbr="&longs;uoq.">&longs;uoque</expan> nutu, totam rotam &longs;ecum trahet il&shy;<lb/>luc. </s>
           <s id="N13F64">Nam qu&aelig;libet vis pote&longs;t &aelig;quiponderantia ab &aelig;quili&shy;<lb/>brio dimouere. </s>           <s id="N13F64">Nam qu&aelig;libet vis pote&longs;t &aelig;quiponderantia ab &aelig;quili&shy;<lb/>brio dimouere. </s>
           <s id="N13F69">Semel autem mota ip&longs;a rota, ni&longs;i impe&shy;<lb/>diatur deinceps nutabit ad partem ver&longs;us qu&agrave;m prim&ograve; fuit <lb/>incitata; ideoq facil&egrave; vlterius atque vlterius mouebitur. <lb/></s>           <s id="N13F69">Semel autem mota ip&longs;a rota, ni&longs;i impe&shy;<lb/>diatur deinceps nutabit ad partem ver&longs;us qu&agrave;m prim&ograve; fuit <lb/>incitata; ideoque facil&egrave; vlterius atque vlterius mouebitur. <lb/></s>
           <s id="N13F71">Quo enim vnumquodque vergit, mouetur ex facili, &longs;ubdit <lb/>ip&longs;e Philo&longs;ophus, &longs;icut vice ver&longs;a difficulter in contrarium; <lb/>vt fu&longs;ius con&longs;tabit qu&aelig;&longs;t. </s>           <s id="N13F71">Quo enim vnumquodque vergit, mouetur ex facili, &longs;ubdit <lb/>ip&longs;e Philo&longs;ophus, &longs;icut vice ver&longs;a difficulter in contrarium; <lb/>vt fu&longs;ius con&longs;tabit qu&aelig;&longs;t. </s>
           <s id="N13F78">31. </s>           <s id="N13F78">31. </s>
         </p>         </p>
Line 1899 
Line 1899 
           <s id="N13FA6">Circulus enim vel glo&shy;<lb/>bus non tangit planum, ni&longs;i in puncto in quod eius diame&shy;<lb/>ter incidit ad angulos rectos; quo &longs;an&egrave; pacto cadere non <lb/>pote&longs;t perpendicularis tendens ad mundi centrum in pla&shy;<lb/>num, quod non e&longs;t horizonti paralellum. </s>           <s id="N13FA6">Circulus enim vel glo&shy;<lb/>bus non tangit planum, ni&longs;i in puncto in quod eius diame&shy;<lb/>ter incidit ad angulos rectos; quo &longs;an&egrave; pacto cadere non <lb/>pote&longs;t perpendicularis tendens ad mundi centrum in pla&shy;<lb/>num, quod non e&longs;t horizonti paralellum. </s>
           <s id="N13FB1">Cumque pr&aelig;&shy;<lb/>dictum punctum, cui poti&longs;&longs;imum onus incumbit, &longs;u&longs;tineri <lb/>non po&longs;&longs;it ab eo, quod non contingit; hinc fit, vt &longs;emper <lb/>ver&longs;us inferiores partes decliues propendat, ac nutet, de&shy;<lb/>feratque propterea ip&longs;a orbiculata corpora quou&longs;que ab <lb/>alio fulciatur. </s>           <s id="N13FB1">Cumque pr&aelig;&shy;<lb/>dictum punctum, cui poti&longs;&longs;imum onus incumbit, &longs;u&longs;tineri <lb/>non po&longs;&longs;it ab eo, quod non contingit; hinc fit, vt &longs;emper <lb/>ver&longs;us inferiores partes decliues propendat, ac nutet, de&shy;<lb/>feratque propterea ip&longs;a orbiculata corpora quou&longs;que ab <lb/>alio fulciatur. </s>
           <s id="N13FBE">Vt per&longs;picu&egrave; apparebit in propo&longs;ita &longs;ph&aelig;ra <pb pagenum="133" xlink:href="005/01/141.jpg"/>vel rota ABC, &longs;i decliue <lb/><figure id="id.005.01.141.1.jpg" xlink:href="005/01/141/1.jpg"/><lb/>planum DE contingat in <lb/>C ad angulos rectos ip&longs;ius <lb/>diametri BC: linea ver&ograve; <lb/>cadens per centrum ip&longs;ius <lb/>&longs;ph&aelig;r&aelig; ad centrum mundi, <lb/>&longs;it AF. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N13FBE">Vt per&longs;picu&egrave; apparebit in propo&longs;ita &longs;ph&aelig;ra <pb pagenum="133" xlink:href="005/01/141.jpg"/>vel rota ABC, &longs;i decliue <lb/><figure id="id.005.01.141.1.jpg" xlink:href="005/01/141/1.jpg"/><lb/>planum DE contingat in <lb/>C ad angulos rectos ip&longs;ius <lb/>diametri BC: linea ver&ograve; <lb/>cadens per centrum ip&longs;ius <lb/>&longs;ph&aelig;r&aelig; ad centrum mundi, <lb/>&longs;it AF. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N13FD9">Nam &longs;ic totum fe&shy;<lb/>r&egrave; onus incumberet in pun&shy;<lb/>cto G, quod cum fulciri <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;it in ip&longs;a DE, quam <lb/>nullo modo tangit, nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; <expan abbr="prop&etilde;det">propendet</expan> in F, <expan abbr="rapietq.">rapietque</expan> <lb/>&longs;ecum ad partes E totum <lb/>globum, qui deinceps rur&shy;<lb/>&longs;us eadem ratione nutabit per aliud &longs;imile punctum, <expan abbr="infe-tiusq.">infe&shy;<lb/>tiusque</expan> citi&longs;&longs;imo cur&longs;u de&longs;cendet &longs;uccedentibus &longs;ibi ad inui&shy;<lb/>cem punctis, ac partibus. </s>           <s id="N13FD9">Nam &longs;ic totum fe&shy;<lb/>r&egrave; onus incumberet in pun&shy;<lb/>cto G, quod cum fulciri <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;it in ip&longs;a DE, quam <lb/>nullo modo tangit, nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; <expan abbr="prop&etilde;det">propendet</expan> in F, <expan abbr="rapietq.">rapietque</expan> <lb/>&longs;ecum ad partes E totum <lb/>globum, qui deinceps rur&shy;<lb/>&longs;us eadem ratione nutabit per aliud &longs;imile punctum, <expan abbr="infe-tiusq.">infe&shy;<lb/>riusque</expan> citi&longs;&longs;imo cur&longs;u de&longs;cendet &longs;uccedentibus &longs;ibi ad inui&shy;<lb/>cem punctis, ac partibus. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N13FFF" type="main">         <p id="N13FFF" type="main">
           <s id="N14001">Ex hac autem maxima aptitudine, quam rot&aelig;, vel &longs;imili<gap/><lb/>orbiculata corpora habent ad motum, occa&longs;ionem &longs;ump&longs;i&longs;&shy;<lb/>&longs;e videntur nonnulli arbitrandi, circuli periferiam nunquam <lb/>quie&longs;cere, &longs;ed perpetuo motu cieri, vt hic &longs;ubiungit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N14001">Ex hac autem maxima aptitudine, quam rot&aelig;, vel &longs;imilia <lb/>orbiculata corpora habent ad motum, occa&longs;ionem &longs;ump&longs;i&longs;&shy;<lb/>&longs;e videntur nonnulli arbitrandi, circuli periferiam nunquam <lb/>quie&longs;cere, &longs;ed perpetuo motu cieri, vt hic &longs;ubiungit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1400E">Quia &longs;cilicet circulus contrarium nixum non habet, <lb/>quo re&longs;i&longs;tat motui, aut motori &longs;icut corpora manentia, qu&aelig; <lb/>ex eo quie&longs;cunt, velmanent, quia habent, in quo contra ni&shy;<lb/>tantur, &amp; quo ob&longs;i&longs;tant motui, ac mouenti. </s>           <s id="N1400E">Quia &longs;cilicet circulus contrarium nixum non habet, <lb/>quo re&longs;i&longs;tat motui, aut motori &longs;icut corpora manentia, qu&aelig; <lb/>ex eo quie&longs;cunt, velmanent, quia habent, in quo contra ni&shy;<lb/>tantur, &amp; quo ob&longs;i&longs;tant motui, ac mouenti. </s>
           <s id="N14017">Vbiaddendum <lb/>quippe fui&longs;&longs;et ab Ari&longs;totele, fals&ograve; eos ita putare; nam licet <lb/>circuli periferia nixum non habeat, quo retardetur, aut im&shy;<lb/>pediatur &agrave; proprio motu; non tamen &longs;emper habet in &longs;e <lb/>principium proximum, ac formale &longs;ui motus, quod cert&egrave; <lb/>cum &longs;it qualitas impetus impre&longs;&longs;i, h&aelig;c paulatim ex &longs;e re&shy;<lb/>mittitur, ac tandem deficit, vt patet in proiectis, qu&aelig; iccirco <lb/>de&longs;i&longs;tunt &agrave; motu. </s>           <s id="N14017">Vbiaddendum <lb/>quippe fui&longs;&longs;et ab Ari&longs;totele, fals&ograve; eos ita putare; nam licet <lb/>circuli periferia nixum non habeat, quo retardetur, aut im&shy;<lb/>pediatur &agrave; proprio motu; non tamen &longs;emper habet in &longs;e <lb/>principium proximum, ac formale &longs;ui motus, quod cert&egrave; <lb/>cum &longs;it qualitas impetus impre&longs;&longs;i, h&aelig;c paulatim ex &longs;e re&shy;<lb/>mittitur, ac tandem deficit, vt patet in proiectis, qu&aelig; iccirco <lb/>de&longs;i&longs;tunt &agrave; motu. </s>
         </p>         </p>
Line 1938 
Line 1938 
           <s id="N14111">Ex parte ver&ograve; portionis circunferenti&aelig;, &longs;eu la&shy;<lb/>teris curui; quia CD magis etiam di&longs;tat ab eodem centro, <lb/>ac minus curuatur, qu&agrave;m GH; <expan abbr="minusq.">minusque</expan> proinde retrahitur <lb/>n&egrave; moueatur motu naturali, ad rectum &longs;cilicet magis ap&shy;<lb/>propinquanti ideoque velocius ac facilius. </s>           <s id="N14111">Ex parte ver&ograve; portionis circunferenti&aelig;, &longs;eu la&shy;<lb/>teris curui; quia CD magis etiam di&longs;tat ab eodem centro, <lb/>ac minus curuatur, qu&agrave;m GH; <expan abbr="minusq.">minusque</expan> proinde retrahitur <lb/>n&egrave; moueatur motu naturali, ad rectum &longs;cilicet magis ap&shy;<lb/>propinquanti ideoque velocius ac facilius. </s>
           <s id="N14120">Sed angulus C <lb/>inclinari non pote&longs;t ver&longs;us L quin &longs;ecum rapiat angulum <lb/>G, quem intra &longs;e continet. </s>           <s id="N14120">Sed angulus C <lb/>inclinari non pote&longs;t ver&longs;us L quin &longs;ecum rapiat angulum <lb/>G, quem intra &longs;e continet. </s>
           <s id="N14127">Igitur angulus ip&longs;e C, nutum, <lb/>&amp; propen&longs;ionem habet ad angulum G, vt &longs;imul ac facilius <lb/>moueantur modo quo diximus ad quemlibet impul&longs;um <lb/>motoris. </s>           <s id="N14127">Igitur angulus ip&longs;e C, nutum, <lb/>&amp; propen&longs;ionem habet ad angulum G, vt &longs;imul ac facilius <lb/>moueantur modo quo diximus ad quemlibet impul&longs;um <lb/>motoris. </s>
           <s id="N14130">Cumque in&longs;initi &longs;int huiu&longs;modi anguli in explica&shy;<lb/>tis circulis, hinc &longs;it, vt rect&egrave; ex illis concludat Ari&longs;toteles, <lb/>mobiliores e&longs;&longs;e circulos maiores, ac celerius moueri ab ea&shy;<pb pagenum="136" xlink:href="005/01/144.jpg"/>dem, vel &aelig;quali potentia; &longs;icut celerius mouentur maiores <lb/>libr&aelig;, qu&agrave;m minores ab eodem, vel &aelig;quali pondere. </s>           <s id="N14130">Cumque infiniti &longs;int huiu&longs;modi anguli in explica&shy;<lb/>tis circulis, hinc &longs;it, vt rect&egrave; ex illis concludat Ari&longs;toteles, <lb/>mobiliores e&longs;&longs;e circulos maiores, ac celerius moueri ab ea&shy;<pb pagenum="136" xlink:href="005/01/144.jpg"/>dem, vel &aelig;quali potentia; &longs;icut celerius mouentur maiores <lb/>libr&aelig;, qu&agrave;m minores ab eodem, vel &aelig;quali pondere. </s>
           <s id="N1413E">Non <lb/>enim aliter &longs;e habet circulus &longs;tans &longs;uper planum, qu&agrave;m libra <lb/>&longs;upra fulcimentum in &aelig;quilibrio con&longs;tituta. </s>           <s id="N1413E">Non <lb/>enim aliter &longs;e habet circulus &longs;tans &longs;uper planum, qu&agrave;m libra <lb/>&longs;upra fulcimentum in &aelig;quilibrio con&longs;tituta. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14145" type="main">         <p id="N14145" type="main">
           <s id="N14147">At Ari&longs;totelem per angulos circuli intelligere angulo<gap/><lb/>&agrave; nobis explicatos, illud confirmat, quod cum dixi&longs;&longs;et an&shy;<lb/>gulum circuli maioris habere nutum ad angulum circuli <lb/>minoris, qua&longs;i id probans ait: Et &longs;icut diameter ad diame&shy;<lb/>trum, ita circumferentia ad circumferentiam. </s>           <s id="N14147">At Ari&longs;totelem per angulos circuli intelligere angulos <lb/>&agrave; nobis explicatos, illud confirmat, quod cum dixi&longs;&longs;et an&shy;<lb/>gulum circuli maioris habere nutum ad angulum circuli <lb/>minoris, qua&longs;i id probans ait: Et &longs;icut diameter ad diame&shy;<lb/>trum, ita circumferentia ad circumferentiam. </s>
           <s id="N14153">In quibus <lb/>verbis vtrumque ip&longs;orum angulorum latus comprehendit <lb/>nempe rectum, &amp; <expan abbr="curu&utilde;">curuum</expan>. </s>           <s id="N14153">In quibus <lb/>verbis vtrumque ip&longs;orum angulorum latus comprehendit <lb/>nempe rectum, &amp; <expan abbr="curu&utilde;">curuum</expan>. </s>
           <s id="N1415E"><expan abbr="Idemq.">Idemque</expan> e&longs;t, ac dicere, quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pr&aelig;&shy;<lb/>dicti anguli con&longs;tent ex huiu&longs;modi lateribus, &longs;icut latera ma&shy;<lb/>iora, eo quod magis di&longs;tent &agrave; centro, velocius mouentur; ita <lb/>pariter angulus ex illis con&longs;titutus, velocius mouebitur; ma&shy;<lb/>gis enim di&longs;tat &agrave; centro extremum diametri maioris, qu&agrave;m <lb/>minoris, &longs;imiliter que portio maioris circumferenti&aelig; ab illo <lb/>de&longs;cript&aelig;, qu&agrave;m minoris, vt per &longs;e patet. </s>           <s id="N1415E"><expan abbr="Idemq.">Idemque</expan> e&longs;t, ac dicere, quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pr&aelig;&shy;<lb/>dicti anguli con&longs;tent ex huiu&longs;modi lateribus, &longs;icut latera ma&shy;<lb/>iora, eo quod magis di&longs;tent &agrave; centro, velocius mouentur; ita <lb/>pariter angulus ex illis con&longs;titutus, velocius mouebitur; ma&shy;<lb/>gis enim di&longs;tat &agrave; centro extremum diametri maioris, qu&agrave;m <lb/>minoris, &longs;imiliter que portio maioris circumferenti&aelig; ab illo <lb/>de&longs;cript&aelig;, qu&agrave;m minoris, vt per &longs;e patet. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14174" type="main">         <p id="N14174" type="main">
           <s id="N14176">Quod autem Baldus obijcit Ari&longs;toteli, pr&aelig;dictum nu&shy;<lb/>tum, quem ip&longs;e gratis explicat per angulos fectores, nul&shy;<lb/>lam arguere maiorem mobilitatem circuli maioris, eo quod <lb/>quantum vnus &longs;ector adiuuat de&longs;cen&longs;um ex vna parte, tan&shy;<lb/>tum alter oppo&longs;itus retardet a&longs;cen&longs;um ex alia, nihil con&shy;<lb/>uincit. </s>           <s id="N14176">Quod autem Baldus obijcit Ari&longs;toteli, pr&aelig;dictum nu&shy;<lb/>tum, quem ip&longs;e gratis explicat per angulos sectores, nul&shy;<lb/>lam arguere maiorem mobilitatem circuli maioris, eo quod <lb/>quantum vnus &longs;ector adiuuat de&longs;cen&longs;um ex vna parte, tan&shy;<lb/>tum alter oppo&longs;itus retardet a&longs;cen&longs;um ex alia, nihil con&shy;<lb/>uincit. </s>
