| version 1.16, 2005/09/21 14:56:38 |
version 1.28, 2007/03/13 15:34:29 |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000010"><emph type="italics"/>REM i&longs;tam, provt ge&longs;ta e&longs;t fideli narratione tibi <lb/>expono, Candidi&longs;&longs;ime Lector, elap&longs;o proxime Iu<lb/>nio ab Eminenti&longs;&longs;ime<emph.end type="italics"/> CARDINALI FACCHI­<lb/>NETTO, <emph type="italics"/>&longs;ub cujus au&longs;piciis, hoc ip&longs;um, quod <lb/>in manibus habes, opu&longs;culum in lucem prodire volui, pro <lb/>&longs;umma illa, qua pollet humanitate, ad prandium invitatus <lb/>&longs;um, vt deinde pomeridianis horis, cum eruditi&longs;&longs;imis homini­<lb/>bus, de nonnullis experimentis Phy&longs;icis di&longs;&longs;ertationem in&longs;ti­<lb/>tuerem, cui Eminenti&longs;&longs;imus pro eo, quo e&longs;t in rem literariam <lb/>affectu, intere&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.000010"><emph type="italics"/>REM i&longs;tam, provt ge&longs;ta e&longs;t fideli narratione tibi <lb/>expono, Candidi&longs;&longs;ime Lector, elap&longs;o proxime Iu<lb/>nio ab Eminenti&longs;&longs;ime<emph.end type="italics"/> CARDINALI FACCHI­<lb/>NETTO, <emph type="italics"/>&longs;ub cujus au&longs;piciis, hoc ip&longs;um, quod <lb/>in manibus habes, opu&longs;culum in lucem prodire volui, pro <lb/>&longs;umma illa, qua pollet humanitate, ad prandium invitatus <lb/>&longs;um, vt deinde pomeridianis horis, cum eruditi&longs;&longs;imis homini­<lb/>bus, de nonnullis experimentis Phy&longs;icis di&longs;&longs;ertationem in&longs;ti­<lb/>tuerem, cui Eminenti&longs;&longs;imus pro eo, quo e&longs;t in rem literariam <lb/>affectu, intere&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.000011">Aliquid fortè de me inaudierat<gap/>, & vt <lb/>amici nunquam ferè de amico ni&longs;i hyperbolicè, illud, quod <lb/>in me &longs;entio, vel nullum, vel admodum tenue ingenium, <lb/>plus æquo efferre dignati &longs;uerant: parvi tamen, & hora <lb/>condicta adfui, quamvis alioquin tenuitatis meæ con&longs;cius, vt <lb/>morem Eminenti&longs;&longs;imo gererem; præ&longs;ertim; cùm opera pre­<lb/>tium foret, Eminenti&longs;&longs;imum ab ea, quam per amicorum hy­<lb/>perbolem, de me conceperat, opinione dimovere; quod mihi <lb/>&longs;anè pro votis &longs;ucce&longs;&longs;i&longs;&longs;e facilè crediderim, vbi me Emi­<lb/>nenti&longs;&longs;imus vix balbutientem audivit. </s> | <s id="s.000011">Aliquid fortè de me inaudierat, & vt <lb/>amici nunquam ferè de amico ni&longs;i hyperbolicè, illud, quod <lb/>in me &longs;entio, vel nullum, vel admodum tenue ingenium, <lb/>plus æquo efferre dignati &longs;uerant: parvi tamen, & hora <lb/>condicta adfui, quamvis alioquin tenuitatis meæ con&longs;cius, vt <lb/>morem Eminenti&longs;&longs;imo gererem; præ&longs;ertim; cùm opera pre­<lb/>tium foret, Eminenti&longs;&longs;imum ab ea, quam per amicorum hy­<lb/>perbolem, de me conceperat, opinione dimovere; quod mihi <lb/>&longs;anè pro votis &longs;ucce&longs;&longs;i&longs;&longs;e facilè crediderim, vbi me Emi­<lb/>nenti&longs;&longs;imus vix balbutientem audivit. </s> |
| <s id="s.000012">Vt vt &longs;it, de va­<lb/>riis à nobis actum e&longs;t; &longs;ed præ&longs;ertim de motu Terræ, Maris <lb/>æ&longs;tu Aquarum & Mercurij in tubis erectis elevatione, alii&longs;­<lb/>que huc pertinentibus. </s> | <s id="s.000012">Vt vt &longs;it, de va­<lb/>riis à nobis actum e&longs;t; &longs;ed præ&longs;ertim de motu Terræ, Maris <lb/>æ&longs;tu Aquarum & Mercurij in tubis erectis elevatione, alii&longs;­<lb/>que huc pertinentibus. </s> |
| <s id="s.000013">Cum autem is, quem &longs;ub Augu&longs;tini no­<lb/>mine in &longs;cenam induxi, à me po&longs;t aliquot men&longs;es, efflagita&longs;&longs;et,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="025/01/004.jpg"/><emph type="italics"/>vt ea, qu<gap/> nuda voce prolata à me acceperat, &longs;cripto tradi­<lb/>ta ip&longs;i con&longs;ignarem, &longs;atius fore putavi, &longs;i publicam in lucem <lb/>Typis mandata prodirent; cùm &longs;æpè accidat, vt ex amanuen­<lb/>&longs;ium incuria, multi næ vi ac fœdi errores in ex&longs;cripta irre­<lb/>pant. </s> | <s id="s.000013">Cum autem is, quem &longs;ub Augu&longs;tini no­<lb/>mine in &longs;cenam induxi, à me po&longs;t aliquot men&longs;es, efflagita&longs;&longs;et,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="025/01/004.jpg"/><emph type="italics"/>vt ea, quæ nuda voce prolata à me acceperat, &longs;cripto tradi­<lb/>ta ip&longs;i con&longs;ignarem, &longs;atius fore putavi, &longs;i publicam in lucem <lb/>Typis mandata prodirent; cùm &longs;æpè accidat, vt ex amanuen­<lb/>&longs;ium incuria, multi næ vi ac fœdi errores in ex&longs;cripta irre­<lb/>pant. </s> |
| <s id="s.000014">Cæterùm more Platonico & Tulliano Dialogi formam <lb/>adhibui, tum quia magis expedita e&longs;t, tum quia hoc ferè mo­<lb/>do res ip&longs;aperact<gap/> fuit illam autem &longs;ententiam meam e&longs;&longs;e <lb/>facile intelliges, quam &longs;ub nomine Antimi vel doceo, vel <lb/>approb<gap/>. </s> | <s id="s.000014">Cæterùm more Platonico & Tulliano Dialogi formam <lb/>adhibui, tum quia magis expedita e&longs;t, tum quia hoc ferè mo­<lb/>do res ip&longs;a <expan abbr="perac">peracta</expan><gap/> fuit illam autem &longs;ententiam meam e&longs;&longs;e <lb/>facile intelliges, quam &longs;ub nomine Antimi vel doceo, vel <lb/>approb<gap/>. </s> |
| <s id="s.000015">Sihæc pauca tibi arri&longs;erint, dulci&longs;&longs;ime Lector, dabo <lb/>operam, vt alia quàm plurima iis &longs;uccedant; admi&longs;cui pau­<lb/>ca Geometrica, non data opera &longs;ed ferè coastus, vt &longs;altem <lb/>inde videas, quantum Geometria, non modò vtilis, verùm <lb/>etiam nece&longs;&longs;aria &longs;it, ad res Phy&longs;icas pro dignitate pertractan­<lb/>das. </s> | <s id="s.000015">Sihæc pauca tibi arri&longs;erint, dulci&longs;&longs;ime Lector, dabo <lb/>operam, vt alia quàm plurima iis &longs;uccedant; admi&longs;cui pau­<lb/>ca Geometrica, non data opera &longs;ed ferè coastus, vt &longs;altem <lb/>inde videas, quantum Geometria, non modò vtilis, verùm <lb/>etiam nece&longs;&longs;aria &longs;it, ad res Phy&longs;icas pro dignitate pertractan­<lb/>das. </s> |
| <s id="s.000016">Vale.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000016">Vale.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000035"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000035"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000036"> Docti&longs;&longs;imis illis, tui certè amantibus, & quos &longs;ingulari etiam <lb/>cultu per&longs;equeris, haud modicum ri&longs;um moveres, <gap/>i hæc fortè à te audi­<lb/>rent, nec vllum mihi dubium e&longs;t, quin per jocum, vel ironiam hæc à te <lb/>dici putarent, vtpote qui apprimè &longs;cias, Copernicanam hypothe&longs;im iis <lb/>rationum momentis in&longs;tructam e&longs;&longs;e, quæ vt demon&longs;trationem Geometri­<lb/>cam minimè adæquant, quod certè vltrò damus, ita proximè ad eam acce­<lb/>dunt, atque adeò communi Doctorum omnium con&longs;en&longs;u longè aliâ pro­<lb/>babiliorem jure cen&longs;eri. </s> | <s id="s.000036"> Docti&longs;&longs;imis illis, tui certè amantibus, & quos &longs;ingulari etiam <lb/>cultu per&longs;equeris, haud modicum ri&longs;um moveres, &longs;i hæc fortè à te audi­<lb/>rent, nec vllum mihi dubium e&longs;t, quin per jocum, vel ironiam hæc à te <lb/>dici putarent, vtpote qui apprimè &longs;cias, Copernicanam hypothe&longs;im iis <lb/>rationum momentis in&longs;tructam e&longs;&longs;e, quæ vt demon&longs;trationem Geometri­<lb/>cam minimè adæquant, quod certè vltrò damus, ita proximè ad eam acce­<lb/>dunt, atque adeò communi Doctorum omnium con&longs;en&longs;u longè aliâ pro­<lb/>babiliorem jure cen&longs;eri. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="3" xlink:href="025/01/007.jpg"/> | <pb pagenum="3" xlink:href="025/01/007.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000037"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000037"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000038"> Hebetiori, quæ&longs;o, ingenio igno&longs;ce, optime Augu&longs;tine, quod <lb/>energiam illam rationum, quæ pro Copernico militant, nondum a&longs;&longs;equi <lb/>potuit; nec mirum profectò, lippos enim oculos &longs;ubtilia fallunt, ac &longs;e&longs;e <lb/>iis &longs;ubducunt; quate vt &longs;um inprimis veritatis amans, me tibi plurimùm <lb/>ob&longs;trinxeiis, &longs;i præfatas rationes ea mihi claritudine exponas, quâ, vt mi­<lb/>rificè vales, ita & mihi opus e&longs;&longs;e fateor, ad debiliores mentis oculos re­<lb/>creandos. </s> | <s id="s.000038"> Hebetiori, quæ&longs;o, ingenio igno&longs;ce, optime Augu&longs;tine, quod <lb/>energiam illam rationum, quæ pro Copernico militant, nondum a&longs;&longs;equi <lb/>potuit; nec mirum profectò, lippos enim oculos &longs;ubtilia fallunt, ac &longs;e&longs;e <lb/>iis &longs;ubducunt; quate vt &longs;um inprimis veritatis amans, me tibi plurimùm <lb/>ob&longs;trinxeris, &longs;i præfatas rationes ea mihi claritudine exponas, quâ, vt mi­<lb/>rificè vales, ita & mihi opus e&longs;&longs;e fateor, ad debiliores mentis oculos re­<lb/>creandos. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000039"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000039"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000044"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000044"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000045"> Per me licert &longs;ed cur&longs;im, iis tamen prætermi&longs;&longs;is, quæ inter <lb/>Academicos quidem, non tamen inter Philo&longs;ophos locum obtinent, quas <lb/>potiùs rationum vmbras, quàm veras rationes appellare &longs;oleo. </s> | <s id="s.000045"> Per me licet; &longs;ed cur&longs;im, iis tamen prætermi&longs;&longs;is, quæ inter <lb/>Academicos quidem, non tamen inter Philo&longs;ophos locum obtinent, quas <lb/>potiùs rationum vmbras, quàm veras rationes appellare &longs;oleo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000046"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000046"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000069"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000069"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000070"> Jam iam videbis. </s> | <s id="s.000070"> Jam iam videbis. </s> |
| <s id="s.000071">Suppone terre&longs;tem globum in mundi centro, <lb/>eo motu orbis torqueri, de quo &longs;upra; &longs;uppone radium à centro terræ <lb/>in Æquatoris plano ductum indefinitè, vt aiunt, id e&longs;t, ad quamcumque <lb/>longitudinem productum, eatque per centra Lunæ, Solis, lovis, Satur­<lb/>ni, & cuiu&longs;piam &longs;tellæ fixæ, ac &longs;imul totus radius, eo, quo dixi orbis mo­<lb/>tu, moveatur circa immobile centrum; certè po&longs;ito quod Luna di&longs;tet a <lb/>terra 50. &longs;emidiametris terre&longs;tris globi, velocitas motus Lunæ ad veloci­<lb/>tatem puncti Æquatoris in quo dictus radius terræ &longs;uperficiem &longs;ecat e&longs;t <lb/>in ratione <gap/> & ad velocitatem motus Solis, po&longs;ito quod Sol di&longs;tet à <lb/>centro terræ 2000. &longs;emidiametris e&longs;t in ratione <gap/> Solis verò motus ad <lb/>Iovis motum, erit in rationne <gap/> & ad motum Saturni in ratione <gap/> de­<lb/>nique ad &longs;tellæ fixæ motum in ratione, &longs;tatue, vt voles, an fortè <gap/> ita <lb/>vt fixarum di&longs;tantia à mundi centro &longs;it dupla di&longs;tantia Saturnij, tibi non <lb/>&longs;ufficit? </s> | <s id="s.000071">Suppone terre&longs;tem globum in mundi centro, <lb/>eo motu orbis torqueri, de quo &longs;upra; &longs;uppone radium à centro terræ <lb/>in Æquatoris plano ductum indefinitè, vt aiunt, id e&longs;t, ad quamcumque <lb/>longitudinem productum, eatque per centra Lunæ, Solis, lovis, Satur­<lb/>ni, & cuiu&longs;piam &longs;tellæ fixæ, ac &longs;imul totus radius, eo, quo dixi orbis mo­<lb/>tu, moveatur circa immobile centrum; certè po&longs;ito quod Luna di&longs;tet a <lb/>terra 50. &longs;emidiametris terre&longs;tris globi, velocitas motus Lunæ ad veloci­<lb/>tatem puncti Æquatoris in quo dictus radius terræ &longs;uperficiem &longs;ecat e&longs;t <lb/>in ratione <gap/> & ad velocitatem motus Solis, po&longs;ito quod Sol di&longs;tet à <lb/>centro terræ 2000. &longs;emidiametris e&longs;t in ratione 1/14 Solis verò motus ad <lb/>Iovis motum, erit in rationne 1/<gap/> & ad motum Saturni in ratione 1/<gap/> de­<lb/>nique ad &longs;tellæ fixæ motum in ratione, &longs;tatue, vt voles, an fortè 1/<gap/> ita <lb/>vt fixarum di&longs;tantia à mundi centro &longs;it dupla di&longs;tantia Saturnij, tibi non <lb/>&longs;ufficit? </s> |
| <s id="s.000072">Ponamus <gap/> ita vt &longs;it quintupla, aut majorem adhuc, &longs;i voles; <lb/>an verò cogitationem omnem &longs;uperat, vnum motum e&longs;&longs;e ad alium in ra­<lb/>tione quater decupla, immò centupla & millecupla? </s> | <s id="s.000072">Ponamus 1/<gap/> ita vt &longs;it quintupla, aut majorem adhuc, &longs;i voles; <lb/>an verò cogitationem omnem &longs;uperat, vnum motum e&longs;&longs;e ad alium in ra­<lb/>tione quater decupla, immò centupla & millecupla? </s> |
| <s id="s.000073">Crede mihi, hi &longs;unt <lb/>effectus imaginationis in fraudem inductæ; Vbi enim &longs;emel &longs;tatuitur vnus <lb/>motus, & huius cum aliis comparatio, huiu&longs;modi terricula illicò eva­<lb/>ne&longs;cunt. </s> | <s id="s.000073">Crede mihi, hi &longs;unt <lb/>effectus imaginationis in fraudem inductæ; Vbi enim &longs;emel &longs;tatuitur vnus <lb/>motus, & huius cum aliis comparatio, huiu&longs;modi terricula illicò eva­<lb/>ne&longs;cunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000076"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000076"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000077"> Rectè mones, Augu&longs;tine, huc divina potentia accer&longs;enda <lb/>non e&longs;t, cùm ex mera motus naturalis acceleratione, hæc eadem pe&longs;picua <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tet; &longs;ic enim v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->motus glandis ex catapulta explo&longs;æ, vt dictum <lb/>e&longs;t &longs;upra, quo &longs;cilicet vno &longs;ecundo minuto, glans pedes circiter 1000. <lb/>decurrit, æquabilis e&longs;&longs;e &longs;upponitur; iam verò &longs;i eadem catapulta &longs;ursùm <lb/>rectà explodatur, de 500.dumtaxat pedes motu retardato glans perveniet, <lb/>& in de&longs;cen&longs;u eundem velocitatis gradum motu accelerato acquiret; <lb/>cùm igitur quælibet altitudo a&longs;&longs;umi queat ad libitum, ex qua corpus <lb/>grave de&longs;cendat motu accelerato, quilibet etiam velocitatis gradus ob­<lb/>tineri pote&longs;t; quo dato tempore, datum quodlibet &longs;patium, motu æqua­<lb/>bili decurratur, igitur prædicta motuum velocitas inter præcipua divi­<lb/>næ potentiæ miracula minimè reponenda e&longs;&longs;e videtur; quamquam, ne­<lb/>que hîc dee&longs;t, vnde divinam potentiam homines laudent, cùm id in &longs;a­<lb/>cris literis nobis innuatur, laudet que P&longs;almi&longs;ta Dominum, ex pernici&longs;&longs;i­<lb/>mo Solis motu, nec e&longs;t, quod Heterodoxi, qui &longs;acræ Scripturæ ita &longs;e ad­<lb/>hærere patant, a literali eiu&longs;dem &longs;en&longs;u, vnius Copernici gratia di&longs;cedant, <lb/>ea&longs;que laudes ex eo capite &longs;upremo cœlorum Conditori atque motori <lb/>Deo, gratis, vt aiunt, recu&longs;ent. </s> | <s id="s.000077"> Rectè mones, Augu&longs;tine, huc divina potentia accer&longs;enda <lb/>non e&longs;t, cùm ex mera motus naturalis acceleratione, hæc eadem per&longs;picua <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tet; &longs;ic enim v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->motus glandis ex catapulta explo&longs;æ, vt dictum <lb/>e&longs;t &longs;upra, quo &longs;cilicet vno &longs;ecundo minuto, glans pedes circiter 1000. <lb/>decurrit, æquabilis e&longs;&longs;e &longs;upponitur; iam verò &longs;i eadem catapulta &longs;ursùm <lb/>rectà explodatur, de 500.dumtaxat pedes motu retardato glans perveniet, <lb/>& in de&longs;cen&longs;u eundem velocitatis gradum motu accelerato acquiret; <lb/>cùm igitur quælibet altitudo a&longs;&longs;umi queat ad libitum, ex qua corpus <lb/>grave de&longs;cendat motu accelerato, quilibet etiam velocitatis gradus ob­<lb/>tineri pote&longs;t; quo dato tempore, datum quodlibet &longs;patium, motu æqua­<lb/>bili decurratur, igitur prædicta motuum velocitas inter præcipua divi­<lb/>næ potentiæ miracula minimè reponenda e&longs;&longs;e videtur; quamquam, ne­<lb/>que hîc dee&longs;t, vnde divinam potentiam homines laudent, cùm id in &longs;a­<lb/>cris literis nobis innuatur, laudet que P&longs;almi&longs;ta Dominum, ex pernici&longs;&longs;i­<lb/>mo Solis motu, nec e&longs;t, quod Heterodoxi, qui &longs;acræ Scripturæ ita &longs;e ad­<lb/>hærere patant, a literali eiu&longs;dem &longs;en&longs;u, vnius Copernici gratia di&longs;cedant, <lb/>ea&longs;que laudes ex eo capite &longs;upremo cœlorum Conditori atque motori <lb/>Deo, gratis, vt aiunt, recu&longs;ent. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="6" xlink:href="025/01/010.jpg"/> | <pb pagenum="6" xlink:href="025/01/010.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000081"> Primo &longs;anè a&longs;pectu, rem i&longs;tam minùs &longs;edulò con&longs;ideranti, ita <lb/>e&longs;&longs;e videtur; &longs;i tamen penitiùs illam in&longs;piciamus; primum errorem faci­<lb/>lè ca&longs;tigabimus: & verò vt in vno Solis &longs;y&longs;temate periculum facia­<lb/>mus, quotuplice motus opus e&longs;&longs;e putas ad &longs;alvanda omnia phæno­<lb/>mena? </s> | <s id="s.000081"> Primo &longs;anè a&longs;pectu, rem i&longs;tam minùs &longs;edulò con&longs;ideranti, ita <lb/>e&longs;&longs;e videtur; &longs;i tamen penitiùs illam in&longs;piciamus; primum errorem faci­<lb/>lè ca&longs;tigabimus: & verò vt in vno Solis &longs;y&longs;temate periculum facia­<lb/>mus, quotuplice motus opus e&longs;&longs;e putas ad &longs;alvanda omnia phæno­<lb/>mena? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000082"><emph type="italics"/>Augu&longs;lin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000082"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000083"> Duo motus, ni fallor, omnia &longs;alvant, orbis &longs;cilicet & centri, <lb/>terre&longs;tris globi, quie&longs;cente Sole in mundi centro. </s> | <s id="s.000083"> Duo motus, ni fallor, omnia &longs;alvant, orbis &longs;cilicet & centri, <lb/>terre&longs;tris globi, quie&longs;cente Sole in mundi centro. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000084"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000084"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000085"> Tibi omnino impo&longs;itum fuit, vel vt verius puto, tibi excidit, <lb/>Primò enim, motu <expan abbr="c&etilde;tri">centri</expan> opus e&longs;t; annuo, &longs;cilicet in Ecliptica, iuxta &longs;eriem <lb/>&longs;ignorum, nec qui&longs;quam hoc negat: Secundò, motu orbis diurno, quo <lb/>terra ita rotatur, vt pars &longs;uperior globi tendat in ortum; hîc autem mo­<lb/>tus fit circa axem mundi, vel plani Æquatoris. </s> | <s id="s.000085"> Tibi omnino impo&longs;itum fuit, vel vt verius puto, tibi excidit, <lb/>Primò enim, motu <expan abbr="c&etilde;tri">centri</expan> opus e&longs;t; annuo, &longs;cilicet in Ecliptica, iuxta &longs;eriem <lb/>&longs;ignorum, nec qui&longs;quam hoc negat: Secundò, motu orbis diurno, quo <lb/>terra ita rotatur, vt pars &longs;uperior globi tendat in ortum; hîc autem mo­<lb/>tus fit circa axem mundi, vel plani Æquatoris. </s> |
| <s id="s.000086">Terrius motus nece&longs;&longs;a­<lb/>rius e&longs;t, annuus &longs;cilicet, quo terra ita &longs;emel voluitur circa Axem Eclipticæ, <lb/>vt pars inferior, quæ Solem &longs;pectat, tendát in ortum; hoc enim motu obti­<lb/>netur, vt Axis Æquatoris &longs;ibi ip&longs;i &longs;emper maneat parallelus; aliquis fortè <lb/>per incogitantiam quartum motum etiam adhiberet, quo &longs;cilicet Axis <lb/>Æquatoris vtrimque de&longs;cribit circulos polares, circa polos Eclipticæ, &longs;ed <lb/>hic motus à tertio diver&longs;us non e&longs;t, vt con&longs;ideranti patebit, & licèt aliqui <lb/>etiam ex iis, qui terram mobilem ad&longs;truunt, hunc diver&longs;um motum &longs;ta­<lb/>tuant, ego tamen, vt &longs;incerè tecum ago, diver&longs;um à motu orbis annuo mi­<lb/>nimè &longs;tatuo. </s> | <s id="s.000086">Tertius motus nece&longs;&longs;a­<lb/>rius e&longs;t, annuus &longs;cilicet, quo terra ita &longs;emel voluitur circa Axem Eclipticæ, <lb/>vt pars inferior, quæ Solem &longs;pectat, tendát in ortum; hoc enim motu obti­<lb/>netur, vt Axis Æquatoris &longs;ibi ip&longs;i &longs;emper maneat parallelus; aliquis fortè <lb/>per incogitantiam quartum motum etiam adhiberet, quo &longs;cilicet Axis <lb/>Æquatoris vtrimque de&longs;cribit circulos polares, circa polos Eclipticæ, &longs;ed <lb/>hic motus à tertio diver&longs;us non e&longs;t, vt con&longs;ideranti patebit, & licèt aliqui <lb/>etiam ex iis, qui terram mobilem ad&longs;truunt, hunc diver&longs;um motum &longs;ta­<lb/>tuant, ego tamen, vt &longs;incerè tecum ago, diver&longs;um à motu orbis annuo mi­<lb/>nimè &longs;tatuo. </s> |
| <s id="s.000087">Addo denique quartum motum Solis, circa proprium cen­<lb/>trum, axemque immobilem, & inclinatum ad planum Eclipticæ, &longs;ine quo <lb/>macularum motus 27. circiter dierum explicari nequit: hunc etiam ne­<lb/>mo ve&longs;trum inficiatur. </s> | <s id="s.000087">Addo denique quartum motum Solis, circa proprium cen­<lb/>trum, axemque immobilem, & inclinatum ad planum Eclipticæ, &longs;ine quo <lb/>macularum motus 27. circiter dierum explicari nequit: hunc etiam ne­<lb/>mo ve&longs;trum inficiatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000088"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000088"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000089"> Cuncta hæc et&longs;i vltro damus, nihil tamen ob&longs;tat, quin adhuc <lb/>&longs;y&longs;tema no&longs;trum &longs;implicius e&longs;&longs;e dicamus, & ex paucioribus motibus, <lb/>quàm ve&longs;trum componi. </s> | <s id="s.000089"> Cuncta hæc et&longs;i vltro damus, nihil tamen ob&longs;tat, quin adhuc <lb/>&longs;y&longs;tema no&longs;trum &longs;implicius e&longs;&longs;e dicamus, & ex paucioribus motibus, <lb/>quàm ve&longs;trum componi. </s> |
| <s id="s.000090">Ve&longs;trum enim, &longs;i rectè memini, in vno Solo 7. <lb/>vel 8. motus po&longs;tulat. </s> | <s id="s.000090">Ve&longs;trum enim, &longs;i rectè memini, in vno Solo 7. <lb/>vel 8. motus po&longs;tulat. </s> |
| <s id="s.000091">Primus e&longs;t motus raptus, &longs;eu primi Mobilis ab or­<lb/>tu ad occa&longs;um, &longs;cilicet diurnus: &longs;ecundus, motus in Ecliptica annuus; <lb/>tertius, motus Solis circa proprium axem inclinatum, ferè men&longs;truus: <lb/>quartus motus eju&longs;dem circa axem erectum ad planum Eclipticæ, an­<lb/>nuus: quintus motus prioris axis inclinati, de&longs;cribentis vtrinque circellos <lb/>circa Solarem axem erectum ad planum Eclipticæ, item annuus: &longs;extus, <lb/>motus Apogæi Solis iuxta &longs;eriem &longs;ignorum: &longs;eptimus motus præce&longs;&longs;io­<lb/>nis Æquinoctiorum; octavus motus obliquitatis Zodiaci, vt vocant: et&longs;i <lb/>fortè mutetur excentricitas, de quo nonnulli dubitarunt: nonus motus <lb/>adjiciendus e&longs;&longs;et; vides, quantam motuum farraginem &longs;y&longs;tema ve&longs;trum <lb/>po&longs;tulet: quorum aliqui, cùm &longs;int oppo&longs;iti, vt annuus & men&longs;truus &longs;olaris <lb/>globi, quantumvis circa diver&longs;os axes, nec aliunde in &longs;olarem &longs;phæram <pb pagenum="7" xlink:href="025/01/011.jpg"/>traducantur, &longs;ed vterque per &longs;e, vt aiunt, Soli competat, inde &longs;ortè <lb/>ture cuipiam impo&longs;&longs;ibiles videbuntur. </s> | <s id="s.000091">Primus e&longs;t motus raptus, &longs;eu primi Mobilis ab or­<lb/>tu ad occa&longs;um, &longs;cilicet diurnus: &longs;ecundus, motus in Ecliptica annuus; <lb/>tertius, motus Solis circa proprium axem inclinatum, ferè men&longs;truus: <lb/>quartus motus eju&longs;dem circa axem erectum ad planum Eclipticæ, an­<lb/>nuus: quintus motus prioris axis inclinati, de&longs;cribentis vtrinque circellos <lb/>circa Solarem axem erectum ad planum Eclipticæ, item annuus: &longs;extus, <lb/>motus Apogæi Solis iuxta &longs;eriem &longs;ignorum: &longs;eptimus motus præce&longs;&longs;io­<lb/>nis Æquinoctiorum; octavus motus obliquitatis Zodiaci, vt vocant: et&longs;i <lb/>fortè mutetur excentricitas, de quo nonnulli dubitarunt: nonus motus <lb/>adjiciendus e&longs;&longs;et; vides, quantam motuum farraginem &longs;y&longs;tema ve&longs;trum <lb/>po&longs;tulet: quorum aliqui, cùm &longs;int oppo&longs;iti, vt annuus & men&longs;truus &longs;olaris <lb/>globi, quantumvis circa diver&longs;os axes, nec aliunde in &longs;olarem &longs;phæram <pb pagenum="7" xlink:href="025/01/011.jpg"/>traducantur, &longs;ed vterque per &longs;e, vt aiunt, Soli competat, inde &longs;ortè <lb/>iure cuipiam impo&longs;&longs;ibiles videbuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000092"><emph type="italics"/>Antimus,<emph.end type="italics"/> Ita luditis &longs;impliciorum animos maioris &longs;implicitatis obtentu; <lb/>& dubito, an &longs;eriò, an verò per iocum hæc dicas; tu quoque imponere <lb/>mihi cogitabas; Apage igitur prefatam motuum farraginem; ego enim <lb/>vnum dumtaxat, cumque &longs;implici&longs;&longs;imum motum admitto in &longs;olari &longs;y&longs;te­<lb/>mate, quod ne&longs;cio, an mirum tibi accidat. </s> | <s id="s.000092"><emph type="italics"/>Antimus,<emph.end type="italics"/> Ita luditis &longs;impliciorum animos maioris &longs;implicitatis obtentu; <lb/>& dubito, an &longs;eriò, an verò per iocum hæc dicas; tu quoque imponere <lb/>mihi cogitabas; Apage igitur prefatam motuum farraginem; ego enim <lb/>vnum dumtaxat, cumque &longs;implici&longs;&longs;imum motum admitto in &longs;olari &longs;y&longs;te­<lb/>mate, quod ne&longs;cio, an mirum tibi accidat. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000095"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000095"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000096"> Ne quæ&longs;o dubites, vbi rem a me intellexetis, tibi fortè per­<lb/>&longs;uaderi &longs;ines; ea quippe dicam quæ, ni fallor, luce meridiana clariora &longs;int. <lb/></s> | <s id="s.000096"> Ne quæ&longs;o dubites, vbi rem a me intellexeris, tibi fortè per­<lb/>&longs;uaderi &longs;ines; ea quippe dicam quæ, ni fallor, luce meridiana clariora &longs;int. <lb/></s> |
| <s id="s.000097">Sol vno Eodemque motu &longs;implici&longs;&longs;imo movetur ab ortu ad occa&longs;um, &longs;ub <lb/>Ecliptica <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> mobili, circa axem mundi cum duplici inclinatione, <expan abbr="&longs;ursũ">&longs;ursum</expan>, <lb/>deor&longs;um, &longs;ini&longs;tro&longs;um; & rotatione, &longs;eu turbinatione, circa axem æquè in­<lb/>clinatum ad planum Eclipticæ, ac &longs;ibi &longs;emper parallelum. </s> | <s id="s.000097">Sol vno Eodemque motu &longs;implici&longs;&longs;imo movetur ab ortu ad occa&longs;um, &longs;ub <lb/>Ecliptica <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> mobili, circa axem mundi cum duplici inclinatione, <expan abbr="&longs;ursũ">&longs;ursum</expan>, <lb/>deor&longs;um, &longs;ini&longs;tro&longs;um; & rotatione, &longs;eu turbinatione, circa axem æquè in­<lb/>clinatum ad planum Eclipticæ, ac &longs;ibi &longs;emper parallelum. </s> |
| <s id="s.000098">En tibi mo­<lb/>tum &longs;implicidimum, quo &longs;uppo&longs;ito, cuncta facile ac planè explicantur. </s> | <s id="s.000098">En tibi mo­<lb/>tum &longs;implicidimum, quo &longs;uppo&longs;ito, cuncta facile ac planè explicantur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000099"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000099"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000100"> Non intelligo; immò hæc mihi ab&longs;urda & repugnantia e&longs;&longs;e <lb/>videntur; nec capere po&longs;&longs;um, quî fiat vt omnia facile & plané hoc modò <lb/>explice utur. </s> | <s id="s.000100"> Non intelligo; immò hæc mihi ab&longs;urda & repugnantia e&longs;&longs;e <lb/>videntur; nec capere po&longs;&longs;um, quî fiat vt omnia facile & plané hoc modò <lb/>explicentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000101"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000101"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000102"> Cuncta &longs;eor&longs;im explico, Cogita, &longs;i vis, Solem à puncto Æqui­<lb/>noctij verni ab ortu ad occa&longs;um ita ferri, vt po&longs;t 24. horarum motum, <lb/>orbem &longs;uum nondum ab&longs;olverit, &longs;uper&longs;itque vnus ferè gradus, paulò <lb/>minùs; fing<gap/> tantula &longs;imul Solem inclinatione ire versùs Boream, & <lb/>&longs;igna vtriu&longs;que loci in cœlo ve&longs;tigia, atque ita deinceps moveri Solem <lb/>puta, &longs;ignatis &longs;ingulorum locorum ve&longs;tigiis; vbi verò Sol ad Tropicum <lb/>Cancri pervenerit, &longs;uppone qua&longs;i repercu&longs;&longs;um versùs Au&longs;trum eodem <lb/>modo deflectere, multiplicatis revolutionibus, donec ad Tropicum Ca­<lb/>pricorni perveniat, a quo eodem modo versùs Boream deflectat donec <lb/>tandem ad Æquatorem denuò redeat; per &longs;ignata ve&longs;tigia &longs;i ducas circu­<lb/>lum,, erit Ecliptica, quam circa mundi Axem finges moveri, & ab eius <lb/>polis circulos polares de&longs;cribi; ita autem &longs;ol attemperat reciprocam il­<lb/>lam inclinationem, &longs;eu declinationem versùs Au&longs;trum & Boream, vt <lb/>nunquam à prædicto Eclipticæ circulo di&longs;cedat, quod quomodò obtineat, <lb/>paulò po&longs;t dicam. </s> | <s id="s.000102"> Cuncta &longs;eor&longs;im explico, Cogita, &longs;i vis, Solem à puncto Æqui­<lb/>noctij verni ab ortu ad occa&longs;um ita ferri, vt po&longs;t 24. horarum motum, <lb/>orbem &longs;uum nondum ab&longs;olverit, &longs;uper&longs;itque vnus ferè gradus, paulò <lb/>minùs; finge tantula &longs;imul Solem inclinatione ire versùs Boream, & <lb/>&longs;igna vtriu&longs;que loci in cœlo ve&longs;tigia, atque ita deinceps moveri Solem <lb/>puta, &longs;ignatis &longs;ingulorum locorum ve&longs;tigiis; vbi verò Sol ad Tropicum <lb/>Cancri pervenerit, &longs;uppone qua&longs;i repercu&longs;&longs;um versùs Au&longs;trum eodem <lb/>modo deflectere, multiplicatis revolutionibus, donec ad Tropicum Ca­<lb/>pricorni perveniat, a quo eodem modo versùs Boream deflectat donec <lb/>tandem ad Æquatorem denuò redeat; per &longs;ignata ve&longs;tigia &longs;i ducas circu­<lb/>lum,, erit Ecliptica, quam circa mundi Axem finges moveri, & ab eius <lb/>polis circulos polares de&longs;cribi; ita autem &longs;ol attemperat reciprocam il­<lb/>lam inclinationem, &longs;eu declinationem versùs Au&longs;trum & Boream, vt <lb/>nunquam à prædicto Eclipticæ circulo di&longs;cedat, quod quomodò obtineat, <lb/>paulò po&longs;t dicam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000103"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000103"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000105"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000105"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000106"> Vnicus e&longs;t motus, augu&longs;tine, &longs;ed per modum &longs;piræ; quis enim <lb/>negat turbinem proiectum &longs;implici motu moveri, id e&longs;t, eodem impetu <lb/>ad talem lineam determinato; nempe hoc &longs;uppono cerrum, ex alibi firma­<lb/>ta motuum doctrina, eundem impetum ad diver&longs;as lineas determinati po&longs;­<lb/>&longs;e, &longs;ic pila repercu&longs;&longs;a &longs;implici motu movetur, licet linea motus per quam <lb/>feretur, duplicem determinationem &longs;upponat &longs;cilicet à linea motus <lb/>directi, & à plano reflectente; Non e&longs;t igitur dubium, quin prædictus <pb pagenum="8" xlink:href="025/01/012.jpg"/>Solis motus &longs;implici&longs;&longs;imus &longs;it. </s> | <s id="s.000106"> Vnicus e&longs;t motus, augu&longs;tine, &longs;ed per modum &longs;piræ; quis enim <lb/>negat turbinem proiectum &longs;implici motu moveri, id e&longs;t, eodem impetu <lb/>ad talem lineam determinato; nempe hoc &longs;uppono cerrum, ex alibi firma­<lb/>ta motuum doctrina, eundem impetum ad diver&longs;as lineas determinati po&longs;­<lb/>&longs;e, &longs;ic pila repercu&longs;&longs;a &longs;implici motu movetur, licet linea motus per quam <lb/>feretur, duplicem determinationem &longs;upponat &longs;cilicet à linea motus <lb/>directi, & à plano reflectente; Non e&longs;t igitur dubium, quin prædictus <pb pagenum="8" xlink:href="025/01/012.jpg"/>Solis motus &longs;implici&longs;&longs;imus &longs;it. </s> |
| <s id="s.000107">Pati modo cogita Solem &longs;imul inclinari <lb/>ab Apogeo ad Perigeum, & vici&longs;&longs;im, hæc &longs;ecunda determinatio, vel in­<lb/>clinatio &longs;implici motui non obe&longs;t, vt patet: In hoc porrò motu, Ecliptica <lb/>etiam mo<gap/>ri fingitur circa Axem mundi, ac proinde Eclipticæ &longs;ectio in <lb/>Solari globo eadem &longs;emper e&longs;t; denique, finge, Solem circa &longs;uum cen­<lb/>trum ita revolvi 27. circiter dierum &longs;patio, ab ortu in occa&longs;um, ratione il­<lb/>lius hemi&longs;phærij, quod ad terram &longs;pectat, vt axis, circa quem voluitur, in­<lb/>clinatus &longs;it ad Eclipticæ planum, & &longs;ibi &longs;emper parallelus; quod &longs;anè &longs;im­<lb/>plicitatem motus non de&longs;truit; &longs;ic enim &longs;æpè ac &longs;æpiùs globos projicimus; <lb/>imò hic naturalis e&longs;t globorum motus. </s> | <s id="s.000107">Pati modo cogita Solem &longs;imul inclinari <lb/>ab Apogeo ad Perigeum, & vici&longs;&longs;im, hæc &longs;ecunda determinatio, vel in­<lb/>clinatio &longs;implici motui non obe&longs;t, vt patet: In hoc porrò motu, Ecliptica <lb/>etiam moueri fingitur circa Axem mundi, ac proinde Eclipticæ &longs;ectio in <lb/>Solari globo eadem &longs;emper e&longs;t; denique, finge, Solem circa &longs;uum cen­<lb/>trum ita revolvi 27. circiter dierum &longs;patio, ab ortu in occa&longs;um, ratione il­<lb/>lius hemi&longs;phærij, quod ad terram &longs;pectat, vt axis, circa quem voluitur, in­<lb/>clinatus &longs;it ad Eclipticæ planum, & &longs;ibi &longs;emper parallelus; quod &longs;anè &longs;im­<lb/>plicitatem motus non de&longs;truit; &longs;ic enim &longs;æpè ac &longs;æpiùs globos projicimus; <lb/>imò hic naturalis e&longs;t globorum motus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000108"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000108"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000144">Item &longs;i &longs;tatuamus initio <lb/>Terram in D, Martem in S. erit Mars in Perigæo, & in oppo&longs;itione; &longs;patio <lb/>vorò &longs;ex men&longs;ium, circiter, Mars ab S. pervenit ad F, & Terra à D.ad IB; <lb/>tunc autem Mars e&longs;t in mediocri di&longs;tantia, & videtur retrogredi à puncto <lb/>in, quo non videtur ex B, &longs;ed in quo e&longs;t, ad punctum L, vel K, in quo non e&longs;t, <lb/>&longs;ed in quo videtur ex B. </s> | <s id="s.000144">Item &longs;i &longs;tatuamus initio <lb/>Terram in D, Martem in S. erit Mars in Perigæo, & in oppo&longs;itione; &longs;patio <lb/>vorò &longs;ex men&longs;ium, circiter, Mars ab S. pervenit ad F, & Terra à D.ad IB; <lb/>tunc autem Mars e&longs;t in mediocri di&longs;tantia, & videtur retrogredi à puncto <lb/>in, quo non videtur ex B, &longs;ed in quo e&longs;t, ad punctum L, vel K, in quo non e&longs;t, <lb/>&longs;ed in quo videtur ex B. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000145">In no&longs;tra comnunique hypothe&longs;i, hæc æquè facilè explicantur, &longs;it enim <lb/>Terra in Centro A &longs;it BCDE orbita Solis, &longs;it FRPS, deferens centrum <lb/>Epicych Marris; &longs;it demum ONCM, Epicyclus Martis, cuius motus, cir-<pb pagenum="11" xlink:href="025/01/015.jpg"/>ca proptium centrum, &longs;it ab Oin N, id e&longs;t, in con&longs;equentia, &longs;ecundùm <lb/>partem &longs;uperiorem, nec non eodem cum centro motu; Sit igitur centrum <lb/>Epicycli in S. planeta in D, id e&longs;t in Perigæo ; <expan abbr="centrũ">centrum</expan> S feratur in P, erit Plane­<lb/>ta in M ; igitur ex A videtur in K ; ergo videtur retrogredi: &longs;upponamus au­<lb/>tem motum Martis e&longs;&longs;e duorum annorum; in ve&longs;tra hypothe&longs;i ; Terra ex <lb/>D prefecta, redit in idem punctum D. decur&longs;o orbe, eo tempore, quo <lb/>Mars ex S. profectus pervenit in R ; in S autem erat in Perigæo ; in R verò <lb/>e&longs;t in Apogæo ; videtur denique Mars retrogradus, quando e&longs;t in S. & <lb/>acceleratus quando e&longs;t in R. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000145">In no&longs;tra communique hypothe&longs;i, hæc æquè facilè explicantur, &longs;it enim <lb/>Terra in Centro A &longs;it BCDE orbita Solis, &longs;it FRPS, deferens centrum <lb/>Epicych Marris; &longs;it demum ONCM, Epicyclus Martis, cuius motus, cir-<pb pagenum="11" xlink:href="025/01/015.jpg"/>ca proprium centrum, &longs;it ab O in N, id e&longs;t, in con&longs;equentia, &longs;ecundùm <lb/>partem &longs;uperiorem, nec non eodem cum centro motu; Sit igitur centrum <lb/>Epicycli in S. planeta in D, id e&longs;t in Perigæo ; <expan abbr="centrũ">centrum</expan> S feratur in P, erit Plane­<lb/>ta in M ; igitur ex A videtur in K ; ergo videtur retrogredi: &longs;upponamus au­<lb/>tem motum Martis e&longs;&longs;e duorum annorum; in ve&longs;tra hypothe&longs;i ; Terra ex <lb/>D prefecta, redit in idem punctum D. decur&longs;o orbe, eo tempore, quo <lb/>Mars ex S. profectus pervenit in R ; in S autem erat in Perigæo ; in R verò <lb/>e&longs;t in Apogæo ; videtur denique Mars retrogradus, quando e&longs;t in S. & <lb/>acceleratus quando e&longs;t in R. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000146">Pari modo in no&longs;tra hypothe&longs;i, eodem tem­<lb/>pore, centrum Epicycli ex S pervenit in R, & planeta pervenit in I, & vt <lb/>in D e&longs;t Perigæus, ita in T e&longs;t Apogæus, di&longs;tantiis verinque ferè æquali­<lb/>bus. </s> | <s id="s.000146">Pari modo in no&longs;tra hypothe&longs;i, eodem tem­<lb/>pore, centrum Epicycli ex S pervenit in R, & planeta pervenit in I, & vt <lb/>in D e&longs;t Perigæus, ita in T e&longs;t Apogæus, di&longs;tantiis verinque ferè æquali­<lb/>bus. </s> |
| <s id="s.000147">Mars item in D. e&longs;t retrogradus, in I verò acceleratus. </s> | <s id="s.000147">Mars item in D. e&longs;t retrogradus, in I verò acceleratus. </s> |
| <s id="s.000148">Vtrùm verò <lb/>hæc ob&longs;ervationibus con&longs;entiant, hoc loco minimè di&longs;puto; hoc tantùm <lb/>demon&longs;tra&longs;&longs;e contentus, vtrimque fore &longs;imilia pa&longs;&longs;ionum phænomena, <lb/>accelerationum; &longs;cilicet, &longs;tationum, repre&longs;&longs;ionum &c. </s> | <s id="s.000148">Vtrùm verò <lb/>hæc ob&longs;ervationibus con&longs;entiant, hoc loco minimè di&longs;puto; hoc tantùm <lb/>demon&longs;tra&longs;&longs;e contentus, vtrimque fore &longs;imilia pa&longs;&longs;ionum phænomena, <lb/>accelerationum; &longs;cilicet, &longs;tationum, repre&longs;&longs;ionum &c. </s> |
| |
| <s id="s.000151"> Nemini profectò dubium &longs;it, quin res tota planior in no­<lb/>&longs;tra hypothe&longs;i cen&longs;eatur, in qua &longs;implex & vnica Martis orbita &longs;tatui­<lb/>tur, cùm tamen in tua, duos circulos ponas, deferentem &longs;cilicet, <lb/>& Epicyclum; ac proinde duos etiam motus; in mea vnicum dumtaxat <lb/>agno&longs;cis. </s> | <s id="s.000151"> Nemini profectò dubium &longs;it, quin res tota planior in no­<lb/>&longs;tra hypothe&longs;i cen&longs;eatur, in qua &longs;implex & vnica Martis orbita &longs;tatui­<lb/>tur, cùm tamen in tua, duos circulos ponas, deferentem &longs;cilicet, <lb/>& Epicyclum; ac proinde duos etiam motus; in mea vnicum dumtaxat <lb/>agno&longs;cis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000152"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Haec quæ dicis, ad &longs;peciem vera & per&longs;picua e&longs;&longs;e videntur; <lb/>cùm tamen &longs;ecus &longs;it; nam in tua quoque hypothe&longs;i, gemin<gap/> orbes, & <lb/>totidem motus ponendi &longs;unt; ni&longs;i enim terræ motum &longs;imul cum Martis <lb/>motu ad calculos reducas, nunquam prædicta phænomena invenies; vn­<lb/>de motum pro motu, circulum pro circulo reddimus; Orbitam Martis <lb/>eandem vterque ponimus, &longs;cilicet FRPS, diver&longs;imode tamen illa vti­<lb/>mur; tu enim vis ab ea deferri planetam, ego verò centrum Epicycli. </s> | <s id="s.000152"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Haec quæ dicis, ad &longs;peciem vera & per&longs;picua e&longs;&longs;e videntur; <lb/>cùm tamen &longs;ecus &longs;it; nam in tua quoque hypothe&longs;i, gemini orbes, & <lb/>totidem motus ponendi &longs;unt; ni&longs;i enim terræ motum &longs;imul cum Martis <lb/>motu ad calculos reducas, nunquam prædicta phænomena invenies; vn­<lb/>de motum pro motu, circulum pro circulo reddimus; Orbitam Martis <lb/>eandem vterque ponimus, &longs;cilicet FRPS, diver&longs;imode tamen illa vti­<lb/>mur; tu enim vis ab ea deferri planetam, ego verò centrum Epicycli. </s> |
| <s id="s.000153">Tu <lb/>magnum orbem accer&longs;is, in quo terram moveri decernis, ego Epicyclum <lb/>Martis, eiu&longs;dem omnino &longs;emidiametri in quo planeta movetur; vterque <lb/>igitur geminos orbes & circulos ponimus. </s> | <s id="s.000153">Tu <lb/>magnum orbem accer&longs;is, in quo terram moveri decernis, ego Epicyclum <lb/>Martis, eiu&longs;dem omnino &longs;emidiametri in quo planeta movetur; vterque <lb/>igitur geminos orbes & circulos ponimus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000161"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000161"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000162"> Equidem nunquam habemus Martem Soli coniunctum, vel <lb/>oppo&longs;itum, ni&longs;i Solem e&longs;&longs;e &longs;upponamus; nec etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i alicu-<pb pagenum="12" xlink:href="025/01/016.jpg"/>bi &longs;it; &longs;it in B etiam immobilis, & Mars in D. hic erit Perigæus & oppo­<lb/>&longs;itus: moveatur autem tum centrum Epicicli S, tum ip&longs;e Epicyclus, eo <lb/>modo, quo diximus, quando centrum Epicycli erit in R, planeta erit in T; <lb/>igitur Apogæus & coniunctus; atque ita deinceps emen&longs;is revolutioni­<lb/>bus iuxta præ&longs;criptum motum, Mars &longs;emper erit Perigæus in oppo&longs;itio­<lb/>ne, Apogæus in coniunctiono; Iam &longs;umus ergo pares, & vtrinque par <lb/>numerus e&longs;t circulorum & motuum: vter verò modus rationi & naturæ <lb/>magis con&longs;entaneus &longs;it, videndum re&longs;tat. </s> | <s id="s.000162"> Equidem nunquam habemus Martem Soli coniunctum, vel <lb/>oppo&longs;itum, ni&longs;i Solem e&longs;&longs;e &longs;upponamus; nec etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i alicu-<pb pagenum="12" xlink:href="025/01/016.jpg"/>bi &longs;it; &longs;it in B etiam immobilis, & Mars in D. hic erit Perigæus & oppo­<lb/>&longs;itus: moveatur autem tum centrum Epicicli S, tum ip&longs;e Epicyclus, eo <lb/>modo, quo diximus, quando centrum Epicycli erit in R, planeta erit in T; <lb/>igitur Apogæus & coniunctus; atque ita deinceps emen&longs;is revolutioni­<lb/>bus iuxta præ&longs;criptum motum, Mars &longs;emper erit Perigæus in oppo&longs;itio­<lb/>ne, Apogæus in coniunctione; Iam &longs;umus ergo pares, & vtrinque par <lb/>numerus e&longs;t circulorum & motuum: vter verò modus rationi & naturæ <lb/>magis con&longs;entaneus &longs;it, videndum re&longs;tat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000163"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000163"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000165"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000165"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000166"> Secus e&longs;&longs;e crediderim; nempe<gap/> ille modus veritati, rationi, & <lb/>naturæ magis con&longs;entaneus e&longs;t, qui nec &longs;en&longs;um, nec intellectum in erro­<lb/>rem inducit, &longs;ed exhibet planetam in eo loco, in quo revera e&longs;t; is enim <lb/>poti&longs;&longs;imùm oculorum finis, vt objectum, & tale quale e&longs;t, & in loco in <lb/>quo e&longs;t, exhibeant. </s> | <s id="s.000166"> Secus e&longs;&longs;e crediderim; nempe ille modus veritati, rationi, & <lb/>naturæ magis con&longs;entaneus e&longs;t, qui nec &longs;en&longs;um, nec intellectum in erro­<lb/>rem inducit, &longs;ed exhibet planetam in eo loco, in quo revera e&longs;t; is enim <lb/>poti&longs;&longs;imùm oculorum finis, vt objectum, & tale quale e&longs;t, & in loco in <lb/>quo e&longs;t, exhibeant. </s> |
| <s id="s.000167">Atqui iuxta no&longs;trum modum, video ex A Martem in <lb/>M, per lineam rectam productam ad verum locum Eclipticæ, in quo e&longs;t, <lb/>cùm tamen iuxta tuum, ex B, videam Martem in eodem loco Eclipticæ, in <lb/>quo tamen non e&longs;t, &longs;ed in alio, ad quem terminatur recta AF. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000167">Atqui iuxta no&longs;trum modum, video ex A Martem in <lb/>M, per lineam rectam productam ad verum locum Eclipticæ, in quo e&longs;t, <lb/>cùm tamen iuxta tuum, ex B, videam Martem in eodem loco Eclipticæ, in <lb/>quo tamen non e&longs;t, &longs;ed in alio, ad quem terminatur recta AF. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000168">Igitur in <lb/>mea hypothe&longs;i, nec &longs;en&longs;us fallitur, nec intellectus; & provt terum natura <lb/>po&longs;tulat, videtur Planeta in eo loco, in quo e&longs;t; in tua verò, & &longs;en&longs;us fal­<lb/>litur, & per &longs;en&longs;um intellectus; Licit hic deinde ex aliis notionibus &longs;en­<lb/>&longs;um corrigat; & contra rerum naturam & rectæ rationis ordinem, plane­<lb/>ta &longs;emper in eo loco videtur, in quo non e&longs;t, & nunquam in eo, in quo e&longs;t, <lb/>citra puncta oppo&longs;itionum & conjunctionum. </s> | <s id="s.000168">Igitur in <lb/>mea hypothe&longs;i, nec &longs;en&longs;us fallitur, nec intellectus; & provt rerum natura <lb/>po&longs;tulat, videtur Planeta in eo loco, in quo e&longs;t; in tua verò, & &longs;en&longs;us fal­<lb/>litur, & per &longs;en&longs;um intellectus; Licèt hic deinde ex aliis notionibus &longs;en­<lb/>&longs;um corrigat; & contra rerum naturam & rectæ rationis ordinem, plane­<lb/>ta &longs;emper in eo loco videtur, in quo non e&longs;t, & nunquam in eo, in quo e&longs;t, <lb/>citra puncta oppo&longs;itionum & conjunctionum. </s> |
| <s id="s.000169">Fateor vltrò, &longs;en&longs;us ali­<lb/>quando falli, & multis &longs;ubjici fallaciis; &longs;ed profectò id accidit, vt aiunt, per <lb/>accidens; nam per &longs;e &longs;en&longs;us non fallit, nec fallitur; &longs;ed meo iudicio, ab­<lb/>&longs;urdum dictu e&longs;t, naturam oculis &longs;emper illudere volui&longs;&longs;e, quod tamen <lb/>ex tua hypothe&longs;i nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur; Video Solem moveri, ac Terram &longs;ta­<lb/>re, turpiter erro, Sol enim quie&longs;cit, Terra movetur; terre&longs;trem globum in <lb/>centro Vniver&longs;i e&longs;&longs;e video, & Solem in ætherea regione extra medium; <lb/>&longs;ed oculi hallucinantur; nam Sol in centro e&longs;t, atque inter Sydera Tellus: <lb/>Video Martem in 20. gradu Geminorum, oculo minimè impedito, <expan abbr="etiã">etiam</expan> ex <lb/>centro ter<gap/>; fallor, erroque toto cœlo; cùm Mars reverâ &longs;it in principio <lb/>Cancri; &longs;ic nobis Natura gratis impo&longs;uit, & in perpetuo errore ver&longs;ari <lb/>voluit, quis hoc credat? </s> | <s id="s.000169">Fateor vltrò, &longs;en&longs;us ali­<lb/>quando falli, & multis &longs;ubjici fallaciis; &longs;ed profectò id accidit, vt aiunt, per <lb/>accidens; nam per &longs;e &longs;en&longs;us non fallit, nec fallitur; &longs;ed meo iudicio, ab­<lb/>&longs;urdum dictu e&longs;t, naturam oculis &longs;emper illudere volui&longs;&longs;e, quod tamen <lb/>ex tua hypothe&longs;i nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur; Video Solem moveri, ac Terram &longs;ta­<lb/>re, turpiter erro, Sol enim quie&longs;cit, Terra movetur; terre&longs;trem globum in <lb/>centro Vniver&longs;i e&longs;&longs;e video, & Solem in ætherea regione extra medium; <lb/>&longs;ed oculi hallucinantur; nam Sol in centro e&longs;t, atque inter Sydera Tellus: <lb/>Video Martem in 20. gradu Geminorum, oculo minimè impedito, <expan abbr="etiã">etiam</expan> ex <lb/>centro terræ; fallor, erroque toto cœlo; cùm Mars reverâ &longs;it in principio <lb/>Cancri; &longs;ic nobis Natura gratis impo&longs;uit, & in perpetuo errore ver&longs;ari <lb/>voluit, quis hoc credat? </s> |
| <s id="s.000170">Quis homini cordato per&longs;uadeat? </s> | <s id="s.000170">Quis homini cordato per&longs;uadeat? </s> |
| <s id="s.000171">præ&longs;ertim vbi <lb/>nulla nece&longs;&longs;itas vrget, nulla ratio po&longs;tulat, nulla cogunt phænomena. </s> | <s id="s.000171">præ&longs;ertim vbi <lb/>nulla nece&longs;&longs;itas vrget, nulla ratio po&longs;tulat, nulla cogunt phænomena. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000182"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000182"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000183"> Per&longs;picuè omninò; &longs;uppo&longs;ito enim illo velocitatis gradu, <lb/>quem Mars motu recto acqui&longs;ivit, eo temporis <gap/>momento, quo cœpit agi <lb/>in orbem, &longs;imul vna cum Sole, retinuit tantulam inclinationem primus <lb/>ille impetus deor&longs;um, ab Apogæo, &longs;cilicet, in quo tune erat, cum volui <lb/>cœpit, eamque ad in&longs;tar motus accelerati, v&longs;que ad mediocrem di&longs;tan­<lb/>tiam, & ab hac v&longs;que ad Perigæum ad in&longs;tar motus retardati; atque ita <lb/>deinceps: Ita porrò hæc inclinatio, qua Planeta deor&longs;um &longs;ur&longs;umque vi­<lb/>bratur, eo modo, quo dixi, attemperata e&longs;t, vt men&longs;ura illius periodi, qua <lb/>&longs;cilicet Planeta ab Apogæo ad Apagæum redit, &longs;it ferè æqualis, priori pe­<lb/>riodo, quæ &longs;cilicet intercedit, ab vna Conjunctione ad aliam Conjunctio­<lb/>nem, ac proinde, po&longs;ito quod, Mars initio, cum primùm cœpit moveri mo­<lb/>tu circulari, e&longs;&longs;et in Apogæo & in conjunctione, nece&longs;&longs;atiò &longs;equitur oppo­<lb/>&longs;itionem fieri, cùm e&longs;t in Perigæo, ac &longs;imul deinde ad Coniunctionem & <lb/>Apogæum redire. </s> | <s id="s.000183"> Per&longs;picuè omninò; &longs;uppo&longs;ito enim illo velocitatis gradu, <lb/>quem Mars motu recto acqui&longs;ivit, eo temporis momento, quo cœpit agi <lb/>in orbem, &longs;imul vna cum Sole, retinuit tantulam inclinationem primus <lb/>ille impetus deor&longs;um, ab Apogæo, &longs;cilicet, in quo tune erat, cum volui <lb/>cœpit, eamque ad in&longs;tar motus accelerati, v&longs;que ad mediocrem di&longs;tan­<lb/>tiam, & ab hac v&longs;que ad Perigæum ad in&longs;tar motus retardati; atque ita <lb/>deinceps: Ita porrò hæc inclinatio, qua Planeta deor&longs;um &longs;ur&longs;umque vi­<lb/>bratur, eo modo, quo dixi, attemperata e&longs;t, vt men&longs;ura illius periodi, qua <lb/>&longs;cilicet Planeta ab Apogæo ad Apagæum redit, &longs;it ferè æqualis, priori pe­<lb/>riodo, quæ &longs;cilicet intercedit, ab vna Conjunctione ad aliam Conjunctio­<lb/>nem, ac proinde, po&longs;ito quod, Mars initio, cum primùm cœpit moveri mo­<lb/>tu circulari, e&longs;&longs;et in Apogæo & in conjunctione, nece&longs;&longs;atiò &longs;equitur oppo­<lb/>&longs;itionem fieri, cùm e&longs;t in Perigæo, ac &longs;imul deinde ad Coniunctionem & <lb/>Apogæum redire. </s> |
| <s id="s.000184">Cur autem prædictæ inclinationis &longs;it talis men&longs;ura, vel <lb/>periodus, facilè dictu e&longs;t; po&longs;ito &longs;cilicet, quod Naturæ Auctor ita di&longs;po­<lb/>nere voluerit; nempe negari non pote&longs;t, quin res &longs;ecus e&longs;&longs;e potuerit, ac <lb/>diver&longs;us motuum & revolutionum modus; &longs;ed &longs;tatuto &longs;emel hoc ordi­<lb/>ne, finis Planetæ fuit, ita volvi, & ad Solem componere &longs;e&longs;e; proportio­<lb/>nata igitur fuit ad hunc finem prædicta inclinatio, imò & talis medio-<pb pagenum="14" xlink:href="025/01/018.jpg"/>cris di&longs;tantia, &longs;uppo&longs;ito tali velocitatis gradu acqui&longs;ito, &longs;ive à Motore <lb/>extrin&longs;eco, &longs;ive per motum acceleratum prævium. </s> | <s id="s.000184">Cur autem prædictæ inclinationis &longs;it talis men&longs;ura, vel <lb/>periodus, facilè dictu e&longs;t; po&longs;ito &longs;cilicet, quod Naturæ Auctor ita di&longs;po­<lb/>nere voluerit; nempe negari non pote&longs;t, quin res &longs;ecus e&longs;&longs;e potuerit, ac <lb/>diver&longs;us motuum & revolutionum modus; &longs;ed &longs;tatuto &longs;emel hoc ordi­<lb/>ne, finis Planetæ fuit, ita volvi, & ad Solem componere &longs;e&longs;e; proportio­<lb/>nata igitur fuit ad hunc finem prædicta inclinatio, imò & talis medio-<pb pagenum="14" xlink:href="025/01/018.jpg"/>cris di&longs;tantia, &longs;uppo&longs;ito tali velocitatis gradu acqui&longs;ito, &longs;ive à Motore <lb/>extrin&longs;eco, &longs;ive per motum acceleratum prævium. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000205"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000205"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000206"> Vis liberè dicam, quod &longs;entio; cum ex multis ob&longs;ervationi­<lb/>bu: &longs;y&longs;tema &longs;tatuatur, eo &longs;emel &longs;tatuto, reliquas ad illud vt plurimùm <pb pagenum="16" xlink:href="025/01/020.jpg"/>accommodant v.g. <!-- REMOVE S-->ad explicandas huiumodi pa&longs;&longs;iones planetarum, puta <lb/>Martis, nonnulli cum Ptolemæo Epicyclum po&longs;uerunt, alij cum Tycone <lb/>circulum cuius centrum in Sole &longs;emper fixum e&longs;&longs;et; alij cum Copernico <lb/>orbem excentricum circa Solem immobilem in centro mundi; his autem <lb/>&longs;tatutis, ac definitis circulorum diametris; periodis, &longs;itu, &c. </s> | <s id="s.000206"> Vis liberè dicam, quod &longs;entio; cum ex multis ob&longs;ervationi­<lb/>bus &longs;y&longs;tema &longs;tatuatur, eo &longs;emel &longs;tatuto, reliquas ad illud vt plurimùm <pb pagenum="16" xlink:href="025/01/020.jpg"/>accommodant v.g. <!-- REMOVE S-->ad explicandas huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones planetarum, puta <lb/>Martis, nonnulli cum Ptolemæo Epicyclum po&longs;uerunt, alij cum Tycone <lb/>circulum cuius centrum in Sole &longs;emper fixum e&longs;&longs;et; alij cum Copernico <lb/>orbem excentricum circa Solem immobilem in centro mundi; his autem <lb/>&longs;tatutis, ac definitis circulorum diametris; periodis, &longs;itu, &c. </s> |
| <s id="s.000207">omnes ob­<lb/>&longs;ervationes ad prædicta &longs;y&longs;temata, vt dixi, accommodant, licèt vt pluri­<lb/>mum, aliquæ parum congruant. </s> | <s id="s.000207">omnes ob­<lb/>&longs;ervationes ad prædicta &longs;y&longs;temata, vt dixi, accommodant, licèt vt pluri­<lb/>mum, aliquæ parum congruant. </s> |
| <s id="s.000208">Hinc non mirum, &longs;i fortè &longs;upponant, Mar­<lb/>tem pluribus gradibus retrogredi, quam re ip&longs;a retrogrediatur. </s> | <s id="s.000208">Hinc non mirum, &longs;i fortè &longs;upponant, Mar­<lb/>tem pluribus gradibus retrogredi, quam re ip&longs;a retrogrediatur. </s> |
| <s id="s.000209">Sed iam ad <lb/>alia tua po&longs;tulata gradum fac<gap/></s> | <s id="s.000209">Sed iam ad <lb/>alia tua po&longs;tulata gradum facio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000210"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000210"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000226"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000226"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000227"> Recta e&longs;&longs;e non pote&longs;t in latere cylindri: &longs;it enim DE recta, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t; erit AE æqualis, AD; igitur Perigæum æquè di&longs;tabit a <pb pagenum="18" xlink:href="025/01/022.jpg"/>Apògæum, quod repugnat; nec etiam in latere coni. </s> | <s id="s.000227"> Recta e&longs;&longs;e non pote&longs;t in latere cylindri: &longs;it enim DE recta, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t; erit AE æqualis, AD; igitur Perigæum æquè di&longs;tabit a <pb pagenum="18" xlink:href="025/01/022.jpg"/>Apògæum, quod repugnat; nec etiam in latere coni. </s> |
| <s id="s.000228">Sit enim DH re­<lb/>cta; &longs;itque exempli gratia HE <gap/> ferè totius AE; haud dubiè AX e&longs;t <lb/>brevior AH vt con&longs;tat ex Trigonometria; accedit enim propiùs ad per­<lb/>pendicularem; omitto calculos, quia res e&longs;t per&longs;picua, etiam tyronibus <lb/>Geometris; dixi <gap/> exempli gratia, cùm re ip&longs;a minor &longs;it. </s> | <s id="s.000228">Sit enim DH re­<lb/>cta; &longs;itque exempli gratia HE 1/<gap/> ferè totius AE; haud dubiè AX e&longs;t <lb/>brevior AH vt con&longs;tat ex Trigonometria; accedit enim propiùs ad per­<lb/>pendicularem; omitto calculos, quia res e&longs;t per&longs;picua, etiam tyronibus <lb/>Geometris; dixi 1/<gap/>. <!--neuer Satz-->exempli gratia, cùm re ip&longs;a minor &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000229"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000229"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000231"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000231"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000232"> Scio, quem intelligas, hoc etiam mihi primùm, ne quid tibi di&longs;­<lb/>&longs;imulem in mentem venerat, & maximè in votis hoc erat; &longs;i enim DH &longs;it <lb/>latus coni, volvaturque BDEC, circa Axem BC, <expan abbr="genitũ">genitum</expan> erit fru&longs;tum ma­<lb/>jus coni, quod &longs;i &longs;ecetur per Axem DL, erit &longs;ectio elliptica &longs;imul, & <lb/>ecliptica, vnde Kepleri & aliorum ellip&longs;is ex Phy&longs;icis principiis demon­<lb/>&longs;trata maneret; &longs;ed, vt iam dixi, DH non e&longs;t linea recta; &longs;i enim, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t, ducatur recta DGE; igitur AX e&longs;t minor AH, quod re­<lb/>pugnat, vt dixi; cùm enim angulus DAF &longs;it gradus 23.30. min. <!-- REMOVE S-->erit. </s> | <s id="s.000232"> Scio, quem intelligas, hoc etiam mihi primùm, ne quid tibi di&longs;­<lb/>&longs;imulem in mentem venerat, & maximè in votis hoc erat; &longs;i enim DH &longs;it <lb/>latus coni, volvaturque BDEC, circa Axem BC, <expan abbr="genitũ">genitum</expan> erit fru&longs;tum ma­<lb/>jus coni, quod &longs;i &longs;ecetur per Axem DL, erit &longs;ectio elliptica &longs;imul, & <lb/>ecliptica, vnde Kepleri & aliorum ellip&longs;is ex Phy&longs;icis principiis demon­<lb/>&longs;trata maneret; &longs;ed, vt iam dixi, DH non e&longs;t linea recta; &longs;i enim, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t, ducatur recta DGE; igitur AX e&longs;t minor AH, quod re­<lb/>pugnat, vt dixi; cùm enim angulus DAF &longs;it gradus 23.30. min. <!-- REMOVE S-->erit. </s> |
| <s id="s.000233">DG <lb/>illius &longs;inus rectus; igitur AG &longs;inus complementi; iam verò in hoc libel­<lb/>lo tabularum &longs;inuum, invenio, vt vides, GA e&longs;&longs;e æqualem &longs;inui recto <lb/>anguli grad 66.30 minut. </s> | <s id="s.000233">DG <lb/>illius &longs;inus rectus; igitur AG &longs;inus complementi; iam verò in hoc libel­<lb/>lo tabularum &longs;inuum, invenio, vt vides, GA e&longs;&longs;e æqualem &longs;inui recto <lb/>anguli grad 66.30 minut. </s> |
| <s id="s.000234">qui e&longs;t ad <expan abbr="&longs;inũ">&longs;inum</expan> totum, vt 91706.ad 100000.Igi­<lb/>tur GF erit vt 8794.Igitur fere <gap/> totius AD. </s> | <s id="s.000234">qui e&longs;t ad <expan abbr="&longs;inũ">&longs;inum</expan> totum, vt 91706. ad 100000. <!--neuer Satz-->Igi­<lb/>tur GF erit vt 8794. <!--neuer Satz-->Igitur fere 1/1<gap/> totius AD. </s> |
| <s id="s.000235">Sed HE &longs;upponitur <gap/> Igi­<lb/>tur AH e&longs;t maior AG, & potiori iure maior AX, quæ minor e&longs;t AG: <lb/>quanquam, vt dixi, fortè E e&longs;t minor <gap/> AE. </s> | <s id="s.000235">Sed HE &longs;upponitur 1/1<gap/>. <!--neuer Satz-->Igi­<lb/>tur AH e&longs;t maior AG, & potiori iure maior AX, quæ minor e&longs;t AG: <lb/>quanquam, vt dixi, fortè E e&longs;t minor 1/1<gap/> AE. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000236"><emph type="italics"/>Angu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.000236"><emph type="italics"/>Angu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000251"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000251"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000252"> Acce&longs;&longs;us ab Apogæo ad Perigæum, & vici&longs;&longs;im, eodem <lb/>modo ad calculos reducitur, a&longs;lumpta &longs;emiparabola &longs;ub Axe EV; item-<pb pagenum="20" xlink:href="025/01/024.jpg"/>que rece&longs;&longs;us &longs;ub Axe HV, applicata qualibet ba&longs;i, quæ in partes qua&longs;­<lb/>cunque divi&longs;a repræ&longs;entat tempus, tum acce&longs;&longs;us, tum rece&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.000252"> Acce&longs;&longs;us ab Apogæo ad Perigæum, & vici&longs;&longs;im, eodem <lb/>modo ad calculos reducitur, a&longs;&longs;umpta &longs;emiparabola &longs;ub Axe EV; item-<pb pagenum="20" xlink:href="025/01/024.jpg"/>que rece&longs;&longs;us &longs;ub Axe HV, applicata qualibet ba&longs;i, quæ in partes qua&longs;­<lb/>cunque divi&longs;a repræ&longs;entat tempus, tum acce&longs;&longs;us, tum rece&longs;&longs;us. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000253"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000253"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000261"> Miror à te, qui adeò per&longs;picax es, non videri; cùm enim <lb/>Mars ab Apogæo & Coniunctione ad mediocrem di&longs;tantiam orbes &longs;uos <lb/>tardiùs conficiat; haud dubiè minoribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin­<lb/>quit, quàm dum à mediocri di&longs;tantia tendit ad Perigæum; quia orbes <lb/>&longs;uos citiùs decurrit; igitur maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relinquit; <lb/>igitur cum æqualibus temporibus, ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam, <lb/>& ab hac ad Perigæum perveniat, & cum eo tempore, quo ab Apogæo <lb/>pervenit ad mediocrem di&longs;tantiam, minore arcu Solem po&longs;t &longs;e relinquat, <lb/>maiore verò æquali tempore, quo à mediocri di&longs;tantia pervenit ad Pe­<lb/>rigæum; inde &longs;equitur, vt arcus hinc inde &longs;int æquales, provt reverà <lb/>æquales apparent, à Coniunctione ad Quadraturam, & ab hac ad Oppo&longs;i­<lb/>tionem, a&longs;&longs;umenda e&longs;&longs;e inæqualia temporum intervalla, maius &longs;cilicet <lb/>ab Apogæo ad Quadraturam, minus verò ab hac ad Perigæum. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000261"> Miror à te, qui adeò per&longs;picax es, non videri; cùm enim <lb/>Mars ab Apogæo & Coniunctione ad mediocrem di&longs;tantiam orbes &longs;uos <lb/>tardiùs conficiat; haud dubiè minoribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin­<lb/>quit, quàm dum à mediocri di&longs;tantia tendit ad Perigæum; quia orbes <lb/>&longs;uos citiùs decurrit; igitur maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relinquit; <lb/>igitur cum æqualibus temporibus, ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam, <lb/>& ab hac ad Perigæum perveniat, & cum eo tempore, quo ab Apogæo <lb/>pervenit ad mediocrem di&longs;tantiam, minore arcu Solem po&longs;t &longs;e relinquat, <lb/>maiore verò æquali tempore, quo à mediocri di&longs;tantia pervenit ad Pe­<lb/>rigæum; inde &longs;equitur, vt arcus hinc inde &longs;int æquales, provt reverà <lb/>æquales apparent, à Coniunctione ad Quadraturam, & ab hac ad Oppo&longs;i­<lb/>tionem, a&longs;&longs;umenda e&longs;&longs;e inæqualia temporum intervalla, maius &longs;cilicet <lb/>ab Apogæo ad Quadraturam, minus verò ab hac ad Perigæum. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000262"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc adeò facilia Sunt, vt nimia facilitas non nihil de pre­<lb/>tio detrahere videatur; iam verò mihi facilè per&longs;uadeo, reliqua omnia, <lb/>quæ ad alias pa&longs;&longs;iones &longs;uperiorum Planetarum pertinent, pari facilitate ex <lb/>iactis à te principiis explicari<gap/> po&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.000262"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Hæc adeò facilia Sunt, vt nimia facilitas non nihil de pre­<lb/>tio detrahere videatur; iam verò mihi facilè per&longs;uadeo, reliqua omnia, <lb/>quæ ad alias pa&longs;&longs;iones &longs;uperiorum Planetarum pertinent, pari facilitate ex <lb/>iactis à te principiis explicari<gap/> po&longs;&longs;e. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000263"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000263"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000264"> Ita e&longs;t pror&longs;us; nam res eodem modo explicatur in Iove & <lb/>Saturno; ni&longs;i quod cùm Iupiter maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin-<pb pagenum="21" xlink:href="025/01/025.jpg"/>quat, quàm Mars, illum citiùs à tergo a&longs;&longs;equatur; ac proinde à Coniun­<lb/>ctione ad Oppo&longs;itionem minus temporis excurrat; atque adeò, cùm il­<lb/>lud temporis intervallum, æquè dividatur à mediocris di&longs;tantiæ momen­<lb/>to, ad eundem finem obtinendum, Iovis &longs;cilicet Apogæi, in Coniunctio­<lb/>ne, & Perigæi in Oppo&longs;i<gap/>; brevior e&longs;t <expan abbr="acce&longs;&longs;uũ">acce&longs;&longs;uum</expan> & <expan abbr="rece&longs;&longs;uũ">rece&longs;&longs;uum</expan> periodus in <lb/>Iove quàm in Marte; vnde frequentiùs recurrunt Coniunctiones in Iove, <lb/><expan abbr="quā">quam</expan> in Marte; cur verò Iupiter matutinus emergat, ve&longs;pertinus verò immer­<lb/>gatur, cur plus temporis ponat à Coniunctione ad Quadraturam, quàm <lb/>ab hac ad Perigæum; cur aliquando retrogredi, & &longs;tare aliquando vi­<lb/>deatur, eodem modo in Iove explicamus, quo iam in Marte explicuimus; <lb/>item cur Iupiter citiùs in con&longs;equentia moveri videatur circa Apogæum ; <lb/>hic porro Planeta dies ponit in &longs;ua revolutione integra, nimirum à Con­<lb/>iunctione ad Coniunctionem 399. ita vt diebus 283. directo motu feratur, <lb/>&longs;cilicet apparenter; diebus 118. retrogrado; 4. verò &longs;it &longs;tationarius. </s> | <s id="s.000264"> Ita e&longs;t pror&longs;us; nam res eodem modo explicatur in Iove & <lb/>Saturno; ni&longs;i quod cùm Iupiter maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin-<pb pagenum="21" xlink:href="025/01/025.jpg"/>quat, quàm Mars, illum citiùs à tergo a&longs;&longs;equatur; ac proinde à Coniun­<lb/>ctione ad Oppo&longs;itionem minus temporis excurrat; atque adeò, cùm il­<lb/>lud temporis intervallum, æquè dividatur à mediocris di&longs;tantiæ momen­<lb/>to, ad eundem finem obtinendum, Iovis &longs;cilicet Apogæi, in Coniunctio­<lb/>ne, & Perigæi in Oppo&longs;itione; brevior e&longs;t <expan abbr="acce&longs;&longs;uũ">acce&longs;&longs;uum</expan> & <expan abbr="rece&longs;&longs;uũ">rece&longs;&longs;uum</expan> periodus in <lb/>Iove quàm in Marte; vnde frequentiùs recurrunt Coniunctiones in Iove, <lb/><expan abbr="quā">quam</expan> in Marte; cur verò Iupiter matutinus emergat, ve&longs;pertinus verò immer­<lb/>gatur, cur plus temporis ponat à Coniunctione ad Quadraturam, quàm <lb/>ab hac ad Perigæum; cur aliquando retrogredi, & &longs;tare aliquando vi­<lb/>deatur, eodem modo in Iove explicamus, quo iam in Marte explicuimus; <lb/>item cur Iupiter citiùs in con&longs;equentia moveri videatur circa Apogæum ; <lb/>hic porro Planeta dies ponit in &longs;ua revolutione integra, nimirum à Con­<lb/>iunctione ad Coniunctionem 399. ita vt diebus 283. directo motu feratur, <lb/>&longs;cilicet apparenter; diebus 118. retrogrado; 4. verò &longs;it &longs;tationarius. </s> |
