Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to gasse_propo_028_la_1646.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/gasse_propo_028_la_1646.xml between version 1.3 and 1.4

version 1.3, 2006/03/31 17:06:47 version 1.4, 2006/04/30 14:36:36
Line 672 
Line 672 
  
 <s><emph type="center"/>DE PROPORTIONE, <lb/>QVA GRAVIA DECIDENTIA <lb/>ACCELERANTVR.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>DE PROPORTIONE, <lb/>QVA GRAVIA DECIDENTIA <lb/>ACCELERANTVR.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="center"/>EPISTOLA PRIMA.<emph.end type="center"/><lb/><gap desc="hr tag"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>EPISTOLA PRIMA.<emph.end type="center"/><lb/> <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>ADMODVM REVERENDO, <lb/>&amp; religio&longs;i&szlig;imo, docti&szlig;imoque Viro,<emph.end type="italics"/> P. <lb/>PETRO CAZR&AElig;O <emph type="italics"/>Societatis<emph.end type="italics"/> IESV, <lb/><emph type="italics"/>Meten&longs;is Collegij Rectori &longs;apienti&szlig;imo.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>ADMODVM REVERENDO, <lb/>&amp; religio&longs;i&szlig;imo, docti&szlig;imoque Viro,<emph.end type="italics"/> P. <lb/>PETRO CAZR&AElig;O <emph type="italics"/>Societatis<emph.end type="italics"/> IESV, <lb/><emph type="italics"/>Meten&longs;is Collegij Rectori &longs;apienti&szlig;imo.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">
  
Line 952 
Line 952 
  
  
  
 <s>Scilicet exinde intelligitur, tum pendulo&shy;<lb/>rum vibrationes tant&ograve; &longs;egnius fieri, quant&ograve; earum <lb/>arcus planiores, &longs;iue inclinatiores &longs;unt; tum inclina&shy;<lb/>tiones arcuum men&longs;uratas &longs;ecundum varias perpen&shy;<lb/>diculi, &longs;eu fili longitudines, habere &longs;e perinde vt qua&shy;<lb/>drata temporum, ac vibrationes habere &longs;e reciproc&egrave; <lb/>vt ip&longs;as radices; &longs;icque rem eximi&egrave; quadrare ad &longs;u&shy;<lb/>peri&ugrave;s expo&longs;itam motus &aelig;quabilis rationem; tum <lb/>globum quartum non acquirere impetum ad eleua&shy;<lb/>tionem nece&longs;&longs;arium, ni&longs;i tempore duplo tertij, tri&shy;<lb/>plo &longs;ecundi, quadruplo primi; ac e&longs;&longs;e quidem im-<pb xlink:href="028/01/068.jpg" pagenum="28"/>petus omnium globorum inter &longs;e &aelig;qualeis; &longs;ed <expan abbr="qu&otilde;">quom</expan> <lb/>tempore impetus exprimitur &agrave; quarto &longs;emel, exprimi <lb/>&agrave; tert<gap/>o bis, &agrave; &longs;ecundo ter, &agrave; primo quater, &amp;c. </s></p><p type="main"> <s>Scilicet exinde intelligitur, tum pendulo&shy;<lb/>rum vibrationes tant&ograve; &longs;egnius fieri, quant&ograve; earum <lb/>arcus planiores, &longs;iue inclinatiores &longs;unt; tum inclina&shy;<lb/>tiones arcuum men&longs;uratas &longs;ecundum varias perpen&shy;<lb/>diculi, &longs;eu fili longitudines, habere &longs;e perinde vt qua&shy;<lb/>drata temporum, ac vibrationes habere &longs;e reciproc&egrave; <lb/>vt ip&longs;as radices; &longs;icque rem eximi&egrave; quadrare ad &longs;u&shy;<lb/>peri&ugrave;s expo&longs;itam motus &aelig;quabilis rationem; tum <lb/>globum quartum non acquirere impetum ad eleua&shy;<lb/>tionem nece&longs;&longs;arium, ni&longs;i tempore duplo tertij, tri&shy;<lb/>plo &longs;ecundi, quadruplo primi; ac e&longs;&longs;e quidem im-<pb xlink:href="028/01/068.jpg" pagenum="28"/>petus omnium globorum inter &longs;e &aelig;qualeis; &longs;ed <expan abbr="qu&otilde;">quom</expan> <lb/>tempore impetus exprimitur &agrave; quarto &longs;emel, exprimi <lb/>&agrave; tertio bis, &agrave; &longs;ecundo ter, &agrave; primo quater, &amp;c. </s></p><p type="main">
  
