Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to gueva_mecha_005_la_1627.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/gueva_mecha_005_la_1627.xml between version 1.3 and 1.6

version 1.3, 2004/08/16 16:30:00 version 1.6, 2004/08/19 16:52:33
Line 191 
Line 191 
           <s id="N10570"><margin.target id="marg9"/><emph type="italics"/>Liu.de bello <lb/>Punico.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N10570"><margin.target id="marg9"/><emph type="italics"/>Liu.de bello <lb/>Punico.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N1057C" type="main">         <p id="N1057C" type="main">
           <s id="N1057E">Propri&egrave; tamen h&igrave;c apud Ari&longs;totelem &longs;icut apud c&oelig;teros <lb/>omnes Philo&longs;ophos, ac Geometras, mechanica facultas tan&shy;<lb/>t&ugrave;m fignificat artem &longs;iue &longs;cientiam, qu&aelig; Geometricis princi&shy;<lb/>pijs circa &longs;tatum &amp; lationem grauium &amp; leuium ver&longs;atur, hoc <lb/>e&longs;t circa grauia &amp; leuia prout artificios&egrave; moueri, aut quie&longs;ce&shy;<lb/>re debent, vt clari&ugrave;s infra ex Pappo, &amp; ex tradenda<arrow.to.target n="marg10"/> defini&shy;<lb/>tione con&longs;tabit. </s>           <s id="N1057E">Propri&egrave; tamen h&igrave;c apud Ari&longs;totelem &longs;icut apud c&oelig;teros <lb/>omnes Philo&longs;ophos, ac Geometras, mechanica facultas tan&shy;<lb/>t&ugrave;m &longs;ignificat artem &longs;iue &longs;cientiam, qu&aelig; Geometricis princi&shy;<lb/>pijs circa &longs;tatum &amp; lationem grauium &amp; leuium ver&longs;atur, hoc <lb/>e&longs;t circa grauia &amp; leuia prout artificios&egrave; moueri, aut quie&longs;ce&shy;<lb/>re debent, vt clari&ugrave;s infra ex Pappo, &amp; ex tradenda<arrow.to.target n="marg10"/> defini&shy;<lb/>tione con&longs;tabit. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10591" type="margin">         <p id="N10591" type="margin">
           <s id="N10593"><margin.target id="marg10"/><emph type="italics"/>Papp. <!-- REMOVE S-->lib.<emph.end type="italics"/>8. <lb/><emph type="italics"/><expan abbr="collection&utilde;">collectionum</expan><emph.end type="italics"/></s>           <s id="N10593"><margin.target id="marg10"/><emph type="italics"/>Papp. <!-- REMOVE S-->lib.<emph.end type="italics"/>8. <lb/><emph type="italics"/><expan abbr="collection&utilde;">collectionum</expan><emph.end type="italics"/></s>
Line 222 
Line 222 
           <s id="N10683">ADDITIO SECVNDA.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N10683">ADDITIO SECVNDA.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N10687" type="main">         <p id="N10687" type="main">
           <s id="N10689">Vt <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> Mechanic&aelig; facultatis natura ex proprio obie&shy;<lb/>cto, quemadmodum commune e&longs;t omnibus artibus, <lb/>atque &longs;cientijs in doctrina Ari&longs;totelis 2. de anlma text. </s>           <s id="N10689">Vt <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> Mechanic&aelig; facultatis natura ex proprio obie&shy;<lb/>cto, quemadmodum commune e&longs;t omnibus artibus, <lb/>atque &longs;cientijs in doctrina Ari&longs;totelis 2. de anima text. </s>
           <s id="N10694">33. <lb/>pr&aelig;cipu&egrave; digno&longs;catur, Ob&longs;eruandum in primis e&longs;t, id quod <lb/>per mechanicam facultatem intendimus, &amp; ad quod tanquam <lb/>ad finem con&longs;e quendum omnis mechanica contemplatio or&shy;<lb/>dinatur, aliud non e&longs;&longs;e, qu&agrave;m grauis aut leuis cuiu&longs;que cor&shy;<lb/>poris motionem, vel quietem, qu&aelig; parua vt plurimum virtu&shy;<lb/>te, arte ip&longs;a mirabiliter comparatur, &longs;iue motio &longs;it &longs;ecundum <lb/>naturam, &longs;iue &longs;it pr&aelig;ter aut contra naturam ip&longs;ius corporis <lb/>grauis aut leuis. </s>           <s id="N10694">33. <lb/>pr&aelig;cipu&egrave; digno&longs;catur, Ob&longs;eruandum in primis e&longs;t, id quod <lb/>per mechanicam facultatem intendimus, &amp; ad quod tanquam <lb/>ad finem con&longs;e quendum omnis mechanica contemplatio or&shy;<lb/>dinatur, aliud non e&longs;&longs;e, qu&agrave;m grauis aut leuis cuiu&longs;que cor&shy;<lb/>poris motionem, vel quietem, qu&aelig; parua vt plurimum virtu&shy;<lb/>te, arte ip&longs;a mirabiliter comparatur, &longs;iue motio &longs;it &longs;ecundum <lb/>naturam, &longs;iue &longs;it pr&aelig;ter aut contra naturam ip&longs;ius corporis <lb/>grauis aut leuis. </s>
           <s id="N106A7">Porro inductione con&longs;tat, mechanicum om&shy;<lb/>nem conatum, <expan abbr="omnemq.">omnemque</expan> tractatum in admirabilem lationem, <lb/>aut &longs;tatum corporum ordinari ex ip&longs;ius artis proprio in&longs;titu&shy;<lb/>to, vt ad leuanda, vel detinenda etiam exigua virtute qu&aelig;-<pb pagenum="10" xlink:href="005/01/018.jpg"/>cunque pondera, ad aerem vel aquam artificios&egrave; pellendam, <lb/>attrahendam, aut continendam, ad mi&longs;&longs;ilia proijcienda, <expan abbr="aliaq.">aliaque</expan> <lb/>&longs;ecundum varias po&longs;itiones locanda, vel de loco ad locum, <lb/>diuer&longs;imod&egrave; transferenda, &amp; &longs;imilia, qu&aelig; per &longs;e nota erunt <lb/>mechanicamenta omnia ad id pr&aelig;&longs;tandum accomodata, ac <lb/>&longs;peculationes mechanicas recen&longs;enti. </s>           <s id="N106A7">Porro inductione con&longs;tat, mechanicum om&shy;<lb/>nem conatum, <expan abbr="omnemq.">omnemque</expan> tractatum in admirabilem lationem, <lb/>aut &longs;tatum corporum ordinari ex ip&longs;ius artis proprio in&longs;titu&shy;<lb/>to, vt ad leuanda, vel detinenda etiam exigua virtute qu&aelig;-<pb pagenum="10" xlink:href="005/01/018.jpg"/>cunque pondera, ad aerem vel aquam artificios&egrave; pellendam, <lb/>attrahendam, aut continendam, ad mi&longs;&longs;ilia proijcienda, <expan abbr="aliaq.">aliaque</expan> <lb/>&longs;ecundum varias po&longs;itiones locanda, vel de loco ad locum, <lb/>diuer&longs;imod&egrave; transferenda, &amp; &longs;imilia, qu&aelig; per &longs;e nota erunt <lb/>mechanicamenta omnia ad id pr&aelig;&longs;tandum accomodata, ac <lb/>&longs;peculationes mechanicas recen&longs;enti. </s>
         </p>         </p>
Line 235 
Line 235 
           <s id="N106F0">Denique ob&longs;eruandum etiam erit, pr&aelig;dictam quantitatem <lb/>ponderis, tum grauitatem, tum leuitatem re&longs;pectu <expan abbr="diuer&longs;or&utilde;">diuer&longs;orum</expan> <lb/>&agrave; Mechanicis appellari. </s>           <s id="N106F0">Denique ob&longs;eruandum etiam erit, pr&aelig;dictam quantitatem <lb/>ponderis, tum grauitatem, tum leuitatem re&longs;pectu <expan abbr="diuer&longs;or&utilde;">diuer&longs;orum</expan> <lb/>&agrave; Mechanicis appellari. </s>
           <s id="N106FB">Maior enim quantitas ponderis re&shy;<lb/>&longs;pectu minoris, ab ip&longs;is dicitur grauitas; minor vero compa&shy;<lb/>ratione maioris, dicitur leuitas. </s>           <s id="N106FB">Maior enim quantitas ponderis re&shy;<lb/>&longs;pectu minoris, ab ip&longs;is dicitur grauitas; minor vero compa&shy;<lb/>ratione maioris, dicitur leuitas. </s>
           <s id="N10702">Sicut illud corpus ab ip&longs;is <lb/>dicitur leue, quod minus habet pondus re&longs;pectu alterius; il&shy;<lb/>lud vero graue, quod maius; etiam &longs;i per &longs;e &longs;impliciter lo&shy;<lb/>quendo vtrumque graue &longs;it. </s>           <s id="N10702">Sicut illud corpus ab ip&longs;is <lb/>dicitur leue, quod minus habet pondus re&longs;pectu alterius; il&shy;<lb/>lud vero graue, quod maius; etiam &longs;i per &longs;e &longs;impliciter lo&shy;<lb/>quendo vtrumque graue &longs;it. </s>
           <s id="N1070B">Non enim Mechanicus accipit <lb/>graue aut leue &longs;impliciter &amp; &longs;ecundum &longs;e, quemadmodum vt <lb/>plurimum accipit Phy&longs;icus &lpar;nempe per graue intelligendo, <lb/>quod nullam habet in &longs;e leuitatem, per leue autem quod nul&shy;<lb/>lam habet in &longs;e grauiratem;&rpar; &longs;ed &longs;emper vtrumque accipit <lb/>re&longs;pectiue; ita vt idem dicatur graue &amp; leue re&longs;pectu diuer&longs;o&shy;<lb/>rum, vt habetur etiam apud Ari&longs;totelem lib.            <s id="N1070B">Non enim Mechanicus accipit <lb/>graue aut leue &longs;impliciter &amp; &longs;ecundum &longs;e, quemadmodum vt <lb/>plurimum accipit Phy&longs;icus &lpar;nempe per graue intelligendo, <lb/>quod nullam habet in &longs;e leuitatem, per leue autem quod nul&shy;<lb/>lam habet in &longs;e grauirtatem;&rpar; &longs;ed &longs;emper vtrumque accipit <lb/>re&longs;pectiue; ita vt idem dicatur graue &amp; leue re&longs;pectu diuer&longs;o&shy;<lb/>rum, vt habetur etiam apud Ari&longs;totelem lib.
  
 4. de c&oelig;lo tex. <lb/><!-- REMOVE S-->27. vbi aer &amp; aqua re&longs;pectu terr&aelig; dicuntur leuia, re&longs;pectu ve&shy;<lb/>ro ignis, grauia. </s> 4. de c&oelig;lo tex. <lb/><!-- REMOVE S-->27. vbi aer &amp; aqua re&longs;pectu terr&aelig; dicuntur leuia, re&longs;pectu ve&shy;<lb/>ro ignis, grauia. </s>
         </p>         </p>
Line 245 
Line 245 
         </p>         </p>
         <p id="N10748" type="main">         <p id="N10748" type="main">
           <s id="N1074A">Secundo vero non minus facile con&longs;tabit, obiectum forma&shy;<lb/>le eiu&longs;dem facultatis e&longs;&longs;e admirabilem, &amp; artificio&longs;am mobi&shy;<lb/>litatem, aut quiet&egrave;m ip&longs;orum grauium, &amp; leuium, ab&longs;trahen&shy;<lb/>do &agrave; motione &amp; quiete naturali aut violenta, vt qu&aelig; per im&shy;<lb/>petum impre&longs;&longs;um, aut detentionem fieri con&longs;ueuit. </s>           <s id="N1074A">Secundo vero non minus facile con&longs;tabit, obiectum forma&shy;<lb/>le eiu&longs;dem facultatis e&longs;&longs;e admirabilem, &amp; artificio&longs;am mobi&shy;<lb/>litatem, aut quiet&egrave;m ip&longs;orum grauium, &amp; leuium, ab&longs;trahen&shy;<lb/>do &agrave; motione &amp; quiete naturali aut violenta, vt qu&aelig; per im&shy;<lb/>petum impre&longs;&longs;um, aut detentionem fieri con&longs;ueuit. </s>
           <s id="N10755">Con&longs;tat <lb/>autem ex eo quod obiectum formale cuiu&longs;que facultatis, aut <lb/>&longs;cienti&aelig;, e&longs;t ip&longs;a ratio &longs;ub qua de proprio &longs;ubiecto materiali <lb/>agitur in tali &longs;cientia: ratio autem &longs;ub qua in mechanica fa&shy;<lb/>cultate agitur de graui &amp; leui, <expan abbr="virtuteq.">virtuteque</expan> motiua aut detentiua <lb/>eorum, e&longs;t ip&longs;a arti&longs;icio&longs;a mobilitas &longs;ecundum <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &amp; quies <lb/>con&longs;equenda ip&longs;orum, mediantibus pr&aelig;ceptis tradendis in <lb/>eadem &longs;cientia, vt per &longs;e patet ex fine explicato, ad quem <lb/>tota h&aelig;c &longs;cientia dirigitur, &amp; ordinatur. </s>           <s id="N10755">Con&longs;tat <lb/>autem ex eo quod obiectum formale cuiu&longs;que facultatis, aut <lb/>&longs;cienti&aelig;, e&longs;t ip&longs;a ratio &longs;ub qua de proprio &longs;ubiecto materiali <lb/>agitur in tali &longs;cientia: ratio autem &longs;ub qua in mechanica fa&shy;<lb/>cultate agitur de graui &amp; leui, <expan abbr="virtuteq.">virtuteque</expan> motiua aut detentiua <lb/>eorum, e&longs;t ip&longs;a artificio&longs;a mobilitas &longs;ecundum <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &amp; quies <lb/>con&longs;equenda ip&longs;orum, mediantibus pr&aelig;ceptis tradendis in <lb/>eadem &longs;cientia, vt per &longs;e patet ex fine explicato, ad quem <lb/>tota h&aelig;c &longs;cientia dirigitur, &amp; ordinatur. </s>
           <s id="N10770">Ea ergo admirabi&shy;<lb/>lis, <expan abbr="artificio&longs;aq.">artificio&longs;aque</expan> mobilitas, iure cen&longs;eri debet formale obie&shy;<lb/>ctum huius facultatis mechanic&aelig;. </s>           <s id="N10770">Ea ergo admirabi&shy;<lb/>lis, <expan abbr="artificio&longs;aq.">artificio&longs;aque</expan> mobilitas, iure cen&longs;eri debet formale obie&shy;<lb/>ctum huius facultatis mechanic&aelig;. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1077B" type="main">         <p id="N1077B" type="main">
Line 261 
Line 261 
           <s id="N107CF">ADDITIO TERTIA.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N107CF">ADDITIO TERTIA.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N107D3" type="main">         <p id="N107D3" type="main">
           <s id="N107D5">Hvcu&longs;que ad &longs;ignificandum habitum intellectualem <expan abbr="c&otilde;-templationis">con&shy;<lb/>templationis</expan> mechanic&aelig;, vt plurimum v&longs;i &longs;umus no&shy;<lb/>mine facultatis mechanic&aelig;, eo quod nomen facultas ab&longs;tra&shy;<lb/>hat &agrave; propria &longs;ignificatione artis, aut&longs;cienti&aelig;, latiusq pateat <lb/>&longs;ecundum communem omnium conceptionem. </s>           <s id="N107D5">Hviu&longs;que ad &longs;ignificandum habitum intellectualem <expan abbr="c&otilde;-templationis">con&shy;<lb/>templationis</expan> mechanic&aelig;, vt plurimum v&longs;i &longs;umus no&shy;<lb/>mine facultatis mechanic&aelig;, eo quod nomen facultas ab&longs;tra&shy;<lb/>hat &agrave; propria &longs;ignificatione artis, aut &longs;cienti&aelig;, <expan abbr="latiusq.">latiusque</expan> pateat <lb/>&longs;ecundum communem omnium conceptionem. </s>
           <s id="N107E4">Quare de&shy;<lb/>terminandum nunc e&longs;t, vtrum talis habitus vel facultas, &longs;it ve&shy;<lb/>r&egrave; in &longs;e, ac propri&egrave; vocari po&longs;&longs;it tum ars, tum &longs;cientia. </s>           <s id="N107E4">Quare de&shy;<lb/>terminandum nunc e&longs;t, vtrum talis habitus vel facultas, &longs;it ve&shy;<lb/>r&egrave; in &longs;e, ac propri&egrave; vocari po&longs;&longs;it tum ars, tum &longs;cientia. </s>
           <s id="N107EB">Quod <lb/>&longs;an&egrave; au&longs;picari debet &agrave; communi ratione artis atque &longs;cienti&aelig; <lb/>ab Ari&longs;totele &longs;&aelig;pius explicata, <expan abbr="apt&egrave;q.">apt&egrave;que</expan> pa&longs;&longs;im licet non &longs;em&shy;<lb/>per di&longs;tincta. </s>           <s id="N107EB">Quod <lb/>&longs;an&egrave; au&longs;picari debet &agrave; communi ratione artis atque &longs;cienti&aelig; <lb/>ab Ari&longs;totele &longs;&aelig;pius explicata, <expan abbr="apt&egrave;q.">apt&egrave;que</expan> pa&longs;&longs;im licet non &longs;em&shy;<lb/>per di&longs;tincta. </s>
           <s id="N107F8">Nam 6 Ethicorum cap.            <s id="N107F8">Nam 6 Ethicorum cap.
Line 271 
Line 271 
           <s id="N1080C">Ac proinde &longs;equenti capite di&longs;tinguit artem <lb/>&agrave; &longs;cientia, eo quod &longs;cientia &longs;it de rebus qu&aelig; non po&longs;&longs;unt ali&shy;<lb/>ter &longs;e habere. </s>           <s id="N1080C">Ac proinde &longs;equenti capite di&longs;tinguit artem <lb/>&agrave; &longs;cientia, eo quod &longs;cientia &longs;it de rebus qu&aelig; non po&longs;&longs;unt ali&shy;<lb/>ter &longs;e habere. </s>
           <s id="N10813">Nihilominus 1. Metaphi&longs;ices cap.            <s id="N10813">Nihilominus 1. Metaphi&longs;ices cap.
  
 1. idem <lb/>Philo&longs;ophus artem videtur confundere cum &longs;cientia &longs;altem <lb/>practica; ait enim, artem e&longs;&longs;e de vniuer&longs;alibus, ac propter <lb/>cau&longs;am ea qu&aelig; &longs;iunt cogno&longs;cere, exemplum adhibens tum <pb pagenum="13" xlink:href="005/01/021.jpg"/>medicin&aelig;, tum architectur&aelig;; im&ograve; ip&longs;as mathematicas di&longs;ci&shy;<lb/>plinas indefinit&egrave; loquendo, quas con&longs;tat e&longs;&longs;e &longs;cientias, artes <lb/>appellat. </s> 1. idem <lb/>Philo&longs;ophus artem videtur confundere cum &longs;cientia &longs;altem <lb/>practica; ait enim, artem e&longs;&longs;e de vniuer&longs;alibus, ac propter <lb/>cau&longs;am ea qu&aelig; &longs;fiunt cogno&longs;cere, exemplum adhibens tum <pb pagenum="13" xlink:href="005/01/021.jpg"/>medicin&aelig;, tum architectur&aelig;; im&ograve; ip&longs;as mathematicas di&longs;ci&shy;<lb/>plinas indefinit&egrave; loquendo, quas con&longs;tat e&longs;&longs;e &longs;cientias, artes <lb/>appellat. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10825" type="main">         <p id="N10825" type="main">
           <s id="N10827">Ex quibus prim&ograve; dicendum erit, mechanicam facultatem <lb/>ver&egrave; &amp; propri&egrave; e&longs;&longs;e artem, prout in hoc libello, &amp; in explica&shy;<lb/>to textu a&longs;&longs;umitur ab Ari&longs;totele. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N10827">Ex quibus prim&ograve; dicendum erit, mechanicam facultatem <lb/>ver&egrave; &amp; propri&egrave; e&longs;&longs;e artem, prout in hoc libello, &amp; in explica&shy;<lb/>to textu a&longs;&longs;umitur ab Ari&longs;totele. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1082F">Nam proculdubio huiu&longs;&shy;<lb/>modi facultas e&longs;t habitus intellectualis vera cum ratione effe&shy;<lb/>ctiuus; qui nimitum pro ratiocinationem ver&longs;atur circa facti&shy;<lb/>bilia, vt &longs;unt grauia &amp; leuia, qu&aelig; aliter atque aliter &longs;e po&longs;&longs;unt <lb/>habere &longs;ecundum artificio&longs;am motionem, aut quietem illis <lb/>tribuendam ab eodem principio in quo e&longs;t ip&longs;e habitus intel&shy;<lb/>lectualis, ac directiuus mechanic&aelig; operationis. </s>           <s id="N1082F">Nam procul dubio huiu&longs;&shy;<lb/>modi facultas e&longs;t habitus intellectualis vera cum ratione effe&shy;<lb/>ctiuus; qui nimirum pro ratiocinationem ver&longs;atur circa facti&shy;<lb/>bilia, vt &longs;unt grauia &amp; leuia, qu&aelig; aliter atque aliter &longs;e po&longs;&longs;unt <lb/>habere &longs;ecundum artificio&longs;am motionem, aut quietem illis <lb/>tribuendam ab eodem principio in quo e&longs;t ip&longs;e habitus intel&shy;<lb/>lectualis, ac directiuus mechanic&aelig; operationis. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1083E" type="main">         <p id="N1083E" type="main">
           <s id="N10840">Secund&ograve; dicendum e&longs;t, eandem facultatem mechanicam <lb/>ver&egrave; etiam ac propri&egrave; e&longs;&longs;e ac vocari po&longs;&longs;e &longs;cientiam. </s>           <s id="N10840">Secund&ograve; dicendum e&longs;t, eandem facultatem mechanicam <lb/>ver&egrave; etiam ac propri&egrave; e&longs;&longs;e ac vocari po&longs;&longs;e &longs;cientiam. </s>
Line 290 
Line 290 
  
 2. iure &amp; quidem optimo mechanica facultas &longs;eu noti&shy;<lb/>tia, &longs;cientia e&longs;&longs;e debet, ac dici: quandoquidem h&aelig; omnes <lb/>conditiones illi proprij&longs;&longs;im&egrave; conueniunt. </s> 2. iure &amp; quidem optimo mechanica facultas &longs;eu noti&shy;<lb/>tia, &longs;cientia e&longs;&longs;e debet, ac dici: quandoquidem h&aelig; omnes <lb/>conditiones illi proprij&longs;&longs;im&egrave; conueniunt. </s>
           <s id="N10890">In primis enim e&longs;t <lb/>intellectualis cognitio eorum qu&aelig; circa motionem localem, <lb/>aut quietem grauium ac leuium contingunt, orta ex pr&aelig;exi&shy;<lb/>&longs;tenti alia cognitione principiorum, qu&aelig; &longs;iue &longs;int per &longs;e nota, <lb/>&longs;iue demon&longs;trentur in alia &longs;uperiori &longs;cientia, vt infra dicetur, <lb/>omnino tamen &longs;unt cau&longs;a eius quod a&longs;&longs;eritur in conclu&longs;ione. <lb/></s>           <s id="N10890">In primis enim e&longs;t <lb/>intellectualis cognitio eorum qu&aelig; circa motionem localem, <lb/>aut quietem grauium ac leuium contingunt, orta ex pr&aelig;exi&shy;<lb/>&longs;tenti alia cognitione principiorum, qu&aelig; &longs;iue &longs;int per &longs;e nota, <lb/>&longs;iue demon&longs;trentur in alia &longs;uperiori &longs;cientia, vt infra dicetur, <lb/>omnino tamen &longs;unt cau&longs;a eius quod a&longs;&longs;eritur in conclu&longs;ione. <lb/></s>
           <s id="N1089E">Ideo <expan abbr="namq.">namque</expan> dicimus in motu circulari, partem diametri, qu&aelig; <lb/>magis di&longs;tat &agrave; centro circuli, velocius moueri; quia h&aelig;e ma-<pb pagenum="14" xlink:href="005/01/022.jpg"/>gis participat de motu recto, ac naturali &agrave; quo prouenit ip&longs;a <lb/>maior velocitas tanquam &agrave; cau&longs;a intrin&longs;eca, &amp; hoc ita &longs;e ha&shy;<lb/>bere demon&longs;tratur ex principijs geometricis. </s>           <s id="N1089E">Ideo <expan abbr="namq.">namque</expan> dicimus in motu circulari, partem diametri, qu&aelig; <lb/>magis di&longs;tat &agrave; centro circuli, velocius moueri; quia h&aelig;c ma-<pb pagenum="14" xlink:href="005/01/022.jpg"/>gis participat de motu recto, ac naturali &agrave; quo prouenit ip&longs;a <lb/>maior velocitas tanquam &agrave; cau&longs;a intrin&longs;eca, &amp; hoc ita &longs;e ha&shy;<lb/>bere demon&longs;tratur ex principijs geometricis. </s>
           <s id="N108B0">Similiter non <lb/>ex alio dicimus rotunda corpora &longs;uper planum, facilius mo&shy;<lb/>ueri, ni&longs;i quia parua vel minima &longs;ui parte planum conting&aacute;m, <lb/>ac minus offen&longs;ant. </s>           <s id="N108B0">Similiter non <lb/>ex alio dicimus rotunda corpora &longs;uper planum, facilius mo&shy;<lb/>ueri, ni&longs;i quia parua vel minima &longs;ui parte planum conting&aacute;m, <lb/>ac minus offen&longs;ant. </s>
           <s id="N108B9"><expan abbr="Idq.">Idque</expan> probatur eo qu&ograve;d circulus tangat in <lb/>puncto, ac miagis &agrave; plano &longs;emotum efficiat angulum. </s>           <s id="N108B9"><expan abbr="Idq.">Idque</expan> probatur eo qu&ograve;d circulus tangat in <lb/>puncto, ac magis &agrave; plano &longs;emotum efficiat angulum. </s>
           <s id="N108C1">Qu&aelig; <lb/>de&longs;umuntur ex geometricis, <expan abbr="&longs;untq.">&longs;untque</expan> ver&aelig; cau&longs;&aelig; ip&longs;ius mobili&shy;<lb/>taris facilioris qu&aelig; de rotundis corporibus a&longs;&longs;eueratur. </s>           <s id="N108C1">Qu&aelig; <lb/>de&longs;umuntur ex geometricis, <expan abbr="&longs;untq.">&longs;untque</expan> ver&aelig; cau&longs;&aelig; ip&longs;ius mobili&shy;<lb/>taris facilioris qu&aelig; de rotundis corporibus a&longs;&longs;eueratur. </s>
           <s id="N108CC">Quod <lb/>cum in omnibus conclu&longs;ionibus mechanicis ob&longs;eruetur, vt <lb/>per &longs;e con&longs;tat, pal&agrave;m conuincitur, eas con&longs;tituere notitiam <lb/>quandam rerum &longs;iue effectuum procedentem ex cognitione <lb/>cau&longs;&aelig; illorum, ac proinde per di&longs;cur&longs;um &amp; illationem virtute <lb/>medij, nempe ip&longs;ius cau&longs;&aelig; pr&aelig;cognit&aelig;, ex notitia <expan abbr="anteced&etilde;-tis">anteceden&shy;<lb/>tis</expan> deueniendo in notitiam con&longs;equentis, quod e&longs;t &longs;ecundum <lb/>hanc conditionem participare propriam rationem &longs;cienti&aelig;. </s>           <s id="N108CC">Quod <lb/>cum in omnibus conclu&longs;ionibus mechanicis ob&longs;eruetur, vt <lb/>per &longs;e con&longs;tat, pal&agrave;m conuincitur, eas con&longs;tituere notitiam <lb/>quandam rerum &longs;iue effectuum procedentem ex cognitione <lb/>cau&longs;&aelig; illorum, ac proinde per di&longs;cur&longs;um &amp; illationem virtute <lb/>medij, nempe ip&longs;ius cau&longs;&aelig; pr&aelig;cognit&aelig;, ex notitia <expan abbr="anteced&etilde;-tis">anteceden&shy;<lb/>tis</expan> deueniendo in notitiam con&longs;equentis, quod e&longs;t &longs;ecundum <lb/>hanc conditionem participare propriam rationem &longs;cienti&aelig;. </s>
         </p>         </p>
Line 300 
Line 300 
           <s id="N108E3">Deinde probatur, nam ea qu&aelig; per mechanicam notitiam <lb/>ex cau&longs;is proprijs cogno&longs;cuntur, t&agrave;m nece&longs;&longs;ario ab ip&longs;is cau&shy;<lb/>&longs;is procedunt, vt non po&longs;&longs;int aliter &longs;e habere, qu&aelig; erat altera <lb/>conditio propri&aelig; &longs;cienti&aelig;. </s>           <s id="N108E3">Deinde probatur, nam ea qu&aelig; per mechanicam notitiam <lb/>ex cau&longs;is proprijs cogno&longs;cuntur, t&agrave;m nece&longs;&longs;ario ab ip&longs;is cau&shy;<lb/>&longs;is procedunt, vt non po&longs;&longs;int aliter &longs;e habere, qu&aelig; erat altera <lb/>conditio propri&aelig; &longs;cienti&aelig;. </s>
           <s id="N108EC">Neque enim contingenter pon&shy;<lb/>dus libr&aelig; aut vectis magis grauitat in parte remotiori &agrave; fulci&shy;<lb/>mento ex eo qu&ograve;d pars diametri, qu&aelig; plus &agrave; centro circuli <lb/>di&longs;ce&longs;&longs;erit, magis ab eadem virtute moueri &longs;uapte natura <lb/>pr&aelig;ualeat: &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; ac ineffabiliter, c&ugrave;m nece&longs;&longs;ari&ograve; li&shy;<lb/>bra aut vectis in &longs;uo proprio motu con&longs;tituatur veluti diame&shy;<lb/>ter circuli; &amp; hoc quod e&longs;t pondus in parte di&longs;tantiori &agrave; ful&shy;<lb/>cimento quod e&longs;t centrum, magis grauitare &longs;eu efficaci&ugrave;s de&shy;<lb/>or&longs;um impellere e&longs;&longs;entialiter dependeat ab eo, quod e&longs;t par&shy;<lb/>tem illam di&longs;tantiorem &agrave; centro aptiorem e&longs;&longs;e ad motum, vt <lb/>aperti&longs;&longs;im&egrave; ex geometricis principijs demon&longs;trabitur. </s>           <s id="N108EC">Neque enim contingenter pon&shy;<lb/>dus libr&aelig; aut vectis magis grauitat in parte remotiori &agrave; fulci&shy;<lb/>mento ex eo qu&ograve;d pars diametri, qu&aelig; plus &agrave; centro circuli <lb/>di&longs;ce&longs;&longs;erit, magis ab eadem virtute moueri &longs;uapte natura <lb/>pr&aelig;ualeat: &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; ac ineffabiliter, c&ugrave;m nece&longs;&longs;ari&ograve; li&shy;<lb/>bra aut vectis in &longs;uo proprio motu con&longs;tituatur veluti diame&shy;<lb/>ter circuli; &amp; hoc quod e&longs;t pondus in parte di&longs;tantiori &agrave; ful&shy;<lb/>cimento quod e&longs;t centrum, magis grauitare &longs;eu efficaci&ugrave;s de&shy;<lb/>or&longs;um impellere e&longs;&longs;entialiter dependeat ab eo, quod e&longs;t par&shy;<lb/>tem illam di&longs;tantiorem &agrave; centro aptiorem e&longs;&longs;e ad motum, vt <lb/>aperti&longs;&longs;im&egrave; ex geometricis principijs demon&longs;trabitur. </s>
           <s id="N10903">Nec <lb/>per accidens e&longs;t, longi&ugrave;s ferri mi&longs;&longs;ilia funda, qu&agrave;m manu mi&longs;&shy;<lb/>&longs;a, quia in motu circulari qui fit per emi&longs;&longs;ionem, &longs;eu proie&shy;<lb/>ctionem, magis illa di&longs;tant &agrave; centro per fund&aelig; v&longs;um, qu&agrave;m &longs;i <lb/>&longs;ola manu proijcerentur, vt per &longs;e con&longs;tat; &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; ex <lb/>tali cau&longs;a talis procedit effectus, qui proinde aliter non pote&longs;t <lb/>&longs;e habere propter eandem rationem, vt in c&oelig;teris quoque <pb pagenum="15" xlink:href="005/01/023.jpg"/>facil&egrave; erit inductione probare. </s>           <s id="N10903">Nec <lb/>per accidens e&longs;t, longi&ugrave;s ferri mi&longs;&longs;ilia funda, qu&agrave;m manu mi&longs;&shy;<lb/>&longs;a, quia in motu circulari qui fit per emi&longs;&longs;ionem, &longs;eu proie&shy;<lb/>ctionem, magis illa di&longs;tant &agrave; centro per fund&aelig; v&longs;um, qu&agrave;m &longs;i <lb/>&longs;ola manu proijcerentur, vt per &longs;e con&longs;tat; &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; ex <lb/>tali cau&longs;a talis procedit effectus, qui proinde aliter non pote&longs;t <lb/>&longs;e habere propter eandem rationem, vt in c&oelig;teris quoque <pb pagenum="15" xlink:href="005/01/023.jpg"/>facil&egrave; erit inductione probare. </s>
           <s id="N10917">Cumque ip&longs;&aelig; cau&longs;&aelig; ex qui&shy;<lb/>bus mechanica facultas &longs;uas elicit conclu&longs;iones, vel &longs;int per <lb/>&longs;e not&aelig;, vt citius ferri, quod facilius mouetur; Aequalia ab <lb/>&aelig;qualibns non moueri, &amp; &longs;imilia; vel fundentur in principijs <lb/>demon&longs;tratis in alia &longs;uperiori &longs;cientia, de quibus habetur ve&shy;<lb/>ra certitudo, &amp; euidentia hinc vlterius fit, vt ip&longs;a pariter co&shy;<lb/>gnitio mechanicarum conclu&longs;ionum, eandem participet, ac <lb/>&longs;ortiatur euidentiam, vt commune e&longs;t omnibus &longs;cientijs, qu&aelig; <lb/>nimirum euidentiam non ni&longs;i ex principijs obtinent per re&longs;o&shy;<lb/>lutionem v&longs;que ad elementa, vt &longs;&aelig;p&egrave; docet Philo&longs;ophus in <lb/>Analiticis. </s>           <s id="N10917">Cumque ip&longs;&aelig; cau&longs;&aelig; ex qui&shy;<lb/>bus mechanica facultas &longs;uas elicit conclu&longs;iones, vel &longs;int per <lb/>&longs;e not&aelig;, vt citius ferri, quod facilius mouetur; Aequalia ab <lb/>&aelig;qualibus non moueri, &amp; &longs;imilia; vel fundentur in principijs <lb/>demon&longs;tratis in alia &longs;uperiori &longs;cientia, de quibus habetur ve&shy;<lb/>ra certitudo, &amp; euidentia hinc vlterius fit, vt ip&longs;a pariter co&shy;<lb/>gnitio mechanicarum conclu&longs;ionum, eandem participet, ac <lb/>&longs;ortiatur euidentiam, vt commune e&longs;t omnibus &longs;cientijs, qu&aelig; <lb/>nimirum euidentiam non ni&longs;i ex principijs obtinent per re&longs;o&shy;<lb/>lutionem v&longs;que ad elementa, vt &longs;&aelig;p&egrave; docet Philo&longs;ophus in <lb/>Analiticis. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1092E" type="main">         <p id="N1092E" type="main">
           <s id="N10930">Qu&ograve;d &longs;i mechanica facultas &longs;imul &agrave; nobis <expan abbr="c&otilde;&longs;tituatur">con&longs;tituatur</expan> ars, <lb/>&amp; h&aelig;c iuxta doctrinam allegatam Ari&longs;totelis 6. Ethic. <!-- REMOVE S-->cap.            <s id="N10930">Qu&ograve;d &longs;i mechanica facultas &longs;imul &agrave; nobis <expan abbr="c&otilde;&longs;tituatur">con&longs;tituatur</expan> ars, <lb/>&amp; h&aelig;c iuxta doctrinam allegatam Ari&longs;totelis 6. Ethic. <!-- REMOVE S-->cap.