| <s id="s.000265">In <lb/>Saturno cuncta hæc locum habent; ni&longs;i quod maioribus adhuc intervallis <lb/>Solem po&longs;t &longs;e relinquit versus Ortum; ac proinde pariodus revolutionis <lb/>à Coniunctione ad Coniunctionem brevior e&longs;t, illa autem e&longs;t dierum 378. <lb/>ita vt &longs;it directus diebus 244. retrogradus 136. &longs;tationarius fere 8. Hæc <lb/>omnia ex ii&longs;dem no&longs;tris principiis nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur. </s> | <s id="s.000265">In <lb/>Saturno cuncta hæc locum habent; ni&longs;i quod maioribus adhuc intervallis <lb/>Solem po&longs;t &longs;e relinquit versus Ortum; ac proinde periodus revolutionis <lb/>à Coniunctione ad Coniunctionem brevior e&longs;t, illa autem e&longs;t dierum 378. <lb/>ita vt &longs;it directus diebus 244. retrogradus 136. &longs;tationarius fere 8. Hæc <lb/>omnia ex ii&longs;dem no&longs;tris principiis nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000266"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000266"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000278">circiter, <lb/>dum &longs;cilicet directus e&longs;t, & Saturnus. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000278">circiter, <lb/>dum &longs;cilicet directus e&longs;t, & Saturnus. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000279">2. Sit arcus FM, grad. <!-- REMOVE S-->22. 15. minutis <lb/>circiter; po&longs;t 45. dies Mars erit in F, Saturnus verò di&longs;tabit à puncto I, <lb/>Ortum versùs grad. <!-- REMOVE S-->3. igitur &longs;eptimo po&longs;t die, Mars Saturno conjungetur, <lb/>directus directo; item Iupiter Marti; crat autem Saturnus in Apogæo, <lb/>vt con&longs;tat, conjunctus &longs;cilicet Soli. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000279">2. Sit arcus FM, grad. <!-- REMOVE S-->22. 15. minutis <lb/>circiter; po&longs;t 45. dies Mars erit in F, Saturnus verò di&longs;tabit à puncto I, <lb/>Ortum versùs grad. <!-- REMOVE S-->3. igitur &longs;eptimo po&longs;t die, Mars Saturno conjungetur, <lb/>directus directo; item Iupiter Marti; crat autem Saturnus in Apogæo, <lb/>vt con&longs;tat, conjunctus &longs;cilicet Soli. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000280">Supponamus autem Martem oppo­<lb/>&longs;itum in R, Solem in D, Saturnum in I, cùm Saturnus à &longs;tatione haud pro­<lb/>cul ab&longs;it, e&longs;t enim juxta Quadraturam, tanto intervallo Mars regredi ne­<lb/>quit versùs F, vt Saturno directo jungatur; quia &longs;tatim Saturnus &longs;tatio­<lb/>nem attingit, & paucis po&longs;t diebus, fit retrogradus: eadem ratio facit <lb/>pro Iove, vt &longs;cilicet nunquam Saturno directo, retrogradus jungatur. <lb/></s> | <s id="s.000280">Supponamus autem Martem oppo­<lb/>&longs;itum in R, Solem in D, Saturnum in I, cùm Saturnus à &longs;tatione haud pro­<lb/>cul ab&longs;it, e&longs;t enim juxta Quadraturam, tanto intervallo Mars regredi ne­<lb/>quit versùs F, vt Saturno directo jungatur; quia &longs;tatim Saturnus &longs;tatio­<lb/>nem attingit, & paucis po&longs;t diebus, fit retrogradus: eadem ratio facit <lb/>pro Iove, vt &longs;cilicet nunquam Saturno directo, retrogradus jungatur. <lb/></s> |
| <s id="s.000281">Sed vt hæc paulò accuratiùs di&longs;cutiamus; cùm Saturni & Solis conjun-<pb pagenum="23" xlink:href="025/01/027.jpg"/>ctiones &longs;æpiùs recur<gap/>ant, quia &longs;cilicet &longs;ingulis annis, Saturnus minoris <lb/>arcus intervallo, à Stellis versùs Ortum relinquitur, ac proinde revolu­<lb/>tionis Conjunctionum periodus brevior e&longs;t; igitur citiùs ab Apogæo ad <lb/>Perigæum de&longs;cendit, imo inter di&longs;tantias Saturni Apogæi & Perigæi à <lb/>centro mundi, longè minor e&longs;t proportio inæqualitatis, quàm inter di­<lb/>&longs;tantias Martis Apogæi & Perigæi, ab eodem mundi centro; etiam a&longs;&longs;um­<lb/>ptis Axibus acce&longs;&longs;uum & rece&longs;&longs;uum æqualibus, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;it di&longs;tantia Saturni <lb/>Apogæi 100. Perigæi 90. Martis vero Apogæi 50. Perigæi 40. vtrinque <lb/>a&longs;&longs;umitur idem Axis, id e&longs;t, eadem differentia di&longs;tantiarum, &longs;cilicet 10. <lb/>e&longs;t autem major ratio 50. ad 40. &longs;cilicet 1/4 quam ad 90. &longs;cilicet <gap/> &longs;ed ita <lb/>&longs;e habent motus, vt di&longs;tantiæ; igitur vt Saturnus in Apogæo tantulùm <lb/>versùs Ortum excurrit, ita & in Perigæo versùs Occa&longs;um; Hîc enim Stel­<lb/>lam po&longs;t &longs;e relinquit; illic verò à Stella retro relinquitur; igitur modicum <lb/>arcum in &longs;ingulis revolutionibus, tum directo, tum retrogrado motu <lb/>decurrit: Mars verò longè majorem. </s> | <s id="s.000281">Sed vt hæc paulò accuratiùs di&longs;cutiamus; cùm Saturni & Solis conjun-<pb pagenum="23" xlink:href="025/01/027.jpg"/>ctiones &longs;æpiùs recurrant, quia &longs;cilicet &longs;ingulis annis, Saturnus minoris <lb/>arcus intervallo, à Stellis versùs Ortum relinquitur, ac proinde revolu­<lb/>tionis Conjunctionum periodus brevior e&longs;t; igitur citiùs ab Apogæo ad <lb/>Perigæum de&longs;cendit, imo inter di&longs;tantias Saturni Apogæi & Perigæi à <lb/>centro mundi, longè minor e&longs;t proportio inæqualitatis, quàm inter di­<lb/>&longs;tantias Martis Apogæi & Perigæi, ab eodem mundi centro; etiam a&longs;&longs;um­<lb/>ptis Axibus acce&longs;&longs;uum & rece&longs;&longs;uum æqualibus, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;it di&longs;tantia Saturni <lb/>Apogæi 100. Perigæi 90. Martis vero Apogæi 50. Perigæi 40. vtrinque <lb/>a&longs;&longs;umitur idem Axis, id e&longs;t, eadem differentia di&longs;tantiarum, &longs;cilicet 10. <lb/>e&longs;t autem major ratio 50. ad 40. &longs;cilicet 1/4 quam ad 90. &longs;cilicet <gap/>. <!--neuer Satz-->&longs;ed ita <lb/>&longs;e habent motus, vt di&longs;tantiæ; igitur vt Saturnus in Apogæo tantulùm <lb/>versùs Ortum excurrit, ita & in Perigæo versùs Occa&longs;um; Hîc enim Stel­<lb/>lam po&longs;t &longs;e relinquit; illic verò à Stella retro relinquitur; igitur modicum <lb/>arcum in &longs;ingulis revolutionibus, tum directo, tum retrogrado motu <lb/>decurrit: Mars verò longè majorem. </s> |
| <s id="s.000282">Sit ergo Mars directus in M, Sa­<lb/>turnus in I, cùm Mars longè majorem arcum directus decurrat, quàm <lb/>Saturnus, conjungitur tandem Saturno versùs Ortum, ita vt primùm pars <lb/>ortiva Martis cum occidua Saturni coëant: Sit verò Saturnus retrogra­<lb/>dus in I, &longs;itque Mars in N etiam retrogradus, cùm hic etiam longè ma­<lb/>jorem arcum decurrat retrogrado motu, jungetur Saturno versùs Occa­<lb/>&longs;um, pars &longs;cilicet Occidua Martis, cum Ortiva Saturni: Si vero Mars &longs;it <lb/>directus in M, exi&longs;tente Sole inter CB, alter versùs alterum fertur, <lb/>jungentúrque inter FM, quo loco Mars directus e&longs;&longs;e pote&longs;t, & Saturnus <lb/>retrogradus, nempe Martis &longs;tatio e&longs;t infrà trigonum a&longs;pectum, Saturni <lb/>verò paulò infrà quadratum; hinc motus Saturni retrogradus diuturnio&longs; <lb/>e&longs;t, licèt in minore arcu fiat; quid mirum igitur, &longs;i in eodem loco con­<lb/>juncti e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int Mars & Saturnus; licèt hic &longs;it retrogradus, ille directus; <lb/>eadem ratio probat Saturno retrogrado etiam Iovem directum jungi po&longs;&longs;e; <lb/>& Iovi retrogrado Martem directum. </s> | <s id="s.000282">Sit ergo Mars directus in M, Sa­<lb/>turnus in I, cùm Mars longè majorem arcum directus decurrat, quàm <lb/>Saturnus, conjungitur tandem Saturno versùs Ortum, ita vt primùm pars <lb/>ortiva Martis cum occidua Saturni coëant: Sit verò Saturnus retrogra­<lb/>dus in I, &longs;itque Mars in N etiam retrogradus, cùm hic etiam longè ma­<lb/>jorem arcum decurrat retrogrado motu, jungetur Saturno versùs Occa­<lb/>&longs;um, pars &longs;cilicet Occidua Martis, cum Ortiva Saturni: Si vero Mars &longs;it <lb/>directus in M, exi&longs;tente Sole inter CB, alter versùs alterum fertur, <lb/>jungentúrque inter FM, quo loco Mars directus e&longs;&longs;e pote&longs;t, & Saturnus <lb/>retrogradus, nempe Martis &longs;tatio e&longs;t infrà trigonum a&longs;pectum, Saturni <lb/>verò paulò infrà quadratum; hinc motus Saturni retrogradus diuturnio&longs; <lb/>e&longs;t, licèt in minore arcu fiat; quid mirum igitur, &longs;i in eodem loco con­<lb/>juncti e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int Mars & Saturnus; licèt hic &longs;it retrogradus, ille directus; <lb/>eadem ratio probat Saturno retrogrado etiam Iovem directum jungi po&longs;&longs;e; <lb/>& Iovi retrogrado Martem directum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000283"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000283"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000284"> Nunquam profectò mihi per&longs;ua&longs;i&longs;&longs;em ex principiis Phy&longs;icis, <lb/>hæc tam facilè demon&longs;trari potui&longs;&longs;e; tota res eò reducitur, <!-- REMOVE S-->Saturnum eo <lb/>velocitatis gradu moveri, vt paulò infrà mediocrem di&longs;tantiam, æquè <lb/>citò &longs;uum circulum diurnum decurrat, ac Stellæ &longs;uum. </s> | <s id="s.000284"> Nunquam profectò mihi per&longs;ua&longs;i&longs;&longs;em ex principiis Phy&longs;icis, <lb/>hæc tam facilè demon&longs;trari potui&longs;&longs;e; tota res eò reducitur, <!-- REMOVE S-->Saturnum eo <lb/>velocitatis gradu moveri, vt paulò infrà mediocrem di&longs;tantiam, æquè <lb/>citò &longs;uum circulum diurnum decurrat, ac Stellæ &longs;uum. </s> |
| <s id="s.000285">Iupiter verò <lb/>adhuc infrà, qua&longs;i in trigono; Mars demùm infrà trigonum; idem autem <lb/>futuris &longs;æculis futurum e&longs;t; cùm eundem velocitatis gradum hi Planetæ <lb/>&longs;ervaturi &longs;int, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;uprà; ex hoc enim <lb/>illa, de quibus huiu&longs;que di&longs;&longs;eruimus, nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur; nam <lb/>Saturnus altior motum retrogradum diuturniorem habet; licèt in mino­<lb/>re arcu, quàm Iupiter & Mars, directus verò breviorem, Idem dicitur <lb/>de Iove re&longs;pectu Martis; hinc revolutio &longs;eu temporis periodus Saturni, <lb/>illa &longs;cilicet, quæ inter duas Conjunctiones intercipitur, brevior e&longs;t, <lb/>quàm Iovis, & huius etiam, quàm Martis brevior; hinc frequentiores <lb/>recurrunt &longs;tationes in Saturno, quàm in Iove, & in hoc, quà in in Mar­<lb/>te; hinc Saturnus minorem arcum Eclypticæ decurrit, tum directo, tum <lb/>retrogrado motu; quia &longs;cilicet parum differt illius circulus diurnus confe-<pb pagenum="24" xlink:href="025/01/028.jpg"/>ctus in Perigæo, à circulo decur&longs;o in Apogæo ; E&longs;t enim minor propor­<lb/>tio vnius ad alium; hinc per plures dies &longs;tare videtur; quia licèt reip&longs;a <lb/>non &longs;tet, tam parum tamen promovetur & recedit à Stella, seu versùs <lb/>Ortum, &longs;eu versùs Occa&longs;um, vt eandem à Stella di&longs;tantiam &longs;ervare vi­<lb/>deatur; Cuncta hæc ita per&longs;picua &longs;unt, vt negari profectò non po&longs;&longs;int, quale <lb/>do vltrò in hac tua hypothe&longs;i, huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones Planetarum æquè facilè <lb/>explicari atque in mea. </s> | <s id="s.000285">Iupiter verò <lb/>adhuc infrà, qua&longs;i in trigono; Mars demùm infrà trigonum; idem autem <lb/>futuris &longs;æculis futurum e&longs;t; cùm eundem velocitatis gradum hi Planetæ <lb/>&longs;ervaturi &longs;int, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;uprà; ex hoc enim <lb/>illa, de quibus hucu&longs;que di&longs;&longs;eruimus, nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur; nam <lb/>Saturnus altior motum retrogradum diuturniorem habet; licèt in mino­<lb/>re arcu, quàm Iupiter & Mars, directus verò breviorem, Idem dicitur <lb/>de Iove re&longs;pectu Martis; hinc revolutio &longs;eu temporis periodus Saturni, <lb/>illa &longs;cilicet, quæ inter duas Conjunctiones intercipitur, brevior e&longs;t, <lb/>quàm Iovis, & huius etiam, quàm Martis brevior; hinc frequentiores <lb/>recurrunt &longs;tationes in Saturno, quàm in Iove, & in hoc, quà in in Mar­<lb/>te; hinc Saturnus minorem arcum Eclypticæ decurrit, tum directo, tum <lb/>retrogrado motu; quia &longs;cilicet parum differt illius circulus diurnus confe-<pb pagenum="24" xlink:href="025/01/028.jpg"/>ctus in Perigæo, à circulo decur&longs;o in Apogæo ; E&longs;t enim minor propor­<lb/>tio vnius ad alium; hinc per plures dies &longs;tare videtur; quia licèt reip&longs;a <lb/>non &longs;tet, tam parum tamen promovetur & recedit à Stella, seu versùs <lb/>Ortum, &longs;eu versùs Occa&longs;um, vt eandem à Stella di&longs;tantiam &longs;ervare vi­<lb/>deatur; Cuncta hæc ita per&longs;picua &longs;unt, vt negari profectò non po&longs;&longs;int, quale <lb/>do vltrò in hac tua hypothe&longs;i, huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones Planetarum æquè facilè <lb/>explicari atque in mea. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000286"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000286"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000293"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000293"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000294"> Vt vt &longs;it, quoad hæc, antequam ad alia, quæ fortè magis vrgent, <lb/>accedam, ex te &longs;cire vellem, quonam modo latitudinem Planetarum in tua <lb/>hypothe&longs;i explices; quod eò libentiùs audiam, quò mirabilior mihi videtur <lb/>ille modus, quo in hypothe&longs;i no&longs;tra explicatur; in qua &longs;uppo&longs;ita orbitæ ex­<lb/>centricæ Planetæ inclinatione ad planum Eclypticæ, latitudinis variatio per <lb/>diver&longs;um terræ mobilis <expan abbr="&longs;itũ">&longs;itum</expan> optimè explicatur; nempè arcus, qui maximam <lb/>latitudinem metitur, in limitibus &longs;ub majore vel minore angulo apparet, <lb/>quo remotior, vel propior oculus &longs;tatuetur; quod vt in &longs;chemate explicem, <lb/><figure id="id.025.01.028.1.jpg" xlink:href="025/01/028/1.jpg"/><lb/>Sit centrum mundi A, planum ecli­<lb/>pticæ EGKH, excentricus FGI <lb/>H, cuius centrum e&longs;t in D ; nodi G <lb/>H, arcus inclinationis excentrici F <lb/>E, IK, Tellnris orbita BLCM. <lb/></s> | <s id="s.000294"> Vt vt &longs;it, quoad hæc, antequam ad alia, quæ fortè magis vrgent, <lb/>accedam, ex te &longs;cire vellem, quonam modo latitudinem Planetarum in tua <lb/>hypothe&longs;i explices; quod eò libentiùs audiam, quò mirabilior mihi videtur <lb/>ille modus, quo in hypothe&longs;i no&longs;tra explicatur; in qua &longs;uppo&longs;ita orbitæ ex­<lb/>centricæ Planetæ inclinatione ad planum Eclypticæ, latitudinis variatio per <lb/>diver&longs;um terræ mobilis <expan abbr="&longs;itũ">&longs;itum</expan> optimè explicatur; nempè arcus, qui maximam <lb/>latitudinem metitur, in limitibus &longs;ub majore vel minore angulo apparet, <lb/>quo remotior, vel propior oculus &longs;tatuetur; quod vt in &longs;chemate explicem, <lb/><figure id="id.025.01.028.1.jpg" xlink:href="025/01/028/1.jpg"/><lb/>Sit centrum mundi A, planum ecli­<lb/>pticæ EGKH, excentricus FGI <lb/>H, cuius centrum e&longs;t in D ; nodi G <lb/>H, arcus inclinationis excentrici F <lb/>E, IK, Telluris orbita BLCM. <lb/></s> |
| <s id="s.000295">Sit Terra in B, Planeta in limite Bo­<lb/>reali F ; apparebit prædictus arcus <lb/>&longs;ub angulo FBE, po&longs;ita verò Terra <lb/>in C, apparebit &longs;ub angulo FCE, <lb/>qui priore minor e&longs;t; Si verò &longs;tatua­<lb/>tur in limite Au&longs;trali, I & Terra &longs;it <lb/>in C, videbitur arcus IK &longs;ub an­<lb/>gulo ICK, & ex B &longs;ub angulo <lb/>IBK, &longs;ed ex Optica, per&longs;pi­<lb/>cuum e&longs;t, angulum ICK majorem <lb/>e&longs;&longs;e angulo FBE, quia CI minor <pb pagenum="25" xlink:href="025/01/029.jpg"/>e&longs;t BF; hinc phænomena illa, &longs;en potiùs generalia pronuntiata clari&longs;&longs;imè <lb/>explicantur, &longs;cilicet Planetæ oppo&longs;iti in eodem limite majorem e&longs;&longs;e Lati­<lb/>tudinem, quàm conjuncti; item Planetæ oppo&longs;iti in limite Au&longs;trino, La­<lb/>titudinem majorem e&longs;&longs;e quàm in Boreali; vides, quàm clarè & per&longs;picuè <lb/>in mea hypothe&longs;i hæc explicentur. </s> | <s id="s.000295">Sit Terra in B, Planeta in limite Bo­<lb/>reali F ; apparebit prædictus arcus <lb/>&longs;ub angulo FBE, po&longs;ita verò Terra <lb/>in C, apparebit &longs;ub angulo FCE, <lb/>qui priore minor e&longs;t; Si verò &longs;tatua­<lb/>tur in limite Au&longs;trali, I & Terra &longs;it <lb/>in C, videbitur arcus IK &longs;ub an­<lb/>gulo ICK, & ex B &longs;ub angulo <lb/>IBK, &longs;ed ex Optica, per&longs;pi­<lb/>cuum e&longs;t, angulum ICK majorem <lb/>e&longs;&longs;e angulo FBE, quia CI minor <pb pagenum="25" xlink:href="025/01/029.jpg"/>e&longs;t BF; hinc phænomena illa, &longs;en potiùs generalia pronuntiata clari&longs;&longs;imè <lb/>explicantur, &longs;cilicet Planetæ oppo&longs;iti in eodem limite majorem e&longs;&longs;e Lati­<lb/>tudinem, quàm conjuncti; item Planetæ oppo&longs;iti in limite Au&longs;trino, La­<lb/>titudinem majorem e&longs;&longs;e quàm in Boreali; vides, quàm clarè & per&longs;picuè <lb/>in mea hypothe&longs;i hæc explicentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000310"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000310"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000311"> Multa ob&longs;tant, quo minùs Epicyclum adhibeam. </s> | <s id="s.000311"> Multa ob&longs;tant, quo minùs Epicyclum adhibeam. </s> |
| <s id="s.000312">Primò, <lb/>Licet Venus plus temporis ponat ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum, non tamen iuxtà proportionem acceptam in <lb/>Epicyclo: Sit enim arcus DV 45. grad. <!-- REMOVE S-->ducatur BV, tum perpendicularis <pb pagenum="27" xlink:href="025/01/031.jpg"/>DR, hæc erit &longs;emidiameter Epicycli, quanquam a&longs;&longs;umpto angulo maxi­<lb/>mæ digre&longs;&longs;ionis grad. <!-- REMOVE S-->47. &longs;emidiameter Epicycli erit paulo maior quàm <lb/>DR; &longs;ed &longs;it vt DR; haud dubiè arcus FHR e&longs;t triplus arcus RK. Igitur <lb/><!-- REMOVE S-->tempus po&longs;itum ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem triplum e&longs;t illius, <lb/>quod ponitur à maxima digre&longs;&longs;ione ad Perigæum, &longs;ed reverà triplum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed in minore proportione. </s> | <s id="s.000312">Primò, <lb/>Licet Venus plus temporis ponat ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum, non tamen iuxtà proportionem acceptam in <lb/>Epicyclo: Sit enim arcus DV 45. grad. <!-- REMOVE S-->ducatur BV, tum perpendicularis <pb pagenum="27" xlink:href="025/01/031.jpg"/>DR, hæc erit &longs;emidiameter Epicycli, quanquam a&longs;&longs;umpto angulo maxi­<lb/>mæ digre&longs;&longs;ionis grad. <!-- REMOVE S-->47. &longs;emidiameter Epicycli erit paulo maior quàm <lb/>DR; &longs;ed &longs;it vt DR; haud dubiè arcus FHR e&longs;t triplus arcus RK. Igitur <lb/><!-- REMOVE S-->tempus po&longs;itum ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem triplum e&longs;t illius, <lb/>quod ponitur à maxima digre&longs;&longs;ione ad Perigæum, &longs;ed reverà triplum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed in minore proportione. </s> |
| <s id="s.000313">Secundò BF e&longs;t ad BK ferè vt 12. ad 2. <lb/>Igitur cùm circuli &longs;int vt diametri, circulus quem Venus decurtit in Apo­<lb/>gæo F, e&longs;&longs;et dodecuplus illius, quem conficit in Perigæo K ; immo & in <lb/>maiore proportione, cum angulus maximæ digre&longs;&longs;ionis &longs;it maior angulo <lb/>grad.45. nempe ad gradus 48. immò & 49. nonnunquam accedit. </s> | <s id="s.000313">Secundò BF e&longs;t ad BK ferè vt 12. ad 2. <lb/>Igitur cùm circuli &longs;int vt diametri, circulus quem Venus decurrit in Apo­<lb/>gæo F, e&longs;&longs;et dodecuplus illius, quem conficit in Perigæo K ; immo & in <lb/>maiore proportione, cum angulus maximæ digre&longs;&longs;ionis &longs;it maior angulo <lb/>grad.45. nempe ad gradus 48. immò & 49. nonnunquam accedit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000314"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc eadem ratio contra te militat, na<gap/> &longs;uppo&longs;ita tua hy­<lb/>pothe&longs;i, BS erit &longs;altem dupla BI, igitur circulus, quem Venus decurrit <lb/>&longs;ub radio BS, e&longs;t duplus illius, quem decurrit &longs;ub radio BI, hunc igitur <lb/>&longs;uppo&longs;ito motu &longs;emper æquabili, vt dicis, &longs;ub duplo etiam tempore Ve­<lb/>nus decurrit, quod tamen Phænomenis non con&longs;entit. </s> | <s id="s.000314"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Hæc eadem ratio contra te militat, nam &longs;uppo&longs;ita tua hy­<lb/>pothe&longs;i, BS erit &longs;altem dupla BI, igitur circulus, quem Venus decurrit <lb/>&longs;ub radio BS, e&longs;t duplus illius, quem decurrit &longs;ub radio BI, hunc igitur <lb/>&longs;uppo&longs;ito motu &longs;emper æquabili, vt dicis, &longs;ub duplo etiam tempore Ve­<lb/>nus decurrit, quod tamen Phænomenis non con&longs;entit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000315"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000315"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000317">Secundò Venus vbi ad mediocrem di&longs;tantiam pervenit, <lb/>puta in L, adhuc vltra digreditur, quia tardiùs Sole movetur. </s> | <s id="s.000317">Secundò Venus vbi ad mediocrem di&longs;tantiam pervenit, <lb/>puta in L, adhuc vltra digreditur, quia tardiùs Sole movetur. </s> |
| <s id="s.000318">Tertiò nun­<lb/>quam opponitur Soli; quia antequam perveniat ad <expan abbr="Quadraturã">Quadraturam</expan> cum Sole, <lb/>citiùs quàm Sol orbem &longs;uum decurrit; igitur à Sole vltra non digreditur. <lb/></s> | <s id="s.000318">Tertiò nun­<lb/>quam opponitur Soli; quia antequam perveniat ad <expan abbr="Quadraturã">Quadraturam</expan> cum Sole, <lb/>citiùs quàm Sol orbem &longs;uum decurrit; igitur à Sole vltra non digreditur. <lb/></s> |
| <s id="s.000319">Quartò plus temporis ponit ab Apogæo S, ad maximam digre&longs;&longs;ionem M, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum; quia tempus acce&longs;&longs;us SL, æquale e&longs;t tempori <lb/>rece&longs;&longs;us LMI, &longs;ed MI citiùs decurritur quàm LMI; e&longs;t enim pars mi­<lb/>nor toto. </s> | <s id="s.000319">Quartò plus temporis ponit ab Apogæo S, ad maximam digre&longs;&longs;ionem M, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum; quia tempus acce&longs;&longs;us SL, æquale e&longs;t tempori <lb/>rece&longs;&longs;us LMI, &longs;ed MI citiùs decurritur quàm LMI; e&longs;t enim pars mi­<lb/>nor toto. </s> |
| <s id="s.000320">Secundò versùs Apogæum promoveri videtur in con&longs;equentia; <lb/>versùs Perigæum in an<gap/>cedentia; quia versùs Apogæum tardiùs, versùs <lb/>Perigæum citiùs orbem &longs;uum ab&longs;olvit, ab ortu &longs;cilicet ad occa&longs;um. </s> | <s id="s.000320">Secundò versùs Apogæum promoveri videtur in con&longs;equentia; <lb/>versùs Perigæum in antecedentia; quia versùs Apogæum tardiùs, versùs <lb/>Perigæum citiùs orbem &longs;uum ab&longs;olvit, ab ortu &longs;cilicet ad occa&longs;um. </s> |
| <s id="s.000321">Sextò <lb/>Emer&longs;io Veneris po&longs;t Conjunctionem Apogæam, e&longs;t ve&longs;pertina; quia Ve­<lb/>nus à Sole versùs ortum digreditur, po&longs;t Conjunctionem Perigæam, e&longs;t <lb/>matutina; quia Venus Solem po&longs;t &longs;e relinquit ver&longs;us ortum: ergo in illa <lb/>apparet ve&longs;pere, in hac verò mane; &longs;ed paulò ante Apogæum fit immer&longs;io <lb/>matutina; quia cum Venus tunc &longs;pectet Solem versùs ortum, mane appa­<lb/>ret, & cùm Sol eam a&longs;&longs;equatur, mane immergitur; at paulo po&longs;t ante Pe­<lb/>rigæum, fit immer&longs;io ve&longs;pertina; quia cùm Venus tunc Solem &longs;pectet <lb/>ver&longs;us occa&longs;um, ve&longs;pere apparet, & cùm Solem a&longs;&longs;equatur, ve&longs;pere im­<lb/>mergitur. </s> | <s id="s.000321">Sextò <lb/>Emer&longs;io Veneris po&longs;t Conjunctionem Apogæam, e&longs;t ve&longs;pertina; quia Ve­<lb/>nus à Sole versùs ortum digreditur, po&longs;t Conjunctionem Perigæam, e&longs;t <lb/>matutina; quia Venus Solem po&longs;t &longs;e relinquit ver&longs;us ortum: ergo in illa <lb/>apparet ve&longs;pere, in hac verò mane; &longs;ed paulò ante Apogæum fit immer&longs;io <lb/>matutina; quia cum Venus tunc &longs;pectet Solem versùs ortum, mane appa­<lb/>ret, & cùm Sol eam a&longs;&longs;equatur, mane immergitur; at paulo po&longs;t ante Pe­<lb/>rigæum, fit immer&longs;io ve&longs;pertina; quia cùm Venus tunc Solem &longs;pectet <lb/>ver&longs;us occa&longs;um, ve&longs;pere apparet, & cùm Solem a&longs;&longs;equatur, ve&longs;pere im­<lb/>mergitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000325"> Multa haud dubiè con&longs;ideranda &longs;unt, vt ritè definiatur, quæ <lb/>& qualis &longs;it hæc linea: in modico arcu orbis va&longs;ti&longs;&longs;imi, qui ad in&longs;tar lineæ <lb/>rectæ a&longs;&longs;umi pote&longs;t, pro parabola, phy&longs;icè loquendo, accipi pote&longs;t, & <pb pagenum="28" xlink:href="025/01/032.jpg"/>hoc ip&longs;um e&longs;t, quod iam aliàs innui cùm de Saturno confabularer; nem­<lb/>pe ex duplici motu recto, altero &longs;cilicet naturaliter accelerato, altero <lb/>æquabïli, hæc linea parabolica na&longs;citur, vt multi demon&longs;trarunt. </s> | <s id="s.000325"> Multa haud dubiè con&longs;ideranda &longs;unt, vt ritè definiatur, quæ <lb/>& qualis &longs;it hæc linea: in modico arcu orbis va&longs;ti&longs;&longs;imi, qui ad in&longs;tar lineæ <lb/>rectæ a&longs;&longs;umi pote&longs;t, pro parabola, phy&longs;icè loquendo, accipi pote&longs;t, & <pb pagenum="28" xlink:href="025/01/032.jpg"/>hoc ip&longs;um e&longs;t, quod iam aliàs innui cùm de Saturno confabularer; nem­<lb/>pe ex duplici motu recto, altero &longs;cilicet naturaliter accelerato, altero <lb/>æquabïli, hæc linea parabolica na&longs;citur, vt multi demon&longs;trarunt. </s> |
| <s id="s.000326">Dixi <lb/>phy&longs;icè loquendo, quia neque arcus circuli e&longs;t linea recta, neque lineæ <lb/>ductæ ad idem centrum &longs;unt parallelæ, neque fortè motus apparens in <lb/>illo arcu e&longs;t æquabilis. </s> | <s id="s.000326">Dixi <lb/>phy&longs;icè loquendo, quia neque arcus circuli e&longs;t linea recta, neque lineæ <lb/>ductæ ad idem centrum &longs;unt parallelæ, neque fortè motus apparens in <lb/>illo arcu e&longs;t æquabilis. </s> |
| <s id="s.000327">At verò in Venere, in qua longè maior arcus a&longs;&longs;u­<lb/>mitur, vt DL, cùm hic a&longs;&longs;umi non po&longs;&longs;it, vt linea recta, quæ &longs;it ba&longs;is &longs;emi­<lb/>parabolæ, linea SPL non e&longs;t, etiam phy&longs;icè loquendo, parabolica. </s> | <s id="s.000327">At verò in Venere, in qua longè maior arcus a&longs;&longs;u­<lb/>mitur, vt DL, cùm hic a&longs;&longs;umi non po&longs;&longs;it, vt linea recta, quæ &longs;it ba&longs;is &longs;emi­<lb/>parabolæ, linea SPL non e&longs;t, etiam phy&longs;icè loquendo, parabolica. </s> |
| <s id="s.000328">Vt <lb/>autem nonnihil, obiter &longs;altem, indicem, &longs;it BN radius illius circuli, quem <lb/>Venus æquali tempore cum Sole decurrit, &longs;it vt BS ad SN, ita circulus <lb/>&longs;ub radio BC ad arcum SX; &longs;it SO &longs;egmentum acce&longs;&longs;us ducto ex B <lb/>arcu OP, ducetur linea per punctum P: pari modo alia puncta habebun­<lb/>tur; cogita punctum S moveri per SD motu accelerato, & &longs;imul cum axe <lb/>BS versùs X, circa centrum B, initio, velociùs: &longs;ub finem, tardiùs; de&longs;cri­<lb/>bet curvam SPL, quæ e&longs;t &longs;pecies quædam &longs;piralis, &longs;eu fortè nova quæ­<lb/>dam &longs;pecies parabolæ, in qua, arcus paralleli in locum applicatarum <lb/>&longs;ub&longs;tituuntur; ita vt v.g. <!-- REMOVE S-->quadratum OP ad quadratum DL, &longs;it vt SO, <lb/>ad SD, & vt tantulum Geometrizemus, cùm hæc figura &longs;it homogenea <lb/>&longs;emiparabolæ, &longs;unt enim arcus vt applicatæ, &longs;i ducatur arcus LD in <gap/> SD, <lb/>habebitur area dictæ figuræ: &longs;i autem idem arcus DL ducatur in <gap/> DB, <lb/>habebitur &longs;ector BLD. </s> | <s id="s.000328">Vt <lb/>autem nonnihil, obiter &longs;altem, indicem, &longs;it BN radius illius circuli, quem <lb/>Venus æquali tempore cum Sole decurrit, &longs;it vt BS ad SN, ita circulus <lb/>&longs;ub radio BC ad arcum SX; &longs;it SO &longs;egmentum acce&longs;&longs;us ducto ex B <lb/>arcu OP, ducetur linea per punctum P: pari modo alia puncta habebun­<lb/>tur; cogita punctum S moveri per SD motu accelerato, & &longs;imul cum axe <lb/>BS versùs X, circa centrum B, initio, velociùs: &longs;ub finem, tardiùs; de&longs;cri­<lb/>bet curvam SPL, quæ e&longs;t &longs;pecies quædam &longs;piralis, &longs;eu fortè nova quæ­<lb/>dam &longs;pecies parabolæ, in qua, arcus paralleli in locum applicatarum <lb/>&longs;ub&longs;tituuntur; ita vt v.g. <!-- REMOVE S-->quadratum OP ad quadratum DL, &longs;it vt SO, <lb/>ad SD, & vt tantulum Geometrizemus, cùm hæc figura &longs;it homogenea <lb/>&longs;emiparabolæ, &longs;unt enim arcus vt applicatæ, &longs;i ducatur arcus LD in 1/<gap/> SD, <lb/>habebitur area dictæ figuræ: &longs;i autem idem arcus DL ducatur in 1/<gap/> DB, <lb/>habebitur &longs;ector BLD. </s> |
| <s id="s.000329">Igitur figura SLD e&longs;t ad dictum &longs;ectorem, vt <lb/><gap/> SD ad <gap/> DB. </s> | <s id="s.000329">Igitur figura SLD e&longs;t ad dictum &longs;ectorem, vt <lb/>1/<gap/> SD ad 1/<gap/> DB. </s> |
| <s id="s.000330">Sit etiam vt BD ad BS, ita BS ad tertiam BF, erit &longs;ector <lb/>BLD ad &longs;ectorem BHS, vt BD ad BF; &longs;unt enim &longs;ectores &longs;imiles in <lb/>duplicata; igitur &longs;ector BLD ad reliquum trapezium LHSD vt BD <lb/>ad DF, vel vt <gap/> BD ad <gap/> DF. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000330">Sit etiam vt BD ad BS, ita BS ad tertiam BF, erit &longs;ector <lb/>BLD ad &longs;ectorem BHS, vt BD ad BF; &longs;unt enim &longs;ectores &longs;imiles in <lb/>duplicata; igitur &longs;ector BLD ad reliquum trapezium LHSD vt BD <lb/>ad DF, vel vt 1/<gap/> BD ad 1/<gap/> DF. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000331">Igitur LSD ad dictum trapezium vt <gap/> SD <lb/>ad <gap/> FD; igitur LSD ad reliquum triangulum SHL vt <gap/> DS ad <gap/> DF <lb/>minùs <gap/> SD. </s> | <s id="s.000331">Igitur LSD ad dictum trapezium vt 1/<gap/> SD <lb/>ad 1/<gap/> FD; igitur LSD ad reliquum triangulum SHL vt 1/<gap/> DS ad <gap/> DF <lb/>minùs 1/<gap/> SD. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000332"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi non parum arrident; &longs;ed omitte quæ&longs;o hæc Geo­<lb/>metrica, alioquin vix ab iis te ab&longs;trahere potero; probè igitur intelligo, <lb/>quomodo in hac tua hypothe&longs;i, omnia quorum huc v&longs;que memini&longs;ti Ve­<lb/>neris Phænomena explicentur; nonnulla tamen &longs;uper&longs;unt, quæ fortè plus <lb/>negotij face&longs;&longs;unt v.g. <!-- REMOVE S-->cur maxima Veneris declinatio modò maior &longs;it, <lb/>modò minor, cur Venus aliquando matutina, &longs;imul & ve&longs;pertina eodem <lb/>die videatur; cur eiu&longs;dem latitudo Borealis &longs;it maior quàm Au&longs;tralis, alia­<lb/>que huju&longs;modi. </s> | <s id="s.000332"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi non parum arrident; &longs;ed omitte quæ&longs;o hæc Geo­<lb/>metrica, alioquin vix ab iis te ab&longs;trahere potero; probè igitur intelligo, <lb/>quomodo in hac tua hypothe&longs;i, omnia quorum huc v&longs;que memini&longs;ti Ve­<lb/>neris Phænomena explicentur; nonnulla tamen &longs;uper&longs;unt, quæ fortè plus <lb/>negotij face&longs;&longs;unt v.g. <!-- REMOVE S-->cur maxima Veneris declinatio modò maior &longs;it, <lb/>modò minor, cur Venus aliquando matutina, &longs;imul & ve&longs;pertina eodem <lb/>die videatur; cur eiu&longs;dem latitudo Borealis &longs;it maior quàm Au&longs;tralis, alia­<lb/>que huju&longs;modi. </s> |
| |
| <s id="s.000334"> Parum negotij cuncta hæc mihi face&longs;&longs;unt, &longs;ecus fortè vobis <lb/>ac proinde tot epicyclos, excentricos, circellos, librationes arcus, Ellip&longs;<lb/>&longs;es, Epicyclorum Epicyclos multiplicatis; quibus etiam admi&longs;&longs;is, vix fi­<lb/>nem vobis propo&longs;itum obtinetis; itaque illa omnia cum meo &longs;implici&longs;&longs;imo <lb/>motu facillimè explico: vbi enim Venus pervenit ad M, id e&longs;t, ad illum <lb/>circulum ineundum quem æquali cum Sole tempore decurrit, dum hic <lb/>e&longs;t in mediocri di&longs;tantia D ; &longs;i Sol &longs;it in Apogæo, cum in con&longs;equentia, <lb/>id e&longs;t versùs Ortum Sol plus promoveri videatur, quia maiorem circu­<lb/>lum de&longs;cribit, igitur tardiùs, haud dubiè Venus à Sole minùs digredi <lb/>videtur ad quàm Sol propiùs accedit, igitur in hoc ca&longs;u, maxima digre&longs;-<pb pagenum="29" xlink:href="025/01/033.jpg"/>&longs;io Veneris minor erit; &longs;ecus accidet, &longs;i tunc Sol degat in Perigæo, quia <lb/>&longs;cilicet breviorem circulum, ac proinde citiùs decurrit. </s> | <s id="s.000334"> Parum negotij cuncta hæc mihi face&longs;&longs;unt, &longs;ecus fortè vobis <lb/>ac proinde tot epicyclos, excentricos, circellos, librationes arcus, Ellip&longs;<lb/>&longs;es, Epicyclorum Epicyclos multiplicatis; quibus etiam admi&longs;&longs;is, vix fi­<lb/>nem vobis propo&longs;itum obtinetis; itaque illa omnia cum meo &longs;implici&longs;&longs;imo <lb/>motu facillimè explico: vbi enim Venus pervenit ad M, id e&longs;t, ad illum <lb/>circulum ineundum quem æquali cum Sole tempore decurrit, dum hic <lb/>e&longs;t in mediocri di&longs;tantia D ; &longs;i Sol &longs;it in Apogæo, cum in con&longs;equentia, <lb/>id e&longs;t versùs Ortum Sol plus promoveri videatur, quia maiorem circu­<lb/>lum de&longs;cribit, igitur tardiùs, haud dubiè Venus à Sole minùs digredi <lb/>videtur ad quàm Sol propiùs accedit, igitur in hoc ca&longs;u, maxima digre&longs;-<pb pagenum="29" xlink:href="025/01/033.jpg"/>&longs;io Veneris minor erit; &longs;ecus accidet, &longs;i tunc Sol degat in Perigæo, quia <lb/>&longs;cilicet breviorem circulum, ac proinde citiùs decurrit. </s> |
| <s id="s.000335">Igitur versùs Oc­<lb/>ca&longs;um longiùs à Venere amovetur, hinc maior huius digre&longs;&longs;io, quæ dein­<lb/>de pro diver&longs;o loco Solis diver&longs;a erit. </s> | <s id="s.000335">Igitur versùs Oc­<lb/>ca&longs;um longiùs à Venere amovetur, hinc maior huius digre&longs;&longs;io, quæ dein­<lb/>de pro diver&longs;o loco Solis diver&longs;a erit. </s> |
| <s id="s.000336">Minima igitur inter maximas fiet <lb/>Sole exi&longs;tente in Apogæo ; exempli gratia; maxima verò Sole exi&longs;tente <lb/>in Perigæo, media denique, Sole mediocrem di&longs;tantiam tenente, variæ <lb/>deinde pro variis locis, in quibus Sol ab Apogæo vel Perigæo plùs, vel <lb/>minùs di&longs;tat. </s> | <s id="s.000336">Minima igitur inter maximas fiet <lb/>Sole exi&longs;tente in Apogæo ; exempli gratia; maxima verò Sole exi&longs;tente <lb/>in Perigæo, media denique, Sole mediocrem di&longs;tantiam tenente, variæ <lb/>deinde pro variis locis, in quibus Sol ab Apogæo vel Perigæo plùs, vel <lb/>minùs di&longs;tat. </s> |
| <s id="s.000337">Quod verò &longs;pectat ad alterum po&longs;tulatum, æquè facile<gap/> ex­<lb/>plico; cùm enim latitudo Borealis veneris maior &longs;it quàm au&longs;tralis, &longs;up­<lb/>ponamus Venerem non procul à Perigæo cum latitudine Boreali 9. grad. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000337">Quod verò &longs;pectat ad alterum po&longs;tulatum, æquè facile ex­<lb/>plico; cùm enim latitudo Borealis veneris maior &longs;it quàm au&longs;tralis, &longs;up­<lb/>ponamus Venerem non procul à Perigæo cum latitudine Boreali 9. grad. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000338">Sole v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->exi&longs;tente iuxta Tropicum Capricorni, arcus diurnus Veneris, <lb/>longè maior e&longs;t, arcu diurno Solis, vt patet ex vulgaribus tabulis; quid <lb/>mirum; igitur, &longs;i & ante Solem oriatur, & po&longs;t illum occidat; ac pro­<lb/>inde mane & &longs;ero &longs;e&longs;e videndam præbeat? </s> | <s id="s.000338">Sole v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->exi&longs;tente iuxta Tropicum Capricorni, arcus diurnus Veneris, <lb/>longè maior e&longs;t, arcu diurno Solis, vt patet ex vulgaribus tabulis; quid <lb/>mirum; igitur, &longs;i & ante Solem oriatur, & po&longs;t illum occidat; ac pro­<lb/>inde mane & &longs;ero &longs;e&longs;e videndam præbeat? </s> |
| <s id="s.000339">neque hic re&longs;tat vlla difficultas, <lb/>ni&longs;i fortè cur latitudo Borealis Veneris &longs;it maior au&longs;trali, cum tamen Mer­<lb/>curij latitudo Au&longs;tralis Boreali maior &longs;it; partim à Sole ratio petenda e&longs;t, <lb/>cuius &longs;cilicet Apogæum modò e&longs;t in &longs;ignis Borealibus, modo in Au&longs;tra­<lb/>libus, partim à diver&longs;is Coniunctionum & maximarum digre&longs;&longs;ionum lo­<lb/>cis, ex quibus diver&longs;æ latitudinis ratio &longs;equitur; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;upponamus ma­<lb/>ximam digre&longs;&longs;ionem ve&longs;pertinam in. </s> | <s id="s.000339">neque hic re&longs;tat vlla difficultas, <lb/>ni&longs;i fortè cur latitudo Borealis Veneris &longs;it maior au&longs;trali, cum tamen Mer­<lb/>curij latitudo Au&longs;tralis Boreali maior &longs;it; partim à Sole ratio petenda e&longs;t, <lb/>cuius &longs;cilicet Apogæum modò e&longs;t in &longs;ignis Borealibus, modo in Au&longs;tra­<lb/>libus, partim à diver&longs;is Coniunctionum & maximarum digre&longs;&longs;ionum lo­<lb/>cis, ex quibus diver&longs;æ latitudinis ratio &longs;equitur; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;upponamus ma­<lb/>ximam digre&longs;&longs;ionem ve&longs;pertinam in. </s> |
| <s id="s.000340">1. gradu Acietis ab&longs;que vlla latitu­<lb/>dine, erit Sol v.g. <!-- REMOVE S-->in grad. <!-- REMOVE S-->15. Pi&longs;cium, cùm autem hinc Venus cendat <lb/>versùs Perigæum, & &longs;uos orbes citiùs Sole perficiat, haud dubiè &longs;tatim <lb/>relinquit Eclipticam ver&longs;us Ortum & Au&longs;trum; vnde &longs;equitur latitudo <lb/>Borealis & tardi&longs;&longs;imus motus in con&longs;equentia, donec tandem fiat re­<lb/>trograda, & paulò po&longs;t Coniungatur Soli Perigæa, nec non tamdiu du­<lb/>ret retrogradatio po&longs;t Coniunctionem, quamdiu duravit ante Coniun­<lb/>ctionem, cre&longs;cente &longs;emper latitudine Boreali; donec ad maximam di­<lb/>gre&longs;&longs;ionem matutinam perveniat, modò &longs;it in &longs;ignis a&longs;cedentibus, id e&longs;t <lb/>à principio Capricorni ad principium Cancri. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000340">1. gradu Acietis ab&longs;que vlla latitu­<lb/>dine, erit Sol v.g. <!-- REMOVE S-->in grad. <!-- REMOVE S-->15. Pi&longs;cium, cùm autem hinc Venus cendat <lb/>versùs Perigæum, & &longs;uos orbes citiùs Sole perficiat, haud dubiè &longs;tatim <lb/>relinquit Eclipticam ver&longs;us Ortum & Au&longs;trum; vnde &longs;equitur latitudo <lb/>Borealis & tardi&longs;&longs;imus motus in con&longs;equentia, donec tandem fiat re­<lb/>trograda, & paulò po&longs;t Coniungatur Soli Perigæa, nec non tamdiu du­<lb/>ret retrogradatio po&longs;t Coniunctionem, quamdiu duravit ante Coniun­<lb/>ctionem, cre&longs;cente &longs;emper latitudine Boreali; donec ad maximam di­<lb/>gre&longs;&longs;ionem matutinam perveniat, modò &longs;it in &longs;ignis a&longs;cedentibus, id e&longs;t <lb/>à principio Capricorni ad principium Cancri. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000341">Si autem &longs;upponamus ibi­<lb/>dem Planetam, &longs;cilicet in 1. grad. <!-- REMOVE S-->Arietis ab&longs;que latitudine, in digre&longs;­<lb/>&longs;ione maxima matutina, Sol erit v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in gr. <!-- REMOVE S-->15. Geminorum, vt patet, <lb/>& cùm Venus hinc tendat ver&longs;us Apogæum, Orbes &longs;uos tardiùs Sole <lb/>decurrere incipit; Igitur relinquit Eclipticam versùs Occa&longs;um & Bo­<lb/>ream vnde &longs;equitur latitudo Au&longs;tralis, quæ continuo cre&longs;cit versùs Can­<lb/>crum: hæc forte regula generalis &longs;tatui po&longs;&longs;et, Venetis latitudo Borea­<lb/>lis, quamdiu movetur tardiùs Sole, id e&longs;t à maxima digre&longs;&longs;ione matutina <lb/>v&longs;que ad maximam ve&longs;pertinam, in Signis a&longs;cendentibus, decre&longs;cit, in de&longs;­<lb/>cendentibus cre&longs;cit; contra verò Au&longs;tralis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, & <lb/>decre&longs;cit in de&longs;centibus; quamdiu verò movetur citiùs Sole, latitudo bo­<lb/>realis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, in de&longs;cendentibus decre&longs;cit, in his demum <lb/>Au&longs;tralis cre&longs;cit & decre&longs;cit in illis; cùm autem &longs;int ferè innumeræ con­<lb/>iugationes, Signorum a&longs;cendentium & de&longs;cendentium, coniunctionum, <lb/>digre&longs;&longs;ionum, itemque Apogæi & Perigæi; Veneris & Solis; quid mi­<lb/>rum, &longs;i tanta varietas in Phænomenis deprehen&longs;a A&longs;tronomos eò adegerit, <lb/>vt fateantur vltro, certum Sy&longs;tema Veneris, in quo omnia Phænomena <pb pagenum="30" xlink:href="025/01/034.jpg"/>explicentur nondum &longs;tatui po&longs;&longs;e, ri&longs;i plures & magis accuratæ Ob&longs;erva­<lb/>tiones fiant. </s> | <s id="s.000341">Si autem &longs;upponamus ibi­<lb/>dem Planetam, &longs;cilicet in 1. grad. <!-- REMOVE S-->Arietis ab&longs;que latitudine, in digre&longs;­<lb/>&longs;ione maxima matutina, Sol erit v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in gr. <!-- REMOVE S-->15. Geminorum, vt patet, <lb/>& cùm Venus hinc tendat ver&longs;us Apogæum, Orbes &longs;uos tardiùs Sole <lb/>decurrere incipit; Igitur relinquit Eclipticam versùs Occa&longs;um & Bo­<lb/>ream vnde &longs;equitur latitudo Au&longs;tralis, quæ continuo cre&longs;cit versùs Can­<lb/>crum: hæc forte regula generalis &longs;tatui po&longs;&longs;et, Venetis latitudo Borea­<lb/>lis, quamdiu movetur tardiùs Sole, id e&longs;t à maxima digre&longs;&longs;ione matutina <lb/>v&longs;que ad maximam ve&longs;pertinam, in Signis a&longs;cendentibus, decre&longs;cit, in de&longs;­<lb/>cendentibus cre&longs;cit; contra verò Au&longs;tralis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, & <lb/>decre&longs;cit in de&longs;cendentibus; quamdiu verò movetur citiùs Sole, latitudo bo­<lb/>realis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, in de&longs;cendentibus decre&longs;cit, in his demum <lb/>Au&longs;tralis cre&longs;cit & decre&longs;cit in illis; cùm autem &longs;int ferè innumeræ con­<lb/>iugationes, Signorum a&longs;cendentium & de&longs;cendentium, coniunctionum, <lb/>digre&longs;&longs;ionum, itemque Apogæi & Perigæi; Veneris & Solis; quid mi­<lb/>rum, &longs;i tanta varietas in Phænomenis deprehen&longs;a A&longs;tronomos eò adegerit, <lb/>vt fateantur vltro, certum Sy&longs;tema Veneris, in quo omnia Phænomena <pb pagenum="30" xlink:href="025/01/034.jpg"/>explicentur nondum &longs;tatui po&longs;&longs;e, ri&longs;i plures & magis accuratæ Ob&longs;erva­<lb/>tiones fiant. </s> |
| <s id="s.000342">Porrò cum Venus proximè ad terram accedat, & circa hori-<lb/>zontem vt plurimum Ob&longs;ervetur, non e&longs;t dubium, quin refractio eius La­<lb/>titudinem non parum mutet, ac proinde valde difficile &longs;it, certam regu­<lb/>lam ex Ob&longs;ervationibus, quæ tot fallaciis oculorum &longs;ubjiciuntur &longs;tatuere; <lb/>&longs;ed ne &longs;im prolixior, & &longs;altem extra chorum, hæc omitto, cùm manife&longs;tè <lb/>con&longs;tet, in qualibet hypothe&longs;i ; hæc valde difficilè explicari; in ea tamen, <lb/>quam indicavi longè faciliùs. </s> | <s id="s.000342">Porrò cum Venus proximè ad terram accedat, & circa hori-<lb/>zontem vt plurimum Ob&longs;ervetur, non e&longs;t dubium, quin refractio eius La­<lb/>titudinem non parum mutet, ac proinde valde difficile &longs;it, certam regu­<lb/>lam ex Ob&longs;ervationibus, quæ tot fallaciis oculorum &longs;ubjiciuntur &longs;tatuere; <lb/>&longs;ed ne &longs;im prolixior, & &longs;altem extra chorum, hæc omitto, cùm manife&longs;tè <lb/>con&longs;tet, in qualibet hypothe&longs;i ; hæc valde difficilè explicari; in ea tamen, <lb/>quam indicavi longè faciliùs. </s> |
| <s id="s.000343">De Mercurio nihil dico, quia eadem pro <lb/>illo faciunt, quæ de Venere diximus, ni&longs;i quòd &longs;uas revolutiones citiùs <lb/>ab&longs;olvit, minu&longs;que digreditur à Sole, quàm Venus; ac proinde illius Ob­<lb/>&longs;ervationes longè difficiliores. </s> | <s id="s.000343">De Mercurio nihil dico, quia eadem pro <lb/>illo faciunt, quæ de Venere diximus, ni&longs;i quòd &longs;uas revolutiones citiùs <lb/>ab&longs;olvit, minu&longs;que digreditur à Sole, quàm Venus; ac proinde illius Ob­<lb/>&longs;ervationes longè difficiliores. </s> |
| <s id="s.000344">De diver&longs;is pha&longs;ibus horum Planetarum <lb/>nihil etiam dico; quia non dubitas; opinor, quin facillimè citra ve&longs;tram <lb/>hypothe&longs;im explicentur: quare his peractis, vide quæ&longs;o, vtrùm alia pro <lb/>tua hypothe&longs;i &longs;uppetant argumenta. </s> | <s id="s.000344">De diver&longs;is pha&longs;ibus horum Planetarum <lb/>nihil etiam dico; quia non dubitas; opinor, quin facillimè citra ve&longs;tram <lb/>hypothe&longs;im explicentur: quare his peractis, vide quæ&longs;o, vtrùm alia pro <lb/>tua hypothe&longs;i &longs;uppetant argumenta. </s> |
| |
| <s id="s.000348"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000348"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000349"> Negare non po&longs;&longs;um, quin hoc fuerit ingenio&longs;um inventum, <lb/>fictum tamen & commentitium. </s> | <s id="s.000349"> Negare non po&longs;&longs;um, quin hoc fuerit ingenio&longs;um inventum, <lb/>fictum tamen & commentitium. </s> |
| <s id="s.000350">Primo enim ita æ&longs;tus diurnus &longs;uas pe­<lb/>riodos metitur, vt ad motum Lunæ dumtaxat, diurnum &longs;cilicet, non <lb/>Solis aut Terræ &longs;e&longs;e componat; nam &longs;ummi æ&longs;tus, vel &longs;ummæ aquarum <lb/>elevationis terminus e&longs;t Luna meridiana, tum in hoc, tum in oppo&longs;ito <lb/>hemi&longs;phærio; principium verò e&longs;t eadem Luna, Quadrante circuli di­<lb/>&longs;tans à Meridiano: Igitur Luna exi&longs;tente in Meridiano, æ&longs;tus cre&longs;cere <lb/>de&longs;init, decre&longs;cere incipit, remota vero Quadrante circuli à Meridiano, <lb/>hinc inde æ&longs;tus decre&longs;cere de&longs;init, & cre&longs;cere incipit: rem ita fieri per <lb/>&longs;e con&longs;tanti&longs;&longs;imum e&longs;t, habeturque ex indubitatis Ob&longs;ervationibus; licèt <lb/>autem per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt crementum decremento inæquale &longs;it; <lb/>hoc tamen non ob&longs;tat, quin po&longs;tero die dementum incipiat eadem hora <lb/>Lunari, ac proinde 48. minutis tardiùs, quàm pridie. </s> | <s id="s.000350">Primo enim ita æ&longs;tus diurnus &longs;uas pe­<lb/>riodos metitur, vt ad motum Lunæ dumtaxat, diurnum &longs;cilicet, non <lb/>Solis aut Terræ &longs;e&longs;e componat; nam &longs;ummi æ&longs;tus, vel &longs;ummæ aquarum <lb/>elevationis terminus e&longs;t Luna meridiana, tum in hoc, tum in oppo&longs;ito <lb/>hemi&longs;phærio; principium verò e&longs;t eadem Luna, Quadrante circuli di­<lb/>&longs;tans à Meridiano: Igitur Luna exi&longs;tente in Meridiano, æ&longs;tus cre&longs;cere <lb/>de&longs;init, decre&longs;cere incipit, remota vero Quadrante circuli à Meridiano, <lb/>hinc inde æ&longs;tus decre&longs;cere de&longs;init, & cre&longs;cere incipit: rem ita fieri per <lb/>&longs;e con&longs;tanti&longs;&longs;imum e&longs;t, habeturque ex indubitatis Ob&longs;ervationibus; licèt <lb/>autem per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt crementum decremento inæquale &longs;it; <lb/>hoc tamen non ob&longs;tat, quin po&longs;tero die dementum incipiat eadem hora <lb/>Lunari, ac proinde 48. minutis tardiùs, quàm pridie. </s> |
| <s id="s.000351">Quid autem ad <lb/>hæc, Augu&longs;tine mi, Terræ motus conferat, nemo capiat; cùm enim ea­<lb/>dem motus inæqualitas, eadem &longs;emper hora, eidem Æquatoris terre&longs;tris <lb/>globi puncto in&longs;it, idem &longs;emper effectus ex eadem inæqualitate, ca­<lb/>dem hora &longs;equi deberet: igitur eadem hora &longs;emper e&longs;&longs;et &longs;ummum cre-<pb pagenum="31" xlink:href="025/01/035.jpg"/>mentum æ&longs;tus, eadem, &longs;ummum decrementum; quod tamen omnibus <lb/>Ob&longs;ervationibus repugnat: &longs;i enim hac ip&longs;a die, Luna in Meridie &longs;ci­<lb/>licet exi&longs;tente, &longs;it &longs;ummum crementum æ&longs;tus hora meridiana, vt &longs;it in no­<lb/>vilunio, cra&longs;tina die, idem &longs;ummum crementum erit minutis 48. circiter <lb/>po&longs;t Meridiem; & tertio po&longs;t die hora, 1. 36. minutis po&longs;t Meridiem, at­<lb/>que ita deinceps; idem de Plenilunio dicendum e&longs;t. </s> | <s id="s.000351">Quid autem ad <lb/>hæc, Augu&longs;tine mi, Terræ motus conferat, nemo capiat; cùm enim ea­<lb/>dem motus inæqualitas, eadem &longs;emper hora, eidem Æquatoris terre&longs;tris <lb/>globi puncto in&longs;it, idem &longs;emper effectus ex eadem inæqualitate, ea­<lb/>dem hora &longs;equi deberet: igitur eadem hora &longs;emper e&longs;&longs;et &longs;ummum cre-<pb pagenum="31" xlink:href="025/01/035.jpg"/>mentum æ&longs;tus, eadem, &longs;ummum decrementum; quod tamen omnibus <lb/>Ob&longs;ervationibus repugnat: &longs;i enim hac ip&longs;a die, Luna in Meridie &longs;ci­<lb/>licet exi&longs;tente, &longs;it &longs;ummum crementum æ&longs;tus hora meridiana, vt &longs;it in no­<lb/>vilunio, cra&longs;tina die, idem &longs;ummum crementum erit minutis 48. circiter <lb/>po&longs;t Meridiem; & tertio po&longs;t die hora, 1. 36. minutis po&longs;t Meridiem, at­<lb/>que ita deinceps; idem de Plenilunio dicendum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000352"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000352"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <figure id="id.025.01.035.1.jpg" xlink:href="025/01/035/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.035.1.jpg" xlink:href="025/01/035/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000356">Sit A Centrum mundi, DBLC orbita terræ, vel magnus orbis, D cen­<lb/>trum terræ, quam paulò majorem de&longs;cribo, ne parvitas orbis confu&longs;io­<lb/>nem patiat; dum centrum D movetur versùs B, ita volvitur circulus cir­<lb/>ca D, vt Eversùs I, & F, versùs H tendat. </s> | <s id="s.000356">Sit A Centrum mundi, DBLC orbita terræ, vel magnus orbis, D cen­<lb/>trum terræ, quam paulò majorem de&longs;cribo, ne parvitas orbis confu&longs;io­<lb/>nem patiat; dum centrum D movetur versùs B, ita volvitur circulus cir­<lb/>ca D, vt Eversùs I, & F, versùs H tendat. </s> |
| <s id="s.000357">Vnde re&longs;ultat ex vtroque mo­<lb/>tu æquabili motus mixtus omnino inæqualis; nempe ab H in I, per E; <lb/>additur motus orbis, motui centri; id e&longs;t &longs;patio decur&longs;o &longs;olo motu cen­<lb/>tri, &longs;patium æquale diametro IH ; ab I verò in H per F, idem &longs;patium <lb/>detrahitur &longs;patio decur&longs;o mot<gap/> centri, hinc ab H in E, acelerationis cre­<lb/>menta, &longs;uprà motum centri, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum arcuum <lb/>decur&longs;orum; ab E in I, in ratione &longs;inuum rectorum; decrementa pariter <lb/>ab I in F, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum; ab F verò in H, in ratione <pb pagenum="32" xlink:href="025/01/036.jpg"/>&longs;inuum rectorum: Vnde in E e&longs;t maxima acceleratio; in F maxima retar­<lb/>datio, in I & H merus motus centri con&longs;ideratur: itaque ab H in I per E, <lb/>aqua Oceani juxta ea, quæ dicis, versùs Occa&longs;um excurrere deberer; ab <lb/>I verò in H per F, versùs Ortum; Igitur in E &longs;emper e&longs;&longs;et maximus excur­<lb/>&longs;ionis motus versùs Occa&longs;um; in F versùs Ortum; in I & H quies; quan­<lb/>tum hæc Ob&longs;ervationibus repugnent, omnibus rerum i&longs;tarum peritis cogi­<lb/>tandum relinquo. </s> | <s id="s.000357">Vnde re&longs;ultat ex vtroque mo­<lb/>tu æquabili motus mixtus omnino inæqualis; nempe ab H in I, per E; <lb/>additur motus orbis, motui centri; id e&longs;t &longs;patio decur&longs;o &longs;olo motu cen­<lb/>tri, &longs;patium æquale diametro IH ; ab I verò in H per F, idem &longs;patium <lb/>detrahitur &longs;patio decur&longs;o motu centri, hinc ab H in E, acelerationis cre­<lb/>menta, &longs;uprà motum centri, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum arcuum <lb/>decur&longs;orum; ab E in I, in ratione &longs;inuum rectorum; decrementa pariter <lb/>ab I in F, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum; ab F verò in H, in ratione <pb pagenum="32" xlink:href="025/01/036.jpg"/>&longs;inuum rectorum: Vnde in E e&longs;t maxima acceleratio; in F maxima retar­<lb/>datio, in I & H merus motus centri con&longs;ideratur: itaque ab H in I per E, <lb/>aqua Oceani juxta ea, quæ dicis, versùs Occa&longs;um excurrere deberer; ab <lb/>I verò in H per F, versùs Ortum; Igitur in E &longs;emper e&longs;&longs;et maximus excur­<lb/>&longs;ionis motus versùs Occa&longs;um; in F versùs Ortum; in I & H quies; quan­<lb/>tum hæc Ob&longs;ervationibus repugnent, omnibus rerum i&longs;tarum peritis cogi­<lb/>tandum relinquo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000358"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000358"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000370"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000370"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000371"> Saltem negari non pote&longs;t, quin terræ aut Solis motus ali­<lb/>quid conferat ad mutationem illam æ&longs;tuum, quam omnes huiu&longs;que cir­<lb/>ca Æquinoctia Ob&longs;ervarunt; nihil enim ad hæc Luna. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000371"> Saltem negari non pote&longs;t, quin terræ aut Solis motus ali­<lb/>quid conferat ad mutationem illam æ&longs;tuum, quam omnes hucu&longs;que cir­<lb/>ca Æquinoctia Ob&longs;ervarunt; nihil enim ad hæc Luna. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000372"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000372"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <pb pagenum="34" xlink:href="025/01/038.jpg"/> | <pb pagenum="34" xlink:href="025/01/038.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000393"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000393"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000394"> Non habeo, vt iam dixi, pro demon&longs;tratione; quia nemo <lb/>huiu&longs;que probavit, terram Magnetem e&longs;&longs;e; aut &longs;altem tot particulis <lb/>Magneticis in&longs;tructam, quæ &longs;ufficiant, ad tantam molem volvendam; <lb/>hoc tamen &longs;uppo&longs;ito, cum iam ex aliis corporibus Magneticis con&longs;ter, <lb/>virtutem illam Magneticam per totam &longs;phæram vniformiter di&longs;tributam <lb/>non e&longs;&longs;e, ex hoc nece&longs;&longs;ariò &longs;equeretur, terram ab Occa&longs;u ad Ortum, mi­<lb/>nimè moveri: vnde non crat, quòd vir ille docti&longs;&longs;imus non modo de <lb/>re Magnetica, verùm etiam de Chronologica optimè meritus, à nonnul­<lb/>lis adeò exploderetur; hoc enim argumentum ab illo excogitatum, ad <lb/>hominem, vt vocant, contra Gilbertum & alios, qui terram magnum <lb/>Magnetem e&longs;&longs;e dixerunt, rem i&longs;tam omnino evincit; &longs;ecus tamen contra <lb/>illos, qui terram Magnetem e&longs;&longs;e negant, aut &longs;ufficienti virtute magnetica <lb/>in&longs;tructam, qua tanta moles agi queat. </s> | <s id="s.000394"> Non habeo, vt iam dixi, pro demon&longs;tratione; quia nemo <lb/>hucu&longs;que probavit, terram Magnetem e&longs;&longs;e; aut &longs;altem tot particulis <lb/>Magneticis in&longs;tructam, quæ &longs;ufficiant, ad tantam molem volvendam; <lb/>hoc tamen &longs;uppo&longs;ito, cum iam ex aliis corporibus Magneticis con&longs;ter, <lb/>virtutem illam Magneticam per totam &longs;phæram vniformiter di&longs;tributam <lb/>non e&longs;&longs;e, ex hoc nece&longs;&longs;ariò &longs;equeretur, terram ab Occa&longs;u ad Ortum, mi­<lb/>nimè moveri: vnde non erat, quòd vir ille docti&longs;&longs;imus non modo de <lb/>re Magnetica, verùm etiam de Chronologica optimè meritus, à nonnul­<lb/>lis adeò exploderetur; hoc enim argumentum ab illo excogitatum, ad <lb/>hominem, vt vocant, contra Gilbertum & alios, qui terram magnum <lb/>Magnetem e&longs;&longs;e dixerunt, rem i&longs;tam omnino evincit; &longs;ecus tamen contra <lb/>illos, qui terram Magnetem e&longs;&longs;e negant, aut &longs;ufficienti virtute magnetica <lb/>in&longs;tructam, qua tanta moles agi queat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000395"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000395"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000429"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000429"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000430"> Non de&longs;unt, eáque plurima, duo in mentem veniunt, omnino <lb/>&longs;imilia; primum tale e&longs;t. </s> | <s id="s.000430"> Non de&longs;unt, eáque plurima, duo in mentem veniunt, omnino <lb/>&longs;imilia; primum tale e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000431">Sit longior tubus vitreus altera dumtaxat ex­<lb/>tremitate peruius, infundatur aqua, donec &longs;emipalmus dumtaxat circiter <lb/>vacuus re&longs;tet, & &longs;uppo&longs;ito ad extremum apertum arctè digito, tubus <lb/>invertatur, tunc cylindrus aëris lentè ac &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, à graviore aquâ <lb/>&longs;ur&longs;um extru&longs;us, dum hæc per tubilatera, <gap/>id e&longs;t per cavam tubi &longs;uper­<lb/>ficiem, &longs;piratim ita de&longs;cendit, quod ip&longs;is oculis per&longs;picuum e&longs;t, vt hic <pb pagenum="36" xlink:href="025/01/040.jpg"/>motus ex recto accelerato & circulari compo&longs;itus e&longs;&longs;e videatur; hinc <lb/>initio &longs;pi&longs;&longs;iores & pre&longs;&longs;iores &longs;piræ, deinde verò di&longs;tractiores fiunt; e&longs;t <lb/>tamen tantùm vnus impetus ad motum deor&longs;um rectum per &longs;e determi­<lb/>natus, qui cùm in linea recta finem &longs;uum obtinere non po&longs;&longs;it compen&longs;at <lb/>in circulari, retenta &longs;emper prima illa inclinatione ad rectum, cui quan­<lb/>tum pote&longs;t, &longs;atisfacit, cùm autem etiam &longs;ecundùm id acceleratus &longs;it, in­<lb/>de &longs;piras di&longs;trahi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.000431">Sit longior tubus vitreus altera dumtaxat ex­<lb/>tremitate peruius, infundatur aqua, donec &longs;emipalmus dumtaxat circiter <lb/>vacuus re&longs;tet, & &longs;uppo&longs;ito ad extremum apertum arctè digito, tubus <lb/>invertatur, tunc cylindrus aëris lentè ac &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, à graviore aquâ <lb/>&longs;ur&longs;um extru&longs;us, dum hæc per tubi latera,id e&longs;t per cavam tubi &longs;uper­<lb/>ficiem, &longs;piratim ita de&longs;cendit, quod ip&longs;is oculis per&longs;picuum e&longs;t, vt hic <pb pagenum="36" xlink:href="025/01/040.jpg"/>motus ex recto accelerato & circulari compo&longs;itus e&longs;&longs;e videatur; hinc <lb/>initio &longs;pi&longs;&longs;iores & pre&longs;&longs;iores &longs;piræ, deinde verò di&longs;tractiores fiunt; e&longs;t <lb/>tamen tantùm vnus impetus ad motum deor&longs;um rectum per &longs;e determi­<lb/>natus, qui cùm in linea recta finem &longs;uum obtinere non po&longs;&longs;it compen&longs;at <lb/>in circulari, retenta &longs;emper prima illa inclinatione ad rectum, cui quan­<lb/>tum pote&longs;t, &longs;atisfacit, cùm autem etiam &longs;ecundùm id acceleratus &longs;it, in­<lb/>de &longs;piras di&longs;trahi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000432"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000432"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000436">Et cogita radium AE moveri cir­<lb/>ca AC, dum punctum E motu ac­<lb/>celerato tendit ad V, & retardato, <lb/>ab V ad H, radius AE de&longs;cribet <lb/>&longs;uo motu &longs;uperficiem coni, cuius <lb/>ba&longs;is diameter, erit EL, punctum <lb/>verò E de&longs;cribet tot &longs;piras in dicta <lb/>&longs;uperficie coni, quot revolutiones <lb/>ab&longs;olventur, toto illo tempore, <lb/>quo ab E, pervenit in H ; hæc au­<lb/>tem &longs;pira erit conica, cuius Helices <lb/>di&longs;tractiores erunt circa V, pre&longs;­<lb/>&longs;iores circa E & H. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000436">Et cogita radium AE moveri cir­<lb/>ca AC, dum punctum E motu ac­<lb/>celerato tendit ad V, & retardato, <lb/>ab V ad H, radius AE de&longs;cribet <lb/>&longs;uo motu &longs;uperficiem coni, cuius <lb/>ba&longs;is diameter, erit EL, punctum <lb/>verò E de&longs;cribet tot &longs;piras in dicta <lb/>&longs;uperficie coni, quot revolutiones <lb/>ab&longs;olventur, toto illo tempore, <lb/>quo ab E, pervenit in H ; hæc au­<lb/>tem &longs;pira erit conica, cuius Helices <lb/>di&longs;tractiores erunt circa V, pre&longs;­<lb/>&longs;iores circa E & H. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000437">Pari modo, co­<lb/>gita triangulum ADE in orbem <lb/>agi, circa Axem BC dum D, motu <lb/>accelerato, tendit ad F, & retar­<lb/>dato ab F, ad E; arcus DFE de­<lb/>&longs;cribet partem &longs;uperficiei &longs;phæricæ, <lb/>punctum verò &longs;piram &longs;phæricam, <lb/>cuius Helices pre&longs;&longs;iores erunt cir­<lb/>ca DE, di&longs;tractiores verò circa F. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000437">Pari modo, co­<lb/>gita triangulum ADE in orbem <lb/>agi, circa Axem BC dum D, motu <lb/>accelerato, tendit ad F, & retar­<lb/>dato ab F, ad E; arcus DFE de­<lb/>&longs;cribet partem &longs;uperficiei &longs;phæricæ, <lb/>punctum verò &longs;piram &longs;phæricam, <lb/>cuius Helices pre&longs;&longs;iores erunt cir­<lb/>ca DE, di&longs;tractiores verò circa F. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000438">Si verò D iret per lineam rectam <lb/>DGE, de&longs;cribet DGE &longs;uperfi­<lb/>ciem cylindricam, & D &longs;piram cylin­<lb/>dricam. </s> | <s id="s.000438">Si verò D iret per lineam rectam <lb/>DGE, de&longs;cribet DGE &longs;uperfi­<lb/>ciem cylindricam, & D &longs;piram cylin­<lb/>dricam. </s> |
| <s id="s.000439">Iam verò <expan abbr="cõponaturvtraque">componatur vtraque</expan> <lb/>inclinatio, ita vt D partim versùs F, <pb pagenum="37" xlink:href="025/01/041.jpg"/>partim versùs A tendat, &longs;emoto motu circulari, ibit, vt dixi, per lineam &longs;pi­<lb/>ralem DQH; volvatur ADQH circa Axem BC de&longs;cribet curva DQH <lb/>&longs;uperficiem &longs;olidi cuiu&longs;dam &longs;piralis; & &longs;i interea dum punctum de&longs;cribit <lb/>eo duplici motu curua DQH moveatur circa eundem Axem BC, <lb/>de&longs;cribet in dicta &longs;uperficie &longs;piram compo&longs;itam ex totidem Helicibus; <lb/>vt autem Helices omnes &longs;int ferè inter &longs;e æquales, ob&longs;ervabis præclarum <lb/>Naturæ in&longs;titutum; &longs;upponamus Apogæum Solis in D, initio Cancri <lb/>cùm DI plus di&longs;tet ab FK quàm hæc ab HL, haud dubiè plus temporis <lb/>ponit à Cancro ad Libram, quàm à Libra ad Capricornum; en tibi ratio­<lb/>nem Anomaliæ Solis; quod verò &longs;pectat ad circulos diurnos, quos &longs;in­<lb/>gulæ Helices, &longs;eu &longs;p<gap/>æ repræ&longs;entant; à D ad Q tantulùm cre&longs;cunt, &longs;cili­<lb/>cet vt &longs;emidiametri paralleli BD, <expan abbr="Aq;">Aque</expan> à Q verò, v&longs;que ad illud pun­<lb/>ctum, in quo recta DGE &longs;ecat curvam DQH ita decre&longs;cunt, vt de&longs;cri­<lb/>ptus ab illo puncto &longs;it æqualis primo; ab eo verò puncto versùs H, fiunt <lb/>minores & minores circuli, ita vt vltimus, cuius radius e&longs;t CH, &longs;it ad <lb/>primum, cuius radius e&longs;t BD, vt AC ad AB, vel CH ad BD; e&longs;t <lb/>autem HE iuxta communem Anomaliæ men&longs;uram ferè <gap/> AE, ac proin­<lb/>de circulus ille vltimus e&longs;&longs;et minor primo <gap/> igitur cum Sol &longs;upponatur <lb/>æquali &longs;emper motu agi, longè citiès perficiet &longs;uum orbem in H quàm <lb/>in D, &longs;i movetur in circulo, nempè illo iam ab&longs;oluto, &longs;uper&longs;unt huius <lb/>12. grad. <!-- REMOVE S-->igitur tempus, quo circulus diurnus decurritur in H, e&longs;t brevius <lb/>tempore, quo decurritur in D 48. minutis horæ. </s> | <s id="s.000439">Iam verò <expan abbr="cõponaturvtraque">componatur vtraque</expan> <lb/>inclinatio, ita vt D partim versùs F, <pb pagenum="37" xlink:href="025/01/041.jpg"/>partim versùs A tendat, &longs;emoto motu circulari, ibit, vt dixi, per lineam &longs;pi­<lb/>ralem DQH; volvatur ADQH circa Axem BC de&longs;cribet curva DQH <lb/>&longs;uperficiem &longs;olidi cuiu&longs;dam &longs;piralis; & &longs;i interea dum punctum de&longs;cribit <lb/>eo duplici motu curua DQH moveatur circa eundem Axem BC, <lb/>de&longs;cribet in dicta &longs;uperficie &longs;piram compo&longs;itam ex totidem Helicibus; <lb/>vt autem Helices omnes &longs;int ferè inter &longs;e æquales, ob&longs;ervabis præclarum <lb/>Naturæ in&longs;titutum; &longs;upponamus Apogæum Solis in D, initio Cancri <lb/>cùm DI plus di&longs;tet ab FK quàm hæc ab HL, haud dubiè plus temporis <lb/>ponit à Cancro ad Libram, quàm à Libra ad Capricornum; en tibi ratio­<lb/>nem Anomaliæ Solis; quod verò &longs;pectat ad circulos diurnos, quos &longs;in­<lb/>gulæ Helices, &longs;eu &longs;piræ repræ&longs;entant; à D ad Q tantulùm cre&longs;cunt, &longs;cili­<lb/>cet vt &longs;emidiametri paralleli BD, AQ; à Q verò, v&longs;que ad illud pun­<lb/>ctum, in quo recta DGE &longs;ecat curvam DQH ita decre&longs;cunt, vt de&longs;cri­<lb/>ptus ab illo puncto &longs;it æqualis primo; ab eo verò puncto versùs H, fiunt <lb/>minores & minores circuli, ita vt vltimus, cuius radius e&longs;t CH, &longs;it ad <lb/>primum, cuius radius e&longs;t BD, vt AC ad AB, vel CH ad BD; e&longs;t <lb/>autem HE iuxta communem Anomaliæ men&longs;uram ferè 1/1<gap/> AE, ac proin­<lb/>de circulus ille vltimus e&longs;&longs;et minor primo 1/1<gap/> igitur cum Sol &longs;upponatur <lb/>æquali &longs;emper motu agi, longè citiès perficiet &longs;uum orbem in H quàm <lb/>in D, &longs;i movetur in circulo, nempè illo iam ab&longs;oluto, &longs;uper&longs;unt huius <lb/>12. grad. <!-- REMOVE S-->igitur tempus, quo circulus diurnus decurritur in H, e&longs;t brevius <lb/>tempore, quo decurritur in D 48. minutis horæ. </s> |