 <s>XVII. <!-- KEEP S--></s> <s>XVII. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 972 
Line 972 
  
 <s>XVIII. <!-- KEEP S--></s> <s>XVIII. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Id pr&aelig;tereo, quod &longs;ubiicis, ex a&longs;cen&longs;u <lb/>globi ad eandem altitudinem, non &longs;atis rect&egrave; colli&shy;<lb/>gi impetus &aelig;qualitatem; quoniam id aduer&longs;aretur <lb/>recitand&aelig; tu&aelig; rationi, atque experienti&aelig;: vti &amp; dum <lb/>cau&longs;&longs;am petis ex eo, <emph type="italics"/>qu&ograve;d, qu&ograve; circulus minor e&longs;t, &egrave;o<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="028/01/070.jpg" pagenum="30"/><emph type="italics"/>de&longs;cen&longs;us procliuior, faciliorque, &amp; a&longs;cen&longs;us difficilior vi&shy;<lb/>deatur:<emph.end type="italics"/> id repugnaret tum compen&longs;ationi, aduer&longs;us <lb/>quam nihil obiicis, inter breuitatem, &amp; decliu<gap/>ta&shy;<lb/>tem &longs;patij; tum familiari experienti&aelig; de rebus deor&shy;<lb/>s&ugrave;m impactis, qu&aelig; impetu pari deicct&aelig; tant&ograve; emer&shy;<lb/>gunt alti&ugrave;s, quant&ograve; incidentia e&longs;t magis perpendi&shy;<lb/>cularis. </s> <s>Id pr&aelig;tereo, quod &longs;ubiicis, ex a&longs;cen&longs;u <lb/>globi ad eandem altitudinem, non &longs;atis rect&egrave; colli&shy;<lb/>gi impetus &aelig;qualitatem; quoniam id aduer&longs;aretur <lb/>recitand&aelig; tu&aelig; rationi, atque experienti&aelig;: vti &amp; dum <lb/>cau&longs;&longs;am petis ex eo, <emph type="italics"/>qu&ograve;d, qu&ograve; circulus minor e&longs;t, &egrave;o<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="028/01/070.jpg" pagenum="30"/><emph type="italics"/>de&longs;cen&longs;us procliuior, faciliorque, &amp; a&longs;cen&longs;us difficilior vi&shy;<lb/>deatur:<emph.end type="italics"/> id repugnaret tum compen&longs;ationi, aduer&longs;us <lb/>quam nihil obiicis, inter breuitatem, &amp; decliuita&shy;<lb/>tem &longs;patij; tum familiari experienti&aelig; de rebus deor&shy;<lb/>s&ugrave;m impactis, qu&aelig; impetu pari deiect&aelig; tant&ograve; emer&shy;<lb/>gunt alti&ugrave;s, quant&ograve; incidentia e&longs;t magis perpendi&shy;<lb/>cularis. </s>
  