Line 313 
Line 313 
         </p>         </p>
         <p id="N10966" type="main">         <p id="N10966" type="main">
           <s id="N10968">Tertio dicendum e&longs;t, mechanicam facultatem non e&longs;&longs;e <lb/>&longs;cientiam &longs;peculatiuam, &longs;ed practicam. </s>           <s id="N10968">Tertio dicendum e&longs;t, mechanicam facultatem non e&longs;&longs;e <lb/>&longs;cientiam &longs;peculatiuam, &longs;ed practicam. </s>
           <s id="N1096D">In quo nulla pote&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e difficultas pr&aelig;&longs;ertim in doctrina Ari&longs;to<gap/>elis, nam vt ip&longs;e <lb/>docet lib.            <s id="N1096D">In quo nulla pote&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e difficultas pr&aelig;&longs;ertim in doctrina Ari&longs;totelis, nam vt ip&longs;e <lb/>docet lib.
  
 2. Met. <!-- REMOVE S-->cap.  2. Met. <!-- REMOVE S-->cap.
  
Line 326 
Line 326 
 cap.  cap.
  
 1. eam diuidit in actiuam &amp; factiuam. </s> 1. eam diuidit in actiuam &amp; factiuam. </s>
           <s id="N109B7"><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> <lb/>&longs;ub actiua optim&egrave; intelligitur contineri &longs;cientias, qu&aelig; ver&longs;an&shy;<lb/>tur circa actus immanentes intellectus ac voluntatis, prout <lb/>dirigibiles per ip&longs;as met &longs;cientias; cuiu&longs;modi &longs;unt Logica, &amp; <lb/>Philo&longs;ophia moralis, quarum finis &amp; opus, e&longs;t ip&longs;a rectitudo <lb/>actionis intern&aelig;, &longs;eu actuum immanentium intellectus &amp; vo&shy;<lb/>luntatis, &longs;iu&egrave; in genere moris in ordine ad hone&longs;tatem, &longs;iu&egrave; in <lb/>genere cognitionis in ordine ad veritatem: &longs;ub factiua ver&ograve; <lb/>contineri omnes illas artes, &longs;iu&egrave; &longs;cientias, qu&aelig; ver&longs;antur cir&shy;<lb/>ca factionem aliquam &longs;eu opus extrin&longs;ccus faciendum, nem&shy;<lb/>pe genere di&longs;tinctum ab ip&longs;o actu &longs;cientifico per quem opus <lb/>&longs;it aut dirigitur, vt qu&aelig;libet operatio corporea, vel opus ex <lb/>tali operatione relictum, vt per&longs;picu&egrave; docet idem Ari&longs;toteles <lb/><gap/> Met. <!-- REMOVE S-->tex. <!-- REMOVE S-->16. &amp; 1. magn. </s>           <s id="N109B7"><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> <lb/>&longs;ub actiua optim&egrave; intelligitur contineri &longs;cientias, qu&aelig; ver&longs;an&shy;<lb/>tur circa actus immanentes intellectus ac voluntatis, prout <lb/>dirigibiles per ip&longs;as met &longs;cientias; cuiu&longs;modi &longs;unt Logica, &amp; <lb/>Philo&longs;ophia moralis, quarum finis &amp; opus, e&longs;t ip&longs;a rectitudo <lb/>actionis intern&aelig;, &longs;eu actuum immanentium intellectus &amp; vo&shy;<lb/>luntatis, &longs;iu&egrave; in genere moris in ordine ad hone&longs;tatem, &longs;iu&egrave; in <lb/>genere cognitionis in ordine ad veritatem: &longs;ub factiua ver&ograve; <lb/>contineri omnes illas artes, &longs;iu&egrave; &longs;cientias, qu&aelig; ver&longs;antur cir&shy;<lb/>ca factionem aliquam &longs;eu opus extrin&longs;ecus faciendum, nem&shy;<lb/>pe genere di&longs;tinctum ab ip&longs;o actu &longs;cientifico per quem opus <lb/>&longs;it aut dirigitur, vt qu&aelig;libet operatio corporea, vel opus ex <lb/>tali operatione relictum, vt per&longs;picu&egrave; docet idem Ari&longs;toteles <lb/><gap/> Met. <!-- REMOVE S-->tex. <!-- REMOVE S-->16. &amp; 1. magn. </s>
           <s id="N109DC">moral. </s>           <s id="N109DC">moral. </s>
           <s id="N109DF">cap.            <s id="N109DF">cap.
  
 33. Et huiu&longs;inodi <lb/>dicimus e&longs;&longs;e facultatem mechanicam, cum ver&egrave; pro fine ha&shy;<lb/>b<gap/>at opus externum, vt diximus, nempe motum localem &amp; <lb/>arti&longs;icio&longs;um, vel quietem grauibus &amp; leuibus impertiendam, <lb/>non &longs;ecus ac medicina con&longs;tituitur &longs;cientia practica, <lb/>co quod eius finis, ad quem ordinatur <lb/>tanquam ad proprium opus <lb/>&longs;it &longs;anitas anima&shy;<lb/>lis ho&shy;<lb/>minibus im&shy;<lb/>pertien&shy;<lb/>da. </s> 33. Et huiu&longs;modi <lb/>dicimus e&longs;&longs;e facultatem mechanicam, cum ver&egrave; pro fine ha&shy;<lb/>beat opus externum, vt diximus, nempe motum localem &amp; <lb/>artificio&longs;um, vel quietem grauibus &amp; leuibus impertiendam, <lb/>non &longs;ecus ac medicina con&longs;tituitur &longs;cientia practica, <lb/>eo quod eius finis, ad quem ordinatur <lb/>tanquam ad proprium opus <lb/>&longs;it &longs;anitas anima&shy;<lb/>lis ho&shy;<lb/>minibus im&shy;<lb/>pertien&shy;<lb/>da. </s>
         </p>         </p>
         <pb pagenum="17" xlink:href="005/01/025.jpg"/>         <pb pagenum="17" xlink:href="005/01/025.jpg"/>
         <p id="N109FE" type="head">         <p id="N109FE" type="head">
Line 340 
Line 340 
           <s id="N10A0B">ADDITIO QVARTA.</s>           <s id="N10A0B">ADDITIO QVARTA.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N10A0E" type="main">         <p id="N10A0E" type="main">
           <s id="N10A10">Vtrum autem Mechanica facult&aacute;s portineat ad &longs;cien&shy;<lb/>tiam phy&longs;icam, an ad mathernaticam, vel potius di&shy;<lb/>cenda &longs;it partim phy&longs;ica, partim mathematica, non leuem <lb/>habet difficultatem. </s>           <s id="N10A10">Vtrum autem Mechanica facult&aacute;s pertineat ad &longs;cien&shy;<lb/>tiam phy&longs;icam, an ad mathematicam, vel potius di&shy;<lb/>cenda &longs;it partim phy&longs;ica, partim mathematica, non leuem <lb/>habet difficultatem. </s>
           <s id="N10A19">Etenim e&longs;&longs;e &longs;cientia<gap/> phy&longs;icam, illud <lb/>primoloco &longs;uadet, quia nimirumleius &longs;ubiectum e&longs;t phy&longs;i&shy;<lb/>cum, vt graue, &amp; leue, <expan abbr="virtusq.">virtusque</expan> moti<gap/>, ac detentiua, qua &longs;e&shy;<lb/>cundum locum ip&longs;a cientur aut detinenti<gap/>. </s>           <s id="N10A19">Etenim e&longs;&longs;e &longs;cientia<gap/> phy&longs;icam, illud <lb/>primoloco &longs;uadet, quia nimirumleius &longs;ubiectum e&longs;t phy&longs;i&shy;<lb/>cum, vt graue, &amp; leue, <expan abbr="virtusq.">virtusque</expan> moti<gap/>, ac detentiua, qua &longs;e&shy;<lb/>cundum locum ip&longs;a cientur aut detinenti<gap/>. </s>
           <s id="N10A2C">Secundo <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> <lb/>de huiu&longs;modi &longs;obiecto agitur&longs;ub rato<gap/>e phy&longs;ica, prout &longs;cili&shy;<lb/>cet e&longs;t mobile &longs;ecundum locum n<gap/>a &longs;ua aut violentia; qu&aelig; <lb/>cert&egrave; fit per impre&longs;&longs;ionem impetus, eleuationem, vel tractio&shy;<lb/>nem, aut proiectionem, qu&aelig; &longs;unt operationes phy&longs;io&aelig;. </s>           <s id="N10A2C">Secundo <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> <lb/>de huiu&longs;modi &longs;ubiecto agitur &longs;ub ratione phy&longs;ica, prout &longs;cili&shy;<lb/>cet e&longs;t mobile &longs;ecundum locum n<gap/>a &longs;ua aut violentia; qu&aelig; <lb/>cert&egrave; fit per impre&longs;&longs;ionem impetus, eleuationem, vel tractio&shy;<lb/>nem, aut proiectionem, qu&aelig; &longs;unt operationes phy&longs;ic&aelig;. </s>
           <s id="N10A3F">Ter&shy;<lb/>tio, quia &longs;i&longs;tendo in puris principijs phy&longs;icis, fatis <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan> de&shy;<lb/>mon&longs;trari omnia qu&aelig; pertractantur in ip&longs;a mechanica &longs;cien&shy;<lb/>tia quoad propo&longs;itiones vniuer&longs;ales, ac propri&egrave; &longs;cientificas. <lb/></s>           <s id="N10A3F">Ter&shy;<lb/>tio, quia &longs;i&longs;tendo in puris principijs phy&longs;icis, fatis <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan> de&shy;<lb/>mon&longs;trari omnia qu&aelig; pertractantur in ip&longs;a mechanica &longs;cien&shy;<lb/>tia quoad propo&longs;itiones vniuer&longs;ales, ac propri&egrave; &longs;cientificas. <lb/></s>
           <s id="N10A4D">Vt exempli gratia, grauia &aelig;qualia ex &aelig;qualibus <expan abbr="di&longs;t&atilde;tijs">di&longs;tantijs</expan> &etail;qu&egrave; <lb/>ponderare, nec vnum po&longs;&longs;e in libra aliud vincere; nam ratio <lb/>huius e&longs;t, quia actio debet e&longs;&longs;e ab in&aelig;quali proportione, vt ex <lb/>Ari&longs;t.            <s id="N10A4D">Vt exempli gratia, grauia &aelig;qualia ex &aelig;qualibus <expan abbr="di&longs;t&atilde;tijs">di&longs;tantijs</expan> &etail;qu&egrave; <lb/>ponderare, nec vnum po&longs;&longs;e in libra aliud vincere; nam ratio <lb/>huius e&longs;t, quia actio debet e&longs;&longs;e ab in&aelig;quali proportione, vt ex <lb/>Ari&longs;t.
  
Line 374 
Line 374 
           <s id="N10B0D">Secundum requi&longs;itum e&longs;t, vt idem &longs;it obiectum &longs;ubalter&shy;<lb/>nat&aelig;, ac &longs;ubalternantis &longs;ecundum aliquam rationem forma&shy;<lb/>lem. </s>           <s id="N10B0D">Secundum requi&longs;itum e&longs;t, vt idem &longs;it obiectum &longs;ubalter&shy;<lb/>nat&aelig;, ac &longs;ubalternantis &longs;ecundum aliquam rationem forma&shy;<lb/>lem. </s>
           <s id="N10B14">Quandoquidem &longs;i &longs;ubiecta e&longs;&longs;ent e&longs;&longs;entialiter diuer&longs;a <lb/>&longs;ecundum formalitatem qua cadunt &longs;ub &longs;cientiam, non dare&shy;<lb/>tur tran&longs;itus &agrave; &longs;cientia &longs;ubalternata ad <expan abbr="&longs;ubalternant&etilde;">&longs;ubalternantem</expan>, vt do&shy;<lb/>cet Ari&longs;toteles; hoc e&longs;t accipiendo ex illa propria principia <lb/>ac media ad probandum &longs;uas conclu&longs;iones; quia tam pa&longs;&longs;io&shy;<lb/>nes demon&longs;trand&aelig; de &longs;ubiecto, qu&agrave;m principia qu&aelig; &longs;unt <lb/>cau&longs;&aelig; intrin&longs;ec&aelig; ip&longs;arum <expan abbr="pa&longs;&longs;ion&utilde;">pa&longs;&longs;ionum</expan>, debent e&longs;&longs;e maxim&egrave; pro&shy;<lb/>pria &amp; connexa cum ip&longs;o &longs;ubiecto: nihil autem pote&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>maxim&egrave; proprium duobus &longs;ubiectis e&longs;&longs;entialiter diuer&longs;is; ac <lb/>proinde ex connexione cum principijs vnius, inferri non po&shy;<lb/>te&longs;t connexio alterius ad conficiendas demon&longs;trationes. </s>           <s id="N10B14">Quandoquidem &longs;i &longs;ubiecta e&longs;&longs;ent e&longs;&longs;entialiter diuer&longs;a <lb/>&longs;ecundum formalitatem qua cadunt &longs;ub &longs;cientiam, non dare&shy;<lb/>tur tran&longs;itus &agrave; &longs;cientia &longs;ubalternata ad <expan abbr="&longs;ubalternant&etilde;">&longs;ubalternantem</expan>, vt do&shy;<lb/>cet Ari&longs;toteles; hoc e&longs;t accipiendo ex illa propria principia <lb/>ac media ad probandum &longs;uas conclu&longs;iones; quia tam pa&longs;&longs;io&shy;<lb/>nes demon&longs;trand&aelig; de &longs;ubiecto, qu&agrave;m principia qu&aelig; &longs;unt <lb/>cau&longs;&aelig; intrin&longs;ec&aelig; ip&longs;arum <expan abbr="pa&longs;&longs;ion&utilde;">pa&longs;&longs;ionum</expan>, debent e&longs;&longs;e maxim&egrave; pro&shy;<lb/>pria &amp; connexa cum ip&longs;o &longs;ubiecto: nihil autem pote&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>maxim&egrave; proprium duobus &longs;ubiectis e&longs;&longs;entialiter diuer&longs;is; ac <lb/>proinde ex connexione cum principijs vnius, inferri non po&shy;<lb/>te&longs;t connexio alterius ad conficiendas demon&longs;trationes. </s>
           <s id="N10B33">Ea&shy;<lb/>dem ergo e&longs;&longs;entialiter debent e&longs;&longs;e &longs;ubiecta &longs;ubalternantis, ac <lb/>&longs;ubalternat&aelig;, &longs;altem &longs;ecundum aliquam rationem formalem, <lb/>quamuis alia ratione differant inter &longs;e. </s>           <s id="N10B33">Ea&shy;<lb/>dem ergo e&longs;&longs;entialiter debent e&longs;&longs;e &longs;ubiecta &longs;ubalternantis, ac <lb/>&longs;ubalternat&aelig;, &longs;altem &longs;ecundum aliquam rationem formalem, <lb/>quamuis alia ratione differant inter &longs;e. </s>
           <s id="N10B3C">Semper enim ratio <lb/>lla formalis &longs;ub qua agitur de aliquo in &longs;cientia, vniuer&longs;aliori <lb/>ac &longs;impliciori modo con&longs;ideratur in &longs;ubalternante, qu&agrave;m in <lb/>&longs;ubalternata, in qua &longs;emper contrahitur ab aliqua differentia <lb/>accidentali &longs;uperaddita, vt con&longs;tat in Mu&longs;ica re&longs;pectu Arith&shy;<lb/>metic&aelig;, &amp; in Per&longs;pectiua re&longs;pectu Geometri&aelig;. </s>           <s id="N10B3C">Semper enim ratio <lb/>illa formalis &longs;ub qua agitur de aliquo in &longs;cientia, vniuer&longs;aliori <lb/>ac &longs;impliciori modo con&longs;ideratur in &longs;ubalternante, qu&agrave;m in <lb/>&longs;ubalternata, in qua &longs;emper contrahitur ab aliqua differentia <lb/>accidentali &longs;uperaddita, vt con&longs;tat in Mu&longs;ica re&longs;pectu Arith&shy;<lb/>metic&aelig;, &amp; in Per&longs;pectiua re&longs;pectu Geometri&aelig;. </s>
           <s id="N10B49">Siquidem in <lb/>Arithmetica &longs;impliciter con&longs;ideratur numerus &longs;ecundum &longs;e, <lb/>in Mu&longs;ica vero con&longs;ideratur numerus in &longs;ono. </s>           <s id="N10B49">Siquidem in <lb/>Arithmetica &longs;impliciter con&longs;ideratur numerus &longs;ecundum &longs;e, <lb/>in Mu&longs;ica vero con&longs;ideratur numerus in &longs;ono. </s>
           <s id="N10B50"><expan abbr="Similiterq.">Similiterque</expan> in <lb/>Geometria &longs;olum con&longs;iderantur line&aelig;, in Per&longs;pectiua vero <lb/>con&longs;iderantur in vi&longs;u, qu&aelig; differenti&aelig; putantur accidentales; <lb/>nam vt docet Ari&longs;toteles locis citatis, &amp; 13 metaph. </s>           <s id="N10B50"><expan abbr="Similiterq.">Similiterque</expan> in <lb/>Geometria &longs;olum con&longs;iderantur line&aelig;, in Per&longs;pectiua vero <lb/>con&longs;iderantur in vi&longs;u, qu&aelig; differenti&aelig; putantur accidentales; <lb/>nam vt docet Ari&longs;toteles locis citatis, &amp; 13 metaph. </s>
           <s id="N10B5C">&longs;um. <!-- REMOVE S-->1. <lb/>cap.            <s id="N10B5C">&longs;um. <!-- REMOVE S-->1. <lb/>cap.
Line 383 
Line 383 
         </p>         </p>
         <p id="N10B68" type="main">         <p id="N10B68" type="main">
           <s id="N10B6A">Quibus po&longs;itis, dicendum e&longs;t, Mechanicam <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan> ab&shy;<pb pagenum="20" xlink:href="005/01/028.jpg"/>&longs;olut&egrave; ac totaliter non &longs;ubalternari Philo&longs;ophi&aelig; naturali, &longs;ed <lb/>Mathematic&aelig;; Ita &longs;en&longs;it expre&longs;s&egrave; Ari&longs;toteles in principio iam <lb/>explicato huius opu&longs;culi, cum ait, &longs;ubiectum quidem huius <lb/>facultatis e&longs;&longs;e Phy&longs;icum, con&longs;iderationem ver&ograve; e&longs;&longs;e mathe&shy;<lb/>maticam. </s>           <s id="N10B6A">Quibus po&longs;itis, dicendum e&longs;t, Mechanicam <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan> ab&shy;<pb pagenum="20" xlink:href="005/01/028.jpg"/>&longs;olut&egrave; ac totaliter non &longs;ubalternari Philo&longs;ophi&aelig; naturali, &longs;ed <lb/>Mathematic&aelig;; Ita &longs;en&longs;it expre&longs;s&egrave; Ari&longs;toteles in principio iam <lb/>explicato huius opu&longs;culi, cum ait, &longs;ubiectum quidem huius <lb/>facultatis e&longs;&longs;e Phy&longs;icum, con&longs;iderationem ver&ograve; e&longs;&longs;e mathe&shy;<lb/>maticam. </s>
           <s id="N10B7E">Quod po&longs;tea omnes Philo&longs;ophi, ac Mathematici <lb/>vniuer&longs;aliter &longs;upponunt in di&longs;tributione, ac &longs;ubalternatione <lb/>Mathcmaticarum di&longs;ciplinarum, &longs;ubordinando hanc &longs;cien&shy;<lb/>tiam Geometric&aelig;. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N10B7E">Quod po&longs;tea omnes Philo&longs;ophi, ac Mathematici <lb/>vniuer&longs;aliter &longs;upponunt in di&longs;tributione, ac &longs;ub alternatione <lb/>Mathematicarum di&longs;ciplinarum, &longs;ubordinando hanc &longs;cien&shy;<lb/>tiam Geometric&aelig;. <!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N10B88" type="main">         <p id="N10B88" type="main">
           <s id="N10B8A">Ratione ver&ograve; probatur, nam qu&aelig;libet &longs;cientia &longs;ubalterna, <lb/>illi &longs;cicnti&aelig; dicitur &longs;ubalternari, cuius idem &longs;ubiectum &longs;ecun&shy;<lb/>dum aliquam rationem formalem con&longs;iderat, cuiu&longs;que con&shy;<lb/>clu&longs;ionibus vtitur tanquam principijs ad conficiendas pro&shy;<lb/>prias demon&longs;trationes; &longs;ed &longs;cientia Mechanica circa idem <lb/>&longs;ubiectum &longs;ecundum aliquam rationem formalem ver&longs;atur <lb/>ac Geometria, ex <expan abbr="eaq.">eaque</expan> vt plurimum &longs;umit &longs;ua principia ad <lb/>demon&longs;trandas mechanicas conclu&longs;iones. </s>           <s id="N10B8A">Ratione ver&ograve; probatur, nam qu&aelig;libet &longs;cientia &longs;ubalterna, <lb/>illi &longs;cicnti&aelig; dicitur &longs;ubalternari, cuius idem &longs;ubiectum &longs;ecun&shy;<lb/>dum aliquam rationem formalem con&longs;iderat, cuiu&longs;que con&shy;<lb/>clu&longs;ionibus vtitur tanquam principijs ad conficiendas pro&shy;<lb/>prias demon&longs;trationes; &longs;ed &longs;cientia Mechanica circa idem <lb/>&longs;ubiectum &longs;ecundum aliquam rationem formalem ver&longs;atur <lb/>ac Geometria, ex <expan abbr="eaq.">eaque</expan> vt plurimum &longs;umit &longs;ua principia ad <lb/>demon&longs;trandas mechanicas conclu&longs;iones. </s>
Line 396 
Line 396 
         </p>         </p>
         <p id="N10BEA" type="main">         <p id="N10BEA" type="main">
           <s id="N10BEC">Quod autem Mechanica facultas vtatur principijs. </s>           <s id="N10BEC">Quod autem Mechanica facultas vtatur principijs. </s>
           <s id="N10BEF">proba&shy;<lb/>tis in Geometria, palam o&longs;tendunt ip&longs;&aelig; demon&longs;trationes me&shy;<lb/>chanic&aelig;, qu&aelig; fer&egrave; omnes immediat&egrave; nituntur propo&longs;itioni&shy;<lb/>bus, ac theorematibus demon&longs;tratis in illa, deinde re&longs;oluun&shy;<lb/>tur in eadem principia geometrica; <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> pr&aelig; cipu&egrave; fundan&shy;<lb/>tur in proprietatibus, ac pa&longs;&longs;ionibus circuli qu&aelig; &longs;an&egrave; demon&shy;<lb/>&longs;trantur principijs geometrieis, vt pr&etail;&longs;ertim patet ex tertio ac <lb/>&longs;exto <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> Euclidis. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N10BEF">proba&shy;<lb/>tis in Geometria, palam o&longs;tendunt ip&longs;&aelig; demon&longs;trationes me&shy;<lb/>chanic&aelig;, qu&aelig; fer&egrave; omnes immediat&egrave; nituntur propo&longs;itioni&shy;<lb/>bus, ac theorematibus demon&longs;tratis in illa, deinde re&longs;oluun&shy;<lb/>tur in eadem principia geometrica; <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> pr&aelig;cipu&egrave; fundan&shy;<lb/>tur in proprietatibus, ac pa&longs;&longs;ionibus circuli qu&aelig; &longs;an&egrave; demon&shy;<lb/>&longs;trantur principijs geometricis, vt pr&etail;&longs;ertim patet ex tertio ac <lb/>&longs;exto <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> Euclidis. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N10C09">Rur&longs;us principia Mechanica, qu&aelig; <lb/>traduntur ab Archimede, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> Mechanicis, vel &longs;unt omnin&ograve; <lb/>geometrica, vel &longs;umuntur ex geornetricis. </s>           <s id="N10C09">Rur&longs;us principia Mechanica, qu&aelig; <lb/>traduntur ab Archimede, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> Mechanicis, vel &longs;unt omnin&ograve; <lb/>geometrica, vel &longs;umuntur ex geometricis. </s>
           <s id="N10C14">Vt grauia &aelig;qua&shy;<lb/>lia ex &aelig;qualibus di&longs;tantijs &aelig;qu&egrave; ponderare: Aequalia ver&ograve; <lb/>grauia ex in&aelig;qualibus di&longs;tantijs, non &aelig;qu&egrave; ponderare, &longs;ed <lb/>pr&aelig;ponderare ad graue ex maiori di&longs;tantia. </s>           <s id="N10C14">Vt grauia &aelig;qua&shy;<lb/>lia ex &aelig;qualibus di&longs;tantijs &aelig;qu&egrave; ponderare: Aequalia ver&ograve; <lb/>grauia ex in&aelig;qualibus di&longs;tantijs, non &aelig;qu&egrave; ponderare, &longs;ed <lb/>pr&aelig;ponderare ad graue ex maiori di&longs;tantia. </s>
           <s id="N10C1D">Et &aelig;qualibus &longs;i&shy;<lb/>milibusq, figuris planis inter &longs;e coaptatis, centra quoque <lb/>grauitatum inter &longs;e coaptari oportere. </s>           <s id="N10C1D">Et &aelig;qualibus &longs;i&shy;<lb/>milibusque, figuris planis inter &longs;e coaptatis, centra quoque <lb/>grauitatum inter &longs;e coaptari oportere. </s>
           <s id="N10C24">Et &longs;imilia vt vi&shy;<lb/>dere e&longs;t apud ip&longs;um Archimedem, Pappum, &amp; alios <lb/>Auctores. </s>           <s id="N10C24">Et &longs;imilia vt vi&shy;<lb/>dere e&longs;t apud ip&longs;um Archimedem, Pappum, &amp; alios <lb/>Auctores. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10C2B" type="main">         <p id="N10C2B" type="main">
           <s id="N10C2D">Ad primum igitur argumentum in contrarium Re&longs;ponde&shy;<lb/>tur, &longs;ubiectum Mechanic&aelig; facultatis e&longs;&longs;e quidem phy&longs;icum <lb/>in genere entis, non tamen in genere &longs;cibilis, nempe &longs;ub ra&shy;<lb/>tione qua de illo agitur in hac &longs;cientia. </s>           <s id="N10C2D">Ad primum igitur argumentum in contrarium Re&longs;ponde&shy;<lb/>tur, &longs;ubiectum Mechanic&aelig; facultatis e&longs;&longs;e quidem phy&longs;icum <lb/>in genere entis, non tamen in genere &longs;cibilis, nempe &longs;ub ra&shy;<lb/>tione qua de illo agitur in hac &longs;cientia. </s>
           <s id="N10C36">Quare licet <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>materiale huius facultatis, quod e&longs;t graue, &amp; leue, &longs;eu quan&shy;<lb/>titas ponderis cuiu&longs;que corporis mobilis &longs;ecundum locum, <lb/>connotet pa&longs;&longs;ionem quamdam corporis naturalis, quod con <lb/>&longs;tituitur &longs;ubiectum ad&aelig;quatum Phy&longs;ic&aelig;; cum tamen non <expan abbr="c&otilde;-&longs;ideretur">con&shy;<lb/>&longs;ideretur</expan> hic per habitudinemad illud, pertinere non pote&longs;t <lb/>ad &longs;cientiam phy&longs;icam; &longs;icut nec ip&longs;a quantitas, qu&aelig; con&longs;ti&shy;<lb/>tuitur &longs;ubiectum ad&aelig; quatum totius facultatis mathematic&aelig;, <lb/>quamuis in &longs;e &longs;it affectio corporis naturalis, &amp; pa&longs;&longs;io &longs;ub&longs;tar&shy;<lb/>ti&aelig; corpore&aelig;, de <expan abbr="illaq.">illaque</expan> abund&egrave; etiam tractetur in Phy&longs;ica. <lb/></s>           <s id="N10C36">Quare licet <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>materiale huius facultatis, quod e&longs;t graue, &amp; leue, &longs;eu quan&shy;<lb/>titas ponderis cuiu&longs;que corporis mobilis &longs;ecundum locum, <lb/>connotet pa&longs;&longs;ionem quamdam corporis naturalis, quod con<lb/>&longs;tituitur &longs;ubiectum ad&aelig;quatum Phy&longs;ic&aelig;; cum tamen non <expan abbr="c&otilde;-&longs;ideretur">con&shy;<lb/>&longs;ideretur</expan> hic per habitudinem ad illud, pertinere non pote&longs;t <lb/>ad &longs;cientiam phy&longs;icam; &longs;icut nec ip&longs;a quantitas, qu&aelig; con&longs;ti&shy;<lb/>tuitur &longs;ubiectum ad&aelig;quatum totius facultatis mathematic&aelig;, <lb/>quamuis in &longs;e &longs;it affectio corporis naturalis, &amp; pa&longs;&longs;io &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig; corpore&aelig;, de <expan abbr="illaq.">illaque</expan> abund&egrave; etiam tractetur in Phy&longs;ica. <lb/></s>
           <s id="N10C58"><expan abbr="Idemq.">Idemque</expan> exempli&longs;icari pote&longs;t in Mu&longs;ica &amp; Per&longs;pectiua, quarum <pb pagenum="22" xlink:href="005/01/030.jpg"/>&longs;ubiecta materialia non minus &longs;unt phy&longs;ica, con&longs;ideratio ve&shy;<lb/>r&ograve; mathematica. </s>           <s id="N10C58"><expan abbr="Idemq.">Idemque</expan> exemplificari pote&longs;t in Mu&longs;ica &amp; Per&longs;pectiua, quarum <pb pagenum="22" xlink:href="005/01/030.jpg"/>&longs;ubiecta materialia non minus &longs;unt phy&longs;ica, con&longs;ideratio ve&shy;<lb/>r&ograve; mathematica. </s>
           <s id="N10C65">Ac tandem aperti&longs;&longs;im&egrave; con&longs;tare pote&longs;t in&shy;<lb/>ductione partium eiu&longs;dem facultatis Mechanic&aelig;. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N10C65">Ac tandem aperti&longs;&longs;im&egrave; con&longs;tare pote&longs;t in&shy;<lb/>ductione partium eiu&longs;dem facultatis Mechanic&aelig;. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N10C6B">Nam licet <lb/>Centrobarica verbigratia, vel Machinaria, non agat ni&longs;i de <lb/>&longs;ubiectis phy&longs;icis, tota tamen eorum con&longs;ideratio e&longs;t mathe&shy;<lb/>matica, geometric&egrave; procedendo ad <expan abbr="demon&longs;tr&atilde;das">demon&longs;trandas</expan> dimen&longs;io&shy;<lb/>nes, &longs;iguras, di&longs;tantias, pondero&longs;itatem, vires, ac motum ip&shy;<lb/>&longs;orum. </s>           <s id="N10C6B">Nam licet <lb/>Centrobarica verbigratia, vel Machinaria, non agat ni&longs;i de <lb/>&longs;ubiectis phy&longs;icis, tota tamen eorum con&longs;ideratio e&longs;t mathe&shy;<lb/>matica, geometric&egrave; procedendo ad <expan abbr="demon&longs;tr&atilde;das">demon&longs;trandas</expan> dimen&longs;io&shy;<lb/>nes, &longs;iguras, di&longs;tantias, pondero&longs;itatem, vires, ac motum ip&shy;<lb/>&longs;orum. </s>
           <s id="N10C7C">Similites &longs;piritalis tractatio quamuis agat de aere, ac <lb/>de coniunctione aeris cum alijs elementis ad multos vit&aelig; no&shy;<lb/>&longs;tr&aelig; v&longs;us, qu&aelig; res phy&longs;ic&aelig; in &longs;e &longs;unt, nibilominus ad mathe&shy;<lb/>maticam contemplationem pertinet, &amp; ab Herone mathe&shy;<lb/>matic&egrave; cum &longs;uis demon&longs;trationibus traditur, contemplando <lb/>proportionem, numerum, magnitudinem, di&longs;tantiam, ordi&shy;<lb/>nem, figuram, &amp; cau&longs;as effectuum, qui ex inclu&longs;o aere profi&shy;<lb/>ci&longs;cuntur. </s>           <s id="N10C7C">Similites &longs;piritalis tractatio quamuis agat de aere, ac <lb/>de coniunctione aeris cum alijs elementis ad multos vit&aelig; no&shy;<lb/>&longs;tr&aelig; v&longs;us, qu&aelig; res phy&longs;ic&aelig; in &longs;e &longs;unt, nihilominus ad mathe&shy;<lb/>maticam contemplationem pertinet, &amp; ab Herone mathe&shy;<lb/>matic&egrave; cum &longs;uis demon&longs;trationibus traditur, contemplando <lb/>proportionem, numerum, magnitudinem, di&longs;tantiam, ordi&shy;<lb/>nem, figuram, &amp; cau&longs;as effectuum, qui ex inclu&longs;o aere profi&shy;<lb/>ci&longs;cuntur. </s>
           <s id="N10C8D">Quorum omnium ratio e&longs;t, quia in his non atten&shy;<lb/>ditur &longs;ubiectum materialiter &longs;umptum in e&longs;&longs;e rei, &longs;ed formali&shy;<lb/>tas qua cadit &longs;ub &longs;cientiam, &longs;eu ratio &longs;ub que agitur de ille, <lb/>qu&aelig; dicitur &longs;ubiectum, vel obiectum formale; cumo, hoc in <lb/>propo&longs;ito pertineat ad Mathematioum, &longs;equitur, facultatem <lb/>ip&longs;am &longs;iue &longs;cientiam mechanieam, e&longs;&longs;e ver&egrave; mathematicam. </s>           <s id="N10C8D">Quorum omnium ratio e&longs;t, quia in his non atten&shy;<lb/>ditur &longs;ubiectum materialiter &longs;umptum in e&longs;&longs;e rei, &longs;ed formali&shy;<lb/>tas qua cadit &longs;ub &longs;cientiam, &longs;eu ratio &longs;ub que agitur de ille, <lb/>qu&aelig; dicitur &longs;ubiectum, vel obiectum formale; <expan abbr="cumq.">cumque</expan>, hoc in <lb/>propo&longs;ito pertineat ad Mathematicum, &longs;equitur, facultatem <lb/>ip&longs;am &longs;iue &longs;cientiam mechanicam, e&longs;&longs;e ver&egrave; mathematicam. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10C9A" type="main">         <p id="N10C9A" type="main">
           <s id="N10C9C">Ad &longs;ecundum Re&longs;pondetur, motionem &amp; quietem <expan abbr="graui&utilde;">grauium</expan> <lb/>&amp; leuium, &longs;iue ex natura &longs;ua, &longs;iue ex aliqua violentia vtraque <lb/>profici&longs;catur, e&longs;&longs;e quidem pa&longs;&longs;iones phy&longs;icas eorum prout <lb/>corpora naturalia &longs;unt, non tamen con&longs;iderari &agrave; Mechanieis <lb/>vt tales pa&longs;&longs;iones &longs;unt, &longs;ed prout obtineri po&longs;&longs;une ab illis tan&shy;<lb/>quam finis intentus, mediante aliquo artificio. </s>           <s id="N10C9C">Ad &longs;ecundum Re&longs;pondetur, motionem &amp; quietem <expan abbr="graui&utilde;">grauium</expan> <lb/>&amp; leuium, &longs;iue ex natura &longs;ua, &longs;iue ex aliqua violentia vtraque <lb/>profici&longs;catur, e&longs;&longs;e quidem pa&longs;&longs;iones phy&longs;icas eorum prout <lb/>corpora naturalia &longs;unt, non tamen con&longs;iderari &agrave; Mechanicis <lb/>vt tales pa&longs;&longs;iones &longs;unt, &longs;ed prout obtineri po&longs;&longs;um ab illis tan&shy;<lb/>quam finis intentus, mediante aliquo artificio. </s>
           <s id="N10CAD">Vnde ratio <lb/>formalis &longs;ub qua grauia &amp; leuia con&longs;tituuntur obiecta huius <lb/>&longs;cienti&aelig;, non e&longs;t prout mobilia &longs;unt &longs;ecundum locum, aut <lb/>quie&longs;cere po&longs;&longs;unt, ab&longs;olut&egrave; loquendo; &longs;ed prout artificios&egrave; <lb/>moueri aut quie&longs;cere po&longs;&longs;unt, iouoluendo modum quo mo&shy;<lb/>uenda &longs;unt, vel detinenda, &amp; <gap/>irca quem formaliter ors ip&longs;a <lb/>ver&longs;atur ad &longs;inem intentum. </s>           <s id="N10CAD">Vnde ratio <lb/>formalis &longs;ub qua grauia &amp; leuia con&longs;tituuntur obiecta huius <lb/>&longs;cienti&aelig;, non e&longs;t prout mobilia &longs;unt &longs;ecundum locum, aut <lb/>quie&longs;cere po&longs;&longs;unt, ab&longs;olut&egrave; loquendo; &longs;ed prout artificios&egrave; <lb/>moueri aut quie&longs;cere po&longs;&longs;unt, loquendo modum quo mo&shy;<lb/>uenda &longs;unt, vel detinenda, &amp; circa quem formaliter ors ip&longs;a <lb/>ver&longs;atur ad finem intentum. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10CBE" type="main">         <p id="N10CBE" type="main">
           <s id="N10CC0">Ad tertium Re&longs;pondetur, nec omnia, nec &longs;ntis demon&longs;tra&shy;<lb/>ri po&longs;&longs;e ex principijs phy&longs;icis in hac &longs;cientia. </s>           <s id="N10CC0">Ad tertium Re&longs;pondetur, nec omnia, nec &longs;atis demon&longs;tra&shy;<lb/>ri po&longs;&longs;e ex principijs phy&longs;icis in hac &longs;cientia. </s>