           <s id="N14183">Nam idem dici po&longs;&longs;et de extremitate diametri lon&shy;<lb/>gius &agrave; centro di&longs;tante, vt nihil conferat ad maiorem veloci&shy;<lb/>tatem, eo quod altera extremitas tantundem debeat retar&shy;<lb/>dare; Quod &longs;an&egrave; fal&longs;um e&longs;t, quoniam tam in illo, qu&agrave;m in <lb/>i&longs;to motu &longs;upponitur impetus aliquis impre&longs;&longs;us, virtute cu&shy;<lb/>ius motus ip&longs;e exerceatur, ac vna pars circuli, vel diametri <lb/>&longs;uperet aliam &aelig;qualem. </s>           <s id="N14183">Nam idem dici po&longs;&longs;et de extremitate diametri lon&shy;<lb/>gius &agrave; centro di&longs;tante, vt nihil conferat ad maiorem veloci&shy;<lb/>tatem, eo quod altera extremitas tantundem debeat retar&shy;<lb/>dare; Quod &longs;an&egrave; fal&longs;um e&longs;t, quoniam tam in illo, qu&agrave;m in <lb/>i&longs;to motu &longs;upponitur impetus aliquis impre&longs;&longs;us, virtute cu&shy;<lb/>ius motus ip&longs;e exerceatur, ac vna pars circuli, vel diametri <lb/>&longs;uperet aliam &aelig;qualem. </s>
           <s id="N14192">Alioquin &longs;icut &longs;ola maior di&longs;tan&shy;<lb/>tia extremitatis diametri non &longs;ufficit ad motum illius; ita <lb/>nec maior nutus circuli maioris. </s>           <s id="N14192">Alioquin &longs;icut &longs;ola maior di&longs;tan&shy;<lb/>tia extremitatis diametri non &longs;ufficit ad motum illius; ita <lb/>nec maior nutus circuli maioris. </s>
           <s id="N14199">Vtrumque tamen confert <lb/>ad velocitatem &longs;uppo&longs;ito motu. </s>           <s id="N14199">Vtrumque tamen confert <lb/>ad velocitatem &longs;uppo&longs;ito motu. </s>
           <s id="N1419E">Nam virtus illa impre&longs;&longs;a <lb/>nutu proprio ip&longs;ius circuli adiuta, efficacius operatur in e<gap/><lb/>parte vbi imprimitur, vel in quam prius impre&longs;&longs;a fuerir &agrave; <lb/>motore. </s>           <s id="N1419E">Nam virtus illa impre&longs;&longs;a <lb/>nutu proprio ip&longs;ius circuli adiuta, efficacius operatur in ea <lb/>parte vbi imprimitur, vel in quam prius impre&longs;&longs;a fuerit &agrave; <lb/>motore. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N141A8" type="main">         <p id="N141A8" type="main">
           <s id="N141AA">Quod ver&ograve; adducit ad probandum potius minores circu-<pb pagenum="137" xlink:href="005/01/145.jpg"/>los videri ad motum faciliores, eo quod maior e&longs;t angulus <lb/>contingenti&aelig; ad planum, circumferenti&aelig; minotis, qu&agrave;m <lb/>maioris circuli, vt in &longs;ubiecta figura maior e&longs;t angulus ABC, <lb/>qu&agrave;m DBC: probat quidem mi&shy;<lb/><figure id="id.005.01.145.1.jpg" xlink:href="005/01/145/1.jpg"/><lb/>nores circulos minus offen&longs;are <lb/>propter maiorem eleuationem <lb/>ip&longs;ius anguli &agrave; terra, vt &longs;upra ex <lb/>plicuimus; &longs;ed non probat per &longs;e <lb/>facilius moueri; im&ograve; oppo&longs;itum. <lb/></s>           <s id="N141AA">Quod ver&ograve; adducit ad probandum potius minores circu-<pb pagenum="137" xlink:href="005/01/145.jpg"/>los videri ad motum faciliores, eo quod maior e&longs;t angulus <lb/>contingenti&aelig; ad planum, circumferenti&aelig; minoris, qu&agrave;m <lb/>maioris circuli, vt in &longs;ubiecta figura maior e&longs;t angulus ABC, <lb/>qu&agrave;m DBC: probat quidem mi&shy;<lb/><figure id="id.005.01.145.1.jpg" xlink:href="005/01/145/1.jpg"/><lb/>nores circulos minus offen&longs;are <lb/>propter maiorem eleuationem <lb/>ip&longs;ius anguli &agrave; terra, vt &longs;upra ex<lb/>plicuimus; &longs;ed non probat per &longs;e <lb/>facilius moueri; im&ograve; oppo&longs;itum. <lb/></s>
           <s id="N141C9">Nam quo curuior e&longs;t linea, eo re&shy;<lb/>motior &agrave; moturecto, ac naturali, <lb/><expan abbr="ideoq.">ideoque</expan> tardius mouetur, vt cum <lb/>Ari&longs;totele pariter probauimus in <lb/>principio. </s>           <s id="N141C9">Nam quo curuior e&longs;t linea, eo re&shy;<lb/>motior &agrave; moturecto, ac naturali, <lb/><expan abbr="ideoq.">ideoque</expan> tardius mouetur, vt cum <lb/>Ari&longs;totele pariter probauimus in <lb/>principio. </s>
           <s id="N141D7">Nec recurrere fas e&longs;tad rotam materialem, qu&aelig; <lb/>&longs;i maior fit, maiore &longs;ui parte tangit planum, cum idip&longs;um <lb/>de&longs;truat eius a&longs;&longs;umptum, quod fundatur in eleuatione an&shy;<lb/>guli contactus &longs;upra punctum B &longs;upponendo contactum <lb/>fieri in puncto ip&longs;o B, &amp; non in parte diui&longs;ibili. </s>           <s id="N141D7">Nec recurrere fas e&longs;tad rotam materialem, qu&aelig; <lb/>&longs;i maior fit, maiore &longs;ui parte tangit planum, cum idip&longs;um <lb/>de&longs;truat eius a&longs;&longs;umptum, quod fundatur in eleuatione an&shy;<lb/>guli contactus &longs;upra punctum B &longs;upponendo contactum <lb/>fieri in puncto ip&longs;o B, &amp; non in parte diui&longs;ibili. </s>
           <s id="N141E2">Quod &longs;i di&shy;<lb/>catur reuera fieri in parte diui&longs;ibili tanto maiore, quanto <lb/>maior fuerit circumferentia, tunc variatur &longs;uppo&longs;itio ante&shy;<lb/>cedentis in con&longs;equenti, <expan abbr="nihilq.">nihilque</expan> propterea ver&egrave; concluditur. </s>           <s id="N141E2">Quod &longs;i di&shy;<lb/>catur reuera fieri in parte diui&longs;ibili tanto maiore, quanto <lb/>maior fuerit circumferentia, tunc variatur &longs;uppo&longs;itio ante&shy;<lb/>cedentis in con&longs;equenti, <expan abbr="nihilq.">nihilque</expan> propterea ver&egrave; concluditur. </s>
Line 1972 
Line 1972 
         </p>         </p>
         <p id="N14245" type="main">         <p id="N14245" type="main">
           <s id="N14247">Vtitur autem Ari&longs;toteles illis verbis: &longs;ecundum ver&ograve; il&shy;<lb/>lam &lpar;&longs;cilicet motionem&rpar; qu&aelig; &longs;upra diametrum e&longs;t, &longs;eip&longs;um <lb/>mouet circulus: ad connotandam ip&longs;am motionem mi&longs;tam, <lb/>ac circularem re&longs;ultantem ex duabus lationibus explicatis. <lb/></s>           <s id="N14247">Vtitur autem Ari&longs;toteles illis verbis: &longs;ecundum ver&ograve; il&shy;<lb/>lam &lpar;&longs;cilicet motionem&rpar; qu&aelig; &longs;upra diametrum e&longs;t, &longs;eip&longs;um <lb/>mouet circulus: ad connotandam ip&longs;am motionem mi&longs;tam, <lb/>ac circularem re&longs;ultantem ex duabus lationibus explicatis. <lb/></s>
           <s id="N14251">Quam quidem &longs;uper diametrum quadrilateri exempli&longs;ica&shy;<lb/>uerat in principio, non &longs;eruata tamen eadem proportione <lb/>Quod non abs re fuerit in hac figura palam exprimere. </s>           <s id="N14251">Quam quidem &longs;uper diametrum quadrilateri exemplifica&shy;<lb/>uerat in principio, non &longs;eruata tamen eadem proportione <lb/>Quod non abs re fuerit in hac figura palam exprimere. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14258" type="main">         <p id="N14258" type="main">
           <s id="N1425A">Sit enim circulus ABCD <lb/><figure id="id.005.01.146.1.jpg" xlink:href="005/01/146/1.jpg"/><lb/>circa centrum E, cuius &longs;emi&shy;<lb/>diameter EC. </s>           <s id="N1425A">Sit enim circulus ABCD <lb/><figure id="id.005.01.146.1.jpg" xlink:href="005/01/146/1.jpg"/><lb/>circa centrum E, cuius &longs;emi&shy;<lb/>diameter EC. </s>
           <s id="N14267">A qua excite&shy;<lb/>tur quadratum ECFD. <expan abbr="Sitq.">Sitque</expan> <lb/>diameter quadrati recta CD. <lb/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N14267">A qua excite&shy;<lb/>tur quadratum ECFD. <expan abbr="Sitq.">Sitque</expan> <lb/>diameter quadrati recta CD. <lb/><!-- KEEP S--></s>
           <s id="N14274">Dico igitur quod &longs;i punctum <lb/>C, quod e&longs;t extremum &longs;emi&shy;<lb/>diametri, moueri debeat <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <lb/>ad D, circa immotum <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> <lb/>E, nullo fer&egrave; conatu mouen&shy;<lb/>tis mouebitur per arcum, cui <lb/>&longs;ubtenditur recta CD. <expan abbr="Eo-demq.">Eo&shy;<lb/>demque</expan> tempore ip&longs;um D transferetur in A; &longs;icut etiam <lb/>A in B, &amp; B vbinunc e&longs;t punctum C: quod e&longs;t, totum <lb/>circulum nullo, aut paruo negotio, &agrave; mouente circulariter <lb/>moueri. </s>           <s id="N14274">Dico igitur quod &longs;i punctum <lb/>C, quod e&longs;t extremum &longs;emi&shy;<lb/>diametri, moueri debeat <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <lb/>ad D, circa immotum <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> <lb/>E, nullo fer&egrave; conatu mouen&shy;<lb/>tis mouebitur per arcum, cui <lb/>&longs;ubtenditur recta CD. <expan abbr="Eo-demq.">Eo&shy;<lb/>demque</expan> tempore ip&longs;um D transferetur in A; &longs;icut etiam <lb/>A in B, &amp; B vbinunc e&longs;t punctum C: quod e&longs;t, totum <lb/>circulum nullo, aut paruo negotio, &agrave; mouente circulariter <lb/>moueri. </s>
           <s id="N14297">Cum enim punctum C per lationem &longs;ecundum <lb/>naturam, ad quam ex &longs;e habet nutum, &amp; propen&longs;io&shy;<lb/>nem, qualibet exigua vi moueatur yer&longs;us F; per latio-<pb pagenum="139" xlink:href="005/01/147.jpg"/>nem ver&ograve; pr&aelig;ter naturam retrahatur ver&longs;us centrum E; im&shy;<lb/>pellente &longs;cilicet ip&longs;o mouente; vtique &longs;i pari proportione <lb/>ip&longs;orum laterum CF, &amp; CE deduceretur, ip&longs;is duabus <lb/>lationibu proculdubio moueretur per diametrum CD, vt <lb/>cum Ari&longs;totele demon&longs;trauimus in principio. </s>           <s id="N14297">Cum enim punctum C per lationem &longs;ecundum <lb/>naturam, ad quam ex &longs;e habet nutum, &amp; propen&longs;io&shy;<lb/>nem, qualibet exigua vi moueatur ver&longs;us F; per latio-<pb pagenum="139" xlink:href="005/01/147.jpg"/>nem ver&ograve; pr&aelig;ter naturam retrahatur ver&longs;us centrum E; im&shy;<lb/>pellente &longs;cilicet ip&longs;o mouente; vtique &longs;i pari proportione <lb/>ip&longs;orum laterum CF, &amp; CE deduceretur, ip&longs;is duabus <lb/>lationibus proculdubio moueretur per diametrum CD, vt <lb/>cum Ari&longs;totele demon&longs;trauimus in principio. </s>
           <s id="N142AB">At cum non <lb/>&longs;eruetur eadem proportio inter lationem &longs;ecundum natu&shy;<lb/>ram, ac pr&aelig;ter naturam, vt ibi etiam explicuimus; hinc fit, vt <lb/>punctum C moueatur per arcum CD, cui diameter qua&shy;<lb/>drati &longs;ubtenditur, &amp; in quo nulla e&longs;t pars, &longs;uper quam di&longs;ce&shy;<lb/>dendo &agrave; puncto C, non moueatur vtraque latione, nunc <lb/>magis; nune minus &longs;e appropinquando puncto F, ac &longs;etuan&shy;<lb/>do &longs;emper eandem di&longs;tantiam &agrave; centro E. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N142AB">At cum non <lb/>&longs;eruetur eadem proportio inter lationem &longs;ecundum natu&shy;<lb/>ram, ac pr&aelig;ter naturam, vt ibi etiam explicuimus; hinc fit, vt <lb/>punctum C moueatur per arcum CD, cui diameter qua&shy;<lb/>drati &longs;ubtenditur, &amp; in quo nulla e&longs;t pars, &longs;uper quam di&longs;ce&shy;<lb/>dendo &agrave; puncto C, non moueatur vtraque latione, nunc <lb/>magis; nunc minus &longs;e appropinquando puncto F, ac &longs;eruan&shy;<lb/>do &longs;emper eandem di&longs;tantiam &agrave; centro E. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N142BD">Mouetur it a que <lb/>punctum C v&longs;que ad D, motione re&longs;ultante ex duabus <lb/>lationibus explicatis: at que adeo nulla alia adhibita vi, aut <lb/>impul&longs;u, qui corre&longs;pondeat ei &longs;icut illis, vt dictum e&longs;t. </s>           <s id="N142BD">Mouetur it a que <lb/>punctum C v&longs;que ad D, motione re&longs;ultante ex duabus <lb/>lationibus explicatis: at que adeo nulla alia adhibita vi, aut <lb/>impul&longs;u, qui corre&longs;pondeat ei &longs;icut illis, vt dictum e&longs;t. </s>
           <s id="N142C6">Et <lb/>&longs;ic verificatur, quod ait Ari&longs;toteles: &longs;ecundum hanc motio&shy;<lb/>nem, qu&aelig; fit &longs;uper diametrum; &lpar;nempe per arcum, cui illa <lb/>&longs;ubtenditur&rpar; &longs;eip&longs;um mouere circulum. </s>           <s id="N142C6">Et <lb/>&longs;ic verificatur, quod ait Ari&longs;toteles: &longs;ecundum hanc motio&shy;<lb/>nem, qu&aelig; fit &longs;uper diametrum; &lpar;nempe per arcum, cui illa <lb/>&longs;ubtenditur&rpar; &longs;eip&longs;um mouere circulum. </s>
         </p>         </p>
Line 1987 
Line 1987 
           <s id="N142D1">Qu&aelig;&longs;tio Nona.</s>           <s id="N142D1">Qu&aelig;&longs;tio Nona.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N142D4" type="main">         <p id="N142D4" type="main">
           <s id="N142D6">C<emph type="italics"/>vr ea, qu&aelig; per maiores circulos tolluntur, &amp; <lb/>trabuntur, facilius &amp; citius moueri contin&shy;<lb/>git, veluti maioribus trocbleis, qu&agrave;m mino&shy;<lb/>ribus, &amp; &longs;cytalis &longs;imiliter? </s>           <s id="N142D6">C<emph type="italics"/>vr ea, qu&aelig; per maiores circulos tolluntur, &amp; <lb/>trahuntur, facilius &amp; citius moueri contin&shy;<lb/>git, veluti maioribus trochleis, qu&agrave;m mino&shy;<lb/>ribus, &amp; &longs;cytalis &longs;imiliter? </s>
           <s id="N142E2">An quoniam <lb/>quant&ograve; maior fuerit illa, qu&aelig; &agrave; centro e&longs;t, in <lb/>&aelig;quali tempore maius mouetur &longs;patium? <lb/></s>           <s id="N142E2">An quoniam <lb/>quant&ograve; maior fuerit illa, qu&aelig; &agrave; centro e&longs;t, in <lb/>&aelig;quali tempore maius mouetur &longs;patium? <lb/></s>
           <s id="N142EA">Quamobrem &aelig;quali inexi&longs;tente onere, idem faciet: quemad&shy;<lb/>modum diximas, maiores libras minoribus exactiores e&longs;&longs;e. <lb/></s>           <s id="N142EA">Quamobrem &aelig;quali inexi&longs;tente onere, idem faciet: quemad&shy;<lb/>modum diximus, maiores libras minoribus exactiores e&longs;&longs;e. <lb/></s>