| <s id="s.000440">Sed hoc e&longs;t ab&longs;urdum, <lb/>imò ab&longs;urdi&longs;&longs;imum; & vt natura huic incommodo occurreret, licet &longs;pa­<lb/>tium CA &longs;it minus &longs;patio AB, &longs;egmentum tamen curvæ QH vix minus <lb/>e&longs;t &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> igitur tantùm temporis à Q ad H, quantum à D ad <lb/>Q ponere deberet; quia tamen ex hoc &longs;equeretur ab&longs;urda circulorum diur­<lb/>norum inæqualitas, contra finem à Natura intentum, hæc enim &longs;pirarum <lb/>diurnarum æqualitatem intendit, cùm cir culi diurni omnium reliquorum <lb/>men&longs;ura &longs;int, ita di&longs;trahuntur &longs;piræ in &longs;egmento QH, vt pauciores &longs;int, <lb/>quàm in &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> ita tamen vt &longs;ingulæ ferè æquales &longs;int &longs;ingulis; <lb/>Cogita explicatam vtramque &longs;pirarum congeriem in duas lineas rectas, <lb/>maior erit ad minorem ferè vt 92.<gap/> ad 89.<gap/>, &longs;eu vt 1103. ad 1077. So­<lb/>lers igitur Natura ita attemperavit vtramque inclinationem, vt &longs;ingulæ <lb/>&longs;ingulis æquales &longs;int in quantitate, & in tempore; atque ita motum <lb/>vnum alio motu compen&longs;at, adhibita maiore, aut minore &longs;pirarum di&longs;tra­<lb/>ctione. </s> | <s id="s.000440">Sed hoc e&longs;t ab&longs;urdum, <lb/>imò ab&longs;urdi&longs;&longs;imum; & vt natura huic incommodo occurreret, licet &longs;pa­<lb/>tium CA &longs;it minus &longs;patio AB, &longs;egmentum tamen curvæ QH vix minus <lb/>e&longs;t &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> igitur tantùm temporis à Q ad H, quantum à D ad <lb/>Q ponere deberet; quia tamen ex hoc &longs;equeretur ab&longs;urda circulorum diur­<lb/>norum inæqualitas, contra finem à Natura intentum, hæc enim &longs;pirarum <lb/>diurnarum æqualitatem intendit, cùm circuli diurni omnium reliquorum <lb/>men&longs;ura &longs;int, ita di&longs;trahuntur &longs;piræ in &longs;egmento QH, vt pauciores &longs;int, <lb/>quàm in &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> ita tamen vt &longs;ingulæ ferè æquales &longs;int &longs;ingulis; <lb/>Cogita explicatam vtramque &longs;pirarum congeriem in duas lineas rectas, <lb/>maior erit ad minorem ferè vt 92. 1/<gap/> ad 89. 1/<gap/>, &longs;eu vt 1103. ad 1077. <!--neuer Satz-->So­<lb/>lers igitur Natura ita attemperavit vtramque inclinationem, vt &longs;ingulæ <lb/>&longs;ingulis æquales &longs;int in quantitate, & in tempore; atque ita motum <lb/>vnum alio motu compen&longs;at, adhibita maiore, aut minore &longs;pirarum di&longs;tra­<lb/>ctione. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000441"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000441"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000448"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000448"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000449"> An fortè Sol &longs;entit, <gap/>ut cogno&longs;cit, &longs;piras à &longs;e decur&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e majores aut minores? </s> | <s id="s.000449"> An fortè Sol &longs;entit, aut cogno&longs;cit, &longs;piras à &longs;e decur&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e majores aut minores? </s> |
| <s id="s.000450">Minimè verò; Quomodo igitur tam &longs;ollicitè <pb pagenum="39" xlink:href="025/01/043.jpg"/>& accuratè inæqualitatis periculum avertit? </s> | <s id="s.000450">Minimè verò; Quomodo igitur tam &longs;ollicitè <pb pagenum="39" xlink:href="025/01/043.jpg"/>& accuratè inæqualitatis periculum avertit? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000452"> Quæro à te, Augu&longs;tine, An fortè aqua illa tubi vitrei &longs;entit <lb/>progre&longs;&longs;um in motu deor&longs;um &longs;ibi præcludi, & impediri, vt motum re­<lb/>ctum in &longs;pirabilem convertat? </s> | <s id="s.000452"> Quæro à te, Augu&longs;tine, An fortè aqua illa tubi vitrei &longs;entit <lb/>progre&longs;&longs;um in motu deor&longs;um &longs;ibi præcludi, & impediri, vt motum re­<lb/>ctum in &longs;pirabilem convertat? </s> |
| <s id="s.000453">Minimè verò; &longs;ed cùm habeat vim atque <lb/>impetum, eo &longs;anè motu movetur, quo & faciliùs moveri pote&longs;t, & in <lb/>quo dictus impetus totam &longs;uam vim exerit; modò vel minima determi­<lb/>natio intercedat ad talem lineam motus; &longs;ic aqua in dicto tubo ad li­<lb/>neam &longs;piralem determinatur à minima inæqualitate, vel inclinatione <lb/>tubi, & corpus grave, quod non pote&longs;t moveri in perpendiculari deor­<lb/>&longs;um, movetur per Planum inclinatum, aut per arcum in funependulo, <lb/>aut per parabolam, vel aliam lineam in projectione; item corpus refle­<lb/>xum, quod per eandem lineam motum pro&longs;equi non pote&longs;t, movetur <lb/>per aliam, ad quam determinatur partim à corpore reflectente, partim <lb/>à primo motu; &longs;ic etiam, vt alterum exemplum tibi ante à me promi&longs;­<lb/>&longs;um adducam: Calamus volatilis, quem vos Italicè vocatis <emph type="italics"/>Grillo,<emph.end type="italics"/> im­<lb/>pre&longs;&longs;o &longs;ibi per rectam impetu, cùm motum rectum, obluctantibus pen­<lb/>nis, quæ aeri facilè cedunt, totum habere non po&longs;&longs;it, qui &longs;cilicet im­<lb/>pre&longs;&longs;o impetui alioquin competeret, accito &longs;pirali motu, iacturam motus <lb/>recti compen&longs;at; cur verò in hanc potiùs, quàm in illam partem <lb/>eant &longs;piræ, à pennis in eam ab aëre deflexis, &longs;eu detortis omni­<lb/>no procedit; quòd autem maior impetus dicto calamo in&longs;it, quàm qui <lb/>in eo motu recto, qui re&longs;tat, impenditur, vel ex eo liquidò con&longs;tat, <lb/>quod avul&longs;is ex theca, ca&longs;u aliquo, pennis, dum in medio aëre &longs;pira­<lb/>tim movetur, theca ip&longs;a, præ&longs;ertim &longs;i o&longs;&longs;ea e&longs;t, longiùs aucto motu <lb/>recto, projici videatur; igitur ille impetus inerat. </s> | <s id="s.000453">Minimè verò; &longs;ed cùm habeat vim atque <lb/>impetum, eo &longs;anè motu movetur, quo & faciliùs moveri pote&longs;t, & in <lb/>quo dictus impetus totam &longs;uam vim exerit; modò vel minima determi­<lb/>natio intercedat ad talem lineam motus; &longs;ic aqua in dicto tubo ad li­<lb/>neam &longs;piralem determinatur à minima inæqualitate, vel inclinatione <lb/>tubi, & corpus grave, quod non pote&longs;t moveri in perpendiculari deor­<lb/>&longs;um, movetur per Planum inclinatum, aut per arcum in funependulo, <lb/>aut per parabolam, vel aliam lineam in projectione; item corpus refle­<lb/>xum, quod per eandem lineam motum pro&longs;equi non pote&longs;t, movetur <lb/>per aliam, ad quam determinatur partim à corpore reflectente, partim <lb/>à primo motu; &longs;ic etiam, vt alterum exemplum tibi ante à me promi&longs;­<lb/>&longs;um adducam: Calamus volatilis, quem vos Italicè vocatis <emph type="italics"/>Grillo,<emph.end type="italics"/> im­<lb/>pre&longs;&longs;o &longs;ibi per rectam impetu, cùm motum rectum, obluctantibus pen­<lb/>nis, quæ aeri facilè cedunt, totum habere non po&longs;&longs;it, qui &longs;cilicet im­<lb/>pre&longs;&longs;o impetui alioquin competeret, accito &longs;pirali motu, iacturam motus <lb/>recti compen&longs;at; cur verò in hanc potiùs, quàm in illam partem <lb/>eant &longs;piræ, à pennis in eam ab aëre deflexis, &longs;eu detortis omni­<lb/>no procedit; quòd autem maior impetus dicto calamo in&longs;it, quàm qui <lb/>in eo motu recto, qui re&longs;tat, impenditur, vel ex eo liquidò con&longs;tat, <lb/>quod avul&longs;is ex theca, ca&longs;u aliquo, pennis, dum in medio aëre &longs;pira­<lb/>tim movetur, theca ip&longs;a, præ&longs;ertim &longs;i o&longs;&longs;ea e&longs;t, longiùs aucto motu <lb/>recto, projici videatur; igitur ille impetus inerat. </s> |
| <s id="s.000454">Sed vt ad rem no­<lb/>&longs;tram redeam, cùm Sol à Q ad H totum &longs;uum motum, in &longs;piris ha­<lb/>bere non po&longs;&longs;it &longs;uppo&longs;itis temporibus æqualibus di&longs;trahit &longs;piras, com­<lb/>pen&longs;ans &longs;pirarum motum, motu per &longs;egmentum QH, quod breviore <lb/>tempore decurrit, quam DQ, non tamen proptereà &longs;piratim motus re­<lb/>mittitur &longs;ed æqualis &longs;emper remanet; nempe cum Sol in Q non tendat <lb/>ad Tropicum, per curuam QH, &longs;ed per arcum interceptum inter AF, <lb/>AE, minorem arcu FE, atque adeo per arcus &longs;emper minores, donec <lb/>tandem perveniat in H, & cùm arcus minores citiùs perficiar, eadem <lb/>vi motus; quid mirum &longs;i citiùs perveniat à Q ad H, quàm à D ad Q, ac <lb/>proinde &longs;i &longs;piræ di&longs;trahantur in &longs;egmento QH, atque adeò pauciores <lb/>maneant licèt enim QH. Æqualis &longs;it DQ, non tamen per QH &longs;ecunda <lb/>inclinatio &longs;uam vim exerit, &longs;ed per arcus concentricos minores, quos <lb/>citiùs decurrit, licèt à prima inclinatione ad curvam QH detorqueatur. <lb/></s> | <s id="s.000454">Sed vt ad rem no­<lb/>&longs;tram redeam, cùm Sol à Q ad H totum &longs;uum motum, in &longs;piris ha­<lb/>bere non po&longs;&longs;it &longs;uppo&longs;itis temporibus æqualibus di&longs;trahit &longs;piras, com­<lb/>pen&longs;ans &longs;pirarum motum, motu per &longs;egmentum QH, quod breviore <lb/>tempore decurrit, quam DQ, non tamen proptereà &longs;piratim motus re­<lb/>mittitur &longs;ed æqualis &longs;emper remanet; nempe cum Sol in Q non tendat <lb/>ad Tropicum, per curuam QH, &longs;ed per arcum interceptum inter AF, <lb/>AE, minorem arcu FE, atque adeo per arcus &longs;emper minores, donec <lb/>tandem perveniat in H, & cùm arcus minores citiùs perficiar, eadem <lb/>vi motus; quid mirum &longs;i citiùs perveniat à Q ad H, quàm à D ad Q, ac <lb/>proinde &longs;i &longs;piræ di&longs;trahantur in &longs;egmento QH, atque adeò pauciores <lb/>maneant licèt enim QH. Æqualis &longs;it DQ, non tamen per QH &longs;ecunda <lb/>inclinatio &longs;uam vim exerit, &longs;ed per arcus concentricos minores, quos <lb/>citiùs decurrit, licèt à prima inclinatione ad curvam QH detorqueatur. <lb/></s> |
| <s id="s.000455">Hinc &longs;emoto motu circulari, & relicta gemina illa inclinatione, adhuc <lb/>&longs;ecunda inclinatio decurreret citiùs QH, q<gap/>àm <expan abbr="Dq.">DQ</expan> Ex his ni fallor <lb/>&longs;equi vides, tum di&longs;tractionem maiorem &longs;pirarum, tum imminutum &longs;pi­<lb/>rarum numerum, tum compen&longs;ationem talem motuum, ex qua perfecta <lb/>ferè &longs;pirarum diurnarum æqualitas nece&longs;&longs;ariò con&longs;equitur. </s> | <s id="s.000455">Hinc &longs;emoto motu circulari, & relicta gemina illa inclinatione, adhuc <lb/>&longs;ecunda inclinatio decurreret citiùs QH, quàm DQ. <!--neuer Satz-->Ex his ni fallor <lb/>&longs;equi vides, tum di&longs;tractionem maiorem &longs;pirarum, tum imminutum &longs;pi­<lb/>rarum numerum, tum compen&longs;ationem talem motuum, ex qua perfecta <lb/>ferè &longs;pirarum diurnarum æqualitas nece&longs;&longs;ariò con&longs;equitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000456"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000456"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000458"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000458"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000459"> Planum Troprci DI tantulùm accederet ad Æquatorem FK, <pb pagenum="40" xlink:href="025/01/044.jpg"/>à quo planum Tropici HL tantulùm æquè recederet, vt æqualis vtrinque <lb/>effet di&longs;tantia, &longs;ub æqualibus tamen &longs;emper angulis DAF, EAF. </s> | <s id="s.000459"> Planum Tropici DI tantulùm accederet ad Æquatorem FK, <pb pagenum="40" xlink:href="025/01/044.jpg"/>à quo planum Tropici HL tantulùm æquè recederet, vt æqualis vtrinque <lb/>effet di&longs;tantia, &longs;ub æqualibus tamen &longs;emper angulis DAF, EAF. </s> |
| <s id="s.000460">Tunc <lb/>autem po&longs;ito quod Apogæum &longs;it in principio Ar<gap/>tis, plus temporis po­<lb/>netur ab Ariete ad Cancrum, quàm à Cancro ad Libram; & minus à Li­<lb/>bra ad Capricornum, quàm ab hoc ad Arietem; tempora tamen erunt <lb/>æqualia à Cancro ad Libram, à Libra ad Capricornum, &longs;cilicet à me­<lb/>diocri di&longs;tantia ad Perigæum: & ab hoc ad mediam di&longs;tantiam; erunt <lb/>item æqualia inter &longs;e tempora à Capricorno ad Arietem, & ab hoc ad <lb/>Cancrum. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000460">Tunc <lb/>autem po&longs;ito quod Apogæum &longs;it in principio Arietis, plus temporis po­<lb/>netur ab Ariete ad Cancrum, quàm à Cancro ad Libram; & minus à Li­<lb/>bra ad Capricornum, quàm ab hoc ad Arietem; tempora tamen erunt <lb/>æqualia à Cancro ad Libram, à Libra ad Capricornum, &longs;cilicet à me­<lb/>diocri di&longs;tantia ad Perigæum: & ab hoc ad mediam di&longs;tantiam; erunt <lb/>item æqualia inter &longs;e tempora à Capricorno ad Arietem, & ab hoc ad <lb/>Cancrum. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000461"><emph type="italics"/>Angu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000461"><emph type="italics"/>Angu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000474"> Inde fortè imber guttatim de&longs;cendit, cùm enim &longs;ur&longs;um ex­<lb/>trudendus &longs;it aër, humor in de&longs;cen&longs;u in guttas dividitur ad faciliorem <lb/>de&longs;cen&longs;um. </s> | <s id="s.000474"> Inde fortè imber guttatim de&longs;cendit, cùm enim &longs;ur&longs;um ex­<lb/>trudendus &longs;it aër, humor in de&longs;cen&longs;u in guttas dividitur ad faciliorem <lb/>de&longs;cen&longs;um. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000475"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> A vero aberras, Augu&longs;tine, nec i&longs;ta, quam dicis, vera ratio <lb/>e&longs;t, nam & gutta maior ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendit, vt non rarò <lb/>æ&longs;tate accidit; quia forvente æ&longs;tu, altiùs vapores a&longs;&longs;urgunt, & perexiguæ <lb/>guttæ lenti&longs;&longs;imè de&longs;cendent, vt &longs;æpè vidi&longs;ti in nebula, dum re&longs;olvitur: <pb pagenum="41" xlink:href="025/01/045.jpg"/>tantulum porrò vaporis in guttulam re&longs;olvitur, hæc initio lento de&longs;cen­<lb/>dit gradu, intereà multæ aliæ guttulæ minores occurrunt in de&longs;cen&longs;u, <lb/>quas ip&longs;a colligit, vnde major evadit, & motus cre&longs;cit, donec tandem <lb/>in Terram labatur: hinc cæteris paribus, illæ gurtæ maiores &longs;unt, quæ <lb/>ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendunt; plures enim colligunt in de&longs;cen&longs;u mi­<lb/>nores guttas, nempe ex mutuo contactu duarum guttarum &longs;equitur, vt <lb/>ex duabus vnica fiat; trita res e&longs;t, &longs;ed ratio &longs;atis ab&longs;tru&longs;a: hinc æ&longs;tate, <lb/>vt plurimum, guttæ imbris maiores &longs;unt, quàm hieme, hinc demum ali­<lb/>quando accidit, vt iuxta verticem montis &longs;it nebula, imber verò in infe­<lb/>riore tractu; &longs;ed quæ&longs;o ad rem no&longs;tram redeamus longiùs enim excur­<lb/>rimus. </s> | <s id="s.000475"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> A vero aberras, Augu&longs;tine, nec i&longs;ta, quam dicis, vera ratio <lb/>e&longs;t, nam & gutta maior ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendit, vt non rarò <lb/>æ&longs;tate accidit; quia forvente æ&longs;tu, altiùs vapores a&longs;&longs;urgunt, & perexiguæ <lb/>guttæ lenti&longs;&longs;imè de&longs;cendent, vt &longs;æpè vidi&longs;ti in nebula, dum re&longs;olvitur: <pb pagenum="41" xlink:href="025/01/045.jpg"/>tantulum porrò vaporis in guttulam re&longs;olvitur, hæc initio lento de&longs;cen­<lb/>dit gradu, intereà multæ aliæ guttulæ minores occurrunt in de&longs;cen&longs;u, <lb/>quas ip&longs;a colligit, vnde major evadit, & motus cre&longs;cit, donec tandem <lb/>in Terram labatur: hinc cæteris paribus, illæ guttæ maiores &longs;unt, quæ <lb/>ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendunt; plures enim colligunt in de&longs;cen&longs;u mi­<lb/>nores guttas, nempe ex mutuo contactu duarum guttarum &longs;equitur, vt <lb/>ex duabus vnica fiat; trita res e&longs;t, &longs;ed ratio &longs;atis ab&longs;tru&longs;a: hinc æ&longs;tate, <lb/>vt plurimum, guttæ imbris maiores &longs;unt, quàm hieme, hinc demum ali­<lb/>quando accidit, vt iuxta verticem montis &longs;it nebula, imber verò in infe­<lb/>riore tractu; &longs;ed quæ&longs;o ad rem no&longs;tram redeamus longiùs enim excur­<lb/>rimus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000476"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000476"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000478"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000478"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000479"> Magnum certè hîc my&longs;terium non latet; cùm enim velim, pri­<lb/>mum illum impetum Soli modò ine&longs;&longs;e, qui eidem initio inerat, eumque <lb/>motui æquabili, quo huiu&longs;que Sol movetur, movebiturque impo&longs;terum, <lb/>æqualem &longs;emper & eundem velocitatis gradum conciliare, cur enim & à <lb/>quo dictus impetus de&longs;trueretur, cùm nunquam fru&longs;tra &longs;it? </s> | <s id="s.000479"> Magnum certè hîc my&longs;terium non latet; cùm enim velim, pri­<lb/>mum illum impetum Soli modò ine&longs;&longs;e, qui eidem initio inerat, eumque <lb/>motui æquabili, quo hucu&longs;que Sol movetur, movebiturque impo&longs;terum, <lb/>æqualem &longs;emper & eundem velocitatis gradum conciliare, cur enim & à <lb/>quo dictus impetus de&longs;trueretur, cùm nunquam fru&longs;tra &longs;it? </s> |
| <s id="s.000480">perinde &longs;anè <lb/>mihi fuit, &longs;ive ab ip&longs;o Sole per motum acceleratum prævium acqui&longs;itus <lb/>fuerit, &longs;ive à Deo, vel Angelo eidem impre&longs;&longs;us; Dic, vt voles, vtrum­<lb/>que enim fieri potuit; nec qui&longs;quam, opinor, hoc negaverit, nec dif­<lb/>ficile e&longs;&longs;et, definite altitudinem illam, ex qua Sol ad hunc velocitatis <lb/>gradum acquirendum de&longs;cenderit, cognita &longs;cilicet Solis Apogæi vel <lb/>Perigæi di&longs;tantia; immo & tempus in tali de&longs;cen&longs;u po&longs;itum; cum emin ve­<lb/>locitate<gap/> vt tempora, & &longs;patia decur&longs;a in duplicata rat. </s> | <s id="s.000480">perinde &longs;anè <lb/>mihi fuit, &longs;ive ab ip&longs;o Sole per motum acceleratum prævium acqui&longs;itus <lb/>fuerit, &longs;ive à Deo, vel Angelo eidem impre&longs;&longs;us; Dic, vt voles, vtrum­<lb/>que enim fieri potuit; nec qui&longs;quam, opinor, hoc negaverit, nec dif­<lb/>ficile e&longs;&longs;et, definite altitudinem illam, ex qua Sol ad hunc velocitatis <lb/>gradum acquirendum de&longs;cenderit, cognita &longs;cilicet Solis Apogæi vel <lb/>Perigæi di&longs;tantia; immo & tempus in tali de&longs;cen&longs;u po&longs;itum; cum emin ve­<lb/>locitate<gap/> vt tempora, & &longs;patia decur&longs;a in duplicata rat. temporum, <lb/>&longs;cio, v.g. <!-- REMOVE S-->vno &longs;ecundo minuto corpus grave decurrere in perpendiculo <lb/>12. pedes, & velocitatem eodem &longs;ecundo minuto acqui&longs;itam &longs;ufficere, <lb/>vt motu æquabili 24. pedes decurrantur; &longs;cio quoque punctum Æqua­<lb/>toris terre&longs;tris globi &longs;i hic motu orbis agatur, vno &longs;ecundo minuto con­<lb/>ficere circiter 1250. pedes. </s> |
| <s id="s.000481">temporum, <lb/>&longs;cio, v.g. <!-- REMOVE S-->vno &longs;ecundo minuto corpus grave decurrere in perpendiculo <lb/>12. pedes, & velocitatem eodem &longs;ecundo minuto acqui&longs;itam &longs;ufficere, <lb/>vt motu æquabili 24. pedes decurrantur; &longs;cio quoque punctum Æqua­<lb/>toris terre&longs;tris globi &longs;i hic motu orbis agatur, vno &longs;ecundo minuto con­<lb/>ficere circiter 1250. pedes. </s> | |
| <s id="s.000482">Sit verò di&longs;tantia Solis à centro terræ 2000. <lb/>circiter &longs;emidiametrorum, &longs;i hic numerus ducatur in illum, productus <lb/>veniet hic tertius 2500000; Sol igitur vno &longs;ecundo minuto conficit to­<lb/>tidem pedes: ducatur hic numerus in 60. productus erit, 150000000. <lb/>tot pedes conficit vno primo minuto: ducatur etiam hic in 60. produ­<lb/>ctus erit 9000000000. tot pedes conficiet vna hora; hic demum duca­<lb/>tur in 24. productus erit 216000000000. tot pedes conficiet vno die; <lb/>accipiatur &longs;ubduplus &longs;cilicet 108000000000. tot pedes decurri; vno die <lb/>corpus grave motu naturaliter accelerato in perpendiculo deor&longs;um; Iam <lb/>duco 24. in 60. & productum in 60. hic productus erit 864000. tot &longs;ci­<lb/>licet minuta &longs;ecunda, quot in 24. horas, ducatur hic in &longs;e ip&longs;um, pro­<lb/>ductus erit 7464960000. per quem &longs;i dividas 108000000000. quotiens <lb/>erit 14 1/2 circiter, tot pedes conficit corpus grave motu deor&longs;um, vno <pb pagenum="42" xlink:href="025/01/046.jpg"/>minuto &longs;ecundo, vnde corriges Mer&longs;ennum, qui tantùm pedes 12. a&longs;&longs;i­<lb/>gnat, itemque alium, qui vult corpus grave decurrere vno &longs;ecundo mi­<lb/>nuto 15. pedes; quanquam hic ad verum proximè acce&longs;&longs;it, quod certè <lb/>in tanto numero 12. cifrarum, qui &longs;cilicet 200. & 16. millia milliorum <lb/>complectitur, parum e&longs;t. </s> | <s id="s.000482">Sit verò di&longs;tantia Solis à centro terræ 2000. <lb/>circiter &longs;emidiametrorum, &longs;i hic numerus ducatur in illum, productus <lb/>veniet hic tertius 2500000; Sol igitur vno &longs;ecundo minuto conficit to­<lb/>tidem pedes: ducatur hic numerus in 60. productus erit, 150000000. <lb/>tot pedes conficit vno primo minuto: ducatur etiam hic in 60. produ­<lb/>ctus erit 9000000000. tot pedes conficiet vna hora; hic demum duca­<lb/>tur in 24. productus erit 216000000000. tot pedes conficiet vno die; <lb/>accipiatur &longs;ubduplus &longs;cilicet 108000000000. tot pedes decurri; vno die <lb/>corpus grave motu naturaliter accelerato in perpendiculo deor&longs;um; Iam <lb/>duco 24. in 60. & productum in 60. hic productus erit 864000. tot &longs;ci­<lb/>licet minuta &longs;ecunda, quot in 24. horas, ducatur hic in &longs;e ip&longs;um, pro­<lb/>ductus erit 7464960000. per quem &longs;i dividas 108000000000. quotiens <lb/>erit 14 1/2 circiter, tot pedes conficit corpus grave motu deor&longs;um, vno <pb pagenum="42" xlink:href="025/01/046.jpg"/>minuto &longs;ecundo, vnde corriges Mer&longs;ennum, qui tantùm pedes 12. a&longs;&longs;i­<lb/>gnat, itemque alium, qui vult corpus grave decurrere vno &longs;ecundo mi­<lb/>nuto 15. pedes; quanquam hic ad verum proximè acce&longs;&longs;it, quod certè <lb/>in tanto numero 12. cifrarum, qui &longs;cilicet 200. & 16. millia milliorum <lb/>complectitur, parum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000483">Hæc porrò eo animo dico, vt quorumdam <lb/>hallucinatio ca&longs;tigetur, qui cùm hoc, eo, quo par e&longs;t, modo non di&longs;­<lb/>cu&longs;&longs;erint, multa ab&longs;urda &longs;uper hac re pronunciant. </s> | <s id="s.000483">Hæc porrò eo animo dico, vt quorumdam <lb/>hallucinatio ca&longs;tigetur, qui cùm hoc, eo, quo par e&longs;t, modo non di&longs;­<lb/>cu&longs;&longs;erint, multa ab&longs;urda &longs;uper hac re pronunciant. </s> |
| <s id="s.000484">Immo, vt iam fortè <lb/>mecum ob&longs;ervas, &longs;i præcisè habeamus, quot pedes corpus grave in de&longs;­<lb/>cen&longs;u decurrat vno &longs;ecundo minuto, habebimus haud dubiè quantum <lb/>decurrere debeat vno die integro, in linea recta deor&longs;um; quæ &longs;i du­<lb/>plicetur, & inflectatur in circulum, hæc for&longs;itan erit, &longs;altem proximè, <lb/>magni orbis men&longs;ura; ita vt Sol motu recto prævio 24. horis decur­<lb/>rerit &longs;patium æquale &longs;emicirculo magni orbis; &longs;ed quidquid &longs;it, &longs;ive <lb/>hic impetus accedat ab extrin&longs;eco, &longs;ive ab ip&longs;o Sole in &longs;e producatur, <lb/>perinde e&longs;t ad rem no&longs;tram; cùm Soli maximè connaturalis &longs;it, quate­<lb/>nus &longs;cilicet Solaris globus ad talem finem à natura ip&longs;a, & naturæ ip&longs;ius <lb/>Autore ordinatus e&longs;t; quem vt obtineret tali tantoque impetu illi opus <lb/>erat; tantum igitur & talem vel ab extrin&longs;eco accepit, vel in &longs;e pro­<lb/>duxit. </s> | <s id="s.000484">Immo, vt iam fortè <lb/>mecum ob&longs;ervas, &longs;i præcisè habeamus, quot pedes corpus grave in de&longs;­<lb/>cen&longs;u decurrat vno &longs;ecundo minuto, habebimus haud dubiè quantum <lb/>decurrere debeat vno die integro, in linea recta deor&longs;um; quæ &longs;i du­<lb/>plicetur, & inflectatur in circulum, hæc for&longs;itan erit, &longs;altem proximè, <lb/>magni orbis men&longs;ura; ita vt Sol motu recto prævio 24. horis decur­<lb/>rerit &longs;patium æquale &longs;emicirculo magni orbis; &longs;ed quidquid &longs;it, &longs;ive <lb/>hic impetus accedat ab extrin&longs;eco, &longs;ive ab ip&longs;o Sole in &longs;e producatur, <lb/>perinde e&longs;t ad rem no&longs;tram; cùm Soli maximè connaturalis &longs;it, quate­<lb/>nus &longs;cilicet Solaris globus ad talem finem à natura ip&longs;a, & naturæ ip&longs;ius <lb/>Autore ordinatus e&longs;t; quem vt obtineret tali tantoque impetu illi opus <lb/>erat; tantum igitur & talem vel ab extrin&longs;eco accepit, vel in &longs;e pro­<lb/>duxit. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000487"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc aperire nolebam, &longs;ed profectò me cogis: &longs;i Sol ab Au­<lb/>tore movetur extrin&longs;eco, nimirum à Deo, Angelorum mini&longs;terio, vt <lb/>no&longs;tri Schola&longs;tici communiter docent, nec ego inficias eo, ab eodem <lb/>motore cuncta hæc recipit; at ex hypothe&longs;i, quod à &longs;e ip&longs;o moveatur, <lb/>quod certè tanti non e&longs;&longs;et, cùm id cuipiam corpori gravi competat; di­<lb/>cerem, Solem conditum à Deo fui&longs;&longs;e &longs;upra di&longs;tantiam mediam, multis <lb/>terræ &longs;emidiametris, vt dixi, ex quo loco de&longs;cendit versus mundi cen­<lb/>trum, obtenta verò media & connaturali di&longs;tantia, motu circulari mo­<lb/>veri cœpit, versùs Occa&longs;um: cur, inquis, potiùs quàm versùs Ortum? <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000487"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc aperire nolebam, &longs;ed profectò me cogis: &longs;i Sol ab Au­<lb/>tore movetur extrin&longs;eco, nimirum à Deo, Angelorum mini&longs;terio, vt <lb/>no&longs;tri Schola&longs;tici communiter docent, nec ego inficias eo, ab eodem <lb/>motore cuncta hæc recipit; at ex hypothe&longs;i, quod à &longs;e ip&longs;o moveatur, <lb/>quod certè tanti non e&longs;&longs;et, cùm id cuipiam corpori gravi competat; di­<lb/>cerem, Solem conditum à Deo fui&longs;&longs;e &longs;upra di&longs;tantiam mediam, multis <lb/>terræ &longs;emidiametris, vt dixi, ex quo loco de&longs;cendit versus mundi cen­<lb/>trum, obtenta verò media & connaturali di&longs;tantia, motu circulari mo­<lb/>veri cœpit, versùs Occa&longs;um: cur, inquis, potiùs quàm versùs Ortum? <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000488">Quia cum creatus fuerit in Tropico Cancri circa 180. grad. <!-- REMOVE S-->longitudinis <lb/>eo poti&longs;&longs;imum fine, vt in terræ &longs;uperficiem ageret, à maiori dictæ &longs;uper­<lb/>ficiei tractu versùs Occa&longs;um inde excurrente ad hanc lineam determina­<lb/>rus fuit, ex qua profectò prima determinatione, &longs;equuntur aliæ, &longs;cilicet, <lb/>Axis mundi, polorum, Æquatoris &c. </s> | <s id="s.000488">Quia cum creatus fuerit in Tropico Cancri circa 180. grad. <!-- REMOVE S-->longitudinis <lb/>eo poti&longs;&longs;imum fine, vt in terræ &longs;uperficiem ageret, à maiori dictæ &longs;uper­<lb/>ficiei tractu versùs Occa&longs;um inde excurrente ad hanc lineam determina­<lb/>tus fuit, ex qua profectò prima determinatione, &longs;equuntur aliæ, &longs;cilicet, <lb/>Axis mundi, polorum, Æquatoris &c. </s> |
| <s id="s.000489">& cùm tantulum primæ determi­<lb/>nationis deor&longs;um retinuerit, debilis tamen, tota enim ferè in circularem <lb/>motum ivit, quid mirum, &longs;i ad Perigæum tendat? </s> | <s id="s.000489">& cùm tantulum primæ determi­<lb/>nationis deor&longs;um retinuerit, debilis tamen, tota enim ferè in circularem <lb/>motum ivit, quid mirum, &longs;i ad Perigæum tendat? </s> |
| <s id="s.000490">à quo rur&longs;um eodem <lb/>modo versùs Apogæum regreditur; adde &longs;ecundam inclinationem, de <lb/>qua iam &longs;upra, & quia globorum more, deor&longs;um in morem turbinis <lb/>de&longs;cendit, retinuit illum motum orbis circa eundem Axem &longs;ibi ip&longs;i <lb/>&longs;emper parallelum, vbi motu circulari agi cœpit, cui prædicta turbinatio <lb/>non ob&longs;tat, Vides, cuncta hæc ex communibus illis principiis deduci, <lb/>per quæ aliorum corporum motus explicantur. </s> | <s id="s.000490">à quo rur&longs;um eodem <lb/>modo versùs Apogæum regreditur; adde &longs;ecundam inclinationem, de <lb/>qua iam &longs;upra, & quia globorum more, deor&longs;um in morem turbinis <lb/>de&longs;cendit, retinuit illum motum orbis circa eundem Axem &longs;ibi ip&longs;i <lb/>&longs;emper parallelum, vbi motu circulari agi cœpit, cui prædicta turbinatio <lb/>non ob&longs;tat, Vides, cuncta hæc ex communibus illis principiis deduci, <lb/>per quæ aliorum corporum motus explicantur. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000497">DVBIVM mihi non e&longs;t, hanc di&longs;putationem ineunti, quin <lb/>pleri&longs;que fortè iam actum agere videar, CARDINALIS <lb/>EMINENTISSIMS, quotus enim qui&longs;que invenitur, vel Philo­<lb/>&longs;ophorum in tractatione de Corpore Cœle&longs;ti; vel Theologo­<lb/>rum in Opere &longs;ex dierum enucleando;; vel &longs;acri Textus Interpretum, in <lb/>eorum locorum expo&longs;itione, in quibus Terra &longs;tare, Sol & A&longs;tra <lb/>pa&longs;&longs;im moveri dicuntur; vel denique A&longs;tronomorum, in mundi &longs;y&longs;tema­<lb/>te definiendo, qui hanc partam non adornet, &longs;uam falcem in hanc me&longs;­<lb/>&longs;em non mittat, ac de mi&longs;ero Copernico novos triumphos agere nolit. <lb/></s> | <s id="s.000497">DVBIVM mihi non e&longs;t, hanc di&longs;putationem ineunti, quin <lb/>pleri&longs;que fortè iam actum agere videar, CARDINALIS <lb/>EMINENTISSIMS, quotus enim qui&longs;que invenitur, vel Philo­<lb/>&longs;ophorum in tractatione de Corpore Cœle&longs;ti; vel Theologo­<lb/>rum in Opere &longs;ex dierum enucleando;; vel &longs;acri Textus Interpretum, in <lb/>eorum locorum expo&longs;itione, in quibus Terra &longs;tare, Sol & A&longs;tra <lb/>pa&longs;&longs;im moveri dicuntur; vel denique A&longs;tronomorum, in mundi &longs;y&longs;tema­<lb/>te definiendo, qui hanc partam non adornet, &longs;uam falcem in hanc me&longs;­<lb/>&longs;em non mittat, ac de mi&longs;ero Copernico novos triumphos agere nolit. <lb/></s> |
| <s id="s.000498">Scribimus indocti, doctique poëmata: quanquam, vt ingenuè dicam, <lb/>maxima illorum argumentorum pars, quibus nonnulli præfatam Coper­<lb/>nici opinionem petierunt, non parum laudis & plau&longs;us eidem concilia­<lb/>vit; ita enim ab illius defen&longs;oribus rejecta fuere, vt &longs;olutionis, &longs;eu re­<lb/>&longs;pon&longs;ionis facilitas qua&longs;i ad in&longs;tar <gap/>novæ demon&longs;trationis novum &longs;plendo­<lb/>re in eidem &longs;ententia conciliârit, illud &longs;anè commune e&longs;t præliis etiam li­<lb/>terariis, vt qui&longs;quis ho&longs;tem malè aggre&longs;&longs;us e&longs;t, & in ca&longs;&longs;um adortus, <lb/>pro &longs;emivicto haben<gap/>tur; ne igitur eundem errorem admittam, illa dum­<lb/>taxat adducam, quæ &longs;i non fortè ho&longs;tem omninò conficere, plurimùm <lb/>tamen labefactare videntur; tuum erit, Eminenti&longs;&longs;ime, qui per&longs;pica­<lb/>ci&longs;&longs;ima ingenij acie vales, quam nihil quantumvis arduum, vel ab&longs;tru­<lb/>&longs;um effugiat, &longs;i non de integra victoria, de potioribus &longs;altem partibus à <lb/>nobis in hac cau&longs;a, vt benè &longs;pero, referendis, judicare, necnon æqui&longs;&longs;i­<lb/>mam ferre &longs;ententiam. </s> | <s id="s.000498">Scribimus indocti, doctique poëmata: quanquam, vt ingenuè dicam, <lb/>maxima illorum argumentorum pars, quibus nonnulli præfatam Coper­<lb/>nici opinionem petierunt, non parum laudis & plau&longs;us eidem concilia­<lb/>vit; ita enim ab illius defen&longs;oribus rejecta fuere, vt &longs;olutionis, &longs;eu re­<lb/>&longs;pon&longs;ionis facilitas qua&longs;i ad in&longs;tar novæ demon&longs;trationis novum &longs;plendo­<lb/>re in eidem &longs;ententia conciliârit, illud &longs;anè commune e&longs;t præliis etiam li­<lb/>terariis, vt qui&longs;quis ho&longs;tem malè aggre&longs;&longs;us e&longs;t, & in ca&longs;&longs;um adortus, <lb/>pro &longs;emivicto habentur; ne igitur eundem errorem admittam, illa dum­<lb/>taxat adducam, quæ &longs;i non fortè ho&longs;tem omninò conficere, plurimùm <lb/>tamen labefactare videntur; tuum erit, Eminenti&longs;&longs;ime, qui per&longs;pica­<lb/>ci&longs;&longs;ima ingenij acie vales, quam nihil quantumvis arduum, vel ab&longs;tru­<lb/>&longs;um effugiat, &longs;i non de integra victoria, de potioribus &longs;altem partibus à <lb/>nobis in hac cau&longs;a, vt benè &longs;pero, referendis, judicare, necnon æqui&longs;&longs;i­<lb/>mam ferre &longs;ententiam. </s> |
| <s id="s.000499">Sed initium di&longs;&longs;ertationi demus. </s> | <s id="s.000499">Sed initium di&longs;&longs;ertationi demus. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="44" xlink:href="025/01/048.jpg"/> | <pb pagenum="44" xlink:href="025/01/048.jpg"/> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000502"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000502"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000503"> Ita e&longs;t, & licèt ad ea, quæ repo&longs;ui&longs;ti, obmutire & ma­<lb/>nus dare vi&longs;us &longs;im, quia illa omnia, quæ ad tabulas æ&longs;tus marini eiú&longs;que <lb/>phænomena pertinent, minùs calleo, vereor tamen, vt rerum i&longs;tarum peri­<lb/>ris per&longs;uadere valeas; illud autem &longs;ilentium mihi poti&longs;&longs;imum impo&longs;uit, <lb/>quòd &longs;anctè jura&longs;ti, in adluc<gap/>tis à te phænomenis, omnes ad vnum æ&longs;tus <lb/>marini peritos, &longs;ive Naucleri &longs;int, &longs;ive alij, imò & ip&longs;os litorum Oceani <lb/>vel idiotas incolas &longs;umma tor&longs;en&longs;ione convenire; itaque licèt ex &longs;ola ter­<lb/>re&longs;tris globi circuitione æ&longs;tus marini adæquata cau&longs;a petenda non &longs;it, &longs;ed <lb/>ex alia quapiam, negari tamen non pote&longs;t, quin prædictus motus aliquid <lb/>conferat. </s> | <s id="s.000503"> Ita e&longs;t, & licèt ad ea, quæ repo&longs;ui&longs;ti, obmutire & ma­<lb/>nus dare vi&longs;us &longs;im, quia illa omnia, quæ ad tabulas æ&longs;tus marini eiú&longs;que <lb/>phænomena pertinent, minùs calleo, vereor tamen, vt rerum i&longs;tarum peri­<lb/>ris per&longs;uadere valeas; illud autem &longs;ilentium mihi poti&longs;&longs;imum impo&longs;uit, <lb/>quòd &longs;anctè jura&longs;ti, in adluctis à te phænomenis, omnes ad vnum æ&longs;tus <lb/>marini peritos, &longs;ive Naucleri &longs;int, &longs;ive alij, imò & ip&longs;os litorum Oceani <lb/>vel idiotas incolas &longs;umma con&longs;en&longs;ione convenire; itaque licèt ex &longs;ola ter­<lb/>re&longs;tris globi circuitione æ&longs;tus marini adæquata cau&longs;a petenda non &longs;it, &longs;ed <lb/>ex alia quapiam, negari tamen non pote&longs;t, quin prædictus motus aliquid <lb/>conferat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000504"><emph type="italics"/>Antim:<emph.end type="italics"/> A&longs;&longs;igna priùs aliam cau&longs;am, vt videamus, an &longs;ufficiat ad hunc <lb/>mirabilem effectum; &longs;i enim &longs;ufficit, nihil &longs;anè e&longs;t, quod ille Terræ motus <lb/>conferat; &longs;i verò non &longs;ufficit, o&longs;tende id, ad quod non &longs;ufficit, & illius <lb/>motus opem po&longs;tulat; &longs;emper enim recurret propo&longs;itum argumentum; <lb/>totum illud, quidquid tandem &longs;it, quod à præfato motu efficitur, circa <lb/>maximæ inæqualitatis cardines; id e&longs;t, circa Meridiem & mediam noctem, <lb/>vi&longs;um &longs;emper iri; quod tamen Ob&longs;ervationibus repugnat: itaque certum <lb/>e&longs;t, & per&longs;picuum ex Maris æ&longs;tu Terræ motum minimè probari; certum <lb/>tamen e&longs;&longs;e dicitis, ex illo inæquali motu, varium &longs;equi aquarum motum; <lb/>quod certè ad hominem &longs;ic vrgeo; &longs;i reverà e&longs;&longs;et hic motus, ex illius inæ­<lb/>qualitate, varius aquarum motus &longs;equeretur, &longs;cilicet ex retardatione aqua­<lb/>rum excur&longs;io versùs Ortum, ex acceleratione, excur&longs;io versùs Occa&longs;um; <lb/>hoc non negatis, &longs;ed conceditis vltrò; idque in cardinibus maximæ in­<lb/>æqualitatis, aut &longs;altem &longs;emper in ii&longs;dem, cùm eadem cau&longs;a idem &longs;em­<lb/>per præ&longs;tet; &longs;ed in nullo certo ac fixo temporis puncte huiu&longs;modi aqua­<lb/>rum excur&longs;iones fiunt, quod nemo neger, &longs;i cæcus & &longs;urdus; nullus e&longs;t <lb/>igitur Terræ motus, ex quo alioqui prædicti effectus nece&longs;&longs;ariò &longs;eque­<lb/>rentur. </s> | <s id="s.000504"><emph type="italics"/>Antim:<emph.end type="italics"/> A&longs;&longs;igna priùs aliam cau&longs;am, vt videamus, an &longs;ufficiat ad hunc <lb/>mirabilem effectum; &longs;i enim &longs;ufficit, nihil &longs;anè e&longs;t, quod ille Terræ motus <lb/>conferat; &longs;i verò non &longs;ufficit, o&longs;tende id, ad quod non &longs;ufficit, & illius <lb/>motus opem po&longs;tulat; &longs;emper enim recurret propo&longs;itum argumentum; <lb/>totum illud, quidquid tandem &longs;it, quod à præfato motu efficitur, circa <lb/>maximæ inæqualitatis cardines; id e&longs;t, circa Meridiem & mediam noctem, <lb/>vi&longs;um &longs;emper iri; quod tamen Ob&longs;ervationibus repugnat: itaque certum <lb/>e&longs;t, & per&longs;picuum ex Maris æ&longs;tu Terræ motum minimè probari; certum <lb/>tamen e&longs;&longs;e dicitis, ex illo inæquali motu, varium &longs;equi aquarum motum; <lb/>quod certè ad hominem &longs;ic vrgeo; &longs;i reverà e&longs;&longs;et hic motus, ex illius inæ­<lb/>qualitate, varius aquarum motus &longs;equeretur, &longs;cilicet ex retardatione aqua­<lb/>rum excur&longs;io versùs Ortum, ex acceleratione, excur&longs;io versùs Occa&longs;um; <lb/>hoc non negatis, &longs;ed conceditis vltrò; idque in cardinibus maximæ in­<lb/>æqualitatis, aut &longs;altem &longs;emper in ii&longs;dem, cùm eadem cau&longs;a idem &longs;em­<lb/>per præ&longs;tet; &longs;ed in nullo certo ac fixo temporis puncte huiu&longs;modi aqua­<lb/>rum excur&longs;iones fiunt, quod nemo neger, &longs;i cæcus & &longs;urdus; nullus e&longs;t <lb/>igitur Terræ motus, ex quo alioqui prædicti effectus nece&longs;&longs;ariò &longs;eque­<lb/>rentur. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.053.1.jpg" xlink:href="025/01/053/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.053.1.jpg" xlink:href="025/01/053/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000550">Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan­<lb/>gulum C in eo collocatum; certè &longs;i &longs;up­<lb/>ponatur vtrumque lævigatum, de&longs;cen­<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim aliter per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu­<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt <gap/>iueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen­<lb/>deret, quod dici non pote&longs;t; <gap/>Sit enim <lb/>CD perpendiculum, & CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta à puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;uprà horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, cùm à plani &longs;cabutie impediri po&longs;&longs;it, latus AD, &longs;u­<lb/>perior p<gap/>o quæ libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;iti, prævalens, deor­<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D ; &longs;ed hoc per accidens fit. </s> | <s id="s.000550">Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan­<lb/>gulum C in eo collocatum; certè &longs;i &longs;up­<lb/>ponatur vtrumque lævigatum, de&longs;cen­<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim aliter per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu­<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt fueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen­<lb/>deret, quod dici non pote&longs;t; Sit enim <lb/>CD perpendiculum, & CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta à puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;uprà horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, cùm à plani &longs;cabutie impediri po&longs;&longs;it, latus AD, &longs;u­<lb/>perior portio quæ libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;iti, prævalens, deor­<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D ; &longs;ed hoc per accidens fit. </s> |
| <s id="s.000551">Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano in<gap/>linato, perpendiculum, FH, ho­<lb/>rizontalis FO; certè &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centium F circa M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a&longs;cen<gap/>­<lb/>det &longs;ed de&longs;cendet. </s> | <s id="s.000551">Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano inclinato, perpendiculum, FH, ho­<lb/>rizontalis FO; certè &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centrum F circa M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a&longs;cen­<lb/>det &longs;ed de&longs;cendet. </s> |
| <s id="s.000552">itaque vt ad no&longs;t<gap/> globum redeat or<gap/>atio cùn. </s> | <s id="s.000552">itaque vt ad no&longs;trum globum redeat oratio cùm <!--kein neuer Satz--></s> |
| <s id="s.000553">nec <lb/>circa punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antipe<gap/>ima<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50" xlink:href="025/01/054.jpg"/>frà rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; certè non ideò <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, cùm de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ideò volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, & cùm pri­<lb/>mo modo difficiliùs de&longs;cendat, propter affrictum partium; ideò &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic faciliùs de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo­<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, cæteris paribus, <lb/>motum. </s> | <s id="s.000553">nec <lb/>circa punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antepenuissima<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50" xlink:href="025/01/054.jpg"/>frà rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; certè non ideò <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, cùm de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ideò volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, & cùm pri­<lb/>mo modo difficiliùs de&longs;cendat, propter affrictum partium; ideò &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic faciliùs de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo­<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, cæteris paribus, <lb/>motum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000554"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000554"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.054.1.jpg" xlink:href="025/01/054/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.054.1.jpg" xlink:href="025/01/054/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000558">Supponatur planum DH e&longs;&longs;e horizon­<lb/>tale, in quo &longs;it rota, eaque trahatur fune <lb/>AG, in&longs;erto &longs;cilicet axe per <expan abbr="centrũ">centrum</expan> illius <lb/>A, haud dubiè &longs;i æquè facile <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extre­<lb/>mitas diametri rotæ DC adduci po&longs;&longs;et à <lb/>potentia trahente per AG vtraque extre­<lb/>mitas, ac proinde reliquæ omnes partes <lb/>rotæ per parallelas AG adducerentur, & <lb/>omnes æquè citò <expan abbr="mover&etilde;tur">moverentur</expan>, vt reverà fit, <lb/>&longs;i rota humido innatet; at <expan abbr="cũ">cum</expan> propter <expan abbr="af-frictũ">af­<lb/>frictum</expan> planirota; detur D, ac proinde difficiliùs accedat<gap/><expan abbr="punctũ">punctum</expan> C longè faci­<lb/>liùs accedit; item A. &c. </s> | <s id="s.000558">Supponatur planum DH e&longs;&longs;e horizon­<lb/>tale, in quo &longs;it rota, eaque trahatur fune <lb/>AG, in&longs;erto &longs;cilicet axe per <expan abbr="centrũ">centrum</expan> illius <lb/>A, haud dubiè &longs;i æquè facile <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extre­<lb/>mitas diametri rotæ DC adduci po&longs;&longs;et à <lb/>potentia trahente per AG vtraque extre­<lb/>mitas, ac proinde reliquæ omnes partes <lb/>rotæ per parallelas AG adducerentur, & <lb/>omnes æquè citò <expan abbr="mover&etilde;tur">moverentur</expan>, vt reverà fit, <lb/>&longs;i rota humido innatet; at <expan abbr="cũ">cum</expan> propter <expan abbr="af-frictũ">af­<lb/>frictum</expan> planireta; detur D, ac proinde difficiliùs accedat: <expan abbr="punctũ">punctum</expan> C longè faci­<lb/>liùs accedit; item A. &c. </s> |
| <s id="s.000559">ac proinde citiùs <expan abbr="accedũt">accedunt</expan>, ex quo inæquali acce&longs;&longs;u, <lb/>propter partium nexum, motus orbis nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur: Iam vero &longs;uppo­<lb/>ne planum inclinatum, & nullam potentiam extrin&longs;ecam applicatam e&longs;&longs;e <lb/>centro A, &longs;ed &longs;olam ine&longs;&longs;e gravitatem rotæ, quæ à centro A exeritur ab <lb/>intrin&longs;eco, eodem pror&longs;us modo, quo ante à potentia, fune applicata <lb/>in plano horrizontali, & vt potentia extrin&longs;eca movet rotam eo motu, quo <lb/>faciliùs moveri pote&longs;t, mixto &longs;cilicet ex motu centri & orbis, in hoc plano, <lb/>ita & propria rotæ gravitas in inclinato; quid clarius? </s> | <s id="s.000559">ac proinde citiùs <expan abbr="accedũt">accedunt</expan>, ex quo inæquali acce&longs;&longs;u, <lb/>propter partium nexum, motus orbis nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur: Iam vero &longs;uppo­<lb/>ne planum inclinatum, & nullam potentiam extrin&longs;ecam applicatam e&longs;&longs;e <lb/>centro A, &longs;ed &longs;olam ine&longs;&longs;e gravitatem rotæ, quæ à centro A exeritur ab <lb/>intrin&longs;eco, eodem pror&longs;us modo, quo ante à potentia, fune applicata <lb/>in plano horrizontali, & vt potentia extrin&longs;eca movet rotam eo motu, quo <lb/>faciliùs moveri pote&longs;t, mixto &longs;cilicet ex motu centri & orbis, in hoc plano, <lb/>ita & propria rotæ gravitas in inclinato; quid clarius? </s> |
| <s id="s.000560">maneat igitur illud <lb/>principium, quòd &longs;cilicet corpora eo motu moveantur, cæteris paribus, quo <lb/>faciliùs moveri po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.000560">maneat igitur illud <lb/>principium, quòd &longs;cilicet corpora eo motu moveantur, cæteris paribus, quo <lb/>faciliùs moveri po&longs;&longs;unt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000561"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000561"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000562"> Do manus, & rem optimè capio, &longs;ed antequam vlteriùs per­<lb/>gas, vnum ex te, Antime; re&longs;cire velim, circa ca, quæ in he&longs;terno con­<lb/>gre&longs;&longs;u à te accepi. </s> | <s id="s.000562"> Do manus, & rem optimè capio, &longs;ed antequam vlteriùs per­<lb/>gas, vnum ex te, Antime; re&longs;cire velim, circa ca, quæ in he&longs;terno con­<lb/>gre&longs;&longs;u à te accepi. </s> |
| <s id="s.000563">Illico probavi, vbi di&longs;ce&longs;&longs;i&longs;ti, pulcherrimum illud expe­<lb/>rimentum tubi vitrei, in quo aqua per &longs;piras de&longs;cendit, dum &longs;ur&longs;um extru­<lb/>dit, eo, quo dixi&longs;ti, modo inclu&longs;am illam aëtis portionem; ob&longs;ervavi <lb/>enim. illam aëris portionem in cylindrum priore contractiorem, vt labenti <lb/>aquæ &longs;ecus <gap/> tubi &longs;uperficiem locus detur, conformari, ita vt tamen <lb/>&longs;upicma pars &longs;it convexa &longs;phærica infima verò ba&longs;is, omnino plana, &longs;altem <lb/>provt oculo &longs;ubjicitur. </s> | <s id="s.000563">Illico probavi, vbi di&longs;ce&longs;&longs;i&longs;ti, pulcherrimum illud expe­<lb/>rimentum tubi vitrei, in quo aqua per &longs;piras de&longs;cendit, dum &longs;ur&longs;um extru­<lb/>dit, eo, quo dixi&longs;ti, modo inclu&longs;am illam aëris portionem; ob&longs;ervavi <lb/>enim. <!--neuer Satz-->illam aëris portionem in cylindrum priore contractiorem, vt labenti <lb/>aquæ &longs;ecus cavam tubi &longs;uperficiem locus detur, conformari, ita vt tamen <lb/>&longs;upicma pars &longs;it convexa &longs;phærica infima verò ba&longs;is, omnino plana, &longs;altem <lb/>provt oculo &longs;ubjicitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="51" xlink:href="025/01/055.jpg"/> | <pb pagenum="51" xlink:href="025/01/055.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000564"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000564"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000565"> Memini me legi&longs;&longs;e vel audii&longs;&longs;e præclari&longs;&longs;imam huius Phæno­<lb/>neni rationem, nempe illa portio aëtis, aqua levior, vt in a&longs;cen&longs;u aquæ vim <lb/>& re&longs;i&longs;tentiam faciliùs frangat & &longs;uperet, huiu&longs;modi qua&longs;i cuncatam figu­<lb/>ram induit. </s> | <s id="s.000565"> Memini me legi&longs;&longs;e vel audii&longs;&longs;e præclari&longs;&longs;imam huius Phæno­<lb/>neni rationem, nempe illa portio aëtis, aqua levior, vt in a&longs;cen&longs;u aquæ vim <lb/>& re&longs;i&longs;tentiam faciliùs frangat & &longs;uperet, huiu&longs;modi qua&longs;i cuneatam figu­<lb/>ram induit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000566"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000566"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000570">Deinde æquè facilè aqua &longs;uperficiem <lb/>&longs;phæricam aëris dividere pote&longs;t ac planam: præterea cur minor aëris portio <lb/>aquæ re&longs;i&longs;tentiam citiùs perrumpit, & &longs;ur&longs;um emergit? </s> | <s id="s.000570">Deinde æquè facilè aqua &longs;uperficiem <lb/>&longs;phæricam aëris dividere pote&longs;t ac planam: præterea cur minor aëris portio <lb/>aquæ re&longs;i&longs;tentiam citiùs perrumpit, & &longs;ur&longs;um emergit? </s> |
| <s id="s.000571">Nempe vt corpus <lb/>grave majus gravitatem &longs;uam potentiùs exerit, ita & leve majus &longs;uam le­<lb/>vitatem; &longs;ed cur aqua &longs;imiliter cuneum cuneo minimè opponit? </s> | <s id="s.000571">Nempe vt corpus <lb/>grave majus gravitatem &longs;uam potentiùs exerit, ita & leve majus &longs;uam le­<lb/>vitatem; &longs;ed cur aqua &longs;imiliter cuneum cuneo minimè opponit? </s> |
| <s id="s.000572">an fortè <lb/>in ratione gravis corporis aëri cedit, quatenus hic corpus leve e&longs;t? </s> | <s id="s.000572">an fortè <lb/>in ratione gravis corporis aëri cedit, quatenus hic corpus leve e&longs;t? </s> |
| <s id="s.000573">itaque <lb/>alia omnino rati<gap/>; cùm enim aqua tendat vt: sùs latera tubi, per quæ <lb/>deinde &longs;uas &longs;p<gap/>agens, vt dixi, de&longs;cendit, eo certè ex medio tubo, <lb/>&longs;en&longs;im ruere non pore&longs;t, ni&longs;i quoquo versùm cylindri aeris &longs;uperiorem <lb/>marginem qua&longs;i excutiat, & qua&longs;i &longs;e&longs;e in novam cunei formam induat, e&longs;t <lb/>enim cuneus latior in &longs;ummo, in imo acutior; neque in hoc vlla e&longs;t difficul­<lb/>tas; multa &longs;anè eaque &longs;citu digna &longs;uper hoc experimento inihi dicenda e&longs;­<lb/>&longs;ent, &longs;ed omitto, ne in parergis toti &longs;imus; inferior verò portio, &longs;eu ba&longs;is <lb/>plana e&longs;t; quia nullum aquæ pondu illam emarginat. </s> | <s id="s.000573">itaque <lb/>alia omnino rationem; cùm enim aqua tendat vt: sùs latera tubi, per quæ <lb/>deinde &longs;uas &longs;p<gap/>agens, vt dixi, de&longs;cendit, eo certè ex medio tubo, <lb/>&longs;en&longs;im ruere non pore&longs;t, ni&longs;i quoquo versùm cylindri aeris &longs;uperiorem <lb/>marginem qua&longs;i excutiat, & qua&longs;i &longs;e&longs;e in novam cunei formam induat, e&longs;t <lb/>enim cuneus latior in &longs;ummo, in imo acutior; neque in hoc vlla e&longs;t difficul­<lb/>tas; multa &longs;anè eaque &longs;citu digna &longs;uper hoc experimento mihi dicenda e&longs;­<lb/>&longs;ent, &longs;ed omitto, ne in parergis toti &longs;imus; inferior verò portio, &longs;eu ba&longs;is <lb/>plana e&longs;t; quia nullum aquæ pondu illam emarginat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000574"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000574"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000589"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> locaris, Antime: quis Auriga, Rhedarius, Carpentarius hoc <lb/>ne&longs;cit? </s> | <s id="s.000589"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> locaris, Antime: quis Auriga, Rhedarius, Carpentarius hoc <lb/>ne&longs;cit? </s> |
| <s id="s.000590">quis oculos figens non videt, &longs;uperius rotæ punctum à plano, in <lb/>quo rota volvitur, tota rotæ diametro di&longs;tans, velociùs agi, quàm infimuru, <lb/>in quo &longs;cilicet rota planum tangit. </s> | <s id="s.000590">quis oculos figens non videt, &longs;uperius rotæ punctum à plano, in <lb/>quo rota volvitur, tota rotæ diametro di&longs;tans, velociùs agi, quàm infimum, <lb/>in quo &longs;cilicet rota planum tangit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000591"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000591"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.057.1.jpg" xlink:href="025/01/057/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.057.1.jpg" xlink:href="025/01/057/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000606">Sit ergo Rota D, quæ volvitur in plano FG, punctum E &longs;upre­<lb/>mum, F infimum, ita autem moveatur, vt motus orbis, &longs;eu rotæ <lb/>circa centrum D, &longs;it æqualis motui eiu&longs;dem centri D ; ac proinde eodem <lb/>tempore, quo E v.g. <!-- REMOVE S-->integrum &longs;uum orbem circa D decurrit, centrum D. <lb/>lineam rectam decurrat æqualem peripheriæ eiu&longs;dem rotæ, vel circuli, mo­<lb/>vetur autem E motu illo mixto per lineam curuam EQV, quam haud <lb/>improprio nomine cycloidem vocatis, cuius &longs;ubduplam dumtaxat figuram <lb/>delineavi; nam petinde e&longs;t, &longs;ive punctum Rotæ ab E &longs;upremo perveniat <lb/>ad infimum V per curvam EQV, &longs;ive ab imo V ad &longs;upremum E per <lb/>VQE. </s> | <s id="s.000606">Sit ergo Rota D, quæ volvitur in plano FG, punctum E &longs;upre­<lb/>mum, F infimum, ita autem moveatur, vt motus orbis, &longs;eu rotæ <lb/>circa centrum D, &longs;it æqualis motui eiu&longs;dem centri D ; ac proinde eodem <lb/>tempore, quo E v.g. <!-- REMOVE S-->integrum &longs;uum orbem circa D decurrit, centrum D. <lb/>lineam rectam decurrat æqualem peripheriæ eiu&longs;dem rotæ, vel circuli, mo­<lb/>vetur autem E motu illo mixto per lineam curuam EQV, quam haud <lb/>improprio nomine cycloidem vocatis, cuius &longs;ubduplam dumtaxat figuram <lb/>delineavi; nam perinde e&longs;t, &longs;ive punctum Rotæ ab E &longs;upremo perveniat <lb/>ad infimum V per curvam EQV, &longs;ive ab imo V ad &longs;upremum E per <lb/>VQE. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="54" xlink:href="025/01/058.jpg"/> | <pb pagenum="54" xlink:href="025/01/058.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000607"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc e&longs;t cyclois illa, quæ tot ac tanto<gap/> excitavit tumultus, <lb/>de qua etiam opu&longs;culum geometricum edidi&longs;ti; &longs;ub nomine Antimi <lb/>Parbij. </s> | <s id="s.000607"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc e&longs;t cyclois illa, quæ tot ac tantos excitavit tumultus, <lb/>de qua etiam opu&longs;culum geometricum edidi&longs;ti; &longs;ub nomine Antimi <lb/>Farbij. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000608"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000608"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000609"> Non agno&longs;cerem pro in ea lucubratiuncolam illam, ni­<lb/>&longs;i me <expan abbr="gratī">gratim</expan> animi ratio &longs;timularet; enim verò facere non po&longs;&longs;um, <lb/>quin hoc loco in&longs;ignem pro&longs;ectò Geometram <gap/> Stephanum De An­<lb/>gelis digni&longs;&longs;imum magni illius Cavalerij di&longs;cipulum appellem, ei­<lb/>que gratias, quam po&longs;&longs;um maximas agam, pro iis laudibus, qui­<lb/>bus liberaliùs certè quàm par fui&longs;&longs;et, cùm iis longè inferior &longs;im, pro &longs;ua <lb/>humanitate, me alioquin pror&longs;us incognitum, ratione præfati opu&longs;culi cu­<lb/>mulavit; &longs;ed ad rem no&longs;tram. </s> | <s id="s.000609"> Non agno&longs;cerem pro in ea lucubratiuncolam illam, ni­<lb/>&longs;i me <expan abbr="gratī">gratim</expan> animi ratio &longs;timularet; enim verò facere non po&longs;&longs;um, <lb/>quin hoc loco in&longs;ignem pro&longs;ectò Geometram P. Stephanum De An­<lb/>gelis digni&longs;&longs;imum magni illius Cavalerij di&longs;cipulum appellem, ei­<lb/>que gratias, quam po&longs;&longs;um maximas agam, pro iis laudibus, qui­<lb/>bus liberaliùs certè quàm par fui&longs;&longs;et, cùm iis longè inferior &longs;im, pro &longs;ua <lb/>humanitate, me alioquin pror&longs;us incognitum, ratione præfati opu&longs;culi cu­<lb/>mulavit; &longs;ed ad rem no&longs;tram. </s> |
| <s id="s.000610">Comparemus vtriu&longs;que puncti motus, &longs;u­<lb/>premi &longs;cilicet atque infimi; quod vt clariùs &longs;uccedat, &longs;it arcus EP. trigin­<lb/>ta grad. <!-- REMOVE S-->punctum E, dum prædictum arcum decurrit, deferturque à cen­<lb/>tro D &longs;ini&longs;tror&longs;um, &longs;cilicet versùs V, acquirit &longs;ini&longs;tror&longs;um ratione vtriu&longs;­<lb/>que motus, totum &longs;patium OQ, &longs;cilicet ratione motus orbis, rectam OP, <lb/>id e&longs;t &longs;inum rectum EP, quem &longs;uppono e&longs;&longs;e 30. grad. <!-- REMOVE S-->& ratione motus <lb/>centri, rectam PQ æqualem ip&longs;i arcui ER, tantumdem enim Spatij cen­<lb/>trum decurrit, ergo ratione vtriu&longs;que totum &longs;patium <expan abbr="Oq.">OQ</expan> Iam verò &longs;it <lb/>FR arcus æqualis 30. &longs;cilicet grad. <!-- REMOVE S-->punctum R eodem tempore motu or­<lb/>bis acquirit dextror&longs;um <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan> RS, & motu centri <expan abbr="&longs;ũ">&longs;ini&longs;tror&longs;um</expan> &longs;patium FT <lb/>æquale arcui FR. exi&longs;tis autem duobus motibus re&longs;ultat R T. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000610">Comparemus vtriu&longs;que puncti motus, &longs;u­<lb/>premi &longs;cilicet atque infimi; quod vt clariùs &longs;uccedat, &longs;it arcus EP. trigin­<lb/>ta grad. <!-- REMOVE S-->punctum E, dum prædictum arcum decurrit, deferturque à cen­<lb/>tro D &longs;ini&longs;tror&longs;um, &longs;cilicet versùs V, acquirit &longs;ini&longs;tror&longs;um ratione vtriu&longs;­<lb/>que motus, totum &longs;patium OQ, &longs;cilicet ratione motus orbis, rectam OP, <lb/>id e&longs;t &longs;inum rectum EP, quem &longs;uppono e&longs;&longs;e 30. grad. <!-- REMOVE S-->& ratione motus <lb/>centri, rectam PQ æqualem ip&longs;i arcui ER, tantumdem enim Spatij cen­<lb/>trum decurrit, ergo ratione vtriu&longs;que totum &longs;patium <expan abbr="Oq.">OQ</expan> Iam verò &longs;it <lb/>FR arcus æqualis 30. &longs;cilicet grad. <!-- REMOVE S-->punctum R eodem tempore motu or­<lb/>bis acquirit dextror&longs;um <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan> RS, & motu centri <expan abbr="&longs;ũ">&longs;ini&longs;tror&longs;um</expan> &longs;patium FT <lb/>æquale arcui FR. exi&longs;tis autem duobus motibus re&longs;ultat R T. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000611">Iam compa­<lb/>remus hæc duo &longs;patia, &longs;cilicet. </s> | <s id="s.000611">Iam compa­<lb/>remus hæc duo &longs;patia, &longs;cilicet. </s> |
| <s id="s.000612">EQ, & RT, vel OQ, & differentiam <lb/>SR, FT, &longs;it DE 100000. OP, &longs;ubdupla DE erit 50000. vt autem 7. ad <lb/>11.ita DE ad arcum EI, id e&longs;t ad 157143.cuius terti ars &longs;cilicet 52381. <lb/>erit æqualis arcui EP, vel rectæ <expan abbr="Pq;">PQ</expan> igitur tota OQ, addito vno nume­<lb/>ro alteri, erit 102381. ducatur deinde per punctum R, &longs;ecans DR, haud <lb/>dubiè cadet vltra punctum T, versùs V, nempe tangens, quæ terminatur <lb/>ad dictam &longs;ecantem e&longs;t &longs;emilatus polygoni circum&longs;cripti; igitur major <lb/>arcu FR; igitur &longs;egmentum illud &longs;ecantis &longs;eu differentia &longs;ecantis, & &longs;inus <lb/>totius e&longs;t maior &longs;patio RT; igitur &longs;i &longs;upponamus æqualem, faciemus mo­<lb/>tú R maiorem vero; accipio igitur &longs;ecantem arcus FR, & in canone inve­<lb/>nio 115470. ex quo numero detraho &longs;inum totum 100000. re&longs;iduum erit <lb/>15470. hæc e&longs;t RT, qùæ ferè e&longs;t vna 7.igitur motus puncti E ad motum <lb/>puncti R toto tempore quo decurritur arcus FP, vel RS e&longs;t vt 7. <lb/>ad 1. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000612">EQ, & RT, vel OQ, & differentiam <lb/>SR, FT, &longs;it DE 100000. OP, &longs;ubdupla DE erit 50000. vt autem 7. ad <lb/>11.ita DE ad arcum EI, id e&longs;t ad 157143.cuius terti ars &longs;cilicet 52381. <lb/>erit æqualis arcui EP, vel rectæ <expan abbr="Pq;">PQ</expan> igitur tota OQ, addito vno nume­<lb/>ro alteri, erit 102381. ducatur deinde per punctum R, &longs;ecans DR, haud <lb/>dubiè cadet vltra punctum T, versùs V, nempe tangens, quæ terminatur <lb/>ad dictam &longs;ecantem e&longs;t &longs;emilatus polygoni circum&longs;cripti; igitur major <lb/>arcu FR; igitur &longs;egmentum illud &longs;ecantis &longs;eu differentia &longs;ecantis, & &longs;inus <lb/>totius e&longs;t maior &longs;patio RT; igitur &longs;i &longs;upponamus æqualem, faciemus mo­<lb/>tú R maiorem vero; accipio igitur &longs;ecantem arcus FR, & in canone inve­<lb/>nio 115470. ex quo numero detraho &longs;inum totum 100000. re&longs;iduum erit <lb/>15470. hæc e&longs;t RT, qùæ ferè e&longs;t vna 7.igitur motus puncti E ad motum <lb/>puncti R toto tempore quo decurritur arcus FP, vel RS e&longs;t vt 7. <lb/>ad 1. <!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000616"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000616"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000617"> Parciùs i&longs;ta viris, Chry&longs;ocome, nam fortè aliquando incides in <lb/>manus cuiu&longs;piam ex iis, quos puros Geometras vocant, à quo immi&longs;ericor­<lb/>diter vapulabis, iis arma profectò non de&longs;unt, &longs;agittæ &longs;cilicet, &longs;ecantes, <lb/>&longs;ecures, cunei, ro&longs;tra & vngues; expecta igitur parumper, nam pedeten­<lb/>tim cum i&longs;ta rota progredimur, accipe arcum 15. grad. <!-- REMOVE S-->id e&longs;t &longs;ubduplam <pb pagenum="55" xlink:href="025/01/059.jpg"/>PQ, erit æqualis 26190. cui &longs;i addas &longs;inum rectum eiu&longs;dem arcus, &longs;cili­<lb/>cet.25038. erit compo&longs;ita ex vtraque 51228. rejecta minutia, hic erit mo­<lb/>tus punct<gap/>E, eo tempore, quo decurrit arcum 15.grad. iam verò accipe <lb/>&longs;ecantem eiu&longs;dem anguli 103290. ex qua, &longs;i &longs;ub&longs;trahas &longs;inum totum, re&longs;i­<lb/>duum erit 3290. hic e&longs;t motus puncti F, eodem tempore, qui ad priorem <lb/>habet rationem <gap/> iam verò &longs;i accipias arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;cilicet 5238. eiu&longs;­<lb/>dem &longs;inum rectum 5233. compo&longs;ita ex vtraque erit 10471. differentia ve­<lb/>rò &longs;ecantis & &longs;inus totius eju&longs;dem anguli 137. Cùm igitur motus E per <lb/>arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;it ad motum F per arcum æqualem vt 10471. ad 137. erit <lb/>vt 75.ad 1.&longs;it motus per arcum 1.grad.erit compo&longs;ita ex arcu & &longs;inu 3491. <lb/>differentia &longs;ecantis & &longs;inus totius 15.igitur ratio maioris motus ad <expan abbr="mino-r&etilde;">mino­<lb/>rem</expan> <gap/>. </s> | <s id="s.000617"> Parciùs i&longs;ta viris, Chry&longs;ocome, nam fortè aliquando incides in <lb/>manus cuiu&longs;piam ex iis, quos puros Geometras vocant, à quo immi&longs;ericor­<lb/>diter vapulabis, iis arma profectò non de&longs;unt, &longs;agittæ &longs;cilicet, &longs;ecantes, <lb/>&longs;ecures, cunei, ro&longs;tra & vngues; expecta igitur parumper, nam pedeten­<lb/>tim cum i&longs;ta rota progredimur, accipe arcum 15. grad. <!-- REMOVE S-->id e&longs;t &longs;ubduplam <pb pagenum="55" xlink:href="025/01/059.jpg"/>PQ, erit æqualis 26190. cui &longs;i addas &longs;inum rectum eiu&longs;dem arcus, &longs;cili­<lb/>cet. <!--neuer Satz-->25038. erit compo&longs;ita ex vtraque 51228. rejecta minutia, hic erit mo­<lb/>tus puncto E, eo tempore, quo decurrit arcum 15.grad. iam verò accipe <lb/>&longs;ecantem eiu&longs;dem anguli 103290. ex qua, &longs;i &longs;ub&longs;trahas &longs;inum totum, re&longs;i­<lb/>duum erit 3290. hic e&longs;t motus puncti F, eodem tempore, qui ad priorem <lb/>habet rationem 1/1<gap/> iam verò &longs;i accipias arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;cilicet 5238. eiu&longs;­<lb/>dem &longs;inum rectum 5233. compo&longs;ita ex vtraque erit 10471. differentia ve­<lb/>rò &longs;ecantis & &longs;inus totius eju&longs;dem anguli 137. <!--neuer Satz-->Cùm igitur motus E per <lb/>arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;it ad motum F per arcum æqualem vt 10471. ad 137. erit <lb/>vt 75. ad 1. &longs;it motus per arcum 1. grad. erit compo&longs;ita ex arcu & &longs;inu 3491. <lb/>differentia &longs;ecantis & &longs;inus totius 15. igitur ratio maioris motus ad <expan abbr="mino-r&etilde;">mino­<lb/>rem</expan> <gap/>. </s> |
