| version 1.11, 2005/09/07 17:18:32 |
version 1.28, 2007/03/13 15:34:29 |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000010"><emph type="italics"/>REM i&longs;tam, provt ge&longs;ta e&longs;t fideli narratione tibi <lb/>expono, Candidi&longs;&longs;ime Lector, elap&longs;o proxime Iu<lb/>nio ab Eminenti&longs;&longs;ime<emph.end type="italics"/> CARDINALI FACCHI­<lb/>NETTO, <emph type="italics"/>&longs;ub cujus au&longs;piciis, hoc ip&longs;um, quod <lb/>in manibus habes, opu&longs;culum in lucem prodire volui, pro <lb/>&longs;umma illa, qua pollet humanitate, ad prandium invitatus <lb/>&longs;um, vt deinde pomeridianis horis, cum eruditi&longs;&longs;imis homini­<lb/>bus, de nonnullis experimentis Phy&longs;icis di&longs;&longs;ertationem in&longs;ti­<lb/>tuerem, cui Eminenti&longs;&longs;imus pro eo, quo e&longs;t in rem literariam <lb/>affectu, intere&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.000010"><emph type="italics"/>REM i&longs;tam, provt ge&longs;ta e&longs;t fideli narratione tibi <lb/>expono, Candidi&longs;&longs;ime Lector, elap&longs;o proxime Iu<lb/>nio ab Eminenti&longs;&longs;ime<emph.end type="italics"/> CARDINALI FACCHI­<lb/>NETTO, <emph type="italics"/>&longs;ub cujus au&longs;piciis, hoc ip&longs;um, quod <lb/>in manibus habes, opu&longs;culum in lucem prodire volui, pro <lb/>&longs;umma illa, qua pollet humanitate, ad prandium invitatus <lb/>&longs;um, vt deinde pomeridianis horis, cum eruditi&longs;&longs;imis homini­<lb/>bus, de nonnullis experimentis Phy&longs;icis di&longs;&longs;ertationem in&longs;ti­<lb/>tuerem, cui Eminenti&longs;&longs;imus pro eo, quo e&longs;t in rem literariam <lb/>affectu, intere&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.000011">Aliquid fortè de me inaudierat<gap/>, & vt <lb/>amici nunquam ferè de amico ni&longs;i hyperbolicè, illud, quod <lb/>in me &longs;entio, vel nullum, vel admodum tenue ingenium, <lb/>plus æquo efferre dignati &longs;uerant: parvi tamen, & hora <lb/>condicta adfui, quamvis alioquin tenuitatis meæ con&longs;cius, vt <lb/>morem Eminenti&longs;&longs;imo gererem; præ&longs;ertim; cùm opera pre­<lb/>tium foret, Eminenti&longs;&longs;imum ab ea, quam per <gap/>amicorum hy­<lb/>perbolem, de me conceperat, opinione dimovere; quod mihi <lb/>&longs;anè pro votis &longs;ucce&longs;&longs;i&longs;&longs;e facilè crediderim, vbi me Emi­<lb/>nenti&longs;&longs;imus vix balbutientem audivit. </s> | <s id="s.000011">Aliquid fortè de me inaudierat, & vt <lb/>amici nunquam ferè de amico ni&longs;i hyperbolicè, illud, quod <lb/>in me &longs;entio, vel nullum, vel admodum tenue ingenium, <lb/>plus æquo efferre dignati &longs;uerant: parvi tamen, & hora <lb/>condicta adfui, quamvis alioquin tenuitatis meæ con&longs;cius, vt <lb/>morem Eminenti&longs;&longs;imo gererem; præ&longs;ertim; cùm opera pre­<lb/>tium foret, Eminenti&longs;&longs;imum ab ea, quam per amicorum hy­<lb/>perbolem, de me conceperat, opinione dimovere; quod mihi <lb/>&longs;anè pro votis &longs;ucce&longs;&longs;i&longs;&longs;e facilè crediderim, vbi me Emi­<lb/>nenti&longs;&longs;imus vix balbutientem audivit. </s> |
| <s id="s.000012">Vt vt &longs;it, de va­<lb/>riis à nobis actum e&longs;t; &longs;ed præ&longs;ertim de motu Terræ, Maris <lb/>æ&longs;tu Aquarum & Mercurij in tubis erectis elevatione, alii&longs;­<lb/>que huc pertinentibus. </s> | <s id="s.000012">Vt vt &longs;it, de va­<lb/>riis à nobis actum e&longs;t; &longs;ed præ&longs;ertim de motu Terræ, Maris <lb/>æ&longs;tu Aquarum & Mercurij in tubis erectis elevatione, alii&longs;­<lb/>que huc pertinentibus. </s> |
| <s id="s.000013">Cum autem is, quem &longs;ub Augu&longs;tini no­<lb/>mine in &longs;cenam induxi, à me po&longs;t aliquot men&longs;es, efflagita&longs;&longs;et,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="025/01/004.jpg"/><emph type="italics"/>vt ea, qu<gap/> nuda voce prolata à me acceperat, &longs;cripto tradi­<lb/>ta ip&longs;i con&longs;ignarem, &longs;atius fore putavi, &longs;i publicam in lucem <lb/>Typis mandata prodirent; cùm &longs;æpè accidat, vt ex amanuen­<lb/>&longs;ium incuria, multi næ vi ac fœdi errores in ex&longs;cripta irre­<lb/>pant. </s> | <s id="s.000013">Cum autem is, quem &longs;ub Augu&longs;tini no­<lb/>mine in &longs;cenam induxi, à me po&longs;t aliquot men&longs;es, efflagita&longs;&longs;et,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="025/01/004.jpg"/><emph type="italics"/>vt ea, quæ nuda voce prolata à me acceperat, &longs;cripto tradi­<lb/>ta ip&longs;i con&longs;ignarem, &longs;atius fore putavi, &longs;i publicam in lucem <lb/>Typis mandata prodirent; cùm &longs;æpè accidat, vt ex amanuen­<lb/>&longs;ium incuria, multi næ vi ac fœdi errores in ex&longs;cripta irre­<lb/>pant. </s> |
| <s id="s.000014">Cæterùm more Platonico & Tulliano Dialogi formam <lb/>adhibui, tum quia magis expedita e&longs;t, tum quia hoc ferè mo­<lb/>do res ip&longs;aperact<gap/> fuit illam autem &longs;ententiam meam e&longs;&longs;e <lb/>facile intelliges, quam &longs;ub nomine Antimi vel doceo, vel <lb/>approb<gap/>. </s> | <s id="s.000014">Cæterùm more Platonico & Tulliano Dialogi formam <lb/>adhibui, tum quia magis expedita e&longs;t, tum quia hoc ferè mo­<lb/>do res ip&longs;a <expan abbr="perac">peracta</expan><gap/> fuit illam autem &longs;ententiam meam e&longs;&longs;e <lb/>facile intelliges, quam &longs;ub nomine Antimi vel doceo, vel <lb/>approb<gap/>. </s> |
| <s id="s.000015">Sihæc pauca tibi arri&longs;erint, dulci&longs;&longs;ime Lector, dabo <lb/>operam, vt alia quàm plurima iis &longs;uccedant; admi&longs;cui pau­<lb/>ca Geometrica, non data opera &longs;ed ferè coastus, vt &longs;altem <lb/>inde videas, quantum Geometria, non modò vtilis, verùm <lb/>etiam nece&longs;&longs;aria &longs;it, ad res Phy&longs;icas pro dignitate pertractan­<lb/>das. </s> | <s id="s.000015">Sihæc pauca tibi arri&longs;erint, dulci&longs;&longs;ime Lector, dabo <lb/>operam, vt alia quàm plurima iis &longs;uccedant; admi&longs;cui pau­<lb/>ca Geometrica, non data opera &longs;ed ferè coastus, vt &longs;altem <lb/>inde videas, quantum Geometria, non modò vtilis, verùm <lb/>etiam nece&longs;&longs;aria &longs;it, ad res Phy&longs;icas pro dignitate pertractan­<lb/>das. </s> |
| <s id="s.000016">Vale.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000016">Vale.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.000018"><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo argumenta pro ad&longs;truenda Copernici <lb/>hypothe&longs;i adducta, reijciuntur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s> | <s id="s.000018"><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo argumenta pro ad&longs;truenda Copernici <lb/>hypothe&longs;i adducta, reijciuntur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000019">ILLA dies aibo &longs;ignata lapillo, qua me immerentem <lb/>&longs;anè, lauto &longs;imul & literatio convivio excepi&longs;ti, <lb/>CARDINALIS EMINENTISSIME, Nunquam mihi <lb/>venit in mentem, ni&longs;i & &longs;ingularis humanitatis tuæ, qua <lb/>tibi omnium animos arcti&longs;&longs;imè devinxi&longs;ti, & docti&longs;&longs;imo­<lb/>rum illorum hominum, qui congre&longs;&longs;ui no&longs;tro interfue­<lb/>runt, jucundi&longs;&longs;ima recordatio &longs;uavi&longs;&longs;<gap/>imo voluptatis &longs;en­<lb/>&longs;u animum meum perfundat : ita enim confabulando amœnus, promptus <lb/>arguendo, &longs;olvendo &longs;ubtilis, explicando elegans & limpidus omnibus no­<lb/>bis vi&longs;us es, vt conjuncta eloquentiæ &longs;apientia, ad fundenda oracula, tua <lb/>voce, tuis <gap/>verbis vti videretur. </s> | <s id="s.000019">ILLA dies aibo &longs;ignata lapillo, qua me immerentem <lb/>&longs;anè, lauto &longs;imul & literatio convivio excepi&longs;ti, <lb/>CARDINALIS EMINENTISSIME, Nunquam mihi <lb/>venit in mentem, ni&longs;i & &longs;ingularis humanitatis tuæ, qua <lb/>tibi omnium animos arcti&longs;&longs;imè devinxi&longs;ti, & docti&longs;&longs;imo­<lb/>rum illorum hominum, qui congre&longs;&longs;ui no&longs;tro interfue­<lb/>runt, jucundi&longs;&longs;ima recordatio &longs;uavi&longs;&longs;imo voluptatis &longs;en­<lb/>&longs;u animum meum perfundat : ita enim confabulando amœnus, promptus <lb/>arguendo, &longs;olvendo &longs;ubtilis, explicando elegans & limpidus omnibus no­<lb/>bis vi&longs;us es, vt conjuncta eloquentiæ &longs;apientia, ad fundenda oracula, tua <lb/>voce, tuis verbis vti videretur. </s> |
| <s id="s.000020">Vt autem perpetuum docti&longs;&longs;imi congre&longs;&longs;us <lb/>monumentum extet, cuius ego aliqua pars, licet exigua fui, literis illum & <lb/>typis con&longs;ignatum ad po&longs;teritatem tran&longs;mittere con&longs;titui; vt &longs;altem in­<lb/>telligant homines, Eminenti&longs;&longs;imum Principem non politicis modò & gra­<lb/>vioribus &longs;tudiis, verùm etiam amœnioribus literis plurimùm delectatum <lb/>fui&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.000020">Vt autem perpetuum docti&longs;&longs;imi congre&longs;&longs;us <lb/>monumentum extet, cuius ego aliqua pars, licet exigua fui, literis illum & <lb/>typis con&longs;ignatum ad po&longs;teritatem tran&longs;mittere con&longs;titui; vt &longs;altem in­<lb/>telligant homines, Eminenti&longs;&longs;imum Principem non politicis modò & gra­<lb/>vioribus &longs;tudiis, verùm etiam amœnioribus literis plurimùm delectatum <lb/>fui&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.000021">Sed in &longs;cenam per&longs;onatos Actores induco, quos in arena literaria <lb/>di&longs;ceptantes audire priùs volui&longs;ti: &longs;ingulos facilè agno&longs;ces, quamvis enim, <lb/>vt fieri &longs;olet, nomina tantulùm mutata fuerint, eos tamen, in quos &longs;ingula <lb/>optimè quadrant, nullo negotio per&longs;picies Sed ad rem venio. </s> | <s id="s.000021">Sed in &longs;cenam per&longs;onatos Actores induco, quos in arena literaria <lb/>di&longs;ceptantes audire priùs volui&longs;ti: &longs;ingulos facilè agno&longs;ces, quamvis enim, <lb/>vt fieri &longs;olet, nomina tantulùm mutata fuerint, eos tamen, in quos &longs;ingula <lb/>optimè quadrant, nullo negotio per&longs;picies Sed ad rem venio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000022"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/> E&longs;t, quod mihi &longs;ummoperè gratuler, docti&longs;&longs;ime Augu&longs;tine, <lb/>quod jamdudum à me de&longs;ideratam, hodierna die, abundè, vt &longs;pero, tui <lb/>copiam mihi facturus &longs;is; mirum enim, quanto eruditæ con&longs;uetudinis <lb/>&longs;tudio tenerime &longs;entiam, quæ grati&longs;&longs;imos, di&longs;cendi nova, & a&longs;&longs;equendi <lb/>hactenus incomperta, igniculos in me accendit, & quadam, vt &longs;ic loquar, <lb/>vellicatione. </s> | <s id="s.000022"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/> E&longs;t, quod mihi &longs;ummoperè gratuler, docti&longs;&longs;ime Augu&longs;tine, <lb/>quod jamdudum à me de&longs;ideratam, hodierna die, abundè, vt &longs;pero, tui <lb/>copiam mihi facturus &longs;is; mirum enim, quanto eruditæ con&longs;uetudinis <lb/>&longs;tudio tenerime &longs;entiam, quæ grati&longs;&longs;imos, di&longs;cendi nova, & a&longs;&longs;equendi <lb/>hactenus incomperta, igniculos in me accendit, & quadam, vt &longs;ic loquar, <lb/>vellicatione. </s> |
| <s id="s.000023">Ingenium &longs;timulat, ad <gap/>ea nonnunquam expromenda, quæ lon­<lb/>ga meditatione, & repetita cogitationum huc illuc ver&longs;atione, vix vnquam <lb/>elici potui&longs;&longs;ent. </s> | <s id="s.000023">Ingenium &longs;timulat, ad ea nonnunquam expromenda, quæ lon­<lb/>ga meditatione, & repetita cogitationum huc illuc ver&longs;atione, vix vnquam <lb/>elici potui&longs;&longs;ent. </s> |
| <s id="s.000024">A te igitur illa audire percupio, quæ & &longs;itim meam ex­<lb/>tinguant, & opinionem de te meam, quamvis alioquin maximam longè <lb/>&longs;uperent & po&longs;t &longs;e relinquant. </s> | <s id="s.000024">A te igitur illa audire percupio, quæ & &longs;itim meam ex­<lb/>tinguant, & opinionem de te meam, quamvis alioquin maximam longè <lb/>&longs;uperent & po&longs;t &longs;e relinquant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000035"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000035"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000036"> Docti&longs;&longs;imis illis, tui certè amantibus, & quos &longs;ingulari etiam <lb/>cultu per&longs;equeris, haud modicum ri&longs;um moveres, <gap/>i hæc fortè à te audi­<lb/>rent, nec vllum mihi dubium e&longs;t, quin per jocum, vel ironiam hæc à te <lb/>dici putarent, vtpote qui apprimè &longs;cias, Copernicanam hypothe&longs;im iis <lb/>rationum momentis in&longs;tructam e&longs;&longs;e, quæ vt demon&longs;trationem Geometri­<lb/>cam minimè adæquant, quod certè vltrò damus, ita proximè ad eam acce­<lb/>dunt, atque adeò communi Doctorum omnium con&longs;en&longs;u longè aliâ pro­<lb/>babiliorem jure cen&longs;eri. </s> | <s id="s.000036"> Docti&longs;&longs;imis illis, tui certè amantibus, & quos &longs;ingulari etiam <lb/>cultu per&longs;equeris, haud modicum ri&longs;um moveres, &longs;i hæc fortè à te audi­<lb/>rent, nec vllum mihi dubium e&longs;t, quin per jocum, vel ironiam hæc à te <lb/>dici putarent, vtpote qui apprimè &longs;cias, Copernicanam hypothe&longs;im iis <lb/>rationum momentis in&longs;tructam e&longs;&longs;e, quæ vt demon&longs;trationem Geometri­<lb/>cam minimè adæquant, quod certè vltrò damus, ita proximè ad eam acce­<lb/>dunt, atque adeò communi Doctorum omnium con&longs;en&longs;u longè aliâ pro­<lb/>babiliorem jure cen&longs;eri. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="3" xlink:href="025/01/007.jpg"/> | <pb pagenum="3" xlink:href="025/01/007.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000037"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000037"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000038"> Hebetiori, quæ&longs;o, ingenio igno&longs;ce, optime Augu&longs;tine, quod <lb/>energiam illam rationum, quæ pro Copernico militant, nondum a&longs;&longs;equi <lb/>potuit; nec mirum profectò, lippos enim oculos &longs;ubtilia fallunt, ac &longs;e&longs;e <lb/>iis &longs;ubducunt; quate vt &longs;um inprimis veritatis amans, me tibi plurimùm <lb/>ob&longs;trinxeiis, &longs;i præfatas rationes ea mihi claritudine exponas, quâ, vt mi­<lb/>rificè vales, ita & mihi opus e&longs;&longs;e fateor, ad debiliores mentis oculos re­<lb/>creandos. </s> | <s id="s.000038"> Hebetiori, quæ&longs;o, ingenio igno&longs;ce, optime Augu&longs;tine, quod <lb/>energiam illam rationum, quæ pro Copernico militant, nondum a&longs;&longs;equi <lb/>potuit; nec mirum profectò, lippos enim oculos &longs;ubtilia fallunt, ac &longs;e&longs;e <lb/>iis &longs;ubducunt; quate vt &longs;um inprimis veritatis amans, me tibi plurimùm <lb/>ob&longs;trinxeris, &longs;i præfatas rationes ea mihi claritudine exponas, quâ, vt mi­<lb/>rificè vales, ita & mihi opus e&longs;&longs;e fateor, ad debiliores mentis oculos re­<lb/>creandos. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000039"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000039"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000044"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000044"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000045"> Per me licert &longs;ed cur&longs;im, iis tamen prætermi&longs;&longs;is, quæ inter <lb/>Academicos quidem, non tamen inter Philo&longs;ophos locum obtinent, quas <lb/>potiùs rationum vmbras, quàm veras rationes appellare &longs;oleo. </s> | <s id="s.000045"> Per me licet; &longs;ed cur&longs;im, iis tamen prætermi&longs;&longs;is, quæ inter <lb/>Academicos quidem, non tamen inter Philo&longs;ophos locum obtinent, quas <lb/>potiùs rationum vmbras, quàm veras rationes appellare &longs;oleo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000046"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000046"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000047"> Optimè judicas, quid enim juvat, tantirem momenti levi&longs;&longs;imis <lb/>fulcire adminiculis: Nonnulla obiter indico. </s> | <s id="s.000047"> Optimè judicas, quid enim juvat, tantirem momenti levi&longs;&longs;imis <lb/>fulcire adminiculis: Nonnulla obiter indico. </s> |
| <s id="s.000048">Sol, inquiunt, tes inter cor­<lb/>poreas nobili&longs;&longs;imus, in nobili&longs;&longs;imo loco, &longs;cilicet in mundi centro, collo­<lb/>cari debuit; qua&longs;i verò infimus locus &longs;upremo nobilior reputandus &longs;it, & <lb/>tenebro&longs;us orcus radianti præferendus Empyreo: &longs;ed pergunt, qui&longs;quis <lb/>alterius operâ indiget, ad illum accedere debet, neque hunc, &longs;ed illum <lb/>moveri par e&longs;t; cùm igitur reliqua corpora benigno Solis influxu indi­<lb/>geant, hunc certè immotum con&longs;i&longs;tere, illa verò circa perennem illum <lb/>beneficæ naturæ fontem ite oportuit. </s> | <s id="s.000048">Sol, inquiunt, tes inter cor­<lb/>poreas nobili&longs;&longs;imus, in nobili&longs;&longs;imo loco, &longs;cilicet in mundi centro, collo­<lb/>cari debuit; qua&longs;i verò infimus locus &longs;upremo nobilior reputandus &longs;it, & <lb/>tenebro&longs;us orcus radianti præferendus Empyreo: &longs;ed pergunt, qui&longs;quis <lb/>alterius operâ indiget, ad illum accedere debet, neque hunc, &longs;ed illum <lb/>moveri par e&longs;t; cùm igitur reliqua corpora benigno Solis influxu indi­<lb/>geant, hunc certè immotum con&longs;i&longs;tere, illa verò circa perennem illum <lb/>beneficæ naturæ fontem ite oportuit. </s> |
| <s id="s.000049">Bellè profectò; Solem rerum crea­<lb/>tarum Principem faciunt, qui tamen omnibus &longs;ervit, & non modò ani­<lb/>mantibus, verùm etiam plantis dignitate cedit; Æquum igitur e&longs;t, vt circa <lb/>terram eat, cuius gratia conditus e&longs;t, non verò vt tellus eiu&longs;que incolæ <lb/>circa Solem ite cogantur. </s> | <s id="s.000049">Bellè profectò; Solem rerum crea­<lb/>tarum Principem faciunt, qui tamen omnibus &longs;ervit, & non modò ani­<lb/>mantibus, verùm etiam plantis dignitate cedit; Æquum igitur e&longs;t, vt circa <lb/>terram eat, cuius gratia conditus e&longs;t, non verò vt tellus eiu&longs;que incolæ <lb/>circa Solem ite cogantur. </s> |
| <s id="s.000050">Denique ex culina ip&longs;a nova depromunt argu­<lb/>menta; Videmus, inquiunt, veru ad immotum ignem in gyros verti, quod <lb/>certè rationi con&longs;entaneum e&longs;&longs;e videtur; quidni ergo pariter terre&longs;tris <lb/>globus, qui calore Solis foveri & recreari debet, circa Solem, non Sol cir­<lb/>ca terram volvatur? </s> | <s id="s.000050">Denique ex culina ip&longs;a nova depromunt argu­<lb/>menta; Videmus, inquiunt, <expan abbr="verũ">verum</expan> ad immotum ignem in gyros verti, quod <lb/>certè rationi con&longs;entaneum e&longs;&longs;e videtur; quidni ergo pariter terre&longs;tris <lb/>globus, qui calore Solis foveri & recreari debet, circa Solem, non Sol cir­<lb/>ca terram volvatur? </s> |
| <s id="s.000051">Hoc argumentum culinam olet, vnde profectum e&longs;t. </s> | <s id="s.000051">Hoc argumentum culinam olet, vnde profectum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000061"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000061"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000062"> Non capio, exi&longs;timo enim rem ita e&longs;iè, & æqualibus tempo­<lb/>ribus, æqualia &longs;patia decurri. </s> | <s id="s.000062"> Non capio, exi&longs;timo enim rem ita e&longs;&longs;è, & æqualibus tempo­<lb/>ribus, æqualia &longs;patia decurri. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000063"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000063"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000064"> Ita &longs;anè nobis apparet, id tamen haud dubiè per errorem; <lb/>nempe punctum illud motu quodam mixto movetur, ex motibus orbis <lb/>& centri, &longs;ic enim vocare &longs;oles; Vnde fit, vt pro diver&longs;o ad &longs;olem a&longs;pectu, <lb/>modò tardiùs, modò velociùs moveatur; quia motus orbis ab hora &longs;exta <lb/>ve&longs;pertina ad &longs;extam oppo&longs;itam matutinam additur motui centri, ab hac <lb/>verò ad illam detrahitur; ac proinde punctum illud in meridie collocatum <lb/>tardi&longs;&longs;imè in a&longs;pectu oppo&longs;ito, &longs;cilicet, mediænoctis, veloci&longs;&longs;imè movetur <lb/>quod vt ad rudiores calculos reducam, &longs;uppono, exempligratia, diametrum <lb/>magni orbis, quem Sol&longs;ecundùm meam, & terra &longs;ecundùm ve&longs;tram hypo­<lb/>the&longs;im decurrit, continere diametros terræ 2000. hoc po&longs;ito, motu centri, <lb/>vno &longs;ecundo minuto, decurruntur pedes circiter 6942. & motu orb<gap/>is pe­<lb/>des 1250. adde vnum alteri, venient pedes 8192.hoc e&longs;t &longs;patium, quod di­<lb/>ctum punctum decurritin media nocte, tempore vnius &longs;ecundi minuti <lb/>detrahe verò, erunt pedes 5692. hoc e&longs;t, &longs;patium, quod eodem tempore, <lb/>decurrit in meridie; Vides inæqualitatem. </s> | <s id="s.000064"> Ita &longs;anè nobis apparet, id tamen haud dubiè per errorem; <lb/>nempe punctum illud motu quodam mixto movetur, ex motibus orbis <lb/>& centri, &longs;ic enim vocare &longs;oles; Vnde fit, vt pro diver&longs;o ad &longs;olem a&longs;pectu, <lb/>modò tardiùs, modò velociùs moveatur; quia motus orbis ab hora &longs;exta <lb/>ve&longs;pertina ad &longs;extam oppo&longs;itam matutinam additur motui centri, ab hac <lb/>verò ad illam detrahitur; ac proinde punctum illud in meridie collocatum <lb/>tardi&longs;&longs;imè in a&longs;pectu oppo&longs;ito, &longs;cilicet, mediænoctis, veloci&longs;&longs;imè movetur <lb/>quod vt ad rudiores calculos reducam, &longs;uppono, exempligratia, diametrum <lb/>magni orbis, quem Sol &longs;ecundùm meam, & terra &longs;ecundùm ve&longs;tram hypo­<lb/>the&longs;im decurrit, continere diametros terræ 2000. hoc po&longs;ito, motu centri, <lb/>vno &longs;ecundo minuto, decurruntur pedes circiter 6942. & motu orbis pe­<lb/>des 1250. adde vnum alteri, venient pedes 8192.hoc e&longs;t &longs;patium, quod di­<lb/>ctum punctum decurritin media nocte, tempore vnius &longs;ecundi minuti <lb/>detrahe verò, erunt pedes 5692. hoc e&longs;t, &longs;patium, quod eodem tempore, <lb/>decurrit in meridie; Vides inæqualitatem. </s> |
| <s id="s.000065">Semoto igitur illo inæquali <lb/>motu, ex motibus orbis & centri re&longs;ultante, æqualem tantummodò con&longs;i­<lb/>dero motum orbis, quo punctum terre&longs;tris globi in Æquatore, &longs;ingulis mi­<lb/>nutis &longs;ecundis, pedes circiter 1250.decurrit. </s> | <s id="s.000065">Semoto igitur illo inæquali <lb/>motu, ex motibus orbis & centri re&longs;ultante, æqualem tantummodò con&longs;i­<lb/>dero motum orbis, quo punctum terre&longs;tris globi in Æquatore, &longs;ingulis mi­<lb/>nutis &longs;ecundis, pedes circiter 1250.decurrit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000069"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000069"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000070"> Jam iam videbis. </s> | <s id="s.000070"> Jam iam videbis. </s> |