           <s id="N10CC5">Porr&ograve; licet non&shy;<lb/>nulla de graui &amp; leui &longs;npponantur, vel etiam probentur ex <lb/><gap/>is, c&aelig;teratamen vt plurimum &amp; exact&egrave; non <expan abbr="demon&longs;tr&atilde;tus">demon&longs;trantus</expan> <pb pagenum="23" xlink:href="005/01/031.jpg"/>ni&longs;i ex principijs geom&eacute;tricis, quare &longs;lcat de lride multa <lb/>pertractantur in Phy&longs;ica, quod ramen non tollit omnimod am <lb/>eius cognitionem ad Per&longs;pectiram refe<gap/>ita quamuis mul&shy;<lb/>ta de graui &amp; lem &longs;umantur ex phy&longs;ic<gap/>, hoc non ob&longs;tat quo&shy;<lb/><gap/>s prout artificios&egrave; mobilia &longs;unt, ex pro&longs;e&longs;&longs;o &amp; omnino <lb/>&longs;olum cogno&longs;cantur in hac &longs;cientia ex principijs mathem ati&shy;<lb/>cis. </s>           <s id="N10CC5">Porr&ograve; licet non&shy;<lb/>nulla de graui &amp; leui &longs;upponantur, vel etiam probentur ex <lb/><gap/>is, c&aelig;tera tamen vt plurimum &amp; exact&egrave; non <expan abbr="demon&longs;tr&atilde;tus">demon&longs;tratus</expan> <pb pagenum="23" xlink:href="005/01/031.jpg"/>ni&longs;i ex principijs geom&eacute;tricis, quare ficat de lride multa <lb/>pertractantur in Phy&longs;ica, quod ramen non tollit omnimodam <lb/>eius cognitionem ad Per&longs;pectiuam referri, ita quamuis mul&shy;<lb/>ta de graui &amp; lem &longs;umantur ex phy&longs;icis, hoc non ob&longs;tat quo&shy;<lb/>minus prout artificios&egrave; mobilia &longs;unt, ex pro&longs;e&longs;&longs;o &amp; omnino <lb/>&longs;olum cogno&longs;cantur in hac &longs;cientia ex principijs mathemati&shy;<lb/>cis. </s>
           <s id="N10CE7">Et &longs;ic, grauia &aelig; qudlia ex &aelig;qualibus di&longs;tan&longs;&longs;js &aelig; qu&egrave; pon&shy;<lb/>derare, <expan abbr="vnumq.">vnumque</expan> in libra non po&longs;&longs;e aliud vincere, non &longs;atis <lb/>probatur ex illo principio phyfico, quod &agrave;ctio debeat e&longs;&longs;e ab <lb/>in&aelig;quali proportione. </s>           <s id="N10CE7">Et &longs;ic, grauia &aelig;qualia ex &aelig;qualibus di&longs;tantijs &aelig;qu&egrave; pon&shy;<lb/>derare, <expan abbr="vnumq.">vnumque</expan> in libra non po&longs;&longs;e aliud vincere, non &longs;atis <lb/>probatur ex illo principio physico, quod &agrave;ctio debeat e&longs;&longs;e ab <lb/>in&aelig;quali proportione. </s>
           <s id="N10CF4">Quando qoid<gap/> in&aelig;qualitas di&longs;&longs;<gap/>&shy;<lb/>ti&aelig; non tollic &aelig; qual tatera ponderis, nec proportionem illius <lb/>ad aluerum, &longs;i &longs;edundum &longs;e ac phy&longs;iec con&longs;ideretur, tollit <lb/>au<gap/>&longs;r mathematic&egrave; demon&longs;tratur, maiorem di&longs;tantiam a <lb/>centro, vbi grauia falciuntar, grauitatem, vel poti&ugrave;s e&longs;&longs;e&shy;<lb/>ctumillius, actamq ponderandi in ip&longs;is grauibus augere. <lb/></s>           <s id="N10CF4">Quando quiddem in&aelig;qualitas di&longs;&longs;<gap/>&shy;<lb/>ti&aelig; non tollit &aelig;qual tatera ponderis, nec proportionem illius <lb/>ad aluerum, &longs;i &longs;ecundum &longs;e ac phy&longs;icis con&longs;ideretur, tollit <lb/>autem &longs;e mathematic&egrave; demon&longs;tratur, maiorem di&longs;tantiam a <lb/>centro, vbi grauia falciuntur, grauitatem, vel poti&ugrave;s effe&shy;<lb/>ctum illius, <expan abbr="actumq.">actumque</expan> ponderandi in ip&longs;is grauibus augere. <lb/></s>
           <s id="N10D08">Item maior velotitas, ac faci&longs;itas quam experimur in motu <lb/>circulari earum partium, qu&aelig; magis di&longs;&longs;ant &agrave; centro, non <lb/>probatur &agrave; priori, nec demon&longs;tratur ex eo quod maius &longs;pa&shy;<lb/>cium percurrant in &aelig; quali tempore, nam hoc e&longs;t idem pet <lb/>diuer&longs;a explicare. </s>           <s id="N10D08">Item maior velocitas, ac facilitas quam experimur in motu <lb/>circulari earum partium, qu&aelig; magis di&longs;&longs;ant &agrave; centro, non <lb/>probatur &agrave; priori, nec demon&longs;tratur ex eo quod maius &longs;pa&shy;<lb/>tium percurrant in &aelig;quali tempore, nam hoc e&longs;t idem per <lb/>diuer&longs;a explicare. </s>
           <s id="N10D13">Demon&longs;tratur autem per cau&longs;am, &amp; &agrave; <lb/>priori, ex illo principio mathematico, quod quanto magis li&shy;<lb/>ne&aelig; &agrave; centro di&longs;ce&longs;&longs;erint, magis participant de motu recto <lb/>acnaturali, <expan abbr="minusq.">minusque</expan> retranuntar in circumuolutione cil cull, <lb/>at &longs;uo lo eo explicabitur ex Ari&longs;totele qui &longs;an&egrave; in hoc <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> <lb/>dogmatibus mechanicis non vitur demon&longs;trationibus geo&shy;<lb/>metricis ad exemplum, vt in logica vel phy&longs;ica, neque ad <lb/>confirmationem veritatis probat&aelig;; &longs;ed ve ab&longs;olut&egrave; probet <lb/>quod a&longs;&longs;ump&longs;erat, <expan abbr="quodq.">quodque</expan> aliter omnin&ograve; probate nequiret. </s>           <s id="N10D13">Demon&longs;tratur autem per cau&longs;am, &amp; &agrave; <lb/>priori, ex illo principio mathematico, quod quanto magis li&shy;<lb/>ne&aelig; &agrave; centro di&longs;ce&longs;&longs;erint, magis participant de motu recto <lb/>ac naturali, <expan abbr="minusq.">minusque</expan> retrahuntur in circumuolutione circull, <lb/>at &longs;uo lo eo explicabitur ex Ari&longs;totele qui &longs;an&egrave; in hoc <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> <lb/>dogmatibus mechanicis non vtitur demon&longs;trationibus geo&shy;<lb/>metricis ad exemplum, vt in logica vel phy&longs;ica, neque ad <lb/>confirmationem veritatis probat&aelig;; &longs;ed ve ab&longs;olut&egrave; probet <lb/>quod a&longs;&longs;ump&longs;erat, <expan abbr="quodq.">quodque</expan> aliter omnin&ograve; probare nequiret. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10D32" type="main">         <p id="N10D32" type="main">
           <s id="N10D34">Ex quibus f&aelig;cil<gap/> apparet quid re&longs;pandendum &longs;it ad quar&shy;<lb/>tum &amp; quintum argumentum, nem peprincipia mathemati&shy;<lb/>ca non modo in mechanica &longs;oientia de&longs;eruire ad maiorem <lb/>claritatem doctrin&aelig;, &amp; vt h&aelig;c aptetur ad praxim circa parti&shy;<lb/>cularia, &longs;ed ab&longs;olut&egrave; ad demon&longs;trandas &longs;uas conclu&longs;iones in <lb/>vniuer&longs;um, quas quippe aliter non po&longs;&longs;et omnin&ograve; probare. <lb/></s>           <s id="N10D34">Ex quibus f&aelig;cile apparet quid re&longs;paondendum &longs;it ad quar&shy;<lb/>tum &amp; quintum argumentum, nempe principia mathemati&shy;<lb/>ca non modo in mechanica &longs;cientia de&longs;eruire ad maiorem <lb/>claritatem doctrin&aelig;, &amp; vt h&aelig;c aptetur ad praxim circa parti&shy;<lb/>cularia, &longs;ed ab&longs;olut&egrave; ad demon&longs;trandas &longs;uas conclu&longs;iones in <lb/>vniuer&longs;um, quas quippe aliter non po&longs;&longs;et omnin&ograve; probare. <lb/></s>
           <s id="N10D44">Id quod non &longs;olum verificatur in vni vel altera conclu&longs;ione, <lb/>&longs;ed fer&egrave; in omnibus, vt in progre&longs;&longs;u con&longs;tabit. </s>           <s id="N10D44">Id quod non &longs;olum verificatur in vni vel altera conclu&longs;ione, <lb/>&longs;ed fer&egrave; in omnibus, vt in progre&longs;&longs;u con&longs;tabit. </s>
         </p>         </p>
         <pb pagenum="24" xlink:href="005/01/032.jpg"/>         <pb pagenum="24" xlink:href="005/01/032.jpg"/>
         <p id="N10D4D" type="main">         <p id="N10D4D" type="main">
           <s id="N10D4F">Quod <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> afferebatur de ortu Mechanices ex Phy&longs;ica, <lb/>&amp; Mathematica ad probandum e&longs;&longs;e &longs;cientiam ex vtraque <lb/>conflatam, &longs;i rect&egrave; con&longs;ideretur, nullius e&longs;t momenti; nam <lb/>vere dicitur ex Phy&longs;ica &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e &longs;ubiectum, &amp; ex Geome&shy;<lb/>tria principia quibus in &longs;uis demon&longs;trationibus procederet; <lb/>ex quo tamen non &longs;equitur, ip&longs;am veluti mixtam quandam <lb/>re&longs;ultare &longs;cientiam, partim &longs;cilicet Phy&longs;icam, partim ver&ograve; <lb/>Mathematicam; tum quia &longs;peci&longs;icatio &longs;cientiarum vt diximus <lb/>non attenditur ex &longs;ubiecto materiali, &longs;ed ex obiecto formali; <lb/>tum etiam, quia nequit vna eademque &longs;cientia, pluribus &longs;cien&shy;<lb/>tijs omnino diuer&longs;is &longs;ubalternari, cum vnitas ip&longs;ius attenda&shy;<lb/>tur penes vnitatem eiu&longs;dem obiecti formalis, quod mutuari <lb/>debet vel ex vna, vel ex altera &longs;uperiori &longs;cientia. </s>           <s id="N10D4F">Quod <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> afferebatur de ortu Mechanices ex Phy&longs;ica, <lb/>&amp; Mathematica ad probandum e&longs;&longs;e &longs;cientiam ex vtraque <lb/>conflatam, &longs;i rect&egrave; con&longs;ideretur, nullius e&longs;t momenti; nam <lb/>vere dicitur ex Phy&longs;ica &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e &longs;ubiectum, &amp; ex Geome&shy;<lb/>tria principia quibus in &longs;uis demon&longs;trationibus procederet; <lb/>ex quo tamen non &longs;equitur, ip&longs;am veluti mixtam quandam <lb/>re&longs;ultare &longs;cientiam, partim &longs;cilicet Phy&longs;icam, partim ver&ograve; <lb/>Mathematicam; tum quia &longs;pecificatio &longs;cientiarum vt diximus <lb/>non attenditur ex &longs;ubiecto materiali, &longs;ed ex obiecto formali; <lb/>tum etiam, quia nequit vna eademque &longs;cientia, pluribus &longs;cien&shy;<lb/>tijs omnino diuer&longs;is &longs;ubalternari, cum vnitas ip&longs;ius attenda&shy;<lb/>tur penes vnitatem eiu&longs;dem obiecti formalis, quod mutuari <lb/>debet vel ex vna, vel ex altera &longs;uperiori &longs;cientia. </s>
           <s id="N10D6E">Quare cum <lb/>Ari&longs;toteles ait, Mechanica problemata e&longs;&longs;e Mathematicarum <lb/>qu&aelig;&longs;tionum, naturaliumque communia, non intellexit e&longs;&longs;e <lb/>veluti aggregata &amp; <expan abbr="c&otilde;flata">conflata</expan> ex illis vtri&longs;que. </s>           <s id="N10D6E">Quare cum <lb/>Ari&longs;toteles ait, Mechanica problemata e&longs;&longs;e Mathematicarum <lb/>qu&aelig;&longs;tionum, naturaliumque communia, non intellexit e&longs;&longs;e <lb/>veluti aggregata &amp; <expan abbr="c&otilde;flata">conflata</expan> ex illis vtri&longs;que. </s>
           <s id="N10D7B">Non enim <expan abbr="c&otilde;mu-nia">commu&shy;<lb/>nia</expan> conflantur ex particularibus, &longs;ed particularia ex commu&shy;<lb/>nibus ac vniuer&longs;alibus. </s>           <s id="N10D7B">Non enim <expan abbr="c&otilde;mu-nia">commu&shy;<lb/>nia</expan> conflantur ex particularibus, &longs;ed particularia ex commu&shy;<lb/>nibus ac vniuer&longs;alibus. </s>
           <s id="N10D86">Vnde potius &longs;en&longs;it Philo&longs;ophus, Me&shy;<lb/>chanicam facultatem de his rebus agere, qu&aelig; communes &longs;unt <lb/>naturalibus ac Mathematicis qu&aelig;&longs;tionibus &lpar;quamuis &longs;ub di&shy;<lb/>uer&longs;a ratione formali&rpar; cui&longs;modi &longs;unt quantitas ponderis, &longs;eu <lb/>ip&longs;a ponderantia, qu&aelig; dicuntur grauia &amp; leuia, ac virtus qua <lb/>ip&longs;a mouentur aut detinentur. </s>           <s id="N10D86">Vnde potius &longs;en&longs;it Philo&longs;ophus, Me&shy;<lb/>chanicam facultatem de his rebus agere, qu&aelig; communes &longs;unt <lb/>naturalibus ac Mathematicis qu&aelig;&longs;tionibus &lpar;quamuis &longs;ub di&shy;<lb/>uer&longs;a ratione formali&rpar; cuiu&longs;modi &longs;unt quantitas ponderis, &longs;eu <lb/>ip&longs;a ponderantia, qu&aelig; dicuntur grauia &amp; leuia, ac virtus qua <lb/>ip&longs;a mouentur aut detinentur. </s>
           <s id="N10D93">Siquidem de his omnibus <lb/>multa qu&aelig;runtur in phy&longs;icis, prout &longs;unt affectiones corporis <lb/>naturalis, vel corpora qu&aelig;dam naturalia; <expan abbr="multaq.">multaque</expan> pa&shy;<lb/>riter in mathematicis, prout dimen&longs;ionem habent <lb/>quantitatiuam, aut virtutis, ab&longs;trahendo <lb/>ab hac vel illa materia, <expan abbr="peculiaresq.">peculiaresque</expan> <lb/>fortiuntur pa&longs;&longs;iones in ordine <lb/>ad motum arti&longs;i&shy;<lb/>cio&longs;um. </s>           <s id="N10D93">Siquidem de his omnibus <lb/>multa qu&aelig;runtur in phy&longs;icis, prout &longs;unt affectiones corporis <lb/>naturalis, vel corpora qu&aelig;dam naturalia; <expan abbr="multaq.">multaque</expan> pa&shy;<lb/>riter in mathematicis, prout dimen&longs;ionem habent <lb/>quantitatiuam, aut virtutis, ab&longs;trahendo <lb/>ab hac vel illa materia, <expan abbr="peculiaresq.">peculiaresque</expan> <lb/>fortiuntur pa&longs;&longs;iones in ordine <lb/>ad motum artifi&shy;<lb/>cio&longs;um. </s>
         </p>         </p>
         <pb pagenum="25" xlink:href="005/01/033.jpg"/>         <pb pagenum="25" xlink:href="005/01/033.jpg"/>
         <p id="N10DB2" type="head">         <p id="N10DB2" type="head">
Line 450 
Line 450 
           <s id="N10DFC">Denique <lb/>per c&aelig;teras particulas explicatur vltima differentia, ex pro&shy;<lb/>prio obiecto ac fine de&longs;umpta, qua cert&egrave; huiu&longs;modi &longs;cientia <lb/>optim&egrave; di&longs;tinguitur ab illis qu&aelig; non ver&longs;antur circa quantita&shy;<lb/>tem aliquam; tum ab illa contemplatione Logica, aut Me&shy;<lb/>taphi&longs;ica, qu&aelig; tantum ver&longs;atur circa quantitatem pr&aelig;dica&shy;<lb/>mentalem; item &agrave; Phy&longs;ica qu&aelig; circa quantitatem &longs;olum <lb/>ver&longs;atur in quantum e&longs;t affectio corporis naturalis, &amp; in ordi&shy;<lb/>ne ad principium motus &amp; quietis naturalis. </s>           <s id="N10DFC">Denique <lb/>per c&aelig;teras particulas explicatur vltima differentia, ex pro&shy;<lb/>prio obiecto ac fine de&longs;umpta, qua cert&egrave; huiu&longs;modi &longs;cientia <lb/>optim&egrave; di&longs;tinguitur ab illis qu&aelig; non ver&longs;antur circa quantita&shy;<lb/>tem aliquam; tum ab illa contemplatione Logica, aut Me&shy;<lb/>taphi&longs;ica, qu&aelig; tantum ver&longs;atur circa quantitatem pr&aelig;dica&shy;<lb/>mentalem; item &agrave; Phy&longs;ica qu&aelig; circa quantitatem &longs;olum <lb/>ver&longs;atur in quantum e&longs;t affectio corporis naturalis, &amp; in ordi&shy;<lb/>ne ad principium motus &amp; quietis naturalis. </s>
           <s id="N10E0F">Rur&longs;us non <lb/>minus di&longs;tinguitur, eadem differentia, &agrave; reliquis di&longs;ciplinis <lb/>Mathematicis, nam licet conueniat cum illis in hoc quod e&longs;t <pb pagenum="26" xlink:href="005/01/034.jpg"/>ver&longs;ari circa quantitatem modo quodam ab&longs;tracto &agrave; materia, <lb/>illam tamen contrahit ad quantitatem ponderis grauium, &amp; <lb/>leuium, ac virtutis qua debent moueri, &longs;icetnon determi&shy;<lb/>net materiam ponderantem, aut virtutis mouentis. </s>           <s id="N10E0F">Rur&longs;us non <lb/>minus di&longs;tinguitur, eadem differentia, &agrave; reliquis di&longs;ciplinis <lb/>Mathematicis, nam licet conueniat cum illis in hoc quod e&longs;t <pb pagenum="26" xlink:href="005/01/034.jpg"/>ver&longs;ari circa quantitatem modo quodam ab&longs;tracto &agrave; materia, <lb/>illam tamen contrahit ad quantitatem ponderis grauium, &amp; <lb/>leuium, ac virtutis qua debent moueri, &longs;icetnon determi&shy;<lb/>net materiam ponderantem, aut virtutis mouentis. </s>
           <s id="N10E21">Per <lb/>quod &longs;an&egrave; primo di&longs;tinguitur ab Arithmetica &amp; Mu&longs;ica, qu&aelig; <lb/>ver&longs;atur circa quantitatem di&longs;cretam; non autem continuam <lb/>&longs;icut grauium ac lenium; deinde &agrave; Geometria propri&egrave; dicta, <lb/>&amp; a Stereometria qu&aelig; ver&longs;antur circa quantitatem <expan abbr="c&otilde;tinuam">continuam</expan> <lb/>planorum ac &longs;olidorum, ab&longs;trahendo &agrave; grauitate aut &longs;euitate, <lb/>&amp; &agrave; quocunque motu illorum. </s>           <s id="N10E21">Per <lb/>quod &longs;an&egrave; primo di&longs;tinguitur ab Arithmetica &amp; Mu&longs;ica, qu&aelig; <lb/>ver&longs;atur circa quantitatem di&longs;cretam; non autem continuam <lb/>&longs;icut grauium ac lenium; deinde &agrave; Geometria propri&egrave; dicta, <lb/>&amp; a Stereometria qu&aelig; ver&longs;antur circa quantitatem <expan abbr="c&otilde;tinuam">continuam</expan> <lb/>planorum ac &longs;olidorum, ab&longs;trahendo &agrave; grauitate aut &longs;euitate, <lb/>&amp; &agrave; quocunque motu illorum. </s>
           <s id="N10E34">Denique di&longs;tinguitur &agrave; Per&shy;<lb/>&longs;pectiua qu&aelig; &longs;an&egrave; quantitatem con&longs;ideran in lineis vi&longs;ualibus, <lb/>&amp; &agrave; Geode&longs;ia qu&aelig; illam con&longs;iderat in aceruis tanquam co&shy;<lb/>nis, vel in puteis tanquam cylindris; tandem ab Aftronoinias <lb/>qu&aelig; illam con&longs;iderat in corporibus cele&longs;tibus eorumque <lb/>di&longs;tantijs, ac motibus &agrave; natura pr&aelig;&longs;criptis. </s>           <s id="N10E34">Denique di&longs;tinguitur &agrave; Per&shy;<lb/>&longs;pectiua qu&aelig; &longs;an&egrave; quantitatem con&longs;ideran in lineis vi&longs;ualibus, <lb/>&amp; &agrave; Geode&longs;ia qu&aelig; illam con&longs;iderat in aceruis tanquam co&shy;<lb/>nis, vel in puteis tanquam cylindris; tandem ab Astronomias <lb/>qu&aelig; illam con&longs;iderat in corporibus cele&longs;ribus eorumque <lb/>di&longs;tantijs, ac motibus &agrave; natura pr&aelig;&longs;criptis. </s>
           <s id="N10E41">Cum igitur per <lb/>idem res <expan abbr="c&otilde;&longs;tituatur">con&longs;tituatur</expan> in e&longs;&longs;e &longs;ui, per quod di&longs;tinguitur ab alijs, <lb/>vt recepti&longs;&longs;imum e&longs;t in doctrina Peripaterica, &longs;atis videtur <lb/>explicata con&longs;titutio &amp; e&longs;&longs;entia huius &longs;eienti&aelig; per traditam <lb/>de&longs;initionem &longs;eu quidditatiuam de&longs;criptionem, cum per eam <lb/>con&longs;tet &longs;ufficienter ab alijs &longs;cientijs ac facultatibus di&longs;tingui. </s>           <s id="N10E41">Cum igitur per <lb/>idem res <expan abbr="c&otilde;&longs;tituatur">con&longs;tituatur</expan> in e&longs;&longs;e &longs;ui, per quod di&longs;tinguitur ab alijs, <lb/>vt recepti&longs;&longs;imum e&longs;t in doctrina Peripatetica, &longs;atis videtur <lb/>explicata con&longs;titutio &amp; e&longs;&longs;entia huius &longs;cienti&aelig; per traditam <lb/>definitionem &longs;eu quidditatiuam de&longs;criptionem, cum per eam <lb/>con&longs;tet &longs;ufficienter ab alijs &longs;cientijs ac facultatibus di&longs;tingui. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10E52" type="head">         <p id="N10E52" type="head">
           <s id="N10E54"><emph type="italics"/>De vnitate &longs;cienti&aelig; Mechinic&aelig; <lb/>eiu&longs;que partibus.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N10E54"><emph type="italics"/>De vnitate &longs;cienti&aelig; Mechinic&aelig; <lb/>eiu&longs;que partibus.<emph.end type="italics"/></s>
Line 461 
Line 461 
         </p>         </p>
         <p id="N10E62" type="main">         <p id="N10E62" type="main">
           <s id="N10E64">Ex peditis ijs qu&aelig; ad qu&aelig;&longs;tionem, an &longs;it, &amp; quid &longs;it H&aelig;c <lb/>&longs;cientia, pertinere videbantur, &longs;equitur inquirendum, <lb/>quotuplex &longs;it; vtrum &longs;cilicet &longs;it vna vel multiplex, &amp; quas <lb/>habeat partes. </s>           <s id="N10E64">Ex peditis ijs qu&aelig; ad qu&aelig;&longs;tionem, an &longs;it, &amp; quid &longs;it H&aelig;c <lb/>&longs;cientia, pertinere videbantur, &longs;equitur inquirendum, <lb/>quotuplex &longs;it; vtrum &longs;cilicet &longs;it vna vel multiplex, &amp; quas <lb/>habeat partes. </s>
           <s id="N10E6D">Qua in re &longs;upponimus primo, &longs;crmonem e&longs;&longs;e <lb/>de &longs;cientia totali, prout e&longs;t aggregatum quoddam ex omni&shy;<lb/>bus &longs;cientijs partialibus, &longs;iue actualibus, &longs;iue habitualibus, <lb/>nempe ex omnibus conclu&longs;ionibus demon&longs;tratis de &longs;ubiecto <lb/>ad&aelig;quato, circa quod huiu&longs;modi facultas ver&longs;atur. </s>           <s id="N10E6D">Qua in re &longs;upponimus primo, &longs;ermonem e&longs;&longs;e <lb/>de &longs;cientia totali, prout e&longs;t aggregatum quoddam ex omni&shy;<lb/>bus &longs;cientijs partialibus, &longs;iue actualibus, &longs;iue habitualibus, <lb/>nempe ex omnibus conclu&longs;ionibus demon&longs;tratis de &longs;ubiecto <lb/>ad&aelig;quato, circa quod huiu&longs;modi facultas ver&longs;atur. </s>
           <s id="N10E78">Deinde <lb/>&longs;upponimus vnitatem &longs;cienti&aelig; totalis de &longs;umi, t&ugrave;m ex vnitate <lb/>ordinis quo conclu&longs;iones ac partes illius coaptantur inter &longs;e, <pb pagenum="27" xlink:href="005/01/035.jpg"/>ad componendam integram &longs;cientiam de eodem &longs;ubiecto <lb/>materiali ac pa&longs;&longs;ionibus illios; tum ex vnitate obiecti form&shy;<lb/>lis circa quod omnes &longs;cienti&aelig; partiales conueniunt. </s>           <s id="N10E78">Deinde <lb/>&longs;upponimus vnitatem &longs;cienti&aelig; totalis de &longs;umi, t&ugrave;m ex vnitate <lb/>ordinis quo conclu&longs;iones ac partes illius coaptantur inter &longs;e, <pb pagenum="27" xlink:href="005/01/035.jpg"/>ad componendam integram &longs;cientiam de eodem &longs;ubiecto <lb/>materiali ac pa&longs;&longs;ionibus illius; tum ex vnitate obiecti form&shy;<lb/>lis circa quod omnes &longs;cienti&aelig; partiales conueniunt. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10E88" type="main">         <p id="N10E88" type="main">
           <s id="N10E8A">Quibus po&longs;itis dicendum e&longs;t, Mechanicam facultatem e&longs;&shy;<lb/>&longs;e vnicam &longs;eientiam totalem vnitate ordinis, ac obiecti for&shy;<lb/>malis, &longs;ub qu&agrave; &longs;cientia totali tanquam &longs;ub &longs;pecie atoma con&shy;<lb/>tinentur omnes conclu&longs;iones, vel &longs;cienti&aelig; partiales Mecha&shy;<lb/>nic&aelig;. </s>           <s id="N10E8A">Quibus po&longs;itis dicendum e&longs;t, Mechanicam facultatem e&longs;&shy;<lb/>&longs;e vnicam &longs;cientiam totalem vnitate ordinis, ac obiecti for&shy;<lb/>malis, &longs;ub qu&agrave; &longs;cientia totali tanquam &longs;ub &longs;pecie atoma con&shy;<lb/>tinentur omnes conclu&longs;iones, vel &longs;cienti&aelig; partiales Mecha&shy;<lb/>nic&aelig;. </s>
           <s id="N10E95">Id quod facile probatur ex eo, quia omnis Mechani&shy;<lb/>ca cognitio ver&longs;atur circa eandem rationem formalem obie&shy;<lb/>cti ad&etail;quati, nempe quantitatem ponderis artificios&egrave; mouen&shy;<lb/>di, aut detinendi, licet non de eodem pondere, vel de ei&longs;den<gap/><lb/>ponderantibus in qualibet parte huius &longs;cienti&aelig; pers&egrave; agatur&shy;<lb/>Deinde probatur, quia omnes conclu&longs;iones demon&longs;trat&aelig; in <lb/>hac &longs;cientia, <expan abbr="ordin&atilde;tur">ordinantur</expan> ad plenam cognitionem obiecti expli&shy;<lb/>cati, &longs;iue per contemplationem partium illius, agendo de <lb/>hoc, vel illo graui, aut leui quod moueri debet, aut quie&longs;ce&shy;<lb/>re, &longs;iue per contemplationem plurium pa&longs;&longs;ionum quas idem <lb/>&longs;ubiectum patitur, quatenus cadit &longs;ub artificio&longs;am motionem <lb/>aut quietem. </s>           <s id="N10E95">Id quod facile probatur ex eo, quia omnis Mechani&shy;<lb/>ca cognitio ver&longs;atur circa eandem rationem formalem obie&shy;<lb/>cti ad&etail;quati, nempe quantitatem ponderis artificios&egrave; mouen&shy;<lb/>di, aut detinendi, licet non de eodem pondere, vel de ei&longs;dem F<lb/>ponderantibus in qualibet parte huius &longs;cienti&aelig; pers&egrave; agatur. <lb/>Deinde probatur, quia omnes conclu&longs;iones demon&longs;trat&aelig; in <lb/>hac &longs;cientia, <expan abbr="ordin&atilde;tur">ordinantur</expan> ad plenam cognitionem obiecti expli&shy;<lb/>cati, &longs;iue per contemplationem partium illius, agendo de <lb/>hoc, vel illo graui, aut leui quod moueri debet, aut quie&longs;ce&shy;<lb/>re, &longs;iue per contemplationem plurium pa&longs;&longs;ionum quas idem <lb/>&longs;ubiectum patitur, quatenus cadit &longs;ub artificio&longs;am motionem <lb/>aut quietem. </s>
           <s id="N10EB3">Rur&longs;us plurim&aelig; conclu&longs;iones in ea demon&longs;tra&shy;<lb/>t&aelig;, de&longs;eruiunt tanquam principia in demon&longs;trationibus reli&shy;<lb/>quarum; vnde talis apparet ordo &amp; connexio inter illas ad <lb/>inuicem, vt indubitanter ad eandem omnin&ograve; &longs;cientiam tota&shy;<lb/>lem in &longs;pecie &longs;umptam pertinere ab omnibus dicantur. </s>           <s id="N10EB3">Rur&longs;us plurim&aelig; conclu&longs;iones in ea demon&longs;tra&shy;<lb/>t&aelig;, de&longs;eruiunt tanquam principia in demon&longs;trationibus reli&shy;<lb/>quarum; vnde talis apparet ordo &amp; connexio inter illas ad <lb/>inuicem, vt indubitanter ad eandem omnin&ograve; &longs;cientiam tota&shy;<lb/>lem in &longs;pecie &longs;umptam pertinere ab omnibus dicantur. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N10EBE" type="main">         <p id="N10EBE" type="main">
Line 487 
Line 487 
           <s id="N10F52">Secunda ver&ograve; docet quo pacto rotis, neruis, tim&shy;<lb/>panis, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> in&longs;trumentis motus veluti animatus pr&aelig;&longs;tetur <pb pagenum="29" xlink:href="005/01/037.jpg"/>in&longs;en&longs;ibilibus, vt fertur de &longs;tatua Dedali ac Vulcani, de Ar&shy;<lb/>chit&aelig; columba, ac &longs;imilibus. </s>           <s id="N10F52">Secunda ver&ograve; docet quo pacto rotis, neruis, tim&shy;<lb/>panis, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> in&longs;trumentis motus veluti animatus pr&aelig;&longs;tetur <pb pagenum="29" xlink:href="005/01/037.jpg"/>in&longs;en&longs;ibilibus, vt fertur de &longs;tatua Dedali ac Vulcani, de Ar&shy;<lb/>chit&aelig; columba, ac &longs;imilibus. </s>
           <s id="N10F62">Tertia modum tradit, quo ex <lb/>inclu&longs;o aere varij emittantur &longs;onitus ad morum vel percu&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem aqu&etail;, vt de &longs;erpentum &longs;ibilis, ac volucrum cantibus, <expan abbr="hu-manisq.">hu&shy;<lb/>manisque</expan> vocibus imitatis, &agrave; pluribus enarratur: de que armo&shy;<lb/>nia quam reddebant argentei remi celeberrimi illius nauigij <lb/>Cleopatr&aelig; Aegypti Regin&aelig; cum aquam offenderent, ob &longs;pi&shy;<lb/>ritum inter thecas eorum re&longs;eratum, qui agitatione remigum, <lb/><expan abbr="aquarumq.">aquarumque</expan> percu&longs;&longs;ione per varia <expan abbr="artificio&longs;aq.">artificio&longs;aque</expan> foramina exire <lb/>cogebatur. </s>           <s id="N10F62">Tertia modum tradit, quo ex <lb/>inclu&longs;o aere varij emittantur &longs;onitus ad morum vel percu&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem aqu&etail;, vt de &longs;erpentum &longs;ibilis, ac volucrum cantibus, <expan abbr="hu-manisq.">hu&shy;<lb/>manisque</expan> vocibus imitatis, &agrave; pluribus enarratur: de que armo&shy;<lb/>nia quam reddebant argentei remi celeberrimi illius nauigij <lb/>Cleopatr&aelig; Aegypti Regin&aelig; cum aquam offenderent, ob &longs;pi&shy;<lb/>ritum inter thecas eorum re&longs;eratum, qui agitatione remigum, <lb/><expan abbr="aquarumq.">aquarumque</expan> percu&longs;&longs;ione per varia <expan abbr="artificio&longs;aq.">artificio&longs;aque</expan> foramina exire <lb/>cogebatur. </s>
           <s id="N10F80">Et h&aelig;c de diui&longs;ione &longs;eu partibus Mechanic&aelig; fa&shy;<lb/>cultatis attigi&longs;&longs;e &longs;ufficiat, vt omittamus alias, qu&aelig; non t&agrave;m <lb/>propri&egrave; partes illius, qu&agrave;m annex&aelig;, aut mixt&aelig; facultates vi&shy;<lb/>dentur, vt Architectonica, qu&aelig; licet multum occupetur in <lb/>con&longs;ideratione artificio&longs;&aelig; motionis, aut quietis grauium &amp; <lb/>leuium, vlterius tamen huiu&longs;modi con&longs;iderationem ordinat <lb/>ad opus con&longs;truendum ex illis, tanquam ad proprium finem, <lb/>&amp; obiectum primarium: Vnde Vitruuius potius ip&longs;am Ma&shy;<lb/>chinariam facultatem, partem &longs;eu portionem facit Archite&shy;<lb/>ctonic&aelig;. </s>           <s id="N10F80">Et h&aelig;c de diui&longs;ione &longs;eu partibus Mechanic&aelig; fa&shy;<lb/>cultatis attigi&longs;&longs;e &longs;ufficiat, vt omittamus alias, qu&aelig; non t&agrave;m <lb/>propri&egrave; partes illius, qu&agrave;m annex&aelig;, aut mixt&aelig; facultates vi&shy;<lb/>dentur, vt Architectonica, qu&aelig; licet multum occupetur in <lb/>con&longs;ideratione artificio&longs;&aelig; motionis, aut quietis grauium &amp; <lb/>leuium, vlterius tamen huiu&longs;modi con&longs;iderationem ordinat <lb/>ad opus con&longs;truendum ex illis, tanquam ad proprium finem, <lb/>&amp; obiectum primarium: Vnde Vitruuius potius ip&longs;am Ma&shy;<lb/>chinariam facultatem, partem &longs;eu portionem facit Archite&shy;<lb/>ctonic&aelig;. </s>
           <s id="N10F95">Item Nautica qu&aelig; licet contempletur artificio&longs;am <lb/>motionem, aut quietem nauigij ein&longs;que membrorum, qu&aelig; <lb/>cert&egrave; grauia aut leuia &longs;unt; quia tamen h&aelig;c con&longs;iderat in or&shy;<lb/>dine ad incolumem tran&longs;uectionem, inter Mechanicas ab&longs;o&shy;<lb/>lut&egrave;, &amp; communiter non connumeratur. </s>           <s id="N10F95">Item Nautica qu&aelig; licet contempletur artificio&longs;am <lb/>motionem, aut quietem nauigij eiu&longs;que membrorum, qu&aelig; <lb/>cert&egrave; grauia aut leuia &longs;unt; quia tamen h&aelig;c con&longs;iderat in or&shy;<lb/>dine ad incolumem tran&longs;uectionem, inter Mechanicas ab&longs;o&shy;<lb/>lut&egrave;, &amp; communiter non connumeratur. </s>
           <s id="N10FA0">Verum cum talis <lb/>differentia valde accidentaria &longs;it &amp; ab extrin&longs;eco fine de&longs;um&shy;<lb/>pta, non minus forta&longs;&longs;e inter Mechanicas facultates propri&egrave; <lb/>poterit <expan abbr="c&otilde;putari">computari</expan>. </s>           <s id="N10FA0">Verum cum talis <lb/>differentia valde accidentaria &longs;it &amp; ab extrin&longs;eco fine de&longs;um&shy;<lb/>pta, non minus forta&longs;&longs;e inter Mechanicas facultates propri&egrave; <lb/>poterit <expan abbr="c&otilde;putari">computari</expan>. </s>
           <s id="N10FAD">Non enim apparet in quo e&longs;&longs;entialiter diffe&shy;<lb/>rat artificio&longs;a tran&longs;uectio qu&aelig; per nauim fit, ab ea, <lb/>qu&aelig; per plau&longs;trum, aut currum; neque <lb/>intere&longs;t &longs;i per aquas, an per aera <lb/>moles aut pondera tran&shy;<lb/>sferantur. </s>           <s id="N10FAD">Non enim apparet in quo e&longs;&longs;entialiter diffe&shy;<lb/>rat artificio&longs;a tran&longs;uectio qu&aelig; per nauim fit, ab ea, <lb/>qu&aelig; per plau&longs;trum, aut currum; neque <lb/>intere&longs;t &longs;i per aquas, an per aera <lb/>moles aut pondera tran&shy;<lb/>sferantur. </s>