           <s id="N142F0">Spartum enim in illis centrum e&longs;t: libr&aelig; autem vtrin que par&shy;<lb/>tes, qu&aelig; ex centro &longs;unt, exi&longs;tunt.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N142F0">Spartum enim in illis centrum e&longs;t: libr&aelig; autem vtrin que par&shy;<lb/>tes, qu&aelig; ex centro &longs;unt, exi&longs;tunt.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N142F7" type="head">         <p id="N142F7" type="head">
           <s id="N142F9">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N142F9">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N142FD" type="main">         <p id="N142FD" type="main">
           <s id="N142FF">Maior e&longs;t difficultas, &amp; controuer&longs;ia circa experien&shy;<lb/>tiamhic <expan abbr="&longs;uppo&longs;it&atilde;">&longs;uppo&longs;itam</expan> ab Ari&longs;totele, dum qu&aelig;&longs;tionem <lb/>proponit, quam circa cau&longs;am ip&longs;ius addnctam in <pb pagenum="140" xlink:href="005/01/148.jpg"/>&longs;olutione. </s>           <s id="N142FF">Maior e&longs;t difficultas, &amp; controuer&longs;ia circa experien&shy;<lb/>tiam hic <expan abbr="&longs;uppo&longs;it&atilde;">&longs;uppo&longs;itam</expan> ab Ari&longs;totele, dum qu&aelig;&longs;tionem <lb/>proponit, quam circa cau&longs;am ip&longs;ius adductam in <pb pagenum="140" xlink:href="005/01/148.jpg"/>&longs;olutione. </s>
           <s id="N1430F">Scribit enim facilius ac celerius tolli, ac trahi <lb/>pondera per maiores circulos, qu&agrave;m per minores. </s>           <s id="N1430F">Scribit enim facilius ac celerius tolli, ac trahi <lb/>pondera per maiores circulos, qu&agrave;m per minores. </s>
           <s id="N14314">Con&longs;ti&shy;<lb/>tuitque exemplum de trochleis, ac &longs;cytalis, qu&aelig; &longs;i maiores <lb/>&longs;int, aptius onera mouent. </s>           <s id="N14314">Con&longs;ti&shy;<lb/>tuitque exemplum de trochleis, ac &longs;cytalis, qu&aelig; &longs;i maiores <lb/>&longs;int, aptius onera mouent. </s>
           <s id="N1431B">Quod fal&longs;um omnino e&longs;&longs;e cona&shy;<lb/>tur o&longs;tendere Blancanus ex Guido Vbaldo. </s>           <s id="N1431B">Quod fal&longs;um omnino e&longs;&longs;e cona&shy;<lb/>tur o&longs;tendere Blancanus ex Guido Vbaldo. </s>
           <s id="N14320">Nam &longs;implex <lb/>trochlea per rotulam cui funis &longs;upern&egrave; inditur nullas addit <lb/>vires potenti&aelig; mouenti, eo quod reducatur ad vectem, cu&shy;<lb/>ius fultura e&longs;t in medio ip&longs;ius. </s>           <s id="N14320">Nam &longs;implex <lb/>trochlea per rotulam cui funis &longs;upern&egrave; inditur nullas addit <lb/>vires potenti&aelig; mouenti, eo quod reducatur ad vectem, cu&shy;<lb/>ius fultura e&longs;t in medio ip&longs;ius. </s>
           <s id="N14329">Vnde &longs;iue rotula illa magna <lb/>fuerit &longs;iue paiua, &longs;emper eadem ratione nullam augere po&shy;<lb/>te&longs;t facilitatem, aut velocitatem in hac motione. </s>           <s id="N14329">Vnde &longs;iue rotula illa magna <lb/>fuerit &longs;iue parua, &longs;emper eadem ratione nullam augere po&shy;<lb/>te&longs;t facilitatem, aut velocitatem in hac motione. </s>
           <s id="N14330">Subdit que <lb/>Blancanus, experientia quoque con&longs;tare eodem labore <lb/>aquam hauriri, &longs;iue rotula illa magna fuerit &longs;iue parua. </s>           <s id="N14330">Subdit que <lb/>Blancanus, experientia quoque con&longs;tare eodem labore <lb/>aquam hauriri, &longs;iue rotula illa magna fuerit &longs;iue parua. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14337" type="main">         <p id="N14337" type="main">
           <s id="N14339">Verum &longs;i hoc vniuer&longs;aliter demon&longs;traret experientia, &longs;ru&shy;<lb/>&longs;tra pa&longs;&longs;im adhiberentur trochle&aelig; ad leuanda, ac trahenda <lb/>pondera; nec e&longs;&longs;et cur iuxta maiorem ponderum grauita&shy;<lb/>tem, maioribus rotis, ac trochleis <expan abbr="vter&etilde;tur">vterentur</expan> Architecti quan&shy;<lb/>do minoribus vti po&longs;&longs;ent. </s>           <s id="N14339">Verum &longs;i hoc vniuer&longs;aliter demon&longs;traret experientia, fru&shy;<lb/>&longs;tra pa&longs;&longs;im adhiberentur trochle&aelig; ad leuanda, ac trahenda <lb/>pondera; nec e&longs;&longs;et cur iuxta maiorem ponderum grauita&shy;<lb/>tem, maioribus rotis, ac trochleis <expan abbr="vter&etilde;tur">vterentur</expan> Architecti quan&shy;<lb/>do minoribus vti po&longs;&longs;ent. </s>
           <s id="N14348">Quamuis igitur &longs;implex trochlea <lb/>&longs;upern&egrave; appen&longs;a nullam addat vim potenti&aelig; motrici, &longs;icut <lb/>nec vectis, cuius fulcimentum non &longs;it propinquius oneri; <lb/>multam tamen affert commoditatem. </s>           <s id="N14348">Quamuis igitur &longs;implex trochlea <lb/>&longs;upern&egrave; appen&longs;a nullam addat vim potenti&aelig; motrici, &longs;icut <lb/>nec vectis, cuius fulcimentum non &longs;it propinquius oneri; <lb/>multam tamen affert commoditatem. </s>
           <s id="N14351">Vnde eadem quip&shy;<lb/>p&egrave; vi, &longs;ed; non eodem labore eleuatur onus beneficio tro&shy;<lb/>chle&aelig;, aut vectis pr&aelig;dicti, qu&agrave;m &longs;ine illis. </s>           <s id="N14351">Vnde eadem quip&shy;<lb/>p&egrave; vi, &longs;ed; non eodem labore eleuatur onus beneficio tro&shy;<lb/>chle&aelig;, aut vectis pr&aelig;dicti, qu&agrave;m &longs;ine illis. </s>
           <s id="N14358">Commoditas enim <lb/>minuit laborem, ac &longs;i non auget potentiam, confert tamen <lb/>ad applicationem, &amp; exercitium illius: id quod e&longs;t augere <lb/>facilitatem. </s>           <s id="N14358">Commoditas enim <lb/>minuit laborem, ac &longs;i non auget potentiam, confert tamen <lb/>ad applicationem, &amp; exercitium illius: id quod e&longs;t augere <lb/>facilitatem. </s>
           <s id="N14361">Rur&longs;us qu&aelig;cumque &longs;it facilitas, qua rotis, vel <lb/>trochleis pondera leuantur, certum e&longs;t velocius ea leuari <lb/>maioribus, qu&agrave;m minoribus rotis; &longs;ed hoc ip&longs;um e&longs;t faci&shy;<lb/>lius mouere, quia licet non omnis facilitas includat veloci&shy;<lb/>tatem, vt pater in pluribus machinis tractorijs, qu&aelig; facilius, <lb/>&longs;ed tardius mouent; nihilominus velocitas &longs;emper inuoluit <lb/>facilitatem; Ergo nihil contra experientiam a&longs;&longs;ump&longs;it Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, vt Blancanus contendit. </s>           <s id="N14361">Rur&longs;us qu&aelig;cumque &longs;it facilitas, qua rotis, vel <lb/>trochleis pondera leuantur, certum e&longs;t velocius ea leuari <lb/>maioribus, qu&agrave;m minoribus rotis; &longs;ed hoc ip&longs;um e&longs;t faci&shy;<lb/>lius mouere, quia licet non omnis facilitas includat veloci&shy;<lb/>tatem, vt pater in pluribus machinis tractorijs, qu&aelig; facilius, <lb/>&longs;ed tardius mouent; nihilominus velocitas &longs;emper inuoluit <lb/>facilitatem; Ergo nihil contra experientiam a&longs;&longs;ump&longs;it Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, vt Blancanus contendit. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14372" type="main">         <p id="N14372" type="main">
           <s id="N14374">Baldus item ait non e&longs;&longs;e &longs;impliciter verum idip&longs;um, quod <lb/>Philo&longs;ophus a&longs;&longs;erit, vt &longs;cilicet quo maiores fuerint trochle&aelig;, <lb/>c&ograve; facilius moueant. </s>           <s id="N14374">Baldus item ait non e&longs;&longs;e &longs;impliciter verum idip&longs;um, quod <lb/>Philo&longs;ophus a&longs;&longs;erit, vt &longs;cilicet quo maiores fuerint trochle&aelig;, <lb/>e&ograve; facilius moueant. </s>
           <s id="N1437B">Quia tam maior, qu&agrave;m minor trochlea <lb/>per eius centrum grauitatis diuiditur &agrave; perpendiculari ea-<pb pagenum="141" xlink:href="005/01/149.jpg"/>dente ad centrum mundi in duas partes &aelig;quales, &amp; &aelig;qu&egrave; <lb/>ponderantes, ac proinde &longs;emper e&longs;t eadem illarum pro&shy;<lb/>portio inter &longs;e, &amp; eadem ponderum ratio, ex qua prouenit <lb/>motus. </s>           <s id="N1437B">Quia tam maior, qu&agrave;m minor trochlea <lb/>per eius centrum grauitatis diuiditur &agrave; perpendiculari ea-<pb pagenum="141" xlink:href="005/01/149.jpg"/>dente ad centrum mundi in duas partes &aelig;quales, &amp; &aelig;qu&egrave; <lb/>ponderantes, ac proinde &longs;emper e&longs;t eadem illarum pro&shy;<lb/>portio inter &longs;e, &amp; eadem ponderum ratio, ex qua prouenit <lb/>motus. </s>
           <s id="N1438B">Fatetur tamen hoc tantum procedere ab&longs;tract&egrave; lo&shy;<lb/>quendo cum alioquin in trochleis, ac rotis materialibus ne&shy;<lb/>gare non po&longs;&longs;it experientiam quam &longs;upponit Ari&longs;toteles. <lb/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N1438B">Fatetur tamen hoc tantum procedere ab&longs;tract&egrave; lo&shy;<lb/>quendo cum alioquin in trochleis, ac rotis materialibus ne&shy;<lb/>gare non po&longs;&longs;it experientiam quam &longs;upponit Ari&longs;toteles. <lb/><!-- KEEP S--></s>
           <s id="N14394">Quare totam maiorem facilitatem, quam experimur in ip&longs;is <lb/>trochleis, ac rotis maioribus, ip&longs;e ad maiorem proportio&shy;<lb/>nem, quam vt plurimum rota maior habet cum proprio axe <lb/>reducit. </s>           <s id="N14394">Quare totam maiorem facilitatem, quam experimur in ip&longs;is <lb/>trochleis, ac rotis maioribus, ip&longs;e ad maiorem proportio&shy;<lb/>nem, quam vt plurimum rota maior habet cum proprio axe <lb/>reducit. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1439D" type="main">         <p id="N1439D" type="main">
           <s id="N1439F">Sed quidquid &longs;it de facilitate, aut difficultate &longs;imul <expan abbr="pro-ueni&etilde;te">pro&shy;<lb/>ueniente</expan> ex hoc capite, quam cert&egrave; admittimus, ac infra <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>explicabimus: &longs;i&longs;tendo in &longs;ola ratione maioris, aut minoris <lb/>ambitus rot&aelig; prout hic &longs;upponit Ari&longs;toteles, c&aelig;teris &longs;cilicet <lb/>paribus; explorati&longs;&longs;imum e&longs;t, ac negari minim&egrave; pote&longs;t, quam <lb/>facilius adhuc &longs;eruata eadem proportione axis, &longs;eu cra&longs;&longs;itiei <lb/>illius ad ambitum rot&aelig;, ferantur <expan abbr="p&otilde;dera">pondera</expan>, &longs;i maioribus a&longs;por&shy;<lb/>tentur, eleuentur; aut trahantur rotis; &longs;icut etiam &longs;cytalis, de <lb/>quibus hic eadem e&longs;t ratio. </s>           <s id="N1439F">Sed quidquid &longs;it de facilitate, aut difficultate &longs;imul <expan abbr="pro-ueni&etilde;te">pro&shy;<lb/>ueniente</expan> ex hoc capite, quam cert&egrave; admittimus, ac infra <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>explicabimus: &longs;i&longs;tendo in &longs;ola ratione maioris, aut minoris <lb/>ambitus rot&aelig; prout hic &longs;upponit Ari&longs;toteles, c&aelig;teris &longs;cilicet <lb/>paribus; explorati&longs;&longs;imum e&longs;t, ac negari minim&egrave; pote&longs;t, quam <lb/>facilius adhuc &longs;eruata eadem proportione axis, &longs;eu cra&longs;&longs;itiei <lb/>illius ad ambitum rot&aelig;, ferantur <expan abbr="p&otilde;dera">pondera</expan>, &longs;i maioribus a&longs;por&shy;<lb/>tentur, eleuentur; aut trahantur rotis; &longs;icut etiam &longs;cytalis, de <lb/>quibus hic eadem e&longs;t ratio. </s>
           <s id="N143BE">Loquitur autem Ari&longs;toteles <lb/>de illo genere <expan abbr="&longs;eytalar&utilde;">&longs;eytalarum</expan>, qu&aelig; &longs;imiliter circa axim <expan abbr="coniunct&utilde;">coniunctum</expan> <lb/>ad eleuanda pondera conuertuntur, appo&longs;ito in altera ex&shy;<lb/>tremitate <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> ferreo quoddam manubrio, vt in &longs;pecie e&longs;t <lb/>in &longs;ubiecta figura. </s>           <s id="N143BE">Loquitur autem Ari&longs;toteles <lb/>de illo genere <expan abbr="&longs;eytalar&utilde;">&longs;cytalarum</expan>, qu&aelig; &longs;imiliter circa axim <expan abbr="coniunct&utilde;">coniunctum</expan> <lb/>ad eleuanda pondera conuertuntur, appo&longs;ito in altera ex&shy;<lb/>tremitate <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> ferreo quoddam manubrio, vt in &longs;pecie e&longs;t <lb/>in &longs;ubiecta figura. </s>
           <s id="N143D5">Scytala enim de &longs;e <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> &longs;ignificat lignum <lb/>quoddam <expan abbr="oblong&utilde;">oblongum</expan>, ac teres <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <expan abbr="cylindr&utilde;">cylindrum</expan>, cui <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> <lb/>alijs adiunctis diuer&longs;&aelig; machin&aelig;, ac in&longs;trumenta vectoria, &longs;i&shy;<lb/>ue tractoria efficiuntur, quorum nonnulla adhuc &longs;oytal&aelig; <lb/>vocantur, vt h&aelig;c de qua loquimur, &amp; alia de qua infra qu&aelig;&shy;<lb/>&longs;tione 11. </s>           <s id="N143D5">Scytala enim de &longs;e <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> &longs;ignificat lignum <lb/>quoddam <expan abbr="oblong&utilde;">oblongum</expan>, ac teres <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <expan abbr="cylindr&utilde;">cylindrum</expan>, cui <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> <lb/>alijs adiunctis diuer&longs;&aelig; machin&aelig;, ac in&longs;trumenta vectoria, &longs;i&shy;<lb/>ue tractoria efficiuntur, quorum nonnulla adhuc &longs;cytal&aelig; <lb/>vocantur, vt h&aelig;c de qua loquimur, &amp; alia de qua infra qu&aelig;&shy;<lb/>&longs;tione 11. </s>
         </p>         </p>
         <figure id="id.005.01.149.1.jpg" xlink:href="005/01/149/1.jpg"/>         <figure id="id.005.01.149.1.jpg" xlink:href="005/01/149/1.jpg"/>