| <s id="s.000618">Accipe arcum 30.minutorum, erit &longs;umma, arcus & &longs;inus recti 1746. <lb/>differentia 4. igitur ratio <gap/> accipiamus 15. erit, &longs;umma 872. differentia <lb/>1. igitur ratio <gap/>. </s> | <s id="s.000618">Accipe arcum 30.minutorum, erit &longs;umma, arcus & &longs;inus recti 1746. <lb/>differentia 4. igitur ratio <gap/> accipiamus 15. erit, &longs;umma 872. differentia <lb/>1. igitur ratio <gap/>. </s> |
| <s id="s.000619">Si vltra progredimur, &longs;ecantes ce&longs;&longs;ant in canone Pi­<lb/>ti&longs;ci, et&longs;i veniamus ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="minutũ">minutum</expan>, quid tandem erit? </s> | <s id="s.000619">Si vltra progredimur, &longs;ecantes ce&longs;&longs;ant in canone Pi­<lb/>ti&longs;ci, et&longs;i veniamus ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="minutũ">minutum</expan>, quid tandem erit? </s> |
| <s id="s.000620">quid &longs;i ad vnum &longs;e­<lb/>cundum, aut tertium &c. </s> | <s id="s.000620">quid &longs;i ad vnum &longs;e­<lb/>cundum, aut tertium &c. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000638"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000638"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000639"> Ludis, Chry&longs;ocome, &longs;ed profectò non impunè feres; nemo non <lb/>videt, ea quæ præmi&longs;i, non e&longs;&longs;e exordia, &longs;ed iacta principia, ex quibus de­<lb/>inde meum ratiocinium deducam; ni&longs;i enim hoc facerem, ingenuè di­<lb/>cam, ratiocinari non po&longs;&longs;em; Vt vt &longs;it, Galilæus ve&longs;ter, Augu&longs;tine, eo va­<lb/>lebat ingenio, in hac præ&longs;ertim motuum doctrina, in qua, ne quid di&longs;&longs;i­<lb/>mulem, parem non habuit, immo neque hoc di&longs;&longs;imulabo, quam primus <lb/>ip&longs;e invenit, vt tam audacter pronunciarit, ex dicta motuum terre&longs;tris <lb/>globi inæqualitate, Oceani huc illuc excur&longs;ionem &longs;equi; & &longs;i fortè hoc <lb/>cum principiis eju&longs;dem doctrinæ non con&longs;entit et, nunquam revera tanta <lb/>a&longs;&longs;everatione hoc dixi&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.000639"> Ludis, Chry&longs;ocome, &longs;ed profectò non impunè feres; nemo non <lb/>videt, ea quæ præmi&longs;i, non e&longs;&longs;e exordia, &longs;ed iacta principia, ex quibus de­<lb/>inde meum ratiocinium deducam; ni&longs;i enim hoc facerem, ingenuè di­<lb/>cam, ratiocinari non po&longs;&longs;em; Vt vt &longs;it, Galilæus ve&longs;ter, Augu&longs;tine, eo va­<lb/>lebat ingenio, in hac præ&longs;ertim motuum doctrina, in qua, ne quid di&longs;&longs;i­<lb/>mulem, parem non habuit, immo neque hoc di&longs;&longs;imulabo, quam primus <lb/>ip&longs;e invenit, vt tam audacter pronunciarit, ex dicta motuum terre&longs;tris <lb/>globi inæqualitate, Oceani huc illuc excur&longs;ionem &longs;equi; & &longs;i fortè hoc <lb/>cum principiis eju&longs;dem doctrinæ non con&longs;entit et, nunquam revera tanta <lb/>a&longs;&longs;everatione hoc dixi&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.000640">Il<gap/>us ergo major propo&longs;itio vera e&longs;t, &longs;cilicet <lb/>aquarum motum &longs;equi ex prædicta motuum inæqualitate, nec illius inge­<lb/>nium in hoc falli potuit, qui alios ferè omnes doctrinam motuum docuit; <lb/>erravit tamen in minore, in qua &longs;anè illius ingenium non de&longs;idero, &longs;ed <lb/>majorem diligentiam, nec non æ&longs;tus marini peritiam; itémque maiorem <lb/>fidem, periti&longs;&longs;imis Naucleris adhibendam; optimè docuit ex dicta inæ-<pb pagenum="57" xlink:href="025/01/061.jpg"/>qualitate aquarum motum &longs;equi in &longs;ua hypothe&longs;i ; &longs;ed malè intulit, mari­<lb/>num æ&longs;tum qualis nunc e&longs;t, ex ea &longs;equi; de marino æ&longs;tu, quod &longs;it, & ta­<lb/>lis &longs;it, res certa e&longs;t; oculi dumtaxat applicandi; de terræ motu, quod re­<lb/>verà &longs;it, nequidem Galilæus ip&longs;e certum e&longs;&longs;e pronunciavit; dubium igitur <lb/>etiam apud vos; cùm igitur rectè componamus Telluris quietem cum eo <lb/>maris æ&longs;tu, qui modò e&longs;t, nec eum ob&longs;ervemus, qui reverà e&longs;&longs;et, &longs;uppo&longs;ito <lb/>terræ motu; quidni nece&longs;&longs;ariò, ni fallor, concludam; terram nor moveri, <lb/>cùm id nullo modo &longs;it, quod reverà e&longs;&longs;et, &longs;i terra moveretur? </s> | <s id="s.000640">Illius ergo major propo&longs;itio vera e&longs;t, &longs;cilicet <lb/>aquarum motum &longs;equi ex prædicta motuum inæqualitate, nec illius inge­<lb/>nium in hoc falli potuit, qui alios ferè omnes doctrinam motuum docuit; <lb/>erravit tamen in minore, in qua &longs;anè illius ingenium non de&longs;idero, &longs;ed <lb/>majorem diligentiam, nec non æ&longs;tus marini peritiam; itémque maiorem <lb/>fidem, periti&longs;&longs;imis Naucleris adhibendam; optimè docuit ex dicta inæ-<pb pagenum="57" xlink:href="025/01/061.jpg"/>qualitate aquarum motum &longs;equi in &longs;ua hypothe&longs;i ; &longs;ed malè intulit, mari­<lb/>num æ&longs;tum qualis nunc e&longs;t, ex ea &longs;equi; de marino æ&longs;tu, quod &longs;it, & ta­<lb/>lis &longs;it, res certa e&longs;t; oculi dumtaxat applicandi; de terræ motu, quod re­<lb/>verà &longs;it, nequidem Galilæus ip&longs;e certum e&longs;&longs;e pronunciavit; dubium igitur <lb/>etiam apud vos; cùm igitur rectè componamus Telluris quietem cum eo <lb/>maris æ&longs;tu, qui modò e&longs;t, nec eum ob&longs;ervemus, qui reverà e&longs;&longs;et, &longs;uppo&longs;ito <lb/>terræ motu; quidni nece&longs;&longs;ariò, ni fallor, concludam; terram nor moveri, <lb/>cùm id nullo modo &longs;it, quod reverà e&longs;&longs;et, &longs;i terra moveretur? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000641"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000641"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000672"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000672"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000673"> Hoc ni fallor &longs;ummum caput e&longs;t hujus difficultatis, quod tamen <lb/>ex dictis facilè di&longs;&longs;olvi pote&longs;t; nempe &longs;ive tractus ille maris moveat &longs;e&longs;e, <lb/>&longs;ive ab alio, fieri non pote&longs;t, vt &longs;ine impetu moveatur; igitur impetum <lb/>illum acquirit proportionatum motui, quo movetur in E, vel circumcir­<lb/>ca; &longs;ive illum in &longs;e producat, &longs;ive ab alio recipiat; &longs;ed impetus &longs;emel pro­<lb/>ductus à <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> tandem cau&longs;a, tamdiu remanet, quamdiu fru&longs;tra non e&longs;t, <lb/>tandiu verò fru&longs;tra non e&longs;t, quamdiu <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> effectum præ&longs;tare pore&longs;t in mo­<lb/>bili, non alium certè quàm motum; quantumvis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> temperatè producatur <lb/>novus impetus, hoc certè non facit, vt is, qui jam productus e&longs;t de&longs;truatur; <lb/><expan abbr="quãdiu">quandiu</expan> &longs;cilicet fru&longs;tra non e&longs;t: & vt res illa novis exemplis magis per&longs;picua <lb/>fiat; &longs;i aqua in canali declivi motu accelerato de&longs;cendat, qui deinde per mol­<lb/>liorem deflexionem &longs;ur&longs;um &longs;ub æquali, vel in æquali inclinationis angulo at­<lb/>tollatur, vbi aqua ad imum canalis pervenerit, non &longs;i&longs;tet hauddubiè, &longs;ed <lb/>per aliud canalis planum inclinatum a&longs;cendet, de&longs;cendétque denuo, mul­<lb/>tis qua&longs;i librationibus repetitis, hic tamen impetus productus e&longs;t ab in­<lb/>trin&longs;eco, Quando animal currit per declivem collem, gradum profectò <pb pagenum="60" xlink:href="025/01/064.jpg"/>&longs;i&longs;tere nequit, quantumvis contranitatur, &longs;cilicet propter impre&longs;&longs;um ante <lb/>impetum; in vibratis librati&longs;que corporibus innumera ferè &longs;uppetunt <lb/>exempla. </s> | <s id="s.000673"> Hoc ni fallor &longs;ummum caput e&longs;t hujus difficultatis, quod tamen <lb/>ex dictis facilè di&longs;&longs;olvi pote&longs;t; nempe &longs;ive tractus ille maris moveat &longs;e&longs;e, <lb/>&longs;ive ab alio, fieri non pote&longs;t, vt &longs;ine impetu moveatur; igitur impetum <lb/>illum acquirit proportionatum motui, quo movetur in E, vel circumcir­<lb/>ca; &longs;ive illum in &longs;e producat, &longs;ive ab alio recipiat; &longs;ed impetus &longs;emel pro­<lb/>ductus à <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> tandem cau&longs;a, tamdiu remanet, quamdiu fru&longs;tra non e&longs;t, <lb/>tandiu verò fru&longs;tra non e&longs;t, quamdiu <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> effectum præ&longs;tare pore&longs;t in mo­<lb/>bili, non alium certè quàm motum; quantumvis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> temperatè producatur <lb/>novus impetus, hoc certè non facit, vt is, qui jam productus e&longs;t de&longs;truatur; <lb/><expan abbr="quãdiu">quandiu</expan> &longs;cilicet fru&longs;tra non e&longs;t: & vt res illa novis exemplis magis per&longs;picua <lb/>fiat; &longs;i aqua in canali declivi motu accelerato de&longs;cendat, qui deinde per mol­<lb/>liorem deflexionem &longs;ur&longs;um &longs;ub æquali, vel in æquali inclinationis angulo at­<lb/>tollatur, vbi aqua ad imum canalis pervenerit, non &longs;i&longs;tet hauddubiè, &longs;ed <lb/>per aliud canalis planum inclinatum a&longs;cendet, de&longs;cendétque denuo, mul­<lb/>tis qua&longs;i librationibus repetitis, hic tamen impetus productus e&longs;t ab in­<lb/>trin&longs;eco, Quando animal currit per declivem collem, gradum profectò <pb pagenum="60" xlink:href="025/01/064.jpg"/>&longs;i&longs;tere nequit, quantumvis contranitatur, &longs;cilicet propter impre&longs;&longs;um ante <lb/>impetum; in vibratis librati&longs;que corporibus innumera ferè &longs;uppetunt <lb/>exempla. </s> |
| <s id="s.000674">Quid mirum igitur, &longs;i prædictus maris tractus impetum ante <lb/>impre&longs;&longs;um retineat & excurrat in Ortum; neque hoc impedit connexio <lb/>partium eju&longs;dem globi, ni&longs;i hæ &longs;clidæ &longs;int ac duræ, nec non ita inter &longs;e <lb/>connexæ, vt vna ab alia &longs;eparari non po&longs;&longs;it; tunc enim moventur iuxta <lb/>leges novi impetus de&longs;tructò priore; nec mirum, cùm fru&longs;tra &longs;it; fru&longs;tra au­<lb/>tem e&longs;t, quia motum alium habere 1. on pote&longs;t, præter illum, quem novus <lb/>impetus exigit. </s> | <s id="s.000674">Quid mirum igitur, &longs;i prædictus maris tractus impetum ante <lb/>impre&longs;&longs;um retineat & excurrat in Ortum; neque hoc impedit connexio <lb/>partium eju&longs;dem globi, ni&longs;i hæ &longs;olidæ &longs;int ac duræ, nec non ita inter &longs;e <lb/>connexæ, vt vna ab alia &longs;eparari non po&longs;&longs;it; tunc enim moventur iuxta <lb/>leges novi impetus de&longs;tructò priore; nec mirum, cùm fru&longs;tra &longs;it; fru&longs;tra au­<lb/>tem e&longs;t, quia motum alium habere 1. on pote&longs;t, præter illum, quem novus <lb/>impetus exigit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000675"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000675"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000685"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000685"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000686"> Iam mentem tuam intelligere mihi videor; vis enim quod­<lb/>libet punctum terre&longs;tris globi, ratione duplicis motus, centri &longs;cilicet, <lb/>atque orbis, duas determinationes habere, quæ in tertiam mixtam de­<lb/>inde abeunt, perinde atque &longs;i duplex impetus impre&longs;&longs;us e&longs;&longs;et ad motum <lb/>mixtum; finge globo, eodem tempore, duplicem impetum imprimi <lb/>alterum versùs Boream, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> versùs Occa&longs;um, hæc gemina determinatio <lb/>in eandem motus mixti lineam coale&longs;cit, vnde &longs;uppo&longs;ita vtriu&longs;que impe<gap/>­<lb/>tus æqualitate, globus ver&longs;us Corum ibit, id e&longs;t, Boream inter & Occa-<pb pagenum="61" xlink:href="025/01/065.jpg"/>&longs;um. </s> | <s id="s.000686"> Iam mentem tuam intelligere mihi videor; vis enim quod­<lb/>libet punctum terre&longs;tris globi, ratione duplicis motus, centri &longs;cilicet, <lb/>atque orbis, duas determinationes habere, quæ in tertiam mixtam de­<lb/>inde abeunt, perinde atque &longs;i duplex impetus impre&longs;&longs;us e&longs;&longs;et ad motum <lb/>mixtum; finge globo, eodem tempore, duplicem impetum imprimi <lb/>alterum versùs Boream, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> versùs Occa&longs;um, hæc gemina determinatio <lb/>in eandem motus mixti lineam coale&longs;cit, vnde &longs;uppo&longs;ita vtriu&longs;que impe­<lb/>tus æqualitate, globus ver&longs;us Corum ibit, id e&longs;t, Boream inter & Occa-<pb pagenum="61" xlink:href="025/01/065.jpg"/>&longs;um. </s> |
| <s id="s.000687">Ita que in puncto E vna eademque e&longs;t vtriu&longs;que motus determinatio, <lb/>&longs;cilicet per tangentem versùs Ortum; in F verò, altera determinatio alteri <lb/>ex diametro opponitur; nam determinatio motus centri e&longs;t tangens ducta <lb/>in <expan abbr="Ortũ">Ortum</expan>; nempe hîc motus determinationem in vna &longs;altem revolutione non <lb/>murat; at verò determinatio motus orbis e&longs;t tangens ducta in Occa&longs;um; in <lb/>aliis punctis inter EI, & IF, in diver&longs;as partes tendunt; v.g.in puncto I de­<lb/>terminatio centri e&longs;t DI producta versùs Ortum; determinatio orbis per­<lb/>pendiculariter cadit versùs GF. pari modo habentur aliæ in tangentibus; <lb/>& provt vna magis aut minùs con&longs;entit cum alia, velocior aut tardior <lb/>e&longs;t motus; Sed dic mihi. </s> | <s id="s.000687">Ita que in puncto E vna eademque e&longs;t vtriu&longs;que motus determinatio, <lb/>&longs;cilicet per tangentem versùs Ortum; in F verò, altera determinatio alteri <lb/>ex diametro opponitur; nam determinatio motus centri e&longs;t tangens ducta <lb/>in <expan abbr="Ortũ">Ortum</expan>; nempe hîc motus determinationem in vna &longs;altem revolutione non <lb/>murat; at verò determinatio motus orbis e&longs;t tangens ducta in Occa&longs;um; in <lb/>aliis punctis inter EI, & IF, in diver&longs;as partes tendunt; v.g.in puncto I de­<lb/>terminatio centri e&longs;t DI producta versùs Ortum; determinatio orbis per­<lb/>pendiculariter cadit versùs GF. pari modo habentur aliæ in tangentibus; <lb/>& provt vna magis aut minùs con&longs;entit cum alia, velocior aut tardior <lb/>e&longs;t motus; Sed dic mihi. </s> |
| <s id="s.000688">&longs;odes Antime, po&longs;ito quod &longs;it globus in E, cur <lb/>per tangentem non projicitur ver&longs;us Ortum? <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000688">&longs;odes Antime, po&longs;ito quod &longs;it globus in E, cur <lb/>per tangentem non projicitur ver&longs;us Ortum? <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000694"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000694"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000695"> Immò ab&longs;olutè dictum e&longs;&longs;e velim; non ratò quippe accidit vt <lb/>globi lævigati&longs;&longs;imi in planis etiam lævigati&longs;&longs;imis collocentur, &longs;eu marmo­<lb/>reis, &longs;eu vitreis; lævigata glacie nihil ferè lævius inuenio; & &longs;upra glaciem <lb/>glaciata fru&longs;tra citò & facilè currunt; itaque &longs;i aqua movetur, excurritque, <lb/>modò Ortum, modò Occa&longs;um, versùs, non video quare globus lævigati&longs;­<lb/>&longs;imus in plano lævigati&longs;&longs;imo &longs;itus, vel &longs;upra lævigatam glaciem, propter <lb/>eandem motus inæqualitatem moveri non debeat; & hoc etiam ad homi­<lb/>nem, contra tuam hypothe&longs;im militat; vnde ruitetiam illa re&longs;pon&longs;io iam <lb/>&longs;upra indicata; quod &longs;cilicet terræ motus æ&longs;tus quidem matini cau&longs;a &longs;it, <lb/>&longs;ed non adæquata, vt aiunt; nempe quidquid tandem motus in aquas <lb/>traducat, in globulum eo modo &longs;itum, quo dictum e&longs;t, etiam traducere <lb/>deberet, cùm æquè facile traduci queat; accipio enim globulos tam fa­<lb/>cilè mobiles, vt nihil mobilius excogitari po&longs;&longs;it, tornatos &longs;cilicet ex Mer­<lb/>curio. </s> | <s id="s.000695"> Immò ab&longs;olutè dictum e&longs;&longs;e velim; non ratò quippe accidit vt <lb/>globi lævigati&longs;&longs;imi in planis etiam lævigati&longs;&longs;imis collocentur, &longs;eu marmo­<lb/>reis, &longs;eu vitreis; lævigata glacie nihil ferè lævius inuenio; & &longs;upra glaciem <lb/>glaciata fru&longs;tra citò & facilè currunt; itaque &longs;i aqua movetur, excurritque, <lb/>modò Ortum, modò Occa&longs;um, versùs, non video quare globus lævigati&longs;­<lb/>&longs;imus in plano lævigati&longs;&longs;imo &longs;itus, vel &longs;upra lævigatam glaciem, propter <lb/>eandem motus inæqualitatem moveri non debeat; & hoc etiam ad homi­<lb/>nem, contra tuam hypothe&longs;im militat; vnde ruit etiam illa re&longs;pon&longs;io iam <lb/>&longs;upra indicata; quod &longs;cilicet terræ motus æ&longs;tus quidem marini cau&longs;a &longs;it, <lb/>&longs;ed non adæquata, vt aiunt; nempe quidquid tandem motus in aquas <lb/>traducat, in globulum eo modo &longs;itum, quo dictum e&longs;t, etiam traducere <lb/>deberet, cùm æquè facile traduci queat; accipio enim globulos tam fa­<lb/>cilè mobiles, vt nihil mobilius excogitari po&longs;&longs;it, tornatos &longs;cilicet ex Mer­<lb/>curio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000696"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000696"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000723">Sic æquè facilè rota volvitur in &longs;itu horizontali ac verticali. </s> | <s id="s.000723">Sic æquè facilè rota volvitur in &longs;itu horizontali ac verticali. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000724"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc veri&longs;&longs;ima e&longs;&longs;e, non diffiteor, ita enim à natura compa­<lb/>ratus &longs;um, vt compertæ veritati numquam non me &longs;ubjiciam; movetur <lb/>autem aqua cum &longs;uo va&longs;e, vt dicis, per accidens<gap/> non per &longs;e, nimirum, <lb/>propter a&longs;peritatem & inæqualitatem interioris &longs;uperficiei; at numquid <lb/>non po&longs;&longs;et ab hoc vitio liberari, obducto &longs;cilicet oleo, vel alio quopiam <lb/>vliginis genere? </s> | <s id="s.000724"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!--neuer Satz--> Hæc veri&longs;&longs;ima e&longs;&longs;e, non diffiteor, ita enim à natura compa­<lb/>ratus &longs;um, vt compertæ veritati numquam non me &longs;ubjiciam; movetur <lb/>autem aqua cum &longs;uo va&longs;e, vt dicis, per accidens, non per &longs;e, nimirum, <lb/>propter a&longs;peritatem & inæqualitatem interioris &longs;uperficiei; at numquid <lb/>non po&longs;&longs;et ab hoc vitio liberari, obducto &longs;cilicet oleo, vel alio quopiam <lb/>vliginis genere? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000725"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000725"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000766"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc omittere poteras, quæ iam trita &longs;unt, nec à me negantur; <lb/>nempe velocitas BF acquiritur &longs;ucce&longs;tivè tempore AB, quod &longs;i &longs;uppona­<lb/>tur e&longs;&longs;e in&longs;tans phy&longs;icum, accipienda e&longs;t velocitas. </s> | <s id="s.000766"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc omittere poteras, quæ iam trita &longs;unt, nec à me negantur; <lb/>nempe velocitas BF acquiritur &longs;ucce&longs;tivè tempore AB, quod &longs;i &longs;uppona­<lb/>tur e&longs;&longs;e in&longs;tans phy&longs;icum, accipienda e&longs;t velocitas. </s> |
| <s id="s.000767">BF tota &longs;imul, re­<lb/>&longs;pondeo<gap/> enim toti in&longs;tanti, ac proinde tota &longs;imul e&longs;t, non verò &longs;ucce&longs;&longs;i­<lb/>vè acqui&longs;ita, igitur &longs;patium debet accipi in rectangulo, non verò in trian­<lb/><figure id="id.025.01.071.2.jpg" xlink:href="025/01/071/2.jpg"/><lb/>gulo; v.g. <!-- REMOVE S-->Sit tempus AE 4. in&longs;tantiam, &longs;it pri­<lb/>mus gradus velocitatis AG, & &longs;patium acqui­<lb/>&longs;itum rectangulum AV; &longs;ecundo in&longs;tanti ve­<lb/>locitas acqui&longs;ita erit BH, dupla &longs;cilicet AG; <lb/>nempe tota prior remanet, & tantumdem ab ea­<lb/>dem cau&longs;a, æquali tempore ponitur; igitur &longs;pa­<lb/>tium e&longs;t duplum prioris, ac proinde erit rectan­<lb/>gulum CH duplum prioris. </s> | <s id="s.000767"><!--kein neuer Satz-->BF tota &longs;imul, re­<lb/>&longs;pondeo enim toti in&longs;tanti, ac proinde tota &longs;imul e&longs;t, non verò &longs;ucce&longs;&longs;i­<lb/>vè acqui&longs;ita, igitur &longs;patium debet accipi in rectangulo, non verò in trian­<lb/><figure id="id.025.01.071.2.jpg" xlink:href="025/01/071/2.jpg"/><lb/>gulo; v.g. <!-- REMOVE S--><!--neuer Satz-->Sit tempus AE 4. in&longs;tantiam, &longs;it pri­<lb/>mus gradus velocitatis AG, & &longs;patium acqui­<lb/>&longs;itum rectangulum AV; &longs;ecundo in&longs;tanti ve­<lb/>locitas acqui&longs;ita erit BH, dupla &longs;cilicet AG; <lb/>nempe tota prior remanet, & tantumdem ab ea­<lb/>dem cau&longs;a, æquali tempore ponitur; igitur &longs;pa­<lb/>tium e&longs;t duplum prioris, ac proinde erit rectan­<lb/>gulum CH duplum prioris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000768"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000768"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000770"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000770"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000771"> Nemo vnquam hujus rei periculum fecit in 4. in&longs;tantibus, <lb/>&longs;ed tantùm in 4. temporibus &longs;en&longs;ibilibus, nempe in&longs;tantia &longs;ub &longs;en&longs;um non <lb/>cadunt; at &longs;upponuntur hoc loco 4.in&longs;tantia. </s> | <s id="s.000771"> Nemo vnquam hujus rei periculum fecit in 4. in&longs;tantibus, <lb/>&longs;ed tantùm in 4. temporibus &longs;en&longs;ibilibus, nempe in&longs;tantia &longs;ub &longs;en&longs;um non <lb/>cadunt; at &longs;upponuntur hoc loco 4.in&longs;tantia. </s> |
| <s id="s.000772">iuxta &longs;ingularem illam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im ; equidem &longs;i tempus AE ex quatuor partibus temporis <lb/>&longs;en&longs;ibilibus componas &longs;ecundùm communem, aut etiam Galileanam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im, & dividas AE in 8. tempora æqualia; in progre&longs;&longs;ione <lb/>Galilei, tempore AE, idem &longs;patium decurritur; at verò in mea decurritur <lb/>&longs;patium, quod complectitur 18.triangula æqualia ABV; igitur &longs;patium in <lb/>mea decur&longs;um majus erit Galileano, vna octava; & &longs;i adhuc tempora bi­<lb/>fariam dividas, majus erit vna decima &longs;exta; atque ita deinceps decre­<lb/>&longs;cent exce&longs;&longs;us iuxta hanc &longs;eriem 1/4. <gap/> &c. </s> | <s id="s.000772">iuxta &longs;ingularem illam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im ; equidem &longs;i tempus AE ex quatuor partibus temporis <lb/>&longs;en&longs;ibilibus componas &longs;ecundùm communem, aut etiam Galileanam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im, & dividas AE in 8. tempora æqualia; in progre&longs;&longs;ione <lb/>Galilei, tempore AE, idem &longs;patium decurritur; at verò in mea decurritur <lb/>&longs;patium, quod complectitur 18.triangula æqualia ABV; igitur &longs;patium in <lb/>mea decur&longs;um majus erit Galileano, vna octava; & &longs;i adhuc tempora bi­<lb/>fariam dividas, majus erit vna decima &longs;exta; atque ita deinceps decre­<lb/>&longs;cent exce&longs;&longs;us iuxta hanc &longs;eriem 1/4. &c. </s> |
| <s id="s.000773">igitur. </s> | <s id="s.000773">igitur. </s> |
| <s id="s.000774">&longs;i vel in­<lb/>&longs;tantia infinita &longs;unt, vel partes infinitæ, differentia &longs;patiorum in mea <lb/>progre&longs;&longs;ione & Galileana decre&longs;cit in infinitum; ac proinde Illa &longs;patia <lb/>æqualia cen&longs;enda &longs;unt, quorum vnum aliud &longs;uperat, exce&longs;&longs;u, minore quo­<lb/>libet a&longs;&longs;ignabili: Hæc &longs;i non nemo paulò attentiùs con&longs;idera&longs;&longs;et, meam <lb/>progre&longs;&longs;ionem tam citò vt fal&longs;am & experimentis omnino repugnantem <lb/>minimè rejeci&longs;&longs;et, nec adeò dubita&longs;&longs;et de vera hujus accelerationis cau&longs;a, <lb/>quæ in eo po&longs;ita e&longs;t, quod prioribus gradibus impetus novi gradus conti­<lb/>nuè accedant, idque &longs;i quodlibet tempus ex infinitis con&longs;ter, vel etiam ex <lb/>finitis, &longs;ed innumerabilibus, in triangulo; &longs;i verò ex paucis finitis, in <lb/>rectangulis, iuxta figuram AEF di&longs;po&longs;itis; nec alia &longs;uper hoc, meo judi­<lb/>cio, difficultas re&longs;tat; vnde concludo, meam progre&longs;&longs;ionem alteri præfe­<lb/>rendam e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet vtrique hypothe&longs;i facit &longs;atis; quanquam ad v&longs;um. <lb/></s> | <s id="s.000774">&longs;i vel in­<lb/>&longs;tantia infinita &longs;unt, vel partes infinitæ, differentia &longs;patiorum in mea <lb/>progre&longs;&longs;ione & Galileana decre&longs;cit in infinitum; ac proinde Illa &longs;patia <lb/>æqualia cen&longs;enda &longs;unt, quorum vnum aliud &longs;uperat, exce&longs;&longs;u, minore quo­<lb/>libet a&longs;&longs;ignabili: Hæc &longs;i non nemo paulò attentiùs con&longs;idera&longs;&longs;et, meam <lb/>progre&longs;&longs;ionem tam citò vt fal&longs;am & experimentis omnino repugnantem <lb/>minimè rejeci&longs;&longs;et, nec adeò dubita&longs;&longs;et de vera hujus accelerationis cau&longs;a, <lb/>quæ in eo po&longs;ita e&longs;t, quod prioribus gradibus impetus novi gradus conti­<lb/>nuè accedant, idque &longs;i quodlibet tempus ex infinitis con&longs;ter, vel etiam ex <lb/>finitis, &longs;ed innumerabilibus, in triangulo; &longs;i verò ex paucis finitis, in <lb/>rectangulis, iuxta figuram AEF di&longs;po&longs;itis; nec alia &longs;uper hoc, meo judi­<lb/>cio, difficultas re&longs;tat; vnde concludo, meam progre&longs;&longs;ionem alteri præfe­<lb/>rendam e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet vtrique hypothe&longs;i facit &longs;atis; quanquam ad v&longs;um. <lb/></s> |
| <s id="s.000775">Galileana omnino adhibenda e&longs;t, cùm in eam mea re&longs;olvatur, vt verò ad <lb/>cau&longs;am phy&longs;icam accelerationis res reducatur pro vtraque hypothe&longs;i, mea <lb/>certè non modò præferenda e&longs;t, verùm etiam nece&longs;&longs;ariò tenenda; &longs;ed tam <lb/>multa de hac re &longs;crip&longs;imus, vt de his plura &longs;cribere operæ pretium non &longs;it. </s> | <s id="s.000775">Galileana omnino adhibenda e&longs;t, cùm in eam mea re&longs;olvatur, vt verò ad <lb/>cau&longs;am phy&longs;icam accelerationis res reducatur pro vtraque hypothe&longs;i, mea <lb/>certè non modò præferenda e&longs;t, verùm etiam nece&longs;&longs;ariò tenenda; &longs;ed tam <lb/>multa de hac re &longs;crip&longs;imus, vt de his plura &longs;cribere operæ pretium non &longs;it. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000786"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000786"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000787"> Omitte quæ&longs;o hæc argumenta, à motu gravium, vel levium <lb/>petita, quæ &longs;anè multiplicem paralogi&longs;mis materiam nonnullis præ­<lb/>buerunt, quos aliis, amabo di&longs;cutiendos <gap/>linquamus, præ&longs;ertim, cùm <lb/>mediocriter doctis, & i&longs;tarum rerum peritis cuncta hæc per&longs;pecta &longs;int; <lb/>vnum tantùm: in quo non nemo maximam vim facit, obiter indico; <lb/>&longs;i moveatur terra, inquit, explodaturque catapulta, vel quodlibet <lb/>aliud projectionis organum, versùs polum directè, globus projectus <lb/>incidet in planum oppo&longs;itum obliquè; igitur vis ictus longe minor erit, <lb/>quàm &longs;i explodatur versùs ortum, vel occa&longs;um; quod tamen expe­<lb/>rimentis repugnat: Sed facilè re&longs;pondeo, dicti globi explo&longs;i motum <lb/>mixtum e&longs;&longs;e ex duobus, altero communi aliis partibus terræ, versùs <lb/>ortum, altero impre&longs;&longs;o à machina versùs polum; vterque totum effe­<lb/>ctum habet, qui &longs;ibi competit; e&longs;t enim reverà duplex impetus, quo­<lb/>rum vnus independenter ab alio id totum præ&longs;tat, quod præ&longs;tare po­<lb/>te&longs;t; clari&longs;&longs;imum exemplum habemus in navi; vnde argumentum illud <lb/>facilè &longs;olvitur, nempe ictus per lineam obliquam minor e&longs;t, quando <lb/>vnus tantùm impetus ine&longs;t, ad talem lineam determinatus; at verò quan­<lb/>do duplex impetus ine&longs;t, & alter per directam lineam determinatus e&longs;t, &longs;ive <lb/>alius in&longs;it, five non, æqualis ictus infligitur. </s> | <s id="s.000787"> Omitte quæ&longs;o hæc argumenta, à motu gravium, vel levium <lb/>petita, quæ &longs;anè multiplicem paralogi&longs;mis materiam nonnullis præ­<lb/>buerunt, quos aliis, amabo di&longs;cutiendos relinquamus, præ&longs;ertim, cùm <lb/>mediocriter doctis, & i&longs;tarum rerum peritis cuncta hæc per&longs;pecta &longs;int; <lb/>vnum tantùm: in quo non nemo maximam vim facit, obiter indico; <lb/>&longs;i moveatur terra, inquit, explodaturque catapulta, vel quodlibet <lb/>aliud projectionis organum, versùs polum directè, globus projectus <lb/>incidet in planum oppo&longs;itum obliquè; igitur vis ictus longe minor erit, <lb/>quàm &longs;i explodatur versùs ortum, vel occa&longs;um; quod tamen expe­<lb/>rimentis repugnat: Sed facilè re&longs;pondeo, dicti globi explo&longs;i motum <lb/>mixtum e&longs;&longs;e ex duobus, altero communi aliis partibus terræ, versùs <lb/>ortum, altero impre&longs;&longs;o à machina versùs polum; vterque totum effe­<lb/>ctum habet, qui &longs;ibi competit; e&longs;t enim reverà duplex impetus, quo­<lb/>rum vnus independenter ab alio id totum præ&longs;tat, quod præ&longs;tare po­<lb/>te&longs;t; clari&longs;&longs;imum exemplum habemus in navi; vnde argumentum illud <lb/>facilè &longs;olvitur, nempe ictus per lineam obliquam minor e&longs;t, quando <lb/>vnus tantùm impetus ine&longs;t, ad talem lineam determinatus; at verò quan­<lb/>do duplex impetus ine&longs;t, & alter per directam lineam determinatus e&longs;t, &longs;ive <lb/>alius in&longs;it, five non, æqualis ictus infligitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="70" xlink:href="025/01/074.jpg"/> | <pb pagenum="70" xlink:href="025/01/074.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000788"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000788"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000789"> Sed, quæ&longs;o te, Antime, quandoquidem alia non &longs;up­<lb/>petunt argumenta in terre&longs;trl globo, ad confutandum illius motum pro­<lb/>fer amabo, locos illos ex quibus alia erui po&longs;&longs;int. </s> | <s id="s.000789"> Sed, quæ&longs;o te, Antime, quandoquidem alia non &longs;up­<lb/>petunt argumenta in terre&longs;tri globo, ad confutandum illius motum pro­<lb/>fer amabo, locos illos ex quibus alia erui po&longs;&longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000790"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000790"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000811"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000811"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000812"> Nullo negotio præfatam men&longs;ium inæqualitatem in mea hy­<lb/>pothe&longs;i explico; Cùm Lunæ æquè ac Soli motum &longs;implici&longs;&longs;imum attri­<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>& hac vna &longs;ingulari differentia, quòd terminus &longs;ecundæ inclinationis in <lb/>Sole &longs;it Æquator, in Luna verò &longs;it Ecliptica; longioris operæ res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;iùs pro&longs;equi, præ&longs;ertim cùm appellata men&longs;ium inæqualitas alioquin <lb/>facilè in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->Solem e&longs;&longs;e cir­<lb/>ca Apogæum, Lunæ conjunctum; Sol tardiùs &longs;uos orbes diurnos ab­<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit versùs or­<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, copulam deinde tardiùs fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra verò <lb/>breviorem illum, qui Sole in perigæo exi&longs;tente currit; quod verò <pb pagenum="72" xlink:href="025/01/076.jpg"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; modò <lb/>longior, modò brevior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Eclipticæ Æquinoctialibus, haud dubiè Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longiùs versùs Polos excurrit, minùs verò longè <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed quò longiùs excur­<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereor &longs;anè vt qui&longs;piam vi<gap/><lb/>deat. </s> | <s id="s.000812"> Nullo negotio præfatam men&longs;ium inæqualitatem in mea hy­<lb/>pothe&longs;i explico; Cùm Lunæ æquè ac Soli motum &longs;implici&longs;&longs;imum attri­<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>& hac vna &longs;ingulari differentia, quòd terminus &longs;ecundæ inclinationis in <lb/>Sole &longs;it Æquator, in Luna verò &longs;it Ecliptica; longioris operæ res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;iùs pro&longs;equi, præ&longs;ertim cùm appellata men&longs;ium inæqualitas alioquin <lb/>facilè in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->Solem e&longs;&longs;e cir­<lb/>ca Apogæum, Lunæ conjunctum; Sol tardiùs &longs;uos orbes diurnos ab­<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit versùs or­<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, copulam deinde tardiùs fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra verò <lb/>breviorem illum, qui Sole in perigæo exi&longs;tente currit; quod verò <pb pagenum="72" xlink:href="025/01/076.jpg"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; modò <lb/>longior, modò brevior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Eclipticæ Æquinoctialibus, haud dubiè Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longiùs versùs Polos excurrit, minùs verò longè <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed quò longiùs excur­<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereor &longs;anè vt qui&longs;piam vi­<lb/>deat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000813"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000813"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000854"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000854"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000855"> Vnde porrò &longs;unt illi duo motus æquabiles' à quo principio? </s> | <s id="s.000855"> Vnde porrò &longs;unt illi duo motus æquabiles' à quo principio? </s> |
| <s id="s.000856">& <lb/>quo tandem organo traducuntur? </s> | <s id="s.000856">& <lb/>quo tandem organo traducuntur? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000894"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000894"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000895"> Re&longs;tat, Antime, vt ad alios cœle&longs;tes globos gradum facias, in <lb/>quo lepidi&longs;&longs;imum itineris extatici autorem imitari cuipiam fortè videberis; <lb/>quod ne&longs;cio an Copornicanis metuendum &longs;it. </s> | <s id="s.000895"> Re&longs;tat, Antime, vt ad alios cœle&longs;tes globos gradum facias, in <lb/>quo lepidi&longs;&longs;imum itineris extatici autorem imitari cuipiam fortè videberis; <lb/>quod ne&longs;cio an Copernicanis metuendum &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000896"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000896"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.084.1.jpg" xlink:href="025/01/084/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.084.1.jpg" xlink:href="025/01/084/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000916">Sit autem quælibet linea P. ad MQ, vt vnum ad <gap/> a&longs;&longs;umatur quæli­<lb/>bet diameter PN quæ videatur et M &longs;ub angulo NMP, tum eadem &longs;ta-<pb pagenum="81" xlink:href="025/01/085.jpg"/>tuatur in QL ducaturque ML &longs;ecans PN in D, haud dubiè erit PO, ad <lb/>QL, vel PN, vt MP ad MQ, id e&longs;t vt 1.ad 6.<gap/> &longs;ed angulus LML, vel <lb/>OMP e&longs;t ad angulum NMP, vt PO, ad PN, nempe in acuti&longs;&longs;imis angu­<lb/>lis, qualis &longs;upponitur is, &longs;ub quo videtur Veneris diameter, arcus &longs;unt <lb/>ad &longs;en&longs;um vt tangentes; igitur angulus OMP e&longs;t ad angulum NMP vt <lb/>1. ad 6.<gap/> cùm igitur Veneris di&longs;tantia minima &longs;it ad maximam, vt vnum ad <lb/>6<gap/> ejus diameter apparens in ininima e&longs;t ad apparentum in maxima vt <lb/>NP ad PO, id e&longs;t vt 6<gap/> paulò plus ad <gap/>igitur di&longs;cus Veneris perigeæ <lb/>appatens e&longs;t ad di&longs;cum apogeæ vt 40.<gap/>ad 1.& re ip&longs;a talem e&longs;&longs;e Coperni­<lb/>canæ &longs;ententiæ defen&longs;ores pronunciant. </s> | <s id="s.000916">Sit autem quælibet linea P. ad MQ, vt vnum ad 6. <gap/> a&longs;&longs;umatur quæli­<lb/>bet diameter PN quæ videatur et M &longs;ub angulo NMP, tum eadem &longs;ta-<pb pagenum="81" xlink:href="025/01/085.jpg"/>tuatur in QL ducaturque ML &longs;ecans PN in D, haud dubiè erit PO, ad <lb/>QL, vel PN, vt MP ad MQ, id e&longs;t vt 1. ad 6. <gap/> &longs;ed angulus LML, vel <lb/>OMP e&longs;t ad angulum NMP, vt PO, ad PN, nempe in acuti&longs;&longs;imis angu­<lb/>lis, qualis &longs;upponitur is, &longs;ub quo videtur Veneris diameter, arcus &longs;unt <lb/>ad &longs;en&longs;um vt tangentes; igitur angulus OMP e&longs;t ad angulum NMP vt <lb/>1. ad 6.<gap/> cùm igitur Veneris di&longs;tantia minima &longs;it ad maximam, vt vnum ad <lb/>6.<gap/> ejus diameter apparens in minima e&longs;t ad apparentum in maxima vt <lb/>NP ad PO, id e&longs;t vt 6.<gap/> paulò plus ad <gap/>igitur di&longs;cus Veneris perigeæ <lb/>appatens e&longs;t ad di&longs;cum apogeæ vt 40.<gap/> ad 1. & re ip&longs;a talem e&longs;&longs;e Coperni­<lb/>canæ &longs;ententiæ defen&longs;ores pronunciant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000917"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000917"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000941"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000941"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000942"> Ad vtrumque re&longs;pondeo; ad primum quidem, per curvam fieri; <lb/><figure id="id.025.01.087.1.jpg" xlink:href="025/01/087/1.jpg"/><lb/>vt dixi de Sole v.g. per arcum D. <lb/>F, vt eandem retineat à centro <lb/>mundi di&longs;tantiam, vi &longs;cilicet hujus <lb/>motus, &longs;eu inclinationis; quænam <lb/>verò &longs;it accelerationis ratio à D ver­<lb/>sùs F, iam &longs;upra indicavi. </s> | <s id="s.000942"> Ad vtrumque re&longs;pondeo; ad primum quidem, per curvam fieri; <lb/><figure id="id.025.01.087.1.jpg" xlink:href="025/01/087/1.jpg"/><lb/>vt dixi de Sole v.g. per arcum D. <lb/>F, vt eandem retineat à centro <lb/>mundi di&longs;tantiam, vi &longs;cilicet hujus <lb/>motus, &longs;eu inclinationis; quænam <lb/>verò &longs;it accelerationis ratio à D ver­<lb/>sùs F, iam &longs;upra indicavi. </s> |
| <s id="s.000943">Suppone <lb/>horizontale planum AF & &longs;uperfi­<lb/>ciem &longs;phæræ inclinatam DF, in <lb/>qua de&longs;cendat corpus grave motu <lb/>accelerato, hæc e&longs;t accelerationis <lb/>progre&longs;&longs;io; quæ in &longs;ecundam incli­<lb/>nationem apprimè quadrat; <expan abbr="quænã">quænam</expan> <lb/>porrò & qualis &longs;it hæc progre&longs;&longs;io <lb/>motus accelerati, altioris e&longs;t indagi­<lb/>nis; Licèt enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it cum illa, <lb/>quam &longs;ervant funependula in de­<lb/>&longs;cen&longs;u, ab ea tamen petenda e&longs;t; <lb/>Vt vt &longs;it, hæc di&longs;cu&longs;&longs;io hujus no&longs;tri <lb/>in&longs;tituti non e&longs;t, ad &longs;ecundum re­<lb/>&longs;pondeo, Lineam illam cadere per­<lb/>pendiculariter in planum Æquato­<lb/>ris, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> determinatur à Plano cir­<lb/>culi parallelo Plano Æquatoris, eius <lb/>tamen terminus e&longs;t Ecliptica, vt di­<lb/>xi; nempe Plánetæ hinc terram a&longs;pi­<lb/>ciunt, cui &longs;erviunt, lumenque refun­<lb/>dunt; inde verò Solem, &longs;ub primo re&longs;pectu, &longs;uos orbes agunt circa­<lb/>terram, tanquam circa &longs;uum centrum; &longs;ub alio verò, Solis &longs;equun­<lb/>tur ve&longs;tigia, qui cùm ab Ecliptica nunquam di&longs;cedat, hic &longs;olus circulus <lb/>&longs;ecundam inclinationem Planetarum tanquam terminus determinat. </s> | <s id="s.000943">Suppone <lb/>horizontale planum AF & &longs;uperfi­<lb/>ciem &longs;phæræ inclinatam DF, in <lb/>qua de&longs;cendat corpus grave motu <lb/>accelerato, hæc e&longs;t accelerationis <lb/>progre&longs;&longs;io; quæ in &longs;ecundam incli­<lb/>nationem apprimè quadrat; <expan abbr="quænã">quænam</expan> <lb/>porrò & qualis &longs;it hæc progre&longs;&longs;io <lb/>motus accelerati, altioris e&longs;t indagi­<lb/>nis; Licèt enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it cum illa, <lb/>quam &longs;ervant funependula in de­<lb/>&longs;cen&longs;u, ab ea tamen petenda e&longs;t; <lb/>Vt vt &longs;it, hæc di&longs;cu&longs;&longs;io hujus no&longs;tri <lb/>in&longs;tituti non e&longs;t, ad &longs;ecundum re­<lb/>&longs;pondeo, Lineam illam cadere per­<lb/>pendiculariter in planum Æquato­<lb/>ris, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> determinatur à Plano cir­<lb/>culi parallelo Plano Æquatoris, eius <lb/>tamen terminus e&longs;t Ecliptica, vt di­<lb/>xi; nempe Plánetæ hinc terram a&longs;pi­<lb/>ciunt, cui &longs;erviunt, lumenque refun­<lb/>dunt; inde verò Solem, &longs;ub primo re&longs;pectu, &longs;uos orbes agunt circa - <lb/>terram, tanquam circa &longs;uum centrum; &longs;ub alio verò, Solis &longs;equun­<lb/>tur ve&longs;tigia, qui cùm ab Ecliptica nunquam di&longs;cedat, hic &longs;olus circulus <lb/>&longs;ecundam inclinationem Planetarum tanquam terminus determinat. </s> |
| <s id="s.000944">Ex <lb/>his autem per&longs;picuas rationes reddo, in mea hypothe&longs;i, acceleratio­<lb/>nis, retardationis, retrogre&longs;&longs;ionis, &longs;tationis, Nodorum motus, itemque <lb/>Apogæi & Perigæi, variæ digre&longs;&longs;ionis & latitudinis, vt jam &longs;upra indicavi­<lb/>mus. </s> | <s id="s.000944">Ex <lb/>his autem per&longs;picuas rationes reddo, in mea hypothe&longs;i, acceleratio­<lb/>nis, retardationis, retrogre&longs;&longs;ionis, &longs;tationis, Nodorum motus, itemque <lb/>Apogæi & Perigæi, variæ digre&longs;&longs;ionis & latitudinis, vt jam &longs;upra indicavi­<lb/>mus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000966"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000966"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000967"> Magno certè beneficio me tibi ob&longs;tringes, &longs;i rem hanc me do­<lb/>cueris, quæ certè quanti momenti futura &longs;it, vix dici à me pote&longs;t; &longs;i enim <lb/>Keplerus pro metis nugis & fabulis, in quibus cau&longs;as phy&longs;icas cæle&longs;tium <lb/>phænomenon collocabat, tantom gloriam apud omnes obtinuit; quid de <lb/>illo faturum putas, qui veras eorundem cau&longs;as in hac hypothe&longs;i Copernici <lb/>ad duxerit? </s> | <s id="s.000967"> Magno certè beneficio me tibi ob&longs;tringes, &longs;i rem hanc me do­<lb/>cueris, quæ certè quanti momenti futura &longs;it, vix dici à me pote&longs;t; &longs;i enim <lb/>Keplerus pro metis nugis & fabulis, in quibus cau&longs;as phy&longs;icas cæle&longs;tium <lb/>phænomenon collocabat, tantam gloriam apud omnes obtinuit; quid de <lb/>illo faturum putas, qui veras eorundem cau&longs;as in hac hypothe&longs;i Copernici <lb/>ad duxerit? </s> |
| <s id="s.000968">inde &longs;altem maxima tua ingenuitas con&longs;picua & palam fiet <gap/>cùm <lb/>vel no&longs;ti arma porrigas, quibus &longs;e defendat. </s> | <s id="s.000968">inde &longs;altem maxima tua ingenuitas con&longs;picua & palam fiet, cùm <lb/>vel no&longs;ti arma porrigas, quibus &longs;e defendat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000969"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000969"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000970"> Libenter faciam; nec enim in hi&longs;ce di&longs;&longs;ertationibus literariis, ali­<lb/>quorum dolus mihi probatur, qui ea celant adver&longs;arium, quæ illius cau&longs;æ <lb/>&longs;uffragantur; mihi &longs;anè &longs;ecus agendum e&longs;&longs;e puto. </s> | <s id="s.000970"> Libenter faciam; nec enim in hi&longs;ce di&longs;&longs;ertationibus literariis, ali­<lb/>quorum dolus mihi probatur, qui ea celant adver&longs;arium, quæ illius cau&longs;æ <lb/>&longs;uffragantur; mihi &longs;anè &longs;ecus agendum e&longs;&longs;e puto. </s> |
| <s id="s.000971">Itaque &longs;upponamus So­<lb/>lem in centro mundi A &longs;tabulari, terram in apogæo C.circulum CHFP in <lb/>plano Eclipticæ, per quem terræ <expan abbr="centrũmoveretur">centrum moveretur</expan> à C in N, quod vocamus <lb/>in con&longs;equentia Signorum, &longs;i e&longs;&longs;et in mediocri, vel | connaturali di&longs;tantia; &longs;ed <lb/>quia ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam tendit, &longs;en&longs;im motu accelerato <lb/>accedit versùs A, &longs;imulque, tendit motu circulari ver&longs;us H, vnde <expan abbr="nõ">non</expan> movetur <lb/>per arcum CH, &longs;ed per alium CG ; &longs;upponamus autem AG e&longs;&longs;e mediocre <lb/>di&longs;tantiam; in ea non &longs;i&longs;tit; &longs;ed motu retardato progreditur vltrà versus Peri­<lb/>gæum; & quia rece&longs;&longs;us à mediocri' di&longs;tantia æqualis e&longs;t acce&longs;&longs;ui, æquali tem­<lb/>pore decurret arcum GE, atque ita erit Perigæum in E, ex quo pari modo <lb/>pervenit in I, nam AI e&longs;t mediocris di&longs;tantia, reditque per i&longs;ochronum <lb/>rece&longs;&longs;um, ad Apogæum C; &longs;ive autem arcus CGE &longs;it &longs;emicirculus, vel <pb pagenum="85" xlink:href="025/01/089.jpg"/>&longs;piralis, &longs;ive etiam ellip&longs;is, cogita punctum C accedere ad R motu acce­<lb/>lerato per radium AC eo tempore quo radius AC circa centrum A in <lb/>eodem plano ductus pervenit in AG, ferens &longs;ecum punctum illud mobi­<lb/>le, quod tunc erit in G ; deinde idem punctum moveatur motu retardato <lb/><figure id="id.025.01.089.1.jpg" xlink:href="025/01/089/1.jpg"/><lb/>ab R in D, dum prædictus codem motu pervenit in AE, tunc certè præ­<lb/>dictum punctum erit in E &longs;cilicet in Perigæo ; quare hæc linea erit vna ex <lb/>&longs;piralibus Archimedis, quæ ad &longs;emicirculum proxime accedit; quia vero <lb/>differentia &longs;en&longs;ibilis nen e&longs;t, &longs;emicirculus &longs;upponi pote&longs;t, in quo cen­<lb/>trum terræ motu æquabili movetur; pari modo punctum illud redit à D <lb/>in R, & ab R ad A, dum idem radius ab AE redit in AC. </s> | <s id="s.000971">Itaque &longs;upponamus So­<lb/>lem in centro mundi A &longs;tabulari, terram in apogæo C.circulum CHFP in <lb/>plano Eclipticæ, per quem terræ <expan abbr="centrũmoveretur">centrum moveretur</expan> à C in N, quod vocamus <lb/>in con&longs;equentia Signorum, &longs;i e&longs;&longs;et in mediocri, vel | connaturali di&longs;tantia; &longs;ed <lb/>quia ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam tendit, &longs;en&longs;im motu accelerato <lb/>accedit versùs A, &longs;imulque, tendit motu circulari ver&longs;us H, vnde <expan abbr="nõ">non</expan> movetur <lb/>per arcum CH, &longs;ed per alium CG ; &longs;upponamus autem AG e&longs;&longs;e mediocre <lb/>di&longs;tantiam; in ea non &longs;i&longs;tit; &longs;ed motu retardato progreditur vltrà versus Peri­<lb/>gæum; & quia rece&longs;&longs;us à mediocri' di&longs;tantia æqualis e&longs;t acce&longs;&longs;ui, æquali tem­<lb/>pore decurret arcum GE, atque ita erit Perigæum in E, ex quo pari modo <lb/>pervenit in I, nam AI e&longs;t mediocris di&longs;tantia, reditque per i&longs;ochronum <lb/>rece&longs;&longs;um, ad Apogæum C; &longs;ive autem arcus CGE &longs;it &longs;emicirculus, vel <pb pagenum="85" xlink:href="025/01/089.jpg"/>&longs;piralis, &longs;ive etiam ellip&longs;is, cogita punctum C accedere ad R motu acce­<lb/>lerato per radium AC eo tempore quo radius AC circa centrum A in <lb/>eodem plano ductus pervenit in AG, ferens &longs;ecum punctum illud mobi­<lb/>le, quod tunc erit in G ; deinde idem punctum moveatur motu retardato <lb/><figure id="id.025.01.089.1.jpg" xlink:href="025/01/089/1.jpg"/><lb/>ab R in D, dum prædictus codem motu pervenit in AE, tunc certè præ­<lb/>dictum punctum erit in E &longs;cilicet in Perigæo ; quare hæc linea erit vna ex <lb/>&longs;piralibus Archimedis, quæ ad &longs;emicirculum proxime accedit; quia vero <lb/>differentia &longs;en&longs;ibilis nen e&longs;t, &longs;emicirculus &longs;upponi pote&longs;t, in quo cen­<lb/>trum terræ motu æquabili movetur; pari modo punctum illud redit à D <lb/>in R, & ab R ad A, dum idem radius ab AE redit in AC. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000972"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi &longs;ummoperè placent, cùm ex &longs;implici&longs;&longs;imis princi­<lb/>piis deducantur; vna tamen difficultas &longs;e&longs;e oculis meis objicit ; nam <lb/>æquali tempore, vt dicis, radius AC circumducitur in AG, vel AN, & <lb/>ab AN ad AF, igitur inæqualiter movetur, cùm arcus CN minor &longs;it <lb/>arcu NF. </s> | <s id="s.000972"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi &longs;ummoperè placent, cùm ex &longs;implici&longs;&longs;imis princi­<lb/>piis deducantur; vna tamen difficultas &longs;e&longs;e oculis meis objicit ; nam <lb/>æquali tempore, vt dicis, radius AC circumducitur in AG, vel AN, & <lb/>ab AN ad AF, igitur inæqualiter movetur, cùm arcus CN minor &longs;it <lb/>arcu NF. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000973"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000973"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000974"> Equidem extremitas radij AC movetur inæqualiter in cir­<lb/>culo CHFP; punctum tamen C, &longs;eu centrum terræ ita movetur per <lb/>CGE motu mixto ex circulari, & recto, vt hic pror&longs;us æquabilis re&longs;ul­<lb/>tet: Hinc circulus CGEI e&longs;t quidem excentricus, non tamen verus, in <lb/>quo &longs;cilicet terra motu &longs;implici moveatur, &longs;ed apparens; & con&longs;equen­<lb/>ter centrum B, tantùm apparens; item excentricitas AB; quæ omnia ex <lb/>prædicto motu mixto con&longs;equi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; itemque anomaliam, id e&longs;t, <pb pagenum="86" xlink:href="025/01/090.jpg"/>appatentem nobis eju&longs;dem motus inæqualitatem; licet enim motus à C <lb/>in G ; & à G in r<gap/>vor<gap/> æqualis &longs;int, inæquales tamen nobis appa­<lb/>rent ; nempe dum terra decurrit arcum CG, quadratum &longs;cilicet &longs;ui <lb/>Orbis, videtur nobis detumi&longs;&longs;o arcum CN minorom quadrante; & dum <lb/>decurrit GE æqualem CH, videtur nobis decurrere arcum NF majo­<lb/>rem, perinde quippe e&longs;t, &longs;ive terram in G a&longs;picias ex A, &longs;ive ex G Solem <lb/>in A &longs;pectes; vt &longs;cilicet illum videas in puncto Eclypticæ, oppo&longs;ito, <lb/>puncto G. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000974"> Equidem extremitas radij AC movetur inæqualiter in cir­<lb/>culo CHFP; punctum tamen C, &longs;eu centrum terræ ita movetur per <lb/>CGE motu mixto ex circulari, & recto, vt hic pror&longs;us æquabilis re&longs;ul­<lb/>tet: Hinc circulus CGEI e&longs;t quidem excentricus, non tamen verus, in <lb/>quo &longs;cilicet terra motu &longs;implici moveatur, &longs;ed apparens; & con&longs;equen­<lb/>ter centrum B, tantùm apparens; item excentricitas AB; quæ omnia ex <lb/>prædicto motu mixto con&longs;equi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; itemque anomaliam, id e&longs;t, <pb pagenum="86" xlink:href="025/01/090.jpg"/>appatentem nobis eju&longs;dem motus inæqualitatem; licet enim motus à C <lb/>in G; & à G in revera æqualis &longs;int, inæquales tamen nobis appa­<lb/>rent ; nempe dum terra decurrit arcum CG, quadratum &longs;cilicet &longs;ui <lb/>Orbis, videtur nobis decurri&longs;&longs;o arcum CN minorem quadrante; & dum <lb/>decurrit GE æqualem CH, videtur nobis decurrere arcum NF majo­<lb/>rem, perinde quippe e&longs;t, &longs;ive terram in G a&longs;picias ex A, &longs;ive ex G Solem <lb/>in A &longs;pectes; vt &longs;cilicet illum videas in puncto Eclypticæ, oppo&longs;ito, <lb/>puncto G. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000975"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000975"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ip&longs;i &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, dumtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terre&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; alioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i parallelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/>Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equitur<gap/> præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfato axis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultat. </s> | <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ip&longs;i &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, dumtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terre&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; alioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i parallelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/><!--neuer Satz-->Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equitur præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfato axis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000993"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000993"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000994"> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fortè dicamus. </s> | <s id="s.000994"> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fortè dicamus. </s> |
| <s id="s.000995">Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;anè quòd vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed quòd ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no­<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde cùm jus finis &longs;it &longs;uo calore & luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;le, fi qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>determinatus, circa &longs;uum centrum immobile volvatur, vt &longs;altem illam po­<lb/>tentiam quæ ine&longs;t, exerceat; alioquin per totum æternitatem hæc fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s> | <s id="s.000995">Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;anè quòd vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed quòd ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no­<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde cùm jus finis &longs;it &longs;uo calore & luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;&longs;e, &longs;i qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>determinatus, circa &longs;uum centrum immobile volvatur, vt &longs;altem illam po­<lb/>tentiam quæ ine&longs;t, exerceat; alioquin per totum æternitatem hæc fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000996"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000996"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, opinor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> | <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, opinor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> |
| <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;ionem<gap/> Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;imum illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;e videtur; Licet enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, eo quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantut versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, in eo &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, oritur ex motu orbis integro, circa axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni erunt; <lb/>hoc autem in ii&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram nihil faciunt. </s> | <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;ionetis Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;imum illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;e videtur; Licet enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, eo quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantur versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, in eo &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, oritur ex motu orbis integro, circa axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni erunt; <lb/>hoc autem in ii&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram nihil faciunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001004"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001004"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001005"> Longè faciliùs, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, quàm Planeta­<lb/>rum, in qualibet hypothe&longs;i explicatur pro quo &longs;uppono 1. fixum æter­<lb/>numque e&longs;&longs;e Naturæ in&longs;titutum, vt &longs;tellæ omnes eundem inter &longs;e ordinem <lb/>& &longs;itum &longs;ervent. </s> | <s id="s.001005"> Longè faciliùs, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, quàm Planeta­<lb/>rum, in qualibet hypothe&longs;i explicatur pro quo &longs;uppono 1. fixum æter­<lb/>numque e&longs;&longs;e Naturæ in&longs;titutum, vt &longs;tellæ omnes eundem inter &longs;e ordinem <lb/>& &longs;itum &longs;ervent. </s> |
| <s id="s.001006">2. Nunquam mutari illarum latitudinem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem­<lb/>libet immobilem, puta meridiànum, in quo &longs;tella, primùm &longs;ita &longs;it, co­<lb/>gita denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="motũ">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt idem punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s> | <s id="s.001006">2. Nunquam mutari illarum latitudinem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem­<lb/>libet immobilem, puta meridiànum, in quo &longs;tella, primùm &longs;ita &longs;it, co­<lb/>gita denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="motũ">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt idem punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s> |
| <s id="s.001007">Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, & circumduci, & paulo tardiùs, vt eo <lb/>momento, quo dictum punctú Eclipticæ, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantulùm versùs ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Ecliptica: nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt &longs;emper Ecliptice re&longs;pondeat; aliæ verò, quæ &longs;unt extra Ecli­<lb/>pticam, eandem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde præter circularé <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it æquator, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moventur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde præce&longs;&longs;io Æquinoctiorum facilè explicatur, quæ tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis Æquatorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Eclipticæ in&longs;i&longs;tat, licèt versùs occa&longs;um &longs;ectio Ecli­<lb/>pticæ cum Æquatore, ip&longs;o Æquinoctij momento &longs;ingulis, annis promo­<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur Æquinoctiorum præce&longs;&longs;io, ne­<lb/>que propterea &longs;tulla quæpiam ab Æquinoctij puncto versùs Ortum remove-<pb pagenum="89" xlink:href="025/01/093.jpg"/>tur vt non nemo perperam exi&longs;titet, &longs;ed ideò fit Æquinoctiorum præ­<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stellæ &longs;ingulis diebus & annis, tantulùm versùs Ortum qua­<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s> | <s id="s.001007">Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, & circumduci, & paulo tardiùs, vt eo <lb/>momento, quo dictum punctú Eclipticæ, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantulùm versùs ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Ecliptica: nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt &longs;emper Ecliptice re&longs;pondeat; aliæ verò, quæ &longs;unt extra Ecli­<lb/>pticam, eandem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde præter circularé <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it æquator, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moventur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde præce&longs;&longs;io Æquinoctiorum facilè explicatur, quæ tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis Æquatorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Eclipticæ in&longs;i&longs;tat, licèt versùs occa&longs;um &longs;ectio Ecli­<lb/>pticæ cum Æquatore, ip&longs;o Æquinoctij momento &longs;ingulis, annis promo­<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur Æquinoctiorum præce&longs;&longs;io, ne­<lb/>que propterea &longs;tella quæpiam ab Æquinoctij puncto versùs Ortum remove-<pb pagenum="89" xlink:href="025/01/093.jpg"/>tur vt non nemo perperam exi&longs;titet, &longs;ed ideò fit Æquinoctiorum præ­<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stellæ &longs;ingulis diebus & annis, tantulùm versùs Ortum qua­<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s> |
| <s id="s.001008">Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fortè propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veriùs propter veloci&longs;&longs;i­<lb/>mum circularen motum, qui nihil ferè. </s> | <s id="s.001008">Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fortè propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veriùs propter veloci&longs;&longs;i­<lb/>mum circularen motum, qui nihil ferè. </s> |
| <s id="s.001009">prædictæ inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s> | <s id="s.001009">prædictæ inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001016"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001016"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001017"> Non ita profectò res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;­<lb/>&longs;ertionem; primò enim accipiamus vnam ex præfatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us modo circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i ; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="id.025.01.093.1.jpg" xlink:href="025/01/093/1.jpg"/><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de­<lb/>currit, eo tempore, quo quæpiam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, hæc haud dubiè de&longs;cribet <lb/>reali motu, ab vno Perigæo ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur longè; tardiùs <lb/>in H, quàm in G, reali &longs;cilicet mo­<lb/>tu, idque in ea inæqualitatis pro­<lb/>portione, quæ a&longs;i<gap/>gnabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i­<lb/>mum, & jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, cùm &longs;it ea­<lb/>dem vtrimque ratio; & ne hoc ip&longs;um <lb/>paulò po&longs;t repetere cogar, hæc ca­<lb/>dem ratio Lunæ Saturniæ à Chri­<lb/>&longs;tiano Hugenio primùm detectæ, eo­<lb/>demque modo contra tuam hypo­<lb/>the&longs;im applicatur. </s> | <s id="s.001017"> Non ita profectò res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;­<lb/>&longs;ertionem; primò enim accipiamus vnam ex præfatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us modo circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i ; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="id.025.01.093.1.jpg" xlink:href="025/01/093/1.jpg"/><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de­<lb/>currit, eo tempore, quo quæpiam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, hæc haud dubiè de&longs;cribet <lb/>reali motu, ab vno Perigæo ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur longè; tardiùs <lb/>in H, quàm in G, reali &longs;cilicet mo­<lb/>tu, idque in ea inæqualitatis pro­<lb/>portione, quæ a&longs;&longs;ignabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i­<lb/>mum, & jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, cùm &longs;it ea­<lb/>dem vtrimque ratio; & ne hoc ip&longs;um <lb/>paulò po&longs;t repetere cogar, hæc ca­<lb/>dem ratio Lunæ Saturniæ à Chri­<lb/>&longs;tiano Hugenio primùm detectæ, eo­<lb/>demque modo contra tuam hypo­<lb/>the&longs;im applicatur. </s> |
| <s id="s.001018">Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medicæis & Iove, immò & Luna Saturnia eadem ratio pe­<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lunæ motu deduximus. </s> | <s id="s.001018">Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medicæis & Iove, immò & Luna Saturnia eadem ratio pe­<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lunæ motu deduximus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001053">Vapores tepidos accer&longs;unt aliqui; <lb/>&longs;ed vnde, à quo excitati? </s> | <s id="s.001053">Vapores tepidos accer&longs;unt aliqui; <lb/>&longs;ed vnde, à quo excitati? </s> |
| <s id="s.001054">Quid iis cum Luna, cuius motum Marinus æ&longs;tus <lb/>æmulatur? </s> | <s id="s.001054">Quid iis cum Luna, cuius motum Marinus æ&longs;tus <lb/>æmulatur? </s> |
| <s id="s.001055">Vapores demum aquam in bullas attollunt, non verò in tu­<lb/>morem; & quid nitrum ad hoc conferat, divinare, ni&longs;i fingam, profectò <lb/>non po&longs;&longs;um; Terræ motum inæqualem, cui aliqui tribuunt æ&longs;tum, iam <lb/>&longs;upra rejecimus; item aëris compre&longs;&longs;ionem à præterlabente Luna æquè <lb/>facilè explodimus; quia Luna in Meridiano exi&longs;tente, ibi compre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima vis e&longs;&longs;et; nullus igitur æ&longs;tus. </s> | <s id="s.001055">Vapores demum aquam in bullas attollunt, non verò in tu­<lb/>morem; & quid nitrum ad hoc conferat, divinare, ni&longs;i fingam, profectò <lb/>non po&longs;&longs;um; Terræ motum inæqualem, cui aliqui tribuunt æ&longs;tum, iam <lb/>&longs;upra rejecimus; item aëris compre&longs;&longs;ionem à præterlabente Luna æquè <lb/>facilè explodimus; quia Luna in Meridiano exi&longs;tente, ibi compre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima vis e&longs;&longs;et; nullus igitur æ&longs;tus. </s> |