 <s>Attingo ergo poti&ugrave;s id, quod &longs;upere&longs;t, <lb/>dum id &longs;ugillas, quod Galileus &longs;e e&longs;&longs;e &longs;&aelig;pi&ugrave;s exper&shy;<lb/>tum ait, <emph type="italics"/>tum globum ferreum per a&euml;rem cadentem, tum <lb/>globum &aelig;neum per excauatum in longiore tigillo alueolum, <lb/>in quacumque tigilli &longs;upra horizontem eleuatione de&longs;cenden&shy;<lb/>tem, perpetu&ograve; tantum pr&aelig;cis&egrave; temporis in de&longs;cen&longs;u per pri&shy;<lb/>mum totius percurrendi spatij quadrantem, quantum in <lb/>trium reliquorum decur&longs;u in&longs;ump&longs;i&longs;&longs;e: ex quo &longs;ine dubio con&shy;<lb/>&longs;equens e&longs;&longs;et, &longs;patia &aelig;qualibus temporibus decur&longs;a in ea <lb/>e&longs;&longs;e ratione, qu&aelig; reperitur inter numeros impareis ab vnita&shy;<lb/>te procedenteis.<emph.end type="italics"/></s><s> Nimir&ugrave;m, vt o&longs;tendas ea, qu&aelig; ex i&longs;tis <lb/>qua&longs;i principiis con&longs;equuntur, aut inferuntur, e&longs;&longs;e ip&shy;<lb/>&longs;is certiora, aut cuidentiora non po&longs;&longs;e: <emph type="italics"/>Id,<emph.end type="italics"/> inquis, <emph type="italics"/>tot <lb/>erroribus obnoxium e&longs;t, &amp; exploratu adc&ograve; difficile, vt nihil <lb/>inde certi concludi po&longs;&longs;e videatur.<emph.end type="italics"/></s><s> Enimver&ograve;, vtcum&shy;<lb/>que experiundi modus difficilis &longs;it, obnoxiu&longs;que er&shy;<lb/>roribus; non idcirc&ograve; tamen experimentum conuin&shy;<lb/>citur fal&longs;um. </s> <s>Attingo ergo poti&ugrave;s id, quod &longs;upere&longs;t, <lb/>dum id &longs;ugillas, quod Galileus &longs;e e&longs;&longs;e &longs;&aelig;pi&ugrave;s exper&shy;<lb/>tum ait, <emph type="italics"/>tum globum ferreum per a&euml;rem cadentem, tum <lb/>globum &aelig;neum per excauatum in longiore tigillo alueolum, <lb/>in quacumque tigilli &longs;upra horizontem eleuatione de&longs;cenden&shy;<lb/>tem, perpetu&ograve; tantum pr&aelig;cis&egrave; temporis in de&longs;cen&longs;u per pri&shy;<lb/>mum totius percurrendi spatij quadrantem, quantum in <lb/>trium reliquorum decur&longs;u in&longs;ump&longs;i&longs;&longs;e: ex quo &longs;ine dubio con&shy;<lb/>&longs;equens e&longs;&longs;et, &longs;patia &aelig;qualibus temporibus decur&longs;a in ea <lb/>e&longs;&longs;e ratione, qu&aelig; reperitur inter numeros impareis ab vnita&shy;<lb/>te procedenteis.<emph.end type="italics"/></s><s> Nimir&ugrave;m, vt o&longs;tendas ea, qu&aelig; ex i&longs;tis <lb/>qua&longs;i principiis con&longs;equuntur, aut inferuntur, e&longs;&longs;e ip&shy;<lb/>&longs;is certiora, aut cuidentiora non po&longs;&longs;e: <emph type="italics"/>Id,<emph.end type="italics"/> inquis, <emph type="italics"/>tot <lb/>erroribus obnoxium e&longs;t, &amp; exploratu adc&ograve; difficile, vt nihil <lb/>inde certi concludi po&longs;&longs;e videatur.<emph.end type="italics"/></s><s> Enimver&ograve;, vtcum&shy;<lb/>que experiundi modus difficilis &longs;it, obnoxiu&longs;que er&shy;<lb/>roribus; non idcirc&ograve; tamen experimentum conuin&shy;<lb/>citur fal&longs;um. </s>
  