         </p>         </p>
Line 517 
Line 517 
 8. Topic. <!-- REMOVE S-->cap.  8. Topic. <!-- REMOVE S-->cap.
  
 2. Inquiens, &longs;cientiam &longs;cientia e&longs;&longs;e melio&shy;<lb/>rem, aut eo quod exactior e&longs;t, aut quod meliorum. </s> 2. Inquiens, &longs;cientiam &longs;cientia e&longs;&longs;e melio&shy;<lb/>rem, aut eo quod exactior e&longs;t, aut quod meliorum. </s>
           <s id="N1101B">Per me&shy;<lb/>liora autem intelligit tum per &longs;e nobiliora, tum etiam &longs;upe&shy;<lb/>riora, qu&aelig; &longs;unt vuiuer&longs;aliora, ac &longs;impliciora. </s>           <s id="N1101B">Per me&shy;<lb/>liora autem intelligit tum per &longs;e nobiliora, tum etiam &longs;upe&shy;<lb/>riora, qu&aelig; &longs;unt vniuer&longs;aliora, ac &longs;impliciora. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11022" type="main">         <p id="N11022" type="main">
           <s id="N11024">Ex quo triplici capite facile intelligemus, <expan abbr="Mechanic&atilde;">Mechanicam</expan> facul <lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> <expan abbr="inferior&etilde;">inferiorem</expan> <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan> perfectionis obtinere inter Mathematicas <lb/>di&longs;ciplinas, ac &longs;cientias omnes mer&egrave; &longs;peculatiuas &longs;ecundum <lb/>eam partem, qua mer&egrave; &longs;peculatiu&aelig;, ac demon&longs;tratiu&aelig; &longs;cien&shy;<lb/>ti&aelig; &longs;unt, vt Phy&longs;ica ac Metaphy&longs;ica: perfectiorem tamen e&longs;&longs;e <lb/>multis &longs;cientijs practicis, vt Agricultura, Architectura, Nau&shy;<lb/>tica, &longs;i modo ab illa di&longs;tinguitur, &amp; alijs huiu&longs;modi. </s>           <s id="N11024">Ex quo triplici capite facile intelligemus, <expan abbr="Mechanic&atilde;">Mechanicam</expan> facul <lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> <expan abbr="inferior&etilde;">inferiorem</expan> <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan> perfectionis obtinere inter Mathematicas <lb/>di&longs;ciplinas, ac &longs;cientias omnes mer&egrave; &longs;peculatiuas &longs;ecundum <lb/>eam partem, qua mer&egrave; &longs;peculatiu&aelig;, ac demon&longs;tratiu&aelig; &longs;cien&shy;<lb/>ti&aelig; &longs;unt, vt Phy&longs;ica ac Metaphy&longs;ica: perfectiorem tamen e&longs;&longs;e <lb/>multis &longs;cientijs practicis, vt Agricultura, Architectura, Nau&shy;<lb/>tica, &longs;i modo ab illa di&longs;tinguitur, &amp; alijs huiu&longs;modi. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11042" type="main">         <p id="N11042" type="main">
           <s id="N11044">Id quod planum fieri pote&longs;t &longs;igillatim di&longs;currendo per &longs;in&shy;<lb/>gulas &longs;cientias enumeratas. </s>           <s id="N11044">Id quod planum fieri pote&longs;t &longs;igillatim di&longs;currendo per &longs;in&shy;<lb/>gulas &longs;cientias enumeratas. </s>
           <s id="N11049">Nam quod attinet ad Mathema&shy;<lb/>ticas, Arithmeticam, Geometriam, A&longs;trologiam, Mu&longs;icam, <lb/>ac Per&longs;pectiuam, &amp; &longs;i qu&aelig; &longs;unt ali&aelig; huiu&longs;modi; nulli dubium <lb/>e&longs;t, eas omnes pr&aelig;&longs;tantiores e&longs;&longs;e &longs;cientia Mechanica; tum <lb/>quia &longs;unt gratia &longs;ui, hoc e&longs;t mer&egrave; &longs;peculatiu&aelig;, ac de nobilio-<pb pagenum="31" xlink:href="005/01/039.jpg"/>ribus, &longs;eu amplioribus, ac &longs;implicioribus &longs;ubiectis pertractant, <lb/>vt per &longs;e patet; tum etiam quia vel parem, vel maiorem cer&shy;<lb/>titudinem, &amp; euidentiam habent, pr&aelig;&longs;ertim ill&aelig;, quibus ip&longs;a <lb/>Mechanica &longs;ubalternatur, &amp; &agrave; quibus accipit &longs;ua principia, <lb/>vt Geometria ac Stereometria. </s>           <s id="N11049">Nam quod attinet ad Mathema&shy;<lb/>ticas, Arithmeticam, Geometriam, A&longs;trologiam, Mu&longs;icam, <lb/>ac Per&longs;pectiuam, &amp; &longs;i qu&aelig; &longs;unt ali&aelig; huiu&longs;modi; nulli dubium <lb/>e&longs;t, eas omnes pr&aelig;&longs;tantiores e&longs;&longs;e &longs;cientia Mechanica; tum <lb/>quia &longs;unt gratia &longs;ui, hoc e&longs;t mer&egrave; &longs;peculatiu&aelig;, ac de nobilio-<pb pagenum="31" xlink:href="005/01/039.jpg"/>ribus, &longs;eu amplioribus, ac &longs;implicioribus &longs;ubiectis pertractant, <lb/>vt per &longs;e patet; tum etiam quia vel parem, vel maiorem cer-<lb/>titudinem, &amp; euidentiam habent, pr&aelig;&longs;ertim ill&aelig;, quibus ip&longs;a <lb/>Mechanica &longs;ubalternatur, &amp; &agrave; quibus accipit &longs;ua principia, <lb/>vt Geometria ac Stereometria. </s>
           <s id="N11061">Quandoquidem immedia&shy;<lb/>tius attingunt primam rationem a&longs;&longs;entiendi, in qua fundatur <lb/>tota euidentia. </s>           <s id="N11061">Quandoquidem immedia&shy;<lb/>tius attingunt primam rationem a&longs;&longs;entiendi, in qua fundatur <lb/>tota euidentia. </s>
           <s id="N11068">Vnde vniuer&longs;aliter colligit Ari&longs;toteles primo <lb/>Metaphy&longs;ices cap.            <s id="N11068">Vnde vniuer&longs;aliter colligit Ari&longs;toteles primo <lb/>Metaphy&longs;ices cap.
  
Line 543 
Line 543 
           <s id="N110AA">Perfe&shy;<lb/>ctio ver&ograve; cognitionis, qu&aelig; attenditur ex maiori certitudine, <lb/>aut euidentia; licet maxima &longs;it, non e&longs;t tamen e&longs;&longs;entialis, cum <lb/>&longs;upponat &longs;cientiam ip&longs;am <expan abbr="con&longs;titut&atilde;">con&longs;titutam</expan> in e&longs;&longs;e talis &longs;cienti&aelig; cum <lb/>&longs;ufficienti certitudine, aut euidentia. </s>           <s id="N110AA">Perfe&shy;<lb/>ctio ver&ograve; cognitionis, qu&aelig; attenditur ex maiori certitudine, <lb/>aut euidentia; licet maxima &longs;it, non e&longs;t tamen e&longs;&longs;entialis, cum <lb/>&longs;upponat &longs;cientiam ip&longs;am <expan abbr="con&longs;titut&atilde;">con&longs;titutam</expan> in e&longs;&longs;e talis &longs;cienti&aelig; cum <lb/>&longs;ufficienti certitudine, aut euidentia. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N110B9" type="main">         <p id="N110B9" type="main">
           <s id="N110BB">Quod &longs;i comparemus Mechanicam facultatem cum parti&shy;<lb/>bus quibu&longs;dam, ac &longs;ubalternatis &longs;cientijs Phy&longs;ic&aelig;, pr&aelig;&longs;ertim <lb/>practicis, vt Medicina, &amp; Agricultura, alijsq annexis, mixtis, <lb/>vel &longs;ubalternatis etiam Mathematicis, vt Architectura, &amp; <lb/>Nautica; diuer&longs;a omnino ratio e&longs;t. </s>           <s id="N110BB">Quod &longs;i comparemus Mechanicam facultatem cum parti&shy;<lb/>bus quibu&longs;dam, ac &longs;ubalternatis &longs;cientijs Phy&longs;ic&aelig;, pr&aelig;&longs;ertim <lb/>practicis, vt Medicina, &amp; Agricultura, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> annexis, mixtis, <lb/>vel &longs;ubalternatis etiam Mathematicis, vt Architectura, &amp; <lb/>Nautica; diuer&longs;a omnino ratio e&longs;t. </s>
           <s id="N110C6">Nam vel &longs;ubiectum illa&shy;<lb/>rum fecundum &longs;uam rationem &longs;pecificam ignobilius e&longs;t gra&shy;<lb/>ui, &amp; leui, virtuteque eorum motrici in vniuer&longs;um, vt multa <lb/>de quibus tanquam de &longs;ubiectis partialibus agitur in Medici&shy;<lb/>na, &amp; Agricultura: Vel tanta e&longs;t incertitudo, &amp; imperfectio <lb/>inferendi conclu&longs;iones in talibus &longs;cientijs, vt ex genere &longs;uo <lb/>vix &longs;cienti&aelig; <expan abbr="n&utilde;cupari">nuncupari</expan> po&longs;&longs;int, potiu&longs;que ex probabilibus, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <pb pagenum="32" xlink:href="005/01/040.jpg"/>ex <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratis">demon&longs;tratis</expan> con&longs;tare <expan abbr="vide&atilde;tur">videantur</expan> magna <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> ex parte. </s>           <s id="N110C6">Nam vel &longs;ubiectum illa&shy;<lb/>rum fecundum &longs;uam rationem &longs;pecificam ignobilius e&longs;t gra&shy;<lb/>ui, &amp; leui, virtuteque eorum motrici in vniuer&longs;um, vt multa <lb/>de quibus tanquam de &longs;ubiectis partialibus agitur in Medici&shy;<lb/>na, &amp; Agricultura: Vel tanta e&longs;t incertitudo, &amp; imperfectio <lb/>inferendi conclu&longs;iones in talibus &longs;cientijs, vt ex genere &longs;uo <lb/>vix &longs;cienti&aelig; <expan abbr="n&utilde;cupari">nuncupari</expan> po&longs;&longs;int, potiu&longs;que ex probabilibus, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <pb pagenum="32" xlink:href="005/01/040.jpg"/>ex <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratis">demon&longs;tratis</expan> con&longs;tare <expan abbr="vide&atilde;tur">videantur</expan> magna <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> ex parte. </s>
           <s id="N110EE">Vnde <lb/>licet derebus pr&aelig;&longs;tantioribus agant <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> obiecti <lb/>totalis, vt e&longs;t corpus animale &longs;anabile; aut <expan abbr="vegetatiu&utilde;">vegetatiuum</expan> germina&shy;<lb/>bile; nullatenus tamen <expan abbr="Mechanic&atilde;">Mechanicam</expan> <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan>, qu&aelig; de familia&shy;<lb/>rioribus omnimoda <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="euid&etilde;tia">euidentia</expan> tractat, antecellere <expan abbr="putab&utilde;tur">putabuntur</expan>. </s>           <s id="N110EE">Vnde <lb/>licet derebus pr&aelig;&longs;tantioribus agant <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> obiecti <lb/>totalis, vt e&longs;t corpus animale &longs;anabile; aut <expan abbr="vegetatiu&utilde;">vegetatiuum</expan> germina&shy;<lb/>bile; nullatenus tamen <expan abbr="Mechanic&atilde;">Mechanicam</expan> <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan>, qu&aelig; de familia&shy;<lb/>rioribus omnimoda <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="euid&etilde;tia">euidentia</expan> tractat, antecellere <expan abbr="putab&utilde;tur">putabuntur</expan>. </s>
         </p>         </p>
Line 555 
Line 555 
         </p>         </p>
         <p id="N1112D" type="main">         <p id="N1112D" type="main">
           <s id="N1112F">Accedit, quod &longs;&aelig;pe vtilitas refunditur in dignitatem obie&shy;<lb/>cti; vtilitas enim attenditur ex fine, ad quem ordinatur &longs;cien&shy;<lb/>tia; qui profect&ograve; in &longs;cientijs practicis coincidit cum obiecto <lb/>formali. </s>           <s id="N1112F">Accedit, quod &longs;&aelig;pe vtilitas refunditur in dignitatem obie&shy;<lb/>cti; vtilitas enim attenditur ex fine, ad quem ordinatur &longs;cien&shy;<lb/>tia; qui profect&ograve; in &longs;cientijs practicis coincidit cum obiecto <lb/>formali. </s>
           <s id="N11138">Eadem namque &longs;anitas anima&longs;is, e&longs;t finis medicin&aelig;, <lb/>&amp; ratio, &longs;ub qua Medicina agit de &longs;uis &longs;ubiectis. </s>           <s id="N11138">Eadem namque &longs;anitas animalis, e&longs;t finis medicin&aelig;, <lb/>&amp; ratio, &longs;ub qua Medicina agit de &longs;uis &longs;ubiectis. </s>
           <s id="N1113D">Eademque <lb/>directio operationum intellectus, e&longs;t finis Logic&aelig; &longs;cienti&aelig;, &amp; <lb/>ratio &longs;ub qua de ip&longs;is operationibus agitur in illa. </s>           <s id="N1113D">Eademque <lb/>directio operationum intellectus, e&longs;t finis Logic&aelig; &longs;cienti&aelig;, &amp; <lb/>ratio &longs;ub qua de ip&longs;is operationibus agitur in illa. </s>
           <s id="N11144">Cum igi&shy;<lb/>tur talis, ac tanta &longs;it vtilitas Mechanic&aelig; &longs;cienti&aelig; ad fines pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tanti&longs;&longs;imos admirabili cum artificio con&longs;equendos, vt ad le&shy;<lb/>uanda ingentia pondera, parua, &amp; exigua virtute, ad commo&shy;<lb/>ditates tam plurimas, <expan abbr="vrbiumq.">vrbiumque</expan> ornatum tam varium: ad &longs;ub&shy;<lb/>mini&longs;trandas tot machinas, &amp; in&longs;trumenta in bello, vt belli&shy;<lb/>gerare potius Mechanica, quam armis ip&longs;is, homines videan&shy;<lb/>tur: ad aptius mouenda Nauigia; ingentes paruo momento <lb/>excitandas moles, <expan abbr="immaniaq.">immaniaque</expan> euertenda &aelig;dificia: ad aquas ar&shy;<lb/>tifi cio&longs;i&longs;&longs;i<gap/>n&egrave; <expan abbr="&longs;ublim&atilde;das">&longs;ublimandas</expan>, <expan abbr="aeremq.">aeremque</expan> perpetuis follibus emitten&shy;<lb/>dum; voces t&agrave;m varias effingendas, concentum &aelig;quabiliter <lb/>efformandum, motum qua&longs;i animalem in&longs;en&longs;ibilibus imper&shy;<lb/>tiendum, &amp; &longs;imilia; ingenue fatendum e&longs;t nec e&longs;&longs;e artem, <lb/>qu&aelig; &longs;e Mechanic&aelig; arti in dignitate valeat comparari, nec <lb/>e&longs;&longs;e &longs;cientiam practicam, quam ip&longs;a ex certitudine, &amp; euiden&shy;<lb/>tia, qua procedit, &amp; ex dignitate, ac pr&aelig;&longs;tantia finis, non an&shy;<lb/>tecellat; ita vt in quo &longs;uperatur ex parte &longs;ubiecti nobilioris &agrave; <lb/>Medicina, vel Logica, comoen&longs;etur, aut vincatur ex parte <lb/>digni&longs;&longs;imi finis, &amp; obiecti formalis, dum admirabili artificio <lb/>intendit ip&longs;os natur&aelig; fines Naturam emulando &longs;uperare. </s>           <s id="N11144">Cum igi&shy;<lb/>tur talis, ac tanta &longs;it vtilitas Mechanic&aelig; &longs;cienti&aelig; ad fines pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tanti&longs;&longs;imos admirabili cum artificio con&longs;equendos, vt ad le&shy;<lb/>uanda ingentia pondera, parua, &amp; exigua virtute, ad commo&shy;<lb/>ditates tam plurimas, <expan abbr="vrbiumq.">vrbiumque</expan> ornatum tam varium: ad &longs;ub&shy;<lb/>mini&longs;trandas tot machinas, &amp; in&longs;trumenta in bello, vt belli&shy;<lb/>gerare potius Mechanica, quam armis ip&longs;is, homines videan&shy;<lb/>tur: ad aptius mouenda Nauigia; ingentes paruo momento <lb/>excitandas moles, <expan abbr="immaniaq.">immaniaque</expan> euertenda &aelig;dificia: ad aquas ar&shy;<lb/>tificio&longs;i&longs;&longs;im&egrave; <expan abbr="&longs;ublim&atilde;das">&longs;ublimandas</expan>, <expan abbr="aeremq.">aeremque</expan> perpetuis follibus emitten&shy;<lb/>dum; voces t&agrave;m varias effingendas, concentum &aelig;quabiliter <lb/>efformandum, motum qua&longs;i animalem in&longs;en&longs;ibilibus imper&shy;<lb/>tiendum, &amp; &longs;imilia; ingenue fatendum e&longs;t nec e&longs;&longs;e artem, <lb/>qu&aelig; &longs;e Mechanic&aelig; arti in dignitate valeat comparari, nec <lb/>e&longs;&longs;e &longs;cientiam practicam, quam ip&longs;a ex certitudine, &amp; euiden&shy;<lb/>tia, qua procedit, &amp; ex dignitate, ac pr&aelig;&longs;tantia finis, non an&shy;<lb/>tecellat; ita vt in quo &longs;uperatur ex parte &longs;ubiecti nobilioris &agrave; <lb/>Medicina, vel Logica, compen&longs;etur, aut vincatur ex parte <lb/>digni&longs;&longs;imi finis, &amp; obiecti formalis, dum admirabili artificio <lb/>intendit ip&longs;os natur&aelig; fines Naturam emulando &longs;uperare. </s>
         </p>         </p>
         <pb pagenum="33" xlink:href="005/01/041.jpg"/>         <pb pagenum="33" xlink:href="005/01/041.jpg"/>
         <p id="N11183" type="head">         <p id="N11183" type="head">
Line 581 
Line 581 
           <s id="N111DF">Pr&aelig;mittit autem exemplum de magno pondere quod ab exi&shy;<lb/>gua virtute admirandum in modum, ip&longs;ius vectis adminiculo <lb/>con&longs;tat moueri. </s>           <s id="N111DF">Pr&aelig;mittit autem exemplum de magno pondere quod ab exi&shy;<lb/>gua virtute admirandum in modum, ip&longs;ius vectis adminiculo <lb/>con&longs;tat moueri. </s>
           <s id="N111E6"><expan abbr="Rationemq.">Rationemque</expan> admirationis ac dubitationis <lb/>annectit: Quia &longs;cilicet potius oppo&longs;itum ex eo &longs;equi deberet, <lb/>cum vectis adminiculo, pondus ponderi adiungatur, <expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>. <lb/></s>           <s id="N111E6"><expan abbr="Rationemq.">Rationemque</expan> admirationis ac dubitationis <lb/>annectit: Quia &longs;cilicet potius oppo&longs;itum ex eo &longs;equi deberet, <lb/>cum vectis adminiculo, pondus ponderi adiungatur, <expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>. <lb/></s>
           <s id="N111F5">Quod enim &longs;ine vecte qui&longs;piam mouere non pote&longs;t, idip&longs;um <lb/>citius mouet, vectis ad illud pondus adiungens. </s>           <s id="N111F5">Quod enim &longs;ine vecte qui&longs;piam mouere non pote&longs;t, idip&longs;um <lb/>citius mouet, vectis ad illud pondus adiungens. </s>
           <s id="N111FA">Verumenim&shy;<lb/>uero huius ac &longs;imilium miraculorum omnium cau&longs;as refert <lb/>ad naturam circuli. </s>           <s id="N111FA">Verum enim <lb/>uero huius ac &longs;imilium miraculorum omnium cau&longs;as refert <lb/>ad naturam circuli. </s>
           <s id="N11201">Nam vt inferius docet, qu&aelig; circa libram <lb/>fiunt, ad circulum rediguntur; qu&aelig; vero circa vectem, ad ip&shy;<lb/>&longs;am libram; alia autem fere omnia qu&aelig; circa Mechanicas <pb pagenum="34" xlink:href="005/01/042.jpg"/>&longs;unt motiones, ad vectem. </s>           <s id="N11201">Nam vt inferius docet, qu&aelig; circa libram <lb/>fiunt, ad circulum rediguntur; qu&aelig; vero circa vectem, ad ip&shy;<lb/>&longs;am libram; alia autem fere omnia qu&aelig; circa Mechanicas <pb pagenum="34" xlink:href="005/01/042.jpg"/>&longs;unt motiones, ad vectem. </s>
           <s id="N1120D">Interim ex admiralibi &lpar;inquiens&rpar; <lb/>mirandum accidere quippiam non e&longs;&longs;e ab&longs;urdum. </s>           <s id="N1120D">Interim ex admirabili &lpar;inquiens&rpar; <lb/>mirandum accidere quippiam non e&longs;&longs;e ab&longs;urdum. </s>
           <s id="N11212">Subin&shy;<lb/>telligendo, admirabilem profecto e&longs;&longs;e ip&longs;am naturam circuli <lb/>ex qua tot admiranda procedunt, vt &longs;tatim probare aggredi&shy;<lb/>tur in &longs;equentibus. </s>           <s id="N11212">Subin&shy;<lb/>telligendo, admirabilem profecto e&longs;&longs;e ip&longs;am naturam circuli <lb/>ex qua tot admiranda procedunt, vt &longs;tatim probare aggredi&shy;<lb/>tur in &longs;equentibus. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1121B" type="head">         <p id="N1121B" type="head">
Line 593 
Line 593 
           <s id="N11227">Textus Tertius.</s>           <s id="N11227">Textus Tertius.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N1122A" type="main">         <p id="N1122A" type="main">
           <s id="N1122C">M<emph type="italics"/>axime autem e&longs;t admirandum &longs;imul <lb/>contraria fieri; Circulus ver&ograve; ex buiu&longs;mo&shy;<lb/>di e&longs;t con&longs;titutus: &longs;tatim enim ex commoto <lb/>effectus e&longs;t &amp; manente, quorum natura ad <lb/>&longs;e inuicem est contraria. </s>           <s id="N1122C">M<emph type="italics"/>axime autem e&longs;t admirandum &longs;imul <lb/>contraria fieri; Circulus ver&ograve; ex huiu&longs;mo&shy;<lb/>di e&longs;t con&longs;titutus: &longs;tatim enim ex commoto <lb/>effectus e&longs;t &amp; manente, quorum natura ad <lb/>&longs;e inuicem est contraria. </s>
           <s id="N1123A">Quamobrem i&longs;th&aelig;c <lb/>cernentes min&ugrave;s admirari conuenit contingentes in illo con&shy;<lb/>trarietates.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N1123A">Quamobrem i&longs;th&aelig;c <lb/>cernentes min&ugrave;s admirari conuenit contingentes in illo con&shy;<lb/>trarietates.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N11243" type="head">         <p id="N11243" type="head">
Line 610 
Line 610 
           <s id="N11272">Cum igitur admirandum valde &longs;it, &longs;i&shy;<lb/>mul contraria fieri, aut aliquid effici ex contrarijs, &amp; hoc con&shy;<lb/>tingat in ip&longs;a con&longs;titutione circuli; minus admirandum e&longs;&longs;e <pb pagenum="35" xlink:href="005/01/043.jpg"/>relinquitur &lpar;concludit Ari&longs;toteles&rpar; &longs;i ex ip&longs;o circulo con&longs;ti&shy;<lb/>tuto, ali&aelig; po&longs;tea oriantur contrarietates, vel alia contraria in <lb/>ip&longs;o con&longs;iderentur, vt mox ex dicendis patebit. </s>           <s id="N11272">Cum igitur admirandum valde &longs;it, &longs;i&shy;<lb/>mul contraria fieri, aut aliquid effici ex contrarijs, &amp; hoc con&shy;<lb/>tingat in ip&longs;a con&longs;titutione circuli; minus admirandum e&longs;&longs;e <pb pagenum="35" xlink:href="005/01/043.jpg"/>relinquitur &lpar;concludit Ari&longs;toteles&rpar; &longs;i ex ip&longs;o circulo con&longs;ti&shy;<lb/>tuto, ali&aelig; po&longs;tea oriantur contrarietates, vel alia contraria in <lb/>ip&longs;o con&longs;iderentur, vt mox ex dicendis patebit. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11282" type="head">         <p id="N11282" type="head">
           <s id="N11284"><emph type="italics"/>De &longs;ecunda circuli proprieiate.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N11284"><emph type="italics"/>De &longs;ecunda circuli proprietate.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N1128B" type="head">         <p id="N1128B" type="head">
           <s id="N1128D">Textus Quartus.</s>           <s id="N1128D">Textus Quartus.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N11290" type="main">         <p id="N11290" type="main">
           <s id="N11292">I<emph type="italics"/>n primis enim linc&aelig; illi, qu&aelig; circuti orbem am&shy;<lb/>plectitur, nullam habanti latitudinem contraria <lb/>quodammodo ine&longs;&longs;e apparans, concauum &longs;cilices, <lb/>&amp; curuum. </s>           <s id="N11292">I<emph type="italics"/>n primis enim line&aelig; illi, qu&aelig; circuli orbem am&shy;<lb/>plectitur, nullam habenti latitudinem contraria <lb/>quodammodo ine&longs;&longs;e apparans, concauum &longs;cilicet, <lb/>&amp; curuum. </s>
           <s id="N1129E">H&aelig;c autemeo &agrave; &longs;e inuioem di&longs;tant <lb/>modo, quo magnum, &amp; paricum, illorum etenim <lb/>medium e&longs;t &aelig;quale: horum ver&ograve; rectum; quapropter cum ad <lb/>&longs;e inuicem commutantur, illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> prius &aelig;qualia &longs;ieri nece&longs;&longs;e <lb/>est, quam extremorum vtrumlibet: lineam vero rectam, <lb/>quando e&longs;t curua, concaua, aut ex buiu&longs;modi rur &longs;um curua &longs;it, <lb/>&amp; circularis. </s>           <s id="N1129E">H&aelig;c autem eo &agrave; &longs;e inuicem di&longs;tant <lb/>modo, quo magnum, &amp; paricum, illorum etenim <lb/>medium e&longs;t &aelig;quale: horum ver&ograve; rectum; quapropter cum ad <lb/>&longs;e inuicem commutantur, illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> prius &aelig;qualia fieri nece&longs;&longs;e <lb/>est, quam extremorum vtrumlibet: lineam vero rectam, <lb/>quando e&longs;t curua, concaua, aut ex huiu&longs;modi rur&longs;um curua &longs;it, <lb/>&amp; circularis. </s>
           <s id="N112B1">V num quidem igitur i&longs;tuc ab&longs;urdum ine&longs;t circulo.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N112B1">V num quidem igitur i&longs;tuc ab&longs;urdum ine&longs;t circulo.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N112B6" type="head">         <p id="N112B6" type="head">
Line 625 
Line 625 
         </p>         </p>
         <p id="N112BC" type="main">         <p id="N112BC" type="main">
           <s id="N112BE">Secund&ograve; admirabilem &longs;e natura circuli o&longs;tendit, &longs;i &longs;u&shy;<lb/>matur infacto e&longs;&longs;e, quod cum in primis &lpar;inquit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles&rpar; linea, qu&aelig; ip&longs;ius circuli orbem complectitur, ac <lb/>peripheria, &longs;eu <expan abbr="circunfer&etilde;tia">circunferentia</expan> nuncupatur, &longs;it per &longs;e quoad la&shy;<lb/>titudinem, &amp; profunditatem indiui&longs;ibilis, &longs;imul tamen tan&shy;<lb/>quam ex duobus contrarijs inter &longs;e coniunctis con&longs;tituatur <lb/>concaua, &amp; curua, &longs;iu&egrave; conuexa. </s>           <s id="N112BE">Secund&ograve; admirabilem &longs;e natura circuli o&longs;tendit, &longs;i &longs;u&shy;<lb/>matur infacto e&longs;&longs;e, quod cum in primis &lpar;inquit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles&rpar; linea, qu&aelig; ip&longs;ius circuli orbem complectitur, ac <lb/>peripheria, &longs;eu <expan abbr="circunfer&etilde;tia">circunferentia</expan> nuncupatur, &longs;it per &longs;e quoad la&shy;<lb/>titudinem, &amp; profunditatem indiui&longs;ibilis, &longs;imul tamen tan&shy;<lb/>quam ex duobus contrarijs inter &longs;e coniunctis con&longs;tituatur <lb/>concaua, &amp; curua, &longs;iu&egrave; conuexa. </s>
           <s id="N112D1">Etenim e&longs;t ver&egrave; terminus <lb/>extimus, &amp; conuexum ip&longs;ius circuli, ac &longs;imul ambiens, &amp; <lb/>complectens in &longs;ua concauitate ip&longs;am &longs;uper&longs;iclem circuli: <lb/>Concauum autem, &amp; conuexum &longs;e habent &longs;icut magnum, <lb/>&amp; paruum. </s>           <s id="N112D1">Etenim e&longs;t ver&egrave; terminus <lb/>extimus, &amp; conuexum ip&longs;ius circuli, ac &longs;imul ambiens, &amp; <lb/>complectens in &longs;ua concauitate ip&longs;am &longs;uperficilem circuli: <lb/>Concauum autem, &amp; conuexum &longs;e habent &longs;icut magnum, <lb/>&amp; paruum. </s>
           <s id="N112DC">Horum enim medium e&longs;t &aelig;quale, illorum ver&ograve; <lb/>rectum. </s>           <s id="N112DC">Horum enim medium e&longs;t &aelig;quale, illorum ver&ograve; <lb/>rectum. </s>
           <s id="N112E1">Quar&egrave; &longs;icut cum magnum, &amp; paruum inuicem, <lb/>commutantur, prius perueniunt ad &aelig;quale, qu&agrave;m ad hoc vt <lb/>magnum con&longs;tituatur paruum, &amp; paruum con&longs;tituatur ma&shy;<pb pagenum="36" xlink:href="005/01/044.jpg"/>gnum: ita qu&aelig;libet linea curua, &longs;eu conuexa antequam &longs;iat <lb/>concaua, prius debet fieri recta: ab&longs;urdum igitur apparet, ean&shy;<lb/>dem omnino circuli periferiam, &longs;imul con&longs;titui concauam, <lb/>&amp; conuexam. </s>           <s id="N112E1">Quar&egrave; &longs;icut cum magnum, &amp; paruum inuicem, <lb/>commutantur, prius perueniunt ad &aelig;quale, qu&agrave;m ad hoc vt <lb/>magnum con&longs;tituatur paruum, &amp; paruum con&longs;tituatur ma&shy;<pb pagenum="36" xlink:href="005/01/044.jpg"/>gnum: ita qu&aelig;libet linea curua, &longs;eu conuexa antequam fiat <lb/>concaua, prius debet fieri recta: ab&longs;urdum igitur apparet, ean&shy;<lb/>dem omnino circuli periferiam, &longs;imul con&longs;titui concauam, <lb/>&amp; conuexam. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N112F3" type="main">         <p id="N112F3" type="main">
           <s id="N112F5">Nec difficultatem euadunt, qui dicunt, concauum, &amp; con&shy;<lb/>uexum realiter non e&longs;&longs;e idem in circulo, &longs;eu curuitatem, &amp; <lb/>concauitatem non reperiri in eadem linea, &longs;ed in diuer&longs;is, it&agrave; <lb/>vt in circunferentia &longs;it tantum curuitas, &longs;e&ugrave; conuexum, con&shy;<lb/>cauitas ver&ograve; &longs;it potius in corpore extrin&longs;eco ambiente per li&shy;<lb/>neam illi corre&longs;pondentem. </s>           <s id="N112F5">Nec difficultatem euadunt, qui dicunt, concauum, &amp; con&shy;<lb/>uexum realiter non e&longs;&longs;e idem in circulo, &longs;eu curuitatem, &amp; <lb/>concauitatem non reperiri in eadem linea, &longs;ed in diuer&longs;is, it&agrave; <lb/>vt in circunferentia &longs;it tantum curuitas, &longs;e&ugrave; conuexum, con&shy;<lb/>cauitas ver&ograve; &longs;it potius in corpore extrin&longs;eco ambiente per li&shy;<lb/>neam illi corre&longs;pondentem. </s>