| <s id="s.001056">Omitto alia figmenta potiùs quàm <lb/>argumenta, & ex communibus principiis rem i&longs;tam ita definio, vt ex iis, <lb/>etiam ab ignaro æ&longs;tus Marini, immò qui nequidem Oceanum e&longs;&longs;e &longs;ciat, <lb/>illi omnes effectus, qui &longs;en&longs;ibus no&longs;tris & ob&longs;ervationibus &longs;ubjiciuntus, <lb/>deduci po&longs;&longs;int: id &longs;altem erit operæ pretium, quod hanc hypothe&longs;im <lb/>meam cen&longs;uræ tuæ &longs;ubjectam, vel inde nobili&longs;&longs;imo & docti&longs;&longs;imo calculo <lb/>probatam, vel ju&longs;to, à quo ab&longs;que temeritatis nota, nemo appellarit, <lb/>judicio reprobatam e&longs;&longs;e, non &longs;ine voluptate intelligam: &longs;ed ad rem ve­<lb/>niamus. </s> | <s id="s.001056">Omitto alia figmenta potiùs quàm <lb/>argumenta, & ex communibus principiis rem i&longs;tam ita definio, vt ex iis, <lb/>etiam ab ignaro æ&longs;tus Marini, immò qui nequidem Oceanum e&longs;&longs;e &longs;ciat, <lb/>illi omnes effectus, qui &longs;en&longs;ibus no&longs;tris & ob&longs;ervationibus &longs;ubjiciuntur, <lb/>deduci po&longs;&longs;int: id &longs;altem erit operæ pretium, quod hanc hypothe&longs;im <lb/>meam cen&longs;uræ tuæ &longs;ubjectam, vel inde nobili&longs;&longs;imo & docti&longs;&longs;imo calculo <lb/>probatam, vel ju&longs;to, à quo ab&longs;que temeritatis nota, nemo appellarit, <lb/>judicio reprobatam e&longs;&longs;e, non &longs;ine voluptate intelligam: &longs;ed ad rem ve­<lb/>niamus. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="93" xlink:href="025/01/097.jpg"/> | <pb pagenum="93" xlink:href="025/01/097.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001145">10. grave nihil aliud e&longs;&longs;e, quàm den&longs;um, <lb/>& leve nihil aliud quàm rarum; Idem habet lib. <!-- REMOVE S-->4. Phy&longs;ic. <!-- REMOVE S-->cap. 9. item <lb/>lib. <!-- REMOVE S-->8. c. <!-- REMOVE S-->7. & alibi pa&longs;&longs;im. </s> | <s id="s.001145">10. grave nihil aliud e&longs;&longs;e, quàm den&longs;um, <lb/>& leve nihil aliud quàm rarum; Idem habet lib. <!-- REMOVE S-->4. Phy&longs;ic. <!-- REMOVE S-->cap. 9. item <lb/>lib. <!-- REMOVE S-->8. c. <!-- REMOVE S-->7. & alibi pa&longs;&longs;im. </s> |
| <s id="s.001146">Non de&longs;unt etiam Autores cla&longs;&longs;ici præter Ar­<lb/>chimedem, & quotquot de Statica & innatantibus humido &longs;crip&longs;erunt, <lb/>quorum hac in re autoritas maximi &longs;anè momenti e&longs;t, vt Iavellus tract. <!-- REMOVE S-->1. <lb/>in 4. de Cœlo, cap. 3. concl. <!-- REMOVE S-->3. Cabeus Tom. <!-- REMOVE S-->4. Meteor. <!-- REMOVE S-->Tract. <!-- REMOVE S-->14. Ru­<lb/>vius lib.4.de Cœlo cap.6.quæ&longs;t. </s> | <s id="s.001146">Non de&longs;unt etiam Autores cla&longs;&longs;ici præter Ar­<lb/>chimedem, & quotquot de Statica & innatantibus humido &longs;crip&longs;erunt, <lb/>quorum hac in re autoritas maximi &longs;anè momenti e&longs;t, vt Iavellus tract. <!-- REMOVE S-->1. <lb/>in 4. de Cœlo, cap. 3. concl. <!-- REMOVE S-->3. Cabeus Tom. <!-- REMOVE S-->4. Meteor. <!-- REMOVE S-->Tract. <!-- REMOVE S-->14. Ru­<lb/>vius lib.4.de Cœlo cap.6.quæ&longs;t. </s> |
| <s id="s.001147">1.Bovius lib.3.Philo&longs;oph. <!-- REMOVE S-->p. </s> | <s id="s.001147">1.Bovius lib.3.Philo&longs;oph. <!-- REMOVE S-->p. </s> |
| <s id="s.001148">221. & multi <lb/>alij, quos facilè adducerem; &longs;ed vt jam dixi, ad rem præ&longs;entem hæc contro­<lb/>ver&longs;ia non &longs;pectat, &longs;atis enim mihi e&longs;t, &longs;i aër & aqua gravia &longs;int, &longs;altem &longs;e­<lb/>cundum quid; quid quid tandem &longs;it de levitate po&longs;itiva, qua levia &longs;ua &longs;ponte <lb/>&longs;ur&longs;um ferantur, quam vobis quæ&longs;tionem animi gratia di&longs;putandam relin­<lb/>quo; quantum enim ex iis, quæ huiu&longs;que à vobis dicta &longs;unt, alter eam ad­<lb/>ftruit, alter verò de&longs;truit. </s> | <s id="s.001148">221. & multi <lb/>alij, quos facilè adducerem; &longs;ed vt jam dixi, ad rem præ&longs;entem hæc contro­<lb/>ver&longs;ia non &longs;pectat, &longs;atis enim mihi e&longs;t, &longs;i aër & aqua gravia &longs;int, &longs;altem &longs;e­<lb/>cundum quid; quid quid tandem &longs;it de levitate po&longs;itiva, qua levia &longs;ua &longs;ponte <lb/>&longs;ur&longs;um ferantur, quam vobis quæ&longs;tionem animi gratia di&longs;putandam relin­<lb/>quo; quantum enim ex iis, quæ hucu&longs;que à vobis dicta &longs;unt, alter eam ad­<lb/>&longs;truit, alter verò de&longs;truit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001149"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001149"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001154"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001154"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001155"> Si primo no&longs;tro congre&longs;&longs;ui interfui&longs;&longs;es, Chry&longs;ocome, hoc <lb/>experimentum, dubio procul omni, minimè adduxi&longs;&longs;es, ob&longs;erva&longs;&longs;es <lb/>enim aquam &longs;ecundùm latera tubi &longs;piratim de&longs;cendere, & ab ea &longs;ur&longs;um <lb/>aëra extrudi, longè tardiore motu; quia &longs;ur&longs;um aër motu recto fertur, <lb/>aqua verò deor&longs;um, non recto, &longs;ed &longs;pirali, quo rectum acceleratum im­<lb/>peditum compen&longs;at; illud porro aëris fa&longs;tigium qua&longs;i cuneatum, non ab <lb/>aëre vi propria induitur, &longs;ed inducitur ab aquæ pondere versùs tubi late­<lb/>ra deflectente ad de&longs;cen&longs;um; alioquin &longs;i aër propria vi hanc figuram in­<lb/>duit, cur non conicam, quæ ad a&longs;cen&longs;um & aquam perrumpendam lon­<lb/>gè aptior e&longs;&longs;et; nec enim difficiliùs vnam quàm aliam indueret; immo <lb/>fortè conicam, quæ ad cylindricam propriùs accedit. </s> | <s id="s.001155"> Si primo no&longs;tro congre&longs;&longs;ui interfui&longs;&longs;es, Chry&longs;ocome, hoc <lb/>experimentum, dubio procul omni, minimè adduxi&longs;&longs;es, ob&longs;erva&longs;&longs;es <lb/>enim aquam &longs;ecundùm latera tubi &longs;piratim de&longs;cendere, & ab ea &longs;ur&longs;um <lb/>aëra extrudi, longè tardiore motu; quia &longs;ur&longs;um aër motu recto fertur, <lb/>aqua verò deor&longs;um, non recto, &longs;ed &longs;pirali, quo rectum acceleratum im­<lb/>peditum compen&longs;at; illud porro aëris fa&longs;tigium qua&longs;i cuneatum, non ab <lb/>aëre vi propria induitur, &longs;ed inducitur ab aquæ pondere versùs tubi late­<lb/>ra deflectente ad de&longs;cen&longs;um; alioquin &longs;i aër propria vi hanc figuram in­<lb/>duit, cur non conicam, quæ ad a&longs;cen&longs;um & aquam perrumpendam lon­<lb/>gè aptior e&longs;&longs;et; nec enim difficiliùs vnam quàm aliam indueret; immo <lb/>fortè conicam, quæ ad cylindricam propriùs accedit. </s> |
| <s id="s.001156">Vtinam æquè <lb/>facile mihi e&longs;&longs;et, definire, quænam figura illa &longs;it, illiu&longs;que cau&longs;am <lb/>afferre, quam nemo, &longs;altem quod &longs;ciam, huiu&longs;que adinvenit; hîc <lb/>tuam operam, Antime; nec enim eum me reputo<gap/>, qui hunc nodum <lb/>&longs;olvam. </s> | <s id="s.001156">Vtinam æquè <lb/>facile mihi e&longs;&longs;et, definire, quænam figura illa &longs;it, illiu&longs;que cau&longs;am <lb/>afferre, quam nemo, &longs;altem quod &longs;ciam, hucu&longs;que adinvenit; hîc <lb/>tuam operam, Antime; nec enim eum me reputo; qui hunc nodum <lb/>&longs;olvam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001157"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001157"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001158"> Non e&longs;t mihi dubium, quin hæc &longs;uperficies curva ab aqua ver­<lb/>sùs latera va&longs;is inclinante formetur; cùm enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i aër loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, & hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem aëra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s> | <s id="s.001158"> Non e&longs;t mihi dubium, quin hæc &longs;uperficies curva ab aqua ver­<lb/>sùs latera va&longs;is inclinante formetur; cùm enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i aër loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, & hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem aëra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s> |
| <s id="s.001159">An verò dicta &longs;uperficies pa­<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua versùs latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>& deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa­<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo­<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s> | <s id="s.001159">An verò dicta &longs;uperficies pa­<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua versùs latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>& deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa­<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo­<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s> |
| <s id="s.001160">an fortè dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, cœpta qua&longs;i à centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud aëris fa&longs;tigium tornari, cùm aliter &longs;piræ deor&longs;um produci non po&longs;­<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, cùm cylindrus aëris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantulùm a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; & cùm hæc attolli non po&longs;&longs;it, versùs latera <lb/>eat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter aëra & late­<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter aëris & latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde prædicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigij forma non &longs;equitur, quæ certè minùs convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, quò rima inter aëra & latera va&longs;is, qua perrumpit aqua, e&longs;t angu­<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas prædicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver­<lb/>sùs inferiùs tubi inclinati latus producitur; quia eò major ponderis aquæ <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;tè colligitur, hanc convexi fa­<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua versùs latera va&longs;is labente tornari. </s> | <s id="s.001160">an fortè dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, cœpta qua&longs;i à centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud aëris fa&longs;tigium tornari, cùm aliter &longs;piræ deor&longs;um produci non po&longs;­<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, cùm cylindrus aëris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantulùm a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; & cùm hæc attolli non po&longs;&longs;it, versùs latera <lb/>eat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter aëra & late­<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter aëris & latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde prædicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigij forma non &longs;equitur, quæ certè minùs convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, quò rima inter aëra & latera va&longs;is, qua perrumpit aqua, e&longs;t angu­<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas prædicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver­<lb/>sùs inferiùs tubi inclinati latus producitur; quia eò major ponderis aquæ <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;tè colligitur, hanc convexi fa­<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua versùs latera va&longs;is labente tornari. </s> |
| <s id="s.001161">Porrò ne&longs;cio an <pb pagenum="100" xlink:href="025/01/104.jpg"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t aëris portio, tornari etiam & <lb/>turbinari inferiorem aëris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, i<gap/>no &longs;i adhuc <lb/>min<gap/>or &longs;it, ad in&longs;tar rotundæ gemmæ apparet; an fortè quia hæc figu­<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, cùm inter omnes &longs;implici&longs;&longs;ima &longs;it, & <lb/>inter æquales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed hæc tantulum figuræ de­<lb/>&longs;iderant. </s> | <s id="s.001161">Porrò ne&longs;cio an <pb pagenum="100" xlink:href="025/01/104.jpg"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t aëris portio, tornari etiam & <lb/>turbinati inferiorem aëris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, innno &longs;i adhuc <lb/>minor &longs;it, ad in&longs;tar rotundæ gemmæ apparet; an fortè quia hæc figu­<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, cùm inter omnes &longs;implici&longs;&longs;ima &longs;it, & <lb/>inter æquales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed hæc tantulum figuræ de­<lb/>&longs;iderant. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.104.1.jpg" xlink:href="025/01/104/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.104.1.jpg" xlink:href="025/01/104/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001217"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001217"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001218"> Hoc quidem verum e&longs;t, modò ambiens gravius æqualis e&longs;&longs;et <lb/>momenti; per omnes lineas; &longs;ed hoc per accidens; illud autem per &longs;e <lb/>præterea, linea motus recti à termino, ad quem determinatur; cùm au­<lb/>tem vnum centrum &longs;it, a&longs;&longs;umpto quolibet quncto extra centrum, ab illo <lb/>ad centrum vnica tantùm linea ducitur, cùm tamen ab eodem, plures ad <lb/>periphætiam duci po&longs;&longs;int; vna quidem producta ad centrum; &longs;ed quomo­<lb/>do à centro determinatur hæc linea, quod neque &longs;it terminus ad quem, <lb/>nec terminus à quo illius motus? </s> | <s id="s.001218"> Hoc quidem verum e&longs;t, modò ambiens gravius æqualis e&longs;&longs;et <lb/>momenti; per omnes lineas; &longs;ed hoc per accidens; illud autem per &longs;e <lb/>præterea, linea motus recti à termino, ad quem determinatur; cùm au­<lb/>tem vnum centrum &longs;it, a&longs;&longs;umpto quolibet puncto extra centrum, ab illo <lb/>ad centrum vnica tantùm linea ducitur, cùm tamen ab eodem, plures ad <lb/>periphætiam duci po&longs;&longs;int; vna quidem producta ad centrum; &longs;ed quomo­<lb/>do à centro determinatur hæc linea, quod neque &longs;it terminus ad quem, <lb/>nec terminus à quo illius motus? </s> |
| <s id="s.001219">Tertiò non pote&longs;t idem corpus in par­<lb/>tes oppo&longs;itas &longs;imul moveri; igitur nec &longs;imul conniti, &longs;cilicet ab intrin&longs;e­<lb/>co; quod vt meliùs intelligatur, &longs;it vas aqua plenum, &longs;itque pondus aquæ <lb/>40. libr. </s> | <s id="s.001219">Tertiò non pote&longs;t idem corpus in par­<lb/>tes oppo&longs;itas &longs;imul moveri; igitur nec &longs;imul conniti, &longs;cilicet ab intrin&longs;e­<lb/>co; quod vt meliùs intelligatur, &longs;it vas aqua plenum, &longs;itque pondus aquæ <lb/>40. libr. </s> |
| <s id="s.001220">Sit fru&longs;tum ligni in fundo va&longs;is retentum pendens 5.libr. </s> | <s id="s.001220">Sit fru&longs;tum ligni in fundo va&longs;is retentum pendens 5.libr. </s> |
| <s id="s.001221">appen­<lb/>datur &longs;imul vtrumque, &longs;u&longs;tinebitur à 45. libris po&longs;itis in altera lance li­<lb/>bræ, eritque æquilibrium, &longs;tatimque impedimento &longs;ublato, lignum emer­<lb/>git, &longs;ur&longs;umque attollitur eodem pror&longs;us æquilibrio manente; igitur hic <pb pagenum="104" xlink:href="025/01/108.jpg"/>motus &longs;ur&longs;um non e&longs;t ab intrin&longs;eco; vt patet, &longs;u&longs;tinetur ab aqua, inquies; <lb/>rectè, ergo &longs;e ip&longs;um lignum non &longs;u&longs;tinet; igitur multò minùs &longs;e movet. <lb/></s> | <s id="s.001221">appen­<lb/>datur &longs;imul vtrumque, &longs;u&longs;tinebitur à 45. libris po&longs;itis in altera lance li­<lb/>bræ, eritque æquilibrium, &longs;tatimque impedimento &longs;ublato, lignum emer­<lb/>git, &longs;ur&longs;umque attollitur eodem pror&longs;us æquilibrio manente; igitur hic <pb pagenum="104" xlink:href="025/01/108.jpg"/>motus &longs;ur&longs;um non e&longs;t ab intrin&longs;eco; vt patet, &longs;u&longs;tinetur ab aqua, inquies; <lb/>rectè, ergo &longs;e ip&longs;um lignum non &longs;u&longs;tinet; igitur multò minùs &longs;e movet. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.001238"> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; præ­<lb/>&longs;ertim lib.2. de cœlo text. </s> | <s id="s.001238"> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; præ­<lb/>&longs;ertim lib.2. de cœlo text. </s> |
| <s id="s.001239">100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terræ medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terræ centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>verò ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. <!-- REMOVE S-->3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu versùs <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit hæc: <emph type="italics"/>vtrùm autem ad terræ medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, cùm idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> Cùm autem Ari&longs;toteles <lb/>cœlos &longs;olidos po&longs;uerit, & Sphæram ignis aëre &longs;uperiorem, & quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, cùm ele­<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lunæ non extendantur, & &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planetæ affixi &longs;int, nihil vltra prorsùs gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium & levium commune centrum in Mundi & <lb/>Terræ centro collocavit. </s> | <s id="s.001239">100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terræ medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terræ centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>verò ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. <!-- REMOVE S-->3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu versùs <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit hæc: <emph type="italics"/>vtrùm autem ad terræ medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, cùm idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> Cùm autem Ari&longs;toteles <lb/>cœlos &longs;olidos po&longs;uerit, & Sphæram ignis aëre &longs;uperiorem, & quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, cùm ele­<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lunæ non extendantur, & &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planetæ affixi &longs;int, nihil vltra prorsùs gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium & levium commune centrum in Mundi & <lb/>Terræ centro collocavit. </s> |
| <s id="s.001240">Si tamen cœlum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, & cœ­<lb/>le&longs;tes Sphæras in illo communi medio moveri, & &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni & mori in ætherea regione, nec non faculas & <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s> | <s id="s.001240">Si tamen cœlum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, & cœ­<lb/>le&longs;tes Sphæras in illo communi medio moveri, & &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni & mori in ætherea regione, nec non faculas & <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s> |
| <s id="s.001241">Martem propiùs ad terras nonnunquam accedere <lb/>quàm Solem; novas Stellas in Cœlo na&longs;ci; &longs;i demùm alia multa, quæ <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de Cœlo & Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terræ Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod cœle&longs;tes Sphæræ <lb/>&longs;uos orbes agunt, versùs quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci­<lb/>licet, quæ Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed cùm hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, & eadem ratione pro formatione & con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in quæ partes circumpo&longs;itæ nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprietas<lb/>e&longs;t, cujus vi quælibet pars versùs &longs;uum centrum nititur, & contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparet ut, & &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denuò &longs;e reci­<lb/>pit. Quid vero ad conmmne medium &longs;pectat, illius po<gap/>tio <gap/><pb pagenum="106" xlink:href="025/01/110.jpg"/>globum tendit, quæ &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olutè hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olutè non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc à me &longs;upponi, & ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, & hæc qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s> | <s id="s.001241">Martem propiùs ad terras nonnunquam accedere <lb/>quàm Solem; novas Stellas in Cœlo na&longs;ci; &longs;i demùm alia multa, quæ <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de Cœlo & Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terræ Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod cœle&longs;tes Sphæræ <lb/>&longs;uos orbes agunt, versùs quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci­<lb/>licet, quæ Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed cùm hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, & eadem ratione pro formatione & con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in quæ partes circumpo&longs;itæ nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprietas<lb/>e&longs;t, cujus vi quælibet pars versùs &longs;uum centrum nititur, & contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparet ut, & &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denuò &longs;e reci­<lb/>pit. Quid vero ad conmune medium &longs;pectat, illius pottio ver&longs;ùs illam<pb pagenum="106" xlink:href="025/01/110.jpg"/>globum tendit, quæ &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olutè hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olutè non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc à me &longs;upponi, & ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, & hæc qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001242"><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001242"><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001243"> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in cœlis nunquam probavi; cùm <lb/>cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce­<lb/>ladam &c. </s> | <s id="s.001243"> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in cœlis nunquam probavi; cùm <lb/>cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce­<lb/>ladam &c. </s> |
| <s id="s.001244">immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>a<gap/>hera e&longs;&longs;e &longs;uperius aëris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001244">immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>arhera e&longs;&longs;e &longs;uperius aëris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001245"> In his autem, &longs;acræ Scripturæ &longs;an­<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum potiùs e&longs;&longs;e duxerim; quam Peripateticis. <lb/></s> | <s id="s.001245"> In his autem, &longs;acræ Scripturæ &longs;an­<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum potiùs e&longs;&longs;e duxerim; quam Peripateticis. <lb/></s> |
| <s id="s.001246">Porrò ex &longs;uppo&longs;itione, quod cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con­<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit ; non video, quo­<lb/>modo &longs;alvari omnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="prædictã">prædictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olutè &longs;tatuamus; <lb/>ita vt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulare centrum habeant, versùs quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>aëris &longs;cilicet portione, quæ ad illud propiùs accedit, quàm ad <lb/>aliud; centrum verò terræ, præter illam centri rationem, quæ illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, quæ illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod certè terre­<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho­<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim hæc ad terræ incolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; & quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, & merum commentum; hinc circa ter­<lb/>ram immobilem eunt cœle&longs;tes &longs;phæræ, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt Sol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planetæ, & &longs;tellæ veri&longs;imiliùs; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tellæ <lb/>fixæ loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed quæ­<lb/>&longs;o, perge, hæc à te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>æ&longs;tum. </s> | <s id="s.001246">Porrò ex &longs;uppo&longs;itione, quod cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con­<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit ; non video, quo­<lb/>modo &longs;alvari omnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="prædictã">prædictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olutè &longs;tatuamus; <lb/>ita vt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulare centrum habeant, versùs quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>aëris &longs;cilicet portione, quæ ad illud propiùs accedit, quàm ad <lb/>aliud; centrum verò terræ, præter illam centri rationem, quæ illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, quæ illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod certè terre­<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho­<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim hæc ad terræ incolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; & quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, & merum commentum; hinc circa ter­<lb/>ram immobilem eunt cœle&longs;tes &longs;phæræ, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt Sol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planetæ, & &longs;tellæ veri&longs;imiliùs; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tellæ <lb/>fixæ loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed quæ­<lb/>&longs;o, perge, hæc à te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>æ&longs;tum. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001255"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001255"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001256"> Hic nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;et, &longs;i tantùm pre&longs;&longs;io fieret in pun­<lb/>ctis C & D, alií&longs;que eiu&longs;dem arcus CD ; &longs;ed quia æqualis radiorum, &longs;eu <lb/>linearum pre&longs;&longs;io fit in circulo, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in circulo radio CA, in circulo ra­<lb/>dio ba, alií&longs;que parallelis, certè pre&longs;&longs;iones &longs;unt vt peripheriæ prædi­<lb/>ctorum circulorum, & hæ vt radij CA, ba &c. </s> | <s id="s.001256"> Hic nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;et, &longs;i tantùm pre&longs;&longs;io fieret in pun­<lb/>ctis C & D, alií&longs;que eiu&longs;dem arcus CD ; &longs;ed quia æqualis radiorum, &longs;eu <lb/>linearum pre&longs;&longs;io fit in circulo, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in circulo radio CA, in circulo ra­<lb/>dio ba, alií&longs;que parallelis, certè pre&longs;&longs;iones &longs;unt vt peripheriæ prædi­<lb/>ctorum circulorum, & hæ vt radij CA, ba &c. </s> |
| <s id="s.001257">vnde &longs;equitur, majorem <lb/>e&longs;&longs;e vim pre&longs;&longs;ionis circuli, cujus radius e&longs;t CA, quàm circuli, cujus ra­<lb/>dius e&longs;t Ba, deprimitur ergo aqúa in prædicto circulo CE, quem dein­<lb/>ceps circulum maximæ pre<gap/>onis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis vocabo; & attollitur <lb/>versùs P & R, qui &longs;unt poli prædicti circuli, &longs;eu puncta maximæ eleva­<lb/>tionis: hinc ex &longs;phæra fit &longs;phærois, licèt autem pre&longs;&longs;io in b &longs;it major quam <lb/>in X ; hoc tamen pro nihilo habendum e&longs;t; cùm primaria cau&longs;a elevatio­<lb/>nis aquæ &longs;it à circulis pre&longs;&longs;ionis, non procul à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis <lb/>di&longs;tantibus; accedit quod cùm non ob&longs;tante circulo pre&longs;&longs;ionia, radio ba, in­<lb/>tume&longs;cat aqua in R, ac proinde in <expan abbr="arcũ">arcum</expan> Qb, oblique cylindrus incidat, pel­<lb/>lit potiùs punctum b per ba <expan abbr="quã">quam</expan> per b A; vnde fit qu&etail;dam compen&longs;atio; nam <pb pagenum="108" xlink:href="025/01/112.jpg"/>X minùs re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per XA; quid mirum igitur, &longs;i à circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis altiùs attollatur ver&longs;us AP; itemque minùs premit per <lb/>XB; b verò magis re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per bA, vnde ab aliis circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis minùs a tollitur; plus tamen per ba, quam vocare <lb/>po&longs;&longs;umus obliquam pre&longs;&longs;ionem; vnde vides vnam compen&longs;ari per aliam; <lb/>nempe X habet minorem pre&longs;&longs;ionem tum directam, tum obliquam; hinc <lb/>ratione directæ plus attollitur, ratione obliquæ minùs, b verò habet majo­<lb/>rem vtramque, ac proinde ratione directæ minùs attollitur, & plus ra­<lb/>tione obliquæ; en vobis per&longs;picuam compen&longs;ationem. </s> | <s id="s.001257">vnde &longs;equitur, majorem <lb/>e&longs;&longs;e vim pre&longs;&longs;ionis circuli, cujus radius e&longs;t CA, quàm circuli, cujus ra­<lb/>dius e&longs;t Ba, deprimitur ergo aqúa in prædicto circulo CE, quem dein­<lb/>ceps circulum maximæ pre&longs;&longs;onis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis vocabo; & attollitur <lb/>versùs P & R, qui &longs;unt poli prædicti circuli, &longs;eu puncta maximæ eleva­<lb/>tionis: hinc ex &longs;phæra fit &longs;phærois, licèt autem pre&longs;&longs;is in b &longs;it major quam <lb/>in X ; hoc tamen pro nihilo habendum e&longs;t; cùm primaria cau&longs;a elevatio­<lb/>nis aquæ &longs;it à circulis pre&longs;&longs;ionis, non procul à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis <lb/>di&longs;tantibus; accedit quod cùm non ob&longs;tante circulo pre&longs;&longs;ionia, radio ba, in­<lb/>tume&longs;cat aqua in R, ac proinde in <expan abbr="arcũ">arcum</expan> Qb, oblique cylindrus incidat, pel­<lb/>lit potiùs punctum b per ba <expan abbr="quã">quam</expan> per b A; vnde fit qu&etail;dam compen&longs;atio; nam <pb pagenum="108" xlink:href="025/01/112.jpg"/>X minùs re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per XA; quid mirum igitur, &longs;i à circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis altiùs attollatur ver&longs;us AP; itemque minùs premit per <lb/>XB; b verò magis re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per bA, vnde ab aliis circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis minùs a tollitur; plus tamen per ba, quam vocare <lb/>po&longs;&longs;umus obliquam pre&longs;&longs;ionem; vnde vides vnam compen&longs;ari per aliam; <lb/>nempe X habet minorem pre&longs;&longs;ionem tum directam, tum obliquam; hinc <lb/>ratione directæ plus attollitur, ratione obliquæ minùs, b verò habet majo­<lb/>rem vtramque, ac proinde ratione directæ minùs attollitur, & plus ra­<lb/>tione obliquæ; en vobis per&longs;picuam compen&longs;ationem. </s> |
| <s id="s.001258">Denique licèt <lb/>aliqua e&longs;&longs;et differentia elevationis, parum admodùm referret; de quo <lb/>infra. </s> | <s id="s.001258">Denique licèt <lb/>aliqua e&longs;&longs;et differentia elevationis, parum admodùm referret; de quo <lb/>infra. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001280"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001280"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001281"> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex præcipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facilè a me &longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s> | <s id="s.001281"> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex præcipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facilè a me &longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s> |
| <s id="s.001282">Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;it aquea, cuncta hæc, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio­<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab earundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin­<lb/>guitur, licèt vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele­<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; & vici&longs;&longs;im minùs rapi­<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, versùs <lb/>Polos æ&longs;tus ferè &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul à Pol<gap/>o di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurnũ">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; & verò <lb/>præ&longs;cindendo à vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, versùs Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aquæ, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo reverà non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere­<lb/>tur. </s> | <s id="s.001282">Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;it aquea, cuncta hæc, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio­<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab earundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin­<lb/>guitur, licèt vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele­<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; & vici&longs;&longs;im minùs rapi­<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, versùs <lb/>Polos æ&longs;tus ferè &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul à Polo di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurnũ">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; & verò <lb/>præ&longs;cindendo à vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, versùs Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aquæ, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo reverà non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.001283">Sed de hoc infra. </s> | <s id="s.001283">Sed de hoc infra. </s> |
| <s id="s.001284">Porrò fateor vltro, <expan abbr="præ&longs;cind&etilde;do">præ&longs;cindendo</expan> à diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>& po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu­<lb/>morem aquæ altiorem fore de meridie quàm de media nocte, Luna exi&longs;ten­<lb/>te in Tropico Cancri, contra verò in Tropico Capricorni; immo Luna exi­<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, quàm &longs;i Luna exi&longs;teret in Æquatore. </s> | <s id="s.001284">Porrò fateor vltro, <expan abbr="præ&longs;cind&etilde;do">præ&longs;cindendo</expan> à diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>& po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu­<lb/>morem aquæ altiorem fore de meridie quàm de media nocte, Luna exi&longs;ten­<lb/>te in Tropico Cancri, contra verò in Tropico Capricorni; immo Luna exi­<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, quàm &longs;i Luna exi&longs;teret in Æquatore. </s> |
| <s id="s.001285">Cur verò hoc <lb/>modo <expan abbr="nõ">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terræ ac maris &longs;itu & à vario affluentis & refluen­<lb/>tis aquæ cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra­<lb/>ctione &c. </s> | <s id="s.001285">Cur verò hoc <lb/>modo <expan abbr="nõ">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terræ ac maris &longs;itu & à vario affluentis & refluen­<lb/>tis aquæ cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra­<lb/>ctione &c. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001311"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001311"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001312"> Dicam, &longs;ed ex hypothe&longs;i ; &longs;upponamus, Lunam ex no&longs;tris ele­<lb/>mentis con&longs;tare, ac præ&longs;ertim ex multo humore, longè no&longs;tro &longs;ubtiliore, <lb/>& puriore; nempe lympha no&longs;tra non e&longs;t pura, &longs;ed mixta ex aliis elemen­<lb/>tis; quis &longs;cit, an aquæ illæ ibi &longs;int, quæ &longs;uper cœlos in &longs;acro textu e&longs;&longs;e <lb/>dicuntur; nullos tamen in iis pi&longs;ces e&longs;&longs;e putes, nulla animantium, aut <lb/>vegetantium &longs;emina; ibi enim fru&longs;tra e&longs;&longs;ent, cùm hæc propter hominem <lb/>&longs;int terre&longs;tris orbis incolam; Sol autem, vt agit in terram, ita & in Lu­<lb/>nam, & caloris vi, multum humoris rarefacti educit; cùm enim &longs;ubtilior <lb/>&longs;it, longè faciliùs calore &longs;olvitur, educitúrque; hic porrò humor aëri ad­<lb/>mixtus, caloris vi etiam vltra rare&longs;cit; donec tandem à Luna recedens, <lb/>in conum vmbræ terræ immergatur, vbi præ frigore, den&longs;atur, & pri&longs;ti­<lb/>næ gravitati re&longs;tituitur; quia verò Luna versùs occa&longs;um interim non pa­<lb/>rum deflectit, ille tractus aëris, cui prædictus humor admixtus e&longs;t, pro­<lb/>pior terræ fit, quàm Lunæ, atque adeò, infra lineam dirimentem, versùs <lb/>ip&longs;am terram gravitat. </s> | <s id="s.001312"> Dicam, &longs;ed ex hypothe&longs;i ; &longs;upponamus, Lunam ex no&longs;tris ele­<lb/>mentis con&longs;tare, ac præ&longs;ertim ex multo humore, longè no&longs;tro &longs;ubtiliore, <lb/>& puriore; nempe lympha no&longs;tra non e&longs;t pura, &longs;ed mixta ex aliis elemen­<lb/>tis; quis &longs;cit, an aquæ illæ ibi &longs;int, quæ &longs;uper cœlos in &longs;acro textu e&longs;&longs;e <lb/>dicuntur; nullos tamen in iis pi&longs;ces e&longs;&longs;e putes, nulla animantium, aut <lb/>vegetantium &longs;emina; ibi enim fru&longs;tra e&longs;&longs;ent, cùm hæc propter hominem <lb/>&longs;int terre&longs;tris orbis incolam; Sol autem, vt agit in terram, ita & in Lu­<lb/>nam, & caloris vi, multum humoris rarefacti educit; cùm enim &longs;ubtilior <lb/>&longs;it, longè faciliùs calore &longs;olvitur, educitúrque; hic porrò humor aëri ad­<lb/>mixtus, caloris vi etiam vltra rare&longs;cit; donec tandem à Luna recedens, <lb/>in conum vmbræ terræ immergatur, vbi præ frigore, den&longs;atur, & pri&longs;ti­<lb/>næ gravitati re&longs;tituitur; quia verò Luna versùs occa&longs;um interim non pa­<lb/>rum deflectit, ille tractus aëris, cui prædictus humor admixtus e&longs;t, pro­<lb/>pior terræ fit, quàm Lunæ, atque adeò, infra lineam dirimentem, versùs <lb/>ip&longs;am terram gravitat. </s> |
| <s id="s.001313">Sed vt hoc clariùs explicetur, nonnihil &longs;chematis <lb/>adhibeo: Sit <expan abbr="centrũ">centrum</expan> terræ A, (<emph type="italics"/>Po&longs;terioris Fig.<emph.end type="italics"/>) &longs;it Luna L, & Sol è regione op­<lb/>po&longs;itus, &longs;ecundùm lineam LAK, erit Plenilunium; ac proinde <expan abbr="hemi&longs;phætiũ">hemi&longs;phætium</expan> <lb/>Lunaris globi BED &longs;olaribus radiis illu&longs;tratur, quorum vi, humor ex illo <lb/>educitur, &longs;ecundùm lineas eductas ex centro L, vt fit in globo terræ; <lb/>cùm pariter Luna globus totalis &longs;it: Cùm autem vmbram &longs;uam terra proji­<lb/>ciat &longs;ecundum lineam AL, haud dubiè &longs;i Luna &longs;it in Nodis, &longs;eu in plano <lb/>Eclipticæ, in dictam vmbram immer&longs;a e&longs;t, &longs;ecus verò, &longs;i à dicto plano <lb/>ab&longs;it, & quia interea Luna ab L tran&longs;it in M, K, R, aëris tractus, cui prædictus <lb/>humor admixtus e&longs;t, paulò inde gravior redditus, <expan abbr="cũ">cum</expan> iam &longs;it vicinior terræ, <lb/>quam Lunæ, versùs terram tendit; vnde fit, vt redeunte Luna in L, <expan abbr="invmbrã">in vmbram</expan> <lb/>immer&longs;us, <expan abbr="cõden&longs;ato">conden&longs;ato</expan> humore, multo gravior evadat, & <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;it infra <expan abbr="dirim&etilde;-t&etilde;">dirimen­<lb/>tem</expan>, in terram magis gravitet: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> dico de reliquo aëris tractu, in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> circa <lb/>A ; ac<gap/>proinde major &longs;equitur pre&longs;&longs;ionis effectus, igitur major æ&longs;tus In No<lb/><gap/><pb pagenum="113" xlink:href="025/01/117.jpg"/>erit in K, & illius Hemi&longs;phærium QPO illu&longs;tratur, educiturque vapor per <lb/>lineam KP, alia&longs;que à centro K ductas; vnde prædictus vapor longiùs <lb/><figure id="id.025.01.117.1.jpg" xlink:href="025/01/117/1.jpg"/><lb/>recedit à terra, ac proinde vbi Luna, orbe peracto, redit in K, licèt non <lb/>modica illius portio infra dirimentem de&longs;cenderit, minor tamen quàm an­<lb/>te; quia versùs terram longè majus &longs;patium decurrendum fuit: hæc au­<lb/>tem in terram circumquaque gravitat quidem, &longs;ed minùs; vnde minor <lb/>pre&longs;&longs;io; igitur minor æ&longs;tus. </s> | <s id="s.001313">Sed vt hoc clariùs explicetur, nonnihil &longs;chematis <lb/>adhibeo: Sit <expan abbr="centrũ">centrum</expan> terræ A, (<emph type="italics"/>Po&longs;terioris Fig.<emph.end type="italics"/>) &longs;it Luna L, & Sol è regione op­<lb/>po&longs;itus, &longs;ecundùm lineam LAK, erit Plenilunium; ac proinde <expan abbr="hemi&longs;phætiũ">hemi&longs;phætium</expan> <lb/>Lunaris globi BED &longs;olaribus radiis illu&longs;tratur, quorum vi, humor ex illo <lb/>educitur, &longs;ecundùm lineas eductas ex centro L, vt fit in globo terræ; <lb/>cùm pariter Luna globus totalis &longs;it: Cùm autem vmbram &longs;uam terra proji­<lb/>ciat &longs;ecundum lineam AL, haud dubiè &longs;i Luna &longs;it in Nodis, &longs;eu in plano <lb/>Eclipticæ, in dictam vmbram immer&longs;a e&longs;t, &longs;ecus verò, &longs;i à dicto plano <lb/>ab&longs;it, & quia interea Luna ab L tran&longs;it in M, K, R, aëris tractus, cui prædictus <lb/>humor admixtus e&longs;t, paulò inde gravior redditus, <expan abbr="cũ">cum</expan> iam &longs;it vicinior terræ, <lb/>quam Lunæ, versùs terram tendit; vnde fit, vt redeunte Luna in L, <expan abbr="invmbrã">in vmbram</expan> <lb/>immer&longs;us, <expan abbr="cõden&longs;ato">conden&longs;ato</expan> humore, multo gravior evadat, & <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;it infra <expan abbr="dirim&etilde;-t&etilde;">dirimen­<lb/>tem</expan>, in terram magis gravitet: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> dico de reliquo aëris tractu, in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> circa <lb/>A ; ac proinde major &longs;equitur pre&longs;&longs;ionis effectus, igitur major æ&longs;tus In No<lb/><gap/><pb pagenum="113" xlink:href="025/01/117.jpg"/>erit in K, & illius Hemi&longs;phærium QPO illu&longs;tratur, educiturque vapor per <lb/>lineam KP, alia&longs;que à centro K ductas; vnde prædictus vapor longiùs <lb/><figure id="id.025.01.117.1.jpg" xlink:href="025/01/117/1.jpg"/><lb/>recedit à terra, ac proinde vbi Luna, orbe peracto, redit in K, licèt non <lb/>modica illius portio infra dirimentem de&longs;cenderit, minor tamen quàm an­<lb/>te; quia versùs terram longè majus &longs;patium decurrendum fuit: hæc au­<lb/>tem in terram circumquaque gravitat quidem, &longs;ed minùs; vnde minor <lb/>pre&longs;&longs;io; igitur minor æ&longs;tus. </s> |
| <s id="s.001314">At verò po&longs;ita Luna in Quadraturis M & R, <lb/>&longs;uppono enim Solem in eodem loco; illu&longs;trantur Hemi&longs;phæria GIF, <lb/>STV; vnde po&longs;tquam Luna, peracto orbe, redit in M, aëris <lb/>tractus, cui admixtus e&longs;t eductus humor, per MI, alia&longs;que ductas à centro <lb/>M, propior e&longs;t Lunæ, quàm terræ; vnde in Lunam gravitat, & cùm Lu­<lb/>na tendat ab M in K, ad illum aëris tractum ip&longs;a accedit; ac proinde ma­<lb/>ximam educti humoris partem colligit; immò Luna exi&longs;tente in K, Sol fe­<lb/>rè lineæ AS re&longs;pondet, vnde ille aëris tractus inter MK, cui eductus hu­<lb/>mor admixtus e&longs;t, majori ex parte intra vmbram à Luna projectam jacet, <lb/>vnde &longs;tatim adden&longs;atur humor, & in ip&longs;am Lunam de&longs;cendit: Idem dico <lb/>de Luna po&longs;ita in altera Quadratura R ; humor enim educitur per RT, <lb/>alia&longs;que rectas ex centro R directas; cùm autem Lunæ motus &longs;it ab R in <lb/>L, humor per RT eductus recedit ab vmbra projecta ab vtroque globo; <lb/>vnde parum omninò den&longs;atur ; igitur etiam &longs;i terræ propior &longs;it, quàm Lu­<lb/>næ, non tamen inde gravitatio cre&longs;cit; igitur neque pre&longs;&longs;io; igitur nec <lb/>æ&longs;tus: igitur inde conveniens; ni fallor, ratio redditur, cur plus humoris <pb pagenum="114" xlink:href="025/01/118.jpg"/>Luna communicet corporibus &longs;ublunaribus, in Plenilunio; longè minùs <lb/>in Quadraturis; in Novilunio demum minùs quidem quam in Plenilunio, <lb/>plus verò quam in Quadraturis. </s> | <s id="s.001314">At verò po&longs;ita Luna in Quadraturis M & R, <lb/>&longs;uppono enim Solem in eodem loco; illu&longs;trantur Hemi&longs;phæria GIF, <lb/>STV; vnde po&longs;tquam Luna, peracto orbe, redit in M, aëris <lb/>tractus, cui admixtus e&longs;t eductus humor, per MI, alia&longs;que ductas à centro <lb/>M, propior e&longs;t Lunæ, quàm terræ; vnde in Lunam gravitat, & cùm Lu­<lb/>na tendat ab M in K, ad illum aëris tractum ip&longs;a accedit; ac proinde ma­<lb/>ximam educti humoris partem colligit; immò Luna exi&longs;tente in K, Sol fe­<lb/>rè lineæ AS re&longs;pondet, vnde ille aëris tractus inter MK, cui eductus hu­<lb/>mor admixtus e&longs;t, majori ex parte intra vmbram à Luna projectam jacet, <lb/>vnde &longs;tatim adden&longs;atur humor, & in ip&longs;am Lunam de&longs;cendit: Idem dico <lb/>de Luna po&longs;ita in altera Quadratura R ; humor enim educitur per RT, <lb/>alia&longs;que rectas ex centro R directas; cùm autem Lunæ motus &longs;it ab R in <lb/>L, humor per RT eductus recedit ab vmbra projecta ab vtroque globo; <lb/>vnde parum omninò den&longs;atur ; igitur etiam &longs;i terræ propior &longs;it, quàm Lu­<lb/>næ, non tamen inde gravitatio cre&longs;cit; igitur neque pre&longs;&longs;io; igitur nec <lb/>æ&longs;tus: igitur inde conveniens; ni fallor, ratio redditur, cur plus humoris <pb pagenum="114" xlink:href="025/01/118.jpg"/>Luna communicet corporibus &longs;ublunaribus, in Plenilunio; longè minùs <lb/>in Quadraturis; in Novilunio demum minùs quidem quam in Plenilunio, <lb/>plus verò quam in Quadraturis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001315"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc &longs;anè mihi &longs;ummopere placent; volvo tamen in mente <lb/>nonnihil difficilè. </s> | <s id="s.001315"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc &longs;anè mihi &longs;ummopere placent; volvo tamen in mente <lb/>nonnihil difficilè. </s> |
| <s id="s.001316">Fingamus enim Lunam in L, vaporemque eductum <lb/>attolli &longs;ecundùm altitudinem LE, quem vocemus radium Atmo&longs;phæræ <lb/>Lunaris; erit prædictæ Atmo&longs;phæræ Hemi&longs;phærium BED; & in toto <lb/>illo orbe LMKR, æquale Hemi&longs;phærium, vt HGI, QNO, TVX fin­<lb/>gendum e&longs;t. </s> | <s id="s.001316">Fingamus enim Lunam in L, vaporemque eductum <lb/>attolli &longs;ecundùm altitudinem LE, quem vocemus radium Atmo&longs;phæræ <lb/>Lunaris; erit prædictæ Atmo&longs;phæræ Hemi&longs;phærium BED; & in toto <lb/>illo orbe LMKR, æquale Hemi&longs;phærium, vt HGI, QNO, TVX fin­<lb/>gendum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.001317">In Novilunio verò, Hemi&longs;phærium Atmo&longs;phæræ Lunaris <lb/>erit QPO, & in orbe illo diurno, TSX, BCD, HFI, in Quadratura <lb/>verò M, erit GIF, PQN, SXV, CDE, denique in Quadratura R, erit <lb/>STV, CBE, GHF, PON. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001317">In Novilunio verò, Hemi&longs;phærium Atmo&longs;phæræ Lunaris <lb/>erit QPO, & in orbe illo diurno, TSX, BCD, HFI, in Quadratura <lb/>verò M, erit GIF, PQN, SXV, CDE, denique in Quadratura R, erit <lb/>STV, CBE, GHF, PON. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001318">Vnde &longs;equitur meo judicio, æqualem <lb/>&longs;empet e&longs;&longs;e humoris educti copiam circumfu&longs;am, ac proinde æqualem <lb/>gravitationem & pre&longs;&longs;ionem; igitur æqualem æ&longs;tum. </s> | <s id="s.001318">Vnde &longs;equitur meo judicio, æqualem <lb/>&longs;emper e&longs;&longs;e humoris educti copiam circumfu&longs;am, ac proinde æqualem <lb/>gravitationem & pre&longs;&longs;ionem; igitur æqualem æ&longs;tum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001319"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001319"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001325"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001325"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001326"> Rem hanc probè intelligo, & nihil clarius e&longs;&longs;e videtur; duo <lb/>tantùm ex te &longs;cire velim, immò tria; primum e&longs;t, vtrùm Sol æquali­<lb/>ter agat in illud Hemi&longs;phærium Lunæ, quod illu&longs;trat, v.g.in BED, quan­<lb/>do e&longs;t Plenilunium; Secundum e&longs;t, quid tandem fiat de humore illo ex <lb/>Luna educto, terri&longs;que illap&longs;o. </s> | <s id="s.001326"> Rem hanc probè intelligo, & nihil clarius e&longs;&longs;e videtur; duo <lb/>tantùm ex te &longs;cire velim, immò tria; primum e&longs;t, vtrùm Sol æquali­<lb/>ter agat in illud Hemi&longs;phærium Lunæ, quod illu&longs;trat, v.g.in BED, quan­<lb/>do e&longs;t Plenilunium; Secundum e&longs;t, quid tandem fiat de humore illo ex <lb/>Luna educto, terri&longs;que illap&longs;o. </s> |
| <s id="s.001327">Tertium vtrùm ip&longs;o Plenilunij die &longs;it ma­<lb/>ximus æ&longs;tus, an paulò ante, &longs;eu po&longs;t<gap/> Oppo&longs;itionis momentum. </s> | <s id="s.001327">Tertium vtrùm ip&longs;o Plenilunij die &longs;it ma­<lb/>ximus æ&longs;tus, an paulò ante, &longs;eu po&longs;t Oppo&longs;itionis momentum. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="115" xlink:href="025/01/119.jpg"/> | <pb pagenum="115" xlink:href="025/01/119.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001395"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001395"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001396"> Libenter mihi &longs;uccen&longs;erem, qui rem ob oculos po&longs;itam non <lb/>viderim; illud &longs;altem video ex dictis con&longs;tare, quæ & quanta &longs;it Lunæ <lb/>vis in corpora &longs;ublunaria; multi enim effectus, in ægris præ&longs;ertim corpo­<lb/>ribus ob&longs;ervantut, qui à celeberrimis Medicis Galenum &longs;ecutis Lunæ tri­<lb/>buuntur; quid porrò Luna conferat, non vt cau&longs;a, &longs;ed vt &longs;ubjectum & oc­<lb/>ca&longs;io, patet ex dictis huiu&longs;que; &longs;c licet majorem vel minorem humoris <lb/>vim, majorem item vel minorem aëris compre&longs;&longs;ionem, gravitatem, levita­<lb/>tem, gravitationem; quid etiam in malè affectis corporibus cuncta hæc <lb/>præ&longs;tare po&longs;&longs;int nemo non videt; quid ad hæc diver&longs;i Lunæ a&longs;pectus, im­<lb/>mò & fortè diver&longs;us Lunarium macularum &longs;itus, &longs;i fortè vt nonnullis vi­<lb/>&longs;um e&longs;t, aqua &longs;it, à no&longs;tra tamen diver&longs;a; quid denique deliquium Solis <lb/>vel Lunæ conferat ad diver&longs;as in &longs;ublunaribus corporibus mutationes; im­<lb/>mò quid conus vmbræ ab vtroque globo projectæ, pro vario &longs;itu; nempe <lb/>vapor Lunatis immer&longs;us vmbræ, den&longs;atur & gravior evadit, ferturque <pb pagenum="121" xlink:href="025/01/125.jpg"/>versùs illud centrum, cui propior e&longs;t; accedit, quòd ex Luna vmbræ im­<lb/>mer&longs;a vapor non educitur, vnde nova in &longs;iccitatis aut humoris vi muta­<lb/>tio &longs;equitur, immò & minor æ&longs;tus diebus, qui deinde &longs;equuntur; quia &longs;ci­<lb/>licet totus ille humor de&longs;ideratur, qui toto Lunaris deliquij tempore So­<lb/>lis vi eductus fui&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.001396"> Libenter mihi &longs;uccen&longs;erem, qui rem ob oculos po&longs;itam non <lb/>viderim; illud &longs;altem video ex dictis con&longs;tare, quæ & quanta &longs;it Lunæ <lb/>vis in corpora &longs;ublunaria; multi enim effectus, in ægris præ&longs;ertim corpo­<lb/>ribus ob&longs;ervantut, qui à celeberrimis Medicis Galenum &longs;ecutis Lunæ tri­<lb/>buuntur; quid porrò Luna conferat, non vt cau&longs;a, &longs;ed vt &longs;ubjectum & oc­<lb/>ca&longs;io, patet ex dictis hucu&longs;que; &longs;c licet majorem vel minorem humoris <lb/>vim, majorem item vel minorem aëris compre&longs;&longs;ionem, gravitatem, levita­<lb/>tem, gravitationem; quid etiam in malè affectis corporibus cuncta hæc <lb/>præ&longs;tare po&longs;&longs;int nemo non videt; quid ad hæc diver&longs;i Lunæ a&longs;pectus, im­<lb/>mò & fortè diver&longs;us Lunarium macularum &longs;itus, &longs;i fortè vt nonnullis vi­<lb/>&longs;um e&longs;t, aqua &longs;it, à no&longs;tra tamen diver&longs;a; quid denique deliquium Solis <lb/>vel Lunæ conferat ad diver&longs;as in &longs;ublunaribus corporibus mutationes; im­<lb/>mò quid conus vmbræ ab vtroque globo projectæ, pro vario &longs;itu; nempe <lb/>vapor Lunatis immer&longs;us vmbræ, den&longs;atur & gravior evadit, ferturque <pb pagenum="121" xlink:href="025/01/125.jpg"/>versùs illud centrum, cui propior e&longs;t; accedit, quòd ex Luna vmbræ im­<lb/>mer&longs;a vapor non educitur, vnde nova in &longs;iccitatis aut humoris vi muta­<lb/>tio &longs;equitur, immò & minor æ&longs;tus diebus, qui deinde &longs;equuntur; quia &longs;ci­<lb/>licet totus ille humor de&longs;ideratur, qui toto Lunaris deliquij tempore So­<lb/>lis vi eductus fui&longs;&longs;et. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001397"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001397"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001406"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001406"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001407"> Nullo modo, nempe &longs;i habeatur ratio gravitatior. </s> | <s id="s.001407"> Nullo modo, nempe &longs;i habeatur ratio gravitatior. </s> |
| <s id="s.001408">is, non <lb/>a&longs;cendit aqua &longs;upra D ; quia gravitatio in perpendicularibus parallelis <lb/>accipienda e&longs;t; neque in hoc vlla e&longs;t difficultas; cum &longs;it primum qua&longs;i <lb/>principium Hydraulicæ, aquarum <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tentium">con&longs;i&longs;tentium</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;e ad libellam; <lb/>attenta &longs;cilicet dumtaxat aquæ gravitate, &longs;ecus tamen res &longs;<gap/> habet, &longs;i am­<lb/>bientis pre&longs;&longs;io accedat; in hoc quippe gravitatio à pre&longs;&longs;ione di&longs;fert, quod <lb/>hæc in Sphæram agat; ac proinde in idem punctum pre&longs;&longs;æ &longs;uperficiei per <lb/>lineas infinitas ad illud idem punctum terminatas, illa verò per lineas <lb/>parallelas deor&longs;um; ac proinde in idem punctum &longs;uperficiei vna tantùm <lb/>linea gravitationis cadat; vnde ratio petitur propter quam Cylindrus <lb/>major aquæ BG attollere minorem GD &longs;upra D non po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.001408"><!--kein neuer Satz-->is, non <lb/>a&longs;cendit aqua &longs;upra D ; quia gravitatio in perpendicularibus parallelis <lb/>accipienda e&longs;t; neque in hoc vlla e&longs;t difficultas; cum &longs;it primum qua&longs;i <lb/>principium Hydraulicæ, aquarum <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tentium">con&longs;i&longs;tentium</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;e ad libellam; <lb/>attenta &longs;cilicet dumtaxat aquæ gravitate, &longs;ecus tamen res &longs;e habet, &longs;i am­<lb/>bientis pre&longs;&longs;io accedat; in hoc quippe gravitatio à pre&longs;&longs;ione di&longs;fert, quod <lb/>hæc in Sphæram agat; ac proinde in idem punctum pre&longs;&longs;æ &longs;uperficiei per <lb/>lineas infinitas ad illud idem punctum terminatas, illa verò per lineas <lb/>parallelas deor&longs;um; ac proinde in idem punctum &longs;uperficiei vna tantùm <lb/>linea gravitationis cadat; vnde ratio petitur propter quam Cylindrus <lb/>major aquæ BG attollere minorem GD &longs;upra D non po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="s.001409">Porrò ex te <lb/>&longs;cire velim, Antimo, vtrùm in refluxu aqua altiùs a&longs;&longs;urgat quam in fluxu <lb/>per canaliculum GF. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001409">Porrò ex te <lb/>&longs;cire velim, Antimo, vtrùm in refluxu aqua altiùs a&longs;&longs;urgat quam in fluxu <lb/>per canaliculum GF. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001431">Quartò, Linea ab&longs;idum per centrum terræ &longs;emper ducitur, & cùm <pb pagenum="124" xlink:href="025/01/128.jpg"/>circa axèm Mundi moveri cen&longs;eatur, Luna exi&longs;tente in Æquatore, de&longs;cri­<lb/>bit planum circuli; at verò extra Æquatorem de&longs;cribit &longs;uperficiem coni <lb/>acutioris, vel obtu&longs;ioris, pro majore vel minore Lunæ di&longs;tantia ab Æqua­<lb/>tore. </s> | <s id="s.001431">Quartò, Linea ab&longs;idum per centrum terræ &longs;emper ducitur, & cùm <pb pagenum="124" xlink:href="025/01/128.jpg"/>circa axèm Mundi moveri cen&longs;eatur, Luna exi&longs;tente in Æquatore, de&longs;cri­<lb/>bit planum circuli; at verò extra Æquatorem de&longs;cribit &longs;uperficiem coni <lb/>acutioris, vel obtu&longs;ioris, pro majore vel minore Lunæ di&longs;tantia ab Æqua­<lb/>tore. </s> |
| <s id="s.001432">Quintò, Maxima depre&longs;&longs;io in eo circulo &longs;emper e&longs;t, in cujus planum, <lb/>& centrum, linea ab&longs;idum perpendiculariter cadit. </s> | <s id="s.001432">Quintò, Maxima depre&longs;&longs;io in eo circulo &longs;emper e&longs;t, in cujus planum, <lb/>& centrum, linea ab&longs;idum perpendiculariter cadit. </s> |
| <s id="s.001433">Sextò, Diver&longs;am quoque <lb/>mutationem inducere pote&longs;t diver&longs;us gradus caloris in aëre; nempe aër ca­<lb/>lidior, rarior e&longs;t & levior, frigidior verò; den&longs;ior & gravior, unde varij ef­<lb/>fectus gravitationis, pre&longs;&longs;ionis, Lunatis humoris, motus, &c. </s> | <s id="s.001433">Sextò, Diver&longs;am quoque <lb/>mutationem inducere pote&longs;t diver&longs;us gradus caloris in aëre; nempe aër ca­<lb/>lidior, rarior e&longs;t & levior, frigidior verò; den&longs;ior & gravior, unde varij ef­<lb/>fectus gravitationis, pre&longs;&longs;ionis, Lunatis humoris, motus, &c. </s> |
| <s id="s.001434">Hinc fortè il­<lb/>lud, quod à nonnullis ad&longs;truitur, cum veritate con&longs;entit; &longs;cilicet majores <lb/>cieri æ&longs;tus Luna in Aquarij Signo &longs;ita; quia Luna in Plenilunio, in quo ma­<lb/>jor æ&longs;tus con&longs;ideratur, &longs;i e&longs;t in Aquario, Sol, cui opponitur, e&longs;t in Leone, <lb/>tunc igitur maximè ardet æ&longs;tus ; aër igitur valdè calidus e&longs;t; igitur rarus & <lb/>levis, vnde majore cum impre&longs;&longs;ione, aër Superior, humorque Lunaris gra­<lb/>vitant in inferiorem tractum; &longs;ed hoc parum profectò, aut nihil ju­<lb/>vat; nec cum obfervationibus con&longs;entit; & quam vis dici po&longs;&longs;it, va­<lb/>rietatem, quæ ex diver&longs;is ob&longs;ervationibus habetur, ad diver&longs;um ter­<lb/>ra tum tractum reduci po&longs;&longs;e; quia tamen non tantùm aër calidus, qui <lb/>ad terras proximè accedit con&longs;ideratur, nec is, qui prædicto climati re­<lb/>&longs;pondet, &longs;ed is totus quantus quantus e&longs;t, qui versùs terræ centrum gravi­<lb/>tat, nulla fortè inde mutatio induci videtur. </s> | <s id="s.001434">Hinc fortè il­<lb/>lud, quod à nonnullis ad&longs;truitur, cum veritate con&longs;entit; &longs;cilicet majores <lb/>cieri æ&longs;tus Luna in Aquarij Signo &longs;ita; quia Luna in Plenilunio, in quo ma­<lb/>jor æ&longs;tus con&longs;ideratur, &longs;i e&longs;t in Aquario, Sol, cui opponitur, e&longs;t in Leone, <lb/>tunc igitur maximè ardet æ&longs;tus ; aër igitur valdè calidus e&longs;t; igitur rarus & <lb/>levis, vnde majore cum impre&longs;&longs;ione, aër Superior, humorque Lunaris gra­<lb/>vitant in inferiorem tractum; &longs;ed hoc parum profectò, aut nihil ju­<lb/>vat; nec cum ob&longs;ervationibus con&longs;entit; & quam vis dici po&longs;&longs;it, va­<lb/>rietatem, quæ ex diver&longs;is ob&longs;ervationibus habetur, ad diver&longs;um ter­<lb/>ra tum tractum reduci po&longs;&longs;e; quia tamen non tantùm aër calidus, qui <lb/>ad terras proximè accedit con&longs;ideratur, nec is, qui prædicto climati re­<lb/>&longs;pondet, &longs;ed is totus quantus quantus e&longs;t, qui versùs terræ centrum gravi­<lb/>tat, nulla fortè inde mutatio induci videtur. </s> |
| <s id="s.001435">Hæc &longs;unt, ni fallor, quæ <lb/>&longs;tando in præmi&longs;&longs;a hypothe&longs;i, de mutationibus, quæ per annum fiunt in <lb/>Marino æ&longs;tu, dici po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.001435">Hæc &longs;unt, ni fallor, quæ <lb/>&longs;tando in præmi&longs;&longs;a hypothe&longs;i, de mutationibus, quæ per annum fiunt in <lb/>Marino æ&longs;tu, dici po&longs;&longs;unt. </s> |
| <s id="s.001436">Alterum re&longs;tat, quod fortè paulò difficilioris <lb/>e&longs;t operæ. </s> | <s id="s.001436">Alterum re&longs;tat, quod fortè paulò difficilioris <lb/>e&longs;t operæ. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.001444"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001444"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001445"> Egregia pror&longs;us ob&longs;ervatio; inde enim per&longs;picua & qua&longs;i pal­<lb/>pabilis cau&longs;a & ratio multorum effectuum &longs;tatuitur, qui vulgò virtutibus <lb/>occultis tribuuntur; &longs;ed vt pen&longs;um impo&longs;itum per&longs;olvam, terre&longs;tris globi <lb/>Plani&longs;phærium ve&longs;tris oculis &longs;ubjicio, & antequam oculos in globum <lb/>conjiciaris, nonnulla &longs;uppono ex præmi&longs;&longs;is. </s> | <s id="s.001445"> Egregia pror&longs;us ob&longs;ervatio; inde enim per&longs;picua & qua&longs;i pal­<lb/>pabilis cau&longs;a & ratio multorum effectuum &longs;tatuitur, qui vulgò virtutibus <lb/>occultis tribuuntur; &longs;ed vt pen&longs;um impo&longs;itum per&longs;olvam, terre&longs;tris globi <lb/>Plani&longs;phærium ve&longs;tris oculis &longs;ubjicio, & antequam oculos in globum <lb/>conjiciaris, nonnulla &longs;uppono ex præmi&longs;&longs;is. </s> |
| <s id="s.001446">Primò, Vim pre&longs;&longs;ionis, quæ <lb/>tum à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis, vt &longs;upra appellavi, tum ab aliis paral­<lb/>lelis procedit, ita variari, ac perturbari po&longs;&longs;e, vt diver&longs;um æ&longs;tus effectum <lb/>producat, etiam &longs;ub eodem Parallelo; variatur autem &longs;eu perturbatur ex <lb/>eo quod terre&longs;tris globi &longs;uperficies tota aquea non &longs;it, &longs;ed partim aquea <lb/>partim continens; nempe arcus ille circuli pre&longs;&longs;ionis, cui continens &longs;ub­<lb/>e&longs;t, nullum pre&longs;&longs;ionis effectum con&longs;equitur, reliquo tamen eju&longs;dem circuli <lb/>arcu, cui aqua &longs;ube&longs;t, effectum præ&longs;tante; brevitatis ergo, hunc arcum <lb/>vtilem vocemus; illum verò inutilem. </s> | <s id="s.001446">Primò, Vim pre&longs;&longs;ionis, quæ <lb/>tum à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis, vt &longs;upra appellavi, tum ab aliis paral­<lb/>lelis procedit, ita variari, ac perturbari po&longs;&longs;e, vt diver&longs;um æ&longs;tus effectum <lb/>producat, etiam &longs;ub eodem Parallelo; variatur autem &longs;eu perturbatur ex <lb/>eo quod terre&longs;tris globi &longs;uperficies tota aquea non &longs;it, &longs;ed partim aquea <lb/>partim continens; nempe arcus ille circuli pre&longs;&longs;ionis, cui continens &longs;ub­<lb/>e&longs;t, nullum pre&longs;&longs;ionis effectum con&longs;equitur, reliquo tamen eju&longs;dem circuli <lb/>arcu, cui aqua &longs;ube&longs;t, effectum præ&longs;tante; brevitatis ergo, hunc arcum <lb/>vtilem vocemus; illum verò inutilem. </s> |
| <s id="s.001447">Secundò, Non tantùm vim pre&longs;­<lb/>&longs;ionis con&longs;iderandam e&longs;&longs;e, quatenus e&longs;t ab vno arcu, &longs;ed quatenus e&longs;t etiam <lb/>ab aliis; ita vt ab illo commuai qua&longs;i ni&longs;u aqua elevari cen&longs;eatur, quæ re-<pb pagenum="126" xlink:href="025/01/130.jpg"/>vera elevatio licèt aliquem aquarum motum dicat, non tamen ita acci­<lb/>pienda e&longs;t, vt aqua à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis ad punctum maximæ ele­<lb/>vationis excurrat, totumque illud &longs;patium conficiat, &longs;ed vt pars aquæ aliam <lb/>partem pellat, & hæc aliam; cogita ve&longs;icam aqua plenam, quam vel ma­<lb/>nu, vel fune in &longs;piras acto &longs;tringis, ac proinde temporis ferè momento tu­<lb/>mor attollitur, quod certè per motum obtineri non po&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.001447">Secundò, Non tantùm vim pre&longs;­<lb/>&longs;ionis con&longs;iderandam e&longs;&longs;e, quatenus e&longs;t ab vno arcu, &longs;ed quatenus e&longs;t etiam <lb/>ab aliis; ita vt ab illo communi qua&longs;i ni&longs;u aqua elevari cen&longs;eatur, quæ re-<pb pagenum="126" xlink:href="025/01/130.jpg"/>vera elevatio licèt aliquem aquarum motum dicat, non tamen ita acci­<lb/>pienda e&longs;t, vt aqua à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis ad punctum maximæ ele­<lb/>vationis excurrat, totumque illud &longs;patium conficiat, &longs;ed vt pars aquæ aliam <lb/>partem pellat, & hæc aliam; cogita ve&longs;icam aqua plenam, quam vel ma­<lb/>nu, vel fune in &longs;piras acto &longs;tringis, ac proinde temporis ferè momento tu­<lb/>mor attollitur, quod certè per motum obtineri non po&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.001448">Tertiò, per <lb/>motum aquam elevatam versùs litus excurrere, & aver&longs;is ire fluminibus, <lb/>ad in&longs;tar majoris cuju&longs;dam dolij; vbi enim litore altior e&longs;t, in litus exun­<lb/>dat; idem dico de &longs;uprema fluminum &longs;uperficie: & hæc e&longs;t ratio cur <lb/>aqua, per æ&longs;tum exundet, quia cum prædictæ pre&longs;&longs;ionis vi, etiam ver­<lb/>sùs oram & litus extollatur, in litus ip&longs;um, quod inferius e&longs;t, & in &longs;ub­<lb/>jacentis fluminis alveum excurrit, &longs;ublata verò pre&longs;&longs;ione, aqua illa, <lb/>quæ priùs exundarat in litus, cum &longs;it altius ip&longs;a maris, po&longs;tquam detu­<lb/>muit, &longs;uperficie, versùs ip&longs;um mare refluit. </s> | <s id="s.001448">Tertiò, per <lb/>motum aquam elevatam versùs litus excurrere, & aver&longs;is ire fluminibus, <lb/>ad in&longs;tar majoris cuju&longs;dam dolij; vbi enim litore altior e&longs;t, in litus exun­<lb/>dat; idem dico de &longs;uprema fluminum &longs;uperficie: & hæc e&longs;t ratio cur <lb/>aqua, per æ&longs;tum exundet, quia cum prædictæ pre&longs;&longs;ionis vi, etiam ver­<lb/>sùs oram & litus extollatur, in litus ip&longs;um, quod inferius e&longs;t, & in &longs;ub­<lb/>jacentis fluminis alveum excurrit, &longs;ublata verò pre&longs;&longs;ione, aqua illa, <lb/>quæ priùs exundarat in litus, cum &longs;it altius ip&longs;a maris, po&longs;tquam detu­<lb/>muit, &longs;uperficie, versùs ip&longs;um mare refluit. </s> |