         <p id="N143FB" type="main">         <p id="N143FB" type="main">
Line 2033 
Line 2033 
           <s id="N14433">Magis <lb/>enim retardat, ac impedit axis cra&longs;&longs;ior, quam &longs;ubtilior. </s>           <s id="N14433">Magis <lb/>enim retardat, ac impedit axis cra&longs;&longs;ior, quam &longs;ubtilior. </s>
           <s id="N14438">Quod <lb/>adhuc &lpar;aliter tamen qu&agrave;m ille&rpar; po&longs;&longs;umus probare; Nimirum <lb/>quia ambitus &longs;ubtilioris axis per minorem &longs;ui partem attin&shy;<lb/>git rotam, qu&agrave;m ambitus cra&longs;&longs;ioris: &amp; &longs;ic minus impedit <lb/>circumuolutionem. </s>           <s id="N14438">Quod <lb/>adhuc &lpar;aliter tamen qu&agrave;m ille&rpar; po&longs;&longs;umus probare; Nimirum <lb/>quia ambitus &longs;ubtilioris axis per minorem &longs;ui partem attin&shy;<lb/>git rotam, qu&agrave;m ambitus cra&longs;&longs;ioris: &amp; &longs;ic minus impedit <lb/>circumuolutionem. </s>
           <s id="N14443">Itemque po&longs;t punctum, quod e&longs;t in <lb/>&longs;ummitate circumferenti&aelig;, &amp; cui poti&longs;&longs;imum onus rot&aelig; in&shy;<lb/>cumbit, partes vtrinque circulariter declinantes, decliuio&shy;<lb/>res &longs;unt in axe &longs;ubtiliori; eo quod minor circumferentia <lb/>magis curuetur; &longs;icut &egrave; contra qu&aelig; amplior e&longs;t, rectius pro&shy;<lb/>cedat, &longs;iue magis rect&aelig; appropinquetur. </s>           <s id="N14443">Itemque po&longs;t punctum, quod e&longs;t in <lb/>&longs;ummitate circumferenti&aelig;, &amp; cui poti&longs;&longs;imum onus rot&aelig; in&shy;<lb/>cumbit, partes vtrinque circulariter declinantes, decliuio&shy;<lb/>res &longs;unt in axe &longs;ubtiliori; eo quod minor circumferentia <lb/>magis curuetur; &longs;icut &egrave; contra qu&aelig; amplior e&longs;t, rectius pro&shy;<lb/>cedat, &longs;iue magis rect&aelig; appropinquetur. </s>
           <s id="N14450">Cumque partes <lb/>decliuiores, minus valeant onus &longs;u&longs;tinere n&egrave; dilabatur, <lb/>qu&agrave;m partes, qu&aelig; minus declinant; hinc fit, vt &longs;ubtilior <lb/>axis ex decliuiotibus con&longs;titutus, minus retardet, aut impe&shy;<lb/>diat rot&aelig; circumuolutionem. </s>           <s id="N14450">Cumque partes <lb/>decliuiores, minus valeant onus &longs;u&longs;tinere n&egrave; dilabatur, <lb/>qu&agrave;m partes, qu&aelig; minus declinant; hinc fit, vt &longs;ubtilior <lb/>axis ex decliuioribus con&longs;titutus, minus retardet, aut impe&shy;<lb/>diat rot&aelig; circumuolutionem. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1445B" type="main">         <p id="N1445B" type="main">
           <s id="N1445D">C&aelig;terum data axium paritate, pr&aelig;ter cau&longs;am ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele a&longs;&longs;ignatam adhuc duplici ex capite reperiemus, maio&shy;<lb/>res rotas citi&ugrave;s, ac facili&ugrave;s qu&agrave;m minores conuolui. </s>           <s id="N1445D">C&aelig;terum data axium paritate, pr&aelig;ter cau&longs;am ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele a&longs;&longs;ignatam adhuc duplici ex capite reperiemus, maio&shy;<lb/>res rotas citi&ugrave;s, ac facili&ugrave;s qu&agrave;m minores conuolui. </s>
Line 2048 
Line 2048 
           <s id="N144B8">Qu&aelig;&longs;tio Decima.</s>           <s id="N144B8">Qu&aelig;&longs;tio Decima.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N144BB" type="main">         <p id="N144BB" type="main">
           <s id="N144BD">C<emph type="italics"/>vr facilius quando &longs;ine pondere e&longs;t, moue&shy;<lb/>tur libra, qu&agrave;m c&ugrave;m pondus babet? </s>           <s id="N144BD">C<emph type="italics"/>vr facilius quando &longs;ine pondere e&longs;t, moue&shy;<lb/>tur libra, qu&agrave;m c&ugrave;m pondus habet? </s>
           <s id="N144C5"><expan abbr="&longs;imiliq.">&longs;imilique</expan> <lb/>modo rota, &amp; buiu&longs;modi quippiam, quod gra&shy;<lb/>uius quidem e&longs;t, maius autem minore, &amp; le&shy;<lb/>uiore? </s>           <s id="N144C5"><expan abbr="&longs;imiliq.">&longs;imilique</expan> <lb/>modo rota, &amp; huiu&longs;modi quippiam, quod gra&shy;<lb/>uius quidem e&longs;t, maius autem minore, &amp; le&shy;<lb/>uiore? </s>
           <s id="N144D1">An quia non &longs;olum in contrarium, <lb/>quod graue e&longs;t, &longs;ed in obliquum etiam diffi&shy;<lb/>culter mouetur? </s>           <s id="N144D1">An quia non &longs;olum in contrarium, <lb/>quod graue e&longs;t, &longs;ed in obliquum etiam diffi&shy;<lb/>culter mouetur? </s>
           <s id="N144D8">In contrarium enim ei, ad quod vergit onus, <lb/>mouere difficile e&longs;t: quo autem vergit, e&longs;t facil&egrave;: in obliquum <lb/>autem baud quaquam vergit.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N144D8">In contrarium enim ei, ad quod vergit onus, <lb/>mouere difficile e&longs;t: quo autem vergit, e&longs;t facil&egrave;: in obliquum <lb/>autem haud quaquam vergit.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N144E1" type="head">         <p id="N144E1" type="head">
           <s id="N144E3">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N144E3">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N144E7" type="main">         <p id="N144E7" type="main">
           <s id="N144E9">Dvo in vnum collecta qu&aelig;rit hic Ari&longs;toteles, nempe <lb/>cur facilius moueatur r&agrave;m libra ponderibus vacua <lb/>re&longs;pectu &longs;ui ip&longs;ius cum pondera &longs;u&longs;tinet; qu&agrave;m ro-<pb pagenum="144" xlink:href="005/01/152.jpg"/>ta leuior re&longs;pectu grauioris, non &longs;olum &aelig;qualis magnitudi&shy;<lb/>nis, &longs;ed etiam maioris, quam ali&agrave;s qu&aelig;&longs;tione pr&aelig;cedenti di&shy;<lb/>xerat mouerifacilius, ac velocius minore c&aelig;teris paribus. <lb/></s>           <s id="N144E9">Dvo in vnum collecta qu&aelig;rit hic Ari&longs;toteles, nempe <lb/>cur facilius moueatur t&agrave;m libra ponderibus vacua <lb/>re&longs;pectu &longs;ui ip&longs;ius cum pondera &longs;u&longs;tinet; qu&agrave;m ro-<pb pagenum="144" xlink:href="005/01/152.jpg"/>ta leuior re&longs;pectu grauioris, non &longs;olum &aelig;qualis magnitudi&shy;<lb/>nis, &longs;ed etiam maioris, quam ali&agrave;s qu&aelig;&longs;tione pr&aelig;cedenti di&shy;<lb/>xerat moueri facilius, ac velocius minore c&aelig;teris paribus. <lb/></s>
           <s id="N144FA"><expan abbr="Cau&longs;amq.">Cau&longs;amque</expan> &longs;ci&longs;citandi eam e&longs;&longs;e videtur, quoniam libra in <lb/>&aelig;quilibrio con&longs;tituta, &longs;icut etiam rota &longs;tans perpendicula&shy;<lb/>riter &longs;uper planum, aut in axe &longs;uffulta, qu&aelig; &longs;imilem habet <lb/>rationem, cuiu&longs;cunque grauitatis fuerit, &longs;tatim atque ex ali&shy;<lb/>qua parte impingatur, vel onus aliquod alteri eius extremo <lb/>&longs;uperaddatur; amplius manere non pote&longs;t in illo &longs;itu, aut <lb/>po&longs;itione, eo quod nece&longs;&longs;ari&ograve; &aelig;quilibrium aufe atur per <lb/>additionem ponderis, vel impetum incu&longs;&longs;um in alteram eius <lb/>extremitatem; <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> &longs;iue ip&longs;a libra &longs;itferrea, &longs;iue li&shy;<lb/>gnea grauior, aut leuior, &aelig;qu&egrave; facil&egrave; deberet moueri: idem&shy;<lb/>que verificari de rota. </s>           <s id="N144FA"><expan abbr="Cau&longs;amq.">Cau&longs;amque</expan> &longs;ci&longs;citandi eam e&longs;&longs;e videtur, quoniam libra in <lb/>&aelig;quilibrio con&longs;tituta, &longs;icut etiam rota &longs;tans perpendicula&shy;<lb/>riter &longs;uper planum, aut in axe &longs;uffulta, qu&aelig; &longs;imilem habet <lb/>rationem, cuiu&longs;cunque grauitatis fuerit, &longs;tatim atque ex ali&shy;<lb/>qua parte impingatur, vel onus aliquod alteri eius extremo <lb/>&longs;uperaddatur; amplius manere non pote&longs;t in illo &longs;itu, aut <lb/>po&longs;itione, eo quod nece&longs;&longs;ari&ograve; &aelig;quilibrium auferatur per <lb/>additionem ponderis, vel impetum incu&longs;&longs;um in alteram eius <lb/>extremitatem; <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> &longs;iue ip&longs;a libra &longs;it ferrea, &longs;iue li&shy;<lb/>gnea grauior, aut leuior, &aelig;qu&egrave; facil&egrave; deberet moueri: idem&shy;<lb/>que verificari de rota. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14518" type="main">         <p id="N14518" type="main">
           <s id="N1451A">Qu&aelig;&longs;tioni tamen re&longs;pondet Ari&longs;toteles, grauiora corpo&shy;<lb/>ra difficilius moueri non modo direct&egrave; contra proprium <lb/>nutum, quo tendunt deor&longs;um, vt cum fur&longs;um eleuantur; &longs;ed <lb/>etiam obliqu&egrave; cum feruntur ad latera in tran&longs;uer&longs;um, quo <lb/>cert&egrave; natura &longs;ua pondus non vergit. </s>           <s id="N1451A">Qu&aelig;&longs;tioni tamen re&longs;pondet Ari&longs;toteles, grauiora corpo&shy;<lb/>ra difficilius moueri non modo direct&egrave; contra proprium <lb/>nutum, quo tendunt deor&longs;um, vt cum rur&longs;um eleuantur; &longs;ed <lb/>etiam obliqu&egrave; cum feruntur ad latera in tran&longs;uer&longs;um, quo <lb/>cert&egrave; natura &longs;ua pondus non vergit. </s>
           <s id="N14525">Quamobrem hoc ip&shy;<lb/>&longs;o, quod libra, vel rota dimoueri non po&longs;&longs;it ah &aelig;qui&shy;<lb/>librio, quin obliqu&egrave; cireumferatur per motum mi&longs;tum, ac <lb/>pr&aelig;ter naturalem circa proprium fulcimentum, vel axim; <lb/>quo grauior fuerit, eo difficilius mouebitur, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> huic <lb/>motui repugnabit, grauior autem e&longs;t libra ponderibus onu&shy;<lb/>&longs;ta, qu&agrave;m vacua. </s>           <s id="N14525">Quamobrem hoc ip&shy;<lb/>&longs;o, quod libra, vel rota dimoueri non po&longs;&longs;it ab &aelig;qui&shy;<lb/>librio, quin obliqu&egrave; circumferatur per motum mi&longs;tum, ac <lb/>pr&aelig;ter naturalem circa proprium fulcimentum, vel axim; <lb/>quo grauior fuerit, eo difficilius mouebitur, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> huic <lb/>motui repugnabit, grauior autem e&longs;t libra ponderibus onu&shy;<lb/>&longs;ta, qu&agrave;m vacua. </s>
           <s id="N14538"><expan abbr="Similiterq.">Similiterque</expan> rota ferrea, qu&agrave;m lignea, vel <lb/>ferrea, aut lignea quadripalmaris diametri, qu&agrave;m alia eiu&longs;&shy;<lb/>dem materi&aelig;, &longs;ed bipalmaris. </s>           <s id="N14538"><expan abbr="Similiterq.">Similiterque</expan> rota ferrea, qu&agrave;m lignea, vel <lb/>ferrea, aut lignea quadripalmaris diametri, qu&agrave;m alia eiu&longs;&shy;<lb/>dem materi&aelig;, &longs;ed bipalmaris. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14542" type="main">         <p id="N14542" type="main">
Line 2099 
Line 2099 
         <p id="N1463D" type="main">         <p id="N1463D" type="main">
           <s id="N1463F">C<emph type="italics"/>vr &longs;uper &longs;cytalas facilius portantur one&shy;<lb/>ra, qu&agrave;m &longs;uper currus, c&ugrave;m tamen &yuml; ma&shy;<lb/>gnas habeant rotas, ill&aelig; ver&ograve; pu&longs;illas? </s>           <s id="N1463F">C<emph type="italics"/>vr &longs;uper &longs;cytalas facilius portantur one&shy;<lb/>ra, qu&agrave;m &longs;uper currus, c&ugrave;m tamen &yuml; ma&shy;<lb/>gnas habeant rotas, ill&aelig; ver&ograve; pu&longs;illas? </s>
           <s id="N14649">An <lb/>quoniam in &longs;cytalis nulla e&longs;t offen&longs;atio, in <lb/>curribus autem axis est, ad quem offen&longs;ant. <lb/></s>           <s id="N14649">An <lb/>quoniam in &longs;cytalis nulla e&longs;t offen&longs;atio, in <lb/>curribus autem axis est, ad quem offen&longs;ant. <lb/></s>
           <s id="N14651">De&longs;uper enim illum pr&aelig;munt, &amp; &agrave; lateri&shy;<lb/>bus. </s>           <s id="N14651">De&longs;uper enim illum premunt, &amp; &agrave; lateri&shy;<lb/>bus. </s>
           <s id="N14656">Quod autem e&longs;t in &longs;cytalis, ad i&longs;th&aelig;c duo mouetur, &amp; <lb/>infern&egrave; &longs;ub&longs;trato &longs;patio, &amp; onere &longs;uperimpo&longs;ito. </s>           <s id="N14656">Quod autem e&longs;t in &longs;cytalis, ad i&longs;th&aelig;c duo mouetur, &amp; <lb/>infern&egrave; &longs;ub&longs;trato &longs;patio, &amp; onere &longs;uperimpo&longs;ito. </s>
           <s id="N1465B">In viri&longs;&shy;<lb/>que enim &yuml;s reuoluitur locis circulus, &amp; motus impellitur.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N1465B">In viri&longs;&shy;<lb/>que enim ijs reuoluitur locis circulus, &amp; motus impellitur.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N14662" type="head">         <p id="N14662" type="head">
           <s id="N14664">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N14664">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
Line 2132 
Line 2132 
         <p id="N14710" type="main">         <p id="N14710" type="main">
           <s id="N14712">C<emph type="italics"/>vr longi&ugrave;s feruntur mi&longs;&longs;ilia funda, qu&agrave;m <lb/>manu mi&longs;&longs;a, c&ugrave;m alioqui proiector manu <lb/>magis pondus comprehendat, qu&agrave;m c&ugrave;m il&shy;<lb/>lud &longs;u&longs;pendit? </s>           <s id="N14712">C<emph type="italics"/>vr longi&ugrave;s feruntur mi&longs;&longs;ilia funda, qu&agrave;m <lb/>manu mi&longs;&longs;a, c&ugrave;m alioqui proiector manu <lb/>magis pondus comprehendat, qu&agrave;m c&ugrave;m il&shy;<lb/>lud &longs;u&longs;pendit? </s>
           <s id="N1471E">Pr&aelig;terea &longs;ic quidem duo mo&shy;<lb/>uet pondera, fund&aelig; videlicet, &amp; mi&longs;silis: illo <lb/>autem modo &longs;olum mi&longs;sile. </s>           <s id="N1471E">Pr&aelig;terea &longs;ic quidem duo mo&shy;<lb/>uet pondera, fund&aelig; videlicet, &amp; mi&longs;silis: illo <lb/>autem modo &longs;olum mi&longs;sile. </s>