Line 1262 
Line 1262 
  
 <s>Et adnitere <lb/>facere per&longs;pectum, quidnam acceleratio &longs;it, nulla men&shy;<lb/>tione temporis; ac perno&longs;ces rem impo&longs;&longs;ibilem factu <lb/>e&longs;&longs;e. </s> <s>Et adnitere <lb/>facere per&longs;pectum, quidnam acceleratio &longs;it, nulla men&shy;<lb/>tione temporis; ac perno&longs;ces rem impo&longs;&longs;ibilem factu <lb/>e&longs;&longs;e. </s>
  
 <s>Vtcumque enim plureis, plurei&longs;que &longs;patij par&shy;<lb/>teis memores<gap/> ni&longs;i tamen adiicias voces <emph type="italics"/>deinceps, con&longs;e&shy;<lb/>quenter, &longs;ucce&szlig;iu&egrave;,<emph.end type="italics"/> aut &longs;imileis alias, qu&aelig; ad tempus at&shy;<lb/>tineant, non magis accelerationem, qu&agrave;m &longs;implicem <lb/>celeritatem, aut potiu&longs;-quam motum &longs;impliciter &longs;pe&shy;<lb/>ctatum de&longs;cribes. </s> <s>Vtcumque enim plureis, plurei&longs;que &longs;patij par&shy;<lb/>teis memore: ni&longs;i tamen adiicias voces <emph type="italics"/>deinceps, con&longs;e&shy;<lb/>quenter, &longs;ucce&szlig;iu&egrave;,<emph.end type="italics"/> aut &longs;imileis alias, qu&aelig; ad tempus at&shy;<lb/>tineant, non magis accelerationem, qu&agrave;m &longs;implicem <lb/>celeritatem, aut potiu&longs;-quam motum &longs;impliciter &longs;pe&shy;<lb/>ctatum de&longs;cribes. </s>
  
 <s>Quanquam nihil e&longs;t opus id vr&shy;<lb/>geam, c&ugrave;m tu pro confe&longs;&longs;o iam habeas; profe&longs;&longs;us <lb/>nempe <emph type="italics"/>celeritatem in naturali de&longs;cen&longs;u grauium non mod&ograve; <lb/>ad locum, &longs;ed ad tempus quoque re&longs;pectum includere:<emph.end type="italics"/> ac <lb/>mirari &longs;ol&ugrave;m quis po&longs;&longs;it, agno&longs;cere te in celeritate <lb/>duplicem re&longs;pectum, &amp; velle tamen alterum, ip&longs;um&shy;<lb/>que pr&aelig;cipuum in tradenda definitione accelerati mo&shy;<lb/>tus exclu&longs;um; ac inuehi in Galileum, qui inclu&longs;um <lb/>voluerit. </s> <s>Quanquam nihil e&longs;t opus id vr&shy;<lb/>geam, c&ugrave;m tu pro confe&longs;&longs;o iam habeas; profe&longs;&longs;us <lb/>nempe <emph type="italics"/>celeritatem in naturali de&longs;cen&longs;u grauium non mod&ograve; <lb/>ad locum, &longs;ed ad tempus quoque re&longs;pectum includere:<emph.end type="italics"/> ac <lb/>mirari &longs;ol&ugrave;m quis po&longs;&longs;it, agno&longs;cere te in celeritate <lb/>duplicem re&longs;pectum, &amp; velle tamen alterum, ip&longs;um&shy;<lb/>que pr&aelig;cipuum in tradenda definitione accelerati mo&shy;<lb/>tus exclu&longs;um; ac inuehi in Galileum, qui inclu&longs;um <lb/>voluerit. </s>
  