| <s id="s.001449">Quartò, Majorem arcum <lb/>vtilem plùs, minorem verò minùs præ&longs;tare; præ&longs;ertim cùm &longs;uo modo <lb/>accedat ratio vectis, &longs;icuti brevior baculus difficiliùs curvatur, quàm <lb/>longior; hinc major arcus minorem &longs;uperat, & major &longs;uperficies aquæ <lb/>ex præ&longs;atis arcubus con&longs;tans vincit minorem ex arcubus etiam con&longs;tan­<lb/>tem; &longs;unt autem huju&longs;modi arcus paralleli circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis; <lb/>& cum in &longs;ingulis punctis circuli vtilis, æqualis pre&longs;&longs;io cen&longs;eatur, inæ­<lb/>qualitas pre&longs;&longs;ionis directæ accipienda e&longs;t in arcubus ad angulos rectos <lb/>&longs;ecantibus prædictos pre&longs;&longs;ionum arcus. </s> | <s id="s.001449">Quartò, Majorem arcum <lb/>vtilem plùs, minorem verò minùs præ&longs;tare; præ&longs;ertim cùm &longs;uo modo <lb/>accedat ratio vectis, &longs;icuti brevior baculus difficiliùs curvatur, quàm <lb/>longior; hinc major arcus minorem &longs;uperat, & major &longs;uperficies aquæ <lb/>ex præ&longs;atis arcubus con&longs;tans vincit minorem ex arcubus etiam con&longs;tan­<lb/>tem; &longs;unt autem huju&longs;modi arcus paralleli circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis; <lb/>& cum in &longs;ingulis punctis circuli vtilis, æqualis pre&longs;&longs;io cen&longs;eatur, inæ­<lb/>qualitas pre&longs;&longs;ionis directæ accipienda e&longs;t in arcubus ad angulos rectos <lb/>&longs;ecantibus prædictos pre&longs;&longs;ionum arcus. </s> |
| <s id="s.001450">Quintò, Suppono ad aquam extru­<lb/>dendam, per angu&longs;tiorem alveum, &longs;eu canalem, minorem pre&longs;&longs;ionis vim de­<lb/>&longs;iderari, vt con&longs;tat ex doctrina motuum; nempe major mobilis, &longs;eu moven­<lb/>di corporis moles motui magis re&longs;i&longs;tit. </s> | <s id="s.001450">Quintò, Suppono ad aquam extru­<lb/>dendam, per angu&longs;tiorem alveum, &longs;eu canalem, minorem pre&longs;&longs;ionis vim de­<lb/>&longs;iderari, vt con&longs;tat ex doctrina motuum; nempe major mobilis, &longs;eu moven­<lb/>di corporis moles motui magis re&longs;i&longs;tit. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001451"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001451"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001452"> Cuncta hæc &longs;atis intelligo; &longs;tatuo enim globum i&longs;tum in <lb/>&longs;itu Sphæræ rectæ; ita vt axis & poli &longs;int in plano horizontis; a&longs;&longs;um­<lb/>ptoque &longs;upremo globi puncto, &longs;eu vertice, illius horizon, qui per Po­<lb/>los de&longs;cribitur, e&longs;tque vnus ex Meridianis & di&longs;tat à puncto a&longs;&longs;umpto <lb/>90. grad. <!-- REMOVE S-->circulus maximæ pre&longs;&longs;ionis erit, cui &longs;i omnes parallelos acci­<lb/>piam, omnes circulos pre&longs;&longs;ionum habeo, & probè di&longs;tinguo arcus <lb/>vtiles ab inutilibus, & portionem &longs;uperficiei ab vtilibus rectam, &longs;eu <lb/>occupatam, ab alia; quæ profectò quantum varia &longs;it, cùm hinc expli­<lb/>cetur, illinc contrahatur, inde versùs Ortum, hinc versùs Boream ex­<lb/>currat &longs;atis patet. </s> | <s id="s.001452"> Cuncta hæc &longs;atis intelligo; &longs;tatuo enim globum i&longs;tum in <lb/>&longs;itu Sphæræ rectæ; ita vt axis & poli &longs;int in plano horizontis; a&longs;&longs;um­<lb/>ptoque &longs;upremo globi puncto, &longs;eu vertice, illius horizon, qui per Po­<lb/>los de&longs;cribitur, e&longs;tque vnus ex Meridianis & di&longs;tat à puncto a&longs;&longs;umpto <lb/>90. grad. <!-- REMOVE S-->circulus maximæ pre&longs;&longs;ionis erit, cui &longs;i omnes parallelos acci­<lb/>piam, omnes circulos pre&longs;&longs;ionum habeo, & probè di&longs;tinguo arcus <lb/>vtiles ab inutilibus, & portionem &longs;uperficiei ab vtilibus rectam, &longs;eu <lb/>occupatam, ab alia; quæ profectò quantum varia &longs;it, cùm hinc expli­<lb/>cetur, illinc contrahatur, inde versùs Ortum, hinc versùs Boream ex­<lb/>currat &longs;atis patet. </s> |
| <s id="s.001453">Vt autem majoris, vel minoris vim definiam, ratio­<lb/>ne &longs;cilicet puncti a&longs;&longs;umpti, initio ducto ab horizonte, &longs;eu circulo ma­<lb/>ximæ pre&longs;&longs;ionis, con&longs;idero ac metior &longs;uperficiem vtilem <gap/> &longs;ic eam vo­<lb/>co, quam arcus vtiles occupant) pro cujus diver&longs;o &longs;itu, & diver­<lb/>&longs;a exten&longs;ione, diver&longs;a &longs;equitur pre&longs;&longs;io & elevatio in puncto a&longs;&longs;um­<lb/>pto Æquatoris; Hoc &longs;at benè intelligo; vellem tantùm, vt illud quod <lb/>vltimo loco ad&longs;truxi&longs;ti, de aqua in angu&longs;tias redacta paulò fu&longs;iùs ex­<lb/>plicares. </s> | <s id="s.001453">Vt autem majoris, vel minoris vim definiam, ratio­<lb/>ne &longs;cilicet puncti a&longs;&longs;umpti, initio ducto ab horizonte, &longs;eu circulo ma­<lb/>ximæ pre&longs;&longs;ionis, con&longs;idero ac metior &longs;uperficiem vtilem (&longs;ic eam vo­<lb/>co, quam arcus vtiles occupant) pro cujus diver&longs;o &longs;itu, & diver­<lb/>&longs;a exten&longs;ione, diver&longs;a &longs;equitur pre&longs;&longs;io & elevatio in puncto a&longs;&longs;um­<lb/>pto Æquatoris; Hoc &longs;at benè intelligo; vellem tantùm, vt illud quod <lb/>vltimo loco ad&longs;truxi&longs;ti, de aqua in angu&longs;tias redacta paulò fu&longs;iùs ex­<lb/>plicares. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001454"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001454"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001469"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001469"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001470"> Antequam ad &longs;ecundam difficultatem orationem convertas, <lb/>hæc quam expo&longs;ui&longs;ti, mihi priùs &longs;olvenda e&longs;t; & fateor, vel nullam, vel <lb/>minimam pre&longs;&longs;ionis vim à &longs;emicirculo maximæ pre&longs;&longs;ionis per mare pa­<lb/>cificum ducto, ad grad Longit.255.ad o&longs;tia præfati fluminis traduci, pro­<lb/>pter interjectum continentis Americæ impedimentum; dixi vel mini­<lb/>mam, quia negari non pote&longs;t, traduci aliquam tum versùs Au&longs;trum per <lb/>freta Magellanicum, Marium &c. </s> | <s id="s.001470"> Antequam ad &longs;ecundam difficultatem orationem convertas, <lb/>hæc quam expo&longs;ui&longs;ti, mihi priùs &longs;olvenda e&longs;t; & fateor, vel nullam, vel <lb/>minimam pre&longs;&longs;ionis vim à &longs;emicirculo maximæ pre&longs;&longs;ionis per mare pa­<lb/>cificum ducto, ad grad, Longit. 255. ad o&longs;tia præfati fluminis traduci, pro­<lb/>pter interjectum continentis Americæ impedimentum; dixi vel mini­<lb/>mam, quia negari non pote&longs;t, traduci aliquam tum versùs Au&longs;trum per <lb/>freta Magellanicum, Marium &c. </s> |
| <s id="s.001471">tum versùs Septentrionem per freta <lb/>Davi&longs;ium, Hud&longs;onium &c. </s> | <s id="s.001471">tum versùs Septentrionem per freta <lb/>Davi&longs;ium, Hud&longs;onium &c. </s> |
| <s id="s.001472">Fateor etiam minimam vim traduci ad præfa­<lb/>ta o&longs;tia à &longs;emicirculo ortivo maximæ pre&longs;&longs;ionis Æquatorem &longs;ecante ad <lb/>grad Longit.75. cùm major illius pars &longs;it inutilis, arcus verò vtiles hinc <lb/>versùs Septentrionem, indèversùs Au&longs;trum, à promontorio, quod bo­<lb/>næ Spei vocant, excurrant, cùm tamen vis pre&longs;&longs;ionis non tantùm &longs;it <lb/>à prædicto circulo maximo, &longs;ed etiam ab aliis minoribus parallelis, <lb/>prædictæ elevationis ad illa o&longs;tia plu&longs;quam &longs;ufficientem cau&longs;am ha­<lb/>bemus. </s> | <s id="s.001472">Fateor etiam minimam vim traduci ad præfa­<lb/>ta o&longs;tia à &longs;emicirculo ortivo maximæ pre&longs;&longs;ionis Æquatorem &longs;ecante ad <lb/>grad Longit.75. cùm major illius pars &longs;it inutilis, arcus verò vtiles hinc <lb/>versùs Septentrionem, indèversùs Au&longs;trum, à promontorio, quod bo­<lb/>næ Spei vocant, excurrant, cùm tamen vis pre&longs;&longs;ionis non tantùm &longs;it <lb/>à prædicto circulo maximo, &longs;ed etiam ab aliis minoribus parallelis, <lb/>prædictæ elevationis ad illa o&longs;tia plu&longs;quam &longs;ufficientem cau&longs;am ha­<lb/>bemus. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.001501">Secundo, A pulchra In&longs;ula, <lb/>quæ novæ Franciæ Borealis e&longs;t, ad fretum Davi&longs;ium, à medio Iulio ad fi­<lb/>nem Augu&longs;ti; linea æ&longs;tus tendit ad Au&longs;trum, reliquo tempore ad Occa&longs;um, <lb/>quo æ&longs;tus in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij irrumpit; ratio e&longs;t, quia men&longs;e Augu&longs;to <lb/>glacies maris congelati liquatæ &longs;unt, ac proinde liberè fluunt, aquæ ex <lb/>freti Davi&longs;ij & Hud&longs;onij angu&longs;tiis versùs Vulturnum ; itémque ex iis quæ <lb/>&longs;unt Fri&longs;landiam inter & continentem Groelandiæ in Libycum; item ex <lb/>iis quæ &longs;unt inter Fri&longs;landiam & I&longs;landriam in Vulturnum ; ex iis demum, <lb/>quæ &longs;unt inter I&longs;landiam & Britannicas in&longs;ulas in occa&longs;um, &longs;eu Zephyro <lb/>Libycum; igitur motu quodam mixto in Au&longs;trum æ&longs;tus currit, cùm tamen <lb/>reliquis men&longs;ibus, concreto mari glaciali ex prioribus angu&longs;tiis æ&longs;tus vix <lb/>currat, &longs;ed liberè tantùm in occa&longs;um feratur; ob&longs;tant enim in&longs;ulæ Britan­<lb/>nicæ, ne in Au&longs;trum eat, ac proinde in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij inde apertum &longs;u­<lb/>beat; cùm tamen ex prædictorum fretorum aqua erumpens æ&longs;tum à <lb/>prædicto &longs;inu S. <!-- REMOVE S-->Laurentij facilè amoveret. </s> | <s id="s.001501">Secundo, A pulchra In&longs;ula, <lb/>quæ novæ Franciæ Borealis e&longs;t, ad fretum Davi&longs;ium, à medio Iulio ad fi­<lb/>nem Augu&longs;ti; linea æ&longs;tus tendit ad Au&longs;trum, reliquo tempore ad Occa&longs;um, <lb/>quo æ&longs;tus in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij irrumpit; ratio e&longs;t, quia men&longs;e Augu&longs;to <lb/>glacies maris congelati liquatæ &longs;unt, ac proinde liberè fluunt, aquæ ex <lb/>freti Davi&longs;ij & Hud&longs;onij angu&longs;tiis versùs Vulturnum ; itémque ex iis quæ <lb/>&longs;unt Fri&longs;landiam inter & continentem Groelandiæ in Libycum; item ex <lb/>iis quæ &longs;unt inter Fri&longs;landiam & I&longs;landriam in Vulturnum ; ex iis demum, <lb/>quæ &longs;unt inter I&longs;landiam & Britannicas in&longs;ulas in occa&longs;um, &longs;eu Zephyro <lb/>Libycum; igitur motu quodam mixto in Au&longs;trum æ&longs;tus currit, cùm tamen <lb/>reliquis men&longs;ibus, concreto mari glaciali ex prioribus angu&longs;tiis æ&longs;tus vix <lb/>currat, &longs;ed liberè tantùm in occa&longs;um feratur; ob&longs;tant enim in&longs;ulæ Britan­<lb/>nicæ, ne in Au&longs;trum eat, ac proinde in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij inde apertum &longs;u­<lb/>beat; cùm tamen ex prædictorum fretorum aqua erumpens æ&longs;tum à <lb/>prædicto &longs;inu S. <!-- REMOVE S-->Laurentij facilè amoveret. </s> |
| <s id="s.001502">Tertiò, Inter promontorium <lb/>floridæ & Havanam Cubæ Eurippus versùs ortum veloci&longs;&longs;imè currit, <lb/>non tantùm propter multa flumina, quæ in &longs;inum Mexicanum intrant; &longs;ed <lb/>quia aqua pre&longs;&longs;a circa Antillas, qua&longs;i circuitu facto, vi pre&longs;&longs;ionis, per <expan abbr="dictũ">dictum</expan> <lb/>fretum versùs ortum extruditur. </s> | <s id="s.001502">Tertiò, Inter promontorium <lb/>floridæ & Havanam Cubæ Eurippus versùs ortum veloci&longs;&longs;imè currit, <lb/>non tantùm propter multa flumina, quæ in &longs;inum Mexicanum intrant; &longs;ed <lb/>quia aqua pre&longs;&longs;a circa Antillas, qua&longs;i circuitu facto, vi pre&longs;&longs;ionis, per <expan abbr="dictũ">dictum</expan> <lb/>fretum versùs ortum extruditur. </s> |
| <s id="s.001503">Et verò versùs Antillas & Mexicanum <lb/>&longs;inum æ&longs;tus obliquè incidit, per lineam quæ ad Libycum <expan abbr="t&etilde;ndit">tenndit</expan>; hinc <lb/>parum attollitur, & frangitur illius vis ab innumeris ferè in&longs;ulis; quæ <lb/>circa o&longs;tia prædicti &longs;inus qua&longs;i totidem aggeres &longs;itæ &longs;unt; addo etiam <lb/>præfatum &longs;inum innumeris in&longs;ulis &longs;eminatum e&longs;&longs;e, quæ tum pre&longs;&longs;io­<lb/>nem, tum æ&longs;tum impediunt. </s> | <s id="s.001503">Et verò versùs Antillas & Mexicanum <lb/>&longs;inum æ&longs;tus obliquè incidit, per lineam quæ ad Libycum <expan abbr="t&etilde;ndit">tenndit</expan>; hinc <lb/>parum attollitur, & frangitur illius vis ab innumeris ferè in&longs;ulis; quæ <lb/>circa o&longs;tia prædicti &longs;inus qua&longs;i totidem aggeres &longs;itæ &longs;unt; addo etiam <lb/>præfatum &longs;inum innumeris in&longs;ulis &longs;eminatum e&longs;&longs;e, quæ tum pre&longs;&longs;io­<lb/>nem, tum æ&longs;tum impediunt. </s> |
| <s id="s.001504">Velociter autem prædictus Eurippus <lb/>fluit, quia per angu&longs;tum alveum magnum aquæ pondus aquam velo <gap/><pb pagenum="132" xlink:href="025/01/136.jpg"/>&longs;imo motu extrudit; preme vas quod piam aqua plenum, di&longs;co ligneo, vi­<lb/>debi&longs;que quam cito per canalem applicatum aqua erumpat. </s> | <s id="s.001504">Velociter autem prædictus Eurippus <lb/>fluit, quia per angu&longs;tum alveum magnum aquæ pondus aquam veloci&longs;-<pb pagenum="132" xlink:href="025/01/136.jpg"/>&longs;imo motu extrudit; preme vas quod piam aqua plenum, di&longs;co ligneo, vi­<lb/>debi&longs;que quam cito per canalem applicatum aqua erumpat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001505"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001505"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001506"> Hoc&longs;æpè probavi, & hæc veri&longs;lima cau&longs;a e&longs;t pernici&longs;&longs;imi <lb/>Euripporum motus, &longs;eu cur&longs;us; immo lu&longs;i aliquando hoc experimento, <lb/>plenum aqua tubum cylindricum, di&longs;co æreo apprimè tubi o&longs;tio appo&longs;ito, <lb/>ex cujus centro angu&longs;tus canaliculus a&longs;&longs;urgebat, tantulùm premebam, <lb/>& aqua per dictum canaliculum pernici&longs;&longs;imè a&longs;&longs;urgebat erumpebatque; <lb/>vellem autem &longs;cire proportionem velocitatis, de&longs;cen&longs;um inter operculi, <lb/>& erumpentis aquæ a&longs;cen&longs;um. </s> | <s id="s.001506"> Hoc &longs;æpè probavi, & hæc veri&longs;&longs;ima cau&longs;a e&longs;t pernici&longs;&longs;imi <lb/>Euripporum motus, &longs;eu cur&longs;us; immo lu&longs;i aliquando hoc experimento, <lb/>plenum aqua tubum cylindricum, di&longs;co æreo apprimè tubi o&longs;tio appo&longs;ito, <lb/>ex cujus centro angu&longs;tus canaliculus a&longs;&longs;urgebat, tantulùm premebam, <lb/>& aqua per dictum canaliculum pernici&longs;&longs;imè a&longs;&longs;urgebat erumpebatque; <lb/>vellem autem &longs;cire proportionem velocitatis, de&longs;cen&longs;um inter operculi, <lb/>& erumpentis aquæ a&longs;cen&longs;um. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001507"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001507"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001518"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001518"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001519"> Equidem Oceani æ&longs;tus per Gaditanum fretum influit, remi&longs;­<lb/>&longs;ior tamen; quia cùm versùs Cæciam linea æ&longs;tus huic oræ illap&longs;i eat, <lb/>valdè obliquè in o&longs;tra freti incidit; vnde valdè remittitur, atque adeò in <lb/>oram Syriæ oppo&longs;itam vix traducitur; traducitur tamen, & &longs;en&longs;u perci­<lb/>pitur in Novilunio & Plenilunio; licèt verò mare mediterraneum longi&longs;­<lb/>&longs;imum &longs;it, quia tamen multis in&longs;ulis interrumpitur, & ab occa&longs;u in ortum <lb/>recta excurrit, & æqualis ferè e&longs;t illius latitudo, arcus pre&longs;&longs;ionum in eo <pb pagenum="133" xlink:href="025/01/137.jpg"/>&longs;ecundùm totam illius longitudinem æquales &longs;unt; vna pars igitur non <lb/>prævalet &longs;upra aliam, igitur nullus æ&longs;tus; is enim; qui e&longs;t ad oram Syriæ <lb/>minimus quidem, &longs;ed jam olim à Phænicibus ob&longs;ervatus; item ad oram <lb/>Provinciæ, vt Scaliger ip&longs;e ob&longs;ervavit, ab Oceano per fretum Gaditanum <lb/>traducitur, non certè motu &longs;ed pre&longs;&longs;ionis vi, at verò cùm in &longs;inu Adriati­<lb/>co arcus pre&longs;&longs;ionum longè minores &longs;int, quàm in reliquo mari, quid mi­<lb/>rum &longs;i æ&longs;tus in eo fiat, effectus &longs;cilicet nece&longs;&longs;arius inæqualis pre&longs;&longs;ionis? </s> | <s id="s.001519"> Equidem Oceani æ&longs;tus per Gaditanum fretum influit, remi&longs;­<lb/>&longs;ior tamen; quia cùm versùs Cæciam linea æ&longs;tus huic oræ illap&longs;i eat, <lb/>valdè obliquè in o&longs;tra freti incidit; vnde valdè remittitur, atque adeò in <lb/>oram Syriæ oppo&longs;itam vix traducitur; traducitur tamen, & &longs;en&longs;u perci­<lb/>pitur in Novilunio & Plenilunio; licèt verò mare mediterraneum longi&longs;­<lb/>&longs;imum &longs;it, quia tamen multis in&longs;ulis interrumpitur, & ab occa&longs;u in ortum <lb/>recta excurrit, & æqualis ferè e&longs;t illius latitudo, arcus pre&longs;&longs;ionum in eo <pb pagenum="133" xlink:href="025/01/137.jpg"/>&longs;ecundùm totam illius longitudinem æquales &longs;unt; vna pars igitur non <lb/>prævalet &longs;upra aliam, igitur nullus æ&longs;tus; is enim; qui e&longs;t ad oram Syriæ <lb/>minimus quidem, &longs;ed jam olim à Phænicibus ob&longs;ervatus; item ad oram <lb/>Provinciæ, vt Scaliger ip&longs;e ob&longs;ervavit, ab Oceano per fretum Gaditanum <lb/>traducitur, non certè motu &longs;ed pre&longs;&longs;ionis vi, at verò cùm in &longs;inu Adriati­<lb/>co arcus pre&longs;&longs;ionum longè minores &longs;int, quàm in reliquo mari, quid mi­<lb/>rum &longs;i æ&longs;tus in eo fiat, effectus &longs;cilicet nece&longs;&longs;arius inæqualis pre&longs;&longs;ionis? </s> |
| <s id="s.001520">mi­<lb/>nor tamen propter angu&longs;tias o&longs;tij, & Corcyram ad prædictum o&longs;tium &longs;i­<lb/>tam, in qua vis æ&longs;tus frangitur; item in Africæ ora prædicto maris Adtia­<lb/>tici o&longs;tio, &longs;ecundum eundem Meridianum, è regione oppo&longs;ita; ibi enim <lb/>mediocris &longs;altem æ&longs;tus attollitur; nempe ibi mare &longs;e&longs;e explicat, & versùs <lb/>Africam qua&longs;i in &longs;inum lunatur; item in reliqua ora Africæ versùs Tune­<lb/>tum, in quam vis æ&longs;tus per fretum traducta à Balearibus & Sardinia ad Bo­<lb/>ream &longs;itis coërcita, impingitur; æ&longs;tus porrò ad dictam oram Africæ a&longs;&longs;ur­<lb/>gentis jam olim meminit S. Augu&longs;tinus. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001520">mi­<lb/>nor tamen propter angu&longs;tias o&longs;tij, & Corcyram ad prædictum o&longs;tium &longs;i­<lb/>tam, in qua vis æ&longs;tus frangitur; item in Africæ ora prædicto maris Adria­<lb/>tici o&longs;tio, &longs;ecundum eundem Meridianum, è regione oppo&longs;ita; ibi enim <lb/>mediocris &longs;altem æ&longs;tus attollitur; nempe ibi mare &longs;e&longs;e explicat, & versùs <lb/>Africam qua&longs;i in &longs;inum lunatur; item in reliqua ora Africæ versùs Tune­<lb/>tum, in quam vis æ&longs;tus per fretum traducta à Balearibus & Sardinia ad Bo­<lb/>ream &longs;itis coërcita, impingitur; æ&longs;tus porrò ad dictam oram Africæ a&longs;&longs;ur­<lb/>gentis jam olim meminit S. Augu&longs;tinus. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001521"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001521"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001540"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001540"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001541"> Sexto. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001541"> Sexto. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001542">Inter In&longs;ulam Madaga&longs;car & Africam à 10. grad. <!-- REMOVE S-->Latit. <lb/><!-- REMOVE S-->Au&longs;tralis ad promontiorum Bonæ &longs;pei versùs Au&longs;trum it mare; habes <lb/>enim angu&longs;tias, intra quas Eurippi currunt; cùm autem ab ortu in di­<lb/>ctam oram æ&longs;tus veniat, obliquè omnino incidit; vnde ad Au&longs;trum li­<lb/>neam motus determinari, nece&longs;&longs;e e&longs;t; &longs;ic enim ex tali aquarum illap&longs;u li­<lb/>nea motus pa&longs;&longs;im determinatur, & æ&longs;tus in Eurippum, &longs;i angu&longs;tiæ ad­<lb/>&longs;int, degenerat. </s> | <s id="s.001542">Inter In&longs;ulam Madaga&longs;car & Africam à 10. grad. <!-- REMOVE S-->Latit. <lb/><!-- REMOVE S-->Au&longs;tralis ad promontiorum Bonæ &longs;pei versùs Au&longs;trum it mare; habes <lb/>enim angu&longs;tias, intra quas Eurippi currunt; cùm autem ab ortu in di­<lb/>ctam oram æ&longs;tus veniat, obliquè omnino incidit; vnde ad Au&longs;trum li­<lb/>neam motus determinari, nece&longs;&longs;e e&longs;t; &longs;ic enim ex tali aquarum illap&longs;u li­<lb/>nea motus pa&longs;&longs;im determinatur, & æ&longs;tus in Eurippum, &longs;i angu&longs;tiæ ad­<lb/>&longs;int, degenerat. </s> |
| <s id="s.001543">Septimo, Ad Parallelum grad. <!-- REMOVE S-->30. Latit. <!-- REMOVE S-->Boreal. <!-- REMOVE S-->inter Phi-<pb pagenum="136" xlink:href="025/01/140.jpg"/>lippinas & Iaponicas, <gap/>re ita in ortum movetur, vt hinc paucis diebus in <lb/>Californiam navigetur; quia cùm &longs;ub Zona torrida in toto mari Pacifico <lb/>æ&longs;tus & aqua in occa&longs;um liberè feratur, modico circuitu facto refluit per <lb/>Septemtrionalem oram Americæ, quam relegit: cujus &longs;anè mirabilis effe­<lb/>ctus alia ratio e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s> | <s id="s.001543">Septimo, Ad Parallelum grad. <!-- REMOVE S-->30. Latit. <!-- REMOVE S-->Boreal. <!-- REMOVE S-->inter Phi-<pb pagenum="136" xlink:href="025/01/140.jpg"/>lippinas & Iaponicas, mare ita in ortum movetur, vt hinc paucis diebus in <lb/>Californiam navigetur; quia cùm &longs;ub Zona torrida in toto mari Pacifico <lb/>æ&longs;tus & aqua in occa&longs;um liberè feratur, modico circuitu facto refluit per <lb/>Septemtrionalem oram Americæ, quam relegit: cujus &longs;anè mirabilis effe­<lb/>ctus alia ratio e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001544"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001544"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001573"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001573"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001574"> Velocior motus, qui ab æ&longs;tu e&longs;t, à multis cau&longs;is procedit. </s> | <s id="s.001574"> Velocior motus, qui ab æ&longs;tu e&longs;t, à multis cau&longs;is procedit. </s> |
| <s id="s.001575">Primò <lb/>à majore vi pre&longs;&longs;ionis<gap/> &longs;ic majus pondus tubi erecti & aqua pleni, eam ve­<lb/>lociùs per foramen iuxta ba&longs;im apertum extrudit; major autem vis pre&longs;­<lb/>&longs;ionis e&longs;t à majore &longs;uperficie ex arcubus vtilibus con&longs;tante. </s> | <s id="s.001575">Primò <lb/>à majore vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;ic majus pondus tubi erecti & aqua pleni, eam ve­<lb/>lociùs per foramen iuxta ba&longs;im apertum extrudit; major autem vis pre&longs;­<lb/>&longs;ionis e&longs;t à majore &longs;uperficie ex arcubus vtilibus con&longs;tante. </s> |
| <s id="s.001576">Secundò, ab an­<lb/>gu&longs;tiis per quas aqua extrudenda e&longs;t, vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;icut dixi &longs;upra, in Fre­<lb/>tis, rapidus æ&longs;tus e&longs;t, v.g. <!-- REMOVE S-->in angu&longs;tiis ad Havanam, & alibi pa&longs;&longs;im; &longs;ic <lb/>in fluminis alveo contracta aqua velociùs currit. </s> | <s id="s.001576">Secundò, ab an­<lb/>gu&longs;tiis per quas aqua extrudenda e&longs;t, vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;icut dixi &longs;upra, in Fre­<lb/>tis, rapidus æ&longs;tus e&longs;t, v.g. <!-- REMOVE S-->in angu&longs;tiis ad Havanam, & alibi pa&longs;&longs;im; &longs;ic <lb/>in fluminis alveo contracta aqua velociùs currit. </s> |
| <s id="s.001577">Tertiò à breviore angu­<lb/>&longs;tiarum alveo; &longs;ic per breviorem fi&longs;tulam foramini admotam, aqua velo­<lb/>ciùs extruditur </s> | <s id="s.001577">Tertiò à breviore angu­<lb/>&longs;tiarum alveo; &longs;ic per breviorem fi&longs;tulam foramini admotam, aqua velo­<lb/>ciùs extruditur </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001599"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001599"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001600"> Hoc etiam facilè haberi pote&longs;t: &longs;i enim major fi&longs;tula longi­<lb/>tudine dupla & ba&longs;i quadrupla extrudit præcisè quantitatem aquæ qua­<lb/>druplam, &longs;it ba&longs;is majoris 16. minoris 4. ac proinde Diameter minoris 2. <lb/>majoris 4. erit ba&longs;is 16. ad &longs;uperficiem cavam majoris fi&longs;tulæ, vt ba­<lb/>&longs;is 4. ad cavam minoris; igitur vires majoris ad impedimentum fi&longs;tulæ <lb/>majoris, vt vires minoris ad impedimentum eju&longs;dem; &longs;it minoris impe­<lb/>dimentum vt vnum, erit majoris impedimentum vt 4. & &longs;i impedimen­<lb/>tum vt 1. &longs;ubducit vnam partem aquæ, vel motus ex 4. impedimen­<lb/>tum vt 4. &longs;ubducit partes 4. ex 16. vnde re&longs;idua erunt in eadem pro­<lb/>portione, &longs;cilicet vt 3. ad 12. jam verò &longs;i longitudo dupla ma­<lb/>joris fi&longs;tulæ &longs;ubducit 4. partes, longitudo &longs;ubdupla &longs;ubducet tantùm <lb/>2. igitur &longs;i major fi&longs;tula æqualis longitudine a&longs;&longs;umatur extrudet 14. <lb/>partes &longs;eu libras aquæ. </s> | <s id="s.001600"> Hoc etiam facilè haberi pote&longs;t: &longs;i enim major fi&longs;tula longi­<lb/>tudine dupla & ba&longs;i quadrupla extrudit præcisè quantitatem aquæ qua­<lb/>druplam, &longs;it ba&longs;is majoris 16. minoris 4. ac proinde Diameter minoris 2. <lb/>majoris 4. erit ba&longs;is 16. ad &longs;uperficiem cavam majoris fi&longs;tulæ, vt ba­<lb/>&longs;is 4. ad cavam minoris; igitur vires majoris ad impedimentum fi&longs;tulæ <lb/>majoris, vt vires minoris ad impedimentum eju&longs;dem; &longs;it minoris impe­<lb/>dimentum vt vnum, erit majoris impedimentum vt 4. & &longs;i impedimen­<lb/>tum vt 1. &longs;ubducit vnam partem aquæ, vel motus ex 4. impedimen­<lb/>tum vt 4. &longs;ubducit partes 4. ex 16. vnde re&longs;idua erunt in eadem pro­<lb/>portione, &longs;cilicet vt 3. ad 12. jam verò &longs;i longitudo dupla ma­<lb/>joris fi&longs;tulæ &longs;ubducit 4. partes, longitudo &longs;ubdupla &longs;ubducet tantùm <lb/>2. igitur &longs;i major fi&longs;tula æqualis longitudine a&longs;&longs;umatur extrudet 14. <lb/>partes &longs;eu libras aquæ. </s> |
| <s id="s.001601">Vt autem inveniatur ba&longs;is fi&longs;tulæ, eju&longs;dem cum <pb pagenum="141" xlink:href="025/01/145.jpg"/>minore longitudinis, per quam quadrupla quantitas eodem tempore ef­<lb/>fluat, ad i&longs;tud problema præparatorium res reducitur; dato Quadrato, cui <lb/>&longs;ubtractum &longs;it &longs;ubquadruplum, id e&longs;t Quadrato &longs;emilateris, invenire Qua­<lb/>dratum cui &longs;ubtracto rectangulo, &longs;ub eius latere, & quarta parte laceris <lb/>prioris, re&longs;iduum &longs;it quadruplum, primi re&longs;idui, &longs;en triplum primi Qua­<lb/><figure id="id.025.01.145.1.jpg" xlink:href="025/01/145/1.jpg"/><lb/>drati. </s> | <s id="s.001601">Vt autem inveniatur ba&longs;is fi&longs;tulæ, eju&longs;dem cum <pb pagenum="141" xlink:href="025/01/145.jpg"/>minore longitudinis, per quam quadrupla quantitas eodem tempore ef­<lb/>fluat, ad i&longs;tud problema præparatorium res reducitur; dato Quadrato, cui <lb/>&longs;ubtractum &longs;it &longs;ubquadruplum, id e&longs;t Quadrato &longs;emilateris, invenire Qua­<lb/>dratum cui &longs;ubtracto rectangulo, &longs;ub eius latere, & quarta parte laceris <lb/>prioris, re&longs;iduum &longs;it quadruplum, primi re&longs;idui, &longs;en triplum primi Qua­<figure id="id.025.01.145.1.jpg" xlink:href="025/01/145/1.jpg"/><lb/>drati. </s> |
| <s id="s.001602">Supponamus CB e&longs;&longs;e latus, &longs;eu Diame­<lb/>trum ba&longs;is minoris fi&longs;tulæ, & LA e&longs;&longs;e Quadra­<lb/>tum quæ&longs;itum, ita vt &longs;ubtracto HE &longs;ub latere LH, <lb/>& LE æquali MB, quæ e&longs;t &longs;ub quadrupla BA, <lb/>re&longs;iduum EA &longs;it triplum Quadrati CA: &longs;it au­<lb/>tem latus Quadrati 12 KN, quod mihi notum <lb/>e&longs;t, hoc enim e&longs;t triplum Quadrati CA; &longs;it etiam <lb/>KR, æqualis MB, mihi notæ, e&longs;t enim &longs;ubqua­<lb/>drupla BA; his præmi&longs;&longs;is, &longs;ic formo problema <lb/>decretorium: Data media proportionali, &longs;cilicet <lb/>KN, & differentia extremarum, &longs;cilicet KR, invenire <lb/><figure id="id.025.01.145.2.jpg" xlink:href="025/01/145/2.jpg"/><lb/>extremas; dividatur RK bifariam in S & &longs;ub radio SN <lb/>de&longs;cribatur &longs;emicirculus ONB, erunt KO, KP, extre­<lb/>mæ quæ&longs;itæ, vt patet; igitur KO e&longs;t latus quæ&longs;itum, <lb/>æquale &longs;cilicet LH. </s> | <s id="s.001602">Supponamus CB e&longs;&longs;e latus, &longs;eu Diame­<lb/>trum ba&longs;is minoris fi&longs;tulæ, & LA e&longs;&longs;e Quadra­<lb/>tum quæ&longs;itum, ita vt &longs;ubtracto HE &longs;ub latere LH, <lb/>& LE æquali MB, quæ e&longs;t &longs;ub quadrupla BA, <lb/>re&longs;iduum EA &longs;it triplum Quadrati CA: &longs;it au­<lb/>tem latus Quadrati 12 KN, quod mihi notum <lb/>e&longs;t, hoc enim e&longs;t triplum Quadrati CA; &longs;it etiam <lb/>KR, æqualis MB, mihi notæ, e&longs;t enim &longs;ubqua­<lb/>drupla BA; his præmi&longs;&longs;is, &longs;ic formo problema <lb/>decretorium: Data media proportionali, &longs;cilicet <lb/>KN, & differentia extremarum, &longs;cilicet KR, invenire <lb/><figure id="id.025.01.145.2.jpg" xlink:href="025/01/145/2.jpg"/><lb/>extremas; dividatur RK bifariam in S & &longs;ub radio SN <lb/>de&longs;cribatur &longs;emicirculus ONB, erunt KO, KP, extre­<lb/>mæ quæ&longs;itæ, vt patet; igitur KO e&longs;t latus quæ&longs;itum, <lb/>æquale &longs;cilicet LH. </s> |
| <s id="s.001603">Pari modo procedam &longs;i velim ha­<lb/>bere fi&longs;tulam eju&longs;dem longitudinis, ex qua eodem tem­<lb/>pore tripla, vel dupla quantitas effluat. </s> | <s id="s.001603">Pari modo procedam &longs;i velim ha­<lb/>bere fi&longs;tulam eju&longs;dem longitudinis, ex qua eodem tem­<lb/>pore tripla, vel dupla quantitas effluat. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001606"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001606"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001607"> Si&longs;te quæ&longs;o, neque enim huc Hydrau­<lb/>lica traducenda e&longs;t, cùm &longs;it res longioris operæ; <lb/>dicam igitur breviter, motum retardari po&longs;&longs;e in <lb/>infinitum, vt nemo. ne&longs;cit; vnde &longs;i longitudo fi­<lb/>&longs;tulæ GH. Subtrahit<gap/>. </s> | <s id="s.001607"> Si&longs;te quæ&longs;o, neque enim huc Hydrau­<lb/>lica traducenda e&longs;t, cùm &longs;it res longioris operæ; <lb/>dicam igitur breviter, motum retardari po&longs;&longs;e in <lb/>infinitum, vt nemo. ne&longs;cit; vnde &longs;i longitudo fi­<lb/>&longs;tulæ GH. <!--neuer Satz-->Subtrahit <gap/>. <!--kein neuer Satz--> </s> |
| <s id="s.001609">velocitatis, longitudo <lb/>GI &longs;ubtrahet 1/4. & dupla GI <gap/> & dupla ejus <lb/>totam; &longs;ed huc v&longs;que &longs;upponitur fi&longs;tula &longs;emper <lb/>plena, eaque in &longs;itu horizontali ; vbi autem <lb/>aqua ea tarditate, movetur, vt pars aquæ &longs;uprema proprio pondere qua&longs;i <lb/>per planum inclinatum ire po&longs;&longs;it, de&longs;cendit haud dubiè, & tunc &longs;uperior <lb/>fi&longs;tulæ cavitas, vacua re&longs;tat: &longs;ed quæ&longs;o te ad rem no&longs;tram redeamus, cùm <lb/>hæc hujus in&longs;tituti non &longs;int. </s> | <s id="s.001609"><!--kein neuer Satz--> velocitatis, longitudo <lb/>GI &longs;ubtrahet 1/4. & dupla GI <gap/> & dupla ejus <lb/>totam; &longs;ed huc v&longs;que &longs;upponitur fi&longs;tula &longs;emper <lb/>plena, eaque in &longs;itu horizontali ; vbi autem <lb/>aqua ea tarditate, movetur, vt pars aquæ &longs;uprema proprio pondere qua&longs;i <lb/>per planum inclinatum ire po&longs;&longs;it, de&longs;cendit haud dubiè, & tunc &longs;uperior <lb/>fi&longs;tulæ cavitas, vacua re&longs;tat: &longs;ed quæ&longs;o te ad rem no&longs;tram redeamus, cùm <lb/>hæc hujus in&longs;tituti non &longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001610"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001610"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001611"> Inde tantùm colligo, quantum detrimentum ij patiantur in <lb/>di&longs;tributione aquarum, qui parvas fi&longs;tulas habent, & quantum vici&longs;&longs;im <lb/>commodi ij, qui magnas habent; nempe illi, cui aquæ vncia competit, da­<lb/>tur fi&longs;tula, cujus ba&longs;is Diameter v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->vncia e&longs;t; alteri verò cui competunt <pb pagenum="142" xlink:href="025/01/146.jpg"/>quatuor, datur fi&longs;tula eju&longs;dem longitudinis, cujus ba&longs;is quadrupla e&longs;t <lb/>prioris, &longs;ed eo tempore, quo per illam minorem fi&longs;tulam tanta aquæ quan­titas ex<gap/>, major quadrupla per i&longs;tam majorem effluit, vt patet ex di­<lb/>ctis; igitur vt legitimæ aquarum men&longs;uræ e&longs;&longs;ent, vel modus &longs;upra expo&longs;i­<lb/>tus adhibendus e&longs;&longs;et, vel fi&longs;tularum longitudines, vt Diametri e&longs;&longs;e deberent, <lb/>&longs;ed his mi&longs;&longs;is ad ae&longs;tum redi. </s> | <s id="s.001611"> Inde tantùm colligo, quantum detrimentum ij patiantur in <lb/>di&longs;tributione aquarum, qui parvas fi&longs;tulas habent, & quantum vici&longs;&longs;im <lb/>commodi ij, qui magnas habent; nempe illi, cui aquæ vncia competit, da­<lb/>tur fi&longs;tula, cujus ba&longs;is Diameter v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->vncia e&longs;t; alteri verò cui competunt <pb pagenum="142" xlink:href="025/01/146.jpg"/>quatuor, datur fi&longs;tula eju&longs;dem longitudinis, cujus ba&longs;is quadrupla e&longs;t <lb/>prioris, &longs;ed eo tempore, quo per illam minorem fi&longs;tulam tanta aquæ quan­<lb/>titas extudiant, major quadrupla per i&longs;tam majorem effluit, vt patet ex di­<lb/>ctis; igitur vt legitimæ aquarum men&longs;uræ e&longs;&longs;ent, vel modus &longs;upra expo&longs;i­<lb/>tus adhibendus e&longs;&longs;et, vel fi&longs;tularum longitudines, vt Diametri e&longs;&longs;e deberent, <lb/>&longs;ed his mi&longs;&longs;is ad ae&longs;tum redi. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001612"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001612"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001613"> Iraque ex dictarum fi&longs;tularum analogia, explicabam &longs;upra, <lb/>cur per breviorem freti, vel angu&longs;tiarum tractum, aqua vi pre&longs;&longs;ionis ve­<lb/>lociùs extrudatur, ad proinde rapidiore motu; illud tamen di&longs;criminis <lb/>intercedit, quòd in fi&longs;tulis, cre&longs;cente ba&longs;i fi&longs;tulæ, ponderis gravitantis <lb/>viros cre&longs;cant <gap/>vt pater ex dictis: at verò idem pondus gravitans, & <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;e &longs;upponitur, in eodem tractu, quando &longs;cilicet <lb/>maxima pre&longs;&longs;io e&longs;t, re&longs;pectu illius, &longs;ive contractiores &longs;int angu&longs;tiæ freti, &longs;ive <lb/>laxiores; &longs;ive longior illius tractus, &longs;ive brevior &longs;it: Vnde duplici nomine, <lb/>quando brevior, e&longs;t, rapidiùs extruditur; nimirum quia arctus e&longs;t, & quia <lb/>brevis; ex vtro quo enim capite aquæ extrudendæ moles minuitur. </s> | <s id="s.001613"> Itaque ex dictarum fi&longs;tularum analogia, explicabam &longs;upra, <lb/>cur per breviorem freti, vel angu&longs;tiarum tractum, aqua vi pre&longs;&longs;ionis ve­<lb/>lociùs extrudatur, ad proinde rapidiore motu; illud tamen di&longs;criminis <lb/>intercedit, quòd in fi&longs;tulis, cre&longs;cente ba&longs;i fi&longs;tulæ, ponderis gravitantis <lb/>viros cre&longs;cant, vt pater ex dictis: at verò idem pondus gravitans, & <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;e &longs;upponitur, in eodem tractu, quando &longs;cilicet <lb/>maxima pre&longs;&longs;io e&longs;t, re&longs;pectu illius, &longs;ive contractiores &longs;int angu&longs;tiæ freti, &longs;ive <lb/>laxiores; &longs;ive longior illius tractus, &longs;ive brevior &longs;it: Vnde duplici nomine, <lb/>quando brevior, e&longs;t, rapidiùs extruditur; nimirum quia arctus e&longs;t, & quia <lb/>brevis; ex vtro quo enim capite aquæ extrudendæ moles minuitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001614"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001614"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001621"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001621"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001622"> Metiri ergo æ&longs;tum debemus horis Lunaribus, divi&longs;a &longs;cilicet <lb/>integra revolutione Lunæ, &longs;eu die Lunari in 24. partes, &longs;eu horas æqua­<lb/>les, ita vt quælibet hora Lunatis &longs;it major hora Æquinoctiali 2. minutis; <lb/>ac proinde &longs;enis &longs;emper horis Lunaribus æ&longs;tus reciproci fiunt per &longs;e, aut <lb/>certè &longs;enis horis Æquinoctialibus & 12. minutis; non verò &longs;ex horis tem­<lb/>poralibus, inæqualibus &longs;cilicet, iuxta formam horologij antiqui, vt vocant; <lb/>& ita intelligendum e&longs;&longs;e Plinij locum <emph type="italics"/>lib.<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>cap.<emph.end type="italics"/> 97. per&longs;picuum e&longs;t; Vnde <lb/>miror illorum errorem, qui volunt incipere æ&longs;tum vbi Luna &longs;upra Ho­<lb/>rizontem vno Signo elevata fuerit, & continuo cre&longs;cere donec Luna Me­<lb/>ridianum illius loci attigerit; decre&longs;cere verò ab hoc puncto, donec Luna <lb/>æqualem po&longs;t Meridiem arcum decurrit terminatum &longs;cilicet ad 30. gra-<pb pagenum="143" xlink:href="025/01/147.jpg"/>dum &longs;upra Horizontem; errorem e&longs;&longs;e dico; quia Luna exi&longs;tente in maxi­<lb/>mâ declinatione Au&longs;trali, arcus illius diuinus ab Ortivo puncto Horizon­<lb/>tis ad Meridianum, vix e&longs;t 60. graduum; igitur &longs;i detrahantur 50. &longs;uper­<lb/>&longs;unt 30. quos dum Luna decurrit, duabus &longs;cilicet horis Æquinoctialibus <lb/>& 4. minutis, durat æ&longs;tus; quod apertè fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat; tamdiu re­<lb/>fluxus duraret. </s> | <s id="s.001622"> Metiri ergo æ&longs;tum debemus horis Lunaribus, divi&longs;a &longs;cilicet <lb/>integra revolutione Lunæ, &longs;eu die Lunari in 24. partes, &longs;eu horas æqua­<lb/>les, ita vt quælibet hora Lunatis &longs;it major hora Æquinoctiali 2. minutis; <lb/>ac proinde &longs;enis &longs;emper horis Lunaribus æ&longs;tus reciproci fiunt per &longs;e, aut <lb/>certè &longs;enis horis Æquinoctialibus & 12. minutis; non verò &longs;ex horis tem­<lb/>poralibus, inæqualibus &longs;cilicet, iuxta formam horologij antiqui, vt vocant; <lb/>& ita intelligendum e&longs;&longs;e Plinij locum <emph type="italics"/>lib.<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>cap.<emph.end type="italics"/> 97. per&longs;picuum e&longs;t; Vnde <lb/>miror illorum errorem, qui volunt incipere æ&longs;tum vbi Luna &longs;upra Ho­<lb/>rizontem vno Signo elevata fuerit, & continuo cre&longs;cere donec Luna Me­<lb/>ridianum illius loci attigerit; decre&longs;cere verò ab hoc puncto, donec Luna <lb/>æqualem po&longs;t Meridiem arcum decurrit terminatum &longs;cilicet ad 30. gra-<pb pagenum="143" xlink:href="025/01/147.jpg"/>dum &longs;upra Horizontem; errorem e&longs;&longs;e dico; quia Luna exi&longs;tente in maxi­<lb/>mâ declinatione Au&longs;trali, arcus illius diuinus ab Ortivo puncto Horizon­<lb/>tis ad Meridianum, vix e&longs;t 60. graduum; igitur &longs;i detrahantur 50. &longs;uper­<lb/>&longs;unt 30. quos dum Luna decurrit, duabus &longs;cilicet horis Æquinoctialibus <lb/>& 4. minutis, durat æ&longs;tus; quod apertè fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat; tamdiu re­<lb/>fluxus duraret. </s> |
| <s id="s.001623">Prætereà, æ&longs;tus, qui fieret po&longs;t Occa&longs;um Lunæ, longè <lb/>major e&longs;&longs;et priore; nempè arcus illius paralleli &longs;ub Horizonte, longè ma­<lb/>jor e&longs;t alio; quem Luna &longs;ũmpta Horizontem excurrit, <gap/> cuncta hæc experi­<lb/>mentis repugnant. </s> | <s id="s.001623">Prætereà, æ&longs;tus, qui fieret po&longs;t Occa&longs;um Lunæ, longè <lb/>major e&longs;&longs;et priore; nempè arcus illius paralleli &longs;ub Horizonte, longè ma­<lb/>jor e&longs;t alio; quem Luna &longs;upra Horizontem excurrit, <gap/> cuncta hæc experi­<lb/>mentis repugnant. </s> |
| <s id="s.001624">Dix i&longs;uprà, per &longs;e, cùm per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt tem­<lb/>pora fluxus & refluxus inæqualia &longs;int. </s> | <s id="s.001624">Dix i&longs;uprà, per &longs;e, cùm per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt tem­<lb/>pora fluxus & refluxus inæqualia &longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001625"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001625"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001626"> Ex præmi&longs;&longs;is principiis hoc manife&longs;tè deducitur<gap/> nempè &longs;in­<lb/>gulis pænè momentis, mutatur in globo punctum, &longs;eu Polus maximæ ele­<lb/>vationis, ac proinde centrum circulorum & arcuum pre&longs;&longs;ionis, quorum <lb/>cum diver&longs;a &longs;it ratio & proportio, propter varios continentis & Maris <lb/>tractus, in &longs;uperficie globi, &longs;ine certâ lege di&longs;tinctos, inde nece&longs;&longs;ariò &longs;e­<lb/>quitur diver&longs;a vis pre&longs;&longs;ionis, diver&longs;a impre&longs;&longs;io, diver&longs;a appul&longs;us, vel illa­<lb/>p&longs;us linea: quod vt meliùs intelligas fige pedem circini ad Occiduum <lb/>Guineæ Promontorium, non procul ab O&longs;tio Nigri, ductí&longs;que innumeris <lb/>circulis ex illo centro, concentricis & parallelis, di&longs;tingue arcus vtiles ab <lb/>inutilibus, &longs;en&longs;imque promoto versùs Ortum illo centro, v&longs;que ad 60. <lb/>gradus, &longs;i vlteriùs illud promoveas, v&longs;que ad 90. circuli pre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima ex parte, vel continenti Africæ, Europæ, A&longs;iæ vel Indico Ocea­<lb/>no incumbent, ac proinde inutiles erunt re&longs;pectu prædicti loci: quid mi­<lb/>rum igitur, &longs;i 4. dumtaxat horis in eo æ&longs;tus a&longs;&longs;urgat, deprimatur verò plu­<lb/>ribus? </s> | <s id="s.001626"> Ex præmi&longs;&longs;is principiis hoc manife&longs;tè deducitur; nempè &longs;in­<lb/>gulis pænè momentis, mutatur in globo punctum, &longs;eu Polus maximæ ele­<lb/>vationis, ac proinde centrum circulorum & arcuum pre&longs;&longs;ionis, quorum <lb/>cum diver&longs;a &longs;it ratio & proportio, propter varios continentis & Maris <lb/>tractus, in &longs;uperficie globi, &longs;ine certâ lege di&longs;tinctos, inde nece&longs;&longs;ariò &longs;e­<lb/>quitur diver&longs;a vis pre&longs;&longs;ionis, diver&longs;a impre&longs;&longs;io, diver&longs;a appul&longs;us, vel illa­<lb/>p&longs;us linea: quod vt meliùs intelligas fige pedem circini ad Occiduum <lb/>Guineæ Promontorium, non procul ab O&longs;tio Nigri, ductí&longs;que innumeris <lb/>circulis ex illo centro, concentricis & parallelis, di&longs;tingue arcus vtiles ab <lb/>inutilibus, &longs;en&longs;imque promoto versùs Ortum illo centro, v&longs;que ad 60. <lb/>gradus, &longs;i vlteriùs illud promoveas, v&longs;que ad 90. circuli pre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima ex parte, vel continenti Africæ, Europæ, A&longs;iæ vel Indico Ocea­<lb/>no incumbent, ac proinde inutiles erunt re&longs;pectu prædicti loci: quid mi­<lb/>rum igitur, &longs;i 4. dumtaxat horis in eo æ&longs;tus a&longs;&longs;urgat, deprimatur verò plu­<lb/>ribus? </s> |
| <s id="s.001627">Nam promoto versùs Oceanum centro, diver&longs;a e&longs;t circulorum pre&longs;­<lb/>&longs;ionis ratio. </s> | <s id="s.001627">Nam promoto versùs Oceanum centro, diver&longs;a e&longs;t circulorum pre&longs;­<lb/>&longs;ionis ratio. </s> |
| <s id="s.001628">Aliquid &longs;imile ob&longs;ervabis, fixo circini pede ad litus Cam­<lb/>baiæ; tanquam in centro: accedit, quòd ex multis capitibus prædicta <lb/>æ&longs;tuum inæqualitas inducitur; Primò, per planum magis inclinatum, lon­<lb/>giùs excurrit & velociùs, licèt plus temporis ponat in decurrendo magis <lb/>inclinato, cuncta hæc ex doctrina motuum per&longs;picua &longs;unt; tantumdem <lb/>temporis aqua ponit in de&longs;cen&longs;u per planum inclinatum., quantum in <lb/>a&longs;cen&longs;u. </s> | <s id="s.001628">Aliquid &longs;imile ob&longs;ervabis, fixo circini pede ad litus Cam­<lb/>baiæ; tanquam in centro: accedit, quòd ex multis capitibus prædicta <lb/>æ&longs;tuum inæqualitas inducitur; Primò, per planum magis inclinatum, lon­<lb/>giùs excurrit & velociùs, licèt plus temporis ponat in decurrendo magis <lb/>inclinato, cuncta hæc ex doctrina motuum per&longs;picua &longs;unt; tantumdem <lb/>temporis aqua ponit in de&longs;cen&longs;u per planum inclinatum., quantum in <lb/>a&longs;cen&longs;u. </s> |
| <s id="s.001629">Secundò, Si po&longs;t quàm aqua regredi cœpit, nova quædam fiat <lb/>æ&longs;tus reflexio, versùs fluminis fauces, vel &longs;i aqua libero quidem aditu &longs;u­<lb/>beat, &longs;ed exitu difficiliore, tunc acce&longs;&longs;us breviore tempore fiet quàm re­<lb/>ce&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.001629">Secundò, Si po&longs;t quàm aqua regredi cœpit, nova quædam fiat <lb/>æ&longs;tus reflexio, versùs fluminis fauces, vel &longs;i aqua libero quidem aditu &longs;u­<lb/>beat, &longs;ed exitu difficiliore, tunc acce&longs;&longs;us breviore tempore fiet quàm re­<lb/>ce&longs;&longs;us. </s> |
| <s id="s.001630">Tertiò, Si nova reflexio accedat, antequam aqua regredi incipiat, <lb/>vel agger quidam appo&longs;itus ad fauces &longs;inus, aut fluminis primam vim ac­<lb/>ce&longs;&longs;us retundat, vt videre e&longs;t ad fauces Sequanæ & Garumnæ, rece&longs;&longs;us bre­<lb/>viore tempore fiet quàm acce&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.001630">Tertiò, Si nova reflexio accedat, antequam aqua regredi incipiat, <lb/>vel agger quidam appo&longs;itus ad fauces &longs;inus, aut fluminis primam vim ac­<lb/>ce&longs;&longs;us retundat, vt videre e&longs;t ad fauces Sequanæ & Garumnæ, rece&longs;&longs;us bre­<lb/>viore tempore fiet quàm acce&longs;&longs;us. </s> |
| <s id="s.001631">Quartò, Pro diver&longs;o æ&longs;tus ad oram ap­<lb/>pul&longs;u, vel illap&longs;u, longiùs per alveum fluviorum vel minùs longè aqua ex­<lb/>currit; item pro diver&longs;a alvei inclinatione; hinc facilè crediderim, alveum <lb/>illorum fluminum, in quibus ad aliquot centena milliaria æ&longs;tus excurrit, <lb/>e&longs;&longs;e valde inclinatum Quintò, Dicam ampliùs, ratione eju&longs;dem loci, non <lb/>modò æ&longs;tum altiùs aut minùs altè attolli, verùm e&longs;&longs;e aliquando acce&longs;&longs;um <lb/>majorem, aliàs minorem e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; quia mutatur &longs;ingulis diebus centrum <lb/>circulorum pre&longs;&longs;ionis, etiam re&longs;pectu eju&longs;dem loci; item aliquando ac-<pb pagenum="144" xlink:href="025/01/148.jpg"/>ce&longs;&longs;um æqualem e&longs;&longs;e acce&longs;&longs;ui, aliquando diuturniorem, aliàs breviorem <lb/>cuncta hæc ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione pendent: e&longs;t autem diver&longs;a ratio <lb/>pro diver&longs;o tractu & <gap/></s> | <s id="s.001631">Quartò, Pro diver&longs;o æ&longs;tus ad oram ap­<lb/>pul&longs;u, vel illap&longs;u, longiùs per alveum fluviorum vel minùs longè aqua ex­<lb/>currit; item pro diver&longs;a alvei inclinatione; hinc facilè crediderim, alveum <lb/>illorum fluminum, in quibus ad aliquot centena milliaria æ&longs;tus excurrit, <lb/>e&longs;&longs;e valde inclinatum Quintò, Dicam ampliùs, ratione eju&longs;dem loci, non­<lb/>modò æ&longs;tum altiùs aut minùs altè attolli, verùm e&longs;&longs;e aliquando acce&longs;&longs;um <lb/>majorem, aliàs minorem e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; quia mutatur &longs;ingulis diebus centrum <lb/>circulorum pre&longs;&longs;ionis, etiam re&longs;pectu eju&longs;dem loci; item aliquando ac-<pb pagenum="144" xlink:href="025/01/148.jpg"/>ce&longs;&longs;um æqualem e&longs;&longs;e acce&longs;&longs;ui, aliquando diuturniorem, aliàs breviorem <lb/>cuncta hæc ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione pendent: e&longs;t autem diver&longs;a ratio <lb/>pro diver&longs;o tractu & centro.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001632"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001632"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001634"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001634"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001635"> Per &longs;e quidem &longs;ummns æ&longs;tus &longs;emper e&longs;t, exi&longs;tente Luna in Me­<lb/>ridiano loci, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra Horizontem; per accidens tamen &longs;ecus <lb/>accidit; & Primò quidem ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione; Nempe fieri po­<lb/>te&longs;t, vt hora decima Lunari re&longs;pectu alicujus loci, &longs;it maximus pre&longs;&longs;ionis <lb/>effectus, ac proinde &longs;ummus æ&longs;tus. </s> | <s id="s.001635"> Per &longs;e quidem &longs;ummus æ&longs;tus &longs;emper e&longs;t, exi&longs;tente Luna in Me­<lb/>ridiano loci, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra Horizontem; per accidens tamen &longs;ecus <lb/>accidit; & Primò quidem ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione; Nempe fieri po­<lb/>te&longs;t, vt hora decima Lunari re&longs;pectu alicujus loci, &longs;it maximus pre&longs;&longs;ionis <lb/>effectus, ac proinde &longs;ummus æ&longs;tus. </s> |
| <s id="s.001636">Secundò, Ob concur&longs;um æ&longs;tuum Ge­<lb/>mini Matis tractus, vt fit in Germanico & Britannico, nempe longè ante <lb/>Meridiem Lunarem, re&longs;pectu Dieppæ & O&longs;tij Sequanæ Oceanus Septem­<lb/>trionalis intume&longs;cit, à quo in Germanicum vis pre&longs;&longs;ionis traducitur, & hinc <lb/>per Fretum Gallicum, Dieppam, & ad O&longs;tium Sequanæ ; quò etiam cùm ex <lb/>Britannico, qua&longs;i ex aver&longs;o vis pre&longs;&longs;ionis incumbat, licèt paulò tardiùs <lb/>quàm ex Germanico, quod ad Ortum &longs;itum e&longs;t, vtriu&longs;que concur&longs;u &longs;um­<lb/>mus æ&longs;tus Dieppæ a&longs;&longs;urgit, itémque ad O&longs;tium Sequanæ ; hîc quidem priùs <lb/>vna ferè hora propter reflexionem magis directam. </s> | <s id="s.001636">Secundò, Ob concur&longs;um æ&longs;tuum Ge­<lb/>mini Matis tractus, vt fit in Germanico & Britannico, nempe longè ante <lb/>Meridiem Lunarem, re&longs;pectu Dieppæ & O&longs;tij Sequanæ Oceanus Septem­<lb/>trionalis intume&longs;cit, à quo in Germanicum vis pre&longs;&longs;ionis traducitur, & hinc <lb/>per Fretum Gallicum, Dieppam, & ad O&longs;tium Sequanæ ; quò etiam cùm ex <lb/>Britannico, qua&longs;i ex aver&longs;o vis pre&longs;&longs;ionis incumbat, licèt paulò tardiùs <lb/>quàm ex Germanico, quod ad Ortum &longs;itum e&longs;t, vtriu&longs;que concur&longs;u &longs;um­<lb/>mus æ&longs;tus Dieppæ a&longs;&longs;urgit, itémque ad O&longs;tium Sequanæ ; hîc quidem priùs <lb/>vna ferè hora propter reflexionem magis directam. </s> |
| <s id="s.001637">Hinc fieri pote&longs;t; vt a&longs;­<lb/>&longs;urgat &longs;ummus æ&longs;tus in duobus locis &longs;ub diver&longs;o Meridiano &longs;itis, eodem <lb/>tempore, v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i accipiatur alter locus di&longs;tans Dieppa 7. grad.1/2. ver&longs;us Or­<lb/>tum, in quo &longs;ummus æ&longs;tus &longs;it hora vndecima Lunari; illic enim & Dieppæ <lb/>eodem tempore &longs;ummus erit æ&longs;tus. </s> | <s id="s.001637">Hinc fieri pote&longs;t; vt a&longs;­<lb/>&longs;urgat &longs;ummus æ&longs;tus in duobus locis &longs;ub diver&longs;o Meridiano &longs;itis, eodem <lb/>tempore, v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i accipiatur alter locus di&longs;tans Dieppa 7. grad.1/2. ver&longs;us Or­<lb/>tum, in quo &longs;ummus æ&longs;tus &longs;it hora vndecima Lunari; illic enim & Dieppæ <lb/>eodem tempore &longs;ummus erit æ&longs;tus. </s> |
| <s id="s.001638">Pari modo facilè dici pote&longs;t, cur mul­<lb/>tis in locis &longs;ummus æ&longs;tus &longs;it po&longs;t Meridiem v, g. <!-- REMOVE S-->Burdigalæ, ad Garumnam, <lb/>Antuerpiæ ad Scaldim, Hamburgi ad Albim, &longs;ummus æ&longs;tus e&longs;t hora &longs;exta <lb/>Lunari po&longs;t eju&longs;dem Meridiem, quia per motum æ&longs;tus a&longs;cendit in alveo <lb/>fluminum; igitur tardiùs pervenit ad loca longè di&longs;&longs;ita à fluminis faucibus: <lb/>Am&longs;terodami 3. hora Lunari po&longs;t Meridiem; in ip&longs;o verò Meridie Lu­<lb/>nari, Encu&longs;æ, haud procul po&longs;itæ; quia per diver&longs;os mæandros in <lb/>eo maris &longs;inu, Am&longs;terodamum æ&longs;tus appellit, liberiùs Encu&longs;am; in <lb/>oram Fri&longs;iæ adhuc liberiùs; hinc tertia hora Lunati ante Meridiem Luna­<lb/>rem, ibi fit &longs;ummus æ&longs;tus; nempe ab Oceano Septemtrionali tantulùm <lb/>versùs Ortum declinante vis pre&longs;&longs;ionis traducitur in Germanicum, & qua­<lb/>&longs;i directè in oram Fri&longs;iæ; Oceanus autem Septemtrionalis propter mo­<lb/>dicam Meridianorum di&longs;tantiam in eo Boreali tractu, in Germanicum <lb/>incumbit, antequam Luna ad illum Meridianum perveniat; cui Ma­<lb/>re Germanicum &longs;ube&longs;t, vnde prior ratio indicata plurimùm confirmatur. <lb/></s> | <s id="s.001638">Pari modo facilè dici pote&longs;t, cur mul­<lb/>tis in locis &longs;ummus æ&longs;tus &longs;it po&longs;t Meridiem v, g. <!-- REMOVE S-->Burdigalæ, ad Garumnam, <lb/>Antuerpiæ ad Scaldim, Hamburgi ad Albim, &longs;ummus æ&longs;tus e&longs;t hora &longs;exta <lb/>Lunari po&longs;t eju&longs;dem Meridiem, quia per motum æ&longs;tus a&longs;cendit in alveo <lb/>fluminum; igitur tardiùs pervenit ad loca longè di&longs;&longs;ita à fluminis faucibus: <lb/>Am&longs;terodami 3. hora Lunari po&longs;t Meridiem; in ip&longs;o verò Meridie Lu­<lb/>nari, Encu&longs;æ, haud procul po&longs;itæ; quia per diver&longs;os mæandros in <lb/>eo maris &longs;inu, Am&longs;terodamum æ&longs;tus appellit, liberiùs Encu&longs;am; in <lb/>oram Fri&longs;iæ adhuc liberiùs; hinc tertia hora Lunati ante Meridiem Luna­<lb/>rem, ibi fit &longs;ummus æ&longs;tus; nempe ab Oceano Septemtrionali tantulùm <lb/>versùs Ortum declinante vis pre&longs;&longs;ionis traducitur in Germanicum, & qua­<lb/>&longs;i directè in oram Fri&longs;iæ; Oceanus autem Septemtrionalis propter mo­<lb/>dicam Meridianorum di&longs;tantiam in eo Boreali tractu, in Germanicum <lb/>incumbit, antequam Luna ad illum Meridianum perveniat; cui Ma­<lb/>re Germanicum &longs;ube&longs;t, vnde prior ratio indicata plurimùm confirmatur. <lb/></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001658"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001658"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001659"> Pauca haud dubiè re&longs;tant, quæ vel abundè non fuerint ex­<lb/>po&longs;ita, vel ex iis, quæ à te dicta &longs;unt, facilè non intelligantur, & mihi <lb/>videor rationem afferre po&longs;&longs;e illorum omnium, quæ in hac materia maxi­<lb/>mam admirationem conciliare &longs;olent v.g. <!-- REMOVE S-->cur multa litora, vel nullum vel <lb/>modicum æ&longs;tum patiantur, alia verò maximum; quid Luna ad æ&longs;tum con­<lb/>erat, ita vt in Plenilunio & Novilunio maximus æ&longs;tus &longs;it, eiu&longs;que &longs;ummum, <lb/>Luna in Meridiano exi&longs;tente, ni&longs;i per accidens &longs;ecus fiat; cur in duobus <lb/>locis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis diver&longs;o tempore, eodem verò, &longs;ub di­<lb/>ver&longs;o Meridiano; cur in fretis gemini æ&longs;tus concurrant; cur is, qui fer­<lb/>tur ab ortu intra fretum longiùs accedat, minus verò, qui venit <lb/>ab occa&longs;u; cur alibi rapidi&longs;&longs;imus &longs;it, mitior alibi, cur alicubi ante <lb/>meridiem Lunarem, alibi po&longs;t; pa&longs;&longs;im tamen in ip&longs;o meridie; <pb pagenum="146" xlink:href="025/01/150.jpg"/>cur in quibu&longs;dam tractibus acce&longs;&longs;us plus duret, quàm rece&longs;&longs;us; in aliis ve­<lb/>rò plus rece&longs;&longs;us; quàm acce&longs;&longs;us, licèt vnus per &longs;e alteri &longs;it aquè diutur­<lb/>nus; cur per &longs;e mare &longs;ex horis 12. minutis a&longs;cendat, & totidem depri­<lb/>matur, cur &longs;ingulis diebus vna ferè hora, hoc e&longs;t 48.minutis æ&longs;tus tardiùs <lb/>a&longs;&longs;urgere incipiat, quàm pridie, idque &longs;emper & per &longs;e, Luna in Meridia­<lb/>no horæ &longs;extæ exi&longs;tente; cur in quibu&longs;dam oris ad 70. & 80. pedum alti­<lb/>tudinem mare per æ&longs;tum in Plenilunio attollatur, in aliis vix ad vnum pe­<lb/>dem, in multis verò nihil pror&longs;us; cuncta hæc & alia multa ex principiis <lb/>à te jactis nullo negotio deducuntur; alia quædam occurrunt, quæ mihi <lb/>vel dubia &longs;unt, vel eorum ratio incomperta; à dubiis initium duco. </s> | <s id="s.001659"> Pauca haud dubiè re&longs;tant, quæ vel abundè non fuerint ex­<lb/>po&longs;ita, vel ex iis, quæ à te dicta &longs;unt, facilè non intelligantur, & mihi <lb/>videor rationem afferre po&longs;&longs;e illorum omnium, quæ in hac materia maxi­<lb/>mam admirationem conciliare &longs;olent v.g. <!-- REMOVE S-->cur multa litora, vel nullum vel <lb/>modicum æ&longs;tum patiantur, alia verò maximum; quid Luna ad æ&longs;tum con­<lb/>erat, ita vt in Plenilunio & Novilunio maximus æ&longs;tus &longs;it, eiu&longs;que &longs;ummum, <lb/>Luna in Meridiano exi&longs;tente, ni&longs;i per accidens &longs;ecus fiat; cur in duobus <lb/>locis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis diver&longs;o tempore, eodem verò, &longs;ub di­<lb/>ver&longs;o Meridiano; cur in fretis gemini æ&longs;tus concurrant; cur is, qui fer­<lb/>tur ab ortu intra fretum longiùs accedat, minus verò, qui venit <lb/>ab occa&longs;u; cur alibi rapidi&longs;&longs;imus &longs;it, mitior alibi, cur alicubi ante <lb/>meridiem Lunarem, alibi po&longs;t; pa&longs;&longs;im tamen in ip&longs;o meridie; <pb pagenum="146" xlink:href="025/01/150.jpg"/>cur in quibu&longs;dam tractibus acce&longs;&longs;us plus duret, quàm rece&longs;&longs;us; in aliis ve­<lb/>rò plus rece&longs;&longs;us; quàm acce&longs;&longs;us, licèt vnus per &longs;e alteri &longs;it aquè diutur­<lb/>nus; cur per &longs;e mare &longs;ex horis 12. minutis a&longs;cendat, & totidem depri­<lb/>matur, cur &longs;ingulis diebus vna ferè hora, hoc e&longs;t 48.minutis æ&longs;tus tardiùs <lb/>a&longs;&longs;urgere incipiat, quàm pridie, idque &longs;emper & per &longs;e, Luna in Meridia­<lb/>no horæ &longs;extæ exi&longs;tente; cur in quibu&longs;dam oris ad 70. & 80. pedum alti­<lb/>tudinem mare per æ&longs;tum in Plenilunio attollatur, in aliis vix ad vnum pe­<lb/>dem, in multis verò nihil pror&longs;us; cuncta hæc & alia multa ex principiis <lb/>à te jactis nullo negotio deducuntur; alia quædam occurrunt, quæ mihi <lb/>vel dubia &longs;unt, vel eorum ratio incomperta; à dubiis initium duco. </s> |
| <s id="s.001660">Pri­<lb/>mum e&longs;t quod aliqui dicunt, in Plenilunio &longs;cilicet majorem e&longs;&longs;e vim æ&longs;tus, <lb/>quàm in Novilunio ad Calecutium; cùm tamen ad indi o&longs;tia in Novilunio <lb/>majores &longs;int æ&longs;tus; alterum verò quod alij referunt, quibu&longs;dam in <gap/>cis <lb/>per totos quindecim dies, à Novilunio &longs;cilicet, ad Plenilunium continuò <lb/>æ&longs;tum cre&longs;cere; ita vt &longs;ummum crementum &longs;it in Novilunio & Plenilunio, <lb/>ac totidem diebus aquam &longs;ub&longs;idere, vt ob&longs;erva tum e&longs;t, inquiunt, circa <lb/>Cubam & Hi&longs;paniolam; item in fluvio Vanna vel Van&longs;one ad Pachinum <lb/>Sinarum <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001660">Pri­<lb/>mum e&longs;t quod aliqui dicunt, in Plenilunio &longs;cilicet majorem e&longs;&longs;e vim æ&longs;tus, <lb/>quàm in Novilunio ad Calecutium; cùm tamen ad indi o&longs;tia in Novilunio <lb/>majores &longs;int æ&longs;tus; alterum verò quod alij referunt, quibu&longs;dam in locis <lb/>per totos quindecim dies, à Novilunio &longs;cilicet, ad Plenilunium continuò <lb/>æ&longs;tum cre&longs;cere; ita vt &longs;ummum crementum &longs;it in Novilunio & Plenilunio, <lb/>ac totidem diebus aquam &longs;ub&longs;idere, vt ob&longs;erva tum e&longs;t, inquiunt, circa <lb/>Cubam & Hi&longs;paniolam; item in fluvio Vanna vel Van&longs;one ad Pachinum <lb/>Sinarum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001661"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001661"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001662"> Ab hoc vltimo incipio, quia involvit repugnantia; nempe cùm <lb/>in prædictis, vt & in multis aliis Mediterranei locis, æ&longs;tus &longs;it tantùm &longs;en&longs;i­<lb/>bilis in Plenilunio & Novilunio, quia cùm tunc Majores &longs;int, vt &longs;upra di­<lb/>ximus, con&longs;tatque experientia; quid mirum, &longs;i tunc &longs;en&longs;ibiles &longs;int? </s> | <s id="s.001662"> Ab hoc vltimo incipio, quia involvit repugnantia; nempe cùm <lb/>in prædictis, vt & in multis aliis Mediterranei locis, æ&longs;tus &longs;it tantùm &longs;en&longs;i­<lb/>bilis in Plenilunio & Novilunio, quia cùm tunc Majores &longs;int, vt &longs;upra di­<lb/>ximus, con&longs;tatque experientia; quid mirum, &longs;i tunc &longs;en&longs;ibiles &longs;int? </s> |
| <s id="s.001663">vnde <lb/>non nemo occa&longs;ionem arripuit, dicendi, cre&longs;cere continuo in iis locis <lb/>per totos 15. dies, à Novilunio &longs;cilicet ad Plenilunium; quod fal&longs;i&longs;&longs;imum <lb/>e&longs;t; quia &longs;ingulis diebus - bis cre&longs;cit, & bis refluit. </s> | <s id="s.001663">vnde <lb/>non nemo occa&longs;ionem arripuit, dicendi, cre&longs;cere continuo in iis locis <lb/>per totos 15. dies, à Novilunio &longs;cilicet ad Plenilunium; quod fal&longs;i&longs;&longs;imum <lb/>e&longs;t; quia &longs;ingulis diebus - bis cre&longs;cit, & bis refluit. </s> |