           <s id="N14725">An quia in funda <lb/>quidem commotum mi&longs;sile funditor pro&yuml;cit? </s>           <s id="N14725">An quia in funda <lb/>quidem commotum mi&longs;sile funditor proijcit? </s>
           <s id="N1472A">Fundam enim <lb/>circulo, &longs;ubinde rotans, id iaculatur: ex manu autem, &agrave; quie&shy;<lb/>te e&longs;t initium: omnia autem c&ugrave;m in motu &longs;unt, qu&agrave;m c&ugrave;m <lb/>quie&longs;cunt, facili&ugrave;s mouentur. </s>           <s id="N1472A">Fundam enim <lb/>circulo, &longs;ubinde rotans, id iaculatur: ex manu autem, &agrave; quie&shy;<lb/>te e&longs;t initium: omnia autem c&ugrave;m in motu &longs;unt, qu&agrave;m c&ugrave;m <lb/>quie&longs;cunt, facili&ugrave;s mouentur. </s>
           <s id="N14733">An &amp; eam ob cau&longs;am est, &longs;ed<emph.end type="italics"/><pb pagenum="150" xlink:href="005/01/158.jpg"/><emph type="italics"/>nec minus etiam, quia in fund&aelig; v&longs;u manus quidem fit cen&shy;<lb/>trum: &longs;unda ver&ograve;, quod &agrave; centro exit? </s>           <s id="N14733">An &amp; eam ob cau&longs;am est, &longs;ed <emph.end type="italics"/><pb pagenum="150" xlink:href="005/01/158.jpg"/><emph type="italics"/>nec minus etiam, quia in fund&aelig; v&longs;u manus quidem fit cen&shy;<lb/>trum: funda ver&ograve;, quod &agrave; centro exit? </s>
           <s id="N14741">Quanto autem pro&shy;<lb/>ductius fuerit id, quod &agrave; centro e&longs;t, tant&ograve; citi&ugrave;s mouetur. <lb/></s>           <s id="N14741">Quanto autem pro&shy;<lb/>ductius fuerit id, quod &agrave; centro e&longs;t, tant&ograve; citi&ugrave;s mouetur. <lb/></s>
           <s id="N14747">Toctus autem, qui manu fit, fund&aelig; re&longs;pectu breuis e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N14747">Tactus autem, qui manu fit, fund&aelig; re&longs;pectu breuis e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N1474C" type="head">         <p id="N1474C" type="head">
           <s id="N1474E">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N1474E">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N14752" type="main">         <p id="N14752" type="main">
           <s id="N14754">Dvas hic Ariftoreles rationes dubitandi proponit, <lb/>vt explicet cau&longs;am cur longius ferantur mi&longs;silia <lb/>funda, qu&agrave;m manu mi&longs;&longs;a. </s>           <s id="N14754">Dvas hic Aristoreles rationes dubitandi proponit, <lb/>vt explicet cau&longs;am cur longius ferantur mi&longs;silia <lb/>funda, qu&agrave;m manu mi&longs;&longs;a. </s>
           <s id="N1475B">Prima e&longs;t, quia proie&shy;<lb/>ctor melius mi&longs;&longs;ilia ip&longs;a manu comprehendit, qu&agrave;m cum <lb/>funda &longs;u&longs;pendit: Quod autem melius comprehenditur, va&shy;<lb/>lidius iacitur ac propterea longius mittitur: Potius itaque <lb/>manu mi&longs;&longs;a, qu&agrave;m funda proiecta mi&longs;silia longius ferri de&shy;<lb/>berent. </s>           <s id="N1475B">Prima e&longs;t, quia proie&shy;<lb/>ctor melius mi&longs;&longs;ilia ip&longs;a manu comprehendit, qu&agrave;m cum <lb/>funda &longs;u&longs;pendit: Quod autem melius comprehenditur, va&shy;<lb/>lidius iacitur ac propterea longius mittitur: Potius itaque <lb/>manu mi&longs;&longs;a, qu&agrave;m funda proiecta mi&longs;silia longius ferri de&shy;<lb/>berent. </s>
           <s id="N14768">Secunda ver&ograve; ratio e&longs;t, nam <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> funda quis proijcit; <lb/>duo &longs;imul mouet <expan abbr="p&otilde;dera">pondera</expan>; fund&aacute; nempe <expan abbr="ips&atilde;">ipsam</expan>, &amp; mi&longs;sile, quod <lb/>proijcit; <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> autem funda <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet ni&longs;i proiectum: At am&shy;<lb/>plius quilibet mouere valet quando <expan abbr="tot&atilde;">totam</expan> eius vim applicat <lb/>in vnum, qu&agrave;m cum di&longs;tribuit in plura: Ergo magis ac remo&shy;<lb/>tius proiector manu mittet, ac proijciet, qu&agrave;m funda. </s>           <s id="N14768">Secunda ver&ograve; ratio e&longs;t, nam <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> funda quis proijcit; <lb/>duo &longs;imul mouet <expan abbr="p&otilde;dera">pondera</expan>; fund&aacute; nempe <expan abbr="ips&atilde;">ipsam</expan>, &amp; mi&longs;sile, quod <lb/>proijcit; <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> autem funda <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet ni&longs;i proiectum: At am&shy;<lb/>plius quilibet mouere valet quando <expan abbr="tot&atilde;">totam</expan> eius vim applicat <lb/>in vnum, qu&agrave;m cum di&longs;tribuit in plura: Ergo magis ac remo&shy;<lb/>tius proiector manu mittet, ac proijciet, qu&agrave;m funda. </s>
         </p>         </p>
Line 2152 
Line 2152 
           <s id="N147A9">Omnia autem cum in motu &longs;unt, <lb/>facilius vlterius per nouum impul&longs;um feruntur, qu&agrave;m cum <lb/>quie&longs;cunt, ac tunc prim&ograve; moueri coguntur. </s>           <s id="N147A9">Omnia autem cum in motu &longs;unt, <lb/>facilius vlterius per nouum impul&longs;um feruntur, qu&agrave;m cum <lb/>quie&longs;cunt, ac tunc prim&ograve; moueri coguntur. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N147B0" type="main">         <p id="N147B0" type="main">
           <s id="N147B2">Quocirca vt h&aelig;c doctrina iuxta rei veritatem clarius elu&shy;<lb/>ce&longs;cat, ob&longs;eruandum e&longs;t, proiecta in rigore loquendo non <lb/>&longs;tatim po&longs;t quietem &egrave; manu iaculantis elabi; &longs;ed aliquan&shy;<lb/>tulum &longs;altem prius manu ip&longs;a comitante moueri antequam <lb/>cmittantur. </s>           <s id="N147B2">Quocirca vt h&aelig;c doctrina iuxta rei veritatem clarius elu&shy;<lb/>ce&longs;cat, ob&longs;eruandum e&longs;t, proiecta in rigore loquendo non <lb/>&longs;tatim po&longs;t quietem &egrave; manu iaculantis elabi; &longs;ed aliquan&shy;<lb/>tulum &longs;altem prius manu ip&longs;a comitante moueri antequam <lb/>emittantur. </s>
           <s id="N147BD">Motus enim brachij iaculantis arcum quen&shy;<lb/>dam &longs;emper de&longs;cribit, in cuius fine, non autem in principio <lb/>mi&longs;silia proijciuntur; &amp; qu&ograve; longius proijcienda &longs;unt e&ograve; <pb pagenum="151" xlink:href="005/01/159.jpg"/>maiorem arcum brachium ip&longs;um efficit; magis nimirum <lb/>prius retrocedendo, magi&longs;que po&longs;tea antror&longs;um &longs;e exten&shy;<lb/>dendo, atque in fine exten&longs;ionis &egrave; manu mi&longs;silia dimitten&shy;<lb/>do. </s>           <s id="N147BD">Motus enim brachij iaculantis arcum quen&shy;<lb/>dam &longs;emper de&longs;cribit, in cuius fine, non autem in principio <lb/>mi&longs;silia proijciuntur; &amp; qu&ograve; longius proijcienda &longs;unt e&ograve; <pb pagenum="151" xlink:href="005/01/159.jpg"/>maiorem arcum brachium ip&longs;um efficit; magis nimirum <lb/>prius retrocedendo, magi&longs;que po&longs;tea antror&longs;um &longs;e exten&shy;<lb/>dendo, atque in fine exten&longs;ionis &egrave; manu mi&longs;silia dimitten&shy;<lb/>do. </s>
           <s id="N147CF">Alioqui ni&longs;i manus im&ograve; etiam brachium &longs;imul cum il&shy;<lb/>lis antea moueretur, nec impetum inferre, nec proijcere <lb/>ip&longs;a valeret. </s>           <s id="N147CF">Alioqui ni&longs;i manus im&ograve; etiam brachium &longs;imul cum il&shy;<lb/>lis antea moueretur, nec impetum inferre, nec proijcere <lb/>ip&longs;a valeret. </s>
           <s id="N147D6">Quare cum ait Ari&longs;toteles, nullam antecede&shy;<lb/>re commotionem in proiectione, qu&aelig; fit &longs;ola manu, intelli&shy;<lb/>gendus non e&longs;t de commotione immediata coniuncta, &amp; <lb/>qua&longs;i e&longs;&longs;entialiter pertinente ad eundem actum proiectio&shy;<lb/>nis: &longs;ed de commotione di&longs;po&longs;itiua accidentali, &amp; qua&longs;i re&shy;<lb/>mota ad ip&longs;um actum iaculandi, vt e&longs;t pr&aelig;cedens illa irro&shy;<lb/>tatio, &amp; agitatio fund&aelig;. </s>           <s id="N147D6">Quare cum ait Ari&longs;toteles, nullam antecede&shy;<lb/>re commotionem in proiectione, qu&aelig; fit &longs;ola manu, intelli&shy;<lb/>gendus non e&longs;t de commotione immediata coniuncta, &amp; <lb/>qua&longs;i e&longs;&longs;entialiter pertinente ad eundem actum proiectio&shy;<lb/>nis: &longs;ed de commotione di&longs;po&longs;itiua accidentali, &amp; qua&longs;i re&shy;<lb/>mota ad ip&longs;um actum iaculandi, vt e&longs;t pr&aelig;cedens illa irro&shy;<lb/>tatio, &amp; agitatio fund&aelig;. </s>
Line 2217 
Line 2217 
         <p id="N14964" type="main">         <p id="N14964" type="main">
           <s id="N14966">Cvm plura iugum de &longs;e po&longs;&longs;it &longs;ignificare, hoc loco &longs;u&shy;<lb/>mitur ab Ari&longs;totele pro <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan> quodam ligneo, <lb/>quo textores in machina textoria. </s>           <s id="N14966">Cvm plura iugum de &longs;e po&longs;&longs;it &longs;ignificare, hoc loco &longs;u&shy;<lb/>mitur ab Ari&longs;totele pro <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan> quodam ligneo, <lb/>quo textores in machina textoria. </s>
           <s id="N14971">vtuntur, vt &longs;ta&shy;<lb/>men <expan abbr="telasq.">telasque</expan> conuoluant. </s>           <s id="N14971">vtuntur, vt &longs;ta&shy;<lb/>men <expan abbr="telasq.">telasque</expan> conuoluant. </s>
           <s id="N1497A">Oblongum itaque ac teres quod&shy;<lb/>dam lignum e&longs;t &longs;uper tran&longs;uer&longs;a ip&longs;ius textrin&aelig; locatum, <pb pagenum="155" xlink:href="005/01/163.jpg"/>bina circa <lb/><figure id="id.005.01.163.1.jpg" xlink:href="005/01/163/1.jpg"/><lb/><expan abbr="vtramq.">vtramque</expan> ex&shy;<lb/>tremitatem <lb/><expan abbr="hab&etilde;s">habens</expan> fora&shy;<lb/>mina, qui&shy;<lb/>bus toti&shy;<lb/>dem collo&shy;<lb/>pes, &longs;eu fu&shy;<lb/>&longs;tes infigun&shy;<lb/>tur, vt faci&shy;<lb/>li&ugrave;s iugum ip&longs;um eorum beneficio cum opus fuerit conuer&shy;<lb/>tatur, vt pr&aelig;&longs;efert &longs;ub&longs;trata figura. </s>           <s id="N1497A">Oblongum itaque ac teres quod&shy;<lb/>dam lignum e&longs;t &longs;uper tran&longs;uer&longs;a ip&longs;ius textrin&aelig; locatum, <pb pagenum="155" xlink:href="005/01/163.jpg"/>bina circa <lb/><figure id="id.005.01.163.1.jpg" xlink:href="005/01/163/1.jpg"/><lb/><expan abbr="vtramq.">vtramque</expan> ex&shy;<lb/>tremitatem <lb/><expan abbr="hab&etilde;s">habens</expan> fora&shy;<lb/>mina, qui&shy;<lb/>bus toti&shy;<lb/>dem collo&shy;<lb/>pes, &longs;eu fu&shy;<lb/>&longs;tes infigun&shy;<lb/>tur, vt faci&shy;<lb/>li&ugrave;s iugum ip&longs;um eorum beneficio cum opus fuerit conuer&shy;<lb/>tatur, vt pr&aelig; &longs;efert &longs;ub&longs;trata figura. &lt;</s>
         </p>         </p>
         <p id="N149A6" type="main">         <p id="N149A6" type="main">
           <s id="N149A8">Sucula item quamuis alia po&longs;&longs;it &longs;ignificare, hic tamen <lb/>machinam &longs;ignificat tractorij generis, qu&aelig; ex tereti ligno, <lb/>aut lignorum compagine con&longs;tat, adiuncto axe &longs;uffulta <lb/>&aelig;quidi&longs;tante &agrave; plano horizontis, duobus, vel pluribus col&shy;<lb/>lopibus pari longitudine vtrinque immobiliter ad&longs;tantibus <lb/>tanquam rot&aelig; radijs circa modiolum, quibus admota ma&shy;<lb/>nu, &longs;ucula ip&longs;a circa proprium axem obuoluitur, <expan abbr="funeq.">funeque</expan> cir&shy;<lb/>cumducto, pondera &longs;ubleuat, vt pr&aelig;oculis hic e&longs;t videre <lb/>in eius figura. </s>           <s id="N149A8">Sucula item quamuis alia po&longs;&longs;it &longs;ignificare, hic tamen <lb/>machinam &longs;ignificat tractorij generis, qu&aelig; ex tereti ligno, <lb/>aut lignorum compagine con&longs;tat, adiuncto axe &longs;uffulta <lb/>&aelig;quidi&longs;tante &agrave; plano horizontis, duobus, vel pluribus col&shy;<lb/>lopibus pari longitudine vtrinque immobiliter ad&longs;tantibus <lb/>tanquam rot&aelig; radijs circa modiolum, quibus admota ma&shy;<lb/>nu, &longs;ucula ip&longs;a circa proprium axem obuoluitur, <expan abbr="funeq.">funeque</expan> cir&shy;<lb/>cumducto, pondera &longs;ubleuat, vt pr&aelig;oculis hic e&longs;t videre <lb/>in eius figura. </s>
Line 2227 
Line 2227 
           <s id="N149D7"><expan abbr="Itemq.">Itemque</expan> cur gracilio&shy;<lb/>res &longs;uccul&aelig; facilius <lb/>pariter ab <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> po&shy;<lb/>tentia circumuoluantur, qu&agrave;m cra&longs;&longs;iores. </s>           <s id="N149D7"><expan abbr="Itemq.">Itemque</expan> cur gracilio&shy;<lb/>res &longs;uccul&aelig; facilius <lb/>pariter ab <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> po&shy;<lb/>tentia circumuoluantur, qu&agrave;m cra&longs;&longs;iores. </s>
           <s id="N149E7">Vtriu&longs;que &longs;ubin&shy;<lb/>de cau&longs;am e&longs;&longs;e inquit, quod in vtraque machina quilibet <lb/>collops tanquam vectis &longs;e habet, cuius <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>, ac fulcimen&shy;<lb/>tum e&longs;t in medio iugi, vel &longs;ucul&aelig;, &longs;iue in intimo axe coniun&shy;<lb/>cto, aut &longs;altem in ip&longs;is concepto: potentia ver&ograve; in extremi-<pb pagenum="156" xlink:href="005/01/164.jpg"/>tate, qu&aelig; extra ip&longs;um iugum, vel &longs;uculam prominet, vbi <lb/>manus communiter adhibetur: ac onus con&longs;tituitur in exti&shy;<lb/>ma ip&longs;a vtriu&longs;que corporis &longs;uperficie, quam fortiter pr&aelig;&shy;<lb/>mendo vbi &egrave; foramine prodit, &longs;ecum conuoluit, ac ver&longs;at. <lb/></s>           <s id="N149E7">Vtriu&longs;que &longs;ubin&shy;<lb/>de cau&longs;am e&longs;&longs;e inquit, quod in vtraque machina quilibet <lb/>collops tanquam vectis &longs;e habet, cuius <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>, ac fulcimen&shy;<lb/>tum e&longs;t in medio iugi, vel &longs;ucul&aelig;, &longs;iue in intimo axe coniun&shy;<lb/>cto, aut &longs;altem in ip&longs;is concepto: potentia ver&ograve; in extremi-<pb pagenum="156" xlink:href="005/01/164.jpg"/>tate, qu&aelig; extra ip&longs;um iugum, vel &longs;uculam prominet, vbi <lb/>manus communiter adhibetur: ac onus con&longs;tituitur in exti&shy;<lb/>ma ip&longs;a vtriu&longs;que corporis &longs;uperficie, quam fortiter pr&aelig;&shy;<lb/>mendo vbi &egrave; foramine prodit, &longs;ecum conuoluit, ac ver&longs;at. <lb/></s>