 <s>Nam &amp; licet, veluti tu re&longs;pectum ad tem&shy;<lb/>pus pr&aelig;termi&longs;&longs;um fers, &longs;ic ille re&longs;pectum ad locum <lb/>pr&aelig;termitti po&longs;&longs;e cen&longs;uerit: excu&longs;ari pote&longs;t, qu&ograve;d qui <lb/>motum dicit, locum etiam dicat, quemadmodum <lb/>mox attigi; &amp; c&ugrave;m foret &longs;ol&ugrave;m de celeritate &longs;uperue&shy;<lb/>niento qu&aelig;&longs;tio, ide&ograve; nugationem deuitans, illam per <lb/>re&longs;pectum ad tempus, &longs;ine quo intelligi nequeat, pu&shy;<lb/><gap/>rit e&longs;&longs;e de&longs;iniendam. </s></p><pb xlink:href="028/01/097.jpg" pagenum="57"/><p type="main"> <s>Nam &amp; licet, veluti tu re&longs;pectum ad tem&shy;<lb/>pus pr&aelig;termi&longs;&longs;um fers, &longs;ic ille re&longs;pectum ad locum <lb/>pr&aelig;termitti po&longs;&longs;e cen&longs;uerit: excu&longs;ari pote&longs;t, qu&ograve;d qui <lb/>motum dicit, locum etiam dicat, quemadmodum <lb/>mox attigi; &amp; c&ugrave;m foret &longs;ol&ugrave;m de celeritate &longs;uperue&shy;<lb/>niento qu&aelig;&longs;tio, ide&ograve; nugationem deuitans, illam per <lb/>re&longs;pectum ad tempus, &longs;ine quo intelligi nequeat, pu&shy;<lb/>t&acirc;tit e&longs;&longs;e de&longs;iniendam. </s></p><pb xlink:href="028/01/097.jpg" pagenum="57"/><p type="main">
  
 <s>XXXI. <!-- KEEP S--></s> <s>XXXI. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Subdis con&longs;equenter; <emph type="italics"/>Quod vt certi&ugrave;s <lb/>fiat, prim&ugrave;m occurrendum est errori, qui facil&egrave; obrepere <lb/>potest, &longs;i qu&aelig; de cele itatis augmento in &longs;patiis &aelig;qualibus <lb/>ant&egrave; demonstrata &longs;unt, min&ugrave;s accurat&egrave; perpendantur. </s> <s>Subdis con&longs;equenter; <emph type="italics"/>Quod vt certi&ugrave;s <lb/>fiat, prim&ugrave;m occurrendum est errori, qui facil&egrave; obrepere <lb/>potest, &longs;i qu&aelig; de cele itatis augmento in &longs;patiis &aelig;qualibus <lb/>ant&egrave; demonstrata &longs;unt, min&ugrave;s accurat&egrave; perpendantur. </s>
  