| <s id="s.000071">Suppone terre&longs;tem globum in mundi centro, <lb/>eo motu orbis torqueri, de quo &longs;upra; &longs;uppone radium à centro terræ <lb/>in Æquatoris plano ductum indefinitè, vt aiunt, id e&longs;t, ad quamcumque <lb/>longitudinem productum, eatque per centra Lunæ, Solis, lovis, Satur­<lb/>ni, & cuiu&longs;piam &longs;tellæ fixæ, ac &longs;imul totus radius, eo, quo dixi orbis mo­<lb/>tu, moveatur circa immobile centrum; certè po&longs;ito quod Luna di&longs;tet a <lb/>terra 50. &longs;emidiametris terre&longs;tris globi, velocitas motus Lunæ ad veloci­<lb/>tatem puncti Æquatoris in quo dictus radius terræ &longs;uperficiem &longs;ecat e&longs;t <lb/>in ratione <gap/> & ad velocitatem motus Solis, po&longs;ito quod Sol di&longs;tet à <lb/>centro terræ 2000. &longs;emidiametris e&longs;t in ratione <gap/> Solis verò motus ad <lb/>Iovis motum, erit in rationne <gap/> & ad motum Saturni in ratione <gap/> de­<lb/>nique ad &longs;tellæ fixæ motum in ratione, &longs;tatue, vt voles, an fortè <gap/> ita <lb/>vt fixarum di&longs;tantia à mundi centro &longs;it dupla di&longs;tantia Saturnij, tibi non <lb/>&longs;ufficit? </s> | <s id="s.000071">Suppone terre&longs;tem globum in mundi centro, <lb/>eo motu orbis torqueri, de quo &longs;upra; &longs;uppone radium à centro terræ <lb/>in Æquatoris plano ductum indefinitè, vt aiunt, id e&longs;t, ad quamcumque <lb/>longitudinem productum, eatque per centra Lunæ, Solis, lovis, Satur­<lb/>ni, & cuiu&longs;piam &longs;tellæ fixæ, ac &longs;imul totus radius, eo, quo dixi orbis mo­<lb/>tu, moveatur circa immobile centrum; certè po&longs;ito quod Luna di&longs;tet a <lb/>terra 50. &longs;emidiametris terre&longs;tris globi, velocitas motus Lunæ ad veloci­<lb/>tatem puncti Æquatoris in quo dictus radius terræ &longs;uperficiem &longs;ecat e&longs;t <lb/>in ratione <gap/> & ad velocitatem motus Solis, po&longs;ito quod Sol di&longs;tet à <lb/>centro terræ 2000. &longs;emidiametris e&longs;t in ratione 1/14 Solis verò motus ad <lb/>Iovis motum, erit in rationne 1/<gap/> & ad motum Saturni in ratione 1/<gap/> de­<lb/>nique ad &longs;tellæ fixæ motum in ratione, &longs;tatue, vt voles, an fortè 1/<gap/> ita <lb/>vt fixarum di&longs;tantia à mundi centro &longs;it dupla di&longs;tantia Saturnij, tibi non <lb/>&longs;ufficit? </s> |
| <s id="s.000072">Ponamus <gap/> ita vt &longs;it quintupla, aut majorem adhuc, &longs;i voles; <lb/>an verò cogitationem omnem &longs;uperat, vnum motum e&longs;&longs;e ad alium in ra­<lb/>tione quater decupla, immò centupla & millecupla? </s> | <s id="s.000072">Ponamus 1/<gap/> ita vt &longs;it quintupla, aut majorem adhuc, &longs;i voles; <lb/>an verò cogitationem omnem &longs;uperat, vnum motum e&longs;&longs;e ad alium in ra­<lb/>tione quater decupla, immò centupla & millecupla? </s> |
| <s id="s.000073">Crede mihi, hi &longs;unt <lb/>effectus imaginationis in fraudem inductæ; Vbi enim &longs;emel &longs;tatuitur vnus <lb/>motus, & huius cum aliis comparatio, huiu&longs;modi terricula illicò eva­<lb/>ne&longs;cunt. </s> | <s id="s.000073">Crede mihi, hi &longs;unt <lb/>effectus imaginationis in fraudem inductæ; Vbi enim &longs;emel &longs;tatuitur vnus <lb/>motus, & huius cum aliis comparatio, huiu&longs;modi terricula illicò eva­<lb/>ne&longs;cunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000076"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000076"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000077"> Rectè mones, Augu&longs;tine, huc divina potentia accer&longs;enda <lb/>non e&longs;t, cùm ex mera motus naturalis acceleratione, hæc eadem pe&longs;picua <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tet; &longs;ic enim v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->motus glandis ex catapulta explo&longs;æ, vt dictum <lb/>e&longs;t &longs;upra, quo &longs;cilicet vno &longs;ecundo minuto, glans pedes circiter 1000. <lb/>decurrit, æquabilis e&longs;&longs;e &longs;upponitur; iam verò &longs;i eadem catapulta &longs;ursùm <lb/>rectà explodatur, de 500.dumtaxat pedes motu retardato glans perveniet, <lb/>& in de&longs;cen&longs;u eundem velocitatis gradum motu accelerato acquiret; <lb/>cùm igitur quælibet altitudo a&longs;&longs;umi queat ad libitum, ex qua corpus <lb/>grave de&longs;cendat motu accelerato, quilibet etiam velocitatis gradus ob­<lb/>tineri pote&longs;t; quo dato tempore, datum quodlibet &longs;patium, motu æqua­<lb/>bili decurratur, igitur prædicta motuum velocitas inter præcipua divi­<lb/>næ potentiæ miracula minimè reponenda e&longs;&longs;e videtur; quamquam, ne­<lb/>que hîc dee&longs;t, vnde divinam potentiam homines laudent, cùm id in &longs;a­<lb/>cris literis nobis innuatur, laudet que P&longs;almi&longs;ta Dominum, ex pernici&longs;&longs;i­<lb/>mo Solis motu, nec e&longs;t, quod Heterodoxi, qui &longs;acræ Scripturæ ita &longs;e ad­<lb/>hærere patant, a literali eiu&longs;dem &longs;en&longs;u, vnius Copernici gratia di&longs;cedant, <lb/>ea&longs;que laudes ex eo capite &longs;upremo cœlorum Conditori atque motori <lb/>Deo, gratis, vt aiunt, recu&longs;ent. </s> | <s id="s.000077"> Rectè mones, Augu&longs;tine, huc divina potentia accer&longs;enda <lb/>non e&longs;t, cùm ex mera motus naturalis acceleratione, hæc eadem per&longs;picua <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tet; &longs;ic enim v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->motus glandis ex catapulta explo&longs;æ, vt dictum <lb/>e&longs;t &longs;upra, quo &longs;cilicet vno &longs;ecundo minuto, glans pedes circiter 1000. <lb/>decurrit, æquabilis e&longs;&longs;e &longs;upponitur; iam verò &longs;i eadem catapulta &longs;ursùm <lb/>rectà explodatur, de 500.dumtaxat pedes motu retardato glans perveniet, <lb/>& in de&longs;cen&longs;u eundem velocitatis gradum motu accelerato acquiret; <lb/>cùm igitur quælibet altitudo a&longs;&longs;umi queat ad libitum, ex qua corpus <lb/>grave de&longs;cendat motu accelerato, quilibet etiam velocitatis gradus ob­<lb/>tineri pote&longs;t; quo dato tempore, datum quodlibet &longs;patium, motu æqua­<lb/>bili decurratur, igitur prædicta motuum velocitas inter præcipua divi­<lb/>næ potentiæ miracula minimè reponenda e&longs;&longs;e videtur; quamquam, ne­<lb/>que hîc dee&longs;t, vnde divinam potentiam homines laudent, cùm id in &longs;a­<lb/>cris literis nobis innuatur, laudet que P&longs;almi&longs;ta Dominum, ex pernici&longs;&longs;i­<lb/>mo Solis motu, nec e&longs;t, quod Heterodoxi, qui &longs;acræ Scripturæ ita &longs;e ad­<lb/>hærere patant, a literali eiu&longs;dem &longs;en&longs;u, vnius Copernici gratia di&longs;cedant, <lb/>ea&longs;que laudes ex eo capite &longs;upremo cœlorum Conditori atque motori <lb/>Deo, gratis, vt aiunt, recu&longs;ent. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="6" xlink:href="025/01/010.jpg"/> | <pb pagenum="6" xlink:href="025/01/010.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000081"> Primo &longs;anè a&longs;pectu, rem i&longs;tam minùs &longs;edulò con&longs;ideranti, ita <lb/>e&longs;&longs;e videtur; &longs;i tamen penitiùs illam in&longs;piciamus; primum errorem faci­<lb/>lè ca&longs;tigabimus: & verò vt in vno Solis &longs;y&longs;temate periculum facia­<lb/>mus, quotuplice motus opus e&longs;&longs;e putas ad &longs;alvanda omnia phæno­<lb/>mena? </s> | <s id="s.000081"> Primo &longs;anè a&longs;pectu, rem i&longs;tam minùs &longs;edulò con&longs;ideranti, ita <lb/>e&longs;&longs;e videtur; &longs;i tamen penitiùs illam in&longs;piciamus; primum errorem faci­<lb/>lè ca&longs;tigabimus: & verò vt in vno Solis &longs;y&longs;temate periculum facia­<lb/>mus, quotuplice motus opus e&longs;&longs;e putas ad &longs;alvanda omnia phæno­<lb/>mena? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000082"><emph type="italics"/>Augu&longs;lin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000082"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000083"> Duo motus, ni fallor, omnia &longs;alvant, orbis &longs;cilicet & centri, <lb/>terre&longs;tris globi, quie&longs;cente Sole in mundi centro. </s> | <s id="s.000083"> Duo motus, ni fallor, omnia &longs;alvant, orbis &longs;cilicet & centri, <lb/>terre&longs;tris globi, quie&longs;cente Sole in mundi centro. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000084"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000084"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000085"> Tibi omnino impo&longs;itum fuit, vel vt verius puto, tibi excidit, <lb/>Primò enim, motu <expan abbr="c&etilde;tri">centri</expan> opus e&longs;t; annuo, &longs;cilicet in Ecliptica, iuxta &longs;eriem <lb/>&longs;ignorum, nec qui&longs;quam hoc negat: Secundò, motu orbis diurno, quo <lb/>terra ita rotatur, vt pars &longs;uperior globi tendat in ortum; hîc autem mo­<lb/>tus fit circa axem mundi, vel plani Æquatoris. </s> | <s id="s.000085"> Tibi omnino impo&longs;itum fuit, vel vt verius puto, tibi excidit, <lb/>Primò enim, motu <expan abbr="c&etilde;tri">centri</expan> opus e&longs;t; annuo, &longs;cilicet in Ecliptica, iuxta &longs;eriem <lb/>&longs;ignorum, nec qui&longs;quam hoc negat: Secundò, motu orbis diurno, quo <lb/>terra ita rotatur, vt pars &longs;uperior globi tendat in ortum; hîc autem mo­<lb/>tus fit circa axem mundi, vel plani Æquatoris. </s> |
| <s id="s.000086">Terrius motus nece&longs;&longs;a­<lb/>rius e&longs;t, annuus &longs;cilicet, quo terra ita &longs;emel voluitur circa Axem Eclipticæ, <lb/>vt pars inferior, quæ Solem &longs;pectat, tendát in ortum; hoc enim motu obti­<lb/>netur, vt Axis Æquatoris &longs;ibi ip&longs;i &longs;emper maneat parallelus; aliquis fortè <lb/>per incogitantiam quartum motum etiam adhiberet, quo &longs;cilicet Axis <lb/>Æquatoris vtrimque de&longs;cribit circulos polares, circa polos Eclipticæ, &longs;ed <lb/>hic motus à tertio diver&longs;us non e&longs;t, vt con&longs;ideranti patebit, & licèt aliqui <lb/>etiam ex iis, qui terram mobilem ad&longs;truunt, hunc diver&longs;um motum &longs;ta­<lb/>tuant, ego tamen, vt &longs;incerè tecum ago, diver&longs;um à motu orbis annuo mi­<lb/>nimè &longs;tatuo. </s> | <s id="s.000086">Tertius motus nece&longs;&longs;a­<lb/>rius e&longs;t, annuus &longs;cilicet, quo terra ita &longs;emel voluitur circa Axem Eclipticæ, <lb/>vt pars inferior, quæ Solem &longs;pectat, tendát in ortum; hoc enim motu obti­<lb/>netur, vt Axis Æquatoris &longs;ibi ip&longs;i &longs;emper maneat parallelus; aliquis fortè <lb/>per incogitantiam quartum motum etiam adhiberet, quo &longs;cilicet Axis <lb/>Æquatoris vtrimque de&longs;cribit circulos polares, circa polos Eclipticæ, &longs;ed <lb/>hic motus à tertio diver&longs;us non e&longs;t, vt con&longs;ideranti patebit, & licèt aliqui <lb/>etiam ex iis, qui terram mobilem ad&longs;truunt, hunc diver&longs;um motum &longs;ta­<lb/>tuant, ego tamen, vt &longs;incerè tecum ago, diver&longs;um à motu orbis annuo mi­<lb/>nimè &longs;tatuo. </s> |
| <s id="s.000087">Addo denique quartum motum Solis, circa proprium cen­<lb/>trum, axemque immobilem, & inclinatum ad planum Eclipticæ, &longs;ine quo <lb/>macularum motus 27. circiter dierum explicari nequit: hunc etiam ne­<lb/>mo ve&longs;trum inficiatur. </s> | <s id="s.000087">Addo denique quartum motum Solis, circa proprium cen­<lb/>trum, axemque immobilem, & inclinatum ad planum Eclipticæ, &longs;ine quo <lb/>macularum motus 27. circiter dierum explicari nequit: hunc etiam ne­<lb/>mo ve&longs;trum inficiatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000088"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000088"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000089"> Cuncta hæc et&longs;i vltro damus, nihil tamen ob&longs;tat, quin adhuc <lb/>&longs;y&longs;tema no&longs;trum &longs;implicius e&longs;&longs;e dicamus, & ex paucioribus motibus, <lb/>quàm ve&longs;trum componi. </s> | <s id="s.000089"> Cuncta hæc et&longs;i vltro damus, nihil tamen ob&longs;tat, quin adhuc <lb/>&longs;y&longs;tema no&longs;trum &longs;implicius e&longs;&longs;e dicamus, & ex paucioribus motibus, <lb/>quàm ve&longs;trum componi. </s> |
| <s id="s.000090">Ve&longs;trum enim, &longs;i rectè memini, in vno Solo 7. <lb/>vel 8. motus po&longs;tulat. </s> | <s id="s.000090">Ve&longs;trum enim, &longs;i rectè memini, in vno Solo 7. <lb/>vel 8. motus po&longs;tulat. </s> |
| <s id="s.000091">Primus e&longs;t motus raptus, &longs;eu primi Mobilis ab or­<lb/>tu ad occa&longs;um, &longs;cilicet diurnus: &longs;ecundus, motus in Ecliptica annuus; <lb/>tertius, motus Solis circa proprium axem inclinatum, ferè men&longs;truus: <lb/>quartus motus eju&longs;dem circa axem erectum ad planum Eclipticæ, an­<lb/>nuus: quintus motus prioris axis inclinati, de&longs;cribentis vtrinque circellos <lb/>circa Solarem axem erectum ad planum Eclipticæ, item annuus: &longs;extus, <lb/>motus Apogæi Solis iuxta &longs;eriem &longs;ignorum: &longs;eptimus motus præce&longs;&longs;io­<lb/>nis Æquinoctiorum; octavus motus obliquitatis Zodiaci, vt vocant: et&longs;i <lb/>fortè mutetur excentricitas, de quo nonnulli dubitarunt: nonus motus <lb/>adjiciendus e&longs;&longs;et; vides, quantam motuum farraginem &longs;y&longs;tema ve&longs;trum <lb/>po&longs;tulet: quorum aliqui, cùm &longs;int oppo&longs;iti, vt annuus & men&longs;truus &longs;olaris <lb/>globi, quantumvis circa diver&longs;os axes, nec aliunde in &longs;olarem &longs;phæram <pb pagenum="7" xlink:href="025/01/011.jpg"/>traducantur, &longs;ed vterque per &longs;e, vt aiunt, Soli competat, inde &longs;ortè <lb/>ture cuipiam impo&longs;&longs;ibiles videbuntur. </s> | <s id="s.000091">Primus e&longs;t motus raptus, &longs;eu primi Mobilis ab or­<lb/>tu ad occa&longs;um, &longs;cilicet diurnus: &longs;ecundus, motus in Ecliptica annuus; <lb/>tertius, motus Solis circa proprium axem inclinatum, ferè men&longs;truus: <lb/>quartus motus eju&longs;dem circa axem erectum ad planum Eclipticæ, an­<lb/>nuus: quintus motus prioris axis inclinati, de&longs;cribentis vtrinque circellos <lb/>circa Solarem axem erectum ad planum Eclipticæ, item annuus: &longs;extus, <lb/>motus Apogæi Solis iuxta &longs;eriem &longs;ignorum: &longs;eptimus motus præce&longs;&longs;io­<lb/>nis Æquinoctiorum; octavus motus obliquitatis Zodiaci, vt vocant: et&longs;i <lb/>fortè mutetur excentricitas, de quo nonnulli dubitarunt: nonus motus <lb/>adjiciendus e&longs;&longs;et; vides, quantam motuum farraginem &longs;y&longs;tema ve&longs;trum <lb/>po&longs;tulet: quorum aliqui, cùm &longs;int oppo&longs;iti, vt annuus & men&longs;truus &longs;olaris <lb/>globi, quantumvis circa diver&longs;os axes, nec aliunde in &longs;olarem &longs;phæram <pb pagenum="7" xlink:href="025/01/011.jpg"/>traducantur, &longs;ed vterque per &longs;e, vt aiunt, Soli competat, inde &longs;ortè <lb/>iure cuipiam impo&longs;&longs;ibiles videbuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000092"><emph type="italics"/>Antimus,<emph.end type="italics"/> Ita luditis &longs;impliciorum animos maioris &longs;implicitatis obtentu; <lb/>& dubito, an &longs;eriò, an verò per iocum hæc dicas; tu quoque imponere <lb/>mihi cogitabas; Apage igitur prefatam motuum farraginem; ego enim <lb/>vnum dumtaxat, cumque &longs;implici&longs;&longs;imum motum admitto in &longs;olari &longs;y&longs;te­<lb/>mate, quod ne&longs;cio, an mirum tibi accidat. </s> | <s id="s.000092"><emph type="italics"/>Antimus,<emph.end type="italics"/> Ita luditis &longs;impliciorum animos maioris &longs;implicitatis obtentu; <lb/>& dubito, an &longs;eriò, an verò per iocum hæc dicas; tu quoque imponere <lb/>mihi cogitabas; Apage igitur prefatam motuum farraginem; ego enim <lb/>vnum dumtaxat, cumque &longs;implici&longs;&longs;imum motum admitto in &longs;olari &longs;y&longs;te­<lb/>mate, quod ne&longs;cio, an mirum tibi accidat. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000095"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000095"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000096"> Ne quæ&longs;o dubites, vbi rem a me intellexetis, tibi fortè per­<lb/>&longs;uaderi &longs;ines; ea quippe dicam quæ, ni fallor, luce meridiana clariora &longs;int. <lb/></s> | <s id="s.000096"> Ne quæ&longs;o dubites, vbi rem a me intellexeris, tibi fortè per­<lb/>&longs;uaderi &longs;ines; ea quippe dicam quæ, ni fallor, luce meridiana clariora &longs;int. <lb/></s> |
| <s id="s.000097">Sol vno Eodemque motu &longs;implici&longs;&longs;imo movetur ab ortu ad occa&longs;um, &longs;ub <lb/>Ecliptica <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> mobili, circa axem mundi cum duplici inclinatione, <expan abbr="&longs;ursũ">&longs;ursum</expan>, <lb/>deor&longs;um, &longs;ini&longs;tro&longs;um; & rotatione, &longs;eu turbinatione, circa axem æquè in­<lb/>clinatum ad planum Eclipticæ, ac &longs;ibi &longs;emper parallelum. </s> | <s id="s.000097">Sol vno Eodemque motu &longs;implici&longs;&longs;imo movetur ab ortu ad occa&longs;um, &longs;ub <lb/>Ecliptica <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> mobili, circa axem mundi cum duplici inclinatione, <expan abbr="&longs;ursũ">&longs;ursum</expan>, <lb/>deor&longs;um, &longs;ini&longs;tro&longs;um; & rotatione, &longs;eu turbinatione, circa axem æquè in­<lb/>clinatum ad planum Eclipticæ, ac &longs;ibi &longs;emper parallelum. </s> |
| <s id="s.000098">En tibi mo­<lb/>tum &longs;implicidimum, quo &longs;uppo&longs;ito, cuncta facile ac planè explicantur. </s> | <s id="s.000098">En tibi mo­<lb/>tum &longs;implicidimum, quo &longs;uppo&longs;ito, cuncta facile ac planè explicantur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000099"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000099"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000100"> Non intelligo; immò hæc mihi ab&longs;urda & repugnantia e&longs;&longs;e <lb/>videntur; nec capere po&longs;&longs;um, quî fiat vt omnia facile & plané hoc modò <lb/>explice utur. </s> | <s id="s.000100"> Non intelligo; immò hæc mihi ab&longs;urda & repugnantia e&longs;&longs;e <lb/>videntur; nec capere po&longs;&longs;um, quî fiat vt omnia facile & plané hoc modò <lb/>explicentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000101"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000101"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000102"> Cuncta &longs;eor&longs;im explico, Cogita, &longs;i vis, Solem à puncto Æqui­<lb/>noctij verni ab ortu ad occa&longs;um ita ferri, vt po&longs;t 24. horarum motum, <lb/>orbem &longs;uum nondum ab&longs;olverit, &longs;uper&longs;itque vnus ferè gradus, paulò <lb/>minùs; fing<gap/> tantula &longs;imul Solem inclinatione ire versùs Boream, & <lb/>&longs;igna vtriu&longs;que loci in cœlo ve&longs;tigia, atque ita deinceps moveri Solem <lb/>puta, &longs;ignatis &longs;ingulorum locorum ve&longs;tigiis; vbi verò Sol ad Tropicum <lb/>Cancri pervenerit, &longs;uppone qua&longs;i repercu&longs;&longs;um versùs Au&longs;trum eodem <lb/>modo deflectere, multiplicatis revolutionibus, donec ad Tropicum Ca­<lb/>pricorni perveniat, a quo eodem modo versùs Boream deflectat donec <lb/>tandem ad Æquatorem denuò redeat; per &longs;ignata ve&longs;tigia &longs;i ducas circu­<lb/>lum,, erit Ecliptica, quam circa mundi Axem finges moveri, & ab eius <lb/>polis circulos polares de&longs;cribi; ita autem &longs;ol attemperat reciprocam il­<lb/>lam inclinationem, &longs;eu declinationem versùs Au&longs;trum & Boream, vt <lb/>nunquam à prædicto Eclipticæ circulo di&longs;cedat, quod quomodò obtineat, <lb/>paulò po&longs;t dicam. </s> | <s id="s.000102"> Cuncta &longs;eor&longs;im explico, Cogita, &longs;i vis, Solem à puncto Æqui­<lb/>noctij verni ab ortu ad occa&longs;um ita ferri, vt po&longs;t 24. horarum motum, <lb/>orbem &longs;uum nondum ab&longs;olverit, &longs;uper&longs;itque vnus ferè gradus, paulò <lb/>minùs; finge tantula &longs;imul Solem inclinatione ire versùs Boream, & <lb/>&longs;igna vtriu&longs;que loci in cœlo ve&longs;tigia, atque ita deinceps moveri Solem <lb/>puta, &longs;ignatis &longs;ingulorum locorum ve&longs;tigiis; vbi verò Sol ad Tropicum <lb/>Cancri pervenerit, &longs;uppone qua&longs;i repercu&longs;&longs;um versùs Au&longs;trum eodem <lb/>modo deflectere, multiplicatis revolutionibus, donec ad Tropicum Ca­<lb/>pricorni perveniat, a quo eodem modo versùs Boream deflectat donec <lb/>tandem ad Æquatorem denuò redeat; per &longs;ignata ve&longs;tigia &longs;i ducas circu­<lb/>lum,, erit Ecliptica, quam circa mundi Axem finges moveri, & ab eius <lb/>polis circulos polares de&longs;cribi; ita autem &longs;ol attemperat reciprocam il­<lb/>lam inclinationem, &longs;eu declinationem versùs Au&longs;trum & Boream, vt <lb/>nunquam à prædicto Eclipticæ circulo di&longs;cedat, quod quomodò obtineat, <lb/>paulò po&longs;t dicam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000103"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000103"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000105"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000105"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000106"> Vnicus e&longs;t motus, augu&longs;tine, &longs;ed per modum &longs;piræ; quis enim <lb/>negat turbinem proiectum &longs;implici motu moveri, id e&longs;t, eodem impetu <lb/>ad talem lineam determinato; nempe hoc &longs;uppono cerrum, ex alibi firma­<lb/>ta motuum doctrina, eundem impetum ad diver&longs;as lineas determinati po&longs;­<lb/>&longs;e, &longs;ic pila repercu&longs;&longs;a &longs;implici motu movetur, licet linea motus per quam <lb/>feretur, duplicem determinationem &longs;upponat &longs;cilicet à linea motus <lb/>directi, & à plano reflectente; Non e&longs;t igitur dubium, quin prædictus <pb pagenum="8" xlink:href="025/01/012.jpg"/>Solis motus &longs;implici&longs;&longs;imus &longs;it. </s> | <s id="s.000106"> Vnicus e&longs;t motus, augu&longs;tine, &longs;ed per modum &longs;piræ; quis enim <lb/>negat turbinem proiectum &longs;implici motu moveri, id e&longs;t, eodem impetu <lb/>ad talem lineam determinato; nempe hoc &longs;uppono cerrum, ex alibi firma­<lb/>ta motuum doctrina, eundem impetum ad diver&longs;as lineas determinati po&longs;­<lb/>&longs;e, &longs;ic pila repercu&longs;&longs;a &longs;implici motu movetur, licet linea motus per quam <lb/>feretur, duplicem determinationem &longs;upponat &longs;cilicet à linea motus <lb/>directi, & à plano reflectente; Non e&longs;t igitur dubium, quin prædictus <pb pagenum="8" xlink:href="025/01/012.jpg"/>Solis motus &longs;implici&longs;&longs;imus &longs;it. </s> |
| <s id="s.000107">Pati modo cogita Solem &longs;imul inclinari <lb/>ab Apogeo ad Perigeum, & vici&longs;&longs;im, hæc &longs;ecunda determinatio, vel in­<lb/>clinatio &longs;implici motui non obe&longs;t, vt patet: In hoc porrò motu, Ecliptica <lb/>etiam mo<gap/>ri fingitur circa Axem mundi, ac proinde Eclipticæ &longs;ectio in <lb/>Solari globo eadem &longs;emper e&longs;t; denique, finge, Solem circa &longs;uum cen­<lb/>trum ita revolvi 27. circiter dierum &longs;patio, ab ortu in occa&longs;um, ratione il­<lb/>lius hemi&longs;phærij, quod ad terram &longs;pectat, vt axis, circa quem voluitur, in­<lb/>clinatus &longs;it ad Eclipticæ planum, & &longs;ibi &longs;emper parallelus; quod &longs;anè &longs;im­<lb/>plicitatem motus non de&longs;truit; &longs;ic enim &longs;æpè ac &longs;æpiùs globos projicimus; <lb/>imò hic naturalis e&longs;t globorum motus. </s> | <s id="s.000107">Pati modo cogita Solem &longs;imul inclinari <lb/>ab Apogeo ad Perigeum, & vici&longs;&longs;im, hæc &longs;ecunda determinatio, vel in­<lb/>clinatio &longs;implici motui non obe&longs;t, vt patet: In hoc porrò motu, Ecliptica <lb/>etiam moueri fingitur circa Axem mundi, ac proinde Eclipticæ &longs;ectio in <lb/>Solari globo eadem &longs;emper e&longs;t; denique, finge, Solem circa &longs;uum cen­<lb/>trum ita revolvi 27. circiter dierum &longs;patio, ab ortu in occa&longs;um, ratione il­<lb/>lius hemi&longs;phærij, quod ad terram &longs;pectat, vt axis, circa quem voluitur, in­<lb/>clinatus &longs;it ad Eclipticæ planum, & &longs;ibi &longs;emper parallelus; quod &longs;anè &longs;im­<lb/>plicitatem motus non de&longs;truit; &longs;ic enim &longs;æpè ac &longs;æpiùs globos projicimus; <lb/>imò hic naturalis e&longs;t globorum motus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000108"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000108"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000118"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000118"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000119"> Igitur non tres, aut quatuor motus<gap/> in <expan abbr="nõ&longs;tra">no&longs;tra</expan> hypothe&longs;i &longs;ta­<lb/>tuendi &longs;unt, vt &longs;upra dicebas; cum vnus duntaxat, eo quo explicas modo <lb/>&longs;ufficiat: cur ergo quatuor nece&longs;&longs;arios e&longs;&longs;e fingis? </s> | <s id="s.000119"> Igitur non tres, aut quatuor motus in <expan abbr="nõ&longs;tra">no&longs;tra</expan> hypothe&longs;i &longs;ta­<lb/>tuendi &longs;unt, vt &longs;upra dicebas; cum vnus duntaxat, eo quo explicas modo <lb/>&longs;ufficiat: cur ergo quatuor nece&longs;&longs;arios e&longs;&longs;e fingis? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000120"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000120"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000133"><emph type="italics"/>Augi&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.000133"><emph type="italics"/>Augi&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.000134"> Crede mihi, Antime, abundè &longs;uppetunt, illudque in <lb/>primis, quod in hac mea hypothe&longs;i planetarum pa&longs;&longs;iones ea facilitate ex­<lb/>plicantur. </s> | <s id="s.000134"> Crede mihi, Antime, abundè &longs;uppetunt, illudque in <lb/>primis, quod in hac mea hypothe&longs;i planetarum pa&longs;&longs;iones ea facilitate ex­<lb/>plicantur. </s> |