           <s id="N11302">Etenim cum linea corporis con&shy;<lb/>tinentis ambiens circulum, penetretur in eodem &longs;pacio cum <lb/>cir cunferentia ip&longs;ius circuli, <expan abbr="con&longs;idereturq.">con&longs;idereturque</expan> &longs;ola quantitas <lb/>ab&longs;tracta, &amp; figura vtriu&longs;que line&aelig; coincidentis, eadem &longs;em&shy;<lb/>per difficultas ob&longs;tabit; nemp&egrave; quo pacto fieri po&longs;&longs;it, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>longitudo latitudinis expers, circulum terminans, &longs;e&ugrave; circu&shy;<lb/>lariter exten&longs;a, &longs;imul &longs;it concaua, &amp; conuexa. </s>           <s id="N11302">Etenim cum linea corporis con&shy;<lb/>tinentis ambiens circulum, penetretur in eodem &longs;pacio cum <lb/>cir cunferentia ip&longs;ius circuli, <expan abbr="con&longs;idereturq.">con&longs;idereturque</expan> &longs;ola quantitas <lb/>ab&longs;tracta, &amp; figura vtriu&longs;que line&aelig; coincidentis, eadem &longs;em&shy;<lb/>per difficultas ob&longs;tabit; nemp&egrave; quo pacto fieri po&longs;&longs;it, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>longitudo latitudinis expers, circulum terminans, &longs;e&ugrave; circu&shy;<lb/>lariter exten&longs;a, &longs;imul &longs;it concaua, &amp; conuexa. </s>
           <s id="N11319">Sed nihil pro&shy;<lb/>hibet eandem circumferentiam indiuifibilem quoad latitudi&shy;<lb/>nem, &amp; profunditatem, &longs;imul e&longs;&longs;e concauam, &amp; conuexam <lb/>re&longs;pectu diuer&longs;orum, vt in alijs etiam lineatum figuris, ac &longs;u&shy;<lb/>per&longs;iciebus poterit exemplificari: &amp; vt eadem via dicitur <lb/>acliuis, &amp; decliuis; idemque magnum, &amp; paruum reipectu di&shy;<lb/>uer&longs;orum, qu&aelig; cum illo comparantur. </s>           <s id="N11319">Sed nihil pro&shy;<lb/>hibet eandem circumferentiam indiuisibilem quoad latitudi&shy;<lb/>nem, &amp; profunditatem, &longs;imul e&longs;&longs;e concauam, &amp; conuexam <lb/>re&longs;pectu diuer&longs;orum, vt in alijs etiam linearum figuris, ac &longs;u&shy;<lb/>perficiebus poterit exemplificari: &amp; vt eadem via dicitur <lb/>acliuis, &amp; decliuis; idemque magnum, &amp; paruum rei pectu di&shy;<lb/>uer&longs;orum, qu&aelig; cum illo comparantur. </s>
           <s id="N11328">Quo fit, vt admiran&shy;<lb/>dam quidem e&longs;&longs;e huiu&longs;modi proprietatem circuli iure dica&shy;<lb/>mus, nullam tamen in &longs;e <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan> inuoluere admittamus. </s>           <s id="N11328">Quo fit, vt admiran&shy;<lb/>dam quidem e&longs;&longs;e huiu&longs;modi proprietatem circuli iure dica&shy;<lb/>mus, nullam tamen in &longs;e <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan> inuoluere admittamus. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11333" type="head">         <p id="N11333" type="head">
Line 642 
Line 642 
           <s id="N1133E">Textus Quintus.</s>           <s id="N1133E">Textus Quintus.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N11341" type="main">         <p id="N11341" type="main">
           <s id="N11343">A<emph type="italics"/>ltervm autem, quod &longs;imul contrar&yuml;i <lb/>mouetur motionibus: &longs;imul enim ad anterio&shy;<lb/>rem mouetur locum, &amp; ad po&longs;teriorem. </s>           <s id="N11343">A<emph type="italics"/>ltervm autem, quod &longs;imul contrarijs <lb/>mouetur motionibus: &longs;imul enim ad anterio&shy;<lb/>rem mouetur locum, &amp; ad po&longs;teriorem. </s>
           <s id="N1134D">Et <lb/>ea, qu&aelig; circulum de&longs;cribit, linea eodem &longs;e <lb/>babet modo: Ex que enim incipit loco, illius <lb/>extremum, ad eundem rur&longs;us redit: Illa <lb/>enim continu&ograve; commota, extremum rur&longs;us efficitur primum.<emph.end type="italics"/><pb pagenum="37" xlink:href="005/01/045.jpg"/><emph type="italics"/>Quamobrem manife&longs;tum, quod inde muiatum e&longs;t. </s>           <s id="N1134D">Et <lb/>ea, qu&aelig; circulum de&longs;cribit, linea eodem &longs;e <lb/>habet modo: Ex que enim incipit loco, illius <lb/>extremum, ad eundem rur&longs;us redit: Illa <lb/>enim continu&ograve; commota, extremum rur&longs;us efficitur primum.<emph.end type="italics"/><pb pagenum="37" xlink:href="005/01/045.jpg"/><emph type="italics"/>Quamobrem manife&longs;tum, quod inde mutatum e&longs;t. </s>
           <s id="N11361">Quaprop&shy;<lb/>ter &lpar;vt dictum e&longs;t prius&rpar; non e&longs;t inconueniens, ip&longs;um miracutc&shy;<lb/>rum omnium e&longs;&longs;e principium.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N11361">Quaprop&shy;<lb/>ter &lpar;vt dictum e&longs;t prius&rpar; non e&longs;t inconueniens, ip&longs;um miraculo&shy;<lb/>rum omnium e&longs;&longs;e principium.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N1136A" type="main">         <p id="N1136A" type="main">
           <s id="N1136C"><emph type="italics"/>Ea igitur, qu&aelig; circa libram fiunt, ad virculum referuntur: <lb/>&ldquo;qu&aelig; verocirca vectem, ad ip&longs;am libram; alia autem fer&egrave; om-<emph.end type="italics"/><arrow.to.target n="marg13"/><lb/><emph type="italics"/>nia, qu&aelig; circa Menbanicas &longs;unt motiones, ad vectem. </s>           <s id="N1136C"><emph type="italics"/>Ea igitur, qu&aelig; circa libram fiunt, ad circulum referuntur: <lb/>&ldquo;qu&aelig; vero circa vectem, ad ip&longs;am libram; alia autem fer&egrave; om-<emph.end type="italics"/><arrow.to.target n="marg13"/><lb/><emph type="italics"/>nia, qu&aelig; circa Menbanicas &longs;unt motiones, ad vectem. </s>
           <s id="N1137C">Pra&shy;<lb/>tere&agrave; etiam quoniam vnica exi&longs;tente, qu&aelig; ex centro e&longs;t linea, <lb/>nullum aliud alij, qu&aelig; in illa &longs;unt, punctorum &aelig;qua velocitate <lb/>feratur; &longs;ed citius &longs;emper, quod &agrave; manente termino e&longs;t remo&shy;<lb/>tius, <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> miratulorum accidunt in circuli motionibus: de <lb/>quibus in &yuml;s, qu&aelig; po&longs;thac adducentur, qu&aelig;&longs;tionibus erit ma&shy;<lb/>nife&longs;tam.&rdquo;<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N1137C">Prae&shy;<lb/>tere&agrave; etiam quoniam vnica exi&longs;tente, qu&aelig; ex centro e&longs;t linea, <lb/>nullum aliud alij, qu&aelig; in illa &longs;unt, punctorum &aelig;qua velocitate <lb/>feratur; &longs;ed citius &longs;emper, quod &agrave; manente termino e&longs;t remo&shy;<lb/>tius, <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> miraculorum accidunt in circuli motionibus: de <lb/>quibus in ijs, qu&aelig; po&longs;thac adducentur, qu&aelig;&longs;tionibus erit ma&shy;<lb/>nife&longs;tam.&rdquo;<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N11391" type="margin">         <p id="N11391" type="margin">
           <s id="N11393"><margin.target id="marg13"/>Verba re&shy;<lb/>&longs;ecanda.</s>           <s id="N11393"><margin.target id="marg13"/>Verba re&shy;<lb/>&longs;ecanda.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N1139A" type="main">         <p id="N1139A" type="main">
           <s id="N1139C"><emph type="italics"/>Quoniam autem fecundum contrarias &longs;imul motiones mo&shy;<lb/>uetur circulus; &amp; alierum quidem diametri ex tremum, vbi A, <lb/>in ante mouctur, alserum ver&ograve; vbi B, ad retro; efficiunt non&shy;<lb/>nulli, vt ab vnica motione multi contrario &longs;imul moueantur <lb/>circuli; que madmodum &longs;unt illi, quos in locis proponunt &longs;acris, <lb/>&aelig;neos, &amp; ferreos fabricantes orbiculos. </s>           <s id="N1139C"><emph type="italics"/>Quoniam autem secundum contrarias &longs;imul motiones mo&shy;<lb/>uetur circulus; &amp; alienum quidem diametri extremum, vbi A, <lb/>in ante mouetur, alterum ver&ograve; vbi B, ad retro; efficiunt non&shy;<lb/>nulli, vt ab vnica motione multi contrario &longs;imul moueantur <lb/>circuli; quemadmodum &longs;unt illi, quos in locis proponunt &longs;acris, <lb/>&aelig;neos, &amp; ferreos fabricantes orbiculos. </s>
           <s id="N113AB">Si enim AB, circu&shy;<lb/>lum alier contingerit, circulus in quo CD, mota circuli, in quo <lb/>AB, diametro in ante, mouebitur CD, ad retro diametro cir&shy;<lb/>culi, vbi e&longs;t A, circ&agrave; idem mota, In contrarium igitur moue&shy;<lb/>bitur circulus vbi CD, ad illum, vbi AB, El rur&longs;us ip&longs;e con&shy;<lb/>tiguum vbi EF, in contrarium &longs;ibi ip&longs;i mouebitur propter ean&shy;<lb/>dem cau&longs;am. </s>           <s id="N113AB">Si enim AB, circu&shy;<lb/>lum alier contingerit, circulus in quo CD, mota circuli, in quo <lb/>AB, diametro in ante, mouebitur CD, ad retro diametro cir&shy;<lb/>culi, vbi e&longs;t A, circ&agrave; idem mota, In contrarium igitur moue&shy;<lb/>bitur circulus vbi CD, ad illum, vbi AB, El rur&longs;us ip&longs;e con&shy;<lb/>tiguum vbi EF, in contrarium &longs;ibi ip&longs;i mouebitur propter ean&shy;<lb/>dem cau&longs;am. </s>
           <s id="N113BA">Eodem etiam modo &longs;i plures fuerint, idem <lb/>facient, vno &longs;olo commoto. </s>           <s id="N113BA">Eodem etiam modo &longs;i plures fuerint, idem <lb/>facient, vno &longs;olo commoto. </s>
           <s id="N113BF">Hanc lgitur in circulo exi&longs;tentem <lb/>animaduertens naturam Arcbitecti, in&longs;trumentum fabricant, <lb/>celantes principium, vt macbin&aelig; &longs;olum mani&longs;e&longs;tum &longs;it illud, <lb/>quod admirationem pr&aelig;&longs;tat, cau&longs;a ver&ograve; lateat.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N113BF">Hanc lgitur in circulo exi&longs;tentem <lb/>animaduertens naturam Architecti, in&longs;trumentum fabricant, <lb/>celantes principium, vt machin&aelig; &longs;olum manife&longs;tum &longs;it illud, <lb/>quod admirationem pr&aelig;&longs;tat, cau&longs;a ver&ograve; lateat.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N113CA" type="head">         <p id="N113CA" type="head">
           <s id="N113CC">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N113CC">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N113D0" type="main">         <p id="N113D0" type="main">
           <s id="N113D2">Tertio illud quoque admiratione dignum &longs;e&longs;e o&longs;&longs;ert in <lb/>circulo, quod, inquit Ari&longs;toteles, contrarijs &longs;imul fe&shy;<lb/>ratur motionibus, antror&longs;um videlicet, ac retror&longs;um, <lb/>&longs;ur&longs;um, ac deor&longs;um. </s>           <s id="N113D2">Tertio illud quoque admiratione dignum &longs;e&longs;e offert in <lb/>circulo, quod, inquit Ari&longs;toteles, contrarijs &longs;imul fe&shy;<lb/>ratur motionibus, antror&longs;um videlicet, ac retror&longs;um, <lb/>&longs;ur&longs;um, ac deor&longs;um. </s>
           <s id="N113DB">Dum enim pars circuli &longs;uperior de&longs;cen&shy;<lb/>dit, ac mouetur antror&longs;um, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->ad dexteram, altera pars illi <pb pagenum="38" xlink:href="005/01/046.jpg"/>oppo&longs;ita, qu&aelig; e&longs;t inferior, a&longs;cendit, ac mouetur retror&longs;um ad <lb/>leuam. </s>           <s id="N113DB">Dum enim pars circuli &longs;uperior de&longs;cen&shy;<lb/>dit, ac mouetur antror&longs;um, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->ad dexteram, altera pars illi <pb pagenum="38" xlink:href="005/01/046.jpg"/>oppo&longs;ita, qu&aelig; e&longs;t inferior, a&longs;cendit, ac mouetur retror&longs;um ad <lb/>leuam. </s>
           <s id="N113EB">Quod &longs;i huiu&longs;modi po&longs;itiones formaliter non con&shy;<lb/>&longs;tituantur ni&longs;i in quadam relatione, ac re&longs;pectu vnius partis ad <lb/>alteram, hoc parumrefert, cum fundamentaliter &longs;emper im&shy;<lb/>portent realem oppo&longs;itionem, ac diuer&longs;itatem loci, in quo <lb/>ip&longs;e partes relat&aelig; con&longs;tituuntur, vel ad quem tendunt <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ad terminum &longs;ui motus. </s>           <s id="N113EB">Quod &longs;i huiu&longs;modi po&longs;itiones formaliter non con&shy;<lb/>&longs;tituantur ni&longs;i in quadam relatione, ac re&longs;pectu vnius partis ad <lb/>alteram, hoc parumrefert, cum fundamentaliter &longs;emper im&shy;<lb/>portent realem oppo&longs;itionem, ac diuer&longs;itatem loci, in quo <lb/>ip&longs;e partes relat&aelig; con&longs;tituuntur, vel ad quem tendunt <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ad terminum &longs;ui motus. </s>
           <s id="N113FC">Quapropter idem Philo&longs;ophus &longs;u&shy;<lb/><figure id="id.005.01.046.1.jpg" xlink:href="005/01/046/1.jpg"/><lb/>biungit ex hac contra&shy;<lb/>rietate fieri, vt vnius <lb/>circuli motione, alij cir&shy;<lb/>culi in contrarium mo&shy;<lb/>ueantur. </s>           <s id="N113FC">Quapropter idem Philo&longs;ophus &longs;u&shy;<lb/><figure id="id.005.01.046.1.jpg" xlink:href="005/01/046/1.jpg"/><lb/>biungit ex hac contra&shy;<lb/>rietate fieri, vt vnius <lb/>circuli motione, alij cir&shy;<lb/>culi in contrarium mo&shy;<lb/>ueantur. </s>
           <s id="N1140F">Vt &longs;i con&longs;ti&shy;<lb/>tuatur circulus, qui pri&shy;<lb/>m&ograve; moueri debeat in&shy;<lb/>ter alios quaruor, <expan abbr="&longs;intq.">&longs;intque</expan> <lb/>omnes denticulati, <lb/>quem admodum videre <lb/>e&longs;t in horologijs, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> <lb/>&longs;imilibus machinis, vt <lb/>in hac &longs;igura: Nam pars <lb/>&longs;uperor medij circuli, <lb/>qu&aelig; de&longs;cendit, impellit partem inferiorem &longs;uperioris circuli, <lb/>facitque eam a&longs;cendere. </s>           <s id="N1140F">Vt &longs;i con&longs;ti&shy;<lb/>tuatur circulus, qui pri&shy;<lb/>m&ograve; moueri debeat in&shy;<lb/>ter alios quaruor, <expan abbr="&longs;intq.">&longs;intque</expan> <lb/>omnes denticulati, <lb/>quem admodum videre <lb/>e&longs;t in horologijs, <expan abbr="alijsq.">alijsque</expan> <lb/>&longs;imilibus machinis, vt <lb/>in hac figura: Nam pars <lb/>&longs;uperor medij circuli, <lb/>qu&aelig; de&longs;cendit, impellit partem inferiorem &longs;uperioris circuli, <lb/>facitque eam a&longs;cendere. </s>
           <s id="N11430">Et pars inferior eiu&longs;dem medij cir&shy;<lb/>culi, a&longs;cendendo facit de&longs;cendere partem &longs;uperiorem circuli <lb/>inferioris. </s>           <s id="N11430">Et pars inferior eiu&longs;dem medij cir&shy;<lb/>culi, a&longs;cendendo facit de&longs;cendere partem &longs;uperiorem circuli <lb/>inferioris. </s>
           <s id="N11437">Deinde &longs;imiliter idem circulus medius dum dex&shy;<lb/>tror&longs;um mouetur, mouet circulum dexterum &longs;ini&longs;tror&longs;um, &amp; <lb/>&longs;ini&longs;trum dextror&longs;um. </s>           <s id="N11437">Deinde &longs;imiliter idem circulus medius dum dex&shy;<lb/>tror&longs;um mouetur, mouet circulum dexterum &longs;ini&longs;tror&longs;um, &amp; <lb/>&longs;ini&longs;trum dextror&longs;um. </s>
         </p>         </p>
Line 681 
Line 681 
         <pb pagenum="39" xlink:href="005/01/047.jpg"/>         <pb pagenum="39" xlink:href="005/01/047.jpg"/>
         <p id="N1147B" type="main">         <p id="N1147B" type="main">
           <s id="N1147D">Qu&aelig; autem de libra ac vatia punctorum &longs;emidiametri ve&shy;<lb/>locitate h&igrave;c docet Ari&longs;toteles, fru&longs;tra interpo&longs;ita &longs;unt ac pr&aelig;&shy;<lb/>ter Auctoris intentum, cum ad rem de qua agitur non perti&shy;<lb/>neant, ac alibi proprijs in locis repetantur. </s>           <s id="N1147D">Qu&aelig; autem de libra ac vatia punctorum &longs;emidiametri ve&shy;<lb/>locitate h&igrave;c docet Ari&longs;toteles, fru&longs;tra interpo&longs;ita &longs;unt ac pr&aelig;&shy;<lb/>ter Auctoris intentum, cum ad rem de qua agitur non perti&shy;<lb/>neant, ac alibi proprijs in locis repetantur. </s>
           <s id="N11486">Quare ex hoc <lb/>textu re&longs;ecanda e&longs;&longs;ent, incipiendo &agrave; particula &lpar;Ea igitur&rpar; <lb/>v&longs;que ad &lpar;erit manife&longs;tum&rpar; inclu&longs;iue, prout lineis confi&shy;<lb/>gnauimus. </s>           <s id="N11486">Quare ex hoc <lb/>textu re&longs;ecanda e&longs;&longs;ent, incipiendo &agrave; particula &lpar;Ea igitur&rpar; <lb/>v&longs;que ad &lpar;erit manife&longs;tum&rpar; inclu&longs;iue, prout lineis consi&shy;<lb/>gnauimus. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N1148F" type="head">         <p id="N1148F" type="head">
           <s id="N11491"><emph type="italics"/>De Quarta Circuli Proprietate.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N11491"><emph type="italics"/>De Quarta Circuli Proprietate.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s>
Line 691 
Line 691 
         </p>         </p>
         <p id="N1149E" type="main">         <p id="N1149E" type="main">
           <s id="N114A0">I<emph type="italics"/>n primis igitur qu&aelig; accidunt circa libram du&shy;<lb/>bitare faciunt, quam nam obcau&longs;am exactio&shy;<lb/>res minoribus maiores &longs;unt libr&aelig;. </s>           <s id="N114A0">I<emph type="italics"/>n primis igitur qu&aelig; accidunt circa libram du&shy;<lb/>bitare faciunt, quam nam obcau&longs;am exactio&shy;<lb/>res minoribus maiores &longs;unt libr&aelig;. </s>
           <s id="N114AA">IIuius au&shy;<lb/>tem rei principium est quamobrem in ip&longs;o cir&shy;<lb/>culo, qu&aelig; plus &agrave; centro di&longs;tat linea eadem vi <lb/>commota, citius fertur, qu&agrave;m illa qu&aelig; minus distat. </s>           <s id="N114AA">Huius au&shy;<lb/>tem rei principium est quamobrem in ip&longs;o cir&shy;<lb/>culo, qu&aelig; plus &agrave; centro di&longs;tat linea eadem vi <lb/>commota, citius fertur, qu&agrave;m illa qu&aelig; minus distat. </s>
           <s id="N114B3">Citius <lb/>enim bifariam dicitur: &longs;iue enim in minori tempore &aelig;qualem <lb/>pertran&longs;it locum, citius feci&longs;&longs;e dicimus: &longs;eu in &aelig;quali maio&shy;<lb/>rem. </s>           <s id="N114B3">Citius <lb/>enim bifariam dicitur: &longs;iue enim in minori tempore &aelig;qualem <lb/>pertran&longs;it locum, citius feci&longs;&longs;e dicimus: &longs;eu in &aelig;quali maio&shy;<lb/>rem. </s>
           <s id="N114BC">Maior autem in &aelig;quali tempore, maiorem de&longs;cribit cir&shy;<lb/>culum: qui enim extra e&longs;t, maior eo qui intus e&longs;t. </s>           <s id="N114BC">Maior autem in &aelig;quali tempore, maiorem de&longs;cribit cir&shy;<lb/>culum: qui enim extra e&longs;t, maior eo qui intus e&longs;t. </s>
           <s id="N114C1">Horum <lb/>autem cau&longs;a, quoniam duas fertur lationes ea qu&aelig; circulum <lb/>de&longs;cribit linea. </s>           <s id="N114C1">Horum <lb/>autem cau&longs;a, quoniam duas fertur lationes ea qu&aelig; circulum <lb/>de&longs;cribit linea. </s>
           <s id="N114C8">Quandoquidem igitur in proportione fertur <lb/>aliqua id quod fertur, &longs;uper rectam ferri nece&longs;&longs;e: Et b&aelig;c dia&shy;<lb/>meter efficitur &longs;igur&aelig; quam faciunt ill&aelig; qu&aelig; in buiu&longs;modi pro&shy;<lb/>portione coaptantur line&aelig;. </s>           <s id="N114C8">Quandoquidem igitur in proportione fertur <lb/>aliqua id quod fertur, &longs;uper rectam ferri nece&longs;&longs;e: Et h&aelig;c dia&shy;<lb/>meter efficitur figur&aelig; quam faciunt ill&aelig; qu&aelig; in huiu&longs;modi pro&shy;<lb/>portione coaptantur line&aelig;. </s>
           <s id="N114D1">Sit enim proportio &longs;eoundum quam <lb/>latum fertur, quam habet AB ad AC. &amp; A quidem fertur <lb/>ver&longs;us B: A B vero &longs;ubter&longs;eratur ver&longs;us MC: latum au&shy;<lb/>tem &longs;it A quidem ad D. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N114D1">Sit enim proportio &longs;ecundum quam <lb/>latum fertur, quam habet AB ad AC. &amp; A quidem fertur <lb/>ver&longs;us B: A B vero &longs;ubter&longs;eratur ver&longs;us MC: latum au&shy;<lb/>tem &longs;it A quidem ad D. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N114DB">Vbi autem est A B ver&longs;us E: quo&shy;<lb/>niam igitur lationis erat proportio, quam A B habet ad A C, <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t &amp; A D ad A E hanc habere proportionem. </s>           <s id="N114DB">Vbi autem est A B ver&longs;us E: quo&shy;<lb/>niam igitur lationis erat proportio, quam A B habet ad A C, <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t &amp; A D ad A E hanc habere proportionem. </s>
           <s id="N114E2">Simile <lb/>igitur est proportione paruum quadrilaterum maiori: quam&shy;<lb/>obrem &amp; eadem illorum e&longs;t diameter, &amp; A erit ad F. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N114E2">Simile <lb/>igitur est proportione paruum quadrilaterum maiori: quam&shy;<lb/>obrem &amp; eadem illorum e&longs;t diameter, &amp; A erit ad F. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N114EA">Eodem <lb/>etiam o&longs;tendetur modo, vbicunque latio deprabendatur; &longs;em-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="40" xlink:href="005/01/048.jpg"/><emph type="italics"/>per enim &longs;upra diametrum erit. </s>           <s id="N114EA">Eodem <lb/>etiam o&longs;tendetur modo, vbicunque latio deprahendatur; &longs;em-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="40" xlink:href="005/01/048.jpg"/><emph type="italics"/>per enim &longs;upra diametrum erit. </s>
           <s id="N114F8">Manife&longs;tum igitur, quod id <lb/>quod &longs;ecundum diametrum duabus fertur lationibus, nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; &longs;ecundum laterum proportionem fertur. </s>           <s id="N114F8">Manife&longs;tum igitur, quod id <lb/>quod &longs;ecundum diametrum duabus fertur lationibus, nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; &longs;ecundum laterum proportionem fertur. </s>
           <s id="N114FF">Si enim &longs;ecun&shy;<lb/>dum aliam quampiam, non fertur &longs;ecundam diametrum. <lb/></s>           <s id="N114FF">Si enim &longs;ecun&shy;<lb/>dum aliam quampiam, non fertur &longs;ecundam diametrum. <lb/></s>
           <s id="N11505">Si autem in nulla fertur proportione &longs;ecundum duas lationes <lb/>nullo in tempore, rectam e&longs;&longs;e lationem, e&longs;t impo&longs;&longs;ibile. </s>           <s id="N11505">Si autem in nulla fertur proportione &longs;ecundum duas lationes <lb/>nullo in tempore, rectam e&longs;&longs;e lationem, e&longs;t impo&longs;&longs;ibile. </s>
           <s id="N1150A">Sit enim <lb/>recta. </s>           <s id="N1150A">Sit enim <lb/>recta. </s>
           <s id="N1150F">Po&longs;ita igitur bac pro diametro, &amp; circumrepletis late&shy;<lb/>ribus, illud quod fertur, &longs;ecundum laterum proportionem fer&shy;<lb/>ri nece&longs;&longs;e e&longs;t: hoc enim demon&longs;tratum e&longs;t prius. </s>           <s id="N1150F">Po&longs;ita igitur hac pro diametro, &amp; circumrepletis late&shy;<lb/>ribus, illud quod fertur, &longs;ecundum laterum proportionem fer&shy;<lb/>ri nece&longs;&longs;e e&longs;t: hoc enim demon&longs;tratum e&longs;t prius. </s>
           <s id="N11516">Non igitur <lb/>restam efficiet id quod &longs;ecundum nullam proportionem, in nul&shy;<lb/>lo &longs;ertur tempore. </s>           <s id="N11516">Non igitur <lb/>rectam efficiet id quod &longs;ecundum nullam proportionem, in nul&shy;<lb/>lo fertur tempore. </s>
           <s id="N1151D">Si autem &longs;ecundum quampiam feratur <lb/>proportionem, &amp; in tempore quopiam, hoc nece&longs;&longs;e est tempus <lb/>rectam e&lt;32&gt;e lationem, per ea qu&aelig; retro &longs;unt dicta. </s>           <s id="N1151D">Si autem &longs;ecundum quampiam feratur <lb/>proportionem, &amp; in tempore quopiam, hoc nece&longs;&longs;e est tempus <lb/>rectam e&lt;32&gt;e lationem, per ea qu&aelig; retro &longs;unt dicta. </s>
           <s id="N11524">Quamob&shy;<lb/>remcirculare e&longs;t id, quod &longs;ecundum nullam proportionem nul&shy;<lb/>lo in tempore duas fertur lationes.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N11524">Quamob&shy;<lb/>remcirculare e&longs;t id, quod &longs;ecundum nullam proportionem nul&shy;<lb/>lo in tempore duas fertur lationes.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
Line 718 
Line 718 
           <s id="N11555">Quod ita &longs;e habere <lb/>o&longs;tendit ex eo, quia dupliciter aliquid intelligimus velocius <lb/>alio moueri; nempe, vel quia in minori tempore, &aelig;quale <lb/>&longs;patium pertran&longs;it; vel quia eodem tempore, maius interual&shy;<lb/>lum percurrit. </s>           <s id="N11555">Quod ita &longs;e habere <lb/>o&longs;tendit ex eo, quia dupliciter aliquid intelligimus velocius <lb/>alio moueri; nempe, vel quia in minori tempore, &aelig;quale <lb/>&longs;patium pertran&longs;it; vel quia eodem tempore, maius interual&shy;<lb/>lum percurrit. </s>
           <s id="N11560">Et hoc pacto inquit in de&longs;criptione circuli <lb/>contingere vt puncta qu&aelig; magis &agrave; centro di&longs;tant, velocius <lb/>moueantur. </s>           <s id="N11560">Et hoc pacto inquit in de&longs;criptione circuli <lb/>contingere vt puncta qu&aelig; magis &agrave; centro di&longs;tant, velocius <lb/>moueantur. </s>
           <s id="N11567">Siquidem eodem tempore maiorem de&longs;cribunt <pb pagenum="41" xlink:href="005/01/049.jpg"/>ambitum. </s>           <s id="N11567">Siquidem eodem tempore maiorem de&longs;cribunt <pb pagenum="41" xlink:href="005/01/049.jpg"/>ambitum. </s>
           <s id="N1156F">Maior enim e&longs;t circum &longs;erentia cireuli continentis, <lb/>qu&agrave;m contenti. </s>           <s id="N1156F">Maior enim e&longs;t circum &longs;erentia circuli continentis, <lb/>qu&agrave;m contenti. </s>
           <s id="N11574">Si autem circaidem centrum plures cir culi <lb/>ducantur, &longs;emper ille qui coeteros continet, &agrave; remotiori pun&shy;<lb/>cto &longs;emidiametri de&longs;cribetur, <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> qu&ograve; remotiora erunt <lb/>ip&longs;a puncta &longs;emidiametri &agrave; centro, e&ograve; velocius mouebuntur. </s>           <s id="N11574">Si autem circaidem centrum plures cir culi <lb/>ducantur, &longs;emper ille qui coeteros continet, &agrave; remotiori pun&shy;<lb/>cto &longs;emidiametri de&longs;cribetur, <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> qu&ograve; remotiora erunt <lb/>ip&longs;a puncta &longs;emidiametri &agrave; centro, e&ograve; velocius mouebuntur. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11581" type="main">         <p id="N11581" type="main">
           <s id="N11583">Horum autem cau&longs;am e&longs;&longs;e inquit Ari&longs;toteles, quoniam &longs;e&shy;<lb/>midiameter circulum de&longs;cribens mouetur motu quodam <lb/>mixto ex duabus lationibus, nempe naturali, ac pr&aelig;ternatu&shy;<lb/>rali, vt infra &longs;equenti textu probabitur; quam duplicem la&shy;<lb/>tionem partes &longs;emidiametri non &aelig;qu&egrave; participant, hoc e&longs;t <lb/>non participant &longs;ecundum eandem proportionem. </s>           <s id="N11583">Horum autem cau&longs;am e&longs;&longs;e inquit Ari&longs;toteles, quoniam &longs;e&shy;<lb/>midiameter circulum de&longs;cribens mouetur motu quodam <lb/>mixto ex duabus lationibus, nempe naturali, ac pr&aelig;ternatu&shy;<lb/>rali, vt infra &longs;equenti textu probabitur; quam duplicem la&shy;<lb/>tionem partes &longs;emidiametri non &aelig;qu&egrave; participant, hoc e&longs;t <lb/>non participant &longs;ecundum eandem proportionem. </s>
           <s id="N11590">Quando&shy;<lb/>quidem, vt infra pariter ip&longs;e Philo&longs;ophus o&longs;tendit, partes qu&aelig; <lb/>remotiores &longs;unt &agrave; centro, magis participant de latione natu&shy;<lb/>rali: contra ver&ograve; qu&aelig; centro &longs;unt viciniores, magis partici&shy;<lb/>pant de motione pr&aelig;ternaturali. </s>           <s id="N11590">Quando&shy;<lb/>quidem, vt infra pariter ip&longs;e Philo&longs;ophus o&longs;tendit, partes qu&aelig; <lb/>remotiores &longs;unt &agrave; centro, magis participant de latione natu&shy;<lb/>rali: contra ver&ograve; qu&aelig; centro &longs;unt viciniores, magis partici&shy;<lb/>pant de motione pr&aelig;ternaturali. </s>