 <s>C&ugrave;m <lb/>enim ex &longs;uperioribus iam euidenter con&longs;tet, in naturali gra&shy;<lb/>uium de&longs;cen&longs;u, &longs;emper ex dupla di&longs;tantia, celeritatem ha&shy;<lb/>beri duplam; &amp; ex tripla distantia, triplam; atque ita <lb/>deinceps, eadem ratione celeritatem augeri: nihil procliuius <lb/>e&longs;&longs;e potest, qu&agrave;m vt quis exi&longs;timet, accelerationem <gap/><lb/>fieri per &longs;ubdiui&longs;ionem primi cuiu&longs;libet temporis, in paricis <lb/>&longs;emper minores, pro multitudine, &amp; ratione &longs;patiorum &aelig;qua&shy;<lb/>lium, qu&aelig; motu decurruntur; ita videlicet, vt pars &longs;ecunda <lb/>spatij, ab&longs;oluatur dimidia parte temporis, quo prima pars <lb/>decur&longs;a est; &amp; tertia pars &longs;patij, tertia parte eiu&longs;dem primi <lb/>temporis percurratur, &amp; ita de c&aelig;teris: maxim&egrave; c&ugrave;m in hac <lb/>etiam hypothe&longs;i, &longs;patia &amp; velocitates in eadem e&longs;&longs;e ratione, <lb/>&amp; quod con&longs;equens e&longs;t, ex impeta quoque decidentium corpo&shy;<lb/>rum hac ratione inuariato, iidem omnes, quos experientia <lb/>docet effectus haberi, primo a&longs;pectu videantur.<emph.end type="italics"/></s><s> Heic pro&shy;<lb/>fect&ograve; rur&longs;us mirari tuam &longs;agacitatem par e&longs;t, qua&shy;<lb/>tenus eam non fugit error qui ex po&longs;itione &agrave; te a&longs;&shy;<lb/>&longs;erta con&longs;equitur; tamet&longs;i ip&longs;e non con&longs;equi ex iis, <lb/>qu&aelig; &longs;ubiicis, contendas. </s> <s>C&ugrave;m <lb/>enim ex &longs;uperioribus iam euidenter con&longs;tet, in naturali gra&shy;<lb/>uium de&longs;cen&longs;u, &longs;emper ex dupla di&longs;tantia, celeritatem ha&shy;<lb/>beri duplam; &amp; ex tripla distantia, triplam; atque ita <lb/>deinceps, eadem ratione celeritatem augeri: nihil procliuius <lb/>e&longs;&longs;e potest, qu&agrave;m vt quis exi&longs;timet, accelerationem illam <lb/>fieri per &longs;ubdiui&longs;ionem primi cuiu&longs;libet temporis, in parteis <lb/>&longs;emper minores, pro multitudine, &amp; ratione &longs;patiorum &aelig;qua&shy;<lb/>lium, qu&aelig; motu decurruntur; ita videlicet, vt pars &longs;ecunda <lb/>spatij, ab&longs;oluatur dimidia parte temporis, quo prima pars <lb/>decur&longs;a est; &amp; tertia pars &longs;patij, tertia parte eiu&longs;dem primi <lb/>temporis percurratur, &amp; ita de c&aelig;teris: maxim&egrave; c&ugrave;m in hac <lb/>etiam hypothe&longs;i, &longs;patia &amp; velocitates in eadem e&longs;&longs;e ratione, <lb/>&amp; quod con&longs;equens e&longs;t, ex impeta quoque decidentium corpo&shy;<lb/>rum hac ratione inuariato, iidem omnes, quos experientia <lb/>docet effectus haberi, primo a&longs;pectu videantur.<emph.end type="italics"/></s><s> Heic pro&shy;<lb/>fect&ograve; rur&longs;us mirari tuam &longs;agacitatem par e&longs;t, qua&shy;<lb/>tenus eam non fugit error qui ex po&longs;itione &agrave; te a&longs;&shy;<lb/>&longs;erta con&longs;equitur; tamet&longs;i ip&longs;e non con&longs;equi ex iis, <lb/>qu&aelig; &longs;ubiicis, contendas. </s>
  
 <s>Me quod attinet, is e&longs;t <lb/>ip&longs;emet, quem deduxi ali&agrave;s aduer&longs;us Michaelem <lb/>Varronem, qui primus, quod &longs;ciam, eandem po&longs;itio&shy;<lb/>nem ante annos plus min&ugrave;s &longs;exaginta defendit; de&shy;<lb/>clarando ex ea id incommodi inter c&aelig;tera con&longs;equi, <lb/>vt, quemadmodum ant&egrave; in&longs;inuaui, &longs;patia acqui&longs;ita <lb/>in &longs;ine &aelig;qualis cuiu&longs;libet temporis numeranda &longs;int, <lb/>vt difformiter, &longs;ic in plu&longs;qu&agrave;m tripla ratione. </s> <s>Me quod attinet, is e&longs;t <lb/>ip&longs;emet, quem deduxi ali&agrave;s aduer&longs;us Michaelem <lb/>Varronem, qui primus, quod &longs;ciam, eandem po&longs;itio&shy;<lb/>nem ante annos plus min&ugrave;s &longs;exaginta defendit; de&shy;<lb/>clarando ex ea id incommodi inter c&aelig;tera con&longs;equi, <lb/>vt, quemadmodum ant&egrave; in&longs;inuaui, &longs;patia acqui&longs;ita <lb/>in &longs;ine &aelig;qualis cuiu&longs;libet temporis numeranda &longs;int, <lb/>vt difformiter, &longs;ic in plu&longs;qu&agrave;m tripla ratione. </s>
  


Legend:
Removed from v.1.3 
changed lines
 Added in v.1.4