| <s id="s.000135">quá ne&longs;cio an major ex cogitari po&longs;&longs;it; <gap/>puta &longs;tationes, retrogre&longs;­<lb/>fiones, accelerationes &c. </s> | <s id="s.000135">quá ne&longs;cio an major ex cogitari po&longs;&longs;it; puta &longs;tationes, retrogre&longs;­<lb/>fiones, accelerationes &c. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000136"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000136"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000144">Item &longs;i &longs;tatuamus initio <lb/>Terram in D, Martem in S. erit Mars in Perigæo, & in oppo&longs;itione; &longs;patio <lb/>vorò &longs;ex men&longs;ium, circiter, Mars ab S. pervenit ad F, & Terra à D.ad IB; <lb/>tunc autem Mars e&longs;t in mediocri di&longs;tantia, & videtur retrogredi à puncto <lb/>in, quo non videtur ex B, &longs;ed in quo e&longs;t, ad punctum L, vel K, in quo non e&longs;t, <lb/>&longs;ed in quo videtur ex B. </s> | <s id="s.000144">Item &longs;i &longs;tatuamus initio <lb/>Terram in D, Martem in S. erit Mars in Perigæo, & in oppo&longs;itione; &longs;patio <lb/>vorò &longs;ex men&longs;ium, circiter, Mars ab S. pervenit ad F, & Terra à D.ad IB; <lb/>tunc autem Mars e&longs;t in mediocri di&longs;tantia, & videtur retrogredi à puncto <lb/>in, quo non videtur ex B, &longs;ed in quo e&longs;t, ad punctum L, vel K, in quo non e&longs;t, <lb/>&longs;ed in quo videtur ex B. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000145">In no&longs;tra comnunique hypothe&longs;i, hæc æquè facilè explicantur, &longs;it enim <lb/>Terra in Centro A &longs;it BCDE orbita Solis, &longs;it FRPS, deferens centrum <lb/>Epicych Marris; &longs;it demum ONCM, Epicyclus Martis, cuius motus, cir-<pb pagenum="11" xlink:href="025/01/015.jpg"/>ca proptium centrum, &longs;it ab Oin N, id e&longs;t, in con&longs;equentia, &longs;ecundùm <lb/>partem &longs;uperiorem, nec non eodem cum centro motu; Sit igitur centrum <lb/>Epicycli in S. planeta in D, id e&longs;t in Perigæo ; <expan abbr="centrũ">centrum</expan> S feratur in P, erit Plane­<lb/>ta in M ; igitur ex A videtur in K ; ergo videtur retrogredi: &longs;upponamus au­<lb/>tem motum Martis e&longs;&longs;e duorum annorum; in ve&longs;tra hypothe&longs;i ; Terra ex <lb/>D prefecta, redit in idem punctum D. decur&longs;o orbe, eo tempore, quo <lb/>Mars ex S. profectus pervenit in R ; in S autem erat in Perigæo ; in R verò <lb/>e&longs;t in Apogæo ; videtur denique Mars retrogradus, quando e&longs;t in S. & <lb/>acceleratus quando e&longs;t in R. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000145">In no&longs;tra communique hypothe&longs;i, hæc æquè facilè explicantur, &longs;it enim <lb/>Terra in Centro A &longs;it BCDE orbita Solis, &longs;it FRPS, deferens centrum <lb/>Epicych Marris; &longs;it demum ONCM, Epicyclus Martis, cuius motus, cir-<pb pagenum="11" xlink:href="025/01/015.jpg"/>ca proprium centrum, &longs;it ab O in N, id e&longs;t, in con&longs;equentia, &longs;ecundùm <lb/>partem &longs;uperiorem, nec non eodem cum centro motu; Sit igitur centrum <lb/>Epicycli in S. planeta in D, id e&longs;t in Perigæo ; <expan abbr="centrũ">centrum</expan> S feratur in P, erit Plane­<lb/>ta in M ; igitur ex A videtur in K ; ergo videtur retrogredi: &longs;upponamus au­<lb/>tem motum Martis e&longs;&longs;e duorum annorum; in ve&longs;tra hypothe&longs;i ; Terra ex <lb/>D prefecta, redit in idem punctum D. decur&longs;o orbe, eo tempore, quo <lb/>Mars ex S. profectus pervenit in R ; in S autem erat in Perigæo ; in R verò <lb/>e&longs;t in Apogæo ; videtur denique Mars retrogradus, quando e&longs;t in S. & <lb/>acceleratus quando e&longs;t in R. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000146">Pari modo in no&longs;tra hypothe&longs;i, eodem tem­<lb/>pore, centrum Epicycli ex S pervenit in R, & planeta pervenit in I, & vt <lb/>in D e&longs;t Perigæus, ita in T e&longs;t Apogæus, di&longs;tantiis verinque ferè æquali­<lb/>bus. </s> | <s id="s.000146">Pari modo in no&longs;tra hypothe&longs;i, eodem tem­<lb/>pore, centrum Epicycli ex S pervenit in R, & planeta pervenit in I, & vt <lb/>in D e&longs;t Perigæus, ita in T e&longs;t Apogæus, di&longs;tantiis verinque ferè æquali­<lb/>bus. </s> |
| <s id="s.000147">Mars item in D. e&longs;t retrogradus, in I verò acceleratus. </s> | <s id="s.000147">Mars item in D. e&longs;t retrogradus, in I verò acceleratus. </s> |
| <s id="s.000148">Vtrùm verò <lb/>hæc ob&longs;ervationibus con&longs;entiant, hoc loco minimè di&longs;puto; hoc tantùm <lb/>demon&longs;tra&longs;&longs;e contentus, vtrimque fore &longs;imilia pa&longs;&longs;ionum phænomena, <lb/>accelerationum; &longs;cilicet, &longs;tationum, repre&longs;&longs;ionum &c. </s> | <s id="s.000148">Vtrùm verò <lb/>hæc ob&longs;ervationibus con&longs;entiant, hoc loco minimè di&longs;puto; hoc tantùm <lb/>demon&longs;tra&longs;&longs;e contentus, vtrimque fore &longs;imilia pa&longs;&longs;ionum phænomena, <lb/>accelerationum; &longs;cilicet, &longs;tationum, repre&longs;&longs;ionum &c. </s> |
| |
| <s id="s.000151"> Nemini profectò dubium &longs;it, quin res tota planior in no­<lb/>&longs;tra hypothe&longs;i cen&longs;eatur, in qua &longs;implex & vnica Martis orbita &longs;tatui­<lb/>tur, cùm tamen in tua, duos circulos ponas, deferentem &longs;cilicet, <lb/>& Epicyclum; ac proinde duos etiam motus; in mea vnicum dumtaxat <lb/>agno&longs;cis. </s> | <s id="s.000151"> Nemini profectò dubium &longs;it, quin res tota planior in no­<lb/>&longs;tra hypothe&longs;i cen&longs;eatur, in qua &longs;implex & vnica Martis orbita &longs;tatui­<lb/>tur, cùm tamen in tua, duos circulos ponas, deferentem &longs;cilicet, <lb/>& Epicyclum; ac proinde duos etiam motus; in mea vnicum dumtaxat <lb/>agno&longs;cis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000152"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hae<gap/>c quæ dicis, ad &longs;peciem vera & per&longs;picua e&longs;&longs;e videntur; <lb/>cùm tamen &longs;ecus &longs;it; nam in tua quoque hypothe&longs;i, gemin<gap/> orbes, & <lb/>totidem motus ponendi &longs;unt; ni&longs;i enim terræ motum &longs;imul cum Martis <lb/>motu ad calculos reducas, nunquam prædicta phænomena invenies; vn­<lb/>de motum pro motu, circulum pro circulo reddimus; Orbitam Martis <lb/>eandem vterque ponimus, &longs;cilicet FRPS, diver&longs;imode tamen illa vti­<lb/>mur; tu enim vis ab ea deferri planetam, ego verò centrum Epicycli. </s> | <s id="s.000152"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Haec quæ dicis, ad &longs;peciem vera & per&longs;picua e&longs;&longs;e videntur; <lb/>cùm tamen &longs;ecus &longs;it; nam in tua quoque hypothe&longs;i, gemini orbes, & <lb/>totidem motus ponendi &longs;unt; ni&longs;i enim terræ motum &longs;imul cum Martis <lb/>motu ad calculos reducas, nunquam prædicta phænomena invenies; vn­<lb/>de motum pro motu, circulum pro circulo reddimus; Orbitam Martis <lb/>eandem vterque ponimus, &longs;cilicet FRPS, diver&longs;imode tamen illa vti­<lb/>mur; tu enim vis ab ea deferri planetam, ego verò centrum Epicycli. </s> |
| <s id="s.000153">Tu <lb/>magnum orbem accer&longs;is, in quo terram moveri decernis, ego Epicyclum <lb/>Martis, eiu&longs;dem omnino &longs;emidiametri in quo planeta movetur; vterque <lb/>igitur geminos orbes & circulos ponimus. </s> | <s id="s.000153">Tu <lb/>magnum orbem accer&longs;is, in quo terram moveri decernis, ego Epicyclum <lb/>Martis, eiu&longs;dem omnino &longs;emidiametri in quo planeta movetur; vterque <lb/>igitur geminos orbes & circulos ponimus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000161"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000161"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000162"> Equidem nunquam habemus Martem Soli coniunctum, vel <lb/>oppo&longs;itum, ni&longs;i Solem e&longs;&longs;e &longs;upponamus; nec etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i alicu-<pb pagenum="12" xlink:href="025/01/016.jpg"/>bi &longs;it; &longs;it in B etiam immobilis, & Mars in D. hic erit Perigæus & oppo­<lb/>&longs;itus: moveatur autem tum centrum Epicicli S, tum ip&longs;e Epicyclus, eo <lb/>modo, quo diximus, quando centrum Epicycli erit in R, planeta erit in T; <lb/>igitur Apogæus & coniunctus; atque ita deinceps emen&longs;is revolutioni­<lb/>bus iuxta præ&longs;criptum motum, Mars &longs;emper erit Perigæus in oppo&longs;itio­<lb/>ne, Apogæus in coniunctiono; Iam &longs;umus ergo pares, & vtrinque par <lb/>numerus e&longs;t circulorum & motuum: vter verò modus rationi & naturæ <lb/>magis con&longs;entaneus &longs;it, videndum re&longs;tat. </s> | <s id="s.000162"> Equidem nunquam habemus Martem Soli coniunctum, vel <lb/>oppo&longs;itum, ni&longs;i Solem e&longs;&longs;e &longs;upponamus; nec etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i alicu-<pb pagenum="12" xlink:href="025/01/016.jpg"/>bi &longs;it; &longs;it in B etiam immobilis, & Mars in D. hic erit Perigæus & oppo­<lb/>&longs;itus: moveatur autem tum centrum Epicicli S, tum ip&longs;e Epicyclus, eo <lb/>modo, quo diximus, quando centrum Epicycli erit in R, planeta erit in T; <lb/>igitur Apogæus & coniunctus; atque ita deinceps emen&longs;is revolutioni­<lb/>bus iuxta præ&longs;criptum motum, Mars &longs;emper erit Perigæus in oppo&longs;itio­<lb/>ne, Apogæus in coniunctione; Iam &longs;umus ergo pares, & vtrinque par <lb/>numerus e&longs;t circulorum & motuum: vter verò modus rationi & naturæ <lb/>magis con&longs;entaneus &longs;it, videndum re&longs;tat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000163"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000163"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000165"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000165"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000166"> Secus e&longs;&longs;e crediderim; nempe<gap/> ille modus veritati, rationi, & <lb/>naturæ magis con&longs;entaneus e&longs;t, qui nec &longs;en&longs;um, nec intellectum in erro­<lb/>rem inducit, &longs;ed exhibet planetam in eo loco, in quo revera e&longs;t; is enim <lb/>poti&longs;&longs;imùm oculorum finis, vt objectum, & tale quale e&longs;t, & in loco in <lb/>quo e&longs;t, exhibeant. </s> | <s id="s.000166"> Secus e&longs;&longs;e crediderim; nempe ille modus veritati, rationi, & <lb/>naturæ magis con&longs;entaneus e&longs;t, qui nec &longs;en&longs;um, nec intellectum in erro­<lb/>rem inducit, &longs;ed exhibet planetam in eo loco, in quo revera e&longs;t; is enim <lb/>poti&longs;&longs;imùm oculorum finis, vt objectum, & tale quale e&longs;t, & in loco in <lb/>quo e&longs;t, exhibeant. </s> |
| <s id="s.000167">Atqui iuxta no&longs;trum modum, video ex A Martem in <lb/>M, per lineam rectam productam ad verum locum Eclipticæ, in quo e&longs;t, <lb/>cùm tamen iuxta tuum, ex B, videam Martem in eodem loco Eclipticæ, in <lb/>quo tamen non e&longs;t, &longs;ed in alio, ad quem terminatur recta AF. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000167">Atqui iuxta no&longs;trum modum, video ex A Martem in <lb/>M, per lineam rectam productam ad verum locum Eclipticæ, in quo e&longs;t, <lb/>cùm tamen iuxta tuum, ex B, videam Martem in eodem loco Eclipticæ, in <lb/>quo tamen non e&longs;t, &longs;ed in alio, ad quem terminatur recta AF. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000168">Igitur in <lb/>mea hypothe&longs;i, nec &longs;en&longs;us fallitur, nec intellectus; & provt terum natura <lb/>po&longs;tulat, videtur Planeta in eo loco, in quo e&longs;t; in tua verò, & &longs;en&longs;us fal­<lb/>litur, & per &longs;en&longs;um intellectus; Lic<gap/>it hic deinde ex aliis notionibus &longs;en­<lb/>&longs;um corrigat; & contra rerum naturam & rectæ rationis ordinem, plane­<lb/>ta &longs;emper in eo loco videtur, in quo non e&longs;t, & nunquam in eo, in quo e&longs;t, <lb/>citra puncta oppo&longs;itionum & conjunctionum. </s> | <s id="s.000168">Igitur in <lb/>mea hypothe&longs;i, nec &longs;en&longs;us fallitur, nec intellectus; & provt rerum natura <lb/>po&longs;tulat, videtur Planeta in eo loco, in quo e&longs;t; in tua verò, & &longs;en&longs;us fal­<lb/>litur, & per &longs;en&longs;um intellectus; Licèt hic deinde ex aliis notionibus &longs;en­<lb/>&longs;um corrigat; & contra rerum naturam & rectæ rationis ordinem, plane­<lb/>ta &longs;emper in eo loco videtur, in quo non e&longs;t, & nunquam in eo, in quo e&longs;t, <lb/>citra puncta oppo&longs;itionum & conjunctionum. </s> |
| <s id="s.000169">Fateor vltrò, &longs;en&longs;us ali­<lb/>quando falli, & multis &longs;ubjici fallaciis; &longs;ed profectò id accidit, vt aiunt, per <lb/>accidens; nam per &longs;e &longs;en&longs;us non fallit, nec fallitur; &longs;ed meo iudicio, ab­<lb/>&longs;urdum dictu e&longs;t, naturam oculis &longs;emper illudere volui&longs;&longs;e, quod tamen <lb/>ex tua hypothe&longs;i nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur; Video Solem moveri, ac Terram &longs;ta­<lb/>re, turpiter erro, Sol enim quie&longs;cit, Terra movetur; terre&longs;trem globum in <lb/>centro Vniver&longs;i e&longs;&longs;e video, & Solem in ætherea regione extra medium; <lb/>&longs;ed oculi hallucinantur; nam Sol in centro e&longs;t, atque inter Sydera Tellus: <lb/>Video Martem in 20. gradu Geminorum, oculo minimè impedito, <expan abbr="etiã">etiam</expan> ex <lb/>centro ter<gap/>; fallor, erroque toto cœlo; cùm Mars reverâ &longs;it in principio <lb/>Cancri; &longs;ic nobis Natura gratis impo&longs;uit, & in perpetuo errore ver&longs;ari <lb/>voluit, quis hoc credat? </s> | <s id="s.000169">Fateor vltrò, &longs;en&longs;us ali­<lb/>quando falli, & multis &longs;ubjici fallaciis; &longs;ed profectò id accidit, vt aiunt, per <lb/>accidens; nam per &longs;e &longs;en&longs;us non fallit, nec fallitur; &longs;ed meo iudicio, ab­<lb/>&longs;urdum dictu e&longs;t, naturam oculis &longs;emper illudere volui&longs;&longs;e, quod tamen <lb/>ex tua hypothe&longs;i nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur; Video Solem moveri, ac Terram &longs;ta­<lb/>re, turpiter erro, Sol enim quie&longs;cit, Terra movetur; terre&longs;trem globum in <lb/>centro Vniver&longs;i e&longs;&longs;e video, & Solem in ætherea regione extra medium; <lb/>&longs;ed oculi hallucinantur; nam Sol in centro e&longs;t, atque inter Sydera Tellus: <lb/>Video Martem in 20. gradu Geminorum, oculo minimè impedito, <expan abbr="etiã">etiam</expan> ex <lb/>centro terræ; fallor, erroque toto cœlo; cùm Mars reverâ &longs;it in principio <lb/>Cancri; &longs;ic nobis Natura gratis impo&longs;uit, & in perpetuo errore ver&longs;ari <lb/>voluit, quis hoc credat? </s> |
| <s id="s.000170">Quis homini cordato per&longs;uadeat? </s> | <s id="s.000170">Quis homini cordato per&longs;uadeat? </s> |
| <s id="s.000171">præ&longs;ertim vbi <lb/>nulla nece&longs;&longs;itas vrget, nulla ratio po&longs;tulat, nulla cogunt phænomena. </s> | <s id="s.000171">præ&longs;ertim vbi <lb/>nulla nece&longs;&longs;itas vrget, nulla ratio po&longs;tulat, nulla cogunt phænomena. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000174"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000174"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000175"> Quæ major facilitas excogitari pote&longs;t, quàm illa, qua res Apo­<lb/>gæi ac Perigæi per Epicyclum explicatur? </s> | <s id="s.000175"> Quæ major facilitas excogitari pote&longs;t, quàm illa, qua res Apo­<lb/>gæi ac Perigæi per Epicyclum explicatur? </s> |
| <s id="s.000176">Quis &longs;tatim non capiat, Mar­<lb/>tem in O e&longs;&longs;e Apogæum, in C verò Perigæum ?<gap/> Quis non videt, eodem <lb/>modo terram ab E, per EBC, accedere ad Martem F, quo Mars ab O <lb/>per ONC, accedit ad terram A, &longs;cilicet ab O in N, & ab E in B, iuxta <lb/>rationem &longs;inuum ver&longs;orum, ab N verò in C, & à B in C, iuxta rationem &longs;i-<pb pagenum="13" xlink:href="025/01/017.jpg"/>nuum rectorum arcuum decur&longs;orum: In his, crede mihi, nulla e&longs;t diffi­<lb/>cultas, &longs;ed par vtrinque facilitas; no&longs;ter tamen modus naturæ, veritati, <lb/>& rationi congruit, ve&longs;ter errori & fallaciis patrocinatur. </s> | <s id="s.000176">Quis &longs;tatim non capiat, Mar­<lb/>tem in O e&longs;&longs;e Apogæum, in C verò Perigæum ? Quis non videt, eodem <lb/>modo terram ab E, per EBC, accedere ad Martem F, quo Mars ab O <lb/>per ONC, accedit ad terram A, &longs;cilicet ab O in N, & ab E in B, iuxta <lb/>rationem &longs;inuum ver&longs;orum, ab N verò in C, & à B in C, iuxta rationem &longs;i-<pb pagenum="13" xlink:href="025/01/017.jpg"/>nuum rectorum arcuum decur&longs;orum: In his, crede mihi, nulla e&longs;t diffi­<lb/>cultas, &longs;ed par vtrinque facilitas; no&longs;ter tamen modus naturæ, veritati, <lb/>& rationi congruit, ve&longs;ter errori & fallaciis patrocinatur. </s> |
| <s id="s.000177">Hic autem ac­<lb/>curatas revolutionum men&longs;uras non definio, &longs;ed illud duntaxat intendo <lb/>æquè facilè in no&longs;tra hypothe&longs;i, atque in tua, explicari illa omnia, quæ ad <lb/>Planetarum pa&longs;&longs;iones &longs;pectant, licet no&longs;tra hypothe&longs;is naturæ ac rationi <lb/>magis congruat. </s> | <s id="s.000177">Hic autem ac­<lb/>curatas revolutionum men&longs;uras non definio, &longs;ed illud duntaxat intendo <lb/>æquè facilè in no&longs;tra hypothe&longs;i, atque in tua, explicari illa omnia, quæ ad <lb/>Planetarum pa&longs;&longs;iones &longs;pectant, licet no&longs;tra hypothe&longs;is naturæ ac rationi <lb/>magis congruat. </s> |
| <s id="s.000178">Sed ne in hoc quidem pares e&longs;&longs;e videamur, per te mihi <lb/>liceat, quæro, rem i&longs;tam paulò minutiùs enucleare. </s> | <s id="s.000178">Sed ne in hoc quidem pares e&longs;&longs;e videamur, per te mihi <lb/>liceat, quæro, rem i&longs;tam paulò minutiùs enucleare. </s> |
| <s id="s.000179">Suppone, Martem, <lb/>cum eo velocitatis gradu, quo velociùs Sole movetur, moveri ab ortu in <lb/>occa&longs;um, haud dubiè Solem po&longs;t &longs;e relinquit, & po&longs;t aliquot revolutio­<lb/>nes, modò e&longs;t in Quadraturis, modò in oppo&longs;itione, modò in Coniunctio­<lb/>ne; &longs;it enim v.g. <!-- REMOVE S-->Sol in C, Mars in F, & vterque versùs occa&longs;um eat, &longs;ci­<lb/>licet Sol à C, versùs D, Mars ab F, versùs S ; haud dubiè Mars Solem à <lb/>tergo relinquit versùs ortum, atque adeò po&longs;t aliquot revolutiones Mars <lb/>erit in F ; & Solem a&longs;piciet in B, tum in F ; po&longs;tea in D, ac demum <lb/>eum a&longs;&longs;equetur in C, redibitque Conjunctio; Vides, vtrumque moveri <lb/>&longs;implici&longs;&longs;imo motu; Cogita duos equos in duobus circulis currentes, <lb/>quorum alter velociùs &longs;uum orbem ab&longs;oluit; Hinc Mars &longs;emper a&longs;&longs;equi­<lb/>tur partem ortivam di&longs;ci Solaris; hinc &longs;emper ve&longs;pertinus occidit He­<lb/>liacè, id e&longs;t, immergitur in radios Solis, ac proinde de&longs;init videri; Matuti­<lb/>nus verò Heliacè oritur; id e&longs;t, emergit ex radiis &longs;olaribus, Sole po&longs;t &longs;e <lb/>relicto versùs ortum; ac proinde incipit videri. </s> | <s id="s.000179">Suppone, Martem, <lb/>cum eo velocitatis gradu, quo velociùs Sole movetur, moveri ab ortu in <lb/>occa&longs;um, haud dubiè Solem po&longs;t &longs;e relinquit, & po&longs;t aliquot revolutio­<lb/>nes, modò e&longs;t in Quadraturis, modò in oppo&longs;itione, modò in Coniunctio­<lb/>ne; &longs;it enim v.g. <!-- REMOVE S-->Sol in C, Mars in F, & vterque versùs occa&longs;um eat, &longs;ci­<lb/>licet Sol à C, versùs D, Mars ab F, versùs S ; haud dubiè Mars Solem à <lb/>tergo relinquit versùs ortum, atque adeò po&longs;t aliquot revolutiones Mars <lb/>erit in F ; & Solem a&longs;piciet in B, tum in F ; po&longs;tea in D, ac demum <lb/>eum a&longs;&longs;equetur in C, redibitque Conjunctio; Vides, vtrumque moveri <lb/>&longs;implici&longs;&longs;imo motu; Cogita duos equos in duobus circulis currentes, <lb/>quorum alter velociùs &longs;uum orbem ab&longs;oluit; Hinc Mars &longs;emper a&longs;&longs;equi­<lb/>tur partem ortivam di&longs;ci Solaris; hinc &longs;emper ve&longs;pertinus occidit He­<lb/>liacè, id e&longs;t, immergitur in radios Solis, ac proinde de&longs;init videri; Matuti­<lb/>nus verò Heliacè oritur; id e&longs;t, emergit ex radiis &longs;olaribus, Sole po&longs;t &longs;e <lb/>relicto versùs ortum; ac proinde incipit videri. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000182"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000182"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000183"> Per&longs;picuè omninò; &longs;uppo&longs;ito enim illo velocitatis gradu, <lb/>quem Mars motu recto acqui&longs;ivit, eo temporis <gap/>momento, quo cœpit agi <lb/>in orbem, &longs;imul vna cum Sole, retinuit tantulam inclinationem primus <lb/>ille impetus deor&longs;um, ab Apogæo, &longs;cilicet, in quo tune erat, cum volui <lb/>cœpit, eamque ad in&longs;tar motus accelerati, v&longs;que ad mediocrem di&longs;tan­<lb/>tiam, & ab hac v&longs;que ad Perigæum ad in&longs;tar motus retardati; atque ita <lb/>deinceps: Ita porrò hæc inclinatio, qua Planeta deor&longs;um &longs;ur&longs;umque vi­<lb/>bratur, eo modo, quo dixi, attemperata e&longs;t, vt men&longs;ura illius periodi, qua <lb/>&longs;cilicet Planeta ab Apogæo ad Apagæum redit, &longs;it ferè æqualis, priori pe­<lb/>riodo, quæ &longs;cilicet intercedit, ab vna Conjunctione ad aliam Conjunctio­<lb/>nem, ac proinde, po&longs;ito quod, Mars initio, cum primùm cœpit moveri mo­<lb/>tu circulari, e&longs;&longs;et in Apogæo & in conjunctione, nece&longs;&longs;atiò &longs;equitur oppo­<lb/>&longs;itionem fieri, cùm e&longs;t in Perigæo, ac &longs;imul deinde ad Coniunctionem & <lb/>Apogæum redire. </s> | <s id="s.000183"> Per&longs;picuè omninò; &longs;uppo&longs;ito enim illo velocitatis gradu, <lb/>quem Mars motu recto acqui&longs;ivit, eo temporis momento, quo cœpit agi <lb/>in orbem, &longs;imul vna cum Sole, retinuit tantulam inclinationem primus <lb/>ille impetus deor&longs;um, ab Apogæo, &longs;cilicet, in quo tune erat, cum volui <lb/>cœpit, eamque ad in&longs;tar motus accelerati, v&longs;que ad mediocrem di&longs;tan­<lb/>tiam, & ab hac v&longs;que ad Perigæum ad in&longs;tar motus retardati; atque ita <lb/>deinceps: Ita porrò hæc inclinatio, qua Planeta deor&longs;um &longs;ur&longs;umque vi­<lb/>bratur, eo modo, quo dixi, attemperata e&longs;t, vt men&longs;ura illius periodi, qua <lb/>&longs;cilicet Planeta ab Apogæo ad Apagæum redit, &longs;it ferè æqualis, priori pe­<lb/>riodo, quæ &longs;cilicet intercedit, ab vna Conjunctione ad aliam Conjunctio­<lb/>nem, ac proinde, po&longs;ito quod, Mars initio, cum primùm cœpit moveri mo­<lb/>tu circulari, e&longs;&longs;et in Apogæo & in conjunctione, nece&longs;&longs;atiò &longs;equitur oppo­<lb/>&longs;itionem fieri, cùm e&longs;t in Perigæo, ac &longs;imul deinde ad Coniunctionem & <lb/>Apogæum redire. </s> |