           <s id="N14A02">Cuius quippe vectis &longs;imilitudinem, &amp; operationem hacte&shy;<lb/>nus etiam in malo expre&longs;simus loquendo de motione nauis <lb/>vento agitat&aelig;. </s>           <s id="N14A02">Cuius quippe vectis &longs;imilitudinem, &amp; operationem hacte&shy;<lb/>nus etiam in malo expre&longs;simus loquendo de motione nauis <lb/>vento agitat&aelig;. </s>
           <s id="N14A09">Cum itaque plus atque celerius transfera&shy;<lb/>tur ab eadem potentia extremum &longs;emidiametri, quod ma&shy;<lb/>gis &agrave; centro di&longs;tat in de&longs;criptione circuli, nec non plus, ac <lb/>facilius mouere valeat extremum vectis, quod longius &agrave; <lb/>fulcimento re&longs;pectu oneris leuandi protenditur, qu&ograve; lon&shy;<lb/>giores fuerint collopes, &longs;emidiametri, ac vectis rationem <lb/>adepti, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> eorum extrema &agrave; fulcimento, &longs;eu centro <lb/>in &longs;uperficie conuoluenda di&longs;tauerint, e&ograve; facili&ugrave;s iugum, aut <lb/>&longs;uculam contorquendo ver&longs;abune. </s>           <s id="N14A09">Cum itaque plus atque celerius transfera&shy;<lb/>tur ab eadem potentia extremum &longs;emidiametri, quod ma&shy;<lb/>gis &agrave; centro di&longs;tat in de&longs;criptione circuli, nec non plus, ac <lb/>facilius mouere valeat extremum vectis, quod longius &agrave; <lb/>fulcimento re&longs;pectu oneris leuandi protenditur, qu&ograve; lon&shy;<lb/>giores fuerint collopes, &longs;emidiametri, ac vectis rationem <lb/>adepti, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> eorum extrema &agrave; fulcimento, &longs;eu centro <lb/>in &longs;uperficie conuoluenda di&longs;tauerint, e&ograve; facili&ugrave;s iugum, aut <lb/>&longs;uculam contorquendo ver&longs;abunt. </s>
           <s id="N14A20">Quoniam ver&ograve; in omni <lb/>vecte maior, aut minor di&longs;tantia, qu&agrave;m &agrave; centro, vel fulci&shy;<lb/>mento habet extremum, in quo applicatur potentia, atten&shy;<lb/>ditur &longs;olummodo re&longs;pectu di&longs;tanti&aelig;, quam &longs;imul habet onus <lb/>ab eodem centro, vel fulcimento; hinc fit, vt in graciliori&shy;<lb/>bus &longs;uculis, minore exi&longs;tente di&longs;tantia &agrave; centro ad circum&shy;<lb/>ferentiam, &longs;eu extimam &longs;uperficiem conuexam vbi con&longs;ti&shy;<lb/>tuitur onus, &amp; vbi fit collopis pr&aelig;&longs;sio, maior di&longs;tantia relin&shy;<lb/>quatur v&longs;que ad alterum extremum eiu&longs;dem collopis, quod <lb/>e&longs;t extra; ac iuxtamaiorem hanc proporrionem, magis pa&shy;<lb/>riter collops ip&longs;e mouere &longs;uculam valeat. </s>           <s id="N14A20">Quoniam ver&ograve; in omni <lb/>vecte maior, aut minor di&longs;tantia, qu&agrave;m &agrave; centro, vel fulci&shy;<lb/>mento habet extremum, in quo applicatur potentia, atten&shy;<lb/>ditur &longs;olummodo re&longs;pectu di&longs;tanti&aelig;, quam &longs;imul habet onus <lb/>ab eodem centro, vel fulcimento; hinc fit, vt in graciliori&shy;<lb/>bus &longs;uculis, minore exi&longs;tente di&longs;tantia &agrave; centro ad circum&shy;<lb/>ferentiam, &longs;eu extimam &longs;uperficiem conuexam vbi con&longs;ti&shy;<lb/>tuitur onus, &amp; vbi fit collopis pr&aelig;&longs;sio, maior di&longs;tantia relin&shy;<lb/>quatur v&longs;que ad alterum extremum eiu&longs;dem collopis, quod <lb/>e&longs;t extra; ac iuxta maiorem hanc proportionem, magis pa&shy;<lb/>riter collops ip&longs;e mouere &longs;uculam valeat. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14A37" type="main">         <p id="N14A37" type="main">
           <s id="N14A39">Quod &longs;i contra hanc expo&longs;itionem obijciatur, qu&ograve;d Ari&shy;<lb/>&longs;toteles pal&agrave;m &amp; ab&longs;olut&egrave; docuerit, t&agrave;m &longs;uculam, qu&agrave;m iu&shy;<lb/>gum <expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> centrum in collopum motione; ex quo a&longs;&longs;um&shy;<lb/>pto minus concluderentur, qu&aelig; de ip&longs;ius mente relata &longs;unt; <lb/>Occurrendum e&longs;t, id &longs;ano modo e&longs;&longs;e intelligendum. </s>           <s id="N14A39">Quod &longs;i contra hanc expo&longs;itionem obijciatur, qu&ograve;d Ari&shy;<lb/>&longs;toteles pal&agrave;m &amp; ab&longs;olut&egrave; docuerit, t&agrave;m &longs;uculam, qu&agrave;m iu&shy;<lb/>gum <expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> centrum in collopum motione; ex quo a&longs;&longs;um&shy;<lb/>pto minus concluderentur, qu&aelig; de ip&longs;ius mente relata &longs;unt; <lb/>Occurrendum e&longs;t, id &longs;ano modo e&longs;&longs;e intelligendum. </s>
Line 2241 
Line 2241 
         </p>         </p>
         <p id="N14A71" type="main">         <p id="N14A71" type="main">
           <s id="N14A73">C<emph type="italics"/>vr eiu&longs;dem magnitudinis lignum facili&ugrave;s <lb/>genu. </s>           <s id="N14A73">C<emph type="italics"/>vr eiu&longs;dem magnitudinis lignum facili&ugrave;s <lb/>genu. </s>
           <s id="N14A7B">frangitur, &longs;i qui&longs;piam &aelig;qu&egrave; deductis <lb/>manibus extrema comprehendens fregerie, <lb/>qu&agrave;m &longs;i iuxta genu: &amp; &longs;i terr&aelig; illud appli&shy;<lb/>cans pelle &longs;uperimpo&longs;ito, manu long&egrave; didu&shy;<lb/>cta confregerit, qu&agrave;m prop&egrave;? </s>           <s id="N14A7B">frangitur, &longs;i qui&longs;piam &aelig;qu&egrave; deductis <lb/>manibus extrema comprehendens fregerit, <lb/>qu&agrave;m &longs;i iuxta genu: &amp; &longs;i terr&aelig; illud appli&shy;<lb/>cans pelle &longs;uperimpo&longs;ito, manu long&egrave; didu&shy;<lb/>cta confregerit, qu&agrave;m prop&egrave;? </s>
           <s id="N14A86">An quia ibi <lb/>quidem genu centr<gap/> e&longs;t, b&igrave;s ver&ograve; ip&longs;e pes. </s>           <s id="N14A86">An quia ibi <lb/>quidem genu centr<gap/> e&longs;t, b&igrave;s ver&ograve; ip&longs;e pes. </s>
           <s id="N14A8D">Quant&ograve; autem <lb/>remoti&ugrave;s &agrave; centro fuerit, facili&ugrave;s mouetur quodcunque. </s>           <s id="N14A8D">Quant&ograve; autem <lb/>remoti&ugrave;s &agrave; centro fuerit, facili&ugrave;s mouetur quodcunque. </s>
           <s id="N14A92">Mo&shy;<lb/>ueri autem quod frangitur, nece&longs;&longs;e est.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N14A92">Mo&shy;<lb/>ueri autem quod frangitur, nece&longs;&longs;e est.<emph.end type="italics"/></s>
Line 2262 
Line 2262 
           <s id="N14B05"><expan abbr="Cumq.">Cumque</expan> ex hac motione, &amp; <lb/>inclinatione vtriu&longs;que dimidij procedat ip&longs;a fractio ligni, &longs;e&shy;<lb/>quitur etiam facilius long&egrave; qu&agrave;m prop&egrave; diductis manibus <lb/>ip&longs;um lignum confringi. </s>           <s id="N14B05"><expan abbr="Cumq.">Cumque</expan> ex hac motione, &amp; <lb/>inclinatione vtriu&longs;que dimidij procedat ip&longs;a fractio ligni, &longs;e&shy;<lb/>quitur etiam facilius long&egrave; qu&agrave;m prop&egrave; diductis manibus <lb/>ip&longs;um lignum confringi. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14B11" type="main">         <p id="N14B11" type="main">
           <s id="N14B13">Cur autem non ob&longs;tante pr&aelig;dicta di&longs;paritate in modo, <lb/>quo frangitur lignum, c&aelig;teris paribus<gap/>difficilius <expan abbr="fu&atilde;gatur">fuangatur</expan> <lb/>&longs;i cra&longs;sius ip&longs;um &longs;it, qu&agrave;m &longs;i gracilius, non docet Ari&longs;tote&shy;<lb/>les. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N14B13">Cur autem non ob&longs;tante pr&aelig;dicta di&longs;paritate in modo, <lb/>quo frangitur lignum, c&aelig;teris paribus difficilius <expan abbr="fu&atilde;gatur">frangatur</expan> <lb/>&longs;i cra&longs;sius ip&longs;um &longs;it, qu&agrave;m &longs;i gracilius, non docet Ari&longs;tote&shy;<lb/>les. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N14B23">Ex ip&longs;a <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> rei natura qui&longs;que &longs;tatim intelliget ab&longs;que <lb/>eo, quod recurrat cum Baldo ad rationem illam angulati <lb/>vectis, quam dicit habere <expan abbr="vtrumq.">vtrumque</expan> dimidium ligni pr&aelig;rupti. <lb/></s>           <s id="N14B23">Ex ip&longs;a <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> rei natura qui&longs;que &longs;tatim intelliget ab&longs;que <lb/>eo, quod recurrat cum Baldo ad rationem illam angulati <lb/>vectis, quam dicit habere <expan abbr="vtrumq.">vtrumque</expan> dimidium ligni pr&aelig;rupti. <lb/></s>
           <s id="N14B33">Siquidem cum tota difficultas, qu&aelig; reperitur in fractione <lb/>ligni oriatur ex re&longs;i&longs;tentia partium &longs;eparandarum, eo quod <lb/>h&aelig; inter &longs;e naturali nexu coniunct&aelig;, nece&longs;&longs;ari&ograve; ob&longs;tent &longs;e&shy;<lb/>parationi ab inuicem: quo plures fuerint ip&longs;&aelig; partes, eo ma&shy;<lb/>gis ob&longs;tabunt, <expan abbr="difficiliusq.">difficiliusque</expan> proinde per earum diui&longs;ionem <lb/>lignum quodlibet ex ip&longs;is compo&longs;itum confringetur. </s>           <s id="N14B33">Siquidem cum tota difficultas, qu&aelig; reperitur in fractione <lb/>ligni oriatur ex re&longs;i&longs;tentia partium &longs;eparandarum, eo quod <lb/>h&aelig; inter &longs;e naturali nexu coniunct&aelig;, nece&longs;&longs;ari&ograve; ob&longs;tent &longs;e&shy;<lb/>parationi ab inuicem: quo plures fuerint ip&longs;&aelig; partes, eo ma&shy;<lb/>gis ob&longs;tabunt, <expan abbr="difficiliusq.">difficiliusque</expan> proinde per earum diui&longs;ionem <lb/>lignum quodlibet ex ip&longs;is compo&longs;itum confringetur. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14B44" type="main">         <p id="N14B44" type="main">
           <s id="N14B46">Illud etiam hic qu&aelig;ri po&longs;&longs;et, quod Ari&longs;toteles pr&aelig;termi&shy;<lb/>&longs;it, cur prius ex parte &longs;uperiori, ac extra angulum, quem effi&shy;<lb/>ciunt dimidia ligni inclinata, qu&agrave;m ex parte inferiori in cu&shy;<lb/>&longs;pide ip&longs;ius anguli vbi <expan abbr="c&etilde;trum">centrum</expan> motionis con&longs;tituitur, fractio <lb/>ip&longs;a ligni &longs;equatur. </s>           <s id="N14B46">Illud etiam hic qu&aelig;ri po&longs;&longs;et, quod Ari&longs;toteles pr&aelig;termi&shy;<lb/>&longs;it, cur prius ex parte &longs;uperiori, ac extra angulum, quem effi&shy;<lb/>ciunt dimidia ligni inclinata, qu&agrave;m ex parte inferiori in cu&shy;<lb/>&longs;pide ip&longs;ius anguli vbi <expan abbr="c&etilde;trum">centrum</expan> motionis con&longs;tituitur, fractio <lb/>ip&longs;a ligni &longs;equatur. </s>
           <s id="N14B55">Facilisque erit re&longs;pon&longs;io &longs;i dicamus id <lb/>&longs;ieri, quia ill&aelig; partes continui in fractione prius ab inuicem <lb/>&longs;eparantur, qu&aelig; &amp; citius &amp; longius coguntur di&longs;cedere: In <lb/>fractione autem ligni per inclinationem, &amp; complicationem <lb/>vtriu&longs;que dimidij, ex partibus cra&longs;sitiei, qu&aelig; ab inuicem di-<pb pagenum="159" xlink:href="005/01/167.jpg"/>uelluntur, ill&aelig; citius ac longius ab inuicem coguntur di&longs;ce&shy;<lb/>dere, qu&aelig; magis di&longs;tant &agrave; puncto, quod con&longs;tituitur cen&shy;<lb/>trum in hac motione; quia nimirum ill&aelig; di&longs;cedendo, maio&shy;<lb/>rem &longs;emper arcum de&longs;cribunt eodem tempore, quam qu&aelig; <lb/>propinquiores &longs;unt centro. </s>           <s id="N14B55">Facilisque erit re&longs;pon&longs;io &longs;i dicamus id <lb/>fieri, quia ill&aelig; partes continui in fractione prius ab inuicem <lb/>&longs;eparantur, qu&aelig; &amp; citius &amp; longius coguntur di&longs;cedere: In <lb/>fractione autem ligni per inclinationem, &amp; complicationem <lb/>vtriu&longs;que dimidij, ex partibus cra&longs;sitiei, qu&aelig; ab inuicem di-<pb pagenum="159" xlink:href="005/01/167.jpg"/>uelluntur, ill&aelig; citius ac longius ab inuicem coguntur di&longs;ce&shy;<lb/>dere, qu&aelig; magis di&longs;tant &agrave; puncto, quod con&longs;tituitur cen&shy;<lb/>trum in hac motione; quia nimirum ill&aelig; di&longs;cedendo, maio&shy;<lb/>rem &longs;emper arcum de&longs;cribunt eodem tempore, quam qu&aelig; <lb/>propinquiores &longs;unt centro. </s>
           <s id="N14B6D">Ill&aelig; igitur ip&longs;&aelig; partes cra&longs;&longs;itiei <lb/>di&longs;tantiores a centro prius, ac citius ab inuicem &longs;eparantur, <lb/>ac proinde fractio non ab ip&longs;o centro, vel parte inferiori vbi <lb/>fulcitur, &longs;ed &agrave; parte &longs;uperiori, ac remotiori ab illo, initium <lb/>&longs;umere debet. </s>           <s id="N14B6D">Ill&aelig; igitur ip&longs;&aelig; partes cra&longs;&longs;itiei <lb/>di&longs;tantiores a centro prius, ac citius ab inuicem &longs;eparantur, <lb/>ac proinde fractio non ab ip&longs;o centro, vel parte inferiori vbi <lb/>fulcitur, &longs;ed &agrave; parte &longs;uperiori, ac remotiori ab illo, initium <lb/>&longs;umere debet. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14B78" type="main">         <p id="N14B78" type="main">
Line 2277 
Line 2277 
           <s id="N14B91">Partes <lb/>ver&ograve; qu&aelig; ab in&shy;<lb/>uicem &longs;eparan&shy;<lb/>tur &longs;int ill&aelig;, qu&aelig; <lb/>exi&longs;tunt in lineis <lb/>DC, &amp; EC re&shy;<lb/>pr&etail;&longs;entantes la&shy;<lb/>titudinem, vel <lb/>cra&longs;sitiem ligni. <lb/></s>           <s id="N14B91">Partes <lb/>ver&ograve; qu&aelig; ab in&shy;<lb/>uicem &longs;eparan&shy;<lb/>tur &longs;int ill&aelig;, qu&aelig; <lb/>exi&longs;tunt in lineis <lb/>DC, &amp; EC re&shy;<lb/>pr&etail;&longs;entantes la&shy;<lb/>titudinem, vel <lb/>cra&longs;sitiem ligni. <lb/></s>