| <s id="s.001664">Sed in&longs;en&longs;ibiliter, ni&longs;i <lb/>paucis diebus ante & po&longs;t Novilunium ac Plenilunium; hæc autem &longs;unt <lb/>inter &longs;e repugnantia, decre&longs;cere continuo à Plenilunio ad Novilunium ac <lb/>proinde in Novilunio mare e&longs;&longs;e maximè depre&longs;&longs;um, cùm in eo &longs;it terminus <lb/>decrementi, & toto reliquo men&longs;e nullum &longs;en&longs;ibilem æ&longs;tum apparere; <lb/>fieri tamen aquarum tumorem &longs;en&longs;ibilem in Novilunio & Plenilunio. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001664">Sed in&longs;en&longs;ibiliter, ni&longs;i <lb/>paucis diebus ante & po&longs;t Novilunium ac Plenilunium; hæc autem &longs;unt <lb/>inter &longs;e repugnantia, decre&longs;cere continuo à Plenilunio ad Novilunium ac <lb/>proinde in Novilunio mare e&longs;&longs;e maximè depre&longs;&longs;um, cùm in eo &longs;it terminus <lb/>decrementi, & toto reliquo men&longs;e nullum &longs;en&longs;ibilem æ&longs;tum apparere; <lb/>fieri tamen aquarum tumorem &longs;en&longs;ibilem in Novilunio & Plenilunio. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001665">Ve­<lb/>nio ad primum, & dico, de eo mihi maximum dubium e&longs;&longs;e, quanquam <lb/>pro diver&longs;o Lunæ &longs;itu, non negarim fieri po&longs;&longs;e, vt major æ&longs;tus &longs;it in Novi­<lb/>lunio, quàm in Plenilunio; cum enim fauces Indi &longs;int ferè &longs;ub Tropico <lb/>Caneri, &longs;i &longs;upponamus Novilunium fieri in Tropico Cancri, de Meridie <lb/>maximus erit ibi aquæ tumor, cùm linea ab&longs;idum eo terminetur, minor <lb/>tamen erit de media nocte; quia extremitas lineæ ab&longs;idum inde di&longs;tat 47. <lb/>gradibus; &longs;i verò Plenilunium fiat in Tropico Capricorni, de Meridie ma­<lb/>ximus æ&longs;tus ibidem erit, quia vt linea ab&longs;idum à Tropico ad Tropicum <lb/>per centrum globi tunc eat, de Meridie extremitas prædictæ lineæ, quæ <lb/>ad Tropicum Cancri terminatur, re&longs;pondet lineæ Meridianæ; itaque &longs;i <lb/>compatetur diurnus Plenilunij cum nocturno Novilunij, in Novilunio mi­<lb/>nor æ&longs;tus erit, quàm in Plenilunio, &longs;ive diurnus <expan abbr="Novilunijcũ">Novilunijcum</expan> nocturno Ple­<lb/>nilunij, major erit in Novilunio, &longs;ed profectò de&longs;unt ob&longs;ervationes, & Au­<lb/>tores &longs;uper hoc in &longs;en&longs;us contrarios eunt, vtpote qui non tam ex ob&longs;erva­<lb/>tionibus, quàm ex propriis conjecturis multa deducant & &longs;cribant, quæ <pb pagenum="147" xlink:href="025/01/151.jpg"/>omitto, vobi&longs;que refutanda relinquo; accedit, quòd diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ra­<lb/>tio rem hanc plurimùm variat; immo Autores &longs;uper hoc &longs;ibi non con&longs;tant, <lb/>& vnus illorum, &longs;i rectè memini, cùm docui&longs;&longs;et, incrementa matis majora <lb/>fieri in Pleniluniis ad Calecutium, in Noviluniis verò ad Indi o&longs;tia, &longs;equen­<lb/>ti &longs;tatim pagina dicit, alicubi majora e&longs;&longs;e in Noviluniis, vt ad Calecu­<lb/>tium, alibi verò majora in Pleniluniis, vt ad Indi O&longs;tia; idem re­<lb/>petit po&longs;t quintam paginam; vnde vides, cuncta hæc parum certa <lb/>e&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.001665">Ve­<lb/>nio ad primum, & dico, de eo mihi maximum dubium e&longs;&longs;e, quanquam <lb/>pro diver&longs;o Lunæ &longs;itu, non negarim fieri po&longs;&longs;e, vt major æ&longs;tus &longs;it in Novi­<lb/>lunio, quàm in Plenilunio; cum enim fauces Indi &longs;int ferè &longs;ub Tropico <lb/>Caneri, &longs;i &longs;upponamus Novilunium fieri in Tropico Cancri, de Meridie <lb/>maximus erit ibi aquæ tumor, cùm linea ab&longs;idum eo terminetur, minor <lb/>tamen erit de media nocte; quia extremitas lineæ ab&longs;idum inde di&longs;tat 47. <lb/>gradibus; &longs;i verò Plenilunium fiat in Tropico Capricorni, de Meridie ma­<lb/>ximus æ&longs;tus ibidem erit, quia vt linea ab&longs;idum à Tropico ad Tropicum <lb/>per centrum globi tunc eat, de Meridie extremitas prædictæ lineæ, quæ <lb/>ad Tropicum Cancri terminatur, re&longs;pondet lineæ Meridianæ; itaque &longs;i <lb/>compatetur diurnus Plenilunij cum nocturno Novilunij, in Novilunio mi­<lb/>nor æ&longs;tus erit, quàm in Plenilunio, &longs;ive diurnus Novilunij <expan abbr="cũ">cum</expan> nocturno Ple­<lb/>nilunij, major erit in Novilunio, &longs;ed profectò de&longs;unt ob&longs;ervationes, & Au­<lb/>tores &longs;uper hoc in &longs;en&longs;us contrarios eunt, vtpote qui non tam ex ob&longs;erva­<lb/>tionibus, quàm ex propriis conjecturis multa deducant & &longs;cribant, quæ <pb pagenum="147" xlink:href="025/01/151.jpg"/>omitto, vobi&longs;que refutanda relinquo; accedit, quòd diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ra­<lb/>tio rem hanc plurimùm variat; immo Autores &longs;uper hoc &longs;ibi non con&longs;tant, <lb/>& vnus illorum, &longs;i rectè memini, cùm docui&longs;&longs;et, incrementa matis majora <lb/>fieri in Pleniluniis ad Calecutium, in Noviluniis verò ad Indi o&longs;tia, &longs;equen­<lb/>ti &longs;tatim pagina dicit, alicubi majora e&longs;&longs;e in Noviluniis, vt ad Calecu­<lb/>tium, alibi verò majora in Pleniluniis, vt ad Indi O&longs;tia; idem re­<lb/>petit po&longs;t quintam paginam; vnde vides, cuncta hæc parum certa <lb/>e&longs;&longs;e. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001666"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001666"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001667"> In hac re nihil aliud de&longs;idero, ni&longs;i novas & accuratas ob&longs;er­<lb/>vationes, circa diurnum & nocturnum æ&longs;tum, dum Luna &longs;ita e&longs;t <lb/>extra Æquatotem, ac præ&longs;ertim circa Tropicos; alia quædam de <lb/>quibus certò con&longs;tat, quorum cau&longs;æ mihi compertæ non &longs;unt, ex <lb/>te quærenda re&longs;tant: primum e&longs;t, cur dum æ&longs;tus a&longs;&longs;urgit &longs;ub initium <lb/>& finem minoribus, crementis a&longs;&longs;urgat, majoribus verò &longs;ub me­<lb/>dium. </s> | <s id="s.001667"> In hac re nihil aliud de&longs;idero, ni&longs;i novas & accuratas ob&longs;er­<lb/>vationes, circa diurnum & nocturnum æ&longs;tum, dum Luna &longs;ita e&longs;t <lb/>extra Æquatorem, ac præ&longs;ertim circa Tropicos; alia quædam de <lb/>quibus certò con&longs;tat, quorum cau&longs;æ mihi compertæ non &longs;unt, ex <lb/>te quærenda re&longs;tant: primum e&longs;t, cur dum æ&longs;tus a&longs;&longs;urgit &longs;ub initium <lb/>& finem minoribus, crementis a&longs;&longs;urgat, majoribus verò &longs;ub me­<lb/>dium. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001668"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001668"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001675"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001675"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001676"> Iam &longs;upra ea &longs;uper hoc expo&longs;ui, quæ tibi facerent &longs;atis, &longs;i for­<lb/>tè in memoriam revocares; nempe, vt jam indicavi, &longs;i Autores illos­<lb/>con&longs;ulamus, qui de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, nihil ferè ni&longs;i repugnan­<lb/>tia inter &longs;e inveniemus; nimirum aliqui &longs;crip&longs;erunt, æ&longs;tum maximum e&longs;&longs;e <lb/>in Sol&longs;titiis, minimum verò in Æquinoctiis, alij contra maximum in <lb/>Æquinoctiis, minimum in Sol&longs;titiis; alij majorem in Æquinoctio ver­<lb/>no; alij majorem in autumnali; alij majorem in Sol&longs;titio Brumali, mi­<lb/>norem in Æ&longs;tivo; alij majorem in æ&longs;tivo, minorem in Brumali nihil af­<lb/>fingo; Augu&longs;tine, hæc adeò repugnantia apud Autores invenies. </s> | <s id="s.001676"> Iam &longs;upra ea &longs;uper hoc expo&longs;ui, quæ tibi facerent &longs;atis, &longs;i for­<lb/>tè in memoriam revocares; nempe, vt jam indicavi, &longs;i Autores illos­<lb/>con&longs;ulamus, qui de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, nihil ferè ni&longs;i repugnan­<lb/>tia inter &longs;e inveniemus; nimirum aliqui &longs;crip&longs;erunt, æ&longs;tum maximum e&longs;&longs;e <lb/>in Sol&longs;titiis, minimum verò in Æquinoctiis, alij contra maximum in <lb/>Æquinoctiis, minimum in Sol&longs;titiis; alij majorem in Æquinoctio ver­<lb/>no; alij majorem in autumnali; alij majorem in Sol&longs;titio Brumali, mi­<lb/>norem in Æ&longs;tivo; alij majorem in æ&longs;tivo, minorem in Brumali nihil af­<lb/>fingo; Augu&longs;tine, hæc adeò repugnantia apud Autores invenies. </s> |
| <s id="s.001677">De Sol­<lb/>&longs;titiis nihil certi, cùm etiam in hoc Autores varient, non dubito tamen, <lb/>quin, id quod e&longs;t, in no&longs;tram notitiam venire po&longs;&longs;it, fidelis ob&longs;ervatio­<lb/>nis opera, in eodem &longs;cilicet loco; nempe pro diver&longs;is locis, diver&longs;a ra­<lb/>rio e&longs;t, cùm diver&longs;a &longs;it pre&longs;&longs;io; &longs;ed pro eodem loco facilè ob&longs;ervari po­<lb/>te&longs;t in vtroque Sol&longs;titio æ&longs;tus a&longs;&longs;urgentis men&longs;ura, tum diurni, tum no­<lb/>cturni; cùm multum inter vtrumque di&longs;crimen e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nulla autem re­<lb/>gula certa &longs;tatui pote&longs;t, propter diver&longs;am pre&longs;&longs;ionis rationem, ob &longs;uperfi­<lb/>ciem globi variis, &longs;ine lege & ordine, maris & continentis tractibus di­<lb/>&longs;tinctam. </s> | <s id="s.001677">De Sol­<lb/>&longs;titiis nihil certi, cùm etiam in hoc Autores varient, non dubito tamen, <lb/>quin, id quod e&longs;t, in no&longs;tram notitiam venire po&longs;&longs;it, fidelis ob&longs;ervatio­<lb/>nis opera, in eodem &longs;cilicet loco; nempe pro diver&longs;is locis, diver&longs;a ra­<lb/>tio e&longs;t, cùm diver&longs;a &longs;it pre&longs;&longs;io; &longs;ed pro eodem loco facilè ob&longs;ervari po­<lb/>te&longs;t in vtroque Sol&longs;titio æ&longs;tus a&longs;&longs;urgentis men&longs;ura, tum diurni, tum no­<lb/>cturni; cùm multum inter vtrumque di&longs;crimen e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nulla autem re­<lb/>gula certa &longs;tatui pote&longs;t, propter diver&longs;am pre&longs;&longs;ionis rationem, ob &longs;uperfi­<lb/>ciem globi variis, &longs;ine lege & ordine, maris & continentis tractibus di­<lb/>&longs;tinctam. </s> |
| <s id="s.001678">Quod pertinet ad Æquinoctia; hoc vnum certò con&longs;tat, maxi­<lb/>mum in iis cieri æ&longs;tum, Luna &longs;cilicet plena aut nova, &longs;altem in no&longs;tro <lb/>Oceano, intra Europam; rationem hic globus tibi &longs;uggeret, in quo <lb/>vides, Luna exi&longs;tente in Æquatore arcus pre&longs;&longs;ionum e&longs;&longs;e majores; vbi <lb/>verò Luna declinat versùs Boream, in quo tractu, Europa no&longs;tra &longs;ita e&longs;t, <lb/>vides, ni fallor, quantam prædictorum arcuum aream circulus maximæ <lb/>pre&longs;&longs;ionis re&longs;cindat, traducátque ad oppo&longs;itum hemi&longs;phærium, exi&longs;ten­<lb/>te Luna infra horizontem ad Meridianum; qua &longs;ita &longs;upra horizontem, de <lb/>meridie &longs;cilicet Luna nova, de media nocte, in Plenilunio vides quan­<lb/>tam maxima pars Americæ inutilem reddat: vbi porro Lu<gap/>a declinat in <lb/>Au&longs;trum, eadem pror&longs;us ratio militat; po&longs;ita enim Luna in Tropico <lb/>Gapricorni, in Novilunio de meridie idem e&longs;t circulus maximæ pre&longs;&longs;io­<lb/>nis, qui erat de media nocte dum Luna nova e&longs;&longs;et in Tropico Can­<lb/>cri; in Plenilunio verò, de meridie, idem e&longs;t circulus maximæ <pb pagenum="149" xlink:href="025/01/153.jpg"/>pre&longs;&longs;ionis, qui erat de media nocte, dum Luna e&longs;&longs;et in dicto Tropico <lb/>Cancri; vnde vt vides, eadem pro vtroque Sol&longs;titio ratio militat. </s> | <s id="s.001678">Quod pertinet ad Æquinoctia; hoc vnum certò con&longs;tat, maxi­<lb/>mum in iis cieri æ&longs;tum, Luna &longs;cilicet plena aut nova, &longs;altem in no&longs;tro <lb/>Oceano, intra Europam; rationem hic globus tibi &longs;uggeret, in quo <lb/>vides, Luna exi&longs;tente in Æquatore arcus pre&longs;&longs;ionum e&longs;&longs;e majores; vbi <lb/>verò Luna declinat versùs Boream, in quo tractu, Europa no&longs;tra &longs;ita e&longs;t, <lb/>vides, ni fallor, quantam prædictorum arcuum aream circulus maximæ <lb/>pre&longs;&longs;ionis re&longs;cindat, traducátque ad oppo&longs;itum hemi&longs;phærium, exi&longs;ten­<lb/>te Luna infra horizontem ad Meridianum; qua &longs;ita &longs;upra horizontem, de <lb/>meridie &longs;cilicet Luna nova, de media nocte, in Plenilunio vides quan­<lb/>tam maxima pars Americæ inutilem reddat: vbi porro Luna declinat in <lb/>Au&longs;trum, eadem pror&longs;us ratio militat; po&longs;ita enim Luna in Tropico <lb/>Capricorni, in Novilunio de meridie idem e&longs;t circulus maximæ pre&longs;&longs;io­<lb/>nis, qui erat de media nocte dum Luna nova e&longs;&longs;et in Tropico Can­<lb/>cri; in Plenilunio verò, de meridie, idem e&longs;t circulus maximæ <pb pagenum="149" xlink:href="025/01/153.jpg"/>pre&longs;&longs;ionis, qui erat de media nocte, dum Luna e&longs;&longs;et in dicto Tropico <lb/>Cancri; vnde vt vides, eadem pro vtroque Sol&longs;titio ratio militat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001679"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc tua ratio probat, in vtroque Æquinoctio, æ&longs;tum æqualem <lb/>e&longs;&longs;e; at gravi&longs;&longs;imi Autores dicunt majorem e&longs;&longs;e in Æquinoctio autumnali <lb/>v.g.ad o&longs;tia Garumnæ. </s> | <s id="s.001679"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc tua ratio probat, in vtroque Æquinoctio, æ&longs;tum æqualem <lb/>e&longs;&longs;e; at gravi&longs;&longs;imi Autores dicunt majorem e&longs;&longs;e in Æquinoctio autumnali <lb/>v.g.ad o&longs;tia Garumnæ. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001680"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001680"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001681"> Ita e&longs;t æquè pro vtroque probat hæc ratio, & ita e&longs;&longs;e nemo <lb/>inficiatur. </s> | <s id="s.001681"> Ita e&longs;t æquè pro vtroque probat hæc ratio, & ita e&longs;&longs;e nemo <lb/>inficiatur. </s> |
| <s id="s.001682">Scilicet per &longs;e; nam per accidens &longs;ecus accidere pote&longs;t; v.g.eo <lb/>quod major vis humpris aëri admixta &longs;it &longs;ub Æquinoctium Autumnale, <lb/>quàm &longs;ub Vernum; & verò cum &longs;it terminus æ&longs;tatis, dubium non e&longs;t, <lb/>quin longè major humoris &longs;eu vaporis, in quem humor abit copia aëri ad­<lb/>mixta &longs;it; vnde major evadit gravitatio, major pre&longs;&longs;io, & major æ&longs;tus: in <lb/>Zona torrida & Au&longs;trali &longs;ecus dicendum e&longs;t; accedit, quod in Æquino­<lb/>ctio, rarò fit Novilunium aut Plenilunium; &longs;ed tantùm aliquot ante, vel <lb/>po&longs;t diebus; adde diver&longs;am venti vim, quæ ad majorem æ&longs;tum non parum <lb/>confert; &longs;i hæc tibi non faciant &longs;atis, nihil habeo vltra quod tibi ex­<lb/>ponam. </s> | <s id="s.001682">Scilicet per &longs;e; nam per accidens &longs;ecus accidere pote&longs;t; v.g.eo <lb/>quod major vis humoris aëri admixta &longs;it &longs;ub Æquinoctium Autumnale, <lb/>quàm &longs;ub Vernum; & verò cum &longs;it terminus æ&longs;tatis, dubium non e&longs;t, <lb/>quin longè major humoris &longs;eu vaporis, in quem humor abit copia aëri ad­<lb/>mixta &longs;it; vnde major evadit gravitatio, major pre&longs;&longs;io, & major æ&longs;tus: in <lb/>Zona torrida & Au&longs;trali &longs;ecus dicendum e&longs;t; accedit, quod in Æquino­<lb/>ctio, rarò fit Novilunium aut Plenilunium; &longs;ed tantùm aliquot ante, vel <lb/>po&longs;t diebus; adde diver&longs;am venti vim, quæ ad majorem æ&longs;tum non parum <lb/>confert; &longs;i hæc tibi non faciant &longs;atis, nihil habeo vltra quod tibi ex­<lb/>ponam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001683"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001683"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001685"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001685"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001686"> Ga&longs;&longs;endus hoc ip&longs;um probari curavit, invenítque non &longs;entiri <lb/>æ&longs;tum pluribus pa&longs;&longs;ibus infra &longs;uperficiem maris, quod certè ex præmi&longs;&longs;is <lb/>omnino &longs;equitur; nempè infra arcum BY ne minima quidem impre&longs;&longs;io <lb/>aquæ accidit; in quo meo judicio, nulla e&longs;t difficultas; vnde fabulam reputo, <lb/>ab ebulliente mari per æ&longs;tum, marinas bellnas &longs;nr&longs;um ad &longs;uperficiem pelli, <lb/>illud fortè verius, &longs;eu veri&longs;&longs;imilius, ad litus Per&longs;ieum allidi pi&longs;ces <lb/>ad &longs;copulos, quod aliquando vi &longs;ævi&longs;&longs;imæ tempe&longs;tatis actum e&longs;&longs;e <lb/>ferunt; hinc pi&longs;ces &longs;æviente procella in maris profundum &longs;e reci­<lb/>piunt. </s> | <s id="s.001686"> Ga&longs;&longs;endus hoc ip&longs;um probari curavit, invenítque non &longs;entiri <lb/>æ&longs;tum pluribus pa&longs;&longs;ibus infra &longs;uperficiem maris, quod certè ex præmi&longs;&longs;is <lb/>omnino &longs;equitur; nempè infra arcum BY ne minima quidem impre&longs;&longs;io <lb/>aquæ accidit; in quo meo judicio, nulla e&longs;t difficultas; vnde fabulam reputo, <lb/>ab ebulliente mari per æ&longs;tum, marinas belluas &longs;ur&longs;um ad &longs;uperficiem pelli, <lb/>illud fortè verius, &longs;eu veri&longs;&longs;imilius, ad litus Per&longs;icum allidi pi&longs;ces <lb/>ad &longs;copulos, quod aliquando vi &longs;ævi&longs;&longs;imæ tempe&longs;tatis actum e&longs;&longs;e <lb/>ferunt; hinc pi&longs;ces &longs;æviente procella in maris profundum &longs;e reci­<lb/>piunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001687"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001687"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001690"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001690"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001691"> Idem quoque &longs;entio; quanquam prædictus gurges Angliaur <lb/>inter & Nortmanniam, ip&longs;e fortè e&longs;t gemini æ&longs;tus concur&longs;us, qui non <lb/>di&longs;&longs;imilem effectum præ&longs;taret, vt confideranti patebit; Ille verò tractus <lb/>ad Norvegiam, qui naves votat, ac deinde evomit, dubito an &longs;it circel­<lb/>lns maximæ depre&longs;&longs;ionis, quem circa Polum mundi de&longs;cribit punctum di­<lb/>&longs;tans à Parallelo Lunari 90. gradibus nempe ad in&longs;tar cuju&longs;dam <gap/>oraginis <lb/>e&longs;t, &longs;ub&longs;idente aqua &longs;enis horis, ae totidem a&longs;&longs;urgente; &longs;ed dum res certò <lb/>non con&longs;tet, quod &longs;it, fru&longs;tra quæritur, propter quid &longs;it: Non negarim <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan>, <lb/>versùs Norvegiam, in quo reveràtractu mare profundi&longs;&longs;imum e&longs;t, qua&longs;dam <pb pagenum="150" xlink:href="025/01/154.jpg"/>votagines e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, in quibus ratione &longs;itus, æ&longs;tus ip&longs;e mirificos præ&longs;tet ef­<lb/>fectus. </s> | <s id="s.001691"> Idem quoque &longs;entio; quanquam prædictus gurges Angliam <lb/>inter & Nortmanniam, ip&longs;e fortè e&longs;t gemini æ&longs;tus concur&longs;us, qui non <lb/>di&longs;&longs;imilem effectum præ&longs;taret, vt con&longs;ideranti patebit; Ille verò tractus <lb/>ad Norvegiam, qui naves votat, ac deinde evomit, dubito an &longs;it circel­<lb/>lus maximæ depre&longs;&longs;ionis, quem circa Polum mundi de&longs;cribit punctum di­<lb/>&longs;tans à Parallelo Lunari 90. gradibus nempe ad in&longs;tar cuju&longs;dam voraginis <lb/>e&longs;t, &longs;ub&longs;idente aqua &longs;enis horis, ae totidem a&longs;&longs;urgente; &longs;ed dum res certò <lb/>non con&longs;tet, quod &longs;it, fru&longs;tra quæritur, propter quid &longs;it: Non negarim <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan>, <lb/>versùs Norvegiam, in quo re verà tractu mare profundi&longs;&longs;imum e&longs;t, qua&longs;dam <pb pagenum="150" xlink:href="025/01/154.jpg"/>voragines e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, in quibus ratione &longs;itus, æ&longs;tus ip&longs;e mirificos præ&longs;tet ef­<lb/>fectus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001692"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001692"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001693"> Proba&longs;ine quod aliqui&longs;cribunt, in cingulis ex Lupi marini co­<lb/>tio factis, pet æ&longs;tum pilos erigi & &longs;tare, in refluxu verò deprimi, hoc etiam <lb/>fabulam olet, ni fallor. </s> | <s id="s.001693"> Pro ba&longs;ine quod aliqui &longs;cribunt, in cingulis ex Lupi marini co­<lb/>tio factis, per æ&longs;tum pilos erigi & &longs;tare, in refluxu verò deprimi, hoc etiam <lb/>fabulam olet, ni fallor. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001694"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001694"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001695"> Vt vt &longs;it, quædam humore rige&longs;cunt, ac proinde eriguntur, <lb/>vt funes ex canabe, præterea per æ&longs;tum, aër minus compre&longs;&longs;us e&longs;t, magis <lb/>in refluxu; quid mi<gap/>um ergo, &longs;i refluxu<gap/> tempore pilos illos de­<lb/>primat. </s> | <s id="s.001695"> Vt vt &longs;it, quædam humore rige&longs;cunt, ac proinde eriguntur, <lb/>vt funes ex canabe, præterea per æ&longs;tum, aër minus compre&longs;&longs;us e&longs;t, magis <lb/>in refluxu; quid mirum ergo, &longs;i refluxus tempore pilos illos de­<lb/>primat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001696"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001696"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001697"> Sed quid cen&longs;es de iis fontibus & puteis, quorum aliqui at­<lb/>tolluntur <gap/>um Oceano per æ&longs;tum, alij contra &longs;ub&longs;idunt. </s> | <s id="s.001697"> Sed quid cen&longs;es de iis fontibus & puteis, quorum aliqui at­<lb/>tolluntur cum Oceano per æ&longs;tum, alij contra &longs;ub&longs;idunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001698"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001698"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001699"> Multa etiam fabulo&longs;a de his Scriptoribus promulgata fue­<lb/>runt; difficile tamen non e&longs;t; rationem horum adducere; nempè altior <lb/>aqua per æ&longs;tum, plus aquæ extrudit per exiguos areno&longs;æ terræ meatus; <lb/>minus verò aqua &longs;ub&longs;idens; quòd &longs;i per longiores mæandros aqua tradu­<lb/>cenda e&longs;t, ad putei, &longs;eu fontis recepta culum non tam citò pervenit, &longs;ed fortè <lb/>&longs;ex horis tardiùs. </s> | <s id="s.001699"> Multa etiam fabulo&longs;a de his Scriptoribus promulgata fue­<lb/>runt; difficile tamen non e&longs;t; rationem horum adducere; nempè altior <lb/>aqua per æ&longs;tum, plus aquæ extrudit per exiguos areno&longs;æ terræ meatus; <lb/>minus verò aqua &longs;ub&longs;idens; quòd &longs;i per longiores mæandros aqua tradu­<lb/>cenda e&longs;t, ad putei, &longs;eu fontis recepta culum non tam citò pervenit, &longs;ed fortè <lb/>&longs;ex horis tardiùs. </s> |
| <s id="s.001700">Sic <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;tillant fornices, eo die, quo pluit, &longs;ed altero, immo <lb/>tertio po&longs;t die, pro diver&longs;a for nicis cra&longs;&longs;itudine; nec obe&longs;t, aquam dul­<lb/>cem e&longs;&longs;e; quia marina per arenam percolata du ce&longs;&longs;it: nihil dico de aliis <lb/>multis fontibus, qui aliquoties per diem intume&longs;cunt, ac deinde &longs;ub&longs;i­<lb/>dunt, nulla tamen temporum &longs;ervata lege, quia ad hoc argumentum non <lb/>pertinent: quanquam in diver&longs;is fontibus artefactis facilè videmus, quid <lb/><gap/>tiam indu&longs;trio&longs;a natura in hac materia præ&longs;tare valeat. </s> | <s id="s.001700">Sic <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;tillant fornices, eo die, quo pluit, &longs;ed altero, immo <lb/>tertio po&longs;t die, pro diver&longs;a for nicis cra&longs;&longs;itudine; nec obe&longs;t, aquam dul­<lb/>cem e&longs;&longs;e; quia marina per arenam percolata dulce&longs;&longs;it: nihil dico de aliis <lb/>multis fontibus, qui aliquoties per diem intume&longs;cunt, ac deinde &longs;ub&longs;i­<lb/>dunt, nulla tamen temporum &longs;ervata lege, quia ad hoc argumentum non <lb/>pertinent: quanquam in diver&longs;is fontibus artefactis facilè videmus, quid <lb/>etiam indu&longs;trio&longs;a natura in hac materia præ&longs;tare valeat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001701"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001701"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001703"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001703"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001704"> In Ca&longs;pio, Euxinio, Baltico, vel nullus, vel modicus æ&longs;tus e&longs;t <lb/>cùm ab Oceano traduci non po&longs;&longs;it, & tractus aquarum breviores &longs;int, & <lb/>ita &longs;iti, vt &longs;en&longs;ibilem pre&longs;&longs;ionis inæqualitatem non inducant. </s> | <s id="s.001704"> In Ca&longs;pio, Euxinio, Baltico, vel nullus, vel modicus æ&longs;tus e&longs;t <lb/>cùm ab Oceano traduci non po&longs;&longs;it, & tractus aquarum breviores &longs;int, & <lb/>ita &longs;iti, vt &longs;en&longs;ibilem pre&longs;&longs;ionis inæqualitatem non inducant. </s> |
| <s id="s.001705">De lacubus <lb/>Americæ memoratis, dicendum e&longs;t, vele&longs;&longs;etantæ longitudinis vt 700. <lb/>etiam milliatia adæquent, quod &longs;ufficit, vt aliqua pre&longs;&longs;ionis inæqualitas <lb/>inducatur, vel per majorem fluminis alveum ab Oceano vim æ&longs;tus eò tra­<lb/>duci, quod &longs;altem meo judicio, difficultate caret. </s> | <s id="s.001705">De lacubus <lb/>Americæ memoratis, dicendum e&longs;t, vel e&longs;&longs;e tantæ longitudinis vt 700. <lb/>etiam milliaria adæquent, quod &longs;ufficit, vt aliqua pre&longs;&longs;ionis inæqualitas <lb/>inducatur, vel per majorem fluminis alveum ab Oceano vim æ&longs;tus eò tra­<lb/>duci, quod &longs;altem meo judicio, difficultate caret. </s> |
| <s id="s.001706">Iam de celeberrimo <lb/>illo Græciæ Eurippo nunc dicam, de quo fabulo&longs;a multa narrantur; nem­<lb/>pe aliàs &longs;epties &longs;ingulis diebus æ&longs;tua&longs;&longs;e dicitur, nunc verò quater in die: <lb/>quod ad me &longs;pectat, fateor vltro, me nunquam vidi&longs;&longs;e; quantum tamen <lb/>ex incolarum relationibus audire potui, bis &longs;ingulis diebus in præfato Eu­<lb/>rippo recurrit æ&longs;tus; &longs;ed quia it reditque duodecim horis, alii&longs;que duo­<lb/>decim pariter fluit, ac reflnit æquè rapido cur&longs;u, quater in die æ&longs;tuare vi­<lb/>detur; hujus autem Eurippi eadem ratio e&longs;t, quæ aliorum, de qua jam <lb/>&longs;upra; fieri ta<gap/>en pote&longs;t, vt quemadmodum de Siculo diximus, concur­<lb/>rant in i&longs;to gemini æ&longs;tus, abvtraque &longs;cilicet extremitate, nempe ad orti­<lb/>vam vis æ&longs;tus traducitur per fauces illas, quæ &longs;untinter Cretam & Orien­<lb/>tale Peloponen&longs;i cornu, non procul ab In&longs;ula Cythere, vulgò <emph type="italics"/>Cerigo,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="151" xlink:href="025/01/155.jpg"/>præter fluente aqua Orientalem Pelopone&longs;i & Atticæ oram; ad occiduam <lb/>verò per medium qua&longs;i Ægeum vis æ&longs;tus appellitur; ex præfato verò con­<lb/>cur&longs;u varij vortices na&longs;ci videntur, qui vulgo ventorumvi, vel ali&longs;s cau&longs;is <lb/>tribui &longs;olent; vnum dumtaxat libenter addo, anilem fabulam jam olim de <lb/>Ari&longs;totele &longs;par&longs;am fui&longs;&longs;e, cum &longs;cil<gap/>et, præ de&longs;peratione, Eurippi cau&longs;am <lb/>non capientem &longs;e&longs;e in medium Euripum præcipitem dedi&longs;&longs;e; quis hoc <lb/>amabò credat? </s> | <s id="s.001706">Iam de celeberrimo <lb/>illo Græciæ Eurippo nunc dicam, de quo fabulo&longs;a multa narrantur; nem­<lb/>pe aliàs &longs;epties &longs;ingulis diebus æ&longs;tua&longs;&longs;e dicitur, nunc verò quater in die: <lb/>quod ad me &longs;pectat, fateor vltro, me nunquam vidi&longs;&longs;e; quantum tamen <lb/>ex incolarum relationibus audire potui, bis &longs;ingulis diebus in præfato Eu­<lb/>rippo recurrit æ&longs;tus; &longs;ed quia it reditque duodecim horis, alii&longs;que duo­<lb/>decim pariter fluit, ac re&longs;init æquè rapido cur&longs;u, quater in die æ&longs;tuare vi­<lb/>detur; hujus autem Eurippi eadem ratio e&longs;t, quæ aliorum, de qua jam <lb/>&longs;upra; fieri tamen pote&longs;t, vt quemadmodum de Siculo diximus, concur­<lb/>rant in i&longs;to gemini æ&longs;tus, ab vtraque &longs;cilicet extremitate, nempe ad orti­<lb/>vam vis æ&longs;tus traducitur per fauces illas, quæ &longs;unt inter Cretam & Orien­<lb/>tale Peloponen&longs;i cornu, non procul ab In&longs;ula Cythere, vulgò <emph type="italics"/>Cerigo,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="151" xlink:href="025/01/155.jpg"/>præter fluente aqua Orientalem Pelopone&longs;i & Atticæ oram; ad occiduam <lb/>verò per medium qua&longs;i Ægeum vis æ&longs;tus appellitur; ex præfato verò con­<lb/>cur&longs;u varij vortices na&longs;ci videntur, qui vulgo ventorum vi, vel aliis cau&longs;is <lb/>tribui &longs;olent; vnum dumtaxat libenter addo, anilem fabulam jam olim de <lb/>Ari&longs;totele &longs;par&longs;am fui&longs;&longs;e, cum &longs;cilicet, præ de&longs;peratione, Eurippi cau&longs;am <lb/>non capientem &longs;e&longs;e in medium Euripum præcipitem dedi&longs;&longs;e; quis hoc <lb/>amabò credat? </s> |
| <s id="s.001707">ni&longs;i qui nimiæ laboret vitio credulitatis? </s> | <s id="s.001707">ni&longs;i qui nimiæ laboret vitio credulitatis? </s> |
| <s id="s.001708">Sed quid tamdiu <lb/>taciturnus fui&longs;ti, &longs;uavi&longs;&longs;ime Chry&longs;ocome? <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001708">Sed quid tamdiu <lb/>taciturnus fui&longs;ti, &longs;uavi&longs;&longs;ime Chry&longs;ocome? <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001709">curhuc v&longs;que de argumento <lb/>adeò difficili di&longs;&longs;erentem non interpella&longs;ti? </s> | <s id="s.001709">curhuc v&longs;que de argumento <lb/>adeò difficili di&longs;&longs;erentem non interpella&longs;ti? </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001711"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001711"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001712"> Placuit haud dubiè, neque hoc inficiari po&longs;&longs;um; &longs;ilui tamen, <lb/>nec inter pellavi vnquam, quia multa &longs;anè volvebam animo, quæ contra ea, <lb/>quæ dicebas, mihiopponenda e&longs;&longs;e videbantur, quæ mihi haud parum diffi­<lb/>cultatis præferre videbantur. </s> | <s id="s.001712"> Placuit haud dubiè, neque hoc in&longs;iciari po&longs;&longs;um; &longs;ilui tamen, <lb/>nec interpellavi vnquam, quia multa &longs;anè volvebam animo, quæ contra ea, <lb/>quæ dicebas, mihi opponenda e&longs;&longs;e videbantur, quæ mihi haud parum diffi­<lb/>cultatis præferre videbantur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001713"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001713"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001717"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001717"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001718"> Primo quidem loco incredibile e&longs;&longs;e videtur, tantam <lb/>vim ine&longs;&longs;e aëri, qua immen&longs;um propemodum aquarum pondus attolle<gap/>e <lb/>po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.001718"> Primo quidem loco incredibile e&longs;&longs;e videtur, tantam <lb/>vim ine&longs;&longs;e aëri, qua immen&longs;um propemodum aquarum pondus attollere <lb/>po&longs;&longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001719"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001719"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001720"> An fortè putas, totam aquarum molem ab aëre gravitante <lb/>attolli, aut &longs;u&longs;tineri? </s> | <s id="s.001720"> An fortè putas, totam aquarum molem ab aëre gravitante <lb/>attolli, aut &longs;u&longs;tineri? </s> |
| <s id="s.001721">falleris; cùm illa tan tùm aquæ portio &longs;u&longs;tineatur, <lb/>quæ &longs;upra libellam maximæ depre&longs;&longs;ionis attollitur, & quæ mihi videtur <lb/>per exigua, & ferè nulla, &longs;i cum tota aëris móle comparetur; & verò &longs;i <lb/>tota vis prementis aëris libera e&longs;&longs;et; id e&longs;t, &longs;i omnes circuli & arcus pre&longs;­<lb/>&longs;ionis vtiles e&longs;&longs;ent; id e&longs;t, &longs;i totam globi &longs;uperficiem aqua tegeret, æ&longs;tus <lb/>profectò longè alciùs a&longs;&longs;urgeret: &longs;ed dic mihi, &longs;odes, quanta &longs;it altitudo <lb/>aëris gravitantis in circulum maximæ pre&longs;&longs;ionis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis; ne ti­<lb/>bi nimius videar, la&longs;&longs;umo tantùm 1000. &longs;emidiametros terræ; igitur <lb/>859000.leucas, quarum quælibet continet 4. millaria, vt quodlibet mil­<lb/>liare 1000. pa&longs;&longs;us geometricos, quilibet pa&longs;&longs;us 5. pedes; &longs;upponamus au­<lb/>tem aquam e&longs;&longs;e graviorem aëre millie<gap/>; igitur &longs;i cylindrus prædictæ alti­<lb/>titudinis iuxta communem innatantium legem, aquæ innataret, vna &longs;ui <lb/>mille&longs;ima parte immergeretur, atque adeò &longs;egmentum immer&longs;nm <lb/>859. Leucarum e&longs;&longs;et; tantumdem igitur aquæ attolleret; miror <lb/>igitur, illum, de quo dubitare videris, aëris gravitantis ni­<lb/>&longs;um majorem non e&longs;&longs;e: immo inde facilè colligo, longè majo­<lb/>rem e&longs;&longs;e gravitatis aquæ proportionem ad gravitatem aëris, & in­<lb/><gap/>eriorem aëra fortè graviorem &longs;uperiore, tum propter humorem ad­<lb/>mixtum, tum fortè, quia compre&longs;&longs;ior e&longs;t: ca&longs;tiga igitur præoccupatum <pb pagenum="152" xlink:href="025/01/156.jpg"/>animum, & ratiocinare ex certis principiis, & dubitationi locus non <lb/>erit. </s> | <s id="s.001721">falleris; cùm illa tantùm aquæ portio &longs;u&longs;tineatur, <lb/>quæ &longs;upra libellam maximæ depre&longs;&longs;ionis attollitur, & quæ mihi videtur <lb/>per exigua, & ferè nulla, &longs;i cum tota aëris móle comparetur; & verò &longs;i <lb/>tota vis prementis aëris libera e&longs;&longs;et; id e&longs;t, &longs;i omnes circuli & arcus pre&longs;­<lb/>&longs;ionis vtiles e&longs;&longs;ent; id e&longs;t, &longs;i totam globi &longs;uperficiem aqua tegeret, æ&longs;tus <lb/>profectò longè altiùs a&longs;&longs;urgeret: &longs;ed dic mihi, &longs;odes, quanta &longs;it altitudo <lb/>aëris gravitantis in circulum maximæ pre&longs;&longs;ionis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis; ne ti­<lb/>bi nimius videar, la&longs;&longs;umo tantùm 1000. &longs;emidiametros terræ; igitur <lb/>859000.leucas, quarum quælibet continet 4. millaria, vt quodlibet mil­<lb/>liare 1000. pa&longs;&longs;us geometricos, quilibet pa&longs;&longs;us 5. pedes; &longs;upponamus au­<lb/>tem aquam e&longs;&longs;e graviorem aëre millie <gap/>; igitur &longs;i cylindrus prædictæ alti­<lb/>tudinis iuxta communem innatantium legem, aquæ innataret, vna &longs;ui <lb/>mille&longs;ima parte immergeretur, atque adeò &longs;egmentum immer&longs;um <lb/>859. Leucarum e&longs;&longs;et; tantumdem igitur aquæ attolleret; miror <lb/>igitur, illum, de quo dubitare videris, aëris gravitantis ni­<lb/>&longs;um majorem non e&longs;&longs;e: immo inde facilè colligo, longè majo­<lb/>rem e&longs;&longs;e gravitatis aquæ proportionem ad gravitatem aëris, & in­<lb/>feriorem aëra fortè graviorem &longs;uperiore, tum propter humorem ad­<lb/>mixtum, tum fortè, quia compre&longs;&longs;ior e&longs;t: ca&longs;tiga igitur præoccupatum <pb pagenum="152" xlink:href="025/01/156.jpg"/>animum, & ratiocinare ex certis principiis, & dubitationi locus non <lb/>erit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001722"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> Hæc &longs;ententia nimiam novitatem præ&longs;efert; ac proinde vel <lb/>hoc nomine &longs;u&longs;pécta multis e&longs;&longs;<gap/> videbitur. </s> | <s id="s.001722"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> Hæc &longs;ententia nimiam novitatem præ &longs;e fert; ac proinde vel <lb/>hoc nomine &longs;u&longs;pécta multis e&longs;&longs;e videbitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001723"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001723"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001724"> Fateor vltro, hanc &longs;ententiam novam e&longs;&longs;e, &longs;ed ex antiquis <lb/>& certis principiis deducta; quòd &longs;i minimè liceat, nullus vnquam ref <lb/>literariæ progre&longs;&longs;us &longs;perandus e&longs;t: & verò quid damni ex hac novitate ti­<lb/>meri po&longs;&longs;it, nonvideo; &longs;upponit enim hæc&longs;ententia marinum <expan abbr="æ&longs;tũ">æ&longs;tum</expan> cum iis <lb/>omnibus phænomenis, quæ à terum i&longs;tarum periti<gap/>mis ob&longs;ervata fuere; <lb/>docet, prædictum æ&longs;tum e&longs;&longs;e à Luna, eiu&longs;que incrementum in Novilunio <lb/>& Plenilunio; decrementum in Quadraturis; maximam vimcirca Æqui­<lb/>noctia; agno&longs;cit aëta gravem e&longs;&longs;e; quis hoc neget? </s> | <s id="s.001724"> Fateor vltro, hanc &longs;ententiam novam e&longs;&longs;e, &longs;ed ex antiquis <lb/>& certis principiis deducta; quòd &longs;i minimè liceat, nullus vnquam re&longs; <lb/>literariæ progre&longs;&longs;us &longs;perandus e&longs;t: & verò quid damni ex hac novitate ti­<lb/>meri po&longs;&longs;it, non video; &longs;upponit enim hæc &longs;ententia marinum <expan abbr="æ&longs;tũ">æ&longs;tum</expan> cum iis <lb/>omnibus phænomenis, quæ à rerum i&longs;tarum periti&longs;&longs;imis ob&longs;ervata fuere; <lb/>docet, prædictum æ&longs;tum e&longs;&longs;e à Luna, eiu&longs;que incrementum in Novilunio <lb/>& Plenilunio; decrementum in Quadraturis; maximam vim circa Æqui­<lb/>noctia; agno&longs;cit aëta gravem e&longs;&longs;e; quis hoc neget? </s> |
| <s id="s.001725">atque adeò &longs;uo ni&longs;u, <lb/>&longs;ua vi pro&longs;&longs;iva pollere, quæ toties in actum exeritur, quoties major e&longs;t, <lb/>quàm re&longs;i&longs;tentia; docet præterea Lunam ex no&longs;tris elementis compactam <lb/>e&longs;&longs;e; & hæc communis e&longs;t Sanctorum Patrum &longs;ententia; ac proinde So­<lb/>lis & caloris vi humorem educi ex Luna; denique docet commune me­<lb/>dium versùs illum globum gravitare, cui p<gap/>opiùs e&longs;t, vnde gravitationis, <lb/>ac proinde pre&longs;&longs;ionis inæqualitatem &longs;equi, nece&longs;&longs;e &longs;it, & ex hac, aqua­<lb/>rum tumbrem & æ&longs;tum. </s> | <s id="s.001725">atque adeò &longs;uo ni&longs;u, <lb/>&longs;ua vi pro&longs;&longs;iva pollere, quæ toties in actum exeritur, quoties major e&longs;t, <lb/>quàm re&longs;i&longs;tentia; docet præterea Lunam ex no&longs;tris elementis compactam <lb/>e&longs;&longs;e; & hæc communis e&longs;t Sanctorum Patrum &longs;ententia; ac proinde So­<lb/>lis & caloris vi humorem educi ex Luna; denique docet commune me­<lb/>dium versùs illum globum gravitare, cui propiùs e&longs;t, vnde gravitationis, <lb/>ac proinde pre&longs;&longs;ionis inæqualitatem &longs;equi, nece&longs;&longs;e &longs;it, & ex hac, aqua­<lb/>rum tumorem & æ&longs;tum. </s> |
| <s id="s.001726">Cuncta hæc, etiam præ&longs;cindendo ab æ&longs;tu, ita à <lb/>natura con&longs;tituta e&longs;&longs;e putarem; &longs;i vltra dubitas, ponamus ex hypothe&longs;i, <lb/>nec enim, opinor, negabis ita e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; fingamus igitur, ita <lb/>e&longs;&longs;e; & vide, vtrùm cuncta æ&longs;tus marini phænomena rectè expli­<lb/>centur. </s> | <s id="s.001726">Cuncta hæc, etiam præ&longs;cindendo ab æ&longs;tu, ita à <lb/>natura con&longs;tituta e&longs;&longs;e putarem; &longs;i vltra dubitas, ponamus ex hypothe&longs;i, <lb/>nec enim, opinor, negabis ita e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; fingamus igitur, ita <lb/>e&longs;&longs;e; & vide, vtrùm cuncta æ&longs;tus marini phænomena rectè expli­<lb/>centur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001731">denique, humor ille <lb/>Lunaris, vbi &longs;emel terræ illap&longs;us e&longs;t, cùm hæc immobilis con&longs;i&longs;tat, non <lb/>videtur, quomodò in maternum patriumque &longs;inum & globum denuò redi­<lb/>re valeat. </s> | <s id="s.001731">denique, humor ille <lb/>Lunaris, vbi &longs;emel terræ illap&longs;us e&longs;t, cùm hæc immobilis con&longs;i&longs;tat, non <lb/>videtur, quomodò in maternum patriumque &longs;inum & globum denuò redi­<lb/>re valeat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001732"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc facilè &longs;olvo; primum quidem, quia non &longs;entimus <lb/>aëris pondus &longs;icuti nec vrinatores pondus aquæ; nempe ideò me­<lb/>dium gravitat, vt corpus &longs;ubjectum levius &longs;ur&longs;um extrudat; nihil <lb/>ergo ab eius pondere nobis timendum e&longs;t, qui aëre graviores &longs;u­<lb/>mus; immo id vnum dumtaxat aëris, vel alterius medij gravita­<lb/>tio in nobis præ&longs;tat, vt minùs graves &longs;imus, dettacta nobis ea <lb/>gravitatis, &longs;eu gravitationis parte, quæ pondus tantæ molis aëris, quan­<lb/>tæ nos &longs;umus, adæquat. </s> | <s id="s.001732"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc facilè &longs;olvo; primum quidem, quia non &longs;entimus <lb/>aëris pondus &longs;icuti nec vrinatores pondus aquæ; nempe ideò me­<lb/>dium gravitat, vt corpus &longs;ubjectum levius &longs;ur&longs;um extrudat; nihil <lb/>ergo ab eius pondere nobis timendum e&longs;t, qui aëre graviores &longs;u­<lb/>mus; immo id vnum dumtaxat aëris, vel alterius medij gravita­<lb/>tio in nobis præ&longs;tat, vt minùs graves &longs;imus, detracta nobis ea <lb/>gravitatis, &longs;eu gravitationis parte, quæ pondus tantæ molis aëris, quan­<lb/>tæ nos &longs;umus, adæquat. </s> |
| <s id="s.001733">Secundum verò &longs;ic diluo; terminus extrin&longs;ecus <lb/>determinat lineam motus gravium, ex naturæ in&longs;ti<gap/>to, &longs;eù præ&longs;cripto <lb/>fine; nec opus e&longs;t, vt mobile cognitione, aut &longs;en&longs;u polleat; &longs;ed cum &longs;uum <lb/>finem obtinere debeat, &longs;uam vim exerit ad illum obtinendum; cùmigitur <lb/>corpus grave debeat con&longs;tituere vnum totum, &longs;eu <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="globũ">globum</expan> totalem, cum <lb/>aliis corporibus, &longs;eu partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> globi, vt <expan abbr="hũc">hunc</expan> finem obtineat, ferri debet <lb/>versùs commune centrum, in quo natura con&longs;tituit terminum illius latio­<lb/>nis; vnde &longs;i fortè centrum illud locum mutaret, etiam corpus grave lineam <lb/>motus mutaret. </s> | <s id="s.001733">Secundum verò &longs;ic diluo; terminus extrin&longs;ecus <lb/>determinat lineam motus gravium, ex naturæ in&longs;tituto, &longs;eù præ&longs;cripto <lb/>fine; nec opus e&longs;t, vt mobile cognitione, aut &longs;en&longs;u polleat; &longs;ed cum &longs;uum <lb/>finem obtinere debeat, &longs;uam vim exerit ad illum obtinendum; cùm igitur <lb/>corpus grave debeat con&longs;tituere vnum totum, &longs;eu <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="globũ">globum</expan> totalem, cum <lb/>aliis corporibus, &longs;eu partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> globi, vt <expan abbr="hũc">hunc</expan> finem obtineat, ferri debet <lb/>versùs commune centrum, in quo natura con&longs;tituit terminum illius latio­<lb/>nis; vnde &longs;i fortè centrum illud locum mutaret, etiam corpus grave lineam <lb/>motus mutaret. </s> |
| <s id="s.001734">Res e&longs;t per&longs;picua interræ mobilis hypothe&longs;i, quæ licèt vera <pb pagenum="153" xlink:href="025/01/157.jpg"/>non &longs;it, nemo tamen huc v&longs;que negavit, po&longs;&longs;ibilem e&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.001734">Res e&longs;t per&longs;picua interræ mobilis hypothe&longs;i, quæ licèt vera <pb pagenum="153" xlink:href="025/01/157.jpg"/>non &longs;it, nemo tamen huc v&longs;que negavit, po&longs;&longs;ibilem e&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.001735">Quemadmodùm <lb/>verò corpus grave determinatur à termino extrin&longs;eco, id e&longs;t, à centro, ad <lb/>talem lineam gravitationis, licèt centrum illud non videat, nec cogno&longs;cat, <lb/>ita determinatur ab eodem termino vel centro, cui propius e&longs;t, licèt ne&longs;ciat, <lb/>cuinam propius &longs;it. </s> | <s id="s.001735">Quemadmodùm <lb/>verò corpus grave determinatur à termino extrin&longs;eco, id e&longs;t, à centro, ad <lb/>talem lineam gravitationis, licèt centrum illud non videat, nec cogno&longs;cat, <lb/>ita determinatur ab eodem termino vel centro, cui propius e&longs;t, licèt ne&longs;ciat, <lb/>cuinam propius &longs;it. </s> |
| <s id="s.001736">Tertium denique jam &longs;upra &longs;olutum e&longs;t; nempe caloris <lb/>vi, Lunaris humor longè no&longs;tro liberior ac proinde &longs;ubtilior, facilè rare&longs;cit, <lb/>atque avolat, is præ&longs;ertim, qui extra vmbram terræ po&longs;itus &longs;olares radios <lb/>diu excipit; in quo, meo judicio, nulla e&longs;t difficultas. </s> | <s id="s.001736">Tertium denique jam &longs;upra &longs;olutum e&longs;t; nempe caloris <lb/>vi, Lunaris humor longè no&longs;tro liberior ac proinde &longs;ubtilior, facilè rare&longs;cit, <lb/>atque avolat, is præ&longs;ertim, qui extra vmbram terræ po&longs;itus &longs;olares radios <lb/>diu excipit; in quo, meo judicio, nulla e&longs;t difficultas. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001737"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001737"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001738"> In quadraturis eadem ratio pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;et; quia eadem <lb/>gravitationis inæqualitas, quæ e&longs;t in copulis & oppo&longs;itione; æqualis igitur <lb/>æ&longs;tus, quod tamen ob&longs;ervationibus repugnat, deinde in lacubus Lunari <lb/>globo &longs;ubjectis, æ&longs;tus attolli deberet; denique in Oceano Septenttionali mo­<lb/>dicus æ&longs;tus e&longs;&longs;et, quia &longs;cilicet à punctis maximæ elevationis multum di&longs;tat. </s> | <s id="s.001738"> In quadraturis eadem ratio pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;et; quia eadem <lb/>gravitationis inæqualitas, quæ e&longs;t in copulis & oppo&longs;itione; æqualis igitur <lb/>æ&longs;tus, quod tamen ob&longs;ervationibus repugnat, deinde in lacubus Lunari <lb/>globo &longs;ubjectis, æ&longs;tus attolli deberet; denique in Oceano Septentrionali mo­<lb/>dicus æ&longs;tus e&longs;&longs;et, quia &longs;cilicet à punctis maximæ elevationis multum di&longs;tat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001739"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/> Hæc etiam facilè &longs;olvuntur; primum quidem, quia licèt in Qua­<lb/>draturis eadem &longs;it ratio pre&longs;&longs;ionis, ratione altitudinis Cylindrorum aëris <lb/>gravitantis, diver&longs;a tamen e&longs;t ratione medij; nempe in Quadraturis aëri <lb/>versùs terram gravitanti, minus humoris ine&longs;t igitur; inde &longs;equitur, e&longs;&longs;e <lb/>minùs gravem, ac proinde minorem exeri gravitationis effectum, æ&longs;tum <lb/>videlicet. </s> | <s id="s.001739"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/> Hæc etiam facilè &longs;olvuntur; primum quidem, quia licèt in Qua­<lb/>draturis eadem &longs;it ratio pre&longs;&longs;ionis, ratione altitudinis Cylindrorum aëris <lb/>gravitantis, diver&longs;a tamen e&longs;t ratione medij; nempe in Quadraturis aëri <lb/>versùs terram gravitanti, minus humoris ine&longs;t igitur; inde &longs;equitur, e&longs;&longs;e <lb/>minùs gravem, ac proinde minorem exeri gravitationis effectum, æ&longs;tum <lb/>videlicet. </s> |
| <s id="s.001740">Secundùm jam &longs;upra dilutum e&longs;t; cùm enim lacuum &longs;uperficies <lb/>paucos admodùm gradus complectatur, inæqualitas pre&longs;&longs;ionis in ea &longs;en&longs;i­<lb/>bilis non e&longs;t; quid mirum ergo, &longs;i effectus illius, nimirum æ&longs;tus, &longs;en&longs;ibilis <lb/>non &longs;it; hinc vbi &longs;unt majores lacus vt Americani illi, de quibus &longs;uptà, vel <lb/>vbi lacus per aliquod Fretum Oceano conjuncti &longs;unt, &longs;en&longs;ibilis in iis æ&longs;tus <lb/>ob&longs;ervatur. </s> | <s id="s.001740">Secundùm jam &longs;upra dilutum e&longs;t; cùm enim lacuum &longs;uperficies <lb/>paucos admodùm gradus complectatur, inæqualitas pre&longs;&longs;ionis in ea &longs;en&longs;i­<lb/>bilis non e&longs;t; quid mirum ergo, &longs;i effectus illius, nimirum æ&longs;tus, &longs;en&longs;ibilis <lb/>non &longs;it; hinc vbi &longs;unt majores lacus vt Americani illi, de quibus &longs;uprà, vel <lb/>vbi lacus per aliquod Fretum Oceano conjuncti &longs;unt, &longs;en&longs;ibilis in iis æ&longs;tus <lb/>ob&longs;ervatur. </s> |
| <s id="s.001741">Tertium denique fic rejicio; in prima illa hypothe&longs;i, qua &longs;up­<lb/>poniturtota globi &longs;uperficies aquea; ita res &longs;e haberet; at &longs;ecundùm præ­<lb/>&longs;entem rerum &longs;tatum, eáque globi terraquei &longs;uperficie &longs;uppo&longs;ita, quæ modò <lb/>e&longs;t pro pter diver&longs;as reflexiones, pre&longs;&longs;iones, angu&longs;tias, eò currit æ&longs;tus, quo <lb/>major vis, vel alia quæpiam lineæ determinatio inclinat; hinc ad eandem <lb/>&longs;æpè oram etiam in locis parum di&longs;&longs;itis, adeò diver&longs;us æ&longs;tus e&longs;t. </s> | <s id="s.001741">Tertium denique &longs;ic rejicio; in prima illa hypothe&longs;i, qua &longs;up­<lb/>ponitur tota globi &longs;uperficies aquea; ita res &longs;e haberet; at &longs;ecundùm præ­<lb/>&longs;entem rerum &longs;tatum, eáque globi terraquei &longs;uperficie &longs;uppo&longs;ita, quæ modò <lb/>e&longs;t propter diver&longs;as reflexiones, pre&longs;&longs;iones, angu&longs;tias, eò currit æ&longs;tus, quo <lb/>major vis, vel alia quæpiam lineæ determinatio inclinat; hinc ad eandem <lb/>&longs;æpè oram etiam in locis parum di&longs;&longs;itis, adeò diver&longs;us æ&longs;tus e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001742"><emph type="italics"/>Chry&longs;oe.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001742"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001743"> Per aver&longs;a igitur flumina non a&longs;cenderet æ&longs;tus, in quorum &longs;u­<lb/>perficie inæqualitatis pre&longs;&longs;ionis &longs;en&longs;ibilis non e&longs;t. </s> | <s id="s.001743"> Per aver&longs;a igitur flumina non a&longs;cenderet æ&longs;tus, in quorum &longs;u­<lb/>perficie inæqualitatis pre&longs;&longs;ionis &longs;en&longs;ibilis non e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001746"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001746"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001747"> Circuli pre&longs;&longs;ionum ad libitum à vobis accipiuntur; cur enim pe<gap/><lb/>tiùs hi, quàm illi? </s> | <s id="s.001747"> Circuli pre&longs;&longs;ionum ad libitum à vobis accipiuntur; cur enim po<lb/>tiùs hi, quàm illi? </s> |
| <s id="s.001748">vnde, ni fallor, ruit præcipua hujus ve&longs;træ &longs;ententiæ &longs;ub­<lb/>&longs;tructio. </s> | <s id="s.001748">vnde, ni fallor, ruit præcipua hujus ve&longs;træ &longs;ententiæ &longs;ub­<lb/>&longs;tructio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001749"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001749"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001750"> Nego, fingi ad libitum; nempenon fingitur linea Ab&longs;idum, <lb/>vel connectens centra; neque linea confinium, &longs;eu dirimens, neque circuli <lb/>paralleli, per quotum centra, Ab&longs;idum linea ducitur, cadit que perpendicu­<lb/>lariter in eorum plana; nec æqualis gravitatio, &longs;eu pre&longs;&longs;io in quolibet pun­<lb/>cto circuli paralleli; nec communis ni&longs;us ab omnibus punctis eju&longs;dem cir­<lb/>culi; quia &longs;cilicet æqualis; &longs;i enim e&longs;&longs;et inæqualis, vna aliam &longs;uperaret; igi­<lb/>tur adversùs illam ageret; igitur actio communis non e&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.001750"> Nego, fingi ad libitum; nempenon fingitur linea Ab&longs;idum, <lb/>vel connectens centra; neque linea confinium, &longs;eu dirimens, neque circuli <lb/>paralleli, per quotum centra, Ab&longs;idum linea ducitur, cadit que perpendicu­<lb/>lariter in eorum plana; nec æqualis gravitatio, &longs;eu pre&longs;&longs;io in quolibet pun­<lb/>cto circuli paralleli; nec communis ni&longs;us ab omnibus punctis eju&longs;dem cir­<lb/>culi; quia &longs;cilicet æqualis; &longs;i enim e&longs;&longs;et inæqualis, vna aliam &longs;uperaret; igi­<lb/>tur adversùs illam ageret; igitur actio communis non e&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.001751">Hinc mani-<pb pagenum="154" xlink:href="025/01/158.jpg"/>fefta ratio, cur ij circuli pre&longs;&longs;ionum minimè ponantur, in quorum &longs;ingulis <lb/>punctis ni&longs;us inæqualis e&longs;t; cuncta hæc igitur non ad libitum &longs;tatuuntur, <lb/>&longs;ed ex linea connectente centra, quæ ex globorum &longs;itu &longs;emper re&longs;ult<gap/>t, ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur: non ruitigitur hujus &longs;ententiæ fundamentum, &longs;ed <lb/>maximoperè inde confirmatur. </s> | <s id="s.001751">Hinc mani-<pb pagenum="154" xlink:href="025/01/158.jpg"/>fe&longs;ta ratio, cur ij circuli pre&longs;&longs;ionum minimè ponantur, in quorum &longs;ingulis <lb/>punctis ni&longs;us inæqualis e&longs;t; cuncta hæc igitur non ad libitum &longs;tatuuntur, <lb/>&longs;ed ex linea connectente centra, quæ ex globorum &longs;itu &longs;emper re&longs;ultat, ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur: non ruitigitur hujus &longs;ententiæ fundamentum, &longs;ed <lb/>maximoperè inde confirmatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001752"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001752"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001753"> Verbulum addo, & con&longs;idero lineam connectentem centra; ad <lb/>in&longs;tar axis coni, cu&longs;us vertex ad centrum terræ de&longs;init; Diameter verò ba­<lb/>&longs;is, in quam prædictus axis perpendiculariter cadit, e&longs;t ip&longs;a linea confinium; <lb/>con&longs;idero item infinitos conos, &longs;eu &longs;uperficies conicas, quarum ba&longs;es &longs;int <lb/>circuli concentrici in plano prædictæ ba&longs;is, & quarum maxima e&longs;t planum <lb/>circuli majoris, parallelum prædictæ ba&longs;i; minima verò præfata Ab&longs;idum <lb/>linea; quælibet &longs;uperficies conica, &longs;ecat &longs;uperficiem globi terraquei in cir­<lb/>culo, & omnes huju&longs;modi &longs;ectiones &longs;unt circuli paralleli, per quorum cen­<lb/>tra linea Ab&longs;idum rectâ ducitur; hi &longs;unt circuli pre&longs;&longs;ionum, inæquales qui­<lb/>dem inter &longs;e, ita tamen, vt in quolibet eju&longs;dem circuli puncto, æqualis pre&longs;­<lb/>&longs;io fiat; vereor, vt alius modus e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it pre&longs;&longs;ionis inæqualis, re&longs;pectu eju&longs;­<lb/>dem centri. </s> | <s id="s.001753"> Verbulum addo, & con&longs;idero lineam connectentem centra; ad <lb/>in&longs;tar axis coni, cuius vertex ad centrum terræ de&longs;init; Diameter verò ba­<lb/>&longs;is, in quam prædictus axis perpendiculariter cadit, e&longs;t ip&longs;a linea confinium; <lb/>con&longs;idero item infinitos conos, &longs;eu &longs;uperficies conicas, quarum ba&longs;es &longs;int <lb/>circuli concentrici in plano prædictæ ba&longs;is, & quarum maxima e&longs;t planum <lb/>circuli majoris, parallelum prædictæ ba&longs;i; minima verò præfata Ab&longs;idum <lb/>linea; quælibet &longs;uperficies conica, &longs;ecat &longs;uperficiem globi terraquei in cir­<lb/>culo, & omnes huju&longs;modi &longs;ectiones &longs;unt circuli paralleli, per quorum cen­<lb/>tra linea Ab&longs;idum rectâ ducitur; hi &longs;unt circuli pre&longs;&longs;ionum, inæquales qui­<lb/>dem inter &longs;e, ita tamen, vt in quolibet eju&longs;dem circuli puncto, æqualis pre&longs;­<lb/>&longs;io fiat; vereor, vt alius modus e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it pre&longs;&longs;ionis inæqualis, re&longs;pectu eju&longs;­<lb/>dem centri. </s> |
| <s id="s.001754">Reliqua omitto; perge Chry&longs;ocome. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001754">Reliqua omitto; perge Chry&longs;ocome. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001755"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001755"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001756"> Si æ&longs;tus à Lunæ motu e&longs;&longs;et, ad Lunæ motum &longs;e&longs;e compone­<lb/>ret; ac proinde nunquam æ&longs;tus ab occa&longs;u ad ortum excurreret, quod certè <lb/>omnibus expetimentis refragatur. </s> | <s id="s.001756"> Si æ&longs;tus à Lunæ motu e&longs;&longs;et, ad Lunæ motum &longs;e&longs;e compone­<lb/>ret; ac proinde nunquam æ&longs;tus ab occa&longs;u ad ortum excurreret, quod certè <lb/>omnibus experimentis refragatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001757"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001757"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001760"> Ventus impediret vim æ&longs;tus, cùm tamen illam augeat, aëre <lb/>&longs;cilicet acto, per lineam Horizontalem, ac proinde impedito illius gravi­<lb/>tationis ni&longs;u. </s> | <s id="s.001760"> Ventus impediret vim æ&longs;tus, cùm tamen illam augeat, aëre <lb/>&longs;cilicet acto, per lineam Horizontalem, ac proinde impedito illius gravi­<lb/>tationis ni&longs;u. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001761"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Aër, quamvis alioquin per lineam Hotizontalem actus, re­<lb/><gap/>inet tamen totam vim &longs;uæ gravitationis ; exemplum luculentum habes in <lb/>ligno humido innatante, quod licèt ad in&longs;tar naviculæ per Horizontalem <lb/>impellatur; totum tamen illius pondus &longs;uam vim exerit gravitando; v. <!-- REMOVE S-->g. <lb/><!-- REMOVE S-->fit vas aqua plenum 20.libr.&longs;it lignum aquæ innatans.5.libr. </s> | <s id="s.001761"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Aër, quamvis alioquin per lineam Hotizontalem actus, re­<lb/><gap/>tinet tamen totam vim &longs;uæ gravitationis ; exemplum luculentum habes in <lb/>ligno humido innatante, quod licèt ad in&longs;tar naviculæ per Horizontalem <lb/>impellatur; totum tamen illius pondus &longs;uam vim exerit gravitando; v. <!-- REMOVE S-->g. <lb/><!-- REMOVE S-->fit vas aqua plenum 20.libr.&longs;it lignum aquæ innatans.5.libr. </s> |
| <s id="s.001762">quod per Ho­<lb/>rizontalem moveatur, haud dubiè, &longs;i vas ip&longs;um tunc appendas, 25.librarum <lb/>pondus &longs;enties: &longs;ic aqua, quæ &longs;upra fundum alvei currit; in hoc &longs;uæ gravi­<lb/>tatis vim totam exerit; idem dico de globo in plano Horizontali rotato: <lb/>aër igitur quantumvis agitatus totius gravitationis effectum præ&longs;tat. </s> | <s id="s.001762">quod per Ho­<lb/>rizontalem moveatur, haud dubiè, &longs;i vas ip&longs;um tunc appendas, 25.librarum <lb/>pondus &longs;enties: &longs;ic aqua, quæ &longs;upra fundum alvei currit; in hoc &longs;uæ gravi­<lb/>tatis vim totam exerit; idem dico de globo in plano Horizontali rotato: <lb/>aër igitur quantumvis agitatus totius gravitationis effectum præ&longs;tat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001765"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001765"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001766"> Ex eo quod lapis totam vim &longs;uæ gravitationis exerat, non <lb/>&longs;equitur, quod recta deor&longs;um ire debeat, cùm motu quodam mixto movea­<lb/>tur, idque per Parabolam, vt jam multi demon&longs;tra&longs;&longs;e dicuntur: Deinde non <lb/>e&longs;t par ratio lapidis & aëris; lapis enim non gravitat cum aëre gravitatio­<lb/><gap/>e communi, ni&longs;i &longs;ecundùm modicam illam ponderis portionem, quæ aëri <pb pagenum="155" xlink:href="025/01/159.jpg"/>eju&longs;dem cum lapide molis competit; at verò pars aëris, quæ in medio aëre <lb/>per Horizontalem movetur, cum aliis&longs;ibi &longs;ubjectis, & impo&longs;itis, gravitatio­<lb/>ne communi gravitat. </s> | <s id="s.001766"> Ex eo quod lapis totam vim &longs;uæ gravitationis exerat, non <lb/>&longs;equitur, quod recta deor&longs;um ire debeat, cùm motu quodam mixto movea­<lb/>tur, idque per Parabolam, vt jam multi demon&longs;tra&longs;&longs;e dicuntur: Deinde non <lb/>e&longs;t par ratio lapidis & aëris; lapis enim non gravitat cum aëre gravitatio­<lb/>ne communi, ni&longs;i &longs;ecundùm modicam illam ponderis portionem, quæ aëri <pb pagenum="155" xlink:href="025/01/159.jpg"/>eju&longs;dem cum lapide molis competit; at verò pars aëris, quæ in medio aëre <lb/>per Horizontalem movetur, cum aliis &longs;ibi &longs;ubjectis, & impo&longs;itis, gravitatio­<lb/>ne communi gravitat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001767"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001767"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001768"> Per vos mihi liceat, breve Parergon inter&longs;erete, vt hæc meliùs <lb/>intelligantur. </s> | <s id="s.001768"> Per vos mihi liceat, breve Parergon interferete, vt hæc meliùs <lb/>intelligantur. </s> |
| <s id="s.001769">Corpus, quod e&longs;t in medio, vel eju&longs;dem e&longs;t cum medio gra­<lb/>vitatis, vel majoris, vel minoris; &longs;i minoris, innatat medio; &longs;i majoris, im­<lb/>mergitur; &longs;i æqualis, in quocunque loco illud colloces, ibi manet: porrò <lb/>corpus humido innatans, gravitatione communi cum ip&longs;o medio gravitat; <lb/>cujus rei luculentum exéplum, vel experimentum attuli&longs;ti, Augu&longs;tine; nem­<lb/>pe totum illud vas appen&longs;um 25.libr.pendit, &longs;ive lignum quie&longs;cat, &longs;ive flu­<lb/>ctuet; &longs;ive in fundo va&longs;is atte retineatur; &longs;ive &longs;ur&longs;um emergat; &longs;ive pet <lb/>Horizontalem feratur: Et verò vbi nihil propriæ & &longs;ingularis gravitatio­<lb/>nis retinet, in communem gravitationem totam &longs;uam vim refundit; hinc <lb/>manus ligno innatanti &longs;uppo&longs;ita nullum pondus &longs;entit, ni&longs;i fortè illud tan­<lb/>tulum attollas, vel filo ex parte immer&longs;um &longs;u&longs;tineas; tunc enim vas ip&longs;um <lb/>minùs pendit; v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i dum lignum ex parte immer&longs;um &longs;uftines, &longs;entis trium <lb/>libr.pondus, vas 22.libr. </s> | <s id="s.001769">Corpus, quod e&longs;t in medio, vel eju&longs;dem e&longs;t cum medio gra­<lb/>vitatis, vel majoris, vel minoris; &longs;i minoris, innatat medio; &longs;i majoris, im­<lb/>mergitur; &longs;i æqualis, in quocunque loco illud colloces, ibi manet: porrò <lb/>corpus humido innatans, gravitatione communi cum ip&longs;o medio gravitat; <lb/>cujus rei luculentum exémplum, vel experimentum attuli&longs;ti, Augu&longs;tine; nem­<lb/>pe totum illud vas appen&longs;um 25.libr.pendit, &longs;ive lignum quie&longs;cat, &longs;ive flu­<lb/>ctuet; &longs;ive in fundo va&longs;is atte retineatur; &longs;ive &longs;ur&longs;um emergat; &longs;ive per <lb/>Horizontalem feratur: Et verò vbi nihil propriæ & &longs;ingularis gravitatio­<lb/>nis retinet, in communem gravitationem totam &longs;uam vim refundit; hinc <lb/>manus ligno innatanti &longs;uppo&longs;ita nullum pondus &longs;entit, ni&longs;i fortè illud tan­<lb/>tulum attollas, vel filo ex parte immer&longs;um &longs;u&longs;tineas; tunc enim vas ip&longs;um <lb/>minùs pendit; v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i dum lignum ex parte immer&longs;um &longs;u&longs;tines, &longs;entis trium <lb/>libr.pondus, vas 22.libr. </s> |
| <s id="s.001770">tunc erit; hinc &longs;i vas dextrâ, lignum verò filo ap­<lb/>pen&longs;um &longs;ini&longs;trâ &longs;u&longs;tineas, vtraque &longs;imul totum pondus, &longs;ed qua propor­<lb/>tione plus ligni &longs;ini&longs;tra &longs;u&longs;tinet, eadem in va&longs;e dextera minus pondus &longs;u­<lb/>&longs;tinet: porrò &longs;i corpus aqua gravius &longs;it, v.g.plumbum, haud dubiè immer­<lb/>gitur, &longs;it v.g, idem vas 20.libr.&longs;it pila plumbea 10. libr. </s> | <s id="s.001770">tunc erit; hinc &longs;i vas dextrâ, lignum verò filo ap­<lb/>pen&longs;um &longs;ini&longs;trâ &longs;u&longs;tineas, vtraque &longs;imul totum pondus, &longs;ed qua propor­<lb/>tione plus ligni &longs;ini&longs;tra &longs;u&longs;tinet, eadem in va&longs;e dextera minus pondus &longs;u­<lb/>&longs;tinet: porrò &longs;i corpus aqua gravius &longs;it, v.g.plumbum, haud dubiè immer­<lb/>gitur, &longs;it v.g, idem vas 20.libr.&longs;it pila plumbea 10. libr. </s> |
| <s id="s.001771">vbi hæc fundum <lb/>va&longs;is attigit, totum va&longs;is pondus erit 30.libr.at &longs;i vas pendatur eo dumtaxat <lb/>tempore, quo pila plumbea per aquam de&longs;cendit, &longs;upra 20.libr. </s> | <s id="s.001771">vbi hæc fundum <lb/>va&longs;is attigit, totum va&longs;is pondus erit 30.libr.at &longs;i vas pendatur eo dumtaxat <lb/>tempore, quo pila plumbea per aquam de&longs;cendit, &longs;upra 20.libr. </s> |
| <s id="s.001772">illam tan­<lb/>tum ponderis acce&longs;&longs;ionem &longs;enties, quam aqua, vt &longs;ic loquar, plumbo detra­<lb/>hit, æqualem &longs;cilicet ponderi portionis aquæ, eju&longs;dem molis; &longs;upponamus <lb/>autem gravitatem plumbi e&longs;&longs;e decuplam gravitatis aquæ, vas erit 21. libr. <lb/></s> | <s id="s.001772">illam tan­<lb/>tum ponderis acce&longs;&longs;ionem &longs;enties, quam aqua, vt &longs;ic loquar, plumbo detra­<lb/>hit, æqualem &longs;cilicet ponderi portionis aquæ, eju&longs;dem molis; &longs;upponamus <lb/>autem gravitatem plumbi e&longs;&longs;e decuplam gravitatis aquæ, vas erit 21. libr. <lb/></s> |
| <s id="s.001773">idem &longs;iet, &longs;i pila omnino immer&longs;a filo &longs;u&longs;tineatur. </s> | <s id="s.001773">idem &longs;iet, &longs;i pila omnino immer&longs;a filo &longs;u&longs;tineatur. </s> |
| <s id="s.001774">Hinc duo Paradoxa facilè <lb/>deducetis; primum &longs;it, corpus leve, quod &longs;ur&longs;um per mediam aquam va&longs;e <lb/>contentam emergit, magis gravitat in eum, qui vas ip&longs;um &longs;u&longs;tinet, quàm <lb/>corpus grave, quod per mediam aquam deor&longs;um fertur: ac proinde corpus <lb/>levius majorem vim gravitationis exerit, quàm gravius; hinc quò plus &longs;in­<lb/>gularis gravitationis corpus retinet intra medium va&longs;e contentum, mino­<lb/>rem vim facit adversùs illum, qui vas &longs;u&longs;tinet; & quoad vim ponderis, perin­<lb/>de e&longs;t, &longs;ive prædicta pila plumbea liberè per aquam deor&longs;um eat, &longs;ive aquæ <lb/>immer&longs;a & filo appen&longs;a &longs;u&longs;tineatur; contra verò quò minus &longs;ingularis gra­<lb/>vitationis corpus retinet, eò magis gravitat in eum, qui præfatum vas &longs;u­<lb/>&longs;tinet. </s> | <s id="s.001774">Hinc duo Paradoxa facilè <lb/>deducetis; primum &longs;it, corpus leve, quod &longs;ur&longs;um per mediam aquam va&longs;e <lb/>contentam emergit, magis gravitat in eum, qui vas ip&longs;um &longs;u&longs;tinet, quàm <lb/>corpus grave, quod per mediam aquam deor&longs;um fertur: ac proinde corpus <lb/>levius majorem vim gravitationis exerit, quàm gravius; hinc quò plus &longs;in­<lb/>gularis gravitationis corpus retinet intra medium va&longs;e contentum, mino­<lb/>rem vim facit adversùs illum, qui vas &longs;u&longs;tinet; & quoad vim ponderis, perin­<lb/>de e&longs;t, &longs;ive prædicta pila plumbea liberè per aquam deor&longs;um eat, &longs;ive aquæ <lb/>immer&longs;a & filo appen&longs;a &longs;u&longs;tineatur; contra verò quò minus &longs;ingularis gra­<lb/>vitationis corpus retinet, eò magis gravitat in eum, qui præfatum vas &longs;u­<lb/>&longs;tinet. </s> |