| <s id="s.000184">Cur autem prædictæ inclinationis &longs;it talis men&longs;ura, vel <lb/>periodus, facilè dictu e&longs;t; po&longs;ito &longs;cilicet, quod Naturæ Auctor ita di&longs;po­<lb/>nere voluerit; nempe negari non pote&longs;t, quin res &longs;ecus e&longs;&longs;e potuerit, ac <lb/>diver&longs;us motuum & revolutionum modus; &longs;ed &longs;tatuto &longs;emel hoc ordi­<lb/>ne, finis Planetæ fuit, ita volvi, & ad Solem componere &longs;e&longs;e; proportio­<lb/>nata igitur fuit ad hunc finem prædicta inclinatio, imò & talis medio-<pb pagenum="14" xlink:href="025/01/018.jpg"/>cris di&longs;tantia, &longs;uppo&longs;ito tali velocitatis gradu acqui&longs;ito, &longs;ive à Motore <lb/>extrin&longs;eco, &longs;ive per motum acceleratum prævium. </s> | <s id="s.000184">Cur autem prædictæ inclinationis &longs;it talis men&longs;ura, vel <lb/>periodus, facilè dictu e&longs;t; po&longs;ito &longs;cilicet, quod Naturæ Auctor ita di&longs;po­<lb/>nere voluerit; nempe negari non pote&longs;t, quin res &longs;ecus e&longs;&longs;e potuerit, ac <lb/>diver&longs;us motuum & revolutionum modus; &longs;ed &longs;tatuto &longs;emel hoc ordi­<lb/>ne, finis Planetæ fuit, ita volvi, & ad Solem componere &longs;e&longs;e; proportio­<lb/>nata igitur fuit ad hunc finem prædicta inclinatio, imò & talis medio-<pb pagenum="14" xlink:href="025/01/018.jpg"/>cris di&longs;tantia, &longs;uppo&longs;ito tali velocitatis gradu acqui&longs;ito, &longs;ive à Motore <lb/>extrin&longs;eco, &longs;ive per motum acceleratum prævium. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000197"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000197"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000198"> Rectè omnia explicas, <emph type="italics"/>Antime,<emph.end type="italics"/> nec etiam dubito, quin <lb/>ablegato etiam ve&longs;tro Epicyclo, retardationem, accelerationem, retro <lb/>gradationem, &longs;tationem Martis explices; &longs;upponamus enim, Martei <lb/>motu &longs;emper æquabili &longs;uos agere orbes, cum maiorem circulum de&longs;<gap/>cri<lb/>bat in Apogæo, & minorem in Perigæo, hunc citiùs, tardiùs illum per<lb/>ficit; Supponamus autem, versùs Apogæum &longs;uum orbem decurrere tar­<lb/>diùs, quàm &longs;tellas, citiùs verò ver&longs;us Perigæum; haud dubiè versùs Apo­<lb/>gæum, longè retro à &longs;tellis relinquitur versùs ortum, vnde progredi vi<lb/>detur in con&longs;equentia &longs;ignorum, idque maiore intervallo, quò propiùs <lb/>ad Apogæum accedit; minore verò, quo longiùs ab eo recedit; at verò <lb/>versùs Perigæum &longs;tellas ver&longs;us ortum po&longs;t &longs;e relinquit; igitur versùs oc­<lb/>ca&longs;um progredi videtur, id e&longs;t, à &longs;tella recedere, quod retrogredi vocant; <lb/>vbi demum &longs;uum orbem æquè citò conficit atque &longs;tella, &longs;tare dicitur: Hæc <lb/>&longs;atis bene intelligo, etiam, ex principiis Phy&longs;icis, quæ per optica tan­<lb/>tùm in no&longs;tra hypothe&longs;i, explicantur; nonnulla tamen à te &longs;cire de&longs;ide­<lb/>ro, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->vtrùm Mars in mediocri di&longs;tantia citiùs &longs;uum orbem decurrat, <lb/>quàm &longs;tellæ, an verò tardiùs; deinde, cur Mars &longs;it retrogradus b<gap/>reuiori <lb/>tempore, & longiore directus; cur ab Apogæo ad Quadraturam plus <lb/>temporis ponat, quàm ab i&longs;ta ad Perigæum. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000198"> Rectè omnia explicas, <emph type="italics"/>Antime,<emph.end type="italics"/> nec etiam dubito, quin <lb/>ablegato etiam ve&longs;tro Epicyclo, retardationem, accelerationem, retro <lb/>gradationem, &longs;tationem Martis explices; &longs;upponamus enim, Martei <lb/>motu &longs;emper æquabili &longs;uos agere orbes, cum maiorem circulum de&longs;cri<lb/>bat in Apogæo, & minorem in Perigæo, hunc citiùs, tardiùs illum per<lb/>ficit; Supponamus autem, versùs Apogæum &longs;uum orbem decurrere tar­<lb/>diùs, quàm &longs;tellas, citiùs verò ver&longs;us Perigæum; haud dubiè versùs Apo­<lb/>gæum, longè retro à &longs;tellis relinquitur versùs ortum, vnde progredi vi<lb/>detur in con&longs;equentia &longs;ignorum, idque maiore intervallo, quò propiùs <lb/>ad Apogæum accedit; minore verò, quo longiùs ab eo recedit; at verò <lb/>versùs Perigæum &longs;tellas ver&longs;us ortum po&longs;t &longs;e relinquit; igitur versùs oc­<lb/>ca&longs;um progredi videtur, id e&longs;t, à &longs;tella recedere, quod retrogredi vocant; <lb/>vbi demum &longs;uum orbem æquè citò conficit atque &longs;tella, &longs;tare dicitur: Hæc <lb/>&longs;atis bene intelligo, etiam, ex principiis Phy&longs;icis, quæ per optica tan­<lb/>tùm in no&longs;tra hypothe&longs;i, explicantur; nonnulla tamen à te &longs;cire de&longs;ide­<lb/>ro, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->vtrùm Mars in mediocri di&longs;tantia citiùs &longs;uum orbem decurrat, <lb/>quàm &longs;tellæ, an verò tardiùs; deinde, cur Mars &longs;it retrogradus breuiori <lb/>tempore, & longiore directus; cur ab Apogæo ad Quadraturam plus <lb/>temporis ponat, quàm ab i&longs;ta ad Perigæum. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000199"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000199"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000205"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000205"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000206"> Vis liberè dicam, quod &longs;entio; cum ex multis ob&longs;ervationi­<lb/>bu: &longs;y&longs;tema &longs;tatuatur, eo &longs;emel &longs;tatuto, reliquas ad illud vt plurimùm <pb pagenum="16" xlink:href="025/01/020.jpg"/>accommodant v.g. <!-- REMOVE S-->ad explicandas huiumodi pa&longs;&longs;iones planetarum, puta <lb/>Martis, nonnulli cum Ptolemæo Epicyclum po&longs;uerunt, alij cum Tycone <lb/>circulum cuius centrum in Sole &longs;emper fixum e&longs;&longs;et; alij cum Copernico <lb/>orbem excentricum circa Solem immobilem in centro mundi; his autem <lb/>&longs;tatutis, ac definitis circulorum diametris; periodis, &longs;itu, &c. </s> | <s id="s.000206"> Vis liberè dicam, quod &longs;entio; cum ex multis ob&longs;ervationi­<lb/>bus &longs;y&longs;tema &longs;tatuatur, eo &longs;emel &longs;tatuto, reliquas ad illud vt plurimùm <pb pagenum="16" xlink:href="025/01/020.jpg"/>accommodant v.g. <!-- REMOVE S-->ad explicandas huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones planetarum, puta <lb/>Martis, nonnulli cum Ptolemæo Epicyclum po&longs;uerunt, alij cum Tycone <lb/>circulum cuius centrum in Sole &longs;emper fixum e&longs;&longs;et; alij cum Copernico <lb/>orbem excentricum circa Solem immobilem in centro mundi; his autem <lb/>&longs;tatutis, ac definitis circulorum diametris; periodis, &longs;itu, &c. </s> |
| <s id="s.000207">omnes ob­<lb/>&longs;ervationes ad prædicta &longs;y&longs;temata, vt dixi, accommodant, licèt vt pluri­<lb/>mum, aliquæ parum congruant. </s> | <s id="s.000207">omnes ob­<lb/>&longs;ervationes ad prædicta &longs;y&longs;temata, vt dixi, accommodant, licèt vt pluri­<lb/>mum, aliquæ parum congruant. </s> |
| <s id="s.000208">Hinc non mirum, &longs;i fortè &longs;upponant, Mar­<lb/>tem pluribus gradibus retrogredi, quam re ip&longs;a retrogrediatur. </s> | <s id="s.000208">Hinc non mirum, &longs;i fortè &longs;upponant, Mar­<lb/>tem pluribus gradibus retrogredi, quam re ip&longs;a retrogrediatur. </s> |
| <s id="s.000209">Sed iam ad <lb/>alia tua po&longs;tulata gradum fac<gap/></s> | <s id="s.000209">Sed iam ad <lb/>alia tua po&longs;tulata gradum facio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000210"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000210"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000226"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000226"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000227"> Recta e&longs;&longs;e non pote&longs;t in latere cylindri: &longs;it enim DE recta, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t; erit AE æqualis, AD; igitur Perigæum æquè di&longs;tabit a <pb pagenum="18" xlink:href="025/01/022.jpg"/>Apògæum, quod repugnat; nec etiam in latere coni. </s> | <s id="s.000227"> Recta e&longs;&longs;e non pote&longs;t in latere cylindri: &longs;it enim DE recta, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t; erit AE æqualis, AD; igitur Perigæum æquè di&longs;tabit a <pb pagenum="18" xlink:href="025/01/022.jpg"/>Apògæum, quod repugnat; nec etiam in latere coni. </s> |
| <s id="s.000228">Sit enim DH re­<lb/>cta; &longs;itque exempli gratia HE <gap/> ferè totius AE; haud dubiè AX e&longs;t <lb/>brevior AH vt con&longs;tat ex Trigonometria; accedit enim propiùs ad per­<lb/>pendicularem; omitto calculos, quia res e&longs;t per&longs;picua, etiam tyronibus <lb/>Geometris; dixi <gap/> exempli gratia, cùm re ip&longs;a minor &longs;it. </s> | <s id="s.000228">Sit enim DH re­<lb/>cta; &longs;itque exempli gratia HE 1/<gap/> ferè totius AE; haud dubiè AX e&longs;t <lb/>brevior AH vt con&longs;tat ex Trigonometria; accedit enim propiùs ad per­<lb/>pendicularem; omitto calculos, quia res e&longs;t per&longs;picua, etiam tyronibus <lb/>Geometris; dixi 1/<gap/>. <!--neuer Satz-->exempli gratia, cùm re ip&longs;a minor &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000229"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000229"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000231"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000231"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000232"> Scio, quem intelligas, hoc etiam mihi primùm, ne quid tibi di&longs;­<lb/>&longs;imulem in mentem venerat, & maximè in votis hoc erat; &longs;i enim DH &longs;it <lb/>latus coni, volvaturque BDEC, circa Axem BC, <expan abbr="genitũ">genitum</expan> erit fru&longs;tum ma­<lb/>jus coni, quod &longs;i &longs;ecetur per Axem DL, erit &longs;ectio elliptica &longs;imul, & <lb/>ecliptica, vnde Kepleri & aliorum ellip&longs;is ex Phy&longs;icis principiis demon­<lb/>&longs;trata maneret; &longs;ed, vt iam dixi, DH non e&longs;t linea recta; &longs;i enim, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t, ducatur recta DGE; igitur AX e&longs;t minor AH, quod re­<lb/>pugnat, vt dixi; cùm enim angulus DAF &longs;it gradus 23.30. min. <!-- REMOVE S-->erit. </s> | <s id="s.000232"> Scio, quem intelligas, hoc etiam mihi primùm, ne quid tibi di&longs;­<lb/>&longs;imulem in mentem venerat, & maximè in votis hoc erat; &longs;i enim DH &longs;it <lb/>latus coni, volvaturque BDEC, circa Axem BC, <expan abbr="genitũ">genitum</expan> erit fru&longs;tum ma­<lb/>jus coni, quod &longs;i &longs;ecetur per Axem DL, erit &longs;ectio elliptica &longs;imul, & <lb/>ecliptica, vnde Kepleri & aliorum ellip&longs;is ex Phy&longs;icis principiis demon­<lb/>&longs;trata maneret; &longs;ed, vt iam dixi, DH non e&longs;t linea recta; &longs;i enim, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t, ducatur recta DGE; igitur AX e&longs;t minor AH, quod re­<lb/>pugnat, vt dixi; cùm enim angulus DAF &longs;it gradus 23.30. min. <!-- REMOVE S-->erit. </s> |
| <s id="s.000233">DG <lb/>illius &longs;inus rectus; igitur AG &longs;inus complementi; iam verò in hoc libel­<lb/>lo tabularum &longs;inuum, invenio, vt vides, GA e&longs;&longs;e æqualem &longs;inui recto <lb/>anguli grad 66.30 minut. </s> | <s id="s.000233">DG <lb/>illius &longs;inus rectus; igitur AG &longs;inus complementi; iam verò in hoc libel­<lb/>lo tabularum &longs;inuum, invenio, vt vides, GA e&longs;&longs;e æqualem &longs;inui recto <lb/>anguli grad 66.30 minut. </s> |
| <s id="s.000234">qui e&longs;t ad <expan abbr="&longs;inũ">&longs;inum</expan> totum, vt 91706.ad 100000.Igi­<lb/>tur GF erit vt 8794.Igitur fere <gap/> totius AD. </s> | <s id="s.000234">qui e&longs;t ad <expan abbr="&longs;inũ">&longs;inum</expan> totum, vt 91706. ad 100000. <!--neuer Satz-->Igi­<lb/>tur GF erit vt 8794. <!--neuer Satz-->Igitur fere 1/1<gap/> totius AD. </s> |
| <s id="s.000235">Sed HE &longs;upponitur <gap/> Igi­<lb/>tur AH e&longs;t maior AG, & potiori iure maior AX, quæ minor e&longs;t AG: <lb/>quanquam, vt dixi, fortè E e&longs;t minor <gap/> AE. </s> | <s id="s.000235">Sed HE &longs;upponitur 1/1<gap/>. <!--neuer Satz-->Igi­<lb/>tur AH e&longs;t maior AG, & potiori iure maior AX, quæ minor e&longs;t AG: <lb/>quanquam, vt dixi, fortè E e&longs;t minor 1/1<gap/> AE. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000236"><emph type="italics"/>Angu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.000236"><emph type="italics"/>Angu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000240"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000240"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000241"> Iam vtcumque tuam Solarem hypothe&longs;im concipio, vis <lb/>enim Solem &longs;implici motu æquabili diur<gap/>no ferri ab Ortu ad Occa&longs;um, <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>gemina inclinatione, eo modo, quo dixi&longs;ti; & cum vno ferè gradu &longs;in­<lb/>gulis diebus à &longs;tellis retroagatur, videtur &longs;emper inhærere prædictæ el­<lb/>lipticæ mobili circa eundem Mundi Axem; ita tamen vt &longs;patio 24. hora­<lb/>rum quodlibet illius punctum &longs;uum integrum orbem decurrat, itemque <lb/>in ea moveri ab Occa&longs;u ad Ortum, ita vt &longs;patio vnius anni totam decur­<lb/>rat; &longs;ed hic motus non e&longs;t realis, vt vocant, &longs;ed tantùm apparens, ita­<lb/>que hæc &longs;atis bene intell<gap/>igo; &longs;ed non levis difficultas mihi e&longs;&longs;e videtur, <pb pagenum="19" xlink:href="025/01/023.jpg"/>tum in explicando Apogæi motu, tum in excogitanda aliqua ratione Ano­<lb/>maliæ Solis; Sol enim, vt nemo ne&longs;cit, &longs;tatuto Apogæo in D, plures dies <lb/>ponit à Tropico Cancri ad Æquatorem, quàm ab Æquatore ad Tropicum <lb/>Capricorni. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000241"> Iam vtcumque tuam Solarem hypothe&longs;im concipio, vis <lb/>enim Solem &longs;implici motu æquabili diurno ferri ab Ortu ad Occa&longs;um, <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>gemina inclinatione, eo modo, quo dixi&longs;ti; & cum vno ferè gradu &longs;in­<lb/>gulis diebus à &longs;tellis retroagatur, videtur &longs;emper inhærere prædictæ el­<lb/>lipticæ mobili circa eundem Mundi Axem; ita tamen vt &longs;patio 24. hora­<lb/>rum quodlibet illius punctum &longs;uum integrum orbem decurrat, itemque <lb/>in ea moveri ab Occa&longs;u ad Ortum, ita vt &longs;patio vnius anni totam decur­<lb/>rat; &longs;ed hic motus non e&longs;t realis, vt vocant, &longs;ed tantùm apparens, ita­<lb/>que hæc &longs;atis bene intelligo; &longs;ed non levis difficultas mihi e&longs;&longs;e videtur, <pb pagenum="19" xlink:href="025/01/023.jpg"/>tum in explicando Apogæi motu, tum in excogitanda aliqua ratione Ano­<lb/>maliæ Solis; Sol enim, vt nemo ne&longs;cit, &longs;tatuto Apogæo in D, plures dies <lb/>ponit à Tropico Cancri ad Æquatorem, quàm ab Æquatore ad Tropicum <lb/>Capricorni. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000242"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000242"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000243"> Rectè omninò: Hinc vides, ni fallor, duo triangula ABD, <lb/>ACH e&longs;&longs;e proportionalia, quia æquiangula; ac proinde, vt AD ad AH, <lb/>ita BA ad AC; igitur AC e&longs;t minor AB; igitur breviore tempore de­<lb/>curritur: &longs;epo&longs;ito enim motu circulari, cum prima inclinatione, &longs;it mo­<lb/>tus acceleratus à B ad A, & retardatus ab A versùs C, &longs;i &longs;patia &longs;int, vt <lb/>lineæ BA, AC, &longs;itque inter BA, AC media proportionalis BY, erunt <lb/>tempora vt YB, AB; &longs;unt enim &longs;patia in duplicata ratione tempo­<lb/>rum. </s> | <s id="s.000243"> Rectè omninò: Hinc vides, ni fallor, duo triangula ABD, <lb/>ACH e&longs;&longs;e proportionalia, quia æquiangula; ac proinde, vt AD ad AH, <lb/>ita BA ad AC; igitur AC e&longs;t minor AB; igitur breviore tempore de­<lb/>curritur: &longs;epo&longs;ito enim motu circulari, cum prima inclinatione, &longs;it mo­<lb/>tus acceleratus à B ad A, & retardatus ab A versùs C, &longs;i &longs;patia &longs;int, vt <lb/>lineæ BA, AC, &longs;itque inter BA, AC media proportionalis BY, erunt <lb/>tempora vt YB, AB; &longs;unt enim &longs;patia in duplicata ratione tempo­<lb/>rum. </s> |
| <s id="s.000244">Hoc autem ex duplici analogia facilè intelligitur; Prima e&longs;t; <lb/><figure id="id.025.01.023.1.jpg" xlink:href="025/01/023/1.jpg"/><lb/>Sit corda ten&longs;a BC, tendatur vltrà in BAC, affixo <lb/>gemino clavo in FG, redit in BC motu accelerato; hic <lb/>e&longs;t acce&longs;&longs;us; per rece&longs;&longs;um verò pervenit in FEG; ita vt <lb/>DE &longs;it ad DA, vt DF ad DB; tempus autem acce&longs;&longs;us <lb/>e&longs;t ad tempus rece&longs;&longs;us, vt AD ad DE. </s> | <s id="s.000244">Hoc autem ex duplici analogia facilè intelligitur; Prima e&longs;t; <lb/><figure id="id.025.01.023.1.jpg" xlink:href="025/01/023/1.jpg"/><lb/>Sit corda ten&longs;a BC, tendatur vltrà in BAC, affixo <lb/>gemino clavo in FG, redit in BC motu accelerato; hic <lb/>e&longs;t acce&longs;&longs;us; per rece&longs;&longs;um verò pervenit in FEG; ita vt <lb/>DE &longs;it ad DA, vt DF ad DB; tempus autem acce&longs;&longs;us <lb/>e&longs;t ad tempus rece&longs;&longs;us, vt AD ad DE. </s> |
| <s id="s.000245">Alia verò &longs;it <lb/>hæc; &longs;it BI funependulum in perpendiculo, pendens ex <lb/>B, &longs;itque affixus clavus in F, ita prima &longs;emivibratio fiat per <lb/>arcum AI, altera verò per IE, &longs;it inter AD, DE, media <lb/>proportionalis AO, tempus vibrationis AI erit ad tem­<lb/>pus vibrationis IE, vt AD ad AO; &longs;unt enim tempora in <lb/>&longs;ubduplicata ratione &longs;patiorum, vt con&longs;tat ex doctrina mo<lb/></s> | <s id="s.000245">Alia verò &longs;it <lb/>hæc; &longs;it BI funependulum in perpendiculo, pendens ex <lb/>B, &longs;itque affixus clavus in F, ita prima &longs;emivibratio fiat per <lb/>arcum AI, altera verò per IE, &longs;it inter AD, DE, media <lb/>proportionalis AO, tempus vibrationis AI erit ad tem­<lb/>pus vibrationis IE, vt AD ad AO; &longs;unt enim tempora in <lb/>&longs;ubduplicata ratione &longs;patiorum, vt con&longs;tat ex doctrina mo<lb/>tuum. </s> |
| <s id="s.000246">tuum. </s> | |
| <s id="s.000247">Vtraque analogia facilè applicatur. </s> | <s id="s.000247">Vtraque analogia facilè applicatur. </s> |
| <s id="s.000248">Quod verò &longs;pe­<lb/>ctat ad rationem motus accelerati, vt ad calculos reduca­<lb/>tur, fortè po&longs;&longs;et accipi quadrans circuli BZ, qui repræ&longs;en­<lb/>tet tempus acce&longs;&longs;us divi&longs;um in quotcunque partes æqua­<lb/>les. </s> | <s id="s.000248">Quod verò &longs;pe­<lb/>ctat ad rationem motus accelerati, vt ad calculos reduca­<lb/>tur, fortè po&longs;&longs;et accipi quadrans circuli BZ, qui repræ&longs;en­<lb/>tet tempus acce&longs;&longs;us divi&longs;um in quotcunque partes æqua­<lb/>les. </s> |
| <s id="s.000249">v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->accipiatur (<emph type="italics"/>in Figura priore<emph.end type="italics"/>) BN, arcus 30. <lb/>graduum demittatur NM perpendicularis, acce&longs;&longs;us pro­<lb/>motus e&longs;t illo tempore &longs;egmento BM, vel vt ad Phy&longs;icas <lb/>cau&longs;as propiùs accedatur, acciperet aliquis &longs;emiparabo­<lb/>lam ABZ, cuius Axis &longs;it BA, applicata quælibet, &longs;eu <lb/>&longs;emiba&longs;is AZ, hæc &longs;i dividatur in quotcumque partes <lb/>æquales, puta in 90. repræ&longs;entat tempus acce&longs;&longs;us, v.g. <!-- REMOVE S-->ab initio acce&longs;&longs;us <lb/>&longs;it tempus AO 45.graduum; ducatur ON parallela Axi AB, tum appli­<lb/>cata NM, applicatæ AZ parallela, BM erit men&longs;ura &longs;patij decur&longs;i in <lb/>acce&longs;&longs;u, nec fortè vna progre&longs;&longs;io multùm differt ab alia, vt patet ex <lb/>calculatione; vix enim a&longs;&longs;umptis quotcunque partibus temporis, diffe­<lb/>rentia &longs;patiorum acce&longs;&longs;us vnum gradum integrum adæquat; &longs;ed profectò, <lb/>vt A&longs;tronomicè vtramque probo, ita neutram phy&longs;ice<gap/> admitto; germa­<lb/>nam dabimus &longs;uo loco & Phy&longs;icam. </s> | <s id="s.000249">v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->accipiatur (<emph type="italics"/>in Figura priore<emph.end type="italics"/>) BN, arcus 30. <lb/>graduum demittatur NM perpendicularis, acce&longs;&longs;us pro­<lb/>motus e&longs;t illo tempore &longs;egmento BM, vel vt ad Phy&longs;icas <lb/>cau&longs;as propiùs accedatur, acciperet aliquis &longs;emiparabo­<lb/>lam ABZ, cuius Axis &longs;it BA, applicata quælibet, &longs;eu <lb/>&longs;emiba&longs;is AZ, hæc &longs;i dividatur in quotcumque partes <lb/>æquales, puta in 90. repræ&longs;entat tempus acce&longs;&longs;us, v.g. <!-- REMOVE S-->ab initio acce&longs;&longs;us <lb/>&longs;it tempus AO 45.graduum; ducatur ON parallela Axi AB, tum appli­<lb/>cata NM, applicatæ AZ parallela, BM erit men&longs;ura &longs;patij decur&longs;i in <lb/>acce&longs;&longs;u, nec fortè vna progre&longs;&longs;io multùm differt ab alia, vt patet ex <lb/>calculatione; vix enim a&longs;&longs;umptis quotcunque partibus temporis, diffe­<lb/>rentia &longs;patiorum acce&longs;&longs;us vnum gradum integrum adæquat; &longs;ed profectò, <lb/>vt A&longs;tronomicè vtramque probo, ita neutram phy&longs;ice admitto; germa­<lb/>nam dabimus &longs;uo loco & Phy&longs;icam. </s> |