           <s id="N1159B">Si enim &longs;ecundum eandem <lb/>aliquam proportionem, duplicem illam lationem omnes ip&shy;<lb/>f&aelig; participarent, non vtique mouerentur motu circulari, &longs;ed <lb/>recto, vt &longs;tatim ip&longs;e demon&longs;trat. </s>           <s id="N1159B">Si enim &longs;ecundum eandem <lb/>aliquam proportionem, duplicem illam lationem omnes ip&shy;<lb/>s&aelig; participarent, non vtique mouerentur motu circulari, &longs;ed <lb/>recto, vt &longs;tatim ip&longs;e demon&longs;trat. </s>
           <s id="N115A4">Quare &longs;uppo&longs;ito qu&ograve;d mo&shy;<lb/>bile tanto velocius monetur, quanto magis participat de mo&shy;<lb/>tu naturali, vt ex dicendis etiam tex. <!-- REMOVE S-->8. con&longs;tabit, a primo ad <lb/>vltimum conuincitur, puncta vel partes &longs;emidiametri qu&ograve; <lb/>plus &agrave; centro di&longs;tauerint in de&longs;criptione circuli, e&ograve; c&oelig;lerius <lb/>moueri, qu&ograve; vero minus, co tardius. </s>           <s id="N115A4">Quare &longs;uppo&longs;ito qu&ograve;d mo&shy;<lb/>bile tanto velocius monetur, quanto magis participat de mo&shy;<lb/>tu naturali, vt ex dicendis etiam tex. <!-- REMOVE S-->8. con&longs;tabit, a primo ad <lb/>vltimum conuincitur, puncta vel partes &longs;emidiametri qu&ograve; <lb/>plus &agrave; centro di&longs;tauerint in de&longs;criptione circuli, e&ograve; c&oelig;lerius <lb/>moueri, qu&ograve; vero minus, eo tardius. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N115B3" type="main">         <p id="N115B3" type="main">
           <s id="N115B5">Et confirmari pote&longs;t argumento quod idem Philo&longs;ophus, <lb/>alijs interpo&longs;itis, &longs;equenti textu adiecit; niminum, quia &longs;i <lb/>duobus &lpar;inquit&rpar; ab eadem potentia latis, hoc quidem plus <lb/>repellatur vel impediatur ab aliquo, illud ver&ograve; minus; ratio&shy;<lb/>ni con&longs;entancum e&longs;t, tardius moueri id quod plus pr&aelig;pedi&shy;<lb/>tur, aut repellit ur: Sed line&aelig; circumduct&aelig; in circulo, vel pun&shy;<lb/>cta qu&aelig; &longs;unt in eius diametro, qu&ograve; magis appropinquantur <lb/>centro, e&ograve; magis repelluntur in motu circulari ac impediun&shy;<lb/>tur ab ip&longs;o centro; ergo tardius mouentur. </s>           <s id="N115B5">Et confirmari pote&longs;t argumento quod idem Philo&longs;ophus, <lb/>alijs interpo&longs;itis, &longs;equenti textu adiecit; nimirum, quia &longs;i <lb/>duobus &lpar;inquit&rpar; ab eadem potentia latis, hoc quidem plus <lb/>repellatur vel impediatur ab aliquo, illud ver&ograve; minus; ratio&shy;<lb/>ni con&longs;entaneum e&longs;t, tardius moueri id quod plus pr&aelig;pedi&shy;<lb/>tur, aut repellitur: Sed line&aelig; circumduct&aelig; in circulo, vel pun&shy;<lb/>cta qu&aelig; &longs;unt in eius diametro, qu&ograve; magis appropinquantur <lb/>centro, e&ograve; magis repelluntur in motu circulari ac impediun&shy;<lb/>tur ab ip&longs;o centro; ergo tardius mouentur. </s>
           <s id="N115C8">Minor propo&longs;itio <lb/>huius argumenti probatur; quia cum centrum &longs;it fixum &amp; <lb/>immotum, <expan abbr="eiq.">eique</expan> colligat&aelig; &longs;int omnes partes diametri per lon&shy;<lb/>gitudinem exten&longs;&aelig;, ill&aelig; qu&aelig; magis ei appropinquantur, ma&shy;<lb/>gis vinciuntur ac detinentur n&egrave; moueantur: qu&aelig; ver&ograve; magis <pb pagenum="42" xlink:href="005/01/050.jpg"/>ab eo di&longs;tant, magis relaxantur, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> &longs;oluuntur &agrave; princi&shy;<lb/>pio detinente, ac propterea minus impediuntur n&egrave; ad im&shy;<lb/>pul&longs;um vel motum alterius moueantur, &amp; &longs;ic velocius fe&shy;<lb/>runtur. </s>           <s id="N115C8">Minor propo&longs;itio <lb/>huius argumenti probatur; quia cum centrum &longs;it fixum &amp; <lb/>immotum, <expan abbr="eiq.">eique</expan> colligat&aelig; &longs;int omnes partes diametri per lon&shy;<lb/>gitudinem exten&longs;&aelig;, ill&aelig; qu&aelig; magis ei appropinquantur, ma&shy;<lb/>gis vinciuntur ac detinentur n&egrave; moueantur: qu&aelig; ver&ograve; magis <pb pagenum="42" xlink:href="005/01/050.jpg"/>ab eo di&longs;tant, magis relaxantur, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> &longs;oluuntur &agrave; princi&shy;<lb/>pio detinente, ac propterea minus impediuntur n&egrave; ad im&shy;<lb/>pul&longs;um vel motum alterius moueantur, &amp; &longs;ic velocius fe&shy;<lb/>runtur. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N115E6" type="main">         <p id="N115E6" type="main">
Line 743 
Line 743 
         <p id="N1162F" type="main">         <p id="N1162F" type="main">
           <s id="N11631">Rur&longs;us antequam ad exactam eius probationem ex Geo&shy;<lb/>metricis principijs accedamus, idem pr&aelig;libare licebit exem&shy;<lb/>plo huius figur&aelig;, quod non parum ad dilucidationem textus, <lb/><expan abbr="doctrin&aelig;q.">doctrin&aelig;que</expan> Ari&longs;totelis conducet. </s>           <s id="N11631">Rur&longs;us antequam ad exactam eius probationem ex Geo&shy;<lb/>metricis principijs accedamus, idem pr&aelig;libare licebit exem&shy;<lb/>plo huius figur&aelig;, quod non parum ad dilucidationem textus, <lb/><expan abbr="doctrin&aelig;q.">doctrin&aelig;que</expan> Ari&longs;totelis conducet. </s>
           <s id="N1163D">Sit enim corpus &longs;eu pon&shy;<lb/>dus quod moueri debeat con&longs;titutum &longs;uper planum vbi A, <lb/>mouentia ver&ograve; vbi B, C. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N1163D">Sit enim corpus &longs;eu pon&shy;<lb/>dus quod moueri debeat con&longs;titutum &longs;uper planum vbi A, <lb/>mouentia ver&ograve; vbi B, C. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11645">Deinde &longs;upponamus &aelig;quali virtu&shy;<lb/>te &amp; &aelig;quali &longs;imul tempore vtrumque mouens ad &longs;e pondus <pb pagenum="43" xlink:href="005/01/051.jpg"/><figure id="id.005.01.051.1.jpg" xlink:href="005/01/051/1.jpg"/><lb/>ip&longs;um trahere; quod e&longs;t, eandem &longs;emper proportionem ad <lb/>inuicem &longs;eruare, vt bene&longs;icio trochlearum vel alterius in&longs;tru&shy;<lb/>menti. </s>           <s id="N11645">Deinde &longs;upponamus &aelig;quali virtu&shy;<lb/>te &amp; &aelig;quali &longs;imul tempore vtrumque mouens ad &longs;e pondus <pb pagenum="43" xlink:href="005/01/051.jpg"/><figure id="id.005.01.051.1.jpg" xlink:href="005/01/051/1.jpg"/><lb/>ip&longs;um trahere; quod e&longs;t, eandem &longs;emper proportionem ad <lb/>inuicem &longs;eruare, vt beneficio trochlearum vel alterius in&longs;tru&shy;<lb/>menti. </s>
           <s id="N11659">Tunc enim dicimus primo, corpus ip&longs;um mobile A <lb/>moueri motu quodam mixto ex duabus lationibus, nempe <lb/>qua appropinquatur ad B, &amp; qua appropinquantur ad C. <lb/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N11659">Tunc enim dicimus primo, corpus ip&longs;um mobile A <lb/>moueri motu quodam mixto ex duabus lationibus, nempe <lb/>qua appropinquatur ad B, &amp; qua appropinquantur ad C. <lb/><!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11662">Quia durante huiu&longs;modi motu, non datur in&longs;tans in quo non <lb/>magis ip&longs;um pondus A appropinquetur ad B, ac &longs;imul ad C. <lb/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N11662">Quia durante huiu&longs;modi motu, non datur in&longs;tans in quo non <lb/>magis ip&longs;um pondus A appropinquetur ad B, ac &longs;imul ad C. <lb/><!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11669">Pr&aelig;terea dicimus, huiu&longs;modi motum nece&longs;&longs;ari&ograve; e&longs;&longs;e rectum, <lb/>non ver&ograve; circularem, &longs;eu pondus non ni&longs;i &longs;uper rectam tunc <lb/>&longs;emper moueri. </s>           <s id="N11669">Pr&aelig;terea dicimus, huiu&longs;modi motum nece&longs;&longs;ari&ograve; e&longs;&longs;e rectum, <lb/>non ver&ograve; circularem, &longs;eu pondus non ni&longs;i &longs;uper rectam tunc <lb/>&longs;emper moueri. </s>
           <s id="N11670">Ftenim &longs;eruata eadem proportione, pon&shy;<lb/>dus ip&longs;um, &amp; qu&aelig;libet eius pars &aelig;qualiter vtrique mouenti in <lb/>&aelig;quali tempore deberet appropinquari: quia non e&longs;&longs;et maiot <lb/>ratio cur magis aut citius appropinquaretur ad B, qu&agrave;m ad C. <lb/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N11670">Etenim &longs;eruata eadem proportione, pon&shy;<lb/>dus ip&longs;um, &amp; qu&aelig;libet eius pars &aelig;qualiter vtrique mouenti in <lb/>&aelig;quali tempore deberet appropinquari: quia non e&longs;&longs;et maior <lb/>ratio cur magis aut citius appropinquaretur ad B, qu&agrave;m ad C. <lb/><!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1167B">At non po&longs;&longs;et &aelig;qualiter vtrique appropinquari, ni&longs;i feratur <pb pagenum="44" xlink:href="005/01/052.jpg"/>per diamctrom quadranguli A B C D, qu&aelig; e&longs;t recta A D; <lb/>&longs;iquidem in nulla alia parte interiecti &longs;pacij, di&longs;tantia e&longs;&longs;et <lb/>&aelig;qualis, vt &longs;en&longs;u con&longs;tat: Ergo &longs;eruata eadem proportione in <lb/>ip&longs;a duplici latione re&longs;pectu mobilis &amp; cuiu&longs;que partis ip&longs;ius, <lb/>motus nece&longs;&longs;ari&ograve; erit rectus, &longs;eu <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> &amp; qu&aelig;libet eius pars, <lb/>nonni&longs;i per rectam lineam poterit moueri. </s>           <s id="N1167B">At non po&longs;&longs;et &aelig;qualiter vtrique appropinquari, ni&longs;i feratur <pb pagenum="44" xlink:href="005/01/052.jpg"/>per diametrem quadranguli A B C D, qu&aelig; e&longs;t recta A D; <lb/>&longs;iquidem in nulla alia parte interiecti &longs;patij, di&longs;tantia e&longs;&longs;et <lb/>&aelig;qualis, vt &longs;en&longs;u con&longs;tat: Ergo &longs;eruata eadem proportione in <lb/>ip&longs;a duplici latione re&longs;pectu mobilis &amp; cuiu&longs;que partis ip&longs;ius, <lb/>motus nece&longs;&longs;ari&ograve; erit rectus, &longs;eu <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> &amp; qu&aelig;libet eius pars, <lb/>non ni&longs;i per rectam lineam poterit moueri. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11691" type="main">         <p id="N11691" type="main">
           <s id="N11693">Deinde quod infert Ari&longs;toteles, circulare e&longs;&longs;e id quod &longs;e&shy;<lb/>cundum nullam proportionem, nullo in tempore duas pati&shy;<lb/>tur lationes, fal&longs;um e&longs;&longs;et etiam iuxta pr&aelig;fatam explication&eacute; <lb/>proportionis; ni&longs;i per circulare intelligeremus lato modo, id <lb/>quod e&longs;t curuum. </s>           <s id="N11693">Deinde quod infert Ari&longs;toteles, circulare e&longs;&longs;e id quod &longs;e&shy;<lb/>cundum nullam proportionem, nullo in tempore duas pati&shy;<lb/>tur lationes, fal&longs;um e&longs;&longs;et etiam iuxta pr&aelig;fatam explication&eacute; <lb/>proportionis; ni&longs;i per circulare intelligeremus lato modo, id <lb/>quod e&longs;t curuum. </s>
Line 760 
Line 760 
           <s id="N116C1">Sit inquit proportio ip&longs;arum lationum <lb/><figure id="id.005.01.052.1.jpg" xlink:href="005/01/052/1.jpg"/><lb/>quam habent inter <lb/>&longs;e latera A B &amp; AC <lb/>in dato rectangulo <lb/>A B C D. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N116C1">Sit inquit proportio ip&longs;arum lationum <lb/><figure id="id.005.01.052.1.jpg" xlink:href="005/01/052/1.jpg"/><lb/>quam habent inter <lb/>&longs;e latera A B &amp; AC <lb/>in dato rectangulo <lb/>A B C D. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N116D3">Et A <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> duplici motu <lb/>feratur, vno quo <lb/><expan abbr="t&etilde;dat">tendat</expan> ver&longs;us B, qua&shy;<lb/>&longs;i ex &longs;e incedendo <lb/>&longs;uper lineam A B: <lb/>altero ver&ograve;, quo &longs;imul cum ip&longs;a linea A B &longs;ubterferatur ver&shy;<lb/>&longs;us C, &longs;eu ver&longs;us lineam C D cum eadem &longs;emper proportio&shy;<lb/>ne. </s>           <s id="N116D3">Et A <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> duplici motu <lb/>feratur, vno quo <lb/><expan abbr="t&etilde;dat">tendat</expan> ver&longs;us B, qua&shy;<lb/>&longs;i ex &longs;e incedendo <lb/>&longs;uper lineam A B: <lb/>altero ver&ograve;, quo &longs;imul cum ip&longs;a linea A B &longs;ubterferatur ver&shy;<lb/>&longs;us C, &longs;eu ver&longs;us lineam C D cum eadem &longs;emper proportio&shy;<lb/>ne. </s>
           <s id="N116EC">Tunc dicimus punctum A motu ip&longs;o mixto, nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>ferriper rectam A D, qu&aelig; e&longs;t diameter eiu&longs;dem quadrilateri <lb/>A B C D. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N116EC">Tunc dicimus punctum A motu ip&longs;o mixto, nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>ferriper rectam A D, qu&aelig; e&longs;t diameter eiu&longs;dem quadrilateri <lb/>A B C D. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N116F4">Etcnim &longs;i <expan abbr="c&otilde;&longs;tituatur">con&longs;tituatur</expan> rectangulus minor A E F G <pb pagenum="45" xlink:href="005/01/053.jpg"/>proportionalis maiori A B C D, ac per motum proprium <lb/>ver&longs;us B, ip&longs;um punctum A peragrauerit quantum e&longs;t v&longs;que <lb/>ad E; &amp; per motum totius line&aelig; A B, ver&longs;us lineam C D, <lb/>peragrauerit quantum e&longs;t ab A, v&longs;que ad F, &longs;eruata eadem <lb/>proportione ip&longs;orum laterum; certe punctum A reperiri non <lb/>po&longs;&longs;et in E, neque in F; &longs;iquidem non fui&longs;&longs;et latum duabus <lb/>lationibus, nec peragra&longs;&longs;et &longs;pacium &longs;ecundum vtramque po&shy;<lb/>&longs;itionem, &longs;imul accedendo quantum &longs;ieri pote&longs;t ad B &amp; ad <lb/>C; &longs;ed vna tant&ugrave;m latione, alterum &longs;olum &longs;pacium percur&shy;<lb/>ri&longs;&longs;et. </s>           <s id="N116F4">Etenim &longs;i <expan abbr="c&otilde;&longs;tituatur">con&longs;tituatur</expan> rectangulus minor A E F G <pb pagenum="45" xlink:href="005/01/053.jpg"/>proportionalis maiori A B C D, ac per motum proprium <lb/>ver&longs;us B, ip&longs;um punctum A peragrauerit quantum e&longs;t v&longs;que <lb/>ad E; &amp; per motum totius line&aelig; A B, ver&longs;us lineam C D, <lb/>peragrauerit quantum e&longs;t ab A, v&longs;que ad F, &longs;eruata eadem <lb/>proportione ip&longs;orum laterum; certe punctum A reperiri non <lb/>po&longs;&longs;et in E, neque in F; &longs;iquidem non fui&longs;&longs;et latum duabus <lb/>lationibus, nec peragra&longs;&longs;et &longs;pacium &longs;ecundum vtramque po&shy;<lb/>&longs;itionem, &longs;imul accedendo quantum fieri pote&longs;t ad B &amp; ad <lb/>C; &longs;ed vna tant&ugrave;m latione, alterum &longs;olum &longs;pacium percur&shy;<lb/>ri&longs;&longs;et. </s>
           <s id="N11712">Reperietur ergo ip&longs;um. </s>           <s id="N11712">Reperietur ergo ip&longs;um. </s>
           <s id="N11715">punctum A vbi vtraque pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;io pote&longs;t verificari, vt in puncto G. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11715">punctum A vbi vtraque pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;io pote&longs;t verificari, vt in puncto G. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1171B">Quia nimirum F G <lb/>e&longs;t &aelig;qualis ip&longs;i A E, &amp; E G &aelig;qualis ip&longs;i A F, cum &longs;int latera <lb/>oppo&longs;ita eiu&longs;dem rectanguli, vt patet per 34. primi Elemen&shy;<lb/>torum Euclidis. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N1171B">Quia nimirum F G <lb/>e&longs;t &aelig;qualis ip&longs;i A E, &amp; E G &aelig;qualis ip&longs;i A F, cum &longs;int latera <lb/>oppo&longs;ita eiu&longs;dem rectanguli, vt patet per 34. primi Elemen&shy;<lb/>torum Euclidis. <!-- KEEP S--></s>
Line 782 
Line 782 
         <p id="N11791" type="main">         <p id="N11791" type="main">
           <s id="N11793">Q<emph type="italics"/>vod quidem igitur ea qu&aelig; circulum de&longs;cri&shy;<lb/>bit, duas &longs;imul feratur lationes, manifestum <lb/>e&longs;t c&ugrave;m ex istis, t&ugrave;m quia &longs;ecundum rectum <lb/>lata ad perpendiculum peruenit, vt &longs;it rur&longs;us <lb/>ip&longs;a &agrave; centro <expan abbr="perpendicul&utilde;">perpendiculum</expan>. </s>           <s id="N11793">Q<emph type="italics"/>vod quidem igitur ea qu&aelig; circulum de&longs;cri&shy;<lb/>bit, duas &longs;imul feratur lationes, manifestum <lb/>e&longs;t c&ugrave;m ex istis, t&ugrave;m quia &longs;ecundum rectum <lb/>lata ad perpendiculum peruenit, vt &longs;it rur&longs;us <lb/>ip&longs;a &agrave; centro <expan abbr="perpendicul&utilde;">perpendiculum</expan>. </s>
           <s id="N117A5">Sit circulus ABCD, <lb/>extremum autem vbi e&longs;t B. feratur ad ip&longs;um <lb/>D, peruenit &longs;ane aliquando ad ip&longs;um C. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N117A5">Sit circulus ABCD, <lb/>extremum autem vbi e&longs;t B. feratur ad ip&longs;um <lb/>D, peruenit &longs;ane aliquando ad ip&longs;um C. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N117AD">Siquidem igitur in <lb/>propurtione feratur, quam babet BE, EC, fertur vtique &longs;ecun&shy;<lb/>dum diametrum BC. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N117AD">Siquidem igitur in <lb/>proportione feratur, quam habet BE, EC, fertur vtique &longs;ecun&shy;<lb/>dum diametrum BC. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N117B5">N unc autem, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> in nulla proportione, <lb/>in circunferentia cert&egrave; fertur vbi BEC. </s>           <s id="N117B5">N unc autem, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> in nulla proportione, <lb/>in circunferentia cert&egrave; fertur vbi BEC. </s>
           <s id="N117BE">Si autem duobus ab <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> potentia latis, hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> plus repellatur, illud vero minus, <lb/>rationi <expan abbr="con&longs;entane&utilde;">con&longs;entaneum</expan> e&longs;t, tardius moueri id quod plus repellitur <lb/>eo quod repellitur minus. </s>           <s id="N117BE">Si autem duobus ab <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> potentia latis, hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> plus repellatur, illud vero minus, <lb/>rationi <expan abbr="con&longs;entane&utilde;">con&longs;entaneum</expan> e&longs;t, tardius moueri id quod plus repellitur <lb/>eo quod repellitur minus. </s>
           <s id="N117D2">Quod videtur acctdere maiori &amp; mi&shy;<lb/>nori illarum qu&aelig; ex centro circulos de&longs;cribunt. </s>           <s id="N117D2">Quod videtur accidere maiori &amp; mi&shy;<lb/>nori illarum qu&aelig; ex centro circulos de&longs;cribunt. </s>
           <s id="N117D7"><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> enim <lb/>propius e&longs;t manenti, eius qu&aelig; minor e&longs;t, <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, quam id quod <lb/>e&longs;t maioris, veluti rectum in contrarium, ad medium, tardius <lb/>fertur minoris extremum. </s>           <s id="N117D7"><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> enim <lb/>propius e&longs;t manenti, eius qu&aelig; minor e&longs;t, <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, quam id quod <lb/>e&longs;t maioris, veluti rectum in contrarium, ad medium, tardius <lb/>fertur minoris extremum. </s>
           <s id="N117E7">Omne quidem igitur circulum de&shy;<lb/>&longs;cribenti i&longs;tud accidi<gap/>: <expan abbr="ferturq.">ferturque</expan> eam qu&aelig; &longs;ecundum naturam <lb/>e&longs;t lationem, &longs;ecundum circumferentiam: illam vero qu&aelig; pr&aelig;&shy;<lb/>ter naturam, in tran&longs;uer&longs;um &amp; &longs;ecundum centrum. </s>           <s id="N117E7">Omne quidem igitur circulum de&shy;<lb/>&longs;cribenti i&longs;tud accidi<gap/>: <expan abbr="ferturq.">ferturque</expan> eam qu&aelig; &longs;ecundum naturam <lb/>e&longs;t lationem, &longs;ecundum circumferentiam: illam vero qu&aelig; pr&aelig;&shy;<lb/>ter naturam, in tran&longs;uer&longs;um &amp; &longs;ecundum centrum. </s>
           <s id="N117F6">Maio-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="47" xlink:href="005/01/055.jpg"/><emph type="italics"/>tem autem &longs;emper eam qu&aelig; pr&aelig;ter naturam e&longs;t ip&longs;a minor <lb/>fertur: quia enim centro e&longs;t vicinior quod trahit, vincitur <lb/>magis.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N117F6">Maio-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="47" xlink:href="005/01/055.jpg"/><emph type="italics"/>rem autem &longs;emper eam qu&aelig; pr&aelig;ter naturam e&longs;t ip&longs;a minor <lb/>fertur: quia enim centro e&longs;t vicinior quod trahit, vincitur <lb/>magis.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N11808" type="head">         <p id="N11808" type="head">
           <s id="N1180A">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N1180A">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N1180E" type="main">         <p id="N1180E" type="main">
           <s id="N11810">Qvamuis Philo&longs;ophus &longs;uperiori textu &longs;emel atque <lb/>iterum a&longs;&longs;ump&longs;erit, &longs;ernidiametrum, &longs;eu lineam <lb/>circulum de&longs;cribentem, duabus ferri lationibus, <lb/>prout explicuimus; huc tamen illud probandum <lb/>reliquit, &amp; ex dictis etiam de motu antror&longs;um &amp; retror&longs;um <lb/>manife&longs;tum e&longs;&longs;e docet. </s>           <s id="N11810">Qvamuis Philo&longs;ophus &longs;uperiori textu &longs;emel atque <lb/>iterum a&longs;&longs;ump&longs;erit, &longs;emidiametrum, &longs;eu lineam <lb/>circulum de&longs;cribentem, duabus ferri lationibus, <lb/>prout explicuimus; huc tamen illud probandum <lb/>reliquit, &amp; ex dictis etiam de motu antror&longs;um &amp; retror&longs;um <lb/>manife&longs;tum e&longs;&longs;e docet. </s>
           <s id="N1181D">Id igitur hic probat ex eo. </s>           <s id="N1181D">Id igitur hic probat ex eo. </s>
           <s id="N11820">Nam &longs;i <lb/>in de&longs;criptione circuli, &longs;emidiameter vnam tantum lationem <lb/>pateretur, vt verbi gratia naturalem, qua rect&agrave; tenderet ver&shy;<lb/>&longs;us, vnam aliquam differentiam &longs;itus, nunquam ad ip&longs;ius dia&shy;<lb/>metri perpendiculum perueniret. </s>           <s id="N11820">Nam &longs;i <lb/>in de&longs;criptione circuli, &longs;emidiameter vnam tantum lationem <lb/>pateretur, vt verbi gratia naturalem, qua rect&agrave; tenderet ver&shy;<lb/>&longs;us, vnam aliquam differentiam &longs;itus, nunquam ad ip&longs;ius dia&shy;<lb/>metri perpendiculum perueniret. </s>
           <s id="N1182B">Implicat enim vnica la&shy;<lb/>tione, aliquid &longs;imul rect&agrave; tendere, ac in tran&longs;uer&longs;um, quem&shy;<lb/>admodum &longs;e habet perpendiculum ad diametrum &agrave; qua pro&shy;<lb/>pendit: At &longs;emidiameter circulum de&longs;cribendo, aliquando <lb/>peruenit ad &longs;uum perpendiculum, ita vt coincidat cum illo: <lb/>Ergo non vnica, &longs;ed duplici latione conuincitur ferri. </s>           <s id="N1182B">Implicat enim vnica la&shy;<lb/>tione, aliquid &longs;imul rect&agrave; tendere, ac in tran&longs;uer&longs;um, quem&shy;<lb/>admodum &longs;e habet perpendiculum ad diametrum &agrave; qua pro&shy;<lb/>pendit: At &longs;emidiameter circulum de&longs;cribendo, aliquando <lb/>peruenit ad &longs;uum perpendiculum, ita vt coincidat cum illo: <lb/>Ergo non vnica, &longs;ed duplici latione conuincitur ferri. </s>
Line 806 
Line 806 
           <s id="N11851">Si igitur ip&longs;a recta <lb/>A E, altero eius extremo <lb/>manente in centro E, al&shy;<lb/>tero vero nemp&egrave; A, cir&shy;<lb/>cumferatur, aliquando <lb/>ab&longs;que dubio erit in ED, <lb/>qu&aelig; e&longs;t perpendicularis <lb/>diametro AC. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11851">Si igitur ip&longs;a recta <lb/>A E, altero eius extremo <lb/>manente in centro E, al&shy;<lb/>tero vero nemp&egrave; A, cir&shy;<lb/>cumferatur, aliquando <lb/>ab&longs;que dubio erit in ED, <lb/>qu&aelig; e&longs;t perpendicularis <lb/>diametro AC. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11863">Per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <lb/>autem naturalem ip&longs;a AE, de&longs;cendi&longs;&longs;et in FD, vel ali&ograve; rect&egrave; <lb/>tran&longs;lata fui&longs;&longs;et. </s>           <s id="N11863">Per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <lb/>autem naturalem ip&longs;a AE, de&longs;cendi&longs;&longs;et in FD, vel ali&ograve; rect&egrave; <lb/>tran&longs;lata fui&longs;&longs;et. </s>
           <s id="N1186E">Non ergo linea circulum de&longs;cribens fertur, <pb pagenum="48" xlink:href="005/01/056.jpg"/>vnico tantummodo motu ver&longs;us vnicam differentiam &longs;itus, <lb/>&longs;ed duplici motu, nempe mixto ex naturali &amp; pr&aelig;ternaturali; <lb/>ver&longs;us duplicem differentiam &longs;itus. </s>           <s id="N1186E">Non ergo linea circulum de&longs;cribens fertur, <pb pagenum="48" xlink:href="005/01/056.jpg"/>vnico tantummodo motu ver&longs;us vnicam differentiam &longs;itus, <lb/>&longs;ed duplici motu, nempe mixto ex naturali &amp; pr&aelig;ternaturali; <lb/>ver&longs;us duplicem differentiam &longs;itus. </s>
           <s id="N1187A">Naturali quippe, quo in <lb/>propo&longs;ita figura fertur ver&longs;us latus F D, pr&aelig;ternaturali ver&ograve;, <lb/>quo retrahitur in tran&longs;uer&longs;um ver&longs;us latus E D, co qu&ograve;d alte&shy;<lb/>rum eius extremum detineatur in centro E, vt clarius infra <lb/>patebit. </s>           <s id="N1187A">Naturali quippe, quo in <lb/>propo&longs;ita figura fertur ver&longs;us latus F D, pr&aelig;ternaturali ver&ograve;, <lb/>quo retrahitur in tran&longs;uer&longs;um ver&longs;us latus E D, eo qu&ograve;d alte&shy;<lb/>rum eius extremum detineatur in centro E, vt clarius infra <lb/>patebit. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11885" type="main">         <p id="N11885" type="main">
           <s id="N11887">Quibus ita con&longs;titutis, reuertitur Ari&longs;toteles ad <expan abbr="proband&utilde;">probandum</expan>, <lb/>partes vel puncta &longs;emidiamet<gap/>i, e&ograve; velocius moueri, qu&ograve; plus <lb/>&agrave; centro di&longs;tauerint; c&ograve; ver&ograve; tardius, qu&ograve; magis ad centrum <lb/>acce&longs;&longs;erint. </s>           <s id="N11887">Quibus ita con&longs;titutis, reuertitur Ari&longs;toteles ad <expan abbr="proband&utilde;">probandum</expan>, <lb/>partes vel puncta &longs;emidiametri, e&ograve; velocius moueri, qu&ograve; plus <lb/>&agrave; centro di&longs;tauerint; e&ograve; ver&ograve; tardius, qu&ograve; magis ad centrum <lb/>acce&longs;&longs;erint. </s>
           <s id="N11896">Quod cum ad doctrinam in &longs;uperiori textu tra&shy;<lb/>ditam &longs;pectet, <expan abbr="illucq.">illucque</expan> propterea &agrave; nobis tran&longs;lat um &longs;it, ac &longs;a&shy;<lb/>tis expo&longs;itum, non e&longs;t cur hic rur&longs;us idem repetatur ac denuo <lb/>exponatur. </s>           <s id="N11896">Quod cum ad doctrinam in &longs;uperiori textu tra&shy;<lb/>ditam &longs;pectet, <expan abbr="illucq.">illucque</expan> propterea &agrave; nobis tran&longs;lat um &longs;it, ac &longs;a&shy;<lb/>tis expo&longs;itum, non e&longs;t cur hic rur&longs;us idem repetatur ac denuo <lb/>exponatur. </s>
           <s id="N118A3">Acceptionem autem &amp; explicationem motus <lb/>naturalis ac pr&aelig;ternaturalis, qua v&longs;i &longs;umus, &longs;ump&longs;imus ex co&shy;<lb/>dem Philo&longs;opho textu &longs;equenti, &amp; lib.            <s id="N118A3">Acceptionem autem &amp; explicationem motus <lb/>naturalis ac pr&aelig;ternaturalis, qua v&longs;i &longs;umus, &longs;ump&longs;imus ex co&shy;<lb/>dem Philo&longs;opho textu &longs;equenti, &amp; lib.