           <s id="N14BA5">Dicimus ergo ex <lb/>huiu&longs;modi par&shy;<lb/>tibus, qu&aelig; &longs;unt in ip&longs;is lineis DC, &amp; EC, illas qu&aelig; magis <lb/>di&longs;tant &agrave; puncto C citius moueri, ac per maius interuallum <lb/>ab inuicem &longs;eparari: quod e&longs;t prius confringi, qu&agrave;m qu&aelig; <lb/>prop inquiores &longs;unt puncto C. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N14BA5">Dicimus ergo ex <lb/>huiu&longs;modi par&shy;<lb/>tibus, qu&aelig; &longs;unt in ip&longs;is lineis DC, &amp; EC, illas qu&aelig; magis <lb/>di&longs;tant &agrave; puncto C citius moueri, ac per maius interuallum <lb/>ab inuicem &longs;eparari: quod e&longs;t prius confringi, qu&agrave;m qu&aelig; <lb/>prop inquiores &longs;unt puncto C. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N14BB3">Siquidem ip&longs;um C non <lb/>modo con&longs;tituitur centrum in hac motione re&longs;pectu &longs;emi&shy;<lb/>circuli AFB; &longs;ed etiam re&longs;pectu &longs;emicirculi GDEH, qui <lb/>efficitur &agrave; punctis DE, vt tandem DA po&longs;t ab&longs;olutam <lb/>complicationem ligni reperiatur in GI; &amp; EB in HK. </s>           <s id="N14BB3">Siquidem ip&longs;um C non <lb/>modo con&longs;tituitur centrum in hac motione re&longs;pectu &longs;emi&shy;<lb/>circuli AFB; &longs;ed etiam re&longs;pectu &longs;emicirculi GDEH, qui <lb/>efficitur &agrave; punctis DE, vt tandem DA po&longs;t ab&longs;olutam <lb/>complicationem ligni reperiatur in GI; &amp; EB in HK. </s>
           <s id="N14BBE">Qua&shy;<lb/>propter line&aelig; DC, &amp; EC con&longs;tituuntur tanquam duo &longs;e&shy;<lb/>midiametri, cuius partes quo remotiores fuerint &agrave; centro <lb/>C, eo velocius ab eadem potentia mouentur, maiusq &longs;pa&shy;<lb/>tium in &aelig;quali tempore percurrunt, vt &longs;&etail;pius probatum e&longs;t. </s>           <s id="N14BBE">Qua&shy;<lb/>propter line&aelig; DC, &amp; EC con&longs;tituuntur tanquam duo &longs;e&shy;<lb/>midiametri, cuius partes quo remotiores fuerint &agrave; centro <lb/>C, eo velocius ab eadem potentia mouentur, <expan abbr="maiusq">maiusque</expan> &longs;pa&shy;<lb/>tium in &aelig;quali tempore percurrunt, vt &longs;&etail;pius probatum e&longs;t. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14BC9" type="main">         <p id="N14BC9" type="main">
           <s id="N14BCB">Diximus autem prius &longs;eparari partes di&longs;tantiores &agrave; pun-<pb pagenum="160" xlink:href="005/01/168.jpg"/>cto C in ip&longs;is lineis DC, &amp; EC, loquendo de illis prout <lb/>repr&aelig;&longs;entant materialem cra&longs;sitiem ligni, qu&aelig; non &longs;tatim <lb/>ac tota &longs;imul di&longs;rumpitur. </s>           <s id="N14BCB">Diximus autem prius &longs;eparari partes di&longs;tantiores &agrave; pun-<pb pagenum="160" xlink:href="005/01/168.jpg"/>cto C in ip&longs;is lineis DC, &amp; EC, loquendo de illis prout <lb/>repr&aelig;&longs;entant materialem cra&longs;sitiem ligni, qu&aelig; non &longs;tatim <lb/>ac tota &longs;imul di&longs;rumpitur. </s>
Line 2305 
Line 2305 
           <s id="N14C38">Croc&aelig; apud Gr&aelig;cosidem &longs;ignificant, ac apud Lati&shy;<lb/>nos vmbilici, quorum meminit Cicero 2. de Orato&shy;<lb/>re; <expan abbr="&longs;untq.">&longs;untque</expan> expoliti illi calculi, qui in littoribus repe&shy;<lb/>riuntur continua maris agitatione attriti, ac inorbicularem, <lb/>vel rotundam figuram redacti, vt qui in glarea arenis vi&longs;un-<pb pagenum="161" xlink:href="005/01/169.jpg"/>tur admi&longs;ti. </s>           <s id="N14C38">Croc&aelig; apud Gr&aelig;cosidem &longs;ignificant, ac apud Lati&shy;<lb/>nos vmbilici, quorum meminit Cicero 2. de Orato&shy;<lb/>re; <expan abbr="&longs;untq.">&longs;untque</expan> expoliti illi calculi, qui in littoribus repe&shy;<lb/>riuntur continua maris agitatione attriti, ac inorbicularem, <lb/>vel rotundam figuram redacti, vt qui in glarea arenis vi&longs;un-<pb pagenum="161" xlink:href="005/01/169.jpg"/>tur admi&longs;ti. </s>
           <s id="N14C4C">De ijs igitur hic loquens Ari&longs;toteles, qu&aelig;rit, <lb/>qua de cau&longs;a rotundam potius quam aliam figuram per at&shy;<lb/>tritionem ac perpetuam illam agitationem adipi&longs;cantur, <lb/>cum frequentius ex lapidibus, ac fragmentis alterius figur&aelig; <lb/>efficiantur. </s>           <s id="N14C4C">De ijs igitur hic loquens Ari&longs;toteles, qu&aelig;rit, <lb/>qua de cau&longs;a rotundam potius quam aliam figuram per at&shy;<lb/>tritionem ac perpetuam illam agitationem adipi&longs;cantur, <lb/>cum frequentius ex lapidibus, ac fragmentis alterius figur&aelig; <lb/>efficiantur. </s>
           <s id="N14C57">Quod enim &longs;ecundum omnes &longs;ui partes paula&shy;<lb/>tim conteritur, ac minuitur, vniformiter difformiter contun&shy;<lb/>di debet, ac &longs;en&longs;im attenuari, eadem partium proportione <lb/>&longs;eruata, <expan abbr="eademq.">eademque</expan> proinde figura. </s>           <s id="N14C57">Quod enim &longs;ecundum omnes &longs;ui partes paula&shy;<lb/>tim conteritur, ac minuitur, vniformiter difformiter contun&shy;<lb/>di debet, ac &longs;en&longs;im attenuari, eadem partium proportione <lb/>&longs;eruata, <expan abbr="eademq.">eademque</expan> proinde figura. </s>
           <s id="N14C64">Non igitur &longs;atis apparet <lb/>cur ex tot tanquam ex diuer&longs;is &longs;iguris te&longs;tarum o&longs;treorum <lb/><expan abbr="concarumq.">concarumque</expan> ac lapidum angularium non ni&longs;i rotundam, &amp; <lb/>orbicularem formam eorum reliqui&aelig; videantur &longs;eruare, <lb/><expan abbr="eiu&longs;demq.">eiu&longs;demque</expan> figur&aelig; pen&egrave; omnes euadant cuius non erant. </s>           <s id="N14C64">Non igitur &longs;atis apparet <lb/>cur ex tot tanquam ex diuer&longs;is figuris te&longs;tarum o&longs;treorum <lb/><expan abbr="concarumq.">concarumque</expan> ac lapidum angularium non ni&longs;i rotundam, &amp; <lb/>orbicularem formam eorum reliqui&aelig; videantur &longs;eruare, <lb/><expan abbr="eiu&longs;demq.">eiu&longs;demque</expan> figur&aelig; pen&egrave; omnes euadant cuius non erant. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14C75" type="main">         <p id="N14C75" type="main">
           <s id="N14C77">Huic autem qu&aelig;&longs;tioni Ari&longs;toteles re&longs;pondet, partes, qu&aelig; <lb/>magis &agrave; centro, &longs;eu puncto medio circumlati corporis rece&shy;<lb/>dunt, cum celerius in eius circumuolutione ferantur &lpar;maius <lb/>videlicet in &aelig;quali tempore &longs;patium in rotatione conficien&shy;<lb/>do&rpar; vehementius impetere, <expan abbr="vicinaq.">vicinaque</expan> corpora rotando per&shy;<lb/>cutere, qu&agrave;m partes centro propinquiores; velocitas enim <lb/>auget impul&longs;um: Qu&aelig; autem partes <expan abbr="vehem&etilde;tius">vehementius</expan> impetunt, <lb/>atque impingunt, &longs;i fragiles in &longs;e &longs;int, facilius etiam refran&shy;<lb/>guntur. </s>           <s id="N14C77">Huic autem qu&aelig;&longs;tioni Ari&longs;toteles re&longs;pondet, partes, qu&aelig; <lb/>magis &agrave; centro, &longs;eu puncto medio circumlati corporis rece&shy;<lb/>dunt, cum celerius in eius circumuolutione ferantur &lpar;maius <lb/>videlicet in &aelig;quali tempore &longs;patium in rotatione conficien&shy;<lb/>do&rpar; vehementius impetere, <expan abbr="vicinaq.">vicinaque</expan> corpora rotando per&shy;<lb/>cutere, qu&agrave;m partes centro propinquiores; velocitas enim <lb/>auget impul&longs;um: Qu&aelig; autem partes <expan abbr="vehem&etilde;tius">vehementius</expan> impetunt, <lb/>atque impingunt, &longs;i fragiles in &longs;e &longs;int, facilius etiam refran&shy;<lb/>guntur. </s>
Line 2315 
Line 2315 
           <s id="N14CA5">Quod &longs;i ex hoc Ari&longs;totelis di&longs;cur&longs;u &longs;equatur maiores <lb/>croceas rotundiores fieri, qu&agrave;m minores propter maiorem <lb/>&agrave; centro di&longs;tantiam, qua in rotatione prominentes partes <lb/>facilius contunduntur; id cert&egrave; ab experientia non e&longs;t om&shy;<lb/>nino alienum, vt Baldus arbitratur; &longs;icut nec ip&longs;as croceas <lb/>circa centrum conuerti, quamuis alijs, ac diuer&longs;is etiam mo&shy;<lb/>tionibus agitentur. </s>           <s id="N14CA5">Quod &longs;i ex hoc Ari&longs;totelis di&longs;cur&longs;u &longs;equatur maiores <lb/>croceas rotundiores fieri, qu&agrave;m minores propter maiorem <lb/>&agrave; centro di&longs;tantiam, qua in rotatione prominentes partes <lb/>facilius contunduntur; id cert&egrave; ab experientia non e&longs;t om&shy;<lb/>nino alienum, vt Baldus arbitratur; &longs;icut nec ip&longs;as croceas <lb/>circa centrum conuerti, quamuis alijs, ac diuer&longs;is etiam mo&shy;<lb/>tionibus agitentur. </s>
           <s id="N14CB4">Si enim in pluribus littoribus attentius <lb/>ob&longs;erua&longs;&longs;et, vidi&longs;&longs;et vtique fluctuum iactatione fluxu, ac re&shy;<lb/>fluxu, non modo glareas, paruo&longs;que lapillos circa centrum <lb/>omnino conuolui, &longs;ed etiam maiores vmbilicos, &amp; non me&shy;<pb pagenum="162" xlink:href="005/01/170.jpg"/>diocria &longs;axa &longs;imiliter in orbem ruere, <expan abbr="&longs;e&longs;eq.">&longs;e&longs;eque</expan> collidere, qu&aelig; <lb/>ni&longs;i magna valde &longs;int, vt rotari minus commod&egrave; po&longs;sint, <lb/>mutua ip&longs;orum colli&longs;ione, orbiculata euadunt, vel ad orbi&shy;<lb/>cularem figuram accedunt magis qu&agrave;m minores lapilli, vel <lb/>te&longs;t&aelig;. </s>           <s id="N14CB4">Si enim in pluribus littoribus attentius <lb/>ob&longs;erua&longs;&longs;et, vidi&longs;&longs;et vtique fluctuum iactatione fluxu, ac re&shy;<lb/>fluxu, non modo glareas, paruo&longs;que lapillos circa centrum <lb/>omnino conuolui, &longs;ed etiam maiores vmbilicos, &amp; non me&shy;<pb pagenum="162" xlink:href="005/01/170.jpg"/>diocria &longs;axa &longs;imiliter in orbem ruere, <expan abbr="&longs;e&longs;eq.">&longs;e&longs;eque</expan> collidere, qu&aelig; <lb/>ni&longs;i magna valde &longs;int, vt rotari minus commod&egrave; po&longs;sint, <lb/>mutua ip&longs;orum colli&longs;ione, orbiculata euadunt, vel ad orbi&shy;<lb/>cularem figuram accedunt magis qu&agrave;m minores lapilli, vel <lb/>te&longs;t&aelig;. </s>
           <s id="N14CCE">Vnde lati&longs;sim&aelig; plag&aelig; vi&longs;untur his tantum rotundis <lb/>lapidibus &longs;trat&aelig;, nulla fer&egrave; admi&longs;ta arena, parua te&longs;ta, vel <lb/>glarea. </s>           <s id="N14CCE">Vnde lati&longs;sim&aelig; plag&aelig; vi&longs;untur his tantum rotundis <lb/>lapidibus &longs;trat&aelig;, nulla fer&egrave; admi&longs;ta arena, parua te&longs;ta, vel <lb/>glarea. </s>
           <s id="N14CD5">Quod ver&ograve; non omnes lapides leuigatos, ac rotun&shy;<lb/>dos tanquam torno fabrefactos &longs;e videantur o&longs;tendere; id <lb/>potius materi&aelig; varietati eribuendum e&longs;t, qua non omnes <lb/>partes &aelig;qu&egrave; fiagiles con&longs;tituuntur, vt pariter po&longs;sint &longs;ua <lb/>volubilitate contundi. </s>           <s id="N14CD5">Quod ver&ograve; non omnes lapides leuigatos, ac rotun&shy;<lb/>dos tanquam torno fabrefactos &longs;e videantur o&longs;tendere; id <lb/>potius materi&aelig; varietati tribuendum e&longs;t, qua non omnes <lb/>partes &aelig;qu&egrave; fragiles con&longs;tituuntur, vt pariter po&longs;sint &longs;ua <lb/>volubilitate contundi. </s>
           <s id="N14CE0">Im&ograve; minores vmbilicos, vt plurim&ugrave;m <lb/>fragiliorem adeptos e&longs;&longs;e materiam argumento e&longs;&longs;e pote&longs;t <lb/>ip&longs;a eorum paruitas. </s>           <s id="N14CE0">Im&ograve; minores vmbilicos, vt plurim&ugrave;m <lb/>fragiliorem adeptos e&longs;&longs;e materiam argumento e&longs;&longs;e pote&longs;t <lb/>ip&longs;a eorum paruitas. </s>
           <s id="N14CE7">Non enim ex magnis parui facti e&longs;&longs;ent, <lb/>ni&longs;i materia, ex qua con&longs;tant facil&egrave; cederet, ac cedendo vni&shy;<lb/>formiter attenuaretur, ex quo prouenit leuitas. </s>           <s id="N14CE7">Non enim ex magnis parui facti e&longs;&longs;ent, <lb/>ni&longs;i materia, ex qua con&longs;tant facil&egrave; cederet, ac cedendo vni&shy;<lb/>formiter attenuaretur, ex quo prouenit leuitas. </s>
         </p>         </p>
Line 2352 
Line 2352 
           <s id="N14D9E">Ex ijs autem duobus qu&aelig;&longs;itis, &longs;ecundo tantum <expan abbr="re&longs;p&otilde;det">re&longs;pondet</expan> <lb/>Ari&longs;toteles, cum ex eius &longs;olutione facil&egrave; patere po&longs;sit &longs;olu&shy;<lb/>tio primi. </s>           <s id="N14D9E">Ex ijs autem duobus qu&aelig;&longs;itis, &longs;ecundo tantum <expan abbr="re&longs;p&otilde;det">re&longs;pondet</expan> <lb/>Ari&longs;toteles, cum ex eius &longs;olutione facil&egrave; patere po&longs;sit &longs;olu&shy;<lb/>tio primi. </s>
           <s id="N14DA9">Ait igitur ex hoc procedere maiorem inflexio&shy;<pb pagenum="164" xlink:href="005/01/172.jpg"/>nem ligni procerioris, quod cum lignum ita &longs;u&longs;pen&longs;um, &longs;i&shy;<lb/>mul con&longs;tituatur vectis, &amp; onus, fulcimentum habens prope <lb/>alterum extremum in manu &agrave; qua eleuatur; quanto exten&shy;<lb/>&longs;ius fuerit id quod &agrave; fulcimento e&longs;t ver&longs;us alteram extremi&shy;<lb/>tatem, qu&aelig; con&longs;tituitur pondus; tanto magis ip&longs;um inflecti <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;uppo&longs;ito quod vectis ip&longs;a &longs;eu lignum, ex &longs;e fle&shy;<lb/>ctile &longs;it; id quod non contingit in breuibus lignis, aut vecti&shy;<lb/>bus etiam &longs;i eadem &longs;eruetur proportio: Porr&ograve; extremum, <lb/>quod grauitat parum &longs;emper di&longs;tat &agrave; fulcimento. </s>           <s id="N14DA9">Ait igitur ex hoc procedere maiorem inflexio&shy;<pb pagenum="164" xlink:href="005/01/172.jpg"/>nem ligni procerioris, quod cum lignum ita &longs;u&longs;pen&longs;um, &longs;i&shy;<lb/>mul con&longs;tituatur vectis, &amp; onus, fulcimentum habens prope <lb/>alterum extremum in manu &agrave; qua eleuatur; quanto exten&shy;<lb/>&longs;ius fuerit id quod &agrave; fulcimento e&longs;t ver&longs;us alteram extremi&shy;<lb/>tatem, qu&aelig; con&longs;tituitur pondus; tanto magis ip&longs;um inflecti <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;uppo&longs;ito quod vectis ip&longs;a &longs;eu lignum, ex &longs;e fle&shy;<lb/>ctile &longs;it; id quod non contingit in breuibus lignis, aut vecti&shy;<lb/>bus etiam &longs;i eadem &longs;eruetur proportio: Porr&ograve; extremum, <lb/>quod grauitat parum &longs;emper di&longs;tat &agrave; fulcimento. </s>