| <s id="s.000250">Hæc enim obiter quatenus ad rem <lb/>no&longs;tram facit, hîc tantùm indico; &longs;ed alibi ju&longs;tum cúmque integrum tra­<lb/>ctatum edemus </s> | <s id="s.000250">Hæc enim obiter quatenus ad rem <lb/>no&longs;tram facit, hîc tantùm indico; &longs;ed alibi ju&longs;tum cúmque integrum tra­<lb/>ctatum edemus </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000251"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000251"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000252"> Acce&longs;&longs;us ab Apogæo ad Perigæum, & vici&longs;&longs;im, eodem <lb/>modo ad calculos reducitur, a&longs;lumpta &longs;emiparabola &longs;ub Axe EV; item-<pb pagenum="20" xlink:href="025/01/024.jpg"/>que rece&longs;&longs;us &longs;ub Axe HV, applicata qualibet ba&longs;i, quæ in partes qua&longs;­<lb/>cunque divi&longs;a repræ&longs;entat tempus, tum acce&longs;&longs;us, tum rece&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.000252"> Acce&longs;&longs;us ab Apogæo ad Perigæum, & vici&longs;&longs;im, eodem <lb/>modo ad calculos reducitur, a&longs;&longs;umpta &longs;emiparabola &longs;ub Axe EV; item-<pb pagenum="20" xlink:href="025/01/024.jpg"/>que rece&longs;&longs;us &longs;ub Axe HV, applicata qualibet ba&longs;i, quæ in partes qua&longs;­<lb/>cunque divi&longs;a repræ&longs;entat tempus, tum acce&longs;&longs;us, tum rece&longs;&longs;us. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000253"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000253"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000261"> Miror à te, qui adeò per&longs;picax es, non videri; cùm enim <lb/>Mars ab Apogæo & Coniunctione ad mediocrem di&longs;tantiam orbes &longs;uos <lb/>tardiùs conficiat; haud dubiè minoribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin­<lb/>quit, quàm dum à mediocri di&longs;tantia tendit ad Perigæum; quia orbes <lb/>&longs;uos citiùs decurrit; igitur maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relinquit; <lb/>igitur cum æqualibus temporibus, ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam, <lb/>& ab hac ad Perigæum perveniat, & cum eo tempore, quo ab Apogæo <lb/>pervenit ad mediocrem di&longs;tantiam, minore arcu Solem po&longs;t &longs;e relinquat, <lb/>maiore verò æquali tempore, quo à mediocri di&longs;tantia pervenit ad Pe­<lb/>rigæum; inde &longs;equitur, vt arcus hinc inde &longs;int æquales, provt reverà <lb/>æquales apparent, à Coniunctione ad Quadraturam, & ab hac ad Oppo&longs;i­<lb/>tionem, a&longs;&longs;umenda e&longs;&longs;e inæqualia temporum intervalla, maius &longs;cilicet <lb/>ab Apogæo ad Quadraturam, minus verò ab hac ad Perigæum. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000261"> Miror à te, qui adeò per&longs;picax es, non videri; cùm enim <lb/>Mars ab Apogæo & Coniunctione ad mediocrem di&longs;tantiam orbes &longs;uos <lb/>tardiùs conficiat; haud dubiè minoribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin­<lb/>quit, quàm dum à mediocri di&longs;tantia tendit ad Perigæum; quia orbes <lb/>&longs;uos citiùs decurrit; igitur maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relinquit; <lb/>igitur cum æqualibus temporibus, ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam, <lb/>& ab hac ad Perigæum perveniat, & cum eo tempore, quo ab Apogæo <lb/>pervenit ad mediocrem di&longs;tantiam, minore arcu Solem po&longs;t &longs;e relinquat, <lb/>maiore verò æquali tempore, quo à mediocri di&longs;tantia pervenit ad Pe­<lb/>rigæum; inde &longs;equitur, vt arcus hinc inde &longs;int æquales, provt reverà <lb/>æquales apparent, à Coniunctione ad Quadraturam, & ab hac ad Oppo&longs;i­<lb/>tionem, a&longs;&longs;umenda e&longs;&longs;e inæqualia temporum intervalla, maius &longs;cilicet <lb/>ab Apogæo ad Quadraturam, minus verò ab hac ad Perigæum. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000262"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc adeò facilia Sunt, vt nimia facilitas non nihil de pre­<lb/>tio detrahere videatur; iam verò mihi facilè per&longs;uadeo, reliqua omnia, <lb/>quæ ad alias pa&longs;&longs;iones &longs;uperiorum Planetarum pertinent, pari facilitate ex <lb/>iactis à te principiis explicari<gap/> po&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.000262"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Hæc adeò facilia Sunt, vt nimia facilitas non nihil de pre­<lb/>tio detrahere videatur; iam verò mihi facilè per&longs;uadeo, reliqua omnia, <lb/>quæ ad alias pa&longs;&longs;iones &longs;uperiorum Planetarum pertinent, pari facilitate ex <lb/>iactis à te principiis explicari<gap/> po&longs;&longs;e. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000263"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000263"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000264"> Ita e&longs;t pror&longs;us; nam res eodem modo explicatur in Iove & <lb/>Saturno; ni&longs;i quod cùm Iupiter maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin-<pb pagenum="21" xlink:href="025/01/025.jpg"/>quat, quàm Mars, illum citiùs à tergo a&longs;&longs;equatur; ac proinde à Coniun­<lb/>ctione ad Oppo&longs;itionem minus temporis excurrat; atque adeò, cùm il­<lb/>lud temporis intervallum, æquè dividatur à mediocris di&longs;tantiæ momen­<lb/>to, ad eundem finem obtinendum, Iovis &longs;cilicet Apogæi, in Coniunctio­<lb/>ne, & Perigæi in Oppo&longs;i<gap/>; brevior e&longs;t <expan abbr="acce&longs;&longs;uũ">acce&longs;&longs;uum</expan> & <expan abbr="rece&longs;&longs;uũ">rece&longs;&longs;uum</expan> periodus in <lb/>Iove quàm in Marte; vnde frequentiùs recurrunt Coniunctiones in Iove, <lb/><expan abbr="quā">quam</expan> in Marte; cur verò Iupiter matutinus emergat, ve&longs;pertinus verò immer­<lb/>gatur, cur plus temporis ponat à Coniunctione ad Quadraturam, quàm <lb/>ab hac ad Perigæum; cur aliquando retrogredi, & &longs;tare aliquando vi­<lb/>deatur, eodem modo in Iove explicamus, quo iam in Marte explicuimus; <lb/>item cur Iupiter citiùs in con&longs;equentia moveri videatur circa Apogæum ; <lb/>hic porro Planeta dies ponit in &longs;ua revolutione integra, nimirum à Con­<lb/>iunctione ad Coniunctionem 399. ita vt diebus 283. directo motu feratur, <lb/>&longs;cilicet apparenter; diebus 118. retrogrado; 4. verò &longs;it &longs;tationarius. </s> | <s id="s.000264"> Ita e&longs;t pror&longs;us; nam res eodem modo explicatur in Iove & <lb/>Saturno; ni&longs;i quod cùm Iupiter maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin-<pb pagenum="21" xlink:href="025/01/025.jpg"/>quat, quàm Mars, illum citiùs à tergo a&longs;&longs;equatur; ac proinde à Coniun­<lb/>ctione ad Oppo&longs;itionem minus temporis excurrat; atque adeò, cùm il­<lb/>lud temporis intervallum, æquè dividatur à mediocris di&longs;tantiæ momen­<lb/>to, ad eundem finem obtinendum, Iovis &longs;cilicet Apogæi, in Coniunctio­<lb/>ne, & Perigæi in Oppo&longs;itione; brevior e&longs;t <expan abbr="acce&longs;&longs;uũ">acce&longs;&longs;uum</expan> & <expan abbr="rece&longs;&longs;uũ">rece&longs;&longs;uum</expan> periodus in <lb/>Iove quàm in Marte; vnde frequentiùs recurrunt Coniunctiones in Iove, <lb/><expan abbr="quā">quam</expan> in Marte; cur verò Iupiter matutinus emergat, ve&longs;pertinus verò immer­<lb/>gatur, cur plus temporis ponat à Coniunctione ad Quadraturam, quàm <lb/>ab hac ad Perigæum; cur aliquando retrogredi, & &longs;tare aliquando vi­<lb/>deatur, eodem modo in Iove explicamus, quo iam in Marte explicuimus; <lb/>item cur Iupiter citiùs in con&longs;equentia moveri videatur circa Apogæum ; <lb/>hic porro Planeta dies ponit in &longs;ua revolutione integra, nimirum à Con­<lb/>iunctione ad Coniunctionem 399. ita vt diebus 283. directo motu feratur, <lb/>&longs;cilicet apparenter; diebus 118. retrogrado; 4. verò &longs;it &longs;tationarius. </s> |
| <s id="s.000265">In <lb/>Saturno cuncta hæc locum habent; ni&longs;i quod maioribus adhuc intervallis <lb/>Solem po&longs;t &longs;e relinquit versus Ortum; ac proinde pariodus revolutionis <lb/>à Coniunctione ad Coniunctionem brevior e&longs;t, illa autem e&longs;t dierum 378. <lb/>ita vt &longs;it directus diebus 244. retrogradus 136. &longs;tationarius fere 8. Hæc <lb/>omnia ex ii&longs;dem no&longs;tris principiis nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur. </s> | <s id="s.000265">In <lb/>Saturno cuncta hæc locum habent; ni&longs;i quod maioribus adhuc intervallis <lb/>Solem po&longs;t &longs;e relinquit versus Ortum; ac proinde periodus revolutionis <lb/>à Coniunctione ad Coniunctionem brevior e&longs;t, illa autem e&longs;t dierum 378. <lb/>ita vt &longs;it directus diebus 244. retrogradus 136. &longs;tationarius fere 8. Hæc <lb/>omnia ex ii&longs;dem no&longs;tris principiis nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000266"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000266"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000268"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000268"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000269"> Recti&longs;&longs;ime<gap/> Nam &longs;upponamus, Apogæum Marris coniuncti <lb/>e&longs;&longs;e in primo Arietis gradu; cùm illius revolutio ab Apogæo ad Apogæum, <lb/>duret diebus 780. Sol bis redit ad idem punctum diebus fere 731. quibus <lb/>detractis ex 780. re&longs;tant adhuc 49. ac proinde po&longs;t 49. ferè dies, Mars tan­<lb/>tùm a&longs;&longs;equitur Solem, quibus per totidem ferè gradus Eclipticæ Sol pro­<lb/>gredi videtur; Igitur Apogæum Martis tunc erit circa gradus 19. Tauri. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000269"> Recti&longs;&longs;ime Nam &longs;upponamus, Apogæum Marris coniuncti <lb/>e&longs;&longs;e in primo Arietis gradu; cùm illius revolutio ab Apogæo ad Apogæum, <lb/>duret diebus 780. Sol bis redit ad idem punctum diebus fere 731. quibus <lb/>detractis ex 780. re&longs;tant adhuc 49. ac proinde po&longs;t 49. ferè dies, Mars tan­<lb/>tùm a&longs;&longs;equitur Solem, quibus per totidem ferè gradus Eclipticæ Sol pro­<lb/>gredi videtur; Igitur Apogæum Martis tunc erit circa gradus 19. Tauri. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000270">Igitur &longs;ingulis annis & diebus 25. Apogæum Martis 25. circiter gradi­<lb/>bus in con&longs;equentia moveri videtur. </s> | <s id="s.000270">Igitur &longs;ingulis annis & diebus 25. Apogæum Martis 25. circiter gradi­<lb/>bus in con&longs;equentia moveri videtur. </s> |
| <s id="s.000271">In Iove autem, cum illius revolutio <lb/>fiat diebus 399. detractis 365. &longs;uper&longs;unt adhuc 34. quibus Sol totidem <lb/>decurrere videtur; Igitur Apogæum Iovis po&longs;ito quod prior Coniunctio <lb/>fuerit in primo gradu Arietis, erit in 4. gradu Tauri. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000271">In Iove autem, cum illius revolutio <lb/>fiat diebus 399. detractis 365. &longs;uper&longs;unt adhuc 34. quibus Sol totidem <lb/>decurrere videtur; Igitur Apogæum Iovis po&longs;ito quod prior Coniunctio <lb/>fuerit in primo gradu Arietis, erit in 4. gradu Tauri. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000272">Igitur &longs;ingulis annis <lb/>& diebus 34. Apogæum Iovis moveri videtur in con&longs;equentia 34. grad. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000272">Igitur &longs;ingulis annis <lb/>& diebus 34. Apogæum Iovis moveri videtur in con&longs;equentia 34. grad. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000273">In Satur<gap/>no denique, cùm eius revolutio fiat diebus 378. ex his &longs;i detrahas <lb/>365. &longs;uper&longs;unt 13. Igitur, ne idem repetam, &longs;ingulis annis, diebus 13. <lb/>Apogæum Saturni moveri videtur in con&longs;equentia gradibus 13. circiter <lb/>Sunt autem huiu&longs;modi motus apparentes tantùm, in mea hypothe&longs;i, vt <lb/>tute&longs;cis, qui ramen ex illo reali &longs;implici&longs;&longs;imo nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur, <lb/>nec alio Apogæo excentrici opus e&longs;&longs;e crediderim. </s> | <s id="s.000273">In Saturno denique, cùm eius revolutio fiat diebus 378. ex his &longs;i detrahas <lb/>365. &longs;uper&longs;unt 13. Igitur, ne idem repetam, &longs;ingulis annis, diebus 13. <lb/>Apogæum Saturni moveri videtur in con&longs;equentia gradibus 13. circiter <lb/>Sunt autem huiu&longs;modi motus apparentes tantùm, in mea hypothe&longs;i, vt <lb/>tute&longs;cis, qui ramen ex illo reali &longs;implici&longs;&longs;imo nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur, <lb/>nec alio Apogæo excentrici opus e&longs;&longs;e crediderim. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000274"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000274"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000277">Sit enim Saturnus in I, Mars in M, Sol in C, cùm &longs;ingulis diebus, &longs;eu dìur­<lb/>nis revolutionibus Mars relinquatur à Stellis Ortum versùs 3 ò. </s> | <s id="s.000277">Sit enim Saturnus in I, Mars in M, Sol in C, cùm &longs;ingulis diebus, &longs;eu dìur­<lb/>nis revolutionibus Mars relinquatur à Stellis Ortum versùs 3 ò. </s> |
| <s id="s.000278">circiter, <lb/>dum &longs;cilicet directus e&longs;t, & Saturnus. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000278">circiter, <lb/>dum &longs;cilicet directus e&longs;t, & Saturnus. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000279">2. Sit arcus FM, grad. <!-- REMOVE S-->22. 15. minutis <lb/>circiter; po&longs;t 45. dies Mars erit in F, Saturnus verò di&longs;tabit à puncto I, <lb/>Ortum versùs grad. <!-- REMOVE S-->3. igitur &longs;eptimo po&longs;t die, Mars Saturno conjungetur, <lb/>directus directo; item Iupiter Marti; crat autem Saturnus in Apogæo, <lb/>vt con&longs;tat, conjunctus &longs;cilicet Soli. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000279">2. Sit arcus FM, grad. <!-- REMOVE S-->22. 15. minutis <lb/>circiter; po&longs;t 45. dies Mars erit in F, Saturnus verò di&longs;tabit à puncto I, <lb/>Ortum versùs grad. <!-- REMOVE S-->3. igitur &longs;eptimo po&longs;t die, Mars Saturno conjungetur, <lb/>directus directo; item Iupiter Marti; crat autem Saturnus in Apogæo, <lb/>vt con&longs;tat, conjunctus &longs;cilicet Soli. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000280">Supponamus autem Martem oppo­<lb/>&longs;itum in R, Solem in D, Saturnum in I, cùm Saturnus à &longs;tatione haud pro­<lb/>cul ab&longs;it, e&longs;t enim juxta Quadraturam, tanto intervallo Mars regredi ne­<lb/>quit versùs F, vt Saturno directo jungatur; quia &longs;tatim Saturnus &longs;tatio­<lb/>nem att<gap/>ingit, & paucis po&longs;t diebus, fit retrogradus: eadem ratio facit <lb/>pro Iove, vt &longs;cilicet nunquam Saturno directo, retrogradus jungatur. <lb/></s> | <s id="s.000280">Supponamus autem Martem oppo­<lb/>&longs;itum in R, Solem in D, Saturnum in I, cùm Saturnus à &longs;tatione haud pro­<lb/>cul ab&longs;it, e&longs;t enim juxta Quadraturam, tanto intervallo Mars regredi ne­<lb/>quit versùs F, vt Saturno directo jungatur; quia &longs;tatim Saturnus &longs;tatio­<lb/>nem attingit, & paucis po&longs;t diebus, fit retrogradus: eadem ratio facit <lb/>pro Iove, vt &longs;cilicet nunquam Saturno directo, retrogradus jungatur. <lb/></s> |
| <s id="s.000281">Sed vt hæc paulò accuratiùs di&longs;cutiamus; cùm Saturni & Solis conjun-<pb pagenum="23" xlink:href="025/01/027.jpg"/>ctiones &longs;æpiùs recur<gap/>ant, quia &longs;cilicet &longs;ingulis annis, Saturnus minoris <lb/>arcus intervallo, à Stellis versùs Ortum relinquitur, ac proinde revolu­<lb/>tionis Conjunctionum periodus brevior e&longs;t; igitur citiùs ab Apogæo ad <lb/>Perigæum de&longs;cendit, imo inter di&longs;tantias Saturni Apogæi & Perigæi à <lb/>centro mundi, longè minor e&longs;t proportio inæqualitatis, quàm inter di­<lb/>&longs;tantias Martis Apogæi & Perigæi, ab eodem mundi centro; etiam a&longs;&longs;um­<lb/>ptis Axibus acce&longs;&longs;uum & rece&longs;&longs;uum æqualibus, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;it di&longs;tantia Saturni <lb/>Apogæi 100. Perigæi 90. Martis vero Apogæi 50. Perigæi 40. vtrinque <lb/>a&longs;&longs;umitur idem Axis, id e&longs;t, eadem differentia di&longs;tantiarum, &longs;cilicet 10. <lb/>e&longs;t autem major ratio 50. ad 40. &longs;cilicet 1/4 quam ad 90. &longs;cilicet <gap/> &longs;ed ita <lb/>&longs;e habent motus, vt di&longs;tantiæ; igitur vt Saturnus in Apogæo tantulùm <lb/>versùs Ortum excurrit, ita & in Perigæo versùs Occa&longs;um; Hîc enim Stel­<lb/>lam po&longs;t &longs;e relinquit; illic verò à Stella retro relinquitur; igitur modicum <lb/>arcum in &longs;ingulis revolutionibus, tum directo, tum retrogrado motu <lb/>decurrit: Mars verò longè majorem. </s> | <s id="s.000281">Sed vt hæc paulò accuratiùs di&longs;cutiamus; cùm Saturni & Solis conjun-<pb pagenum="23" xlink:href="025/01/027.jpg"/>ctiones &longs;æpiùs recurrant, quia &longs;cilicet &longs;ingulis annis, Saturnus minoris <lb/>arcus intervallo, à Stellis versùs Ortum relinquitur, ac proinde revolu­<lb/>tionis Conjunctionum periodus brevior e&longs;t; igitur citiùs ab Apogæo ad <lb/>Perigæum de&longs;cendit, imo inter di&longs;tantias Saturni Apogæi & Perigæi à <lb/>centro mundi, longè minor e&longs;t proportio inæqualitatis, quàm inter di­<lb/>&longs;tantias Martis Apogæi & Perigæi, ab eodem mundi centro; etiam a&longs;&longs;um­<lb/>ptis Axibus acce&longs;&longs;uum & rece&longs;&longs;uum æqualibus, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;it di&longs;tantia Saturni <lb/>Apogæi 100. Perigæi 90. Martis vero Apogæi 50. Perigæi 40. vtrinque <lb/>a&longs;&longs;umitur idem Axis, id e&longs;t, eadem differentia di&longs;tantiarum, &longs;cilicet 10. <lb/>e&longs;t autem major ratio 50. ad 40. &longs;cilicet 1/4 quam ad 90. &longs;cilicet <gap/>. <!--neuer Satz-->&longs;ed ita <lb/>&longs;e habent motus, vt di&longs;tantiæ; igitur vt Saturnus in Apogæo tantulùm <lb/>versùs Ortum excurrit, ita & in Perigæo versùs Occa&longs;um; Hîc enim Stel­<lb/>lam po&longs;t &longs;e relinquit; illic verò à Stella retro relinquitur; igitur modicum <lb/>arcum in &longs;ingulis revolutionibus, tum directo, tum retrogrado motu <lb/>decurrit: Mars verò longè majorem. </s> |
| <s id="s.000282">Sit ergo Mars directus in M, Sa­<lb/>turnus in I, cùm Mars longè majorem arcum directus decurrat, quàm <lb/>Saturnus, conjungitur tandem Saturno versùs Ortum, ita vt primùm pars <lb/>ortiva Martis cum occidua Saturni coëant: Sit verò Saturnus retrogra­<lb/>dus in I, &longs;itque Mars in N etiam retrogradus, cùm hic etiam longè ma­<lb/>jorem arcum decurrat retrogrado motu, jungetur Saturno versùs Occa­<lb/>&longs;um, pars &longs;cilicet Occidua Martis, cum Ortiva Saturni: Si vero Mars &longs;it <lb/>directus in M, exi&longs;tente Sole inter CB, alter versùs alterum fertur, <lb/>jungentúrque inter FM, quo loco Mars directus e&longs;&longs;e pote&longs;t, & Saturnus <lb/>retrogradus, nempe Martis &longs;tatio e&longs;t infrà trigonum a&longs;pectum, Saturni <lb/>verò paulò infrà quadratum; hinc motus Saturni retrogradus diuturnio&longs; <lb/>e&longs;t, licèt in minore arcu fiat; quid mirum igitur, &longs;i in eodem loco con­<lb/>juncti e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int Mars & Saturnus; licèt hic &longs;it retrogradus, ille directus; <lb/>eadem ratio probat Saturno retrogrado etiam Iovem directum jungi po&longs;&longs;e; <lb/>& Iovi retrogrado Martem directum. </s> | <s id="s.000282">Sit ergo Mars directus in M, Sa­<lb/>turnus in I, cùm Mars longè majorem arcum directus decurrat, quàm <lb/>Saturnus, conjungitur tandem Saturno versùs Ortum, ita vt primùm pars <lb/>ortiva Martis cum occidua Saturni coëant: Sit verò Saturnus retrogra­<lb/>dus in I, &longs;itque Mars in N etiam retrogradus, cùm hic etiam longè ma­<lb/>jorem arcum decurrat retrogrado motu, jungetur Saturno versùs Occa­<lb/>&longs;um, pars &longs;cilicet Occidua Martis, cum Ortiva Saturni: Si vero Mars &longs;it <lb/>directus in M, exi&longs;tente Sole inter CB, alter versùs alterum fertur, <lb/>jungentúrque inter FM, quo loco Mars directus e&longs;&longs;e pote&longs;t, & Saturnus <lb/>retrogradus, nempe Martis &longs;tatio e&longs;t infrà trigonum a&longs;pectum, Saturni <lb/>verò paulò infrà quadratum; hinc motus Saturni retrogradus diuturnio&longs; <lb/>e&longs;t, licèt in minore arcu fiat; quid mirum igitur, &longs;i in eodem loco con­<lb/>juncti e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int Mars & Saturnus; licèt hic &longs;it retrogradus, ille directus; <lb/>eadem ratio probat Saturno retrogrado etiam Iovem directum jungi po&longs;&longs;e; <lb/>& Iovi retrogrado Martem directum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000283"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000283"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000284"> Nunquam profectò mihi per&longs;ua&longs;i&longs;&longs;em ex principiis Phy&longs;icis, <lb/>hæc tam facilè demon&longs;trari potui&longs;&longs;e; tota res eò reducitur, <!-- REMOVE S-->Saturnum eo <lb/>velocitatis gradu moveri, vt paulò infrà mediocrem di&longs;tantiam, æquè <lb/>citò &longs;uum circulum diurnum decurrat, ac Stellæ &longs;uum. </s> | <s id="s.000284"> Nunquam profectò mihi per&longs;ua&longs;i&longs;&longs;em ex principiis Phy&longs;icis, <lb/>hæc tam facilè demon&longs;trari potui&longs;&longs;e; tota res eò reducitur, <!-- REMOVE S-->Saturnum eo <lb/>velocitatis gradu moveri, vt paulò infrà mediocrem di&longs;tantiam, æquè <lb/>citò &longs;uum circulum diurnum decurrat, ac Stellæ &longs;uum. </s> |
| <s id="s.000285">Iupiter verò <lb/>adhuc infrà, qua&longs;i in trigono; Mars demùm infrà trigonum; idem aute<gap/>m <lb/>futuris &longs;æculis futurum e&longs;t; cùm eundem velocitatis gradum hi Planetæ <lb/>&longs;ervaturi &longs;int, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;uprà; ex hoc enim <lb/>illa, de quibus huiu&longs;que di&longs;&longs;eruimus, nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur; nam <lb/>Saturnus altior motum retrogradum diuturniorem habet; licèt in mino­<lb/>re arcu, quàm Iupiter & Mars, directus verò breviorem, Idem dicitur <lb/>de Iove re&longs;pectu Martis; hinc revolutio &longs;eu temporis periodus Saturni, <lb/>illa &longs;cilicet, quæ inter duas Conjunctiones intercipitur, brevior e&longs;t, <lb/>quàm Iovis, & huius etiam, quàm Martis brevior; hinc frequentiores <lb/>recurrunt &longs;tationes in Saturno, quàm in Iove, & in hoc, quà in in Mar­<lb/>te; hinc Saturnus minorem arcum Eclypticæ decurrit, tum directo, tum <lb/>retrogrado motu; quia &longs;cilicet parum differt illius circulus diurnus confe-<pb pagenum="24" xlink:href="025/01/028.jpg"/>ctus in Perigæo, à circulo decur&longs;o in Apogæo ; E&longs;t enim minor propor­<lb/>tio vnius ad alium; hinc per plures dies &longs;tare videtur; quia licèt reip&longs;a <lb/>non &longs;tet, tam parum tamen promovetur & recedit à Stella, seu versùs <lb/>Ortum, &longs;eu versùs Occa&longs;um, vt eandem à Stella di&longs;tantiam &longs;ervare vi­<lb/>deatur; Cuncta hæc ita per&longs;picua &longs;unt, vt negari profectò non po&longs;&longs;int, quale <lb/>do vltrò in hac tua hypothe&longs;i, huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones Planetarum æquè facilè <lb/>explicari atque in mea. </s> | <s id="s.000285">Iupiter verò <lb/>adhuc infrà, qua&longs;i in trigono; Mars demùm infrà trigonum; idem autem <lb/>futuris &longs;æculis futurum e&longs;t; cùm eundem velocitatis gradum hi Planetæ <lb/>&longs;ervaturi &longs;int, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;uprà; ex hoc enim <lb/>illa, de quibus hucu&longs;que di&longs;&longs;eruimus, nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur; nam <lb/>Saturnus altior motum retrogradum diuturniorem habet; licèt in mino­<lb/>re arcu, quàm Iupiter & Mars, directus verò breviorem, Idem dicitur <lb/>de Iove re&longs;pectu Martis; hinc revolutio &longs;eu temporis periodus Saturni, <lb/>illa &longs;cilicet, quæ inter duas Conjunctiones intercipitur, brevior e&longs;t, <lb/>quàm Iovis, & huius etiam, quàm Martis brevior; hinc frequentiores <lb/>recurrunt &longs;tationes in Saturno, quàm in Iove, & in hoc, quà in in Mar­<lb/>te; hinc Saturnus minorem arcum Eclypticæ decurrit, tum directo, tum <lb/>retrogrado motu; quia &longs;cilicet parum differt illius circulus diurnus confe-<pb pagenum="24" xlink:href="025/01/028.jpg"/>ctus in Perigæo, à circulo decur&longs;o in Apogæo ; E&longs;t enim minor propor­<lb/>tio vnius ad alium; hinc per plures dies &longs;tare videtur; quia licèt reip&longs;a <lb/>non &longs;tet, tam parum tamen promovetur & recedit à Stella, seu versùs <lb/>Ortum, &longs;eu versùs Occa&longs;um, vt eandem à Stella di&longs;tantiam &longs;ervare vi­<lb/>deatur; Cuncta hæc ita per&longs;picua &longs;unt, vt negari profectò non po&longs;&longs;int, quale <lb/>do vltrò in hac tua hypothe&longs;i, huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones Planetarum æquè facilè <lb/>explicari atque in mea. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000286"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000286"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000287"> Imò longè faciliùs & cum multiplici prærogativa: Nam pr<gap/>i­<lb/>mò &longs;implici&longs;&longs;imum motum adhibeo; realem &longs;cilicet & æquabilem, circa <lb/>mundi Centrum; tu verò duos, & fortè plures, eó&longs;que minimè æquabi­<lb/>les; vtrumque in Excentrico circa centra ad libitum excogitata & ficta. <lb/></s> | <s id="s.000287"> Imò longè faciliùs & cum multiplici prærogativa: Nam pri­<lb/>mò &longs;implici&longs;&longs;imum motum adhibeo; realem &longs;cilicet & æquabilem, circa <lb/>mundi Centrum; tu verò duos, & fortè plures, eó&longs;que minimè æquabi­<lb/>les; vtrumque in Excentrico circa centra ad libitum excogitata & ficta. <lb/></s> |