  
Line 819 
Line 819 
         </p>         </p>
         <pb pagenum="49" xlink:href="005/01/057.jpg"/>         <pb pagenum="49" xlink:href="005/01/057.jpg"/>
         <p id="N118DA" type="head">         <p id="N118DA" type="head">
           <s id="N118DC"><emph type="italics"/>Qua ratione partes diametri a oentro remotio&shy;<lb/>res magis participent de motu naturali, <lb/>propinquiores ver&ograve; magis de pr&aelig;&shy;<lb/>ternaturali.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N118DC"><emph type="italics"/>Qua ratione partes diametri a centro remotio&shy;<lb/>res magis participent de motu naturali, <lb/>propinquiores ver&ograve; magis de pr&aelig;&shy;<lb/>ternaturali.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N118E9" type="head">         <p id="N118E9" type="head">
           <s id="N118EB">Textus Octauus</s>           <s id="N118EB">Textus Octauus</s>
         </p>         </p>
         <p id="N118EE" type="main">         <p id="N118EE" type="main">
           <s id="N118F0">Q<emph type="italics"/>vod autem magis quod pr&aelig;ter naturam <lb/>e&longs;t mouetur ip&longs;a minor, quam maior illarum, <lb/>qu&aelig; ex centro circulos de&longs;cribunt, ex &yuml;s est <lb/>manifestum. </s>           <s id="N118F0">Q<emph type="italics"/>vod autem magis quod pr&aelig;ter naturam <lb/>e&longs;t mouetur ip&longs;a minor, quam maior illarum, <lb/>qu&aelig; ex centro circulos de&longs;cribunt, ex ijs est <lb/>manifestum. </s>
           <s id="N118FC">Sit circulus vbi B C D E, &amp; <lb/>alter in hoc minor, vbi M N O P, circ&agrave; <lb/>idem centrum A, &amp; pro&yuml;ciantur diametri <lb/>in magno quidem, in quibus C D, B E, in minori ver&ograve; ip&longs;&aelig; <lb/>M O, N P: &amp; altera parte longius quadratum &longs;uppleatur <lb/>D K R C: &longs;iquidem A B circulum de&longs;cribens ad id perue&shy;<lb/>niet, vnde e&longs;t egre&longs;&longs;a; manife&longs;tum e&longs;t, quod ad ip&longs;am fertur <lb/>AB. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N118FC">Sit circulus vbi B C D E, &amp; <lb/>alter in hoc minor, vbi M N O P, circ&agrave; <lb/>idem centrum A, &amp; projiciantur diametri <lb/>in magno quidem, in quibus C D, B E, in minori ver&ograve; ip&longs;&aelig; <lb/>M O, N P: &amp; altera parte longius quadratum &longs;uppleatur <lb/>D K R C: &longs;iquidem A B circulum de&longs;cribens ad id perue&shy;<lb/>niet, vnde e&longs;t egre&longs;&longs;a; manife&longs;tum e&longs;t, quod ad ip&longs;am fertur <lb/>AB. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1190E">Similiter etiam A M adip&longs;am A M perueniet. </s>           <s id="N1190E">Similiter etiam A M adip&longs;am A M perueniet. </s>
           <s id="N11911">T ardi&ugrave;s <lb/>autem fertur A M, quam A B quemadmodum dictum <lb/>e&longs;t: quia maior fit repul&longs;io, &amp; magis retrabitur A M. </s>           <s id="N11911">T ardi&ugrave;s <lb/>autem fertur A M, quam A B quemadmodum dictum <lb/>e&longs;t: quia maior fit repul&longs;io, &amp; magis retrabitur A M. </s>
           <s id="N11918">Du&shy;<lb/>catur igitur ip&longs;a A L F, &amp; abip&longs;o L perpendiculum ad ip&shy;<lb/>&longs;am AB, ip&longs;a LQ in minore circulo: &amp; rur&longs;um ab L du&shy;<lb/>casur iuxt&agrave; A B L S, &amp; S T adip&longs;am A B perpendicu&shy;<lb/>lum, &amp; ip&longs;a FX: ip&longs;&aelig; igitur vbi &longs;unt ST, &amp; LQ, &aelig;qua&shy;<lb/>les: ip&longs;a erg&ograve; B T minor est, quam M <expan abbr="q.">que</expan> Aequales enim <lb/>rect&aelig; line&aelig; in &etail;qualibus coniecta circulis perpendiculares &agrave; <lb/>diametro, minorem diametri re&longs;ecant &longs;ectionem in maioribus <lb/>circulis. </s>           <s id="N11918">Du&shy;<lb/>catur igitur ip&longs;a A L F, &amp; ab ip&longs;o L perpendiculum ad ip&shy;<lb/>&longs;am AB, ip&longs;a LQ in minore circulo: &amp; rur&longs;um ab L du&shy;<lb/>catur iuxt&agrave; A B L S, &amp; S T ad ip&longs;am A B perpendicu&shy;<lb/>lum, &amp; ip&longs;a FX: ip&longs;&aelig; igitur vbi &longs;unt ST, &amp; LQ, &aelig;qua&shy;<lb/>les: ip&longs;a erg&ograve; B T minor est, quam M <expan abbr="q.">que</expan> Aequales enim <lb/>rect&aelig; line&aelig; in &etail;qualibus coniecta circulis perpendiculares &agrave; <lb/>diametro, minorem diametri re&longs;ecant &longs;ectionem in maioribus <lb/>circulis. </s>
           <s id="N1192F">Est autem ip&longs;a S T &aelig;qualis ip&longs;i L <expan abbr="q.">que</expan> In quan&shy;<lb/>to autem tempore ip&longs;a AL ip&longs;am ML lata e&longs;t, in tanto tem&shy;<lb/>poris &longs;patio in maiori circulo, maiorem, quam &longs;it B S, latum <lb/>erit extremum ip&longs;is AB. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N1192F">Est autem ip&longs;a S T &aelig;qualis ip&longs;i L <expan abbr="q.">que</expan> In quan&shy;<lb/>to autem tempore ip&longs;a AL ip&longs;am ML lata e&longs;t, in tanto tem&shy;<lb/>poris &longs;patio in maiori circulo, maiorem, quam &longs;it B S, latum <lb/>erit extremum ip&longs;is AB. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1193D">Latio quidem igit ur &longs;ecundum na&shy;<lb/>turam &aelig;qualis: Ea autem, qu&aelig; pr&aelig;ter naturam e&longs;t minor, <lb/>videlicet B T, quam M <expan abbr="q.">que</expan> Oportet autem proportiona-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="50" xlink:href="005/01/058.jpg"/><emph type="italics"/>biliter e&longs;&longs;e, &longs;icut quod est fecundum naturam, ita quod est <lb/>pr&aelig;ter naturam, ad id, quod est pr&aelig;ter naturan; maiorem <lb/>igitur circumferentiam pertran&longs;iuit, quam &longs;it ip&longs;a S B. </s>           <s id="N1193D">Latio quidem igit ur &longs;ecundum na&shy;<lb/>turam &aelig;qualis: Ea autem, qu&aelig; pr&aelig;ter naturam e&longs;t minor, <lb/>videlicet B T, quam M <expan abbr="q.">que</expan> Oportet autem proportiona-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="50" xlink:href="005/01/058.jpg"/><emph type="italics"/>biliter e&longs;&longs;e, &longs;icut quod est fecundum naturam, ita quod est <lb/>pr&aelig;ter naturam, ad id, quod est pr&aelig;ter naturan; maiorem <lb/>igitur circumferentiam pertran&longs;iuit, quam &longs;it ip&longs;a S B. </s>
           <s id="N11955">Ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e autem e&longs;t ip&longs;am F B. in hoc tempore pertran&longs;i&lt;32&gt;e: bic <lb/>enim erit, quando proportion abiliter vtrinque accidis, quod e&longs;t <lb/>pr&aelig;ter naturam, ad id quod e&longs;t &longs;ecundum naturam. </s>           <s id="N11955">Ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e autem e&longs;t ip&longs;am F B. in hoc tempore pertran&longs;i&lt;32&gt;e: hic <lb/>enim erit, quando proportionabiliter vtrinque accidis, quod e&longs;t <lb/>pr&aelig;ter naturam, ad id quod e&longs;t &longs;ecundum naturam. </s>
           <s id="N1195E">Si igi&shy;<lb/>tur maius e&longs;t, quod &longs;ecundum naturam in maiori, &amp; quod e&longs;t <lb/>pr&aelig;ter naturam, magis vtique bic coincidit vno modo: ita <lb/>quod B &longs;it latum per ip&longs;am B F in tanto tempore, in quo <lb/>M punctum per ip&longs;am M L. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N1195E">Si igi&shy;<lb/>tur maius e&longs;t, quod &longs;ecundum naturam in maiori, &amp; quod e&longs;t <lb/>pr&aelig;ter naturam, magis vtique hic coincidit vno modo: ita <lb/>quod B &longs;it latum per ip&longs;am B F in tanto tempore, in quo <lb/>M punctum per ip&longs;am M L. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N1196A">Hic enim &longs;eeundum naturam <lb/>quidem &longs;igno B fit X F: e&longs;t enim ab ip&longs;o F perpendiculum: <lb/>pr&aelig;ter naturam ver&ograve; ad ip&longs;am X B. </s>           <s id="N1196A">Hic enim &longs;eeundum naturam <lb/>quidem &longs;igno B fit X F: e&longs;t enim ab ip&longs;o F perpendiculum: <lb/>pr&aelig;ter naturam ver&ograve; ad ip&longs;am X B. </s>
           <s id="N11971">E&longs;t autem quem ad&shy;<lb/>modum FX ad X B, &longs;ic L Q ad M <expan abbr="q.">que</expan> Manife&longs;tum <lb/>autem &longs;i coniunguntur ab ip&longs;a B M ad FL. </s>           <s id="N11971">E&longs;t autem quem ad&shy;<lb/>modum FX ad X B, &longs;ic L Q ad M <expan abbr="q.">que</expan> Manife&longs;tum <lb/>autem &longs;i coniunguntur ab ip&longs;a B M ad FL. </s>
           <s id="N1197C">Si autem mi&shy;<lb/>nor, aut mator, quam &longs;it FB erit illa, quam latum e&longs;t B, <lb/>non &longs;imiliter erit, neque proportionale in vtri&longs;que quod e&longs;t &longs;e&shy;<lb/>cundum naturam ad id quod e&longs;t pr&aelig;ter naturam. </s>           <s id="N1197C">Si autem mi&shy;<lb/>nor, aut maior, quam &longs;it FB erit illa, quam latum e&longs;t B, <lb/>non &longs;imiliter erit, neque proportionale in vtri&longs;que quod e&longs;t &longs;e&shy;<lb/>cundum naturam ad id quod e&longs;t pr&aelig;ter naturam. </s>
           <s id="N11985">Quam igi&shy;<lb/>tur ob cau&longs;am ab eadem potentia celerius fertur id quod plus <lb/>&agrave; centro di&longs;tat punctum ex &yuml;s, qu&aelig; dicta &longs;unt e&longs;t mani&shy;<lb/>fe&longs;tum.<emph.end type="italics"/></s>           <s id="N11985">Quam igi&shy;<lb/>tur ob cau&longs;am ab eadem potentia celerius fertur id quod plus <lb/>&agrave; centro di&longs;tat punctum ex ijs, qu&aelig; dicta &longs;unt e&longs;t mani&shy;<lb/>fe&longs;tum.<emph.end type="italics"/></s>
         </p>         </p>
         <p id="N11990" type="head">         <p id="N11990" type="head">
           <s id="N11992">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>           <s id="N11992">COMMENTARIVS.<!-- KEEP S--></s>
         </p>         </p>
         <p id="N11996" type="main">         <p id="N11996" type="main">
           <s id="N11998">Ex a&longs;&longs;umptis ab Ari&longs;totele in illo priori argumento <lb/>iam &longs;upra textu 6. &agrave; nobis expo&longs;ito ad o&longs;tenden&shy;<lb/>dum in ip&longs;o circulo, qu&aelig; plus &agrave; centro di&longs;tat linea <lb/>eadem vi commota citius ferri qu&agrave;m illa, qu&aelig; minus di&longs;tat; <lb/>illud du<gap/>taxat ci probandum reman&longs;erat, videlicet partes <lb/>line&aelig; circulum de&longs;cribentis, qu&ograve; viciniores centro &longs;unt, e&ograve; <lb/>magis detrahi &agrave; motu naturali, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> participare de motu <lb/>pr&aelig;ternaturali; E contr&agrave; ver&ograve; quo remotiores &longs;unt &agrave; cen&shy;<lb/>tro, magis participare de motu naturali, vt inde inferatur ve&shy;<lb/>locius moueri. </s>           <s id="N11998">Ex a&longs;&longs;umptis ab Ari&longs;totele in illo priori argumento <lb/>iam &longs;upra textu 6. &agrave; nobis expo&longs;ito ad o&longs;tenden&shy;<lb/>dum in ip&longs;o circulo, qu&aelig; plus &agrave; centro di&longs;tat linea <lb/>eadem vi commota citius ferri qu&agrave;m illa, qu&aelig; minus di&longs;tat; <lb/>illud dumtaxat ci probandum reman&longs;erat, videlicet partes <lb/>line&aelig; circulum de&longs;cribentis, qu&ograve; viciniores centro &longs;unt, e&ograve; <lb/>magis detrahi &agrave; motu naturali, <expan abbr="magisq.">magisque</expan> participare de motu <lb/>pr&aelig;ternaturali; E contr&agrave; ver&ograve; quo remotiores &longs;unt &agrave; cen&shy;<lb/>tro, magis participare de motu naturali, vt inde inferatur ve&shy;<lb/>locius moueri. </s>
           <s id="N119B3">Probat autem hoc modo; &longs;it enim, inquit, <lb/>Circulus B C D E; &amp; alter in hoc minor vbi M N O P <lb/>circ&agrave; idem centrum A. <expan abbr="Sintq.">Sintque</expan> Diametri maioris quidem C. <lb/>D, &amp; B E; minoris ver&ograve; M O, &amp; N P. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N119B3">Probat autem hoc modo; &longs;it enim, inquit, <lb/>Circulus B C D E; &amp; alter in hoc minor vbi M N O P <lb/>circ&agrave; idem centrum A. <expan abbr="Sintq.">Sintque</expan> Diametri maioris quidem C. <lb/>D, &amp; B E; minoris ver&ograve; M O, &amp; N P. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N119C1">Deinde complea-<pb pagenum="51" xlink:href="005/01/059.jpg"/><figure id="id.005.01.059.1.jpg" xlink:href="005/01/059/1.jpg"/><lb/>tur quadrangu&apos;um rectangulum D K R C nempe ducen&shy;<lb/>do lineam K R. paralellam, &amp; &aelig;qualem ip&longs;i D C. per pun&shy;<lb/>ctum B, &amp; claudendo ip&longs;as K R &amp; D C per lineas D K <lb/>&amp; C R. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N119C1">Deinde complea-<pb pagenum="51" xlink:href="005/01/059.jpg"/><figure id="id.005.01.059.1.jpg" xlink:href="005/01/059/1.jpg"/><lb/>tur quadrangulum rectangulum D K R C nempe ducen&shy;<lb/>do lineam K R. paralellam, &amp; &aelig;qualem ip&longs;i D C. per pun&shy;<lb/>ctum B, &amp; claudendo ip&longs;as K R &amp; D C per lineas D K <lb/>&amp; C R. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N119D6">Cum igitur motus naturalis cuiu&longs;libet line&aelig; dica&shy;<lb/>tur ille, quo recta fertur ver&longs;us eam partem in quam tendit, <lb/>&longs;i linea A B &longs;tantis circuli de&longs;cripti deo<gap/>&longs;um tenderet &longs;im&shy;<lb/>plici motu naturali, ab&longs;que dubio rect&egrave;, ac perpendiculari&shy;<lb/>ter tota &longs;imul caderet, &amp; coincid et cum C R. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N119D6">Cum igitur motus naturalis cuiu&longs;libet line&aelig; dica&shy;<lb/>tur ille, quo recta fertur ver&longs;us eam partem in quam tendit, <lb/>&longs;i linea A B &longs;tantis circuli de&longs;cripti deor&longs;um tenderet &longs;im&shy;<lb/>plici motu naturali, ab&longs;que dubio rect&egrave;, ac perpendiculari&shy;<lb/>ter tota &longs;imul caderet, &amp; coincid<gap/>et cum C R. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N119E4">Quoniam <lb/>vero non pote&longs;t ita ferri &longs;implici motu naturali, e&ograve; quod al&shy;<lb/>terum eius extremum detineatur in centro, ill&aelig; partes ip&shy;<lb/>&longs;ius dicentur magis participare de motu naturali, qu&aelig; re&shy;<lb/>ctius tendunt in ip&longs;am C R; hoc e&longs;t per lineam magis appro&shy;<lb/>pinquantem ad perpendiculum; &longs;icut &egrave; contr&agrave; ill&aelig; dicentur <lb/>magis detrahi &agrave; motu naturali, qu&aelig; magis incuruantur ten&shy;<lb/>dendo ver&longs;us lineam C D. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N119E4">Quoniam <lb/>vero non pote&longs;t ita ferri &longs;implici motu naturali, e&ograve; quod al&shy;<lb/>terum eius extremum detineatur in centro, ill&aelig; partes ip&shy;<lb/>&longs;ius dicentur magis participare de motu naturali, qu&aelig; re&shy;<lb/>ctius tendunt in ip&longs;am C R; hoc e&longs;t per lineam magis appro&shy;<lb/>pinquantem ad perpendiculum; &longs;icut &egrave; contr&agrave; ill&aelig; dicentur <lb/>magis detrahi &agrave; motu naturali, qu&aelig; magis incuruantur ten&shy;<lb/>dendo ver&longs;us lineam C D. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N119F6">Itaque progre&longs;&longs;as perpendicu&shy;<lb/>laris ver&longs;us C R erit motus naturalis, ver&longs;us autem C D erit <lb/>pr&aelig;ternaturalis Quod cert&egrave; videtur &longs;upponere Ari&longs;toteles. <lb/><!-- KEEP S--></s>           <s id="N119F6">Itaque progre&longs;&longs;as perpendicu&shy;<lb/>laris ver&longs;us C R erit motus naturalis, ver&longs;us autem C D erit <lb/>pr&aelig;ternaturalis Quod cert&egrave; videtur &longs;upponere Ari&longs;toteles. <lb/><!-- KEEP S--></s>
           <s id="N119FF">Nunc autem &longs;ic procedit ad o&longs;tenden lum propo&longs;itum, <lb/>nemp&egrave; partem dia necri propinquiorem centro, vt A M <pb pagenum="52" xlink:href="005/01/060.jpg"/>magis detrahi &agrave; motu naturali, ac tardi&ugrave;s moueri, qu&agrave;m <lb/>M B qu&aelig; magis di&longs;tat ab illo. </s>           <s id="N119FF">Nunc autem &longs;ic procedit ad o&longs;tenden lum propo&longs;itum, <lb/>nemp&egrave; partem diametri propinquiorem centro, vt A M <pb pagenum="52" xlink:href="005/01/060.jpg"/>magis detrahi &agrave; motu naturali, ac tardi&ugrave;s moueri, qu&agrave;m <lb/>M B qu&aelig; magis di&longs;tat ab illo. </s>
           <s id="N11A0B">Ducatur inquit &agrave; centro li&shy;<lb/>nea A L F; &amp; &agrave; puncto L perpendicularis ip&longs;i A B qu&aelig; <lb/>&longs;it L Q, &amp; rur&longs;us ab eodem L ducatur L S paralella ei&shy;<lb/>dem A B. </s>           <s id="N11A0B">Ducatur inquit &agrave; centro li&shy;<lb/>nea A L F; &amp; &agrave; puncto L perpendicularis ip&longs;i A B qu&aelig; <lb/>&longs;it L Q, &amp; rur&longs;us ab eodem L ducatur L S paralella ei&shy;<lb/>dem A B. </s>
           <s id="N11A14">Deinde &agrave; puncto S excitetur alia perpendicu&shy;<lb/>laris eidem AB. <expan abbr="Sitq.">Sitque</expan> ST; &amp; ab F item eidem perpendicu&shy;<lb/>laris F X. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11A14">Deinde &agrave; puncto S excitetur alia perpendicu&shy;<lb/>laris eidem AB. <expan abbr="Sitq.">Sitque</expan> ST; &amp; ab F item eidem perpendicu&shy;<lb/>laris F X. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11A20">His po&longs;itis linea QL erit &aelig;qualis line&aelig; T S, vt <lb/>patet ex 34. primi Euclidis, cum &longs;int latera oppo&longs;ita rectan&shy;<lb/>guli T L. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11A20">His po&longs;itis linea QL erit &aelig;qualis line&aelig; T S, vt <lb/>patet ex 34. primi Euclidis, cum &longs;int latera oppo&longs;ita rectan&shy;<lb/>guli T L. <!-- KEEP S--></s>
Line 863 
Line 863 
           <s id="N11A6A">Id quod <lb/>primo loco erat probandum. </s>           <s id="N11A6A">Id quod <lb/>primo loco erat probandum. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11A6F" type="main">         <p id="N11A6F" type="main">
           <s id="N11A71">Vlterius ver&ograve; quod punctum B magis moueatur motu <lb/>&longs;ecundum naturam, quam ip&longs;um punctum M probatur ex <lb/>co; Nam quo tempore punctum M latum fuerit v&longs;que ad <lb/>L; punctum B eodem tempore perueniet v&longs;que ad F. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11A71">Vlterius ver&ograve; quod punctum B magis moueatur motu <lb/>&longs;ecundum naturam, quam ip&longs;um punctum M probatur ex <lb/>eo; Nam quo tempore punctum M latum fuerit v&longs;que ad <lb/>L; punctum B eodem tempore perueniet v&longs;que ad F. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11A7B">Ete&shy;<lb/>nim cum ita &longs;e habere debeat motus naturalis ip&longs;ius B ad <lb/>motum pr&aelig;ter naturam eiu&longs;dem B quemadmodum &longs;e ha&shy;<lb/>bet motus naturalis ip&longs;ius M ad motum pr&aelig;ter naturam <pb pagenum="53" xlink:href="005/01/061.jpg"/>eiu&longs;dem M talis proportio &longs;olum verificari pote&longs;t in F, <lb/>nam proportio, quam habet linea F X referens &longs;pacium <lb/>tran&longs;actum &longs;ecundum naturam ad B X, quod ab eodem <lb/>puncto B tran&longs;actum e&longs;t pr&aelig;ter naturam in maiori circulo, <lb/>eadem e&longs;t, ac proportio line&aelig; QL tran&longs;act&aelig; &longs;ecundum <lb/>naturam ad lineam M Q tran&longs;actam pr&aelig;ter naturam in mi&shy;<lb/>nori circulo. </s>           <s id="N11A7B">Ete&shy;<lb/>nim cum ita &longs;e habere debeat motus naturalis ip&longs;ius B ad <lb/>motum pr&aelig;ter naturam eiu&longs;dem B quemadmodum &longs;e ha&shy;<lb/>bet motus naturalis ip&longs;ius M ad motum pr&aelig;ter naturam <pb pagenum="53" xlink:href="005/01/061.jpg"/>eiu&longs;dem M talis proportio &longs;olum verificari pote&longs;t in F, <lb/>nam proportio, quam habet linea F X referens &longs;pacium <lb/>tran&longs;actum &longs;ecundum naturam ad B X, quod ab eodem <lb/>puncto B tran&longs;actum e&longs;t pr&aelig;ter naturam in maiori circulo, <lb/>eadem e&longs;t, ac proportio line&aelig; QL tran&longs;act&aelig; &longs;ecundum <lb/>naturam ad lineam M Q tran&longs;actam pr&aelig;ter naturam in mi&shy;<lb/>nori circulo. </s>
           <s id="N11A95">Quod inde patere pote&longs;t, nam &longs;i ducantur re&shy;<lb/>ct&aelig; B F, &amp; M L efficientur duo triangula &aelig;quiangula <lb/>B X F, &amp; M Q L qu&aelig; per 4. &longs;exti habebunt latera pro&shy;<lb/>portionalia circ&agrave; &aelig;quales angulos: Vnde &longs;icut &longs;e habet F X <lb/>ad X B circa angulum. </s>           <s id="N11A95">Quod inde patere pote&longs;t, nam &longs;i ducantur re&shy;<lb/>ct&aelig; B F, &amp; M L efficientur duo triangula &aelig;quiangula <lb/>B X F, &amp; M Q L qu&aelig; per 4. &longs;exti habebunt latera pro&shy;<lb/>portionalia circ&agrave; &aelig;quales angulos: Vnde &longs;icut &longs;e habet F X <lb/>ad X B circa angulum. </s>
           <s id="N11AA0">rectum X, ita &longs;e habet L Q ad <lb/>QM circ&agrave; angulum rectum <expan abbr="q.">que</expan> Et permutando, &longs;icut &longs;e <lb/>habet F X ad L Q, it&agrave; X B ad QM per 16. Quinti. </s>           <s id="N11AA0">rectum X, ita &longs;e habet L Q ad <lb/>QM circ&agrave; angulum rectum <expan abbr="q.">que</expan> Et permutando, &longs;icut &longs;e <lb/>habet F X ad L Q, it&agrave; X B ad QM per 16. Quinti. </s>
Line 879 
Line 879 
           <s id="N11ADB">Attenta natura circuli cum &longs;uis proprietatibus mod&ograve; <lb/>explicatis ad hoc acumen humani ingenij iam pridem <lb/>peruenit, vt machinas qua&longs;dam excogitaret, qu&aelig; naturam <lb/>ip&longs;ius circuli participantes, motricem potentiam in motu <lb/>grauium ac leuium iuuarent. </s>           <s id="N11ADB">Attenta natura circuli cum &longs;uis proprietatibus mod&ograve; <lb/>explicatis ad hoc acumen humani ingenij iam pridem <lb/>peruenit, vt machinas qua&longs;dam excogitaret, qu&aelig; naturam <lb/>ip&longs;ius circuli participantes, motricem potentiam in motu <lb/>grauium ac leuium iuuarent. </s>
           <s id="N11AE6">Huiu&longs;modi autem machinas <lb/>in&longs;trumenta mechanica communiter appellamus, vtpot&egrave; <lb/>qu&aelig; mechanica &longs;peculatione adinuenta &longs;unt, <expan abbr="eademq.">eademque</expan> arte <pb pagenum="54" xlink:href="005/01/062.jpg"/>adhibentur tanquam in&longs;trumenta ad leuanda pondera, vel <lb/>quomodolibet mouenda grauia, qu&aelig; re&longs;pectiu&egrave; dicuntur <lb/>etiam leuia. </s>           <s id="N11AE6">Huiu&longs;modi autem machinas <lb/>in&longs;trumenta mechanica communiter appellamus, vtpot&egrave; <lb/>qu&aelig; mechanica &longs;peculatione adinuenta &longs;unt, <expan abbr="eademq.">eademque</expan> arte <pb pagenum="54" xlink:href="005/01/062.jpg"/>adhibentur tanquam in&longs;trumenta ad leuanda pondera, vel <lb/>quomodolibet mouenda grauia, qu&aelig; re&longs;pectiu&egrave; dicuntur <lb/>etiam leuia. </s>
           <s id="N11AFA">Sunt autem h&aelig;c in&longs;trumenta pr&aelig;cipua &longs;ex, ad <lb/>qu&aelig; c&aelig;tera omniareducuntur: nemp&egrave; Libra. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11AFA">Sunt autem h&aelig;c in&longs;trumenta pr&aelig;cipua &longs;ex, ad <lb/>qu&aelig; c&aelig;tera omniareducuntur: nemp&egrave; Libra. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11B00">Vectis, Tro&shy;<lb/>chlea, Axis in Peritrochio, Cuneus, &amp; Cochlea Et licet Ari&shy;<lb/>&longs;toteles di&longs;tinciam eorum tractationem pr&aelig;termi&longs;erit, ac <lb/>nonni&longs;i quatuor ex ip&longs;is hic, vel in &longs;equentibus qu&aelig;&longs;tionibus <lb/>pro opportunitate meminerit, &longs;upponit nihilominus <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>certum, illa omnia ac &longs;imilia participare naturam circuli, <lb/>eorumque vim qua motricem augent potentiam in hoc ip&shy;<lb/>&longs;o con&longs;i&longs;tere, vt circuli proprietatem &longs;apiendo, facili&ugrave;s &amp; <lb/>mouerentur, &amp; motum pr&aelig;&longs;tarent oneribus ac ponderibus <lb/>mouendis, cum circularis &longs;ine orbicularis figura &longs;it omnium <lb/>mouenti&longs;&longs;ima. </s>           <s id="N11B00">Vectis, Tro&shy;<lb/>chlea, Axis in Peritrochio, Cuneus, &amp; Cochlea Et licet Ari&shy;<lb/>&longs;toteles di&longs;tinctam eorum tractationem pr&aelig;termi&longs;erit, ac <lb/>non ni&longs;i quatuor ex ip&longs;is hic, vel in &longs;equentibus qu&aelig;&longs;tionibus <lb/>pro opportunitate meminerit, &longs;upponit nihilominus <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>certum, illa omnia ac &longs;imilia participare naturam circuli, <lb/>eorumque vim qua motricem augent potentiam in hoc ip&shy;<lb/>&longs;o con&longs;i&longs;tere, vt circuli proprietatem &longs;apiendo, facili&ugrave;s &amp; <lb/>mouerentur, &amp; motum pr&aelig;&longs;tarent oneribus ac ponderibus <lb/>mouendis, cum circularis &longs;ine orbicularis figura &longs;it omnium <lb/>mouenti&longs;&longs;ima. </s>
           <s id="N11B1B">Ait enim &longs;upra tex. <!-- REMOVE S-->5. Ea igitur qu&aelig; circa <lb/>libram fiunt, ad circulum referuntur: qu&aelig; ver&ograve; circa vectem, <lb/>ad ip&longs;am libram: alia autem fer&egrave; omnia, qu&aelig; circamecha&shy;<lb/>nicas &longs;unt motiones, ad vectem. </s>           <s id="N11B1B">Ait enim &longs;upra tex. <!-- REMOVE S-->5. Ea igitur qu&aelig; circa <lb/>libram fiunt, ad circulum referuntur: qu&aelig; ver&ograve; circa vectem, <lb/>ad ip&longs;am libram: alia autem fer&egrave; omnia, qu&aelig; circamecha&shy;<lb/>nicas &longs;unt motiones, ad vectem. </s>
           <s id="N11B26">Ex quibus infertur &longs;iue im&shy;<lb/>mediate, &longs;iue mediante, alia quadam ab&longs;tracta ratione quam <lb/>ip&longs;a participent, mechanica pen&egrave; omnia in&longs;trumenta in &longs;uis <lb/>motionibus ad circuli naturam referri. </s>           <s id="N11B26">Ex quibus infertur &longs;iue im&shy;<lb/>mediate, &longs;iue mediante, alia quadam ab&longs;tracta ratione quam <lb/>ip&longs;a participent, mechanica pen&egrave; omnia in&longs;trumenta in &longs;uis <lb/>motionibus ad circuli naturam referri. </s>
           <s id="N11B2F">Quod vt clarius te&shy;<lb/>neatur, pauca &longs;altem de &longs;ingulis ip&longs;is in&longs;trumentis hic adij&shy;<lb/>cere operepretium putauimus, ea &longs;cilicet tantummo&shy;<lb/>do, qu&aelig; ad in&longs;titutam textus dilucidationem no&shy;<lb/>uerimus pertinere, Cum exacta huiu&longs;modi <lb/>in&longs;trumentum tractatio habeatur apud <lb/>Heronem, Pappum, &amp; alios ve&shy;<lb/>teres, noui&longs;sim&egrave; ver&ograve; &amp; <lb/>accurati&longs;sim&egrave; apud <lb/>Guidum Vbal&shy;<lb/>dum <lb/><gap/> Marchionibus Montis, qui &longs;i&shy;<lb/>gillatim de illis pr&aelig;cla <lb/>rum librum in&shy;<lb/>&longs;tituit. </s>           <s id="N11B2F">Quod vt clarius te&shy;<lb/>neatur, pauca &longs;altem de &longs;ingulis ip&longs;is in&longs;trumentis hic adij&shy;<lb/>cere opere pretium putauimus, ea &longs;cilicet tantum mo&shy;<lb/>do, qu&aelig; ad in&longs;titutam textus dilucidationem no&shy;<lb/>uerimus pertinere, Cum exacta huiu&longs;modi <lb/>in&longs;trumentum tractatio habeatur apud <lb/>Heronem, Pappum, &amp; alios ve&shy;<lb/>teres, noui&longs;sim&egrave; ver&ograve; &amp; <lb/>accurati&longs;sim&egrave; apud <lb/>Guidum Vbal-<lb/>dum <lb/><gap/> Marchionibus Montis, qui &longs;i&shy;<lb/>gillatim de illis pr&aelig;cla<lb/>rum librum in&shy;<lb/>&longs;tituit. </s>
         </p>         </p>
         <pb pagenum="55" xlink:href="005/01/063.jpg"/>         <pb pagenum="55" xlink:href="005/01/063.jpg"/>
         <p id="N11B53" type="head">         <p id="N11B53" type="head">
           <s id="N11B55">DE LIBRA.</s>           <s id="N11B55">DE LIBRA.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N11B58" type="main">         <p id="N11B58" type="main">
           <s id="N11B5A">Libra, qu&aelig; inter mechanica in&longs;trumenta iure <lb/>primum &longs;ibi vendicat locum, co quod imme&shy;<lb/>diatius, ac magis participet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> circuli in <lb/>&longs;uis motionibus, e&longs;t <expan abbr="iug&utilde;">iugum</expan> <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> ex medio <lb/>liber&egrave; &longs;u&longs;pen&longs;um, <expan abbr="axeq.">axeque</expan> <expan abbr="&longs;uffult&utilde;">&longs;uffultum</expan>, ac plano ho&shy;<lb/>rizontis <expan abbr="parallel&utilde;">parallelum</expan>, ex cuius <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extremitate gemina lanx <lb/>pendet, <expan abbr="cuiusq.">cuiusque</expan> conuer&longs;ione circa ip&longs;um axem, dum altera <lb/>eleuatur, altera deprimitur, p&oacute;dus vel exce&longs;&longs;us <expan abbr="p&otilde;deris">ponderis</expan> cu <lb/>iu&longs;libet, deprehenditur, ac men&longs;uratur. </s>           <s id="N11B5A">Libra, qu&aelig; inter mechanica in&longs;trumenta iure <lb/>primum &longs;ibi vendicat locum, eo quod imme&shy;<lb/>diatius, ac magis participet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> circuli in <lb/>&longs;uis motionibus, e&longs;t <expan abbr="iug&utilde;">iugum</expan> <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> ex medio <lb/>liber&egrave; &longs;u&longs;pen&longs;um, <expan abbr="axeq.">axeque</expan> <expan abbr="&longs;uffult&utilde;">&longs;uffultum</expan>, ac plano ho&shy;<lb/>rizontis <expan abbr="parallel&utilde;">parallelum</expan>, ex cuius <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extremitate gemina lanx <lb/>pendet, <expan abbr="cuiusq.">cuiusque</expan> conuer&longs;ione circa ip&longs;um axem, dum altera <lb/>eleuatur, altera deprimitur, p&oacute;ndus vel exce&longs;&longs;us <expan abbr="p&otilde;deris">ponderis</expan> cu<lb/>iu&longs;libet, deprehenditur, ac men&longs;uratur. </s>