           <s id="N14DC1">Sit enim <lb/>&longs;ari&longs;&longs;a decem cubitorum longitudinis aliquantulum incli&shy;<lb/><figure id="id.005.01.172.1.jpg" xlink:href="005/01/172/1.jpg"/><lb/>nata ip&longs;a AB, cuius manubrium A, cu&longs;pis B, &longs;uffulta di&shy;<lb/>gitis vbi C, pollice pr&aelig;mente in A tanquam potentia <lb/>eleuante. </s>           <s id="N14DC1">Sit enim <lb/>&longs;ari&longs;&longs;a decem cubitorum longitudinis aliquantulum incli&shy;<lb/><figure id="id.005.01.172.1.jpg" xlink:href="005/01/172/1.jpg"/><lb/>nata ip&longs;a AB, cuius manubrium A, cu&longs;pis B, &longs;uffulta di&shy;<lb/>gitis vbi C, pollice pr&aelig;mente in A tanquam potentia <lb/>eleuante. </s>
           <s id="N14DD2">Eodemq pacto con&longs;tituatur gracilior &longs;urculu<gap/><lb/>bicubitus DE fultus in F. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N14DD2"><expan abbr="Eodemq">Eodemque</expan> pacto con&longs;tituatur gracilior &longs;urculus <lb/>bicubitus DE fultus in F. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N14DD9">Dico igitur &longs;ari&longs;&longs;am magis in&shy;<lb/>clinari qu&agrave;m &longs;urculum, eo quod licet vtiumque habeat ra&shy;<lb/>tionem vectis &longs;imul &amp; oneris; pondus tamen con&longs;titutus in <lb/>B magis di&longs;tat &agrave; fulcimento C, qu&agrave;m quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tituitur">con&longs;tituitur</expan> in E <lb/>ab ip&longs;o F; <expan abbr="magisq.">magisque</expan> propterea grauitat, &amp; inclinat deor&longs;um, <lb/>paulatim recedendo &agrave; rectitudine, quam &longs;tans, vel in &longs;olo <lb/>iacens habebat. </s>           <s id="N14DD9">Dico igitur &longs;ari&longs;&longs;am magis in&shy;<lb/>clinari qu&agrave;m &longs;urculum, eo quod licet vtrumque habeat ra&shy;<lb/>tionem vectis &longs;imul &amp; oneris; pondus tamen con&longs;titutus in <lb/>B magis di&longs;tat &agrave; fulcimento C, qu&agrave;m quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tituitur">con&longs;tituitur</expan> in E <lb/>ab ip&longs;o F; <expan abbr="magisq.">magisque</expan> propterea grauitat, &amp; inclinat deor&longs;um, <lb/>paulatim recedendo &agrave; rectitudine, quam &longs;tans, vel in &longs;olo <lb/>iacens habebat. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14DF0" type="main">         <p id="N14DF0" type="main">
           <s id="N14DF2">Quod non abs re fuerit aliund&egrave; etiam confirmare, ac vl&shy;<lb/>terius declarare, notando prius ad inflexionem <expan abbr="c&otilde;tinui">continui</expan> duo <lb/>nece&longs;&longs;ario requiri. </s>           <s id="N14DF2">Quod non abs re fuerit aliund&egrave; etiam confirmare, ac vl&shy;<lb/>terius declarare, notando prius ad inflexionem <expan abbr="c&otilde;tinui">continui</expan> duo <lb/>nece&longs;&longs;ario requiri. </s>
           <s id="N14DFD">Vnum e&longs;t determinata, ac proportiona&shy;<lb/>ta qu&aelig;dam virtus &longs;iue ponderis, &longs;iue motricis potenti&aelig;, ita <lb/>vt ab alia minori nulla cau&longs;ari po&longs;&longs;it talis inflexio. </s>           <s id="N14DFD">Vnum e&longs;t determinata, ac proportiona&shy;<lb/>ta qu&aelig;dam virtus &longs;iue ponderis, &longs;iue motricis potenti&aelig;, ita <lb/>vt ab alia minori nulla cau&longs;ari po&longs;&longs;it talis inflexio. </s>
           <s id="N14E04"><expan abbr="Qu&otilde;d">Quond</expan> <lb/>cert&egrave; <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan> e&longs;t omnibus cau&longs;is naturalibus re&longs;pectu pro&shy;<lb/>priorum effectuum, ad quos ordinantur. </s>           <s id="N14E04"><expan abbr="Qu&otilde;d">Quod</expan> <lb/>cert&egrave; <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan> e&longs;t omnibus cau&longs;is naturalibus re&longs;pectu pro&shy;<lb/>priorum effectuum, ad quos ordinantur. </s>
           <s id="N14E12">Alterum ver&ograve; e&longs;t <pb pagenum="165" xlink:href="005/01/173.jpg"/>con&longs;tipatio qu&aelig;dam aliquarum partium, aliarumque laxa&shy;<lb/>tio in corporibus flexibilibus tanquam conden&longs;atio, ac ra&shy;<lb/>refactio. </s>           <s id="N14E12">Alterum ver&ograve; e&longs;t <pb pagenum="165" xlink:href="005/01/173.jpg"/>con&longs;tipatio qu&aelig;dam aliquarum partium, aliarumque laxa&shy;<lb/>tio in corporibus flexibilibus tanquam conden&longs;atio, ac ra&shy;<lb/>refactio. </s>
           <s id="N14E1E">Non enim po&longs;&longs;et continuum inflecti ni&longs;i partes il&shy;<lb/>lius, qu&aelig; concauam &longs;uperficiem con&longs;tituunt vici&longs;&longs;im con&longs;ti&shy;<lb/>parentur; ill&aelig; ver&ograve; qu&aelig; conuexam, laxarentur; &longs;eu quo fie&shy;<lb/>ri pote&longs;t extenderentur. </s>           <s id="N14E1E">Non enim po&longs;&longs;et continuum inflecti ni&longs;i partes il&shy;<lb/>lius, qu&aelig; concauam &longs;uperficiem con&longs;tituunt vici&longs;&longs;im con&longs;ti&shy;<lb/>parentur; ill&aelig; ver&ograve; qu&aelig; conuexam, laxarentur; &longs;eu quo fie&shy;<lb/>ri pote&longs;t extenderentur. </s>
           <s id="N14E27">Cumque &longs;en&longs;im natura ab vno ad <lb/>aliud in omnibus gradum faciat; hinc e&longs;t, vt non in qualibet <lb/>longitudine &longs;iue di&longs;tantia &aelig;qu&egrave; fieri po&longs;&longs;it inflexio, &longs;ed lon&shy;<lb/>g&egrave; facilius in ea, in qua paulatim procedendo, ita partes va&shy;<lb/>lent curuari, vt &longs;ingul&aelig; &agrave; rectitudine non videantur recede&shy;<lb/>re. </s>           <s id="N14E27">Cumque &longs;en&longs;im natura ab vno ad <lb/>aliud in omnibus gradum faciat; hinc e&longs;t, vt non in qualibet <lb/>longitudine &longs;iue di&longs;tantia &aelig;qu&egrave; fieri po&longs;&longs;it inflexio, &longs;ed lon&shy;<lb/>g&egrave; facilius in ea, in qua paulatim procedendo, ita partes va&shy;<lb/>lent curuari, vt &longs;ingul&aelig; &agrave; rectitudine non videantur recede&shy;<lb/>re. </s>
Line 2370 
Line 2370 
           <s id="N14E4B">E contra ver&ograve; quo bre&shy;<lb/>uiora extiterint, eo minor e&longs;t virtus huiu&longs;modi; qu&aelig; tandem <lb/>&longs;i minor &longs;it minima, qu&aelig; &longs;ufficere po&longs;sit ad motionem, nullo <lb/>pacto valet inflectere, vt patet in &longs;urculis calamis ac paleis, <lb/>qu&aelig; cum leuitate materi&aelig;, t&ugrave;m breuitate corporis, graui&shy;<lb/>tare non po&longs;&longs;unt quantum &longs;ufficiat ad motum inflexionis. <lb/></s>           <s id="N14E4B">E contra ver&ograve; quo bre&shy;<lb/>uiora extiterint, eo minor e&longs;t virtus huiu&longs;modi; qu&aelig; tandem <lb/>&longs;i minor &longs;it minima, qu&aelig; &longs;ufficere po&longs;sit ad motionem, nullo <lb/>pacto valet inflectere, vt patet in &longs;urculis calamis ac paleis, <lb/>qu&aelig; cum leuitate materi&aelig;, t&ugrave;m breuitate corporis, graui&shy;<lb/>tare non po&longs;&longs;unt quantum &longs;ufficiat ad motum inflexionis. <lb/></s>
           <s id="N14E59">Quod &longs;i breuitas ligni compen&longs;etur magna cra&longs;&longs;itiei, ob&longs;ta&shy;<lb/>bit ex alio capite ip&longs;amet eadem cra&longs;sities propter maio&shy;<lb/>rem multitudinem partium, quarum ali&aelig; con&longs;tipari, ali&aelig; au&shy;<lb/>tem laxari debent cum fit ip&longs;a inflexio. </s>           <s id="N14E59">Quod &longs;i breuitas ligni compen&longs;etur magna cra&longs;&longs;itiei, ob&longs;ta&shy;<lb/>bit ex alio capite ip&longs;amet eadem cra&longs;sities propter maio&shy;<lb/>rem multitudinem partium, quarum ali&aelig; con&longs;tipari, ali&aelig; au&shy;<lb/>tem laxari debent cum fit ip&longs;a inflexio. </s>
           <s id="N14E62">Secundo ver&ograve; nam <lb/>quanto maior e&longs;t longitudo ip&longs;ius flexilis, tanto minor con&shy;<lb/>&longs;tituitur laxatio, &amp; con&longs;tipatio &longs;ingularum partium, qu&aelig; ar&shy;<lb/>cum inflexionis efficiunt, meliu&longs;que valent &longs;en&longs;im inflecti. <lb/></s>           <s id="N14E62">Secundo ver&ograve; nam <lb/>quanto maior e&longs;t longitudo ip&longs;ius flexilis, tanto minor con&shy;<lb/>&longs;tituitur laxatio, &amp; con&longs;tipatio &longs;ingularum partium, qu&aelig; ar&shy;<lb/>cum inflexionis efficiunt, meliu&longs;que valent &longs;en&longs;im inflecti. <lb/></s>
           <s id="N14E6C">Vice autem ver&longs;a, qu&ograve; breuior e&longs;t longitudo illius, e&ograve; magis <lb/>&longs;ingul&aelig; partes curuari debent, vt totius continui &longs;iat infle&shy;<lb/>xio. </s>           <s id="N14E6C">Vice autem ver&longs;a, qu&ograve; breuior e&longs;t longitudo illius, e&ograve; magis <lb/>&longs;ingul&aelig; partes curuari debent, vt totius continui fiat infle&shy;<lb/>xio. </s>
           <s id="N14E73"><expan abbr="Ideoq.">Ideoque</expan> difficilius curuantur, &amp; inflectuntur etiam &longs;i gra&shy;<lb/>cile &longs;it ip&longs;um lignum, quod debet inflecti. </s>           <s id="N14E73"><expan abbr="Ideoq.">Ideoque</expan> difficilius curuantur, &amp; inflectuntur etiam &longs;i gra&shy;<lb/>cile &longs;it ip&longs;um lignum, quod debet inflecti. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14E7B" type="main">         <p id="N14E7B" type="main">
Line 2385 
Line 2385 
           <s id="N14ED1">Quare nihil determinari pote&longs;t quo ad hoc ni&longs;i per&shy;<lb/>&longs;pecta, vt diximus di&longs;po&longs;itione materi&aelig;, <expan abbr="variaq.">variaque</expan> proportio&shy;<lb/>ne, qu&aelig; diuer&longs;imod&egrave; iuxta maiorem, aut minorem corpo&shy;<lb/>rum magnitudinem operatur. </s>           <s id="N14ED1">Quare nihil determinari pote&longs;t quo ad hoc ni&longs;i per&shy;<lb/>&longs;pecta, vt diximus di&longs;po&longs;itione materi&aelig;, <expan abbr="variaq.">variaque</expan> proportio&shy;<lb/>ne, qu&aelig; diuer&longs;imod&egrave; iuxta maiorem, aut minorem corpo&shy;<lb/>rum magnitudinem operatur. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N14EDE" type="main">         <p id="N14EDE" type="main">
           <s id="N14EE0">Denique vt dictum e&longs;t de eleuatione, ac &longs;u&longs;pen&longs;ione li&shy;<lb/>gni, vel alterius corporis oblongi &longs;umpti ab altera tantum <lb/>extremitate, vt exemplificauimus in &longs;ari&longs;&longs;a, idem dicendum <lb/>e&longs;t de eleuatione, ac &longs;u&longs;pen&longs;ione, qu&aelig; fit, vel ex ambabus <lb/>extremitatibus; vel ex medio inter illas: Nam &longs;i vtrinque ab <lb/>extremitatibus &longs;u&longs;pendatur aliquod lignum ad paralellum <lb/>horizonti, duo quidem in illo vectes fient in ip&longs;is extremita&shy;<lb/>tibus fulti, ponderaq in communi puncto intermedio gra&shy;<lb/>uitabunt tanquam in remoti&longs;simo &longs;itu ab vtriu&longs;que fultura. <lb/></s>           <s id="N14EE0">Denique vt dictum e&longs;t de eleuatione, ac &longs;u&longs;pen&longs;ione li&shy;<lb/>gni, vel alterius corporis oblongi &longs;umpti ab altera tantum <lb/>extremitate, vt exemplificauimus in &longs;ari&longs;&longs;a, idem dicendum <lb/>e&longs;t de eleuatione, ac &longs;u&longs;pen&longs;ione, qu&aelig; fit, vel ex ambabus <lb/>extremitatibus; vel ex medio inter illas: Nam &longs;i vtrinque ab <lb/>extremitatibus &longs;u&longs;pendatur aliquod lignum ad paralellum <lb/>horizonti, duo quidem in illo vectes fient in ip&longs;is extremita&shy;<lb/>tibus fulti, <expan abbr="ponderaq">ponderaque</expan> in communi puncto intermedio gra&shy;<lb/>uitabunt tanquam in remoti&longs;simo &longs;itu ab vtriu&longs;que fultura. <lb/></s>
           <s id="N14EF4">Quapropter ibidem fiet vtriu&longs;que vectis, &longs;eu totius ligni in&shy;<lb/>flexio, &longs;uppo&longs;ita vt diximus flexibilitate materi&aelig;, <expan abbr="ip&longs;aq.">ip&longs;aque</expan> ce-<pb pagenum="167" xlink:href="005/01/175.jpg"/>dente &longs;uomet ponderi. </s>           <s id="N14EF4">Quapropter ibidem fiet vtriu&longs;que vectis, &longs;eu totius ligni in&shy;<lb/>flexio, &longs;uppo&longs;ita vt diximus flexibilitate materi&aelig;, <expan abbr="ip&longs;aq.">ip&longs;aque</expan> ce-<pb pagenum="167" xlink:href="005/01/175.jpg"/>dente &longs;uomet ponderi. </s>
           <s id="N14F02">Alioquin lignum ip&longs;um, aut non <lb/>recederet &agrave; &longs;ua rectitudine, aut frangeretur. </s>           <s id="N14F02">Alioquin lignum ip&longs;um, aut non <lb/>recederet &agrave; &longs;ua rectitudine, aut frangeretur. </s>
           <s id="N14F07">Quod &longs;i &longs;u&shy;<lb/>&longs;pendatur ex medio, in ip&longs;o medio fulcietur vtrumque di&shy;<lb/>midium, ceu duplex vectis vtrinque applicatus, extremita&shy;<lb/>tibus vtrinque pariter grauitantibus, ac propendentibus <lb/>tanquam in remoti&longs;&longs;imo loco &agrave; communi centro &longs;iue f&ugrave;lci&shy;<lb/>mento. </s>           <s id="N14F07">Quod &longs;i &longs;u&shy;<lb/>&longs;pendatur ex medio, in ip&longs;o medio fulcietur vtrumque di&shy;<lb/>midium, ceu duplex vectis vtrinque applicatus, extremita&shy;<lb/>tibus vtrinque pariter grauitantibus, ac propendentibus <lb/>tanquam in remoti&longs;&longs;imo loco &agrave; communi centro &longs;iue f&ugrave;lci&shy;<lb/>mento. </s>


Legend:
Removed from v.1.8 
changed lines
 Added in v.1.9