| <s id="s.000288">Secundo, nunquam vides Planetam extrà Perigæum & Apogæum, in eo <lb/>vero loco in quo e&longs;t, ac proinde perpetuæ fallaciæ &longs;ubjaces; ego in eo <lb/>loco, in quo reverà e&longs;t, Planetam video. </s> | <s id="s.000288">Secundo, nunquam vides Planetam extrà Perigæum & Apogæum, in eo <lb/>vero loco in quo e&longs;t, ac proinde perpetuæ fallaciæ &longs;ubjaces; ego in eo <lb/>loco, in quo reverà e&longs;t, Planetam video. </s> |
| <s id="s.000289">Tertiò, tu &longs;en&longs;um decipi <lb/>a&longs;&longs;eris, quamvis rectè applicatum; ego vt & in aliis minimè falli repo­<lb/>no, nec qui&longs;quam hoc jure ad&longs;truat, ni&longs;i aliqua ratione fretus. </s> | <s id="s.000289">Tertiò, tu &longs;en&longs;um decipi <lb/>a&longs;&longs;eris, quamvis rectè applicatum; ego vt & in aliis minimè falli repo­<lb/>no, nec qui&longs;quam hoc jure ad&longs;truat, ni&longs;i aliqua ratione fretus. </s> |
| <s id="s.000290">Quartò; <lb/>denique habe<gap/>o in mea cau&longs;as Phy&longs;icas, eá&longs;que tritas & vulgares in doctri­<lb/>na motuum, i&longs;torum omnium effectuum, Apogæi &longs;cilicet, Perigæi, accelera­<lb/>tionis, retardationis, &c. </s> | <s id="s.000290">Quartò; <lb/>denique habeo in mea cau&longs;as Phy&longs;icas, eá&longs;que tritas & vulgares in doctri­<lb/>na motuum, i&longs;torum omnium effectuum, Apogæi &longs;cilicet, Perigæi, accelera­<lb/>tionis, retardationis, &c. </s> |
| <s id="s.000291">Tu verò meras fallacias, & oculorum illu&longs;iones <lb/>e&longs;&longs;e contendis. </s> | <s id="s.000291">Tu verò meras fallacias, & oculorum illu&longs;iones <lb/>e&longs;&longs;e contendis. </s> |
| <s id="s.000292">Igitur non æquè facilè in tua hypothe&longs;i, ac in mea, res i&longs;ta ex­<lb/>plicatur, &longs;ed in mea longè faciliùs, planiùs, &, vt &longs;ic loquar, connaturaliùs. </s> | <s id="s.000292">Igitur non æquè facilè in tua hypothe&longs;i, ac in mea, res i&longs;ta ex­<lb/>plicatur, &longs;ed in mea longè faciliùs, planiùs, &, vt &longs;ic loquar, connaturaliùs. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000293"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000293"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000294"> Vt vt &longs;it, quoad hæc, antequam ad alia, quæ fortè magis vrgent, <lb/>accedam, ex te &longs;cire vellem, quonam modo latitudinem Planetarum in tua <lb/>hypothe&longs;i explices; quod eò libentiùs audiam, quò mirabilior mihi videtur <lb/>ille modus, quo in hypothe&longs;i no&longs;tra explicatur; in qua &longs;uppo&longs;ita orbitæ ex­<lb/>centricæ Planetæ inclinatione ad planum Eclypticæ, latitudinis variatio per <lb/>diver&longs;um terræ mobilis <expan abbr="&longs;itũ">&longs;itum</expan> optimè explicatur; nempè arcus, qui maximam <lb/>latitudinem metitur, in limitibus &longs;ub majore vel minore angulo apparet, <lb/>quo remotior, vel propior oculus &longs;tatuetur; quod vt in &longs;chemate explicem, <lb/><figure id="id.025.01.028.1.jpg" xlink:href="025/01/028/1.jpg"/><lb/>Sit centrum mundi A, planum ecli­<lb/>pticæ EGKH, excentricus FGI <lb/>H, cuius centrum e&longs;t in D ; nodi G <lb/>H, arcus inclinationis excentrici F <lb/>E, IK, Tellnris orbita BLCM. <lb/></s> | <s id="s.000294"> Vt vt &longs;it, quoad hæc, antequam ad alia, quæ fortè magis vrgent, <lb/>accedam, ex te &longs;cire vellem, quonam modo latitudinem Planetarum in tua <lb/>hypothe&longs;i explices; quod eò libentiùs audiam, quò mirabilior mihi videtur <lb/>ille modus, quo in hypothe&longs;i no&longs;tra explicatur; in qua &longs;uppo&longs;ita orbitæ ex­<lb/>centricæ Planetæ inclinatione ad planum Eclypticæ, latitudinis variatio per <lb/>diver&longs;um terræ mobilis <expan abbr="&longs;itũ">&longs;itum</expan> optimè explicatur; nempè arcus, qui maximam <lb/>latitudinem metitur, in limitibus &longs;ub majore vel minore angulo apparet, <lb/>quo remotior, vel propior oculus &longs;tatuetur; quod vt in &longs;chemate explicem, <lb/><figure id="id.025.01.028.1.jpg" xlink:href="025/01/028/1.jpg"/><lb/>Sit centrum mundi A, planum ecli­<lb/>pticæ EGKH, excentricus FGI <lb/>H, cuius centrum e&longs;t in D ; nodi G <lb/>H, arcus inclinationis excentrici F <lb/>E, IK, Telluris orbita BLCM. <lb/></s> |
| <s id="s.000295">Sit Terra in B, Planeta in limite Bo­<lb/>reali F ; apparebit prædictus arcus <lb/>&longs;ub angulo FBE, po&longs;ita verò Terra <lb/>in C, apparebit &longs;ub angulo FCE, <lb/>qui priore minor e&longs;t; Si verò &longs;tatua­<lb/>tur in limite Au&longs;trali, I & Terra &longs;it <lb/>in C, videbitur arcus IK &longs;ub an­<lb/>gulo ICK, & ex B &longs;ub angulo <lb/>IBK, &longs;ed ex Optica, per&longs;pi­<lb/>cuum e&longs;t, angulum ICK majorem <lb/>e&longs;&longs;e angulo FBE, quia CI minor <pb pagenum="25" xlink:href="025/01/029.jpg"/>e&longs;t BF; hinc phænomena illa, &longs;en potiùs generalia pronuntiata clari&longs;&longs;imè <lb/>explicantur, &longs;cilicet Planetæ oppo&longs;iti in eodem limite majorem e&longs;&longs;e Lati­<lb/>tudinem, quàm conjuncti; item Planetæ oppo&longs;iti in limite Au&longs;trino, La­<lb/>titudinem majorem e&longs;&longs;e quàm in Boreali; vides, quàm clarè & per&longs;picuè <lb/>in mea hypothe&longs;i hæc explicentur. </s> | <s id="s.000295">Sit Terra in B, Planeta in limite Bo­<lb/>reali F ; apparebit prædictus arcus <lb/>&longs;ub angulo FBE, po&longs;ita verò Terra <lb/>in C, apparebit &longs;ub angulo FCE, <lb/>qui priore minor e&longs;t; Si verò &longs;tatua­<lb/>tur in limite Au&longs;trali, I & Terra &longs;it <lb/>in C, videbitur arcus IK &longs;ub an­<lb/>gulo ICK, & ex B &longs;ub angulo <lb/>IBK, &longs;ed ex Optica, per&longs;pi­<lb/>cuum e&longs;t, angulum ICK majorem <lb/>e&longs;&longs;e angulo FBE, quia CI minor <pb pagenum="25" xlink:href="025/01/029.jpg"/>e&longs;t BF; hinc phænomena illa, &longs;en potiùs generalia pronuntiata clari&longs;&longs;imè <lb/>explicantur, &longs;cilicet Planetæ oppo&longs;iti in eodem limite majorem e&longs;&longs;e Lati­<lb/>tudinem, quàm conjuncti; item Planetæ oppo&longs;iti in limite Au&longs;trino, La­<lb/>titudinem majorem e&longs;&longs;e quàm in Boreali; vides, quàm clarè & per&longs;picuè <lb/>in mea hypothe&longs;i hæc explicentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000296"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000296"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000297"> Fateor, hæc non &longs;ine plau&longs;u ab hominibus excepta fui&longs;&longs;e; &longs;ed <lb/>re penitiùs con&longs;iderata, &longs;ummæ difficultates etiamnum re&longs;tant, quibus <lb/>&longs;uperandis tuæ hypothe&longs;eos a&longs;&longs;ertores fru&longs;trà omninò de&longs;udârunt, immò <lb/>nequidem inter &longs;e conveniunt, &longs;i rectè memini, in definienda huiu&longs;mo­<lb/>di Planetarum latitudine, excentricorum inclinatione, Nodorum, & <lb/>Apogæi motu, limitum libratione; atque adeò vltro fatentur, adhuc opus <lb/>e&longs;&longs;e novis Ob&longs;ervationibus, ad rem hanc meliùs &longs;tatuendam. </s> | <s id="s.000297"> Fateor, hæc non &longs;ine plau&longs;u ab hominibus excepta fui&longs;&longs;e; &longs;ed <lb/>re penitiùs con&longs;iderata, &longs;ummæ difficultates etiamnum re&longs;tant, quibus <lb/>&longs;uperandis tuæ hypothe&longs;eos a&longs;&longs;ertores fru&longs;trà omninò de&longs;udârunt, immò <lb/>nequidem inter &longs;e conveniunt, &longs;i rectè memini, in definienda huiu&longs;mo­<lb/>di Planetarum latitudine, excentricorum inclinatione, Nodorum, & <lb/>Apogæi motu, limitum libratione; atque adeò vltro fatentur, adhuc opus <lb/>e&longs;&longs;e novis Ob&longs;ervationibus, ad rem hanc meliùs &longs;tatuendam. </s> |
| <s id="s.000298">In mea <lb/>hypothe&longs;i res &longs;atis expeditè explicatur, per &longs;ecundam illam inclinationem <lb/>à Tropicis ad Æquatorem, & vici&longs;&longs;im, juxtà rationem motus accelerati <lb/>& retardati; cùm autem Mars modò citiùs, modò tardiùs orbem &longs;uum <lb/>decurrat, quàm Stellæ &longs;uum, &longs;emper verò citiùs quàm Sol, ni&longs;i fortè <lb/>Mars &longs;it in Apogæo, & Sol in Perigæo, & cùm motus &longs;ecundæ inclina­<lb/>tionis tardiùs fiat in Marte quàm in Sole; cùm demùm Mars ab Æqua­<lb/>tore declinare po&longs;&longs;it versùs Boream & Au&longs;trum, gradib. </s> | <s id="s.000298">In mea <lb/>hypothe&longs;i res &longs;atis expeditè explicatur, per &longs;ecundam illam inclinationem <lb/>à Tropicis ad Æquatorem, & vici&longs;&longs;im, juxtà rationem motus accelerati <lb/>& retardati; cùm autem Mars modò citiùs, modò tardiùs orbem &longs;uum <lb/>decurrat, quàm Stellæ &longs;uum, &longs;emper verò citiùs quàm Sol, ni&longs;i fortè <lb/>Mars &longs;it in Apogæo, & Sol in Perigæo, & cùm motus &longs;ecundæ inclina­<lb/>tionis tardiùs fiat in Marte quàm in Sole; cùm demùm Mars ab Æqua­<lb/>tore declinare po&longs;&longs;it versùs Boream & Au&longs;trum, gradib. </s> |
| <s id="s.000299">circiter 25. ex <lb/>his &longs;equitur, latitudo Martis, eaque varia, cùm aliquando relinquat <lb/>Eclipticam versùs Boream, vbi di&longs;cedit à Nodo, in Signis de&longs;cendenti­<lb/>bus, in a&longs;c<gap/>endenti<gap/>bus verò, versùs Au&longs;trum; variatur etiam Latitudo ex <lb/>varia di&longs;tantia Martis. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000299">circiter 25. ex <lb/>his &longs;equitur, latitudo Martis, eaque varia, cùm aliquando relinquat <lb/>Eclipticam versùs Boream, vbi di&longs;cedit à Nodo, in Signis de&longs;cendenti­<lb/>bus, in a&longs;cendentibus verò, versùs Au&longs;trum; variatur etiam Latitudo ex <lb/>varia di&longs;tantia Martis. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000300">Cæterùm vnum ob&longs;erves velim, optime Augu­<lb/>&longs;tine, nullum mortalium hactenùs ad iu&longs;tos calculos minorum Planeta­<lb/>rum, immò nec fortè Lunæ latitudinem reduxi&longs;&longs;e; præ&longs;ertim Martis, vt <lb/>vel ip&longs;e Keplerus vltrò fatetur, qui vult, hæc latere in pandectis <lb/>æternitatis; hinc tot excentrici, epicycli, circelli, deviationes, incli­<lb/>nationes, reflexiones, librationes, centra diver&longs;a, excentricitates; ne­<lb/>que adhuc Martem A&longs;tronomi tot tamque variis & multiplicatis retibus <lb/>comprehendere potuerunt; vtor igitur, ad calculos, qualibet hypothe&longs;i, <lb/>vt A&longs;trologus; vt Philo&longs;ophus eam dumtaxat admitto, quæ cum princi­<lb/>piis Phy&longs;icis con&longs;entit; calculi verò difficultas ex eo provenit, quod &longs;int <lb/>ferè innumeræ combinationes Apogæorum Solis & Martis; <expan abbr="Nodorũ">Nodorum</expan> item, <lb/>qui versùs Ortum in con&longs;equentia promoveri videntur; nempè ex diver­<lb/>&longs;o Nodorum & Apogæoru<gap/>m loco ac &longs;itu, diver&longs;a Latitudinis mutatio ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò &longs;equitur. </s> | <s id="s.000300">Cæterùm vnum ob&longs;erves velim, optime Augu­<lb/>&longs;tine, nullum mortalium hactenùs ad iu&longs;tos calculos minorum Planeta­<lb/>rum, immò nec fortè Lunæ latitudinem reduxi&longs;&longs;e; præ&longs;ertim Martis, vt <lb/>vel ip&longs;e Keplerus vltrò fatetur, qui vult, hæc latere in pandectis <lb/>æternitatis; hinc tot excentrici, epicycli, circelli, deviationes, incli­<lb/>nationes, reflexiones, librationes, centra diver&longs;a, excentricitates; ne­<lb/>que adhuc Martem A&longs;tronomi tot tamque variis & multiplicatis retibus <lb/>comprehendere potuerunt; vtor igitur, ad calculos, qualibet hypothe&longs;i, <lb/>vt A&longs;trologus; vt Philo&longs;ophus eam dumtaxat admitto, quæ cum princi­<lb/>piis Phy&longs;icis con&longs;entit; calculi verò difficultas ex eo provenit, quod &longs;int <lb/>ferè innumeræ combinationes Apogæorum Solis & Martis; <expan abbr="Nodorũ">Nodorum</expan> item, <lb/>qui versùs Ortum in con&longs;equentia promoveri videntur; nempè ex diver­<lb/>&longs;o Nodorum & Apogæorum loco ac &longs;itu, diver&longs;a Latitudinis mutatio ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò &longs;equitur. </s> |
| <s id="s.000301">Hæc in Saturno & Iove etiam locum habent; atque <lb/>adeò, ni fallor, ex dictis habes, in mea hypothe&longs;i, trium &longs;uperiorum <lb/>Planetarum pa&longs;&longs;iones haud difficulter explicari, idque per principia Phy­<lb/>&longs;ica, quæ ex doctrina moruum &longs;upponimus: quare &longs;i me audis, ac tibi <lb/>putas à me factum e&longs;&longs;e &longs;atis, exprome alia argumenta, &longs;i quæ &longs;uppetunt <lb/>pro tua hypothe&longs;i. </s> | <s id="s.000301">Hæc in Saturno & Iove etiam locum habent; atque <lb/>adeò, ni fallor, ex dictis habes, in mea hypothe&longs;i, trium &longs;uperiorum <lb/>Planetarum pa&longs;&longs;iones haud difficulter explicari, idque per principia Phy­<lb/>&longs;ica, quæ ex doctrina moruum &longs;upponimus: quare &longs;i me audis, ac tibi <lb/>putas à me factum e&longs;&longs;e &longs;atis, exprome alia argumenta, &longs;i quæ &longs;uppetunt <lb/>pro tua hypothe&longs;i. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000310"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000310"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000311"> Multa ob&longs;tant, quo minùs Epicyclum adhibeam. </s> | <s id="s.000311"> Multa ob&longs;tant, quo minùs Epicyclum adhibeam. </s> |
| <s id="s.000312">Primò, <lb/>Licet Venus plus temporis ponat ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum, non tamen iuxtà proportionem acceptam in <lb/>Epicyclo: Sit enim arcus DV 45. grad. <!-- REMOVE S-->ducatur BV, tum perpendicularis <pb pagenum="27" xlink:href="025/01/031.jpg"/>DR, hæc erit &longs;emidiameter Epicycli, quanquam a&longs;&longs;umpto angulo maxi­<lb/>mæ digre&longs;&longs;ionis grad. <!-- REMOVE S-->47. &longs;emidiameter Epicycli erit paulo maior quàm <lb/>DR; &longs;ed &longs;it vt DR; haud dubiè arcus FHR e&longs;t triplus arcus RK. Igitur <lb/><!-- REMOVE S-->tempus po&longs;itum ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem triplum e&longs;t illius, <lb/>quod ponitur à maxima digre&longs;&longs;ione ad Perigæum, &longs;ed reverà triplum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed in minore proportione. </s> | <s id="s.000312">Primò, <lb/>Licet Venus plus temporis ponat ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum, non tamen iuxtà proportionem acceptam in <lb/>Epicyclo: Sit enim arcus DV 45. grad. <!-- REMOVE S-->ducatur BV, tum perpendicularis <pb pagenum="27" xlink:href="025/01/031.jpg"/>DR, hæc erit &longs;emidiameter Epicycli, quanquam a&longs;&longs;umpto angulo maxi­<lb/>mæ digre&longs;&longs;ionis grad. <!-- REMOVE S-->47. &longs;emidiameter Epicycli erit paulo maior quàm <lb/>DR; &longs;ed &longs;it vt DR; haud dubiè arcus FHR e&longs;t triplus arcus RK. Igitur <lb/><!-- REMOVE S-->tempus po&longs;itum ab Apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem triplum e&longs;t illius, <lb/>quod ponitur à maxima digre&longs;&longs;ione ad Perigæum, &longs;ed reverà triplum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed in minore proportione. </s> |
| <s id="s.000313">Secundò BF e&longs;t ad BK ferè vt 12. ad 2. <lb/>Igitur cùm circuli &longs;int vt diametri, circulus quem Venus decurtit in Apo­<lb/>gæo F, e&longs;&longs;et dodecuplus illius, quem conficit in Perigæo K ; immo & in <lb/>maiore proportione, cum angulus maximæ digre&longs;&longs;ionis &longs;it maior angulo <lb/>grad.45. nempe ad gradus 48. immò & 49. nonnunquam accedit. </s> | <s id="s.000313">Secundò BF e&longs;t ad BK ferè vt 12. ad 2. <lb/>Igitur cùm circuli &longs;int vt diametri, circulus quem Venus decurrit in Apo­<lb/>gæo F, e&longs;&longs;et dodecuplus illius, quem conficit in Perigæo K ; immo & in <lb/>maiore proportione, cum angulus maximæ digre&longs;&longs;ionis &longs;it maior angulo <lb/>grad.45. nempe ad gradus 48. immò & 49. nonnunquam accedit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000314"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc eadem ratio contra te militat, na<gap/> &longs;uppo&longs;ita tua hy­<lb/>pothe&longs;i, BS erit &longs;altem dupla BI, igitur circulus, quem Venus decurrit <lb/>&longs;ub radio BS, e&longs;t duplus illius, quem decurrit &longs;ub radio BI, hunc igitur <lb/>&longs;uppo&longs;ito motu &longs;emper æquabili, vt dicis, &longs;ub duplo etiam tempore Ve­<lb/>nus decurrit, quod tamen Phænomenis non con&longs;entit. </s> | <s id="s.000314"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Hæc eadem ratio contra te militat, nam &longs;uppo&longs;ita tua hy­<lb/>pothe&longs;i, BS erit &longs;altem dupla BI, igitur circulus, quem Venus decurrit <lb/>&longs;ub radio BS, e&longs;t duplus illius, quem decurrit &longs;ub radio BI, hunc igitur <lb/>&longs;uppo&longs;ito motu &longs;emper æquabili, vt dicis, &longs;ub duplo etiam tempore Ve­<lb/>nus decurrit, quod tamen Phænomenis non con&longs;entit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000315"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000315"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000317">Secundò Venus vbi ad mediocrem di&longs;tantiam pervenit, <lb/>puta in L, adhuc vltra digreditur, quia tardiùs Sole movetur. </s> | <s id="s.000317">Secundò Venus vbi ad mediocrem di&longs;tantiam pervenit, <lb/>puta in L, adhuc vltra digreditur, quia tardiùs Sole movetur. </s> |
| <s id="s.000318">Tertiò nun­<lb/>quam opponitur Soli; quia antequam perveniat ad <expan abbr="Quadraturã">Quadraturam</expan> cum Sole, <lb/>citiùs quàm Sol orbem &longs;uum decurrit; igitur à Sole vltra non digreditur. <lb/></s> | <s id="s.000318">Tertiò nun­<lb/>quam opponitur Soli; quia antequam perveniat ad <expan abbr="Quadraturã">Quadraturam</expan> cum Sole, <lb/>citiùs quàm Sol orbem &longs;uum decurrit; igitur à Sole vltra non digreditur. <lb/></s> |
| <s id="s.000319">Quartò plus temporis ponit ab Apogæo S, ad maximam digre&longs;&longs;ionem M, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum; quia tempus acce&longs;&longs;us SL, æquale e&longs;t tempori <lb/>rece&longs;&longs;us LMI, &longs;ed MI citiùs decurritur quàm LMI; e&longs;t enim pars mi­<lb/>nor toto. </s> | <s id="s.000319">Quartò plus temporis ponit ab Apogæo S, ad maximam digre&longs;&longs;ionem M, <lb/>quàm ab hac ad Perigæum; quia tempus acce&longs;&longs;us SL, æquale e&longs;t tempori <lb/>rece&longs;&longs;us LMI, &longs;ed MI citiùs decurritur quàm LMI; e&longs;t enim pars mi­<lb/>nor toto. </s> |
| <s id="s.000320">Secundò versùs Apogæum promoveri videtur in con&longs;equentia; <lb/>versùs Perigæum in an<gap/>cedentia; quia versùs Apogæum tardiùs, versùs <lb/>Perigæum citiùs orbem &longs;uum ab&longs;olvit, ab ortu &longs;cilicet ad occa&longs;um. </s> | <s id="s.000320">Secundò versùs Apogæum promoveri videtur in con&longs;equentia; <lb/>versùs Perigæum in antecedentia; quia versùs Apogæum tardiùs, versùs <lb/>Perigæum citiùs orbem &longs;uum ab&longs;olvit, ab ortu &longs;cilicet ad occa&longs;um. </s> |
| <s id="s.000321">Sextò <lb/>Emer&longs;io Veneris po&longs;t Conjunctionem Apogæam, e&longs;t ve&longs;pertina; quia Ve­<lb/>nus à Sole versùs ortum digreditur, po&longs;t Conjunctionem Perigæam, e&longs;t <lb/>matutina; quia Venus Solem po&longs;t &longs;e relinquit ver&longs;us ortum: ergo in illa <lb/>apparet ve&longs;pere, in hac verò mane; &longs;ed paulò ante Apogæum fit immer&longs;io <lb/>matutina; quia cum Venus tunc &longs;pectet Solem versùs ortum, mane appa­<lb/>ret, & cùm Sol eam a&longs;&longs;equatur, mane immergitur; at paulo po&longs;t ante Pe­<lb/>rigæum, fit immer&longs;io ve&longs;pertina; quia cùm Venus tunc Solem &longs;pectet <lb/>ver&longs;us occa&longs;um, ve&longs;pere apparet, & cùm Solem a&longs;&longs;equatur, ve&longs;pere im­<lb/>mergitur. </s> | <s id="s.000321">Sextò <lb/>Emer&longs;io Veneris po&longs;t Conjunctionem Apogæam, e&longs;t ve&longs;pertina; quia Ve­<lb/>nus à Sole versùs ortum digreditur, po&longs;t Conjunctionem Perigæam, e&longs;t <lb/>matutina; quia Venus Solem po&longs;t &longs;e relinquit ver&longs;us ortum: ergo in illa <lb/>apparet ve&longs;pere, in hac verò mane; &longs;ed paulò ante Apogæum fit immer&longs;io <lb/>matutina; quia cum Venus tunc &longs;pectet Solem versùs ortum, mane appa­<lb/>ret, & cùm Sol eam a&longs;&longs;equatur, mane immergitur; at paulo po&longs;t ante Pe­<lb/>rigæum, fit immer&longs;io ve&longs;pertina; quia cùm Venus tunc Solem &longs;pectet <lb/>ver&longs;us occa&longs;um, ve&longs;pere apparet, & cùm Solem a&longs;&longs;equatur, ve&longs;pere im­<lb/>mergitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.000325"> Multa haud dubiè con&longs;ideranda &longs;unt, vt ritè definiatur, quæ <lb/>& qualis &longs;it hæc linea: in modico arcu orbis va&longs;ti&longs;&longs;imi, qui ad in&longs;tar lineæ <lb/>rectæ a&longs;&longs;umi pote&longs;t, pro parabola, phy&longs;icè loquendo, accipi pote&longs;t, & <pb pagenum="28" xlink:href="025/01/032.jpg"/>hoc ip&longs;um e&longs;t, quod iam aliàs innui cùm de Saturno confabularer; nem­<lb/>pe ex duplici motu recto, altero &longs;cilicet naturaliter accelerato, altero <lb/>æquabïli, hæc linea parabolica na&longs;citur, vt multi demon&longs;trarunt. </s> | <s id="s.000325"> Multa haud dubiè con&longs;ideranda &longs;unt, vt ritè definiatur, quæ <lb/>& qualis &longs;it hæc linea: in modico arcu orbis va&longs;ti&longs;&longs;imi, qui ad in&longs;tar lineæ <lb/>rectæ a&longs;&longs;umi pote&longs;t, pro parabola, phy&longs;icè loquendo, accipi pote&longs;t, & <pb pagenum="28" xlink:href="025/01/032.jpg"/>hoc ip&longs;um e&longs;t, quod iam aliàs innui cùm de Saturno confabularer; nem­<lb/>pe ex duplici motu recto, altero &longs;cilicet naturaliter accelerato, altero <lb/>æquabïli, hæc linea parabolica na&longs;citur, vt multi demon&longs;trarunt. </s> |
| <s id="s.000326">Dixi <lb/>phy&longs;icè loquendo, quia neque arcus circuli e&longs;t linea recta, neque lineæ <lb/>ductæ ad idem centrum &longs;unt parallelæ, neque fortè motus apparens in <lb/>illo arcu e&longs;t æquabilis. </s> | <s id="s.000326">Dixi <lb/>phy&longs;icè loquendo, quia neque arcus circuli e&longs;t linea recta, neque lineæ <lb/>ductæ ad idem centrum &longs;unt parallelæ, neque fortè motus apparens in <lb/>illo arcu e&longs;t æquabilis. </s> |
| <s id="s.000327">At verò in Venere, in qua longè maior arcus a&longs;&longs;u­<lb/>mitur, vt DL, cùm hic a&longs;&longs;umi non po&longs;&longs;it, vt linea recta, quæ &longs;it ba&longs;is &longs;emi­<lb/>parabolæ, linea SPL non e&longs;t, etiam phy&longs;icè loquendo, parabolica. </s> | <s id="s.000327">At verò in Venere, in qua longè maior arcus a&longs;&longs;u­<lb/>mitur, vt DL, cùm hic a&longs;&longs;umi non po&longs;&longs;it, vt linea recta, quæ &longs;it ba&longs;is &longs;emi­<lb/>parabolæ, linea SPL non e&longs;t, etiam phy&longs;icè loquendo, parabolica. </s> |