| <s id="s.001775">Alterum Paradoxum e&longs;t: Qui&longs;quis prædictum vas portat, præter 20. <lb/>libr.aquæ 1.libram plumbi &longs;u&longs;tentat, quamvis alioquin plumbum immer­<lb/>&longs;um & filo appen&longs;um ab infinita potentia &longs;u&longs;tineatur; quia &longs;cilic<gap/>t me­<lb/>dium <gap/> gravitationis plumbo detrahit, &longs;cilicet 1.libram: cùm igitur ille <lb/>aëris tractus, qui à vento igitur, nihil propriæ gravitationis retineat, &longs;ed to­<lb/>tam in communem conferat, quamvis per diver&longs;as lineas &longs;ur&longs;um deor&longs;um­<lb/>ve, dextror&longs;um aut &longs;ini&longs;tror&longs;um à vento agatur, nullam tamen proprij pon­<lb/>deris jacturam facit, &longs;ed totam illius vim ac ni&longs;um exerit gravitatione com­<lb/>muniquare hoc nodo &longs;oluto, vide, an quidpiam aliud ocourrat, quod nobis <lb/>oppo<gap/>as. </s> | <s id="s.001775">Alterum Paradoxum e&longs;t: Qui&longs;quis prædictum vas portat, præter 20. <lb/>libr. aquæ 1. libram plumbi &longs;u&longs;tentat, quamvis alioquin plumbum immer­<lb/>&longs;um & filo appen&longs;um ab infinita potentia &longs;u&longs;tineatur; quia &longs;cilicet me­<lb/>dium <gap/> gravitationis plumbo detrahit, &longs;cilicet 1. libram: cùm igitur ille <lb/>aëris tractus, qui à vento igitur, nihil propriæ gravitationis retineat, &longs;ed to­<lb/>tam in communem conferat, quamvis per diver&longs;as lineas &longs;ur&longs;um deor&longs;um­<lb/>ve, dextror&longs;um aut &longs;ini&longs;tror&longs;um à vento agatur, nullam tamen proprij pon­<lb/>deris jacturam facit, &longs;ed totam illius vim ac ni&longs;um exerit gravitatione com­<lb/>muniquare hoc nodo &longs;oluto, vide, an quidpiam aliud occurrat, quod nobis <lb/>opponas. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="156" xlink:href="025/01/160.jpg"/> | <pb pagenum="156" xlink:href="025/01/160.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001778"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001778"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001779"> Fat<gap/>or, diver&longs;am e&longs;&longs;e in vtroque, vmbræ projectæ rationem; <lb/>nempe in Novilunio vmbra à globo Lunari projicitur in Hemi&longs;phærium <lb/>fupra Horizontem, & à terre&longs;tri in Hemi&longs;phærium infra Horizontem; in <lb/>Plenilunio verò ab vtroque globo projicitur in Hemi&longs;phærium, noctu &longs;u­<lb/>pra, diu infra Horizontem; &longs;ed hoc magnum di&longs;crimen in æ&longs;tu non facit; <lb/>præ&longs;ertim cùm humot ille dumtaxat Lunatis ad æ&longs;tum aliquid conferat, <lb/>qui terre&longs;tri globo propior e&longs;t, &longs;ive den&longs;ior &longs;it, &longs;ive rarior, ju&longs;ta enim fit com­<lb/>pen&longs;atio; quippe &longs;i rarior e&longs;t, plus loci occupat, igitur illius gravitatio in <lb/>plura di&longs;trahitur, ac proinde &longs;inguli Cylindri minorem vim habent; &longs;i au­<lb/>tem den&longs;ior e&longs;t, deor&longs;um tendit, hinc minùs confert in gravitationem com­<lb/>munem: vnde vides vnum ab alio compen&longs;ari: &longs;ed jam &longs;atis de hoc argu­<lb/>mento, quod certè majorem di&longs;cu&longs;&longs;ionem po&longs;tularet, quam vobis ve&longs;tro <lb/>commodo faciendam relinquo. </s> | <s id="s.001779"> Fateor, diver&longs;am e&longs;&longs;e in vtroque, vmbræ projectæ rationem; <lb/>nempe in Novilunio vmbra à globo Lunari projicitur in Hemi&longs;phærium <lb/>&longs;upra Horizontem, & à terre&longs;tri in Hemi&longs;phærium infra Horizontem; in <lb/>Plenilunio verò ab vtroque globo projicitur in Hemi&longs;phærium, noctu &longs;u­<lb/>pra, diu infra Horizontem; &longs;ed hoc magnum di&longs;crimen in æ&longs;tu non facit; <lb/>præ&longs;ertim cùm humor ille dumtaxat Lunatis ad æ&longs;tum aliquid conferat, <lb/>qui terre&longs;tri globo propior e&longs;t, &longs;ive den&longs;ior &longs;it, &longs;ive rarior, ju&longs;ta enim fit com­<lb/>pen&longs;atio; quippe &longs;i rarior e&longs;t, plus loci occupat, igitur illius gravitatio in <lb/>plura di&longs;trahitur, ac proinde &longs;inguli Cylindri minorem vim habent; &longs;i au­<lb/>tem den&longs;ior e&longs;t, deor&longs;um tendit, hinc minùs confert in gravitationem com­<lb/>munem: vnde vides vnum ab alio compen&longs;ari: &longs;ed jam &longs;atis de hoc argu­<lb/>mento, quod certè majorem di&longs;cu&longs;&longs;ionem po&longs;tularet, quam vobis ve&longs;tro <lb/>commodo faciendam relinquo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001780"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001780"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001781"> Su&longs;tine parumper, Antime, maximum dubium mihi injeci&longs;ti; <lb/>&longs;i enim humor Lunaris den&longs;ior minùs confert in gravitationem commu­<lb/>nem, nulla igitur ratio e&longs;t, cur in Novilunio & Plenilunio major æ&longs;tus <lb/>&longs;iat. </s> | <s id="s.001781"> Su&longs;tine parumper, Antime, maximum dubium mihi injeci&longs;ti; <lb/>&longs;i enim humor Lunaris den&longs;ior minùs confert in gravitationem commu­<lb/>nem, nulla igitur ratio e&longs;t, cur in Novilunio & Plenilunio major æ&longs;tus <lb/>fiat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001782"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001782"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001783"> Multa, crede mihi, adhuc ratio re&longs;tat; nam præter eam, quæ à <lb/>projectis vmbris, vt &longs;upra dictum e&longs;t, peti po&longs;&longs;et, non ignoras corpu&longs;cula <lb/>etiam gravi&longs;&longs;ima tum aquæ, tum aëri innatare, ac proinde vtrumque ele­<lb/>mentum inde gravius reddi; &longs;ic fœtæ nubes, & multus vapor affu&longs;us ab au­<lb/>ftro, aëra graviorem reddunt, vt Sal vel Sabulum aquæ admixtum; idem de <lb/>præfato humore Lunari dictum puta: cur verò corpu&longs;cula illa gravi&longs;&longs;ima <lb/>leviori medio innatent, non e&longs;t hujus loci di&longs;cutere, &longs;ed quæ&longs;o vos, huic <lb/>congre&longs;&longs;ui finem imponamus, ne docti&longs;&longs;imorum hominum auribus & pa­<lb/>tientia, immodica garrulitate abutamur. </s> | <s id="s.001783"> Multa, crede mihi, adhuc ratio re&longs;tat; nam præter eam, quæ à <lb/>projectis vmbris, vt &longs;upra dictum e&longs;t, peti po&longs;&longs;et, non ignoras corpu&longs;cula <lb/>etiam gravi&longs;&longs;ima tum aquæ, tum aëri innatare, ac proinde vtrumque ele­<lb/>mentum inde gravius reddi; &longs;ic fœtæ nubes, & multus vapor affu&longs;us ab au­<lb/>&longs;tro, aëra graviorem reddunt, vt Sal vel Sabulum aquæ admixtum; idem de <lb/>præfato humore Lunari dictum puta: cur verò corpu&longs;cula illa gravi&longs;&longs;ima <lb/>leviori medio innatent, non e&longs;t hujus loci di&longs;cutere, &longs;ed quæ&longs;o vos, huic <lb/>congre&longs;&longs;ui finem imponamus, ne docti&longs;&longs;imorum hominum auribus & pa­<lb/>tientia, immodica garrulitate abutamur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001784"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001784"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001790"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001790"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001791"> Hoc ip&longs;um e&longs;t, quod nobis di&longs;cutiendum re&longs;tat; quare con&longs;ulite <lb/>illos Autores, qui de hac materia &longs;crip&longs;erunt, vt ex variis probati&longs;que expe­<lb/>rimentis, veritas tandem eluce&longs;cat; nonnihil addemus, delibando &longs;altem, <lb/>de vi eloctrica, quam aliqui ad rem hanc nonnihil conferre putarunt. </s> | <s id="s.001791"> Hoc ip&longs;um e&longs;t, quod nobis di&longs;cutiendum re&longs;tat; quare con&longs;ulite <lb/>illos Autores, qui de hac materia &longs;crip&longs;erunt, vt ex variis probati&longs;que expe­<lb/>rimentis, veritas tandem eluce&longs;cat; nonnihil addemus, delibando &longs;altem, <lb/>de vi electrica, quam aliqui ad rem hanc nonnihil conferre putarunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="157" xlink:href="025/01/161.jpg"/> | <pb pagenum="157" xlink:href="025/01/161.jpg"/> |
| <figure id="id.025.01.161.1.jpg" xlink:href="025/01/161/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.161.1.jpg" xlink:href="025/01/161/1.jpg"/> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001794">AMOENISSIMVM argumentum, quod tibi fortè <lb/>arrideat, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime hodierna die di&longs;cutien­<lb/>dum &longs;u&longs;cepi, vtinam feliciter, quod tuis au&longs;piciis futurum <lb/>&longs;pero, demon&longs;trandum. </s> | <s id="s.001794">AMOENISSIMVM argumentum, quod tibi fortè <lb/>arrideat, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime hodierna die di&longs;cutien­<lb/>dum &longs;u&longs;cepi, vtinam feliciter, quod tuis au&longs;piciis futurum <lb/>&longs;pero, demon&longs;trandum. </s> |
| <s id="s.001795">Antiquis omnino intactum fuit, <lb/>& paucis ex recentioribus compertum experimentum; <lb/>primùm ca&longs;u innotuit; at demde &longs;tudio & arte, vltra <lb/>promotu<gap/> perfectum; in varias porrò partes itum e&longs;t, ad illius cau&longs;am <lb/>explorandam, quod vrrùm cuipiam pro votis &longs;ucce&longs;&longs;e<gap/>ir, vix definine au­<lb/>&longs;im; &longs;ed vt meliùs di&longs;&longs;ertatione pareat, huic demus in<gap/>um rejectis <gap/>utili­<lb/>bus præludiis, quæ & ad rem de qua agitur, parum aut nihil conferunt, & <lb/>tibi Cardinalis Eminenti&longs;&longs;ime alioquin occupati&longs;&longs;imo, nihil aliud ni&longs;i me­<lb/>rum tædium afferrent. </s> | <s id="s.001795">Antiquis omnino intactum fuit, <lb/>& paucis ex recentioribus compertum experimentum; <lb/>primùm ca&longs;u innotuit; at deinde &longs;tudio & arte, vltra <lb/>promotu<gap/>m & perfectum; in varias porrò partes itum e&longs;t, ad illius cau&longs;am <lb/>explorandam, quod vtrùm cuipiam pro votis &longs;ucce&longs;&longs;erit, vix definine au­<lb/>&longs;im; &longs;ed vt meliùs di&longs;&longs;ertatione pareat, huic demus initium rejectis mutili­<lb/>bus præludiis, quæ & ad rem de qua agitur, parum aut nihil conferunt, & <lb/>tibi Cardinalis Eminenti&longs;&longs;ime alioquin occupati&longs;&longs;imo, nihil aliud ni&longs;i me­<lb/>rum tædium afferrent. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001796"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001796"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001798"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001798"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001799"> Video quidem, &longs;ed miror magis; canaliculum in clino, altiùs <lb/>humor a&longs;cendit; & quod fortè mirabilius e&longs;t, breviorem canaliculum aquæ <lb/>admoveo, ad tantam altitudinem minimè a&longs;cendit; longiorem adhibeo <lb/>eju&longs;dem onmino ba&longs;is, altiùs humor a&longs;cendit; alterum orificium admo­<lb/>to pre&longs;sè digito, claudo, non a&longs;&longs;urgit humor; digitum amoveo, illicò <lb/>a&longs;&longs;urgit. </s> | <s id="s.001799"> Video quidem, &longs;ed miror magis; canaliculum inclino, altiùs <lb/>humor a&longs;cendit; & quod fortè mirabilius e&longs;t, breviorem canaliculum aquæ <lb/>admoveo, ad tantam altitudinem minimè a&longs;cendit; longiorem adhibeo <lb/>eju&longs;dem omnino ba&longs;is, altiùs humor a&longs;cendit; alterum orificium admo­<lb/>to pre&longs;sè digito, claudo, non a&longs;&longs;urgit humor; digitum amoveo, illicò <lb/>a&longs;&longs;urgit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001800"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001800"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001801"> Dicerem, ab illo impetu aquam attolli, quo canaliculus <lb/>aquæ admovetur; &longs;ed admoto canaliculo, cujus &longs;upremum orifi­<lb/>cium digito clauditur, & jam eo quie&longs;cente, cùm nullus impetus <lb/>re&longs;tet, amoto digito, humor illico a&longs;&longs;urgit; vnde nece&longs;&longs;ario &longs;equi­<lb/>tur, minimè a&longs;&longs;urgere, propter impetum appul&longs;us canaliculi: aliquis <lb/>fortè diceret, nonnihil tarefactionis accedere; &longs;ed hoc totum inutile e&longs;t; <lb/>cur enim aqua intra canaliculum potiùs rare&longs;ceret, quàm intra vas ip&longs;um? <lb/></s> | <s id="s.001801"> Dicerem, ab illo impetu aquam attolli, quo canaliculus <lb/>aquæ admovetur; &longs;ed admoto canaliculo, cujus &longs;upremum orifi­<lb/>cium digito clauditur, & jam eo quie&longs;cente, cùm nullus impetus <lb/>re&longs;tet, amoto digito, humor illico a&longs;&longs;urgit; vnde nece&longs;&longs;ario &longs;equi­<lb/>tur, minimè a&longs;&longs;urgere, propter impetum appul&longs;us canaliculi: aliquis <lb/>fortè diceret, nonnihil rarefactionis accedere; &longs;ed hoc totum inutile e&longs;t; <lb/>cur enim aqua intra canaliculum potiùs rare&longs;ceret, quàm intra vas ip&longs;um? <lb/></s> |
| <s id="s.001802">deinde æquè frigida ac calida a&longs;&longs;urgit; item æquè vinum ac oleum, &longs;altem. <lb/></s> | <s id="s.001802">deinde æquè frigida ac calida a&longs;&longs;urgit; item æquè vinum ac oleum, &longs;altem. <lb/></s> |
| <s id="s.001803">vt audio. </s> | <s id="s.001803">vt audio. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="158" xlink:href="025/01/162.jpg"/> | <pb pagenum="158" xlink:href="025/01/162.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001804"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001804"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001805"> Ita e&longs;t; in his omnibus &longs;æpè probavi; item in &longs;piritu vini, & <lb/>variis aquis di&longs;t<gap/>; immò &longs;i canaliculum olco immergas, paulò altiùs <lb/>a&longs;&longs;urgit, qúod non <gap/> ovidentiam expertus &longs;um; &longs;ed cuncta hæc ex­<lb/>perimenta luculentiora &longs;unt in &longs;cypho, vel ampulla, cujus imaginem ha­<lb/>bes pag. </s> | <s id="s.001805"> Ita e&longs;t; in his omnibus &longs;æpè probavi; item in &longs;piritu vini, & <lb/>variis aquis di&longs;tillaris ; immò &longs;i canaliculum oleo immergas, paulò altiùs <lb/>a&longs;&longs;urgit, qúod non ad evidentiam expertus &longs;um; &longs;ed cuncta hæc ex­<lb/>perimenta luculentiora &longs;unt in &longs;cypho, vel ampulla, cujus imaginem ha­<lb/>bes pag. </s> |
| <s id="s.001806">&longs;equenti, in qua &longs;cilicet humor per canaliculum GF a&longs;&longs;urgit &longs;upra <lb/>&longs;uperficiem BC, eo profectò altiùs, quo canaliculus angu&longs;tior erit. </s> | <s id="s.001806">&longs;equenti, in qua &longs;cilicet humor per canaliculum GF a&longs;&longs;urgit &longs;upra <lb/>&longs;uperficiem BC, eo profectò altiùs, quo canaliculus angu&longs;tior erit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001809"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001809"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001810"> Scio, non neminem e&longs;&longs;e, cui hæc cogitatio in mentem venit, <lb/>quæ tamen, meo &longs;altem judicio, legitima non e&longs;t, cùm aqua ratione pon­<lb/>deris, &longs;eu gravitatis ad perfectam libellam &longs;e&longs;e componat; nempe gravi­<lb/>tat per Cylindros parallelos, &longs;eu lineas parallelas, in quocunque &longs;itu cana­<lb/><figure id="id.025.01.162.1.jpg" xlink:href="025/01/162/1.jpg"/><lb/>les &longs;tatuantur; &longs;int enlm canales ABC, IDE; <lb/>infundatur aqua per Orificium AB, &longs;it libella <lb/>Horizontalls ABFG; &longs;i canales æqualis &longs;int <lb/>cra&longs;&longs;itudinis &longs;uperficies aquæ vtrimque &longs;i&longs;tet in <lb/>ABFG, vt patet; tunc enim perfectum erit <lb/>æquilibrium; &longs;i verò canalis IDE &longs;it angu&longs;tior, <lb/>a&longs;&longs;urget aqua v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in DE, &longs;upra libellam AG, <lb/>ratione tamen gravitationis, Cylindrus aquæ <lb/>cujus ba&longs;is æqualis &longs;it FG, facit perfectum æqui­<lb/>librium cum Cylindro aquæ æquali IG, vt patet; <lb/>&longs;i enim tota moles aquæ contentæ in ABC, &longs;u­<lb/>&longs;tineret contentam intra IDE, cùm illa hujus po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e decupla, centu­<lb/>pla, & in quavis data proportione majoris inæqualitatis, aqua per cana­<lb/>liculum IDE ad quamcunque po&longs;tulatam altitudinem a&longs;cenderet, quod <lb/>manife&longs;tè fal&longs;um e&longs;t; igitur totus Cylindrus aquæ ABC non facit æqui­<lb/>librium cum Cylindro aqueo IDE, &longs;ed tantùm Cylindrus eju&longs;dem ba&longs;is <lb/>DE; &longs;ed hic facit æquilibrium cum Cylindro IFG, vt patet; igitur inde <lb/>pet&longs;picuum fit, aquam per canaliculum IDE non a&longs;&longs;urgere in DE &longs;upra <lb/>libellam, propter majorem vim ponderis ABC. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001810"> Scio, non neminem e&longs;&longs;e, cui hæc cogitatio in mentem venit, <lb/>quæ tamen, meo &longs;altem judicio, legitima non e&longs;t, cùm aqua ratione pon­<lb/>deris, &longs;eu gravitatis ad perfectam libellam &longs;e&longs;e componat; nempe gravi­<lb/>tat per Cylindros parallelos, &longs;eu lineas parallelas, in quocunque &longs;itu cana­<lb/><figure id="id.025.01.162.1.jpg" xlink:href="025/01/162/1.jpg"/><lb/>les &longs;tatuantur; &longs;int enim canales ABC, IDE; <lb/>infundatur aqua per Orificium AB, &longs;it libella <lb/>Horizontalis ABFG; &longs;i canales æqualis &longs;int <lb/>cra&longs;&longs;itudinis &longs;uperficies aquæ vtrimque &longs;i&longs;tet in <lb/>ABFG, vt patet; tunc enim perfectum erit <lb/>æquilibrium; &longs;i verò canalis IDE &longs;it angu&longs;tior, <lb/>a&longs;&longs;urget aqua v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in DE, &longs;upra libellam AG, <lb/>ratione tamen gravitationis, Cylindrus aquæ <lb/>cujus ba&longs;is æqualis &longs;it FG, facit perfectum æqui­<lb/>librium cum Cylindro aquæ æquali IG, vt patet; <lb/>&longs;i enim tota moles aquæ contentæ in ABC, &longs;u­<lb/>&longs;tineret contentam intra IDE, cùm illa hujus po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e decupla, centu­<lb/>pla, & in quavis data proportione majoris inæqualitatis, aqua per cana­<lb/>liculum IDE ad quamcunque po&longs;tulatam altitudinem a&longs;cenderet, quod <lb/>manife&longs;tè fal&longs;um e&longs;t; igitur totus Cylindrus aquæ ABC non facit æqui­<lb/>librium cum Cylindro aqueo IDE, &longs;ed tantùm Cylindrus eju&longs;dem ba&longs;is <lb/>DE; &longs;ed hic facit æquilibrium cum Cylindro IFG, vt patet; igitur inde <lb/>per&longs;picuum fit, aquam per canaliculum IDE non a&longs;&longs;urgere in DE &longs;upra <lb/>libellam, propter majorem vim ponderis ABC. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001811">Accedit quod &longs;i ba&longs;is <lb/>AB Diameter &longs;it bipedalis, & ba&longs;is DE &longs;it pedalis, non a&longs;&longs;urget aqua in <lb/>DE, immò ad &longs;en&longs;um &longs;i&longs;tet in FG, cùm tamen pondus aquæ ABC &longs;it <lb/>quadruplum aquæ IFG; igitur in majoribus canalibus aqua non a&longs;&longs;urgit, <lb/>vt in minoribus; vnde manife&longs;tè con&longs;tat, hunc effectum e&longs;&longs;e ab alia cau&longs;a. </s> | <s id="s.001811">Accedit quod &longs;i ba&longs;is <lb/>AB Diameter &longs;it bipedalis, & ba&longs;is DE &longs;it pedalis, non a&longs;&longs;urget aqua in <lb/>DE, immò ad &longs;en&longs;um &longs;i&longs;tet in FG, cùm tamen pondus aquæ ABC &longs;it <lb/>quadruplum aquæ IFG; igitur in majoribus canalibus aqua non a&longs;&longs;urgit, <lb/>vt in minoribus; vnde manife&longs;tè con&longs;tat, hunc effectum e&longs;&longs;e ab alia cau&longs;a. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001812"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> Cùm hæc nudius tertius viro cuidam ingenio&longs;i&longs;&longs;imo pro­<lb/>po&longs;u<gap/>&longs;&longs;em, illico re&longs;pondit vim quandam adhæ &longs;ivam in corporibus præ&longs;er­<lb/>tim liquidis, &longs;ibi compertam e&longs;&longs;e, ratione cujus, vnum alteri accedit, &longs;e&longs;e <lb/>arctiùs conjungit; &longs;ic inquiebat ille, &longs;i aquæ gutta tangat aliam guttam, <lb/>in vnam majorem guttam &longs;tatim mutuo qua&longs;i amplexu coale&longs;cunt; &longs;ic duo <lb/>&longs;tammæ con<gap/> in vnam abeunt; vnde fieri putabat, vt aquà per canalicu­<lb/>lum min<gap/>è a&longs;&longs;urgeret, ni&longs;i priùs cava illius &longs;uperficies maduerit, quod vbi <lb/>à me probatum e&longs;t, dicto re&longs;pondit eventus: ne&longs;cio vtrùm hæc ratio vobis <lb/>atrideat. </s> | <s id="s.001812"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Cùm hæc nudius tertius viro cuidam ingenio&longs;i&longs;&longs;imo pro­<lb/>po&longs;ui&longs;&longs;em, illico re&longs;pondit vim quandam adhæ&longs;ivam in corporibus præ&longs;er­<lb/>tim liquidis, &longs;ibi compertam e&longs;&longs;e, ratione cujus, vnum alteri accedit, &longs;e&longs;e <lb/>arctiùs conjungit; &longs;ic inquiebat ille, &longs;i aquæ gutta tangat aliam guttam, <lb/>in vnam majorem guttam &longs;tatim mutuo qua&longs;i amplexu coale&longs;cunt; &longs;ic duo <lb/>flammæ con<gap/> in vnam abeunt; vnde fieri putabat, vt aquà per canalicu­<lb/>lum minimè a&longs;&longs;urgeret, ni&longs;i priùs cava illius &longs;uperficies maduerit, quod vbi <lb/>à me probatum e&longs;t, dicto re&longs;pondit eventus: ne&longs;cio vtrùm hæc ratio vobis <lb/>arrideat. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="159" xlink:href="025/01/163.jpg"/> | <pb pagenum="159" xlink:href="025/01/163.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001813"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001813"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001814"> Minimè verò, & alia ratio e&longs;t congre&longs;&longs;us guttarum & cono­<lb/>rum flammæ, de qua infra. </s> | <s id="s.001814"> Minimè verò, & alia ratio e&longs;t congre&longs;&longs;us guttarum & cono­<lb/>rum flammæ, de qua infra. </s> |
| <s id="s.001815">Primò, enim gratis affingitur prædicta vis <lb/>adhæ&longs;iva liquidis corporibus, ex iis &longs;cilicet effectibus, qui aliis cau&longs;is tri­<lb/>buendi &longs;unt. </s> | <s id="s.001815">Primò, enim gratis affingitur prædicta vis <lb/>adhæ&longs;iva liquidis corporibus, ex iis &longs;cilicet effectibus, qui aliis cau&longs;is tri­<lb/>buendi &longs;unt. </s> |
| <s id="s.001816">Secundò, etiam&longs;i canaliculus ante non maduerit, aqua <lb/>tamen a&longs;&longs;urgit, &longs;i paulò laxior e&longs;t; centics probavi infu&longs;o in ampullam <lb/><figure id="id.025.01.163.1.jpg" xlink:href="025/01/163/1.jpg"/><lb/>A oleo; & ne qui&longs;piam diceret, oleum a&longs;&longs;urgere <lb/>per GF, propter impetum infu&longs;ionis, infudi <lb/>oleum, inclinata versùs B ampulla; ita vt &longs;uper­<lb/>ficies olei per canaliculum vix a&longs;&longs;urgeretin H ; <lb/>tum deinde erecta ampulla, oleuin a&longs;cendit in F, <lb/>licèt inferior canaliculi &longs;uperficies &longs;icca omnino <lb/>e&longs;&longs;et; idem fiet admoto canaliculo &longs;uperfieiei <lb/>olei, &longs;i paulo major &longs;it. </s> | <s id="s.001816">Secundò, etiam&longs;i canaliculus ante non maduerit, aqua <lb/>tamen a&longs;&longs;urgit, &longs;i paulò laxior e&longs;t; centies probavi infu&longs;o in ampullam <lb/><figure id="id.025.01.163.1.jpg" xlink:href="025/01/163/1.jpg"/><lb/>A oleo; & ne qui&longs;piam diceret, oleum a&longs;&longs;urgere <lb/>per GF, propter impetum infu&longs;ionis, infudi <lb/>oleum, inclinata versùs B ampulla; ita vt &longs;uper­<lb/>ficies olei per canaliculum vix a&longs;&longs;urgeretin H ; <lb/>tum deinde erecta ampulla, oleum a&longs;cendit in F, <lb/>licèt inferior canaliculi &longs;uperficies &longs;icca omnino <lb/>e&longs;&longs;et; idem fiet admoto canaliculo &longs;uperficiei <lb/>olei, &longs;i paulo major &longs;it. </s> |
| <s id="s.001817">Tertiò, Non video cur <lb/>major aquæ portio minorem potiùs ad &longs;e non adducat, quàm minor ma­<lb/>jorem; &longs;i enim prædicta vi vtraque pollet, major certè majore, &longs;cilicet <lb/>exten&longs;ivè, vt major flamma magis calefacit, quàm minor; accedit, quod <lb/>in hoc ca&longs;u, minor longè faciliùs ad majorem accederet, &longs;cilicet de&longs;cen­<lb/>dendo, quàm major ad minorem a&longs;cendendo. </s> | <s id="s.001817">Tertiò, Non video cur <lb/>major aquæ portio minorem potiùs ad &longs;e non adducat, quàm minor ma­<lb/>jorem; &longs;i enim prædicta vi vtraque pollet, major certè majore, &longs;cilicet <lb/>exten&longs;ivè, vt major flamma magis calefacit, quàm minor; accedit, quod <lb/>in hoc ca&longs;u, minor longè faciliùs ad majorem accederet, &longs;cilicet de&longs;cen­<lb/>dendo, quàm major ad minorem a&longs;cendendo. </s> |
| <s id="s.001818">Quartò, in majore tubo <lb/>madefacto eadem ratio militaret; nec dicas ob&longs;tare majorem vim pon­<lb/>deris; quia cùm vis illa adhæ&longs;iva omnibus partibus aquæ in&longs;it, eadem e&longs;t <lb/>illius proportio ad re&longs;i&longs;tentiam ponderis in majore, quæ in minore; & <lb/>vt duæ partes in minore &longs;uperant duas partes ponderis; ita mille partes in <lb/>majore &longs;uperabunt mille partes ponderis. </s> | <s id="s.001818">Quartò, in majore tubo <lb/>madefacto eadem ratio militaret; nec dicas ob&longs;tare majorem vim pon­<lb/>deris; quia cùm vis illa adhæ&longs;iva omnibus partibus aquæ in&longs;it, eadem e&longs;t <lb/>illius proportio ad re&longs;i&longs;tentiam ponderis in majore, quæ in minore; & <lb/>vt duæ partes in minore &longs;uperant duas partes ponderis; ita mille partes in <lb/>majore &longs;uperabunt mille partes ponderis. </s> |
| <s id="s.001819">Quintò, Cur oleum altiùs a&longs;­<lb/>&longs;urgit, quàm aqua? </s> | <s id="s.001819">Quintò, Cur oleum altiùs a&longs;­<lb/>&longs;urgit, quàm aqua? </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001829"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001829"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001830"> Si canaliculus paulò laxior &longs;it, & majoris ba&longs;is etiam per &longs;ic­<lb/>cum a&longs;cendit; non a&longs;cendit, tamen &longs;i angu&longs;ti&longs;&longs;imus &longs;it, ni&longs;i &longs;en &longs;im ac <lb/>lentè; quia licèt &longs;uperficies vitri lævigata e&longs;&longs;e viddatur, mille tamen <lb/>&longs;alebris & rugis, &longs;eu &longs;triis a&longs;peratur, quæ ni&longs;i affuio humore com­<lb/>planentur, a&longs;perum iter faciunt, & modicam aquæ portionem faci­<lb/>lè &longs;i&longs;tunt; cùm tamen in majore canaliculo non ob&longs;tent; quin major <lb/>aquæ copia a&longs;&longs;urgat; accedit, quod &longs;i juxta Figuras præcedentes va&longs;a <lb/>conformentur, aqua etiam per canaliculum &longs;iecum a&longs;cendit; cur au­<lb/>tem aquæ gutta intra aliam &longs;ubeat, vel flamma intra flammam, dicemus <lb/>po&longs;tea. </s> | <s id="s.001830"> Si canaliculus paulò laxior &longs;it, & majoris ba&longs;is etiam per &longs;ic­<lb/>cum a&longs;cendit; non a&longs;cendit, tamen &longs;i angu&longs;ti&longs;&longs;imus &longs;it, ni&longs;i &longs;en &longs;im ac <lb/>lentè; quia licèt &longs;uperficies vitri lævigata e&longs;&longs;e videatur, mille tamen <lb/>&longs;alebris & rugis, &longs;eu &longs;triis a&longs;peratur, quæ ni&longs;i affu&longs;o humore com­<lb/>planentur, a&longs;perum iter faciunt, & modicam aquæ portionem faci­<lb/>lè &longs;i&longs;tunt; cùm tamen in majore canaliculo non ob&longs;tent; quin major <lb/>aquæ copia a&longs;&longs;urgat; accedit, quod &longs;i juxta Figuras præcedentes va&longs;a <lb/>conformentur, aqua etiam per canaliculum &longs;iccum a&longs;cendit; cur au­<lb/>tem aquæ gutta intra aliam &longs;ubeat, vel flamma intra flammam, dicemus <lb/>po&longs;tea. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001831"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001831"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001832"> Ex his ergo con&longs;tat, totam rem i&longs;tam ab aëris com­<lb/>pre&longs;&longs;ione petendam e&longs;&longs;e, vt jam indica&longs;ti in &longs;uperiore congre&longs;&longs;n, <pb pagenum="160" xlink:href="025/01/164.jpg"/>&longs;ed quia paulò fu&longs;iùs explicandum re&longs;tat, hoc tibi certè onus in­<lb/>cumbit. </s> | <s id="s.001832"> Ex his ergo con&longs;tat, totam rem i&longs;tam ab aëris com­<lb/>pre&longs;&longs;ione petendam e&longs;&longs;e, vt jam indica&longs;ti in &longs;uperiore congre&longs;&longs;u, <pb pagenum="160" xlink:href="025/01/164.jpg"/>&longs;ed quia paulò fu&longs;iùs explicandum re&longs;tat, hoc tibi certè onus in­<lb/>cumbit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001833"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001833"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001834"> Rectè mones, tem hanc paulò fu&longs;iùs explicandam e&longs;&longs;e; quod <lb/>yt meliùs fiat; nonnulla &longs;uppono expetimenta, partim commu­<lb/>nia & trita, partim &longs;ingularia. </s> | <s id="s.001834"> Rectè mones, rem hanc paulò fu&longs;iùs explicandam e&longs;&longs;e; quod <lb/>ut meliùs fiat; nonnulla &longs;uppono experimenta, partim commu­<lb/>nia & trita, partim &longs;ingularia. </s> |
| <s id="s.001835">Primùm &longs;it hoc. </s> | <s id="s.001835">Primùm &longs;it hoc. </s> |
| <s id="s.001836">Ampulla vitrea <lb/><figure id="id.025.01.164.1.jpg" xlink:href="025/01/164/1.jpg"/><lb/>DACB, cui per os D canaliculus vitreus vtrim­<lb/>que pervius in&longs;eratur, & probè ob&longs;tructo ori­<lb/>ficio D, exugatur ducto anhelitu per E, aër <lb/>intra ampullam contentus; tum &longs;tatim, vbi <lb/>removetur ab ore, immergatur in aquàm ex­<lb/>tremitas E; &longs;ugitur enim aqua, dum aër intra <lb/>dilatatus &longs;e&longs;e contrahit; &longs;ic demum AB &longs;uper­<lb/>ficies aquæ per &longs;uctum adductæ; tum extremo <lb/>E ore admoto, pul&longs;us anhelitus magna vi in­<lb/>trudatur; inde &longs;it, vt aër ABD appul&longs;u novi <lb/>aëris comprimatur, & compre&longs;&longs;us &longs;uperficiem <lb/>aquæ AB premat, ac proinde &longs;upra &longs;uperficiem AB aqua per canalicu­<lb/>lum CE a&longs;&longs;urgat; immò &longs;i &longs;it magna vis pre&longs;&longs;ionis, ad in&longs;tar jaculi erum­<lb/>pat. </s> | <s id="s.001836">Ampulla vitrea <lb/><figure id="id.025.01.164.1.jpg" xlink:href="025/01/164/1.jpg"/><lb/>DACB, cui per os D canaliculus vitreus vtrim­<lb/>que pervius in&longs;eratur, & probè ob&longs;tructo ori­<lb/>ficio D, exugatur ducto anhelitu per E, aër <lb/>intra ampullam contentus; tum &longs;tatim, vbi <lb/>removetur ab ore, immergatur in aquàm ex­<lb/>tremitas E; &longs;ugitur enim aqua, dum aër intra <lb/>dilatatus &longs;e&longs;e contrahit; &longs;ic demum AB &longs;uper­<lb/>ficies aquæ per &longs;uctum adductæ; tum extremo <lb/>E ore admoto, pul&longs;us anhelitus magna vi in­<lb/>trudatur; inde &longs;it, vt aër ABD appul&longs;u novi <lb/>aëris comprimatur, & compre&longs;&longs;us &longs;uperficiem <lb/>aquæ AB premat, ac proinde &longs;upra &longs;uperficiem AB aqua per canalicu­<lb/>lum CE a&longs;&longs;urgat; immò &longs;i &longs;it magna vis pre&longs;&longs;ionis, ad in&longs;tar jaculi erum­<lb/>pat. </s> |
| <s id="s.001837">Idem fiet opera di&longs;ci, &longs;uperficiem aquæ prementis, vt jam dixi in &longs;u­<lb/>periore congre&longs;&longs;u. </s> | <s id="s.001837">Idem fiet opera di&longs;ci, &longs;uperficiem aquæ prementis, vt jam dixi in &longs;u­<lb/>periore congre&longs;&longs;u. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001842"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001842"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001843"> Fateor, maximum di&longs;crimen e&longs;&longs;e in­<lb/>ter experimentum Figuræ 31. & 32. quia in hac, <lb/>aër ADB novam compre&longs;&longs;ionem patitur, qua <lb/>tamen aër exterior caret; vnde non modò tan­<lb/>tulùm a&longs;&longs;urgit aqua per canaliculum CE, vt <lb/>fit, etiam &longs;i nova compre&longs;&longs;io minimè accedat, <lb/>& os ampullæ D pateat; &longs;ed magna vi, ad in&longs;tar <lb/>jaculi extruditur; quem reverà effectum il­<lb/>la modica vis pre&longs;&longs;ionis, quæ ine&longs;t aëri, præ&longs;tare non po&longs;&longs;et; por­<lb/>rò licèt aër exterior incumbat vtrique &longs;uperficiei aquæ &longs;cilicet AB <lb/>& GF, major tamen vis premit AB, quam FG, quia corpus <lb/>pre&longs;&longs;um quoquo ver&longs;um pellit in orbem; igitur eò major vis e&longs;t, <lb/>quo &longs;ub majori angulo incidit; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->a&longs;&longs;umatur centrum &longs;uperficiei <lb/>AB, premitur per infinitos radios, vndequaque illap&longs;os; cogita co­<lb/>num, cujus vertex prædicto centro incumbat; igitur quò prædictus <pb pagenum="161" xlink:href="025/01/165.jpg"/>angulus, &longs;eu conus obtu&longs;ior e&longs;t, vis pre&longs;&longs;ionis major e&longs;t, & hæc eò minor, <lb/>quò ille acutior; Sit autom centrum &longs;uperficiei FG canaliculo contentæ, <lb/>in quod aëris prementis conus incumbat, vides, <gap/>ni fallor, quàm acu­<lb/>tus angulus futurus &longs;it; ac proinde vis pre&longs;&longs;io<gap/> minor; quid mi­<lb/>rum ergo, &longs;i pre&longs;&longs;io in AB prævaleat, ac proinde aqua &longs;upra FG a&longs;­<lb/>&longs;urgat? </s> | <s id="s.001843"> Fateor, maximum di&longs;crimen e&longs;&longs;e in­<lb/>ter experimentum Figuræ 31. & 32. quia in hac, <lb/>aër ADB novam compre&longs;&longs;ionem patitur, qua <lb/>tamen aër exterior caret; vnde non modò tan­<lb/>tulùm a&longs;&longs;urgit aqua per canaliculum CE, vt <lb/>fit, etiam &longs;i nova compre&longs;&longs;io minimè accedat, <lb/>& os ampullæ D pateat; &longs;ed magna vi, ad in&longs;tar <lb/>jaculi extruditur; quem reverà effectum il­<lb/>la modica vis pre&longs;&longs;ionis, quæ ine&longs;t aëri, præ&longs;tare non po&longs;&longs;et; por­<lb/>rò licèt aër exterior incumbat vtrique &longs;uperficiei aquæ &longs;cilicet AB <lb/>& GF, major tamen vis premit AB, quam FG, quia corpus <lb/>pre&longs;&longs;um quoquo ver&longs;um pellit in orbem; igitur eò major vis e&longs;t, <lb/>quo &longs;ub majori angulo incidit; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->a&longs;&longs;umatur centrum &longs;uperficiei <lb/>AB, premitur per infinitos radios, vnde quaque illap&longs;os; cogita co­<lb/>num, cujus vertex prædicto centro incumbat; igitur quò prædictus <pb pagenum="161" xlink:href="025/01/165.jpg"/>angulus, &longs;eu conus obtu&longs;ior e&longs;t, vis pre&longs;&longs;ionis major e&longs;t, & hæc eò minor, <lb/>quò ille acutior; Sit autem centrum &longs;uperficiei FG canaliculo contentæ, <lb/>in quod aëris prementis conus incumbat, vides, ni fallor, quàm acu­<lb/>tus angulus futurus &longs;it; ac proinde vis pre&longs;&longs;ionis minor; quid mi­<lb/>rum ergo, &longs;i pre&longs;&longs;io in AB prævaleat, ac proinde aqua &longs;upra FG a&longs;­<lb/>&longs;urgat? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001844"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001844"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001845"> Quid verò fict, &longs;i canaliculi &longs;egmentum &longs;ũmpta FG, &longs;it minus <lb/>FE? an fortè aqua vi prædictæ pre&longs;&longs;ionis effluet per canaliculum? </s> | <s id="s.001845"> Quid verò fiet, &longs;i canaliculi &longs;egmentum &longs;ũmpta FG, &longs;it minus <lb/>FE? an fortè aqua vi prædictæ pre&longs;&longs;ionis effluet per canaliculum? </s> |
| <s id="s.001846">&longs;i hoc <lb/>fieret, perpetuum motum haberemus. </s> | <s id="s.001846">&longs;i hoc <lb/>fieret, perpetuum motum haberemus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001847"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001847"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001848"> Prævideram, te in hunc &longs;copulum impacturum; nempe, in­<lb/>quis, &longs;i aqua per canaliculum majore vi pre&longs;&longs;ionis vigente in AB, a&longs;&longs;ur­<lb/><figure id="id.025.01.165.1.jpg" xlink:href="025/01/165/1.jpg"/><lb/>git in DE, haud dubiè &longs;i re&longs;cindatur &longs;egmen­<lb/>tum canaliculi ME, effluet per os ML, cum <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis aplicata &longs;it in in AB; &longs;ed <lb/>reverà non effluit ex ML ; & hoc e&longs;t alterum <lb/>experimentum; cùmtamen alioquin iuxta com­<lb/>munes Hydraulicæ regulas faciliùs &longs;it effluere <lb/>ex ML, quàm in DE attolli; ratio e&longs;t, quia vt <lb/>in centrum ba&longs;is AB aëris pre&longs;&longs;io incumbit, <lb/>&longs;ecundùm angulum, &longs;eu conum maximè obtu­<lb/>&longs;um, ita in ba&longs;im DE, vel in ba&longs;im ML, re&longs;ecto <lb/>&longs;egmento canaliculi ME, &longs;ecundùm æqualem <lb/>angulum incumbit; quid mirum ergo, &longs;i neurra pre&longs;&longs;io prævaleat? </s> | <s id="s.001848"> Prævideram, te in hunc &longs;copulum impacturum; nempe, in­<lb/>quis, &longs;i aqua per canaliculum majore vi pre&longs;&longs;ionis vigente in AB, a&longs;&longs;ur­<lb/><figure id="id.025.01.165.1.jpg" xlink:href="025/01/165/1.jpg"/><lb/>git in DE, haud dubiè &longs;i re&longs;cindatur &longs;egmen­<lb/>tum canaliculi ME, effluet per os ML, cum <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis aplicata &longs;it in in AB; &longs;ed <lb/>reverà non effluit ex ML ; & hoc e&longs;t alterum <lb/>experimentum; cùm tamen alioquin iuxta com­<lb/>munes Hydraulicæ regulas faciliùs &longs;it effluere <lb/>ex ML, quàm in DE attolli; ratio e&longs;t, quia vt <lb/>in centrum ba&longs;is AB aëris pre&longs;&longs;io incumbit, <lb/>&longs;ecundùm angulum, &longs;eu conum maximè obtu­<lb/>&longs;um, ita in ba&longs;im DE, vel in ba&longs;im ML, re&longs;ecto <lb/>&longs;egmento canaliculi ME, &longs;ecundùm æqualem <lb/>angulum incumbit; quid mirum ergo, &longs;i neutra pre&longs;&longs;io prævaleat? </s> |
| <s id="s.001849">At <lb/>verò &longs;i non re&longs;cindatur &longs;egmentum ME, incumbit in <gap/>um ba&longs;is <lb/>ML, &longs;ecundùm angulum acutum, cujus ba&longs;is e&longs;t DE, & latus recta ducta <lb/>à D, ad centrum ML. </s> | <s id="s.001849">At <lb/>verò &longs;i non re&longs;cindatur &longs;egmentum ME, incumbit in centrum ba&longs;is <lb/>ML, &longs;ecundùm angulum acutum, cujus ba&longs;is e&longs;t DE, & latus recta ducta <lb/>à D, ad centrum ML. </s> |
| <s id="s.001850">Vnde pre&longs;&longs;io in AB omnino prævalet. </s> | <s id="s.001850">Vnde pre&longs;&longs;io in AB omnino prævalet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001851"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001851"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001852"> Sed infta, pre&longs;&longs;io in AB &longs;emper major e&longs;t pre&longs;&longs;ione in ML ; <lb/>etiam re&longs;ecto &longs;egmento ME; nempe vt aëris pre&longs;&longs;io incumbit centro <lb/>ba&longs;is AB, idque in reliquis punctis &longs;ecundùm æqualem pre&longs;&longs;ionis angu­<lb/>lum, &longs;eu conum, item in &longs;ingula puncta ba&longs;is ML, &longs;ecundùm æqualem <lb/>priori angulum, refecto &longs;cilicet &longs;egmento ME; igitur pre&longs;&longs;iones &longs;unt, <lb/>vt bafes; initur ba&longs;is AB, quæ longè major e&longs;t prævalet; igitur &longs;i tua <lb/>pre&longs;&longs;ionis ratio &longs;ub&longs;i&longs;teret, aqua ex ML omnino efflueret; non effluit ta­<lb/>men, vt fateris vltrò. </s> | <s id="s.001852"> Sed infra, pre&longs;&longs;io in AB &longs;emper major e&longs;t pre&longs;&longs;ione in ML ; <lb/>etiam re&longs;ecto &longs;egmento ME; nempe vt aëris pre&longs;&longs;io incumbit centro <lb/>ba&longs;is AB, idque in reliquis punctis &longs;ecundùm æqualem pre&longs;&longs;ionis angu­<lb/>lum, &longs;eu conum, item in &longs;ingula puncta ba&longs;is ML, &longs;ecundùm æqualem <lb/>priori angulum, refecto &longs;cilicet &longs;egmento ME; igitur pre&longs;&longs;iones &longs;unt, <lb/>vt ba&longs;es; initur ba&longs;is AB, quæ longè major e&longs;t prævalet; igitur &longs;i tua <lb/>pre&longs;&longs;ionis ratio &longs;ub&longs;i&longs;teret, aqua ex ML omnino efflueret; non effluit ta­<lb/>men, vt fateris vltrò. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001853"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001853"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001854"> Acutè omnino paralogizas; vt enim gravitatio aquæ con­<lb/>tentæ in canali AC, exerit tantùm &longs;uamvim, attollendo cylindrum IG, <lb/>ad libellam v&longs;que, &longs;ecundùm cylindrum æqualem IG, vt &longs;upra o&longs;ten­<lb/>&longs;um e&longs;t; ita vis pre&longs;&longs;ionis ba&longs;is AB exeritur, attollendo aquam per ca­<lb/>naliculum &longs;ecundùm ba&longs;im æqualem ML, vbi autem aqua elevata e&longs;t in <lb/>ML, æqualis incumbit pre&longs;&longs;io vtrimque, &longs;cilicet in ba&longs;i ML, & ip&longs;i æqua­<lb/>li a&longs;&longs;umptæ in AB; &longs;i verò aquæ fuperficies &longs;upponatur in FG, haud <lb/>dubiè minor e&longs;t pre&longs;&longs;io in FG, quàm in ML ; igitur quàm im æquali <lb/>ML a&longs;&longs;umptæ in AB; igitur hæc prævalet; vnde a&longs;&longs;urgit aqua ex FG <lb/>in ML: cogita quæ&longs;o duci totidem cylindros parallelos deor&longs;um præ­<lb/>&longs;ci&longs;a gravitatione, ex &longs;ingulis punctis ba&longs;is AB, quibus totidem pre&longs;-<pb pagenum="162" xlink:href="025/01/166.jpg"/>&longs;ionis coni incumbunt; itemque ex ba&longs;i ML ; pares certè cum paribus <lb/>contranituntur, &longs;inguli &longs;cilicet cylindri cum &longs;ingulis; igitur neutra pars <lb/>prævalet, &longs;i verò non re&longs;cindatur &longs;egmentum ME, equidem &longs;inguli <lb/>cylindri ducti ex &longs;ingulis punctis ba&longs;is ML pugnant cum &longs;ingulis ductis <lb/>ex ba&longs;i AB, hi tamen victores &longs;unt; quia fortiores; cùm &longs;ingulis vis <lb/>pre&longs;&longs;ionis &longs;ecundùm majorem conum, vel angulum incumbat; igitur <lb/>quamvis alioquin angu&longs;ti&longs;&longs;imus &longs;it canaliculus, &longs;i tamen &longs;upra libellam <lb/>AG non producatur, par vtrimque e&longs;t vis pre&longs;&longs;ionis; ac proinde <lb/>neutra pars prævalet; vnde, ni fallor, tuus ille paralogi&longs;mus &longs;olutus <lb/>manet. </s> | <s id="s.001854"> Acutè omnino paralogizas; vt enim gravitatio aquæ con­<lb/>tentæ in canali AC, exerit tantùm &longs;uam vim, attollendo cylindrum IG, <lb/>ad libellam v&longs;que, &longs;ecundùm cylindrum æqualem IG, vt &longs;upra o&longs;ten­<lb/>&longs;um e&longs;t; ita vis pre&longs;&longs;ionis ba&longs;is AB exeritur, attollendo aquam per ca­<lb/>naliculum &longs;ecundùm ba&longs;im æqualem ML, vbi autem aqua elevata e&longs;t in <lb/>ML, æqualis incumbit pre&longs;&longs;io vtrimque, &longs;cilicet in ba&longs;i ML, & ip&longs;i æqua­<lb/>li a&longs;&longs;umptæ in AB; &longs;i verò aquæ fuper&longs;icies &longs;upponatur in FG, haud <lb/>dubiè minor e&longs;t pre&longs;&longs;io in FG, quàm in ML ; igitur quàm in æquali <lb/>ML a&longs;&longs;umptæ in AB; igitur hæc prævalet; vnde a&longs;&longs;urgit aqua ex FG <lb/>in ML: cogita quæ&longs;o duci totidem cylindros parallelos deor&longs;um præ­<lb/>&longs;ci&longs;a gravitatione, ex &longs;ingulis punctis ba&longs;is AB, quibus totidem pre&longs;-<pb pagenum="162" xlink:href="025/01/166.jpg"/>&longs;ionis coni incumbunt; itemque ex ba&longs;i ML ; pares certè cum paribus <lb/>contranituntur, &longs;inguli &longs;cilicet cylindri cum &longs;ingulis; igitur neutra pars <lb/>prævalet, &longs;i verò non re&longs;cindatur &longs;egmentum ME, equidem &longs;inguli <lb/>cylindri ducti ex &longs;ingulis punctis ba&longs;is ML pugnant cum &longs;ingulis ductis <lb/>ex ba&longs;i AB, hi tamen victores &longs;unt; quia fortiores; cùm &longs;ingulis vis <lb/>pre&longs;&longs;ionis &longs;ecundùm majorem conum, vel angulum incumbat; igitur <lb/>quamvis alioquin angu&longs;ti&longs;&longs;imus &longs;it canaliculus, &longs;i tamen &longs;upra libellam <lb/>AG non producatur, par vtrimque e&longs;t vis pre&longs;&longs;ionis; ac proinde <lb/>neutra pars prævalet; vnde, ni fallor, tuus ille paralogi&longs;mus &longs;olutus <lb/>manet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001855"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001855"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001859"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001859"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001860"> Prudenter occurri&longs;ti in&longs;tantiæ, quam tibi facere meditabar; <lb/>alia tamen longè difficilior &longs;e&longs;e mihi objicit ; cùm enim finguli pre&longs;&longs;ionis <lb/>cylindri &longs;ingulis contranituntur; perinde e&longs;t, five laxior &longs;it canaliculus, <lb/>&longs;ive angu&longs;tior, quod tamen experimentis repugnat, cùm per canalicu­<lb/>lum angu&longs;tiorem longè altiùs humor a&longs;&longs;urgat. </s> | <s id="s.001860"> Prudenter occurri&longs;ti in&longs;tantiæ, quam tibi facere meditabar; <lb/>alia tamen longè difficilior &longs;e&longs;e mihi objicit ; cùm enim &longs;inguli pre&longs;&longs;ionis <lb/>cylindri &longs;ingulis contranituntur; perinde e&longs;t, five laxior &longs;it canaliculus, <lb/>&longs;ive angu&longs;tior, quod tamen experimentis repugnat, cùm per canalicu­<lb/>lum angu&longs;tiorem longè altiùs humor a&longs;&longs;urgat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001861"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001861"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001862"> Hand inficior, difficultatem à<gap/>e propo&longs;itam eam e&longs;&longs;e, quæ in­<lb/>genio tuo digna e&longs;&longs;e videatur; quam tamen, ni fallor, &longs;atis facilè folvo: <lb/>nempe aër pre&longs;&longs;us majorem vim non imprimit &longs;uperficiei majori AB <lb/>quàm minori DE; Cogita di&longs;oum ligneum, quo premitur &longs;uperficies A <lb/>B, motu vt vnum, itemque alium minorem, quo premitur &longs;uperficies DE, <lb/>motu vt vnum; certè vterque æqualem vim imprimit &longs;uperficie, DE & <lb/>AB; licèt enim alter major &longs;it, & majorem &longs;uperficiem premat; quia <lb/>tamen idem aër compre&longs;&longs;us circumfu&longs;us vtramque æquè premit, æqua­<lb/>lis &longs;emper pre&longs;&longs;ionis effectus &longs;equitur, id e&longs;t, eju&longs;dem quantitatis aquæ <lb/>elevatio; cæteris tamen paribus: vbi enim hæc elevata e&longs;t, & ab eadem <lb/>vi premente &longs;u&longs;tinetur, nullus alius effectus illi competit, cùm tota in <lb/>co exeratur; dixi cæteris paribus, id e&longs;t, &longs;uppo&longs;ita eadem proportione <lb/>pre&longs;&longs;ionis aëris incumbentis &longs;uperficiei canaliculi, &longs;i enim propter bre­<lb/>vitatem canaliculi prædicta proportio cre&longs;cat, vel &longs;it major canaliculus, <lb/>ac proinde angulus pre&longs;&longs;ionis major, itemque major pre&longs;&longs;io, haud dubiè <lb/>aqua minùs altè per canaliculum a&longs;cendit: Suppo&longs;ita autem eadem pro­<lb/>portione pre&longs;&longs;ionum, altitudines aquæ elevatæ in diver&longs;is canaliculis, <lb/>&longs;unt vt ba&longs;es permutando, vt pater, v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i ba&longs;is vnius &longs;it dupla ba&longs;is alte­<lb/>riùs, altitudo ejus erit dupla altitudinis illius, vt &longs;cilicet cylindri æqua­<lb/>les &longs;int. </s> | <s id="s.001862"> Haud inficior, difficultatem à te propo&longs;itam eam e&longs;&longs;e, quæ in­<lb/>genio tuo digna e&longs;&longs;e videatur; quam tamen, ni fallor, &longs;atis facilè &longs;olvo: <lb/>nempe aër pre&longs;&longs;us majorem vim non imprimit &longs;uperficiei majori AB <lb/>quàm minori DE; Cogita di&longs;oum ligneum, quo premitur &longs;uperficies A <lb/>B, motu vt vnum, itemque alium minorem, quo premitur &longs;uperficies DE, <lb/>motu vt vnum; certè vterque æqualem vim imprimit &longs;uperficie, DE & <lb/>AB; licèt enim alter major &longs;it, & majorem &longs;uperficiem premat; quia <lb/>tamen idem aër compre&longs;&longs;us circumfu&longs;us vtramque æquè premit, æqua­<lb/>lis &longs;emper pre&longs;&longs;ionis effectus &longs;equitur, id e&longs;t, eju&longs;dem quantitatis aquæ <lb/>elevatio; cæteris tamen paribus: vbi enim hæc elevata e&longs;t, & ab eadem <lb/>vi premente &longs;u&longs;tinetur, nullus alius effectus illi competit, cùm tota in <lb/>eo exeratur; dixi cæteris paribus, id e&longs;t, &longs;uppo&longs;ita eadem proportione <lb/>pre&longs;&longs;ionis aëris incumbentis &longs;uperficiei canaliculi, &longs;i enim propter bre­<lb/>vitatem canaliculi prædicta proportio cre&longs;cat, vel &longs;it major canaliculus, <lb/>ac proinde angulus pre&longs;&longs;ionis major, itemque major pre&longs;&longs;io, haud dubiè <lb/>aqua minùs altè per canaliculum a&longs;cendit: Suppo&longs;ita autem eadem pro­<lb/>portione pre&longs;&longs;ionum, altitudines aquæ elevatæ in diver&longs;is canaliculis, <lb/>&longs;unt vt ba&longs;es permutando, vt pater, v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i ba&longs;is vnius &longs;it dupla ba&longs;is alte­<lb/>riùs, altitudo ejus erit dupla altitudinis illius, vt &longs;cilicet cylindri æqua­<lb/>les &longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001863"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001863"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001864"> Iam optimè intelligo id, quod paulò ante capere non po­<lb/><gap/>am; quod &longs;cilicet, vt aiebas, ad quamcumque altitudinem aqua po&longs;-<pb pagenum="163" xlink:href="025/01/167.jpg"/>&longs;it attolli; modò per qua&longs;libet angu&longs;tias immitti & traduci queat; qua <lb/>enim proportione decre&longs;cit ba&longs;is, cre&longs;eit, altitudo; &longs;ed quæ&longs;o te, quid fiet, <lb/>&longs;i aquæ &longs;uperficies non &longs;it in AB, &longs;ed in HK. </s> | <s id="s.001864"> Iam optimè intelligo id, quod paulò ante capere non po­<lb/>teram; quod &longs;cilicet, vt aiebas, ad quamcumque altitudinem aqua po&longs;-<pb pagenum="163" xlink:href="025/01/167.jpg"/>&longs;it attolli; modò per qua&longs;libet angu&longs;tias immitti & traduci queat; qua <lb/>enim proportione decre&longs;cit ba&longs;is, cre&longs;cit, altitudo; &longs;ed quæ&longs;o te, quid fiet, <lb/>&longs;i aquæ &longs;uperficies non &longs;it in AB, &longs;ed in HK. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001865"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001865"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001876"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001876"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001877"> Res &longs;atis trita e&longs;t; nempe illa humoris &longs;uperficies à centro <lb/>mundi æqualiter di&longs;tat &longs;ecundùm omnes partes; &longs;i enim aliqua longiùs <lb/>à præfato centro di&longs;taret, quàm aliæ, de&longs;cenderet illico; hæc certè vt ve­<lb/>ritati con&longs;ona, negari ab vllo non po&longs;&longs;unt; &longs;ed profectò hæc convexitas <lb/>in&longs;en&longs;ibilis e&longs;t, nempe arcus vnius minuti continet 1000. pa&longs;&longs;us geome­<lb/>tricos, vnius &longs;ecundi arous 16. pa&longs;&longs;us & <gap/> id e&longs;t 83. pedes circiter arcus <lb/>vnius tertij vnum pedem tubos vix habemus majoris diametri; quis <lb/>porrò arcum vnius tertij minuti à linea recta &longs;en&longs;u di&longs;tinguat? </s> | <s id="s.001877"> Res &longs;atis trita e&longs;t; nempe illa humoris &longs;uperficies à centro <lb/>mundi æqualiter di&longs;tat &longs;ecundùm omnes partes; &longs;i enim aliqua longiùs <lb/>à præfato centro di&longs;taret, quàm aliæ, de&longs;cenderet illico; hæc certè vt ve­<lb/>ritati con&longs;ona, negari ab vllo non po&longs;&longs;unt; &longs;ed profectò hæc convexitas <lb/>in&longs;en&longs;ibilis e&longs;t, nempe arcus vnius minuti continet 1000. pa&longs;&longs;us geome­<lb/>tricos, vnius &longs;ecundi arcus 16. pa&longs;&longs;us & <gap/> id e&longs;t 83. pedes circiter arcus <lb/>vnius tertij vnum pedem tubos vix habemus majoris diametri; quis <lb/>porrò arcum vnius tertij minuti à linea recta &longs;en&longs;u di&longs;tinguat? </s> |
| <s id="s.001878">Cùm igi­<lb/>tur convexam &longs;uperficiem aquæ probè di&longs;cernamus, aliam omnino e&longs;&longs;e <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t (& hoc &longs;it aliud experimentum) nempe vbi humor extremita­<lb/>tes A & B ba&longs;is attigit, non effluit aqua, &longs;ed intume&longs;cit in centro &longs;uper­<lb/>ficiei; centro enim minor vis pre&longs;&longs;ionis incumbit, quàm partibus extre­<lb/>mis, v.g. <!-- REMOVE S-->in centrum V vis pre&longs;&longs;ionis incumbens infra horizontalem AB <lb/>non cadit, cum tamen incumbens in A & in B infra prædictam horizon­<lb/>talem de&longs;cendat, vt pat<gap/>, quò fit, ne aqua ex A vel B <gap/>at & hæc vera <lb/>e&longs;t & legitima triti hujus experimenti ratio. </s> | <s id="s.001878">Cùm igi­<lb/>tur convexam &longs;uperficiem aquæ probè di&longs;cernamus, aliam omnino e&longs;&longs;e <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t (& hoc &longs;it aliud experimentum) nempe vbi humor extremita­<lb/>tes A & B ba&longs;is attigit, non effluit aqua, &longs;ed intume&longs;cit in centro &longs;uper­<lb/>ficiei; centro enim minor vis pre&longs;&longs;ionis incumbit, quàm partibus extre­<lb/>mis, v.g. <!-- REMOVE S-->in centrum V vis pre&longs;&longs;ionis incumbens infra horizontalem AB <lb/>non cadit, cum tamen incumbens in A & in B infra prædictam horizon­<lb/>talem de&longs;cendat, vt patet, quò fit, ne aqua ex A vel B effluat & hæc vera <lb/>e&longs;t & legitima triti hujus experimenti ratio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001879"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom<gap/>.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001879"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001880"> Non bene capio quid tibi velis; nonnihil, quæ&longs;o te, <lb/>&longs;chematis adhibe, tunc enim oculis potiùs quàm auribus fidem ha­<lb/>bebo. </s> | <s id="s.001880"> Non bene capio quid tibi velis; nonnihil, quæ&longs;o te, <lb/>&longs;chematis adhibe, tunc enim oculis potiùs quàm auribus fidem ha­<lb/>bebo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001881"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001881"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001882"> Sit vas quodpiam aqua plenum AEDB, &longs;it aquæ &longs;uprema <pb pagenum="164" xlink:href="025/01/168.jpg"/>&longs;uperficies AB, & centrum illius G, premitur punctum G, non tantùm <lb/>per HG perpendic<gap/>em, verùm enam per inf<gap/>tas inter <lb/><figure id="id.025.01.168.1.jpg" xlink:href="025/01/168/1.jpg"/><lb/>HG. AG, item inter GH, GB; nulla autem <lb/>e&longs;t <gap/> AB horizontàlem per quam punctum <lb/>G prematur, vt per&longs;picuum e&longs;t, at verò punctum <lb/>A, versùs quod aqua effluere nititur, proptia <lb/>gravitatione, <gap/>on tantum premitur à perpendi­<lb/><gap/> IA & ab aliis contentis <gap/>ter IA, MA, <lb/>item inter IA, AB, &longs;ed etiam ab aliis in&longs;ia MA <lb/>ductis, vt à PA. idem dico de puncto B, item­<lb/>que de aliis in totius marginis orbe di&longs;pofitis, <lb/>in quibus haud dubiè pre&longs;&longs;io prævalet, v<gap/>de aquam in &longs;uperficiem con­<lb/>vexam intume&longs;cere nece&longs;&longs;e &longs;it. </s> | <s id="s.001882"> Sit vas quodpiam aqua plenum AEDB, &longs;it aquæ &longs;uprema <pb pagenum="164" xlink:href="025/01/168.jpg"/>&longs;uperficies AB, & centrum illius G, premitur punctum G, non tantùm <lb/>per HG perpendicularem, verùm etiam per infirmas contentas inter <lb/><figure id="id.025.01.168.1.jpg" xlink:href="025/01/168/1.jpg"/><lb/>HG. AG, item inter GH, GB; nulla autem <lb/>e&longs;t infra AB horizontàlem per quam punctum <lb/>G prematur, vt per&longs;picuum e&longs;t, at verò punctum <lb/>A, versùs quod aqua effluere nititur, proptia <lb/>gravitatione, non tantum premitur à perpendi­<lb/>culari IA & ab aliis contentis inter IA, MA, <lb/>item inter IA, AB, &longs;ed etiam ab aliis infra MA <lb/>ductis, vt à PA. idem dico de puncto B, item­<lb/>que de aliis in totius marginis orbe di&longs;po&longs;itis, <lb/>in quibus haud dubiè pre&longs;&longs;io prævalet, vnde aquam in &longs;uperficiem con­<lb/>vexam intume&longs;cere nece&longs;&longs;e &longs;it. </s> |
| <s id="s.001883">Hinc quò major e&longs;t va&longs;is &longs;uperficies mi­<lb/>nùs intume&longs;cit; quia ad tumorem æquè altum; plus aquæ, vi pre&longs;&longs;ionis <lb/>attollendum e&longs;&longs;et; &longs;ic vt jam dixi, per canaliculum angu&longs;tiorem altiùs a&longs;­<lb/>&longs;urgit aqua, per majorem &longs;eu laxiorem, minùs altè, e&longs;t enim ea<gap/>em pror­<lb/>sùs ratio. </s> | <s id="s.001883">Hinc quò major e&longs;t va&longs;is &longs;uperficies mi­<lb/>nùs intume&longs;cit; quia ad tumorem æquè altum; plus aquæ, vi pre&longs;&longs;ionis <lb/>attollendum e&longs;&longs;et; &longs;ic vt jam dixi, per canaliculum angu&longs;tiorem altiùs a&longs;­<lb/>&longs;urgit aqua, per majorem &longs;eu laxiorem, minùs altè, e&longs;t enim eadem pror­<lb/>sùs ratio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001884"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001884"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001887"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001887"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001888"> Quàm acute patalog<gap/>zas, Augu&longs;tine, &longs;upponamus enim ba&longs;im <lb/>in HK majoris canalis, & in R minoris, vtraque cava per&longs;picitur; vnde, <lb/>ni fallor, ruit tua ratio; quare vis illa pre&longs;&longs;ionis inæqualis, quæ incum­<lb/>bit in &longs;uperficiem &longs;upremam AB, alium effectum præ&longs;tat, nimirum illum <lb/>quem dixi; atto<gap/>it enim &longs;uperficiem AB &longs;upra libellam, eamque totnat <lb/>in convexam; ideò verò cava e&longs;t &longs;uperficies HK; quia vis pre&longs;&longs;ionis in <lb/>O major e&longs;t, quàm in H vel in K, quia &longs;ub majore angulo incumbit. </s> | <s id="s.001888"> Quàm acute paralogizas, Augu&longs;tine, &longs;upponamus enim ba&longs;im <lb/>in HK majoris canalis, & in R minoris, vtraque cava per&longs;picitur; vnde, <lb/>ni fallor, ruit tua ratio; quare vis illa pre&longs;&longs;ionis inæqualis, quæ incum­<lb/>bit in &longs;uperficiem &longs;upremam AB, alium effectum præ&longs;tat, nimirum illum <lb/>quem dixi; attollit enim &longs;uperficiem AB &longs;upra libellam, eamque tornat <lb/>in convexam; ideò verò cava e&longs;t &longs;uperficies HK; quia vis pre&longs;&longs;ionis in <lb/>O major e&longs;t, quàm in H vel in K, quia &longs;ub majore angulo incumbit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001889"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001889"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001890"> Hoc jam &longs;uprà dixeras, &longs;ed ne quid di<gap/>imulem, non mihi <lb/>&longs;tatim oc<gap/> demon&longs;tratio illa geomertica, quam appella&longs;ti quidem, <lb/>non tamen expo&longs;ui&longs;ti. </s> | <s id="s.001890"> Hoc jam &longs;uprà dixeras, &longs;ed ne quid di&longs;&longs;imulem, non mihi <lb/>&longs;tatim occurrit demon&longs;tratio illa geometrica, quam appella&longs;ti quidem, <lb/>non tamen expo&longs;ui&longs;ti. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001891"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001891"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001892"> Ad prima elementa me reducis, Chry&longs;ocome, &longs;int latera va­<lb/><figure id="id.025.01.168.2.jpg" xlink:href="025/01/168/2.jpg"/><lb/>&longs;is AE, BF; os verò AB; &longs;uper<gap/>ies aquæ EF, cen­<lb/><gap/>m C, &longs;int anguli ACB, AEB, dico ACB e&longs;&longs;e <lb/>majorem, ducatur enim circulus per 3. puncta ABC, <lb/>fecæ<gap/> BE in D ; ducatur AD, anguli ADB, ACB &longs;unt <lb/>æquales quia &longs;u&longs;tinent eundem arcum AB, &longs;ed ADB <lb/>e&longs;t major prædicto AEB, cùm &longs;it exterior; igitur an­<lb/>gulus AEB e&longs;t minor ACB; idem de quolibet alio <lb/>demon&longs;tratur: &longs;ed jam ad alia experimenta venia­<lb/>mus, Sit ampulla A, de quà &longs;upra; aquæ fuperfi-<pb pagenum="165" xlink:href="025/01/169.jpg"/><figure id="id.025.01.169.1.jpg" xlink:href="025/01/169/1.jpg"/><lb/>cies KI in canaliculo verò &longs;it D ; volam manus admove <lb/>ori BC cum modica pre&longs;&longs;ione; &longs;tatim aqua per canalicu­<lb/>lum altiùs a&longs;&longs;urgit versùs F ; vbi verò repenti<gap/> motu ma­<lb/>nus ab ore AB, amove<gap/>, de&longs;cendit aqua præ<gap/>ps in G. <lb/>&longs;ed &longs;tatim denuo a&longs;&longs;urgit versùs F. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001892"> Ad prima elementa me reducis, Chry&longs;ocome, &longs;int latera va­<lb/><figure id="id.025.01.168.2.jpg" xlink:href="025/01/168/2.jpg"/><lb/>&longs;is AE, BF; os verò AB; &longs;uperficies aquæ EF, cen­<lb/>trum C, &longs;int anguli ACB, AEB, dico ACB e&longs;&longs;e <lb/>majorem, ducatur enim circulus per 3. puncta ABC, <lb/>fecat BE in D ; ducatur AD, anguli ADB, ACB &longs;unt <lb/>æquales quia &longs;u&longs;tinent eundem arcum AB, &longs;ed ADB <lb/>e&longs;t major prædicto AEB, cùm &longs;it exterior; igitur an­<lb/>gulus AEB e&longs;t minor ACB; idem de quolibet alio <lb/>demon&longs;tratur: &longs;ed jam ad alia experimenta venia­<lb/>mus, Sit ampulla A, de quà &longs;upra; aquæ &longs;uperfi-<pb pagenum="165" xlink:href="025/01/169.jpg"/><figure id="id.025.01.169.1.jpg" xlink:href="025/01/169/1.jpg"/><lb/>cies KI in canaliculo verò &longs;it D ; volam manus admove <lb/>ori BC cum modica pre&longs;&longs;ione; &longs;tatim aqua per canalicu­<lb/>lum altiùs a&longs;&longs;urgit versùs F ; vbi verò repentino motu ma­<lb/>nus ab ore AB, amovent, de&longs;cendit aqua præceps in G. <lb/>&longs;ed &longs;tatim denuo a&longs;&longs;urgit versùs F. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001893"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001893"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001894"> Ex præmiffis huius experimenti facilè ratio­<lb/>nem afferam, nempe aër vola pre&longs;&longs;us aquæ &longs;uperficiem KI premit, ex cujus <lb/>proffione, per canaliculum nece&longs;&longs;ariò altiùs ar&longs;&longs;urgit<gap/>aniota a<gap/>rem repente <lb/>vola, aquæ &longs;uperficiem AB &longs;ecum tantulum adducit, attollítque; vnde <lb/>aquam per canaliculum &longs;ub&longs;idere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.001894"> Ex præmi&longs;&longs;is huius experimenti facilè ratio­<lb/>nem afferam, nempe aër vola pre&longs;&longs;us aquæ &longs;uperficiem KI premit, ex cujus <lb/>pre&longs;&longs;ione, per canaliculum nece&longs;&longs;ariò altiùs ar&longs;&longs;urgit : amota autem repente <lb/>vola, aquæ &longs;uperficiem AB &longs;ecum tantulum adducit, attollítque; vnde <lb/>aquam per canaliculum &longs;ub&longs;idere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001895"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001895"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001896"> Inde omnium huiu&longs;modi experimeatorum communem ratio­<lb/>nem reddo: &longs;i enim aër magis compre&longs;&longs;us aquam per canaliculum attol­<lb/>lit; certè minùs altè attollit; nullo modo pre&longs;&longs;us non attollit; adductus <lb/>verò, &longs;ecum versùs G aquam m canaliculo contentam adducit. </s> | <s id="s.001896"> Inde omnium huiu&longs;modi experimentorum communem ratio­<lb/>nem reddo: &longs;i enim aër magis compre&longs;&longs;us aquam per canaliculum attol­<lb/>lit; certè minùs altè attollit; nullo modo pre&longs;&longs;us non attollit; adductus <lb/>verò, &longs;ecum versùs G aquam m canaliculo contentam adducit. </s> |
| <s id="s.001897">Et verò, <lb/>vt tandem ad rem propiùs accedam, cùm hic motus, quo aqua a&longs;&longs;urgit, <lb/>non &longs;it ab intrin&longs;eco, vt con&longs;tat ex dictis, nec enim aqua &longs;pontè &longs;ua a&longs;­<lb/>cendit, ab alia cau&longs;a extrin&longs;e ca illum e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; eaque profectò <lb/>applicata quænam porrò illa e&longs;t, ni&longs;i aër? </s> | <s id="s.001897">Et verò, <lb/>vt tandem ad rem propiùs accedam, cùm hic motus, quo aqua a&longs;&longs;urgit, <lb/>non &longs;it ab intrin&longs;eco, vt con&longs;tat ex dictis, nec enim aqua &longs;pontè &longs;ua a&longs;­<lb/>cendit, ab alia cau&longs;a extrin&longs;e ca illum e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; eaque profectò <lb/>applicata quænam porrò illa e&longs;t, ni&longs;i aër? </s> |
| <s id="s.001898">quidquid tandem aër &longs;it, &longs;ive <lb/>p<gap/>us, &longs;ive imputus, id e&longs;t aliis corporibus admixtus; aër porrò applica­<lb/>tus motum illum imprimere nequit, ni&longs;i vel gravitando, vel illo ni&longs;u, qui <lb/>ex compre&longs;&longs;ione corporum &longs;equitur; primum dici non pote&longs;t, cùm enim <lb/>gravitet per cylindros parallelos, æquè gravitat in minorem aquæ &longs;uper­<lb/>ficiem, ac in majorem ; ac proinde vtraque, &longs;i gravitationis dumtaxat ra­<lb/>tio habeatur, in eadem libella &longs;ita e&longs;t, nec vna a&longs;&longs;urgit &longs;upra aliam, re­<lb/>&longs;tat igitur, vt dicamus, aëra tantulum compre&longs;&longs;um cum ni&longs;um exerere in <lb/>&longs;uperficiem BC, non quidem per cylindros parallelos; &longs;ed per conos, <lb/>quorum &longs;inguli vertices &longs;ingulis &longs;uperficiei punctis incumbunt; ac proin­<lb/>de minorem ni&longs;um exeri adversùs &longs;uperficiem aquæ CD canaliculo con­<lb/>tentæ, quia &longs;ub minoribus angulis exeritur, vt &longs;upra luculenter o&longs;ten&longs;um <lb/>e&longs;t; prævalet igitur pre&longs;&longs;io incidens in &longs;uperficiem BC ; ac proinde aliam <lb/>CD attollit versùs F. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001898">quidquid tandem aër &longs;it, &longs;ive <lb/>purus, &longs;ive impurus, id e&longs;t aliis corporibus admixtus; aër porrò applica­<lb/>tus motum illum imprimere nequit, ni&longs;i vel gravitando, vel illo ni&longs;u, qui <lb/>ex compre&longs;&longs;ione corporum &longs;equitur; primum dici non pote&longs;t, cùm enim <lb/>gravitet per cylindros parallelos, æquè gravitat in minorem aquæ &longs;uper­<lb/>ficiem, ac in majorem ; ac proinde vtraque, &longs;i gravitationis dumtaxat ra­<lb/>tio habeatur, in eadem libella &longs;ita e&longs;t, nec vna a&longs;&longs;urgit &longs;upra aliam, re­<lb/>&longs;tat igitur, vt dicamus, aëra tantulum compre&longs;&longs;um cum ni&longs;um exerere in <lb/>&longs;uperficiem BC, non quidem per cylindros parallelos; &longs;ed per conos, <lb/>quorum &longs;inguli vertices &longs;ingulis &longs;uperficiei punctis incumbunt; ac proin­<lb/>de minorem ni&longs;um exeri adversùs &longs;uperficiem aquæ CD canaliculo con­<lb/>tentæ, quia &longs;ub minoribus angulis exeritur, vt &longs;upra luculenter o&longs;ten&longs;um <lb/>e&longs;t; prævalet igitur pre&longs;&longs;io incidens in &longs;uperficiem BC ; ac proinde aliam <lb/>CD attollit versùs F. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001899"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001899"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001900"> Iam ob&longs;ervo inde germanam duci rationem, illius addu­<lb/>ctionis atramenti; vbi enim atramenti guttam calami ro&longs;trum extre­<lb/>mum attingit, (quod pueri facere &longs;olebamus) attramentum illico <lb/>a&longs;&longs;urgit, & cavum calami ro&longs;trum implet; in alio liquore idem &longs;ac­<lb/>ce&longs;&longs;um iri, certi&longs;&longs;imum e&longs;t; calamum tamen priùs humectatum fui&longs;&longs;e <lb/>oportet. </s> | <s id="s.001900"> Iam ob&longs;ervo inde germanam duci rationem, illius addu­<lb/>ctionis atramenti; vbi enim atramenti guttam calami ro&longs;trum extre­<lb/>mum attingit, (quod pueri facere &longs;olebamus) attramentum illico <lb/>a&longs;&longs;urgit, & cavum calami ro&longs;trum implet; in alio liquore idem &longs;uc­<lb/>ce&longs;&longs;um iri, certi&longs;&longs;imum e&longs;t; calamum tamen priùs humectatum fui&longs;&longs;e <lb/>oportet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001901"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001901"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001904"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001904"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001905"> Guttarum res nonnihil fortè &longs;citu dignum nobis exhiber; &longs;ed <lb/>ne hoc excidar, antequam illam aggrediar; &longs;i ro&longs;trum calami longiùs &longs;it, <lb/>& valde te<gap/>e, & in mucronem extenuatus, quamvis extremum ro&longs;trum <lb/>guttæ immergas, nihil aut parum attramenti a&longs;&longs;urgit: ratio e&longs;t<gap/> quia par­<lb/>vum, aut nullum ferè obicem ponit ad pre&longs;&longs;ionis inæqualiratem inducen. <lb/></s> | <s id="s.0019 |