           <s id="N11B91">Qua in de&longs;criptione <lb/>&longs;upponitur <expan abbr="iug&utilde;">iugum</expan> ex medio, trutina, &longs;eu axe &longs;u&longs;pen&longs;um, con&longs;ti&shy;<lb/>tui, ac manere parallelum plano horizontis propter <expan abbr="&aelig;qui-ponderanti&atilde;">&aelig;qui&shy;<lb/>ponderantiam</expan> vtriu&longs;que medietatis: <expan abbr="motumq.">motumque</expan> circularem, &longs;eu <lb/><expan abbr="conuer&longs;ion&etilde;">conuer&longs;ionem</expan> circa fulcimentum tanquam circa <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> im&shy;<lb/>motum, nonni&longs;i ratione <expan abbr="in&aelig;quali&utilde;">in&aelig;qualium</expan> <expan abbr="ponder&utilde;">ponderum</expan> in gemina lance <lb/>vtrinque pendentium illi competere: vnde &longs;i pondera &longs;int <lb/>&aelig;qualia, libra &longs;emper maneat, &amp; in &aelig;quilibrio con&longs;tituatur, <lb/>&longs;eu &aelig;quidi&longs;tans &agrave; plano horizontis. </s>           <s id="N11B91">Qua in de&longs;criptione <lb/>&longs;upponitur <expan abbr="iug&utilde;">iugum</expan> ex medio, trutina, &longs;eu axe &longs;u&longs;pen&longs;um, con&longs;ti&shy;<lb/>tui, ac manere parallelum plano horizontis propter <expan abbr="&aelig;qui-ponderanti&atilde;">&aelig;qui&shy;<lb/>ponderantiam</expan> vtriu&longs;que medietatis: <expan abbr="motumq.">motumque</expan> circularem, &longs;eu <lb/><expan abbr="conuer&longs;ion&etilde;">conuer&longs;ionem</expan> circa fulcimentum tanquam circa <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> im&shy;<lb/>motum, nonni&longs;i ratione <expan abbr="in&aelig;quali&utilde;">in&aelig;qualium</expan> <expan abbr="ponder&utilde;">ponderum</expan> in gemina lance <lb/>vtrinque pendentium illi competere: vnde &longs;i pondera &longs;int <lb/>&aelig;qualia, libra &longs;emper maneat, &amp; in &aelig;quilibrio con&longs;tituatur, <lb/>&longs;eu &aelig;quidi&longs;tans &agrave; plano horizontis. </s>
           <s id="N11BBF">Deinde ita &longs;upponitur, <lb/>pondera in lancibus impo&longs;ita, ex vtraque iugi extremitate <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, vt hoc non &longs;it <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> e&longs;&longs;entialiter pertineat <lb/>ad <expan abbr="con&longs;titution&etilde;">con&longs;titutionem</expan> libr&aelig;, &longs;ed potius ad <expan abbr="commoditat&etilde;">commoditatem</expan> ponde&shy;<lb/>randi, cum &longs;atis intelligatur libra e&longs;&longs;entialiter con&longs;tituta <lb/>etiam ab&longs;que lancibus, ponderibus in ip&longs;is iugi extremita&shy;<lb/>tibus, adiacentibus, vt cernere e&longs;t in &longs;equentibus figuris. </s>           <s id="N11BBF">Deinde ita &longs;upponitur, <lb/>pondera in lancibus impo&longs;ita, ex vtraque iugi extremitate <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, vt hoc non &longs;it <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> e&longs;&longs;entialiter pertineat <lb/>ad <expan abbr="con&longs;titution&etilde;">con&longs;titutionem</expan> libr&aelig;, &longs;ed potius ad <expan abbr="commoditat&etilde;">commoditatem</expan> ponde&shy;<lb/>randi, cum &longs;atis intelligatur libra e&longs;&longs;entialiter con&longs;tituta <lb/>etiam ab&longs;que lancibus, ponderibus in ip&longs;is iugi extremita&shy;<lb/>tibus, adiacentibus, vt cernere e&longs;t in &longs;equentibus figuris. </s>
         </p>         </p>
         <p id="N11BE1" type="main">         <p id="N11BE1" type="main">
           <s id="N11BE3">Quo autem pacto libra in &longs;ui motione participet natu&shy;<lb/>ram circuli per &longs;e con&longs;tat con&longs;ideranti, iugum, diametri vi&shy;<lb/>cem gerere, axem ver&ograve; &longs;eu trutinam, aut <expan abbr="fulciment&utilde;">fulcimentum</expan> quod&shy;<lb/>libet, centri locum tenere, circa quod immotum, ip&longs;a dia&shy;<lb/>meter vertitur dum circulum de&longs;cribit; &longs;iquidem immoto <lb/>axe, &longs;eu fulcimento ip&longs;ius libr&aelig;, iugum, alterius extremita&shy;<lb/>tis depre&longs;sione ob exuperantiam <expan abbr="p&otilde;deris">ponderis</expan>, alterius ver&ograve; ele&shy;<lb/>uatione, circumagitur, non &longs;ecus ac diameter circulum <lb/>con&longs;iciendo. </s>           <s id="N11BE3">Quo autem pacto libra in &longs;ui motione participet natu&shy;<lb/>ram circuli per &longs;e con&longs;tat con&longs;ideranti, iugum, diametri vi&shy;<lb/>cem gerere, axem ver&ograve; &longs;eu trutinam, aut <expan abbr="fulciment&utilde;">fulcimentum</expan> quod&shy;<lb/>libet, centri locum tenere, circa quod immotum, ip&longs;a dia&shy;<lb/>meter vertitur dum circulum de&longs;cribit; &longs;iquidem immoto <lb/>axe, &longs;eu fulcimento ip&longs;ius libr&aelig;, iugum, alterius extremita&shy;<lb/>tis depre&longs;sione ob exuperantiam <expan abbr="p&otilde;deris">ponderis</expan>, alterius ver&ograve; ele&shy;<lb/>uatione, circumagitur, non &longs;ecus ac diameter circulum <lb/>conficiendo. </s>
           <s id="N11BFE">Quod &longs;i partes iugi vtrinque &agrave; centro produ&shy;<lb/>ct&aelig;, non &longs;int inter &longs;e <expan abbr="l&otilde;gitudine">longitudine</expan> &aelig;quales, quamuis &aelig;quipon&shy;<lb/>derantes; tunc quidem in ip&longs;is iugi conuer&longs;ione, ac circum&shy;<pb pagenum="56" xlink:href="005/01/064.jpg"/>latione duo circuli de&longs;cribentur alter altero malor, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>&agrave; duplici &longs;emidiametro circumlato, vt hic erit in&longs;picere. </s>           <s id="N11BFE">Quod &longs;i partes iugi vtrinque &agrave; centro produ&shy;<lb/>ct&aelig;, non &longs;int inter &longs;e <expan abbr="l&otilde;gitudine">longitudine</expan> &aelig;quales, quamuis &aelig;quipon&shy;<lb/>derantes; tunc quidem in ip&longs;is iugi conuer&longs;ione, ac circum&shy;<pb pagenum="56" xlink:href="005/01/064.jpg"/>latione duo circuli de&longs;cribentur alter altero maior, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>&agrave; duplici &longs;emidiametro circumlato, vt hic erit in&longs;picere. </s>
         </p>         </p>
         <figure id="id.005.01.064.1.jpg" xlink:href="005/01/064/1.jpg"/>         <figure id="id.005.01.064.1.jpg" xlink:href="005/01/064/1.jpg"/>
         <p id="N11C19" type="head">         <p id="N11C19" type="head">
           <s id="N11C1B">DE VECTE.</s>           <s id="N11C1B">DE VECTE.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N11C1E" type="main">         <p id="N11C1E" type="main">
           <s id="N11C20">Vectis &longs;implex <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan> e&longs;t ligneum, <lb/>vel <expan abbr="ferre&utilde;">ferreum</expan> &longs;atis oblongum veluti palus, aut fu&longs;ti<gap/><lb/>grandior, ad promouenda pondera; cuius vt <expan abbr="plu-rim&utilde;">plu&shy;<lb/>rimum</expan> altera extremitas <expan abbr="p&otilde;deri">ponderi</expan> eleuando &longs;ubijci&shy;<lb/>tur, altera ver&ograve; manu, &longs;eu <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> pr&aelig;mitur, &longs;ub&shy;<lb/>&longs;trato inter <expan abbr="vtramq;">vtramque</expan> aliquo fulcimento, cui inni&shy;<lb/>tatur, qu&ograve;d gr&aelig;c&egrave; hypomochilion appellatur, quodq <expan abbr="qu&atilde;to">quanto</expan> pro&shy;<lb/>pinquius ponderi locatur, tanto facilius ip&longs;o vecte leuatur. </s>           <s id="N11C20">Vectis &longs;implex <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan> e&longs;t ligneum, <lb/>vel <expan abbr="ferre&utilde;">ferreum</expan> &longs;atis oblongum veluti palus, aut fu&longs;ti<gap/><lb/>grandior, ad promouenda pondera; cuius vt <expan abbr="plu-rim&utilde;">plu&shy;<lb/>rimum</expan> altera extremitas <expan abbr="p&otilde;deri">ponderi</expan> eleuando &longs;ubijci&shy;<lb/>tur, altera ver&ograve; manu, &longs;eu <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> pr&aelig;mitur, &longs;ub&shy;<lb/>&longs;trato inter <expan abbr="vtramq;">vtramque</expan> aliquo fulcimento, cui inni&shy;<lb/>tatur, qu&ograve;d gr&aelig;c&egrave; hypomochilion appellatur, <expan abbr="quodq">quoque</expan> <expan abbr="qu&atilde;to">quanto</expan> pro&shy;<lb/>pinquius ponderi locatur, tanto facilius ip&longs;o vecte leuatur. </s>
           <s id="N11C52">Ali&shy;<lb/>quando ver&ograve; altera extremitas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ponderi, &longs;ed fulcimento &longs;ubij&shy;<lb/>citur, vel ei quoquomodo innititur <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> manenti valido, pon-<pb pagenum="57" xlink:href="005/01/065.jpg"/><expan abbr="dusq.">dusque</expan> eleuatur, aut deprimitur per vectis <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mediam, qu&aelig; e&longs;t <lb/>inter <expan abbr="vtramq.">vtramque</expan> <expan abbr="extremitat&etilde;">extremitatem</expan> iuxta <expan abbr="eleuation&etilde;">eleuationem</expan>, aut <expan abbr="depre&longs;&longs;ion&etilde;">depre&longs;&longs;ionem</expan> al&shy;<lb/>terius extremitatis vbi applicatur <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan>: vel cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> ele&shy;<lb/>uatur per <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> extremitatem, &longs;i in illa locetur, <expan abbr="manusq.">manusque</expan> aut po&shy;<lb/>tentia in medio adhibeatur. </s>           <s id="N11C52">Ali&shy;<lb/>quando ver&ograve; altera extremitas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ponderi, &longs;ed fulcimento &longs;ubij&shy;<lb/>citur, vel ei quoquomodo innititur <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> manenti valido, pon-<pb pagenum="57" xlink:href="005/01/065.jpg"/><expan abbr="dusq.">dusque</expan> eleuatur, aut deprimitur per vectis <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mediam, qu&aelig; e&longs;t <lb/>inter <expan abbr="vtramq.">vtramque</expan> <expan abbr="extremitat&etilde;">extremitatem</expan> iuxta <expan abbr="eleuation&etilde;">eleuationem</expan>, aut <expan abbr="depre&longs;&longs;ion&etilde;">depre&longs;&longs;ionem</expan> al&shy;<lb/>terius extremitatis vbi applicatur <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan>: vel cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> ele&shy;<lb/>uatur per <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> extremitatem, &longs;i in illa locetur, <expan abbr="manusq.">manusque</expan> aut po&shy;<lb/>tentia in medio adhibeatur. </s>
           <s id="N11C95">Vnde tres nonnulli &longs;pecies <expan abbr="vecti&utilde;">vectium</expan> di&shy;<lb/>&longs;tinguunt, quas iuxta pr&aelig;dicta figuris <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> hic &longs;tuduimus expri&shy;<lb/>mere; Illud interim admonendo, eas omnes facil&egrave; in &longs;uis motio&shy;<lb/>nibus ad <expan abbr="circul&utilde;">circulum</expan> referri, cum ip&longs;&aelig; nonni&longs;i <expan abbr="diametr&utilde;">diametrum</expan>, vel <expan abbr="&longs;emidia-metr&utilde;">&longs;emidia&shy;<lb/>metrum</expan> <expan abbr="circul&utilde;">circulum</expan> circa <expan abbr="immot&utilde;">immotum</expan> <expan abbr="fulciment&utilde;">fulcimentum</expan> <expan abbr="de&longs;cribent&etilde;">de&longs;cribentem</expan> referant, vt <lb/>per &longs;e patet, ac prima qu&aelig; &longs;an&egrave; vtilior &amp; frequentius in v&longs;u e&longs;t, <lb/>ad <expan abbr="libr&atilde;">libram</expan> &agrave; <expan abbr="fulcim&etilde;to">fulcimento</expan> in&aelig;quales vtrinque partes <expan abbr="habent&etilde;">habentem</expan> eniden&shy;<lb/>ti&longs;sim&egrave; reducatur, vt amplius deinceps <expan abbr="c&otilde;&longs;tabit">con&longs;tabit</expan>. </s>           <s id="N11C95">Vnde tres nonnulli &longs;pecies <expan abbr="vecti&utilde;">vectium</expan> di&shy;<lb/>&longs;tinguunt, quas iuxta pr&aelig;dicta figuris <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> hic &longs;tuduimus expri&shy;<lb/>mere; Illud interim admonendo, eas omnes facil&egrave; in &longs;uis motio&shy;<lb/>nibus ad <expan abbr="circul&utilde;">circulum</expan> referri, cum ip&longs;&aelig; non ni&longs;i <expan abbr="diametr&utilde;">diametrum</expan>, vel <expan abbr="&longs;emidia-metr&utilde;">&longs;emidia&shy;<lb/>metrum</expan> <expan abbr="circul&utilde;">circulum</expan> circa <expan abbr="immot&utilde;">immotum</expan> <expan abbr="fulciment&utilde;">fulcimentum</expan> <expan abbr="de&longs;cribent&etilde;">de&longs;cribentem</expan> referant, vt <lb/>per &longs;e patet, ac prima qu&aelig; &longs;an&egrave; vtilior &amp; frequentius in v&longs;u e&longs;t, <lb/>ad <expan abbr="libr&atilde;">libram</expan> &agrave; <expan abbr="fulcim&etilde;to">fulcimento</expan> in&aelig;quales vtrinque partes <expan abbr="habent&etilde;">habentem</expan> euiden&shy;<lb/>ti&longs;sim&egrave; reducatur, vt amplius deinceps <expan abbr="c&otilde;&longs;tabit">con&longs;tabit</expan>. </s>
           <s id="N11CDA"><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> hoc quod e&longs;t <lb/>fulciri per <expan abbr="&longs;u&longs;pen&longs;ion&etilde;">&longs;u&longs;pen&longs;ionem</expan> beneficio trutin&aelig;, vel per <expan abbr="&longs;ubiection&etilde;">&longs;ubiectionem</expan> al&shy;<lb/>terius corporis, quod non minus axis, ac centri <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubeat, e&longs;t <lb/>differentia valde accidentalis. </s>           <s id="N11CDA"><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> hoc quod e&longs;t <lb/>fulciri per <expan abbr="&longs;u&longs;pen&longs;ion&etilde;">&longs;u&longs;pen&longs;ionem</expan> beneficio trutin&aelig;, vel per <expan abbr="&longs;ubiection&etilde;">&longs;ubiectionem</expan> al&shy;<lb/>terius corporis, quod non minus axis, ac centri <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubeat, e&longs;t <lb/>differentia valde accidentalis. </s>
         </p>         </p>
         <figure id="id.005.01.065.1.jpg" xlink:href="005/01/065/1.jpg"/>         <figure id="id.005.01.065.1.jpg" xlink:href="005/01/065/1.jpg"/>
Line 920 
Line 920 
         <figure id="id.005.01.066.1.jpg" xlink:href="005/01/066/1.jpg"/>         <figure id="id.005.01.066.1.jpg" xlink:href="005/01/066/1.jpg"/>
         <p id="N11D2E" type="main">         <p id="N11D2E" type="main">
           <s id="N11D30">Reducitur autem Trochlea ad Vectem, &amp; con&longs;equen&shy;<lb/>ter ad libram, quia vnu&longs;qui&longs;que orbiculus illius per diame&shy;<lb/>trum nititur proprio axiculo tanquam fulcimento, quod in&shy;<lb/>ter onus leuandum, aut &longs;u&longs;tinendum, &amp; potentiam eleuan&shy;<lb/>tem locatur, ita vt ad depre&longs;sionem vnius extremitatis dia-<pb pagenum="59" xlink:href="005/01/067.jpg"/>metri, vbi mouentis potentia applicatur, altera extremitas, <lb/>qu&aelig; onus &longs;u&longs;tinet, eleuetur; licet hoc nonimmediat&egrave; fiat; <lb/>&longs;ed mediante fune ductario, vt hic ad oculos &longs;pectandum <lb/>proponetur ac infra fu&longs;i&ugrave;s explicabitur qu&aelig;&longs;t. </s>           <s id="N11D30">Reducitur autem Trochlea ad Vectem, &amp; con&longs;equen&shy;<lb/>ter ad libram, quia vnu&longs;qui&longs;que orbiculus illius per diame&shy;<lb/>trum nititur proprio axiculo tanquam fulcimento, quod in&shy;<lb/>ter onus leuandum, aut &longs;u&longs;tinendum, &amp; potentiam eleuan&shy;<lb/>tem locatur, ita vt ad depre&longs;sionem vnius extremitatis dia-<pb pagenum="59" xlink:href="005/01/067.jpg"/>metri, vbi mouentis potentia applicatur, altera extremitas, <lb/>qu&aelig; onus &longs;u&longs;tinet, eleuetur; licet hoc nonimmediat&egrave; fiat; <lb/>&longs;ed mediante fune ductario, vt hic ad oculos &longs;pectandum <lb/>proponetur ac infra fu&longs;i&ugrave;s explicabitur qu&aelig;&longs;t. </s>
           <s id="N11D46">18. Sit enim <lb/>trochle&ccedil; orbiculus ABC, dia&shy;<lb/><figure id="id.005.01.067.1.jpg" xlink:href="005/01/067/1.jpg"/><lb/>meter ver&ograve; orbiculi linea ho&shy;<lb/>rizonti parallela AB, &amp; axicu&shy;<lb/>lus C, tanquam centrum lo&shy;<lb/>catum in medio: Deinde per <lb/>funem ductarium ab extremo <lb/>A propendeat onus D, &amp; ab <lb/>extremo B idem funis demit&shy;<lb/>tatur, cui applicara &longs;it poten&shy;<lb/>tia motiua in E. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11D46">18. Sit enim <lb/>trochleae orbiculus ABC, dia&shy;<lb/><figure id="id.005.01.067.1.jpg" xlink:href="005/01/067/1.jpg"/><lb/>meter ver&ograve; orbiculi linea ho&shy;<lb/>rizonti parallela AB, &amp; axicu&shy;<lb/>lus C, tanquam centrum lo&shy;<lb/>catum in medio: Deinde per <lb/>funem ductarium ab extremo <lb/>A propendeat onus D, &amp; ab <lb/>extremo B idem funis demit&shy;<lb/>tatur, cui applicata &longs;it poten&shy;<lb/>tia motiua in E. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11D64">Dicimus er&shy;<lb/>go totum orbiculum incum&shy;<lb/>bere, ac niti axiculo C tan&shy;<lb/>quam fulcimento per diame&shy;<lb/>trum eius AB in cuius medio <lb/>axiculus e&longs;t locatus, &amp; in cuius <lb/>extremis AB, vtrinque &longs;it tota <lb/>compre&longs;sio, nempe oneris ac potenti&aelig;; <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> ip&longs;am <lb/>diametrum AB, vectis vicem in motione gerere, qua&shy;<lb/>tenus nixa in pr&aelig;fato fulcimento C, ad depre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem extremimitatis B per vim trahen&shy;<lb/>tem in E, extremitas A nece&longs;&longs;ario <lb/>eleuatur, ac &longs;imul cum illa <lb/>pondus D pendens ex <lb/>ip&longs;a, vt per &longs;e <lb/>patet. </s>           <s id="N11D64">Dicimus er&shy;<lb/>go totum orbiculum incum&shy;<lb/>bere, ac niti axiculo C tan&shy;<lb/>quam fulcimento per diame&shy;<lb/>trum eius AB in cuius medio <lb/>axiculus e&longs;t locatus, &amp; in cuius <lb/>extremis AB, vtrinque &longs;it tota <lb/>compre&longs;sio, nempe oneris ac potenti&aelig;; <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> ip&longs;am <lb/>diametrum AB, vectis vicem in motione gerere, qua&shy;<lb/>tenus nixa in pr&aelig;fato fulcimento C, ad depre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem extreminitatis B per vim trahen&shy;<lb/>tem in E, extremitas A nece&longs;&longs;ario <lb/>eleuatur, ac &longs;imul cum illa <lb/>pondus D pendens ex <lb/>ip&longs;a, vt per &longs;e <lb/>patet. </s>
         </p>         </p>
         <pb pagenum="60" xlink:href="005/01/068.jpg"/>         <pb pagenum="60" xlink:href="005/01/068.jpg"/>
         <p id="N11D8D" type="head">         <p id="N11D8D" type="head">
           <s id="N11D8F">DE AXE IN PERITROCHIO.</s>           <s id="N11D8F">DE AXE IN PERITROCHIO.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N11D92" type="main">         <p id="N11D92" type="main">
           <s id="N11D94">Axis in Peritrochio e&longs;t oblongus quidam <lb/>cylindrus Peritrochio firmiter in&longs;ixus, ac pa&shy;<lb/>rallelus horizontis plano locatus, cuius ex&shy;<lb/>trema in rotundis foraminibus immoti peg&shy;<lb/>matis expedit&egrave; vertuntur. </s>           <s id="N11D94">Axis in Peritrochio e&longs;t oblongus quidam <lb/>cylindrus Peritrochio firmiter infixus, ac pa&shy;<lb/>rallelus horizontis plano locatus, cuius ex&shy;<lb/>trema in rotundis foraminibus immoti peg&shy;<lb/>matis expedit&egrave; vertuntur. </s>
           <s id="N11D9F">Peritrochium ve&shy;<lb/>r&ograve;, e&longs;t machina rotunda, ad rot&aelig; &longs;eu tympani &longs;imilitudi&shy;<lb/>nem efformata, in cuius conuexa peripheria &longs;tipites qui &amp; <lb/>Scytal&aelig; vocantur, tanquam radij infinguntur; quibus admo&shy;<lb/>ta manu tota machina &longs;imul cum axe ver&longs;atur, ac funibus <lb/>circa axem conuolutis, trahuntur pondera illis alligata; vt <lb/>hic licebit in&longs;picere. </s>           <s id="N11D9F">Peritrochium ve&shy;<lb/>r&ograve;, e&longs;t machina rotunda, ad rot&aelig; &longs;eu tympani &longs;imilitudi&shy;<lb/>nem efformata, in cuius conuexa peripheria &longs;tipites qui &amp; <lb/>Scytal&aelig; vocantur, tanquam radij infinguntur; quibus admo&shy;<lb/>ta manu tota machina &longs;imul cum axe ver&longs;atur, ac funibus <lb/>circa axem conuolutis, trahuntur pondera illis alligata; vt <lb/>hic licebit in&longs;picere. </s>
         </p>         </p>
         <figure id="id.005.01.068.1.jpg" xlink:href="005/01/068/1.jpg"/>         <figure id="id.005.01.068.1.jpg" xlink:href="005/01/068/1.jpg"/>
         <p id="N11DB3" type="main">         <p id="N11DB3" type="main">
           <s id="N11DB5">Reducitur <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>tota huiu&longs;modi ma <lb/>china, &longs;eu in&longs;tru&shy;<lb/>mentum ad <expan abbr="vect&etilde;">vectem</expan>; <lb/>Nam &longs;i con&longs;idere&shy;<lb/>mus <expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> ex <lb/>diametro axis, ac <lb/>&longs;emidiametro Pe&shy;<lb/>ritrochij <expan abbr="coincid&etilde;-te">coinciden&shy;<lb/>te</expan> cum illa non ali&shy;<lb/>ter in circumuolu&shy;<lb/>tione &longs;e habere <expan abbr="c&otilde;-perimus">con&shy;<lb/>perimus</expan>, ac <expan abbr="Vect&etilde;">Vectem</expan>, <lb/>qui circa &longs;uum ful&shy;<lb/>cimentum vertitur, <lb/>tanquam circa pro&shy;<lb/>prium centrum. <lb/></s>           <s id="N11DB5">Reducitur <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>tota huiu&longs;modi ma <lb/>china, &longs;eu in&longs;tru&shy;<lb/>mentum ad <expan abbr="vect&etilde;">vectem</expan>; <lb/>Nam &longs;i con&longs;idere&shy;<lb/>mus <expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> ex <lb/>diametro axis, ac <lb/>&longs;emidiametro Pe&shy;<lb/>ritrochij <expan abbr="coincid&etilde;-te">coinciden&shy;<lb/>te</expan> cum illa non ali&shy;<lb/>ter in circumuolu&shy;<lb/>tione &longs;e habere <expan abbr="c&otilde;-perimus">com&shy;<lb/>perimus</expan>, ac <expan abbr="Vect&etilde;">Vectem</expan>, <lb/>qui circa &longs;uum ful&shy;<lb/>cimentum vertitur, <lb/>tanquam circa pro&shy;<lb/>prium centrum. <lb/></s>
           <s id="N11DF1">E&longs;to enim Axis &longs;imul, ac Peritrochij immobile centrum <lb/>A, circa quod vtriu&longs;que circumferentia de&longs;cripta &longs;it, nem&shy;<lb/>pe t&agrave;m Axis, qu&agrave;m Tympani ip&longs;ius Peritrochij cum &longs;cyta&shy;<lb/>lis; Diameter ver&ograve; Axis &longs;it linea BC; ac &longs;emidiameter Pe&shy;<lb/>titrochij AD, con&longs;tituentes integram lineam BD. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11DF1">E&longs;to enim Axis &longs;imul, ac Peritrochij immobile centrum <lb/>A, circa quod vtriu&longs;que circumferentia de&longs;cripta &longs;it, nem&shy;<lb/>pe t&agrave;m Axis, qu&agrave;m Tympani ip&longs;ius Peritrochij cum &longs;cyta&shy;<lb/>lis; Diameter ver&ograve; Axis &longs;it linea BC; ac &longs;emidiameter Pe&shy;<lb/>titrochij AD, con&longs;tituentes integram lineam BD. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11DFD">Tum <pb pagenum="61" xlink:href="005/01/069.jpg"/>ex Axe per funem BE propendeat onus F; <expan abbr="virtusq.">virtusque</expan> mo&shy;<lb/>uentis applicetur in &longs;cytala vbi e&longs;t ip&longs;um D. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11DFD">Tum <pb pagenum="61" xlink:href="005/01/069.jpg"/>ex Axe per funem BE propendeat onus F; <expan abbr="virtusq.">virtusque</expan> mo&shy;<lb/>uentis applicetur in &longs;cytala vbi e&longs;t ip&longs;um D. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11E0C">Ad motum <lb/>igitur deor&longs;um ip&longs;ius D, linea BD, non aliter &longs;e pote&longs;t <lb/>habere, ac vectis firmiter innixa immobili centro A, tan&shy;<lb/>quam fulcimento, ac dum pars AD deprimitur, altera. <lb/></s>           <s id="N11E0C">Ad motum <lb/>igitur deor&longs;um ip&longs;ius D, linea BD, non aliter &longs;e pote&longs;t <lb/>habere, ac vectis firmiter innixa immobili centro A, tan&shy;<lb/>quam fulcimento, ac dum pars AD deprimitur, altera. <lb/></s>
Line 944 
Line 944 
           <s id="N11E22">DE CVNEO.</s>           <s id="N11E22">DE CVNEO.</s>
         </p>         </p>
         <p id="N11E25" type="main">         <p id="N11E25" type="main">
           <s id="N11E27">Cvnevs e&longs;t &longs;implex quoddam in&longs;trumen&shy;<lb/>tum ad findenda, &longs;eu &longs;cind&eacute;da corpora apti&longs;&shy;<lb/>&longs;imum accedente percu&longs;&longs;ione. </s>           <s id="N11E27">Cvnevs e&longs;t &longs;implex quoddam in&longs;trumen&shy;<lb/>tum ad findenda, &longs;eu &longs;cind&eacute;nda corpora apti&longs;&shy;<lb/>&longs;imum accedente percu&longs;&longs;ione. </s>
           <s id="N11E2E">E&longs;t enim &longs;oli&shy;<lb/>dum, quod ex quadrangulari ba&longs;e <expan abbr="con&longs;urg&etilde;s">con&longs;urgens</expan>, <lb/>quatuor &longs;uperficiebus in peracutam aciem <lb/>terminantibus, clauditur. </s>           <s id="N11E2E">E&longs;t enim &longs;oli&shy;<lb/>dum, quod ex quadrangulari ba&longs;e <expan abbr="con&longs;urg&etilde;s">con&longs;urgens</expan>, <lb/>quatuor &longs;uperficiebus in peracutam aciem <lb/>terminantibus, clauditur. </s>
           <s id="N11E3B">Duabus videlicet &longs;ibi oppo&longs;itis <lb/>quadrangularibus, ac altera parte longioribus; duabus ver&ograve; <lb/>&longs;imiliter oppo&longs;itis, &longs;ed triangularibus in pr&aelig;dictam acutam, <lb/>&amp; oblongam aciem terminantibus. </s>           <s id="N11E3B">Duabus videlicet &longs;ibi oppo&longs;itis <lb/>quadrangularibus, ac altera parte longioribus; duabus ver&ograve; <lb/>&longs;imiliter oppo&longs;itis, &longs;ed triangularibus in pr&aelig;dictam acutam, <lb/>&amp; oblongam aciem terminantibus. </s>
           <s id="N11E44">Qu&aelig; &longs;an&egrave; acies cum in <lb/>timulam quamlibet <expan abbr="&longs;cind&etilde;d&aelig;">&longs;cindend&aelig;</expan> molis &longs;e in&longs;inuare pr&aelig;ualeat, <pb pagenum="62" xlink:href="005/01/070.jpg"/>adueniente valida percu&longs;&longs;ione, vt qu&aelig; per malle&uacute; &longs;uper ba&shy;<lb/>&longs;im adactum fieri con&longs;ueuit, facil&egrave; totum cuneum cogit ad&shy;<lb/>mittere, <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> partes molis ab inuicem &longs;ecedere, quod <lb/>e&longs;t molem<gap/>p&longs;am &longs;cindi, ac diuidi. </s>           <s id="N11E44">Qu&aelig; &longs;an&egrave; acies cum in <lb/>rimulam quamlibet <expan abbr="&longs;cind&etilde;d&aelig;">&longs;cindend&aelig;</expan> molis &longs;e in&longs;inuare pr&aelig;ualeat, <pb pagenum="62" xlink:href="005/01/070.jpg"/>adueniente valida percu&longs;&longs;ione, vt qu&aelig; per malle&uacute;m &longs;uper ba&shy;<lb/>&longs;im adactum fieri con&longs;ueuit, facil&egrave; totum cuneum cogit ad&shy;<lb/>mittere, <expan abbr="proindeq.">proindeque</expan> partes molis ab inuicem &longs;ecedere, quod <lb/>e&longs;t molem ip&longs;am &longs;cindi, ac diuidi. </s>
           <s id="N11E5E">Cunei ergo figura &longs;ic de&shy;<lb/>lineanda cen&longs;uimus ex quadrata ba&longs;i ABCD, excitando <lb/>&longs;operficiem quadrangularem DBEF, ac aliam triangula&shy;<lb/>rem CDE, qu&aelig; &longs;imul cum &longs;uis oppo&longs;itis omnes quatuor <lb/>de&longs;inant, ac terminentur in aciem EF. </s>           <s id="N11E5E">Cunei ergo figura &longs;ic de&shy;<lb/>lineanda cen&longs;uimus ex quadrata ba&longs;i ABCD, excitando <lb/>&longs;uperficiem quadrangularem DBEF, ac aliam triangula&shy;<lb/>rem CDE, qu&aelig; &longs;imul cum &longs;uis oppo&longs;itis omnes quatuor <lb/>de&longs;inant, ac terminentur in aciem EF. </s>
         </p>         </p>
         <figure id="id.005.01.070.1.jpg" xlink:href="005/01/070/1.jpg"/>         <figure id="id.005.01.070.1.jpg" xlink:href="005/01/070/1.jpg"/>
         <p id="N11E6E" type="main">         <p id="N11E6E" type="main">
           <s id="N11E70">Refertur aut&eacute; hoc quoque in&longs;tru&shy;<lb/>mentum ad vect&eacute;, eo quod ex duplici <lb/>vecte videatur con&longs;tare, vt infra qu&etail;&longs;t. <lb/></s>           <s id="N11E70">Refertur aut&eacute; hoc quoque in&longs;tru&shy;<lb/>mentum ad vect&eacute;, eo quod ex duplici <lb/>vecte videatur con&longs;tare, vt infra qu&etail;&longs;t. <lb/></s>
           <s id="N11E78">17. ex Ari&longs;totele magis ex profe&longs;&longs;o <lb/>probabitur. </s>           <s id="N11E78">17. ex Ari&longs;totele magis ex profe&longs;&longs;o <lb/>probabitur. </s>
           <s id="N11E7D">Etenim &longs;i con&longs;iderentur <lb/>duo eius latera, qu&aelig; ex ba&longs;i in aciem <lb/>terminantur, vt CE, &amp; DE non &longs;e&shy;<lb/>cus ac duo vectes &longs;ibi inuicem obuer&shy;<lb/>&longs;i, &amp; c&oacute;tra conantes reperientur, quo&shy;<lb/>rum <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> fulc menta &longs;unt partes &longs;cin&shy;<lb/>dendi corporis vtrinque con&longs;titut&aelig; vt <lb/>GH, quibus intrando cuneus innititur. </s>           <s id="N11E7D">Etenim &longs;i con&longs;iderentur <lb/>duo eius latera, qu&aelig; ex ba&longs;i in aciem <lb/>terminantur, vt CE, &amp; DE non &longs;e&shy;<lb/>cus ac duo vectes &longs;ibi inuicem obuer&shy;<lb/>&longs;i, &amp; c&oacute;ntra conantes reperientur, quo&shy;<lb/>rum <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> fulc menta &longs;unt partes &longs;cin&shy;<lb/>dendi corporis vtrinque con&longs;titut&aelig; vt <lb/>GH, quibus intrando cuneus innititur. </s>
           <s id="N11E92">Onera ver&ograve; &longs;unt re&shy;<lb/><figure id="id.005.01.070.2.jpg" xlink:href="005/01/070/2.jpg"/><lb/>reliqu&aelig; eiu&longs;dem corporis partes <lb/>&longs;ucce&longs;siu&egrave; dimouend&etail;, &amp; adinui&shy;<lb/>cem &longs;epar&aacute;d&aelig; per aciem intran&shy;<lb/>tem vbi E, vt in propo&longs;ita figu <lb/>ra e&longs;t l, &amp; K. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11E92">Onera ver&ograve; &longs;unt re&shy;<lb/><figure id="id.005.01.070.2.jpg" xlink:href="005/01/070/2.jpg"/><lb/>reliqu&aelig; eiu&longs;dem corporis partes <lb/>&longs;ucce&longs;siu&egrave; dimouend&etail;, &amp; adinui&shy;<lb/>cem &longs;epar&aacute;d&aelig; per aciem intran&shy;<lb/>tem vbi E, vt in propo&longs;ita figu <lb/>ra e&longs;t l, &amp; K. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11EA6">Nam pars vbi K <lb/>e&longs;t onus re&longs;pectu vectis CE in&shy;<lb/>nix&aelig; in G; &amp; pars vbi I, e&longs;t <lb/>onus re&longs;pectu vectis DE innix&aelig; <lb/>in H. <!-- KEEP S--></s>           <s id="N11EA6">Nam pars vbi K <lb/>e&longs;t onus re&longs;pectu vectis CE in&shy;<lb/>nix&aelig; in G; &amp; pars vbi I, e&longs;t <lb/>onus re&longs;pectu vectis DE innix&aelig; <lb/>in H. <!-- KEEP S--></s>
           <s id="N11EB2">Et extrema in quibus ap&shy;<lb/>plicatur potentia &longs;unt initia ip&longs;o&shy;<lb/>rum laterum ex parte ba&longs;is vbi <lb/>fit tota percu&longs;&longs;io, nempe vbi C <lb/>&amp; D, qu&aelig; omnia aperti&longs;&longs;im&egrave; <lb/>citata qu&aelig;&longs;tione amplius con&longs;ta&shy;<lb/>bunt. </s>           <s id="N11EB2">Et extrema in quibus ap&shy;<lb/>plicatur potentia &longs;unt initia ip&longs;o&shy;<lb/>rum laterum ex parte ba&longs;is vbi <lb/>fit tota percu&longs;&longs;io, nempe vbi C <lb/>&amp; D, qu&aelig; omnia aperti&longs;&longs;im&egrave; <lb/>citata qu&aelig;&longs;tione amplius con&longs;ta&shy;<lb/>bunt. </s>


Legend:
Removed from v.1.3 
changed lines
 Added in v.1.6