| <s id="s.000328">Vt <lb/>autem nonnihil, obiter &longs;altem, indicem, &longs;it BN radius illius circuli, quem <lb/>Venus æquali tempore cum Sole decurrit, &longs;it vt BS ad SN, ita circulus <lb/>&longs;ub radio BC ad arcum SX; &longs;it SO &longs;egmentum acce&longs;&longs;us ducto ex B <lb/>arcu OP, ducetur linea per punctum P: pari modo alia puncta habebun­<lb/>tur; cogita punctum S moveri per SD motu accelerato, & &longs;imul cum axe <lb/>BS versùs X, circa centrum B, initio, velociùs: &longs;ub finem, tardiùs; de&longs;cri­<lb/>bet curvam SPL, quæ e&longs;t &longs;pecies quædam &longs;piralis, &longs;eu fortè nova quæ­<lb/>dam &longs;pecies parabolæ, in qua, arcus paralleli in locum applicatarum <lb/>&longs;ub&longs;tituuntur; ita vt v.g. <!-- REMOVE S-->quadratum OP ad quadratum DL, &longs;it vt SO, <lb/>ad SD, & vt tantulum Geometrizemus, cùm hæc figura &longs;it homogenea <lb/>&longs;emiparabolæ, &longs;unt enim arcus vt applicatæ, &longs;i ducatur arcus LD in <gap/> SD, <lb/>habebitur area dictæ figuræ: &longs;i autem idem arcus DL ducatur in <gap/> DB, <lb/>habebitur &longs;ector BLD. </s> | <s id="s.000328">Vt <lb/>autem nonnihil, obiter &longs;altem, indicem, &longs;it BN radius illius circuli, quem <lb/>Venus æquali tempore cum Sole decurrit, &longs;it vt BS ad SN, ita circulus <lb/>&longs;ub radio BC ad arcum SX; &longs;it SO &longs;egmentum acce&longs;&longs;us ducto ex B <lb/>arcu OP, ducetur linea per punctum P: pari modo alia puncta habebun­<lb/>tur; cogita punctum S moveri per SD motu accelerato, & &longs;imul cum axe <lb/>BS versùs X, circa centrum B, initio, velociùs: &longs;ub finem, tardiùs; de&longs;cri­<lb/>bet curvam SPL, quæ e&longs;t &longs;pecies quædam &longs;piralis, &longs;eu fortè nova quæ­<lb/>dam &longs;pecies parabolæ, in qua, arcus paralleli in locum applicatarum <lb/>&longs;ub&longs;tituuntur; ita vt v.g. <!-- REMOVE S-->quadratum OP ad quadratum DL, &longs;it vt SO, <lb/>ad SD, & vt tantulum Geometrizemus, cùm hæc figura &longs;it homogenea <lb/>&longs;emiparabolæ, &longs;unt enim arcus vt applicatæ, &longs;i ducatur arcus LD in 1/<gap/> SD, <lb/>habebitur area dictæ figuræ: &longs;i autem idem arcus DL ducatur in 1/<gap/> DB, <lb/>habebitur &longs;ector BLD. </s> |
| <s id="s.000329">Igitur figura SLD e&longs;t ad dictum &longs;ectorem, vt <lb/><gap/> SD ad <gap/> DB. </s> | <s id="s.000329">Igitur figura SLD e&longs;t ad dictum &longs;ectorem, vt <lb/>1/<gap/> SD ad 1/<gap/> DB. </s> |
| <s id="s.000330">Sit etiam vt BD ad BS, ita BS ad tertiam BF, erit &longs;ector <lb/>BLD ad &longs;ectorem BHS, vt BD ad BF; &longs;unt enim &longs;ectores &longs;imiles in <lb/>duplicata; igitur &longs;ector BLD ad reliquum trapezium LHSD vt BD <lb/>ad DF, vel vt <gap/> BD ad <gap/> DF. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000330">Sit etiam vt BD ad BS, ita BS ad tertiam BF, erit &longs;ector <lb/>BLD ad &longs;ectorem BHS, vt BD ad BF; &longs;unt enim &longs;ectores &longs;imiles in <lb/>duplicata; igitur &longs;ector BLD ad reliquum trapezium LHSD vt BD <lb/>ad DF, vel vt 1/<gap/> BD ad 1/<gap/> DF. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000331">Igitur LSD ad dictum trapezium vt <gap/> SD <lb/>ad <gap/> FD; igitur LSD ad reliquum triangulum SHL vt <gap/> DS ad <gap/> DF <lb/>minùs <gap/> SD. </s> | <s id="s.000331">Igitur LSD ad dictum trapezium vt 1/<gap/> SD <lb/>ad 1/<gap/> FD; igitur LSD ad reliquum triangulum SHL vt 1/<gap/> DS ad <gap/> DF <lb/>minùs 1/<gap/> SD. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000332"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi non parum arrident; &longs;ed omitte quæ&longs;o hæc Geo­<lb/>metrica, alioquin vix ab iis te ab&longs;trahere potero; probè igitur intelligo, <lb/>quomodo in hac tua hypothe&longs;i, omnia quorum huc v&longs;que memini&longs;ti Ve­<lb/>neris Phænomena explicentur; nonnulla tamen &longs;uper&longs;unt, quæ fortè plus <lb/>negotij face&longs;&longs;unt v.g. <!-- REMOVE S-->cur maxima Veneris declinatio modò maior &longs;it, <lb/>modò minor, cur Venus aliquando matutina, &longs;imul & ve&longs;pertina eodem <lb/>die videatur; cur eiu&longs;dem latitudo Borealis &longs;it maior quàm Au&longs;tralis, alia­<lb/>que huju&longs;modi. </s> | <s id="s.000332"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi non parum arrident; &longs;ed omitte quæ&longs;o hæc Geo­<lb/>metrica, alioquin vix ab iis te ab&longs;trahere potero; probè igitur intelligo, <lb/>quomodo in hac tua hypothe&longs;i, omnia quorum huc v&longs;que memini&longs;ti Ve­<lb/>neris Phænomena explicentur; nonnulla tamen &longs;uper&longs;unt, quæ fortè plus <lb/>negotij face&longs;&longs;unt v.g. <!-- REMOVE S-->cur maxima Veneris declinatio modò maior &longs;it, <lb/>modò minor, cur Venus aliquando matutina, &longs;imul & ve&longs;pertina eodem <lb/>die videatur; cur eiu&longs;dem latitudo Borealis &longs;it maior quàm Au&longs;tralis, alia­<lb/>que huju&longs;modi. </s> |
| |
| <s id="s.000334"> Parum negotij cuncta hæc mihi face&longs;&longs;unt, &longs;ecus fortè vobis <lb/>ac proinde tot epicyclos, excentricos, circellos, librationes arcus, Ellip&longs;<lb/>&longs;es, Epicyclorum Epicyclos multiplicatis; quibus etiam admi&longs;&longs;is, vix fi­<lb/>nem vobis propo&longs;itum obtinetis; itaque illa omnia cum meo &longs;implici&longs;&longs;imo <lb/>motu facillimè explico: vbi enim Venus pervenit ad M, id e&longs;t, ad illum <lb/>circulum ineundum quem æquali cum Sole tempore decurrit, dum hic <lb/>e&longs;t in mediocri di&longs;tantia D ; &longs;i Sol &longs;it in Apogæo, cum in con&longs;equentia, <lb/>id e&longs;t versùs Ortum Sol plus promoveri videatur, quia maiorem circu­<lb/>lum de&longs;cribit, igitur tardiùs, haud dubiè Venus à Sole minùs digredi <lb/>videtur ad quàm Sol propiùs accedit, igitur in hoc ca&longs;u, maxima digre&longs;-<pb pagenum="29" xlink:href="025/01/033.jpg"/>&longs;io Veneris minor erit; &longs;ecus accidet, &longs;i tunc Sol degat in Perigæo, quia <lb/>&longs;cilicet breviorem circulum, ac proinde citiùs decurrit. </s> | <s id="s.000334"> Parum negotij cuncta hæc mihi face&longs;&longs;unt, &longs;ecus fortè vobis <lb/>ac proinde tot epicyclos, excentricos, circellos, librationes arcus, Ellip&longs;<lb/>&longs;es, Epicyclorum Epicyclos multiplicatis; quibus etiam admi&longs;&longs;is, vix fi­<lb/>nem vobis propo&longs;itum obtinetis; itaque illa omnia cum meo &longs;implici&longs;&longs;imo <lb/>motu facillimè explico: vbi enim Venus pervenit ad M, id e&longs;t, ad illum <lb/>circulum ineundum quem æquali cum Sole tempore decurrit, dum hic <lb/>e&longs;t in mediocri di&longs;tantia D ; &longs;i Sol &longs;it in Apogæo, cum in con&longs;equentia, <lb/>id e&longs;t versùs Ortum Sol plus promoveri videatur, quia maiorem circu­<lb/>lum de&longs;cribit, igitur tardiùs, haud dubiè Venus à Sole minùs digredi <lb/>videtur ad quàm Sol propiùs accedit, igitur in hoc ca&longs;u, maxima digre&longs;-<pb pagenum="29" xlink:href="025/01/033.jpg"/>&longs;io Veneris minor erit; &longs;ecus accidet, &longs;i tunc Sol degat in Perigæo, quia <lb/>&longs;cilicet breviorem circulum, ac proinde citiùs decurrit. </s> |
| <s id="s.000335">Igitur versùs Oc­<lb/>ca&longs;um longiùs à Venere amovetur, hinc maior huius digre&longs;&longs;io, quæ dein­<lb/>de pro diver&longs;o loco Solis diver&longs;a erit. </s> | <s id="s.000335">Igitur versùs Oc­<lb/>ca&longs;um longiùs à Venere amovetur, hinc maior huius digre&longs;&longs;io, quæ dein­<lb/>de pro diver&longs;o loco Solis diver&longs;a erit. </s> |
| <s id="s.000336">Minima igitur inter maximas fiet <lb/>Sole exi&longs;tente in Apogæo ; exempli gratia; maxima verò Sole exi&longs;tente <lb/>in Perigæo, media denique, Sole mediocrem di&longs;tantiam tenente, variæ <lb/>deinde pro variis locis, in quibus Sol ab Apogæo vel Perigæo plùs, vel <lb/>minùs di&longs;tat. </s> | <s id="s.000336">Minima igitur inter maximas fiet <lb/>Sole exi&longs;tente in Apogæo ; exempli gratia; maxima verò Sole exi&longs;tente <lb/>in Perigæo, media denique, Sole mediocrem di&longs;tantiam tenente, variæ <lb/>deinde pro variis locis, in quibus Sol ab Apogæo vel Perigæo plùs, vel <lb/>minùs di&longs;tat. </s> |
| <s id="s.000337">Quod verò &longs;pectat ad alterum po&longs;tulatum, æquè facile<gap/> ex­<lb/>plico; cùm enim latitudo Borealis veneris maior &longs;it quàm au&longs;tralis, &longs;up­<lb/>ponamus Venerem non procul à Perigæo cum latitudine Boreali 9. grad. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000337">Quod verò &longs;pectat ad alterum po&longs;tulatum, æquè facile ex­<lb/>plico; cùm enim latitudo Borealis veneris maior &longs;it quàm au&longs;tralis, &longs;up­<lb/>ponamus Venerem non procul à Perigæo cum latitudine Boreali 9. grad. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000338">Sole v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->exi&longs;tente iuxta Tropicum Capricorni, arcus diurnus Veneris, <lb/>longè maior e&longs;t, arcu diurno Solis, vt patet ex vulgaribus tabulis; quid <lb/>mirum; igitur, &longs;i & ante Solem oriatur, & po&longs;t illum occidat; ac pro­<lb/>inde mane & &longs;ero &longs;e&longs;e videndam præbeat? </s> | <s id="s.000338">Sole v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->exi&longs;tente iuxta Tropicum Capricorni, arcus diurnus Veneris, <lb/>longè maior e&longs;t, arcu diurno Solis, vt patet ex vulgaribus tabulis; quid <lb/>mirum; igitur, &longs;i & ante Solem oriatur, & po&longs;t illum occidat; ac pro­<lb/>inde mane & &longs;ero &longs;e&longs;e videndam præbeat? </s> |
| <s id="s.000339">neque hic re&longs;tat vlla difficultas, <lb/>ni&longs;i fortè cur latitudo Borealis Veneris &longs;it maior au&longs;trali, cum tamen Mer­<lb/>curij latitudo Au&longs;tralis Boreali maior &longs;it; partim à Sole ratio petenda e&longs;t, <lb/>cuius &longs;cilicet Apogæum modò e&longs;t in &longs;ignis Borealibus, modo in Au&longs;tra­<lb/>libus, partim à diver&longs;is Coniunctionum & maximarum digre&longs;&longs;ionum lo­<lb/>cis, ex quibus diver&longs;æ latitudinis ratio &longs;equitur; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;upponamus ma­<lb/>ximam digre&longs;&longs;ionem ve&longs;pertinam in. </s> | <s id="s.000339">neque hic re&longs;tat vlla difficultas, <lb/>ni&longs;i fortè cur latitudo Borealis Veneris &longs;it maior au&longs;trali, cum tamen Mer­<lb/>curij latitudo Au&longs;tralis Boreali maior &longs;it; partim à Sole ratio petenda e&longs;t, <lb/>cuius &longs;cilicet Apogæum modò e&longs;t in &longs;ignis Borealibus, modo in Au&longs;tra­<lb/>libus, partim à diver&longs;is Coniunctionum & maximarum digre&longs;&longs;ionum lo­<lb/>cis, ex quibus diver&longs;æ latitudinis ratio &longs;equitur; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;upponamus ma­<lb/>ximam digre&longs;&longs;ionem ve&longs;pertinam in. </s> |
| <s id="s.000340">1. gradu Acietis ab&longs;que vlla latitu­<lb/>dine, erit Sol v.g. <!-- REMOVE S-->in grad. <!-- REMOVE S-->15. Pi&longs;cium, cùm autem hinc Venus cendat <lb/>versùs Perigæum, & &longs;uos orbes citiùs Sole perficiat, haud dubiè &longs;tatim <lb/>relinquit Eclipticam ver&longs;us Ortum & Au&longs;trum; vnde &longs;equitur latitudo <lb/>Borealis & tardi&longs;&longs;imus motus in con&longs;equentia, donec tandem fiat re­<lb/>trograda, & paulò po&longs;t Coniungatur Soli Perigæa, nec non tamdiu du­<lb/>ret retrogradatio po&longs;t Coniunctionem, quamdiu duravit ante Coniun­<lb/>ctionem, cre&longs;cente &longs;emper latitudine Boreali; donec ad maximam di­<lb/>gre&longs;&longs;ionem matutinam perveniat, modò &longs;it in &longs;ignis a&longs;cedentibus, id e&longs;t <lb/>à principio Capricorni ad principium Cancri. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000340">1. gradu Acietis ab&longs;que vlla latitu­<lb/>dine, erit Sol v.g. <!-- REMOVE S-->in grad. <!-- REMOVE S-->15. Pi&longs;cium, cùm autem hinc Venus cendat <lb/>versùs Perigæum, & &longs;uos orbes citiùs Sole perficiat, haud dubiè &longs;tatim <lb/>relinquit Eclipticam ver&longs;us Ortum & Au&longs;trum; vnde &longs;equitur latitudo <lb/>Borealis & tardi&longs;&longs;imus motus in con&longs;equentia, donec tandem fiat re­<lb/>trograda, & paulò po&longs;t Coniungatur Soli Perigæa, nec non tamdiu du­<lb/>ret retrogradatio po&longs;t Coniunctionem, quamdiu duravit ante Coniun­<lb/>ctionem, cre&longs;cente &longs;emper latitudine Boreali; donec ad maximam di­<lb/>gre&longs;&longs;ionem matutinam perveniat, modò &longs;it in &longs;ignis a&longs;cedentibus, id e&longs;t <lb/>à principio Capricorni ad principium Cancri. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000341">Si autem &longs;upponamus ibi­<lb/>dem Planetam, &longs;cilicet in 1. grad. <!-- REMOVE S-->Arietis ab&longs;que latitudine, in digre&longs;­<lb/>&longs;ione maxima matutina, Sol erit v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in gr. <!-- REMOVE S-->15. Geminorum, vt patet, <lb/>& cùm Venus hinc tendat ver&longs;us Apogæum, Orbes &longs;uos tardiùs Sole <lb/>decurrere incipit; Igitur relinquit Eclipticam versùs Occa&longs;um & Bo­<lb/>ream vnde &longs;equitur latitudo Au&longs;tralis, quæ continuo cre&longs;cit versùs Can­<lb/>crum: hæc forte regula generalis &longs;tatui po&longs;&longs;et, Venetis latitudo Borea­<lb/>lis, quamdiu movetur tardiùs Sole, id e&longs;t à maxima digre&longs;&longs;ione matutina <lb/>v&longs;que ad maximam ve&longs;pertinam, in Signis a&longs;cendentibus, decre&longs;cit, in de&longs;­<lb/>cendentibus cre&longs;cit; contra verò Au&longs;tralis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, & <lb/>decre&longs;cit in de&longs;centibus; quamdiu verò movetur citiùs Sole, latitudo bo­<lb/>realis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, in de&longs;cendentibus decre&longs;cit, in his demum <lb/>Au&longs;tralis cre&longs;cit & decre&longs;cit in illis; cùm autem &longs;int ferè innumeræ con­<lb/>iugationes, Signorum a&longs;cendentium & de&longs;cendentium, coniunctionum, <lb/>digre&longs;&longs;ionum, itemque Apogæi & Perigæi; Veneris & Solis; quid mi­<lb/>rum, &longs;i tanta varietas in Phænomenis deprehen&longs;a A&longs;tronomos eò adegerit, <lb/>vt fateantur vltro, certum Sy&longs;tema Veneris, in quo omnia Phænomena <pb pagenum="30" xlink:href="025/01/034.jpg"/>explicentur nondum &longs;tatui po&longs;&longs;e, ri&longs;i plures & magis accuratæ Ob&longs;erva­<lb/>tiones fiant. </s> | <s id="s.000341">Si autem &longs;upponamus ibi­<lb/>dem Planetam, &longs;cilicet in 1. grad. <!-- REMOVE S-->Arietis ab&longs;que latitudine, in digre&longs;­<lb/>&longs;ione maxima matutina, Sol erit v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in gr. <!-- REMOVE S-->15. Geminorum, vt patet, <lb/>& cùm Venus hinc tendat ver&longs;us Apogæum, Orbes &longs;uos tardiùs Sole <lb/>decurrere incipit; Igitur relinquit Eclipticam versùs Occa&longs;um & Bo­<lb/>ream vnde &longs;equitur latitudo Au&longs;tralis, quæ continuo cre&longs;cit versùs Can­<lb/>crum: hæc forte regula generalis &longs;tatui po&longs;&longs;et, Venetis latitudo Borea­<lb/>lis, quamdiu movetur tardiùs Sole, id e&longs;t à maxima digre&longs;&longs;ione matutina <lb/>v&longs;que ad maximam ve&longs;pertinam, in Signis a&longs;cendentibus, decre&longs;cit, in de&longs;­<lb/>cendentibus cre&longs;cit; contra verò Au&longs;tralis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, & <lb/>decre&longs;cit in de&longs;cendentibus; quamdiu verò movetur citiùs Sole, latitudo bo­<lb/>realis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, in de&longs;cendentibus decre&longs;cit, in his demum <lb/>Au&longs;tralis cre&longs;cit & decre&longs;cit in illis; cùm autem &longs;int ferè innumeræ con­<lb/>iugationes, Signorum a&longs;cendentium & de&longs;cendentium, coniunctionum, <lb/>digre&longs;&longs;ionum, itemque Apogæi & Perigæi; Veneris & Solis; quid mi­<lb/>rum, &longs;i tanta varietas in Phænomenis deprehen&longs;a A&longs;tronomos eò adegerit, <lb/>vt fateantur vltro, certum Sy&longs;tema Veneris, in quo omnia Phænomena <pb pagenum="30" xlink:href="025/01/034.jpg"/>explicentur nondum &longs;tatui po&longs;&longs;e, ri&longs;i plures & magis accuratæ Ob&longs;erva­<lb/>tiones fiant. </s> |
| <s id="s.000342">Porrò cum Venus proximè ad terram accedat, & circa hori-<gap/><lb/>zontem vt plurimum Ob&longs;ervetur, non e&longs;t dubium, quin refractio eius La­<lb/>titudinem non parum mutet, ac proinde valde difficile &longs;it, certam regu­<lb/>lam ex Ob&longs;ervationibus, quæ tot fallaciis oculorum &longs;ubjiciuntur &longs;tatuere; <lb/>&longs;ed ne &longs;im prolixior, & &longs;altem extra chorum, hæc omitto, cùm manife&longs;tè <lb/>con&longs;tet, in qualibet hypothe&longs;i ; hæc valde difficilè explicari; in ea tamen, <lb/>quam indicavi longè faciliùs. </s> | <s id="s.000342">Porrò cum Venus proximè ad terram accedat, & circa hori-<lb/>zontem vt plurimum Ob&longs;ervetur, non e&longs;t dubium, quin refractio eius La­<lb/>titudinem non parum mutet, ac proinde valde difficile &longs;it, certam regu­<lb/>lam ex Ob&longs;ervationibus, quæ tot fallaciis oculorum &longs;ubjiciuntur &longs;tatuere; <lb/>&longs;ed ne &longs;im prolixior, & &longs;altem extra chorum, hæc omitto, cùm manife&longs;tè <lb/>con&longs;tet, in qualibet hypothe&longs;i ; hæc valde difficilè explicari; in ea tamen, <lb/>quam indicavi longè faciliùs. </s> |
| <s id="s.000343">De Mercurio nihil dico, quia eadem pro <lb/>illo faciunt, quæ de Venere diximus, ni&longs;i quòd &longs;uas revolutiones citiùs <lb/>ab&longs;olvit, minu&longs;que digreditur à Sole, quàm Venus; ac proinde illius Ob­<lb/>&longs;ervationes longè difficiliores. </s> | <s id="s.000343">De Mercurio nihil dico, quia eadem pro <lb/>illo faciunt, quæ de Venere diximus, ni&longs;i quòd &longs;uas revolutiones citiùs <lb/>ab&longs;olvit, minu&longs;que digreditur à Sole, quàm Venus; ac proinde illius Ob­<lb/>&longs;ervationes longè difficiliores. </s> |
| <s id="s.000344">De diver&longs;is pha&longs;ibus horum Planetarum <lb/>nihil etiam dico; quia non dubitas; opinor, quin facillimè citra ve&longs;tram <lb/>hypothe&longs;im explicentur: quare his peractis, vide quæ&longs;o, vtrùm alia pro <lb/>tua hypothe&longs;i &longs;uppetant argumenta. </s> | <s id="s.000344">De diver&longs;is pha&longs;ibus horum Planetarum <lb/>nihil etiam dico; quia non dubitas; opinor, quin facillimè citra ve&longs;tram <lb/>hypothe&longs;im explicentur: quare his peractis, vide quæ&longs;o, vtrùm alia pro <lb/>tua hypothe&longs;i &longs;uppetant argumenta. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000345"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000345"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000346"> Omi&longs;&longs;is A&longs;tronomis, quæ haud dubiè &longs;atis feliciter &longs;olvi&longs;ti, <lb/>alia duo &longs;unt, quæ magnum no&longs;træ hypothe&longs;i plau&longs;um pepererunt, pri­<lb/>mùm petitur à maris æ&longs;tu, alterum à Magnete: quod ad primum &longs;pectat, <lb/>&longs;upponimus, Terram moveri motu quodam mixto ex motu orbis & cen­<lb/>tri, qua&longs;i ad in&longs;tar rotæ in plano, vt iam &longs;upra in&longs;inua&longs;ti, ac proinde par­<lb/>tes illius inæquali motu ferri, alias tardiùs, alias velociùs. </s> | <s id="s.000346"> Omi&longs;&longs;is A&longs;tronomis, quæ haud dubiè &longs;atis feliciter &longs;olvi&longs;ti, <lb/>alia duo &longs;unt, quæ magnum no&longs;træ hypothe&longs;i plau&longs;um pepererunt, pri­<lb/>mùm petitur à maris æ&longs;tu, alterum à Magnete: quod ad primum &longs;pectat, <lb/>&longs;upponimus, Terram moveri motu quodam mixto ex motu orbis & cen­<lb/>tri, qua&longs;i ad in&longs;tar rotæ in plano, vt iam &longs;upra in&longs;inua&longs;ti, ac proinde par­<lb/>tes illius inæquali motu ferri, alias tardiùs, alias velociùs. </s> |
| <s id="s.000347">Suppono præ­<lb/>tereà aquam in va&longs;e, &longs;eu cymba vectam, vbi cymba motum remittit, ex­<lb/>currere versùs illam partem, in quam cymba tendit; in oppo&longs;itam verò, <lb/>vbi cymba motum accelerat, cogita quæ&longs;o aquam Occani, qua&longs;i in va&longs;ti&longs;­<lb/>&longs;ima concha, à Globo Terræ delatam & circumactam, &longs;ed dicto <gap/>motu <lb/>inæquali, haud dubiè vbi motus acceleratur, aqua versù; Occa&longs;um ex­<lb/>currit, vbi remittitur, versùs Ortum: En tibi germanam cau&longs;am æ&longs;tus <lb/>marini, quæ certè, vt cum no&longs;tra hypothe&longs;i optimè con&longs;entit, ita in aliis <lb/>explicari non pote&longs;t. </s> | <s id="s.000347">Suppono præ­<lb/>tereà aquam in va&longs;e, &longs;eu cymba vectam, vbi cymba motum remittit, ex­<lb/>currere versùs illam partem, in quam cymba tendit; in oppo&longs;itam verò, <lb/>vbi cymba motum accelerat, cogita quæ&longs;o aquam Occani, qua&longs;i in va&longs;ti&longs;­<lb/>&longs;ima concha, à Globo Terræ delatam & circumactam, &longs;ed dicto motu <lb/>inæquali, haud dubiè vbi motus acceleratur, aqua versù; Occa&longs;um ex­<lb/>currit, vbi remittitur, versùs Ortum: En tibi germanam cau&longs;am æ&longs;tus <lb/>marini, quæ certè, vt cum no&longs;tra hypothe&longs;i optimè con&longs;entit, ita in aliis <lb/>explicari non pote&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000348"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000348"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000349"> Negare non po&longs;&longs;um, quin hoc fuerit ingenio&longs;um inventum, <lb/>fictum tamen & commentitium. </s> | <s id="s.000349"> Negare non po&longs;&longs;um, quin hoc fuerit ingenio&longs;um inventum, <lb/>fictum tamen & commentitium. </s> |
| <s id="s.000350">Primo enim ita æ&longs;tus diurnus &longs;uas pe­<lb/>riodos metitur, vt ad motum Lunæ dumtaxat, diurnum &longs;cilicet, non <lb/>Solis aut Terræ &longs;e&longs;e componat; nam &longs;ummi æ&longs;tus, vel &longs;ummæ aquarum <lb/>elevationis terminus e&longs;t Luna meridiana, tum in hoc, tum in oppo&longs;ito <lb/>hemi&longs;phærio; principium verò e&longs;t eadem Luna, Quadrante circuli di­<lb/>&longs;tans à Meridiano: Igitur Luna exi&longs;tente in Meridiano, æ&longs;tus cre&longs;cere <lb/>de&longs;init, decre&longs;cere incipit, remota vero Quadrante circuli à Meridiano, <lb/>hinc inde æ&longs;tus decre&longs;cere de&longs;init, & cre&longs;cere incipit: rem ita fieri per <lb/>&longs;e con&longs;tanti&longs;&longs;imum e&longs;t, habeturque ex indubitatis Ob&longs;ervationibus; licèt <lb/>autem per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt crementum decremento inæquale &longs;it; <lb/>hoc tamen non ob&longs;tat, quin po&longs;tero die d<gap/>ementum inc<gap/>ipiat eadem hora <lb/>Lunari, ac proinde 48. minutis tardiùs, quàm pridie. </s> | <s id="s.000350">Primo enim ita æ&longs;tus diurnus &longs;uas pe­<lb/>riodos metitur, vt ad motum Lunæ dumtaxat, diurnum &longs;cilicet, non <lb/>Solis aut Terræ &longs;e&longs;e componat; nam &longs;ummi æ&longs;tus, vel &longs;ummæ aquarum <lb/>elevationis terminus e&longs;t Luna meridiana, tum in hoc, tum in oppo&longs;ito <lb/>hemi&longs;phærio; principium verò e&longs;t eadem Luna, Quadrante circuli di­<lb/>&longs;tans à Meridiano: Igitur Luna exi&longs;tente in Meridiano, æ&longs;tus cre&longs;cere <lb/>de&longs;init, decre&longs;cere incipit, remota vero Quadrante circuli à Meridiano, <lb/>hinc inde æ&longs;tus decre&longs;cere de&longs;init, & cre&longs;cere incipit: rem ita fieri per <lb/>&longs;e con&longs;tanti&longs;&longs;imum e&longs;t, habeturque ex indubitatis Ob&longs;ervationibus; licèt <lb/>autem per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt crementum decremento inæquale &longs;it; <lb/>hoc tamen non ob&longs;tat, quin po&longs;tero die dementum incipiat eadem hora <lb/>Lunari, ac proinde 48. minutis tardiùs, quàm pridie. </s> |
| <s id="s.000351">Quid autem ad <lb/>hæc, Augu&longs;tine mi, Terræ motus conferat, nemo capiat; cùm enim ea­<lb/>dem motus inæqualitas, eadem &longs;emper hora, eidem Æquatoris terre&longs;tris <lb/>globi puncto in&longs;it, idem &longs;emper effectus ex eadem inæqualitate, ca­<lb/>dem hora &longs;equi deberet: igitur eadem hora &longs;emper e&longs;&longs;et &longs;ummum cre-<pb pagenum="31" xlink:href="025/01/035.jpg"/>mentum æ&longs;tus, eadem, &longs;ummum decrementum; quod tamen omnibus <lb/>Ob&longs;ervationibus repugnat: &longs;i enim hac ip&longs;a die, Luna in Meridi<gap/>e &longs;ci­<lb/>licet exi&longs;tente, &longs;it &longs;ummum crementum æ&longs;tus hora meridiana, vt &longs;it in no­<lb/>vilunio, cra&longs;tina die, idem &longs;ummum crementum erit minutis 48. circiter <lb/>po&longs;t Meridiem; & tertio po&longs;t die hora, 1. 36. minutis po&longs;t Meridiem, at­<lb/>que ita deinceps; idem de Plenilunio dicendum e&longs;t. </s> | <s id="s.000351">Quid autem ad <lb/>hæc, Augu&longs;tine mi, Terræ motus conferat, nemo capiat; cùm enim ea­<lb/>dem motus inæqualitas, eadem &longs;emper hora, eidem Æquatoris terre&longs;tris <lb/>globi puncto in&longs;it, idem &longs;emper effectus ex eadem inæqualitate, ea­<lb/>dem hora &longs;equi deberet: igitur eadem hora &longs;emper e&longs;&longs;et &longs;ummum cre-<pb pagenum="31" xlink:href="025/01/035.jpg"/>mentum æ&longs;tus, eadem, &longs;ummum decrementum; quod tamen omnibus <lb/>Ob&longs;ervationibus repugnat: &longs;i enim hac ip&longs;a die, Luna in Meridie &longs;ci­<lb/>licet exi&longs;tente, &longs;it &longs;ummum crementum æ&longs;tus hora meridiana, vt &longs;it in no­<lb/>vilunio, cra&longs;tina die, idem &longs;ummum crementum erit minutis 48. circiter <lb/>po&longs;t Meridiem; & tertio po&longs;t die hora, 1. 36. minutis po&longs;t Meridiem, at­<lb/>que ita deinceps; idem de Plenilunio dicendum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000352"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000352"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000353"> Ita fortè di&longs;poni po&longs;&longs;unt prædicti duo motus, orbis &longs;cilicet<gap/><lb/>& centri, vt motus mixtus inde re&longs;ultans tales in æ&longs;tu mutationes pro­<lb/>ducat. </s> | <s id="s.000353"> Ita fortè di&longs;poni po&longs;&longs;unt prædicti duo motus, orbis &longs;cilicet <lb/>& centri, vt motus mixtus inde re&longs;ultans tales in æ&longs;tu mutationes pro­<lb/>ducat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000354"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000354"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <figure id="id.025.01.035.1.jpg" xlink:href="025/01/035/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.035.1.jpg" xlink:href="025/01/035/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000356">Sit A Centrum mundi, DBLC orbita terræ, vel magnus orbis, D cen­<lb/>trum terræ, quam paulò majorem de&longs;cribo, ne parvitas orbis confu&longs;io­<lb/>nem patiat; dum centrum D movetur versùs B, ita volvitur circulus cir­<lb/>ca D, vt Eversùs I, & F, versùs H tendat. </s> | <s id="s.000356">Sit A Centrum mundi, DBLC orbita terræ, vel magnus orbis, D cen­<lb/>trum terræ, quam paulò majorem de&longs;cribo, ne parvitas orbis confu&longs;io­<lb/>nem patiat; dum centrum D movetur versùs B, ita volvitur circulus cir­<lb/>ca D, vt Eversùs I, & F, versùs H tendat. </s> |
| <s id="s.000357">Vnde re&longs;ultat ex vtroque mo­<lb/>tu æquabili motus mixtus omnino inæqualis; nempe ab H in I, per E; <lb/>additur motus orbis, motui centri; id e&longs;t &longs;patio decur&longs;o &longs;olo motu cen­<lb/>tri, &longs;patium æquale diametro IH ; ab I verò in H per F, idem &longs;patium <lb/>detr<gap/>ahitur &longs;patio decur&longs;o mot<gap/> centri, hinc ab H in E, acelerationis cre­<lb/>menta, &longs;uprà motum centri, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum arcuum <lb/>decur&longs;orum; ab E in I, in ratione &longs;inuum rectorum; decrementa pariter <lb/>ab I in F, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum; ab F verò in H, in ratione <pb pagenum="32" xlink:href="025/01/036.jpg"/>&longs;inuum rectorum: Vnde in E e&longs;t maxima acceleratio; in F maxima retar­<lb/>datio, in I & H merus motus centri con&longs;ideratur: itaque ab H in I per E, <lb/>aqua Oceani juxta ea, quæ dicis, versùs Occa&longs;um excurrere deberer; ab <lb/>I verò in H per F, versùs Ortum; Igitur in E &longs;emper e&longs;&longs;et maximus excur­<lb/>&longs;ionis motus versùs Occa&longs;um; in F versùs Ortum; in I & H quies; quan­<lb/>tum hæc Ob&longs;ervationibus repugnent, omnibus rerum i&longs;tarum peritis cogi­<lb/>tandum relinquo. </s> | <s id="s.000357">Vnde re&longs;ultat ex vtroque mo­<lb/>tu æquabili motus mixtus omnino inæqualis; nempe ab H in I, per E; <lb/>additur motus orbis, motui centri; id e&longs;t &longs;patio decur&longs;o &longs;olo motu cen­<lb/>tri, &longs;patium æquale diametro IH ; ab I verò in H per F, idem &longs;patium <lb/>detrahitur &longs;patio decur&longs;o motu centri, hinc ab H in E, acelerationis cre­<lb/>menta, &longs;uprà motum centri, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum arcuum <lb/>decur&longs;orum; ab E in I, in ratione &longs;inuum rectorum; decrementa pariter <lb/>ab I in F, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum; ab F verò in H, in ratione <pb pagenum="32" xlink:href="025/01/036.jpg"/>&longs;inuum rectorum: Vnde in E e&longs;t maxima acceleratio; in F maxima retar­<lb/>datio, in I & H merus motus centri con&longs;ideratur: itaque ab H in I per E, <lb/>aqua Oceani juxta ea, quæ dicis, versùs Occa&longs;um excurrere deberer; ab <lb/>I verò in H per F, versùs Ortum; Igitur in E &longs;emper e&longs;&longs;et maximus excur­<lb/>&longs;ionis motus versùs Occa&longs;um; in F versùs Ortum; in I & H quies; quan­<lb/>tum hæc Ob&longs;ervationibus repugnent, omnibus rerum i&longs;tarum peritis cogi­<lb/>tandum relinquo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000358"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000358"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000364"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000364"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000365"> In Novilunio Luna propio<gap/>s ad Solem accedit, & minores <lb/>arcus decurrit, contraverò in Plenilunio. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000365"> In Novilunio Luna propios ad Solem accedit, & minores <lb/>arcus decurrit, contraverò in Plenilunio. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000366"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000366"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000370"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000370"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000371"> Saltem negari non pote&longs;t, quin terræ aut Solis motus ali­<lb/>quid conferat ad mutationem illam æ&longs;tuum, quam omnes huiu&longs;que cir­<lb/>ca Æquinoctia Ob&longs;ervarunt; nihil enim ad hæc Luna. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000371"> Saltem negari non pote&longs;t, quin terræ aut Solis motus ali­<lb/>quid conferat ad mutationem illam æ&longs;tuum, quam omnes hucu&longs;que cir­<lb/>ca Æquinoctia Ob&longs;ervarunt; nihil enim ad hæc Luna. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000372"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000372"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <pb pagenum="33" xlink:href="025/01/037.jpg"/> | <pb pagenum="33" xlink:href="025/01/037.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000379"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000379"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000380"> Facilè opinor conjicies; terram enim maiorem Magnetem <lb/>e&longs;&longs;e dicimus cum Gilberto; vnde mani<gap/>fe&longs;tam cau&longs;am ducimus perpetui <lb/>Axis paralleli&longs;mi; &longs;ic enim polorum Magneticorum axis, Axi mundi <lb/>&longs;emper e&longs;t parallelus, id e&longs;t, ad eandem &longs;emper fixam vniver&longs;i plagam <lb/>conver&longs;i &longs;unt, immo nullum alium ab i&longs;to Axem mundi agno&longs;cimus. </s> | <s id="s.000380"> Facilè opinor conjicies; terram enim maiorem Magnetem <lb/>e&longs;&longs;e dicimus cum Gilberto; vnde manife&longs;tam cau&longs;am ducimus perpetui <lb/>Axis paralleli&longs;mi; &longs;ic enim polorum Magneticorum axis, Axi mundi <lb/>&longs;emper e&longs;t parallelus, id e&longs;t, ad eandem &longs;emper fixam vniver&longs;i plagam <lb/>conver&longs;i &longs;unt, immo nullum alium ab i&longs;to Axem mundi agno&longs;cimus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000381"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000381"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000388"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000388"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000389"> Certè illam demon&longs;trationis loco non habeo; nam nec terram <lb/>magnum Magnetem e&longs;&longs;e, puto, nec etiam &longs;i magnes e&longs;&longs;et, ad alia quæ­<lb/>dam cœli puncta, exceptis polis, re&longs;pectum haberet, volebat enim vir <lb/>ille de re Magnetica optimè meritus, Magnetem in &longs;phæram tornatum, <lb/>in eo &longs;emper &longs;itu manere, vt omnia illius puncta ad eadem &longs;emper vni­<lb/>ver&longs;i puncta &longs;pectare debeant; quod certè variis experimentis, ii&longs;que <lb/>&longs;electi&longs;&longs;imis probare conatur; non tamen meo iudicio convincit, hoc <lb/>enim provenit à communi partium Magneticarum ni&longs;u, quæ Magneti <lb/>ita in&longs;unt, vt &longs;ingulæ &longs;phæræ Magneticæ portiones æquali vi non pol­<lb/>leant, &longs;ed aliæ plus, aliæ minùs; vnde fit vt ex comm<gap/>uni omnium ni&longs;u. <lb/></s> | <s id="s.000389"> Certè illam demon&longs;trationis loco non habeo; nam nec terram <lb/>magnum Magnetem e&longs;&longs;e, puto, nec etiam &longs;i magnes e&longs;&longs;et, ad alia quæ­<lb/>dam cœli puncta, exceptis polis, re&longs;pectum haberet, volebat enim vir <lb/>ille de re Magnetica optimè meritus, Magnetem in &longs;phæram tornatum, <lb/>in eo &longs;emper &longs;itu manere, vt omnia illius puncta ad eadem &longs;emper vni­<lb/>ver&longs;i puncta &longs;pectare debeant; quod certè variis experimentis, ii&longs;que <lb/>&longs;electi&longs;&longs;imis probare conatur; non tamen meo iudicio convincit, hoc <lb/>enim provenit à communi partium Magneticarum ni&longs;u, quæ Magneti <lb/>ita in&longs;unt, vt &longs;ingulæ &longs;phæræ Magneticæ portiones æquali vi non pol­<lb/>leant, &longs;ed aliæ plus, aliæ minùs; vnde fit vt ex communi omnium ni&longs;u. <lb/></s> |
| <s id="s.000390">vnde<gap/> tantùm &longs;itus haberi po&longs;&longs;it; vnde &longs;i &longs;phæra illa Magnetica æquales <lb/>vires in omnibus &longs;uis partibus haberet, æquè ille communis ni&longs;us &longs;uum <lb/>effectum &longs;ortiretur, &longs;ive hoc punctum versùs Ortum, &longs;ive Occa&longs;um ver­<lb/>sùs collocetur: &longs;ed, vt verum fatear, licèt ex Magnete neutra hypothe&longs;is <lb/>demon&longs;tretur, no&longs;træ tamen potiùs, quàm tuæ Magnes favet; primò <lb/>enim licèt non demus terram Magnetem e&longs;&longs;e, hoc tamen tecum &longs;uppo­<lb/>nere po&longs;&longs;umus, aut &longs;altem cum aliis, multas illi particulas Magneticas <lb/>ine&longs;&longs;e, quod certè ex multis experimentis probatur: præ&longs;ertim ex de­<lb/>clinatione acus Magneticæ; &longs;ufficienti igitur virtute in&longs;tructa e&longs;t, vt ta­<lb/>lem a&longs;pectum &longs;emper retineat; virtute inquam particularum Magneti­<lb/>carum, quæ in&longs;unt, quarum etiam communi ni&longs;u, cùm inæqualiter <lb/>ac difformiter terre&longs;tri globo admixtæ &longs;int, obtinebitur, vt non modò <lb/>duo terræ poli ad polos Mundi, &longs;ed etiam idem punctum &longs;emper ad Or­<lb/>tum, idem ad Occa&longs;um &longs;emper conver&longs;um &longs;it. </s> | <s id="s.000390">vnde tantùm &longs;itus haberi po&longs;&longs;it; vnde &longs;i &longs;phæra illa Magnetica æquales <lb/>vires in omnibus &longs;uis partibus haberet, æquè ille communis ni&longs;us &longs;uum <lb/>effectum &longs;ortiretur, &longs;ive hoc punctum versùs Ortum, &longs;ive Occa&longs;um ver­<lb/>sùs collocetur: &longs;ed, vt verum fatear, licèt ex Magnete neutra hypothe&longs;is <lb/>demon&longs;tretur, no&longs;træ tamen potiùs, quàm tuæ Magnes favet; primò <lb/>enim licèt non demus terram Magnetem e&longs;&longs;e, hoc tamen tecum &longs;uppo­<lb/>nere po&longs;&longs;umus, aut &longs;altem cum aliis, multas illi particulas Magneticas <lb/>ine&longs;&longs;e, quod certè ex multis experimentis probatur: præ&longs;ertim ex de­<lb/>clinatione acus Magneticæ; &longs;ufficienti igitur virtute in&longs;tructa e&longs;t, vt ta­<lb/>lem a&longs;pectum &longs;emper retineat; virtute inquam particularum Magneti­<lb/>carum, quæ in&longs;unt, quarum etiam communi ni&longs;u, cùm inæqualiter <lb/>ac difformiter terre&longs;tri globo admixtæ &longs;int, obtinebitur, vt non modò <lb/>duo terræ poli ad polos Mundi, &longs;ed etiam idem punctum &longs;emper ad Or­<lb/>tum, idem ad Occa&longs;um &longs;emper conver&longs;um &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000391"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000391"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <pb pagenum="34" xlink:href="025/01/038.jpg"/> | <pb pagenum="34" xlink:href="025/01/038.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000393"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000393"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000394"> Non habeo, vt iam dixi, pro demon&longs;tratione; quia nemo <lb/>huiu&longs;que probavit, terram Magnetem e&longs;&longs;e; aut &longs;altem tot particulis <lb/>Magneticis in&longs;tructam, quæ &longs;ufficiant, ad tantam molem volvendam; <lb/>hoc tamen &longs;uppo&longs;ito, cum iam ex aliis corporibus Magneticis con&longs;ter, <lb/>virtutem illam Magneticam per totam &longs;phæram vniformiter di&longs;tributam <lb/>non e&longs;&longs;e, ex hoc nece&longs;&longs;ariò &longs;equeretur, terram ab Occa&longs;u ad Ortum, mi­<lb/>nimè moveri: vnde non crat, quòd vir ille docti&longs;&longs;imus non modo de <lb/>re Magnetica, verùm etiam de Chronologica optimè meritus, à nonnul­<lb/>lis adeò exploderetur; hoc enim argumentum ab illo excogitatum, ad <lb/>hominem, vt vocant, contra Gilbertum & alios, qui terram magnum <lb/>Magnetem e&longs;&longs;e dixerunt, rem i&longs;tam omnino evincit; &longs;ecus tamen contra <lb/>illos, qui terram Magnetem e&longs;&longs;e negant, aut &longs;ufficienti virtute magnetica <lb/>in&longs;tructam, qua tanta moles agi queat. </s> | <s id="s.000394"> Non habeo, vt iam dixi, pro demon&longs;tratione; quia nemo <lb/>hucu&longs;que probavit, terram Magnetem e&longs;&longs;e; aut &longs;altem tot particulis <lb/>Magneticis in&longs;tructam, quæ &longs;ufficiant, ad tantam molem volvendam; <lb/>hoc tamen &longs;uppo&longs;ito, cum iam ex aliis corporibus Magneticis con&longs;ter, <lb/>virtutem illam Magneticam per totam &longs;phæram vniformiter di&longs;tributam <lb/>non e&longs;&longs;e, ex hoc nece&longs;&longs;ariò &longs;equeretur, terram ab Occa&longs;u ad Ortum, mi­<lb/>nimè moveri: vnde non erat, quòd vir ille docti&longs;&longs;imus non modo de <lb/>re Magnetica, verùm etiam de Chronologica optimè meritus, à nonnul­<lb/>lis adeò exploderetur; hoc enim argumentum ab illo excogitatum, ad <lb/>hominem, vt vocant, contra Gilbertum & alios, qui terram magnum <lb/>Magnetem e&longs;&longs;e dixerunt, rem i&longs;tam omnino evincit; &longs;ecus tamen contra <lb/>illos, qui terram Magnetem e&longs;&longs;e negant, aut &longs;ufficienti virtute magnetica <lb/>in&longs;tructam, qua tanta moles agi queat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000395"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000395"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000405"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000405"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000406"> Obiter, inquis, non pauciora certè, im<gap/>mo longè plura argu­<lb/>menta contra tuam hypothe&longs;im habeo, quàm tu contra meam igitur, &longs;i <lb/>non plus, tantumdem &longs;altem temporis, ad hanc provinciam exequen­<lb/>dam, iure <gap/>meo po&longs;tulo. </s> | <s id="s.000406"> Obiter, inquis, non pauciora certè, immo longè plura argu­<lb/>menta contra tuam hypothe&longs;im habeo, quàm tu contra meam igitur, &longs;i <lb/>non plus, tantumdem &longs;altem temporis, ad hanc provinciam exequen­<lb/>dam, iure meo po&longs;tulo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000407"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000407"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000429"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000429"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000430"> Non de&longs;unt, eáque plurima, duo in mentem veniunt, omnino <lb/>&longs;imilia; primum tale e&longs;t. </s> | <s id="s.000430"> Non de&longs;unt, eáque plurima, duo in mentem veniunt, omnino <lb/>&longs;imilia; primum tale e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000431">Sit longior tubus vitreus altera dumtaxat ex­<lb/>tremitate peruius, infundatur aqua, donec &longs;emipalmus dumtaxat circiter <lb/>vacuus re&longs;tet, & &longs;uppo&longs;ito ad extremum apertum arctè digito, tubus <lb/>invertatur, tunc cylindrus aëris lentè ac &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, à graviore aquâ <lb/>&longs;ur&longs;um extru&longs;us, dum hæc per tubilatera, <gap/>id e&longs;t per cavam tubi &longs;uper­<lb/>ficiem, &longs;piratim ita de&longs;cendit, quod ip&longs;is oculis per&longs;picuum e&longs;t, vt hic <pb pagenum="36" xlink:href="025/01/040.jpg"/>motus ex recto accelerato & circulari compo&longs;itus e&longs;&longs;e videatur; hinc <lb/>initio &longs;pi&longs;&longs;iores & pre&longs;&longs;iores &longs;piræ, deinde verò di&longs;tractiores fiunt; e&longs;t <lb/>tamen tantùm vnus impetus ad motum deor&longs;um rectum per &longs;e determi­<lb/>natus, qui cùm in linea recta finem &longs;uum obtinere non po&longs;&longs;it compen&longs;at <lb/>in circulari, retenta &longs;emper prima illa inclinatione ad rectum, cui quan­<lb/>tum pote&longs;t, &longs;atisfacit, cùm autem etiam &longs;ecundùm id acceleratus &longs;it, in­<lb/>de &longs;piras di&longs;trahi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.000431">Sit longior tubus vitreus altera dumtaxat ex­<lb/>tremitate peruius, infundatur aqua, donec &longs;emipalmus dumtaxat circiter <lb/>vacuus re&longs;tet, & &longs;uppo&longs;ito ad extremum apertum arctè digito, tubus <lb/>invertatur, tunc cylindrus aëris lentè ac &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, à graviore aquâ <lb/>&longs;ur&longs;um extru&longs;us, dum hæc per tubi latera,id e&longs;t per cavam tubi &longs;uper­<lb/>ficiem, &longs;piratim ita de&longs;cendit, quod ip&longs;is oculis per&longs;picuum e&longs;t, vt hic <pb pagenum="36" xlink:href="025/01/040.jpg"/>motus ex recto accelerato & circulari compo&longs;itus e&longs;&longs;e videatur; hinc <lb/>initio &longs;pi&longs;&longs;iores & pre&longs;&longs;iores &longs;piræ, deinde verò di&longs;tractiores fiunt; e&longs;t <lb/>tamen tantùm vnus impetus ad motum deor&longs;um rectum per &longs;e determi­<lb/>natus, qui cùm in linea recta finem &longs;uum obtinere non po&longs;&longs;it compen&longs;at <lb/>in circulari, retenta &longs;emper prima illa inclinatione ad rectum, cui quan­<lb/>tum pote&longs;t, &longs;atisfacit, cùm autem etiam &longs;ecundùm id acceleratus &longs;it, in­<lb/>de &longs;piras di&longs;trahi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000432"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000432"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000433"> Iam capio, quod ante dixeras, naturam &longs;upplere æquali­<lb/>tatem motuum: nempe aqua, &longs;eu corpus grave toto illo tempore, quo <lb/>præfatus cylindrus aëris &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, motu accelerato deor&longs;um, re­<lb/>moto impedimento, longum &longs;patium in perpendiculari decurreret; &longs;ed <lb/>ob&longs;tante impediment<gap/>o, cùm eadem vis impetus ad&longs;it, motum rectum <lb/>&longs;pirali compen&longs;at; atque adeò &longs;i tota illa &longs;pirarum congeries in lineam <lb/>rectam explicaretur, æqualis e&longs;&longs;et lineæ rectæ in perpendiculo eodem <lb/>tempore motu accelerato confectæ, &longs;ed applica quæ&longs;o ad &longs;piras Solares. </s> | <s id="s.000433"> Iam capio, quod ante dixeras, naturam &longs;upplere æquali­<lb/>tatem motuum: nempe aqua, &longs;eu corpus grave toto illo tempore, quo <lb/>præfatus cylindrus aëris &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, motu accelerato deor&longs;um, re­<lb/>moto impedimento, longum &longs;patium in perpendiculari decurreret; &longs;ed <lb/>ob&longs;tante impedimento, cùm eadem vis impetus ad&longs;it, motum rectum <lb/>&longs;pirali compen&longs;at; atque adeò &longs;i tota illa &longs;pirarum congeries in lineam <lb/>rectam explicaretur, æqualis e&longs;&longs;et lineæ rectæ in perpendiculo eodem <lb/>tempore motu accelerato confectæ, &longs;ed applica quæ&longs;o ad &longs;piras Solares. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000434"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000434"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <figure id="id.025.01.040.1.jpg" xlink:href="025/01/040/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.040.1.jpg" xlink:href="025/01/040/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000436">Et cogita radium AE moveri cir­<lb/>ca AC, dum punctum E motu ac­<lb/>celerato tendit ad V, & retardato, <lb/>ab V ad H, radius AE de&longs;cribet <lb/>&longs;uo motu &longs;uperficiem coni, cuius <lb/>ba&longs;is diameter, erit EL, punctum <lb/>verò E de&longs;cribet tot &longs;piras in dicta <lb/>&longs;uperficie coni, quot revolutiones <lb/>ab&longs;olventur, toto illo tempore, <lb/>quo ab E, pervenit in H ; hæc au­<lb/>tem &longs;pira erit conica, cuius Helices <lb/>di&longs;tractiores erunt circa V, pre&longs;­<lb/>&longs;iores circa E & H. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000436">Et cogita radium AE moveri cir­<lb/>ca AC, dum punctum E motu ac­<lb/>celerato tendit ad V, & retardato, <lb/>ab V ad H, radius AE de&longs;cribet <lb/>&longs;uo motu &longs;uperficiem coni, cuius <lb/>ba&longs;is diameter, erit EL, punctum <lb/>verò E de&longs;cribet tot &longs;piras in dicta <lb/>&longs;uperficie coni, quot revolutiones <lb/>ab&longs;olventur, toto illo tempore, <lb/>quo ab E, pervenit in H ; hæc au­<lb/>tem &longs;pira erit conica, cuius Helices <lb/>di&longs;tractiores erunt circa V, pre&longs;­<lb/>&longs;iores circa E & H. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000437">Pari modo, co­<lb/>gita triangulum ADE in orbem <lb/>agi, circa Axem BC dum D, motu <lb/>accelerato, tendit ad F, & retar­<lb/>dato ab F, ad E; arcus DFE de­<lb/>&longs;cribet partem &longs;uperficiei &longs;phæricæ<gap/>, <lb/>punctum verò &longs;piram &longs;phæricam, <lb/>cuius Helices pre&longs;&longs;iores erunt cir­<lb/>ca DE, di&longs;tractiores verò circa F. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000437">Pari modo, co­<lb/>gita triangulum ADE in orbem <lb/>agi, circa Axem BC dum D, motu <lb/>accelerato, tendit ad F, & retar­<lb/>dato ab F, ad E; arcus DFE de­<lb/>&longs;cribet partem &longs;uperficiei &longs;phæricæ, <lb/>punctum verò &longs;piram &longs;phæricam, <lb/>cuius Helices pre&longs;&longs;iores erunt cir­<lb/>ca DE, di&longs;tractiores verò circa F. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000438">Si verò D iret per lineam rectam <lb/>DGE, de&longs;cribet DGE &longs;uperfi­<lb/>ciem cylindricam, & D &longs;piram cylin­<lb/>dricam. </s> | <s id="s.000438">Si verò D iret per lineam rectam <lb/>DGE, de&longs;cribet DGE &longs;uperfi­<lb/>ciem cylindricam, & D &longs;piram cylin­<lb/>dricam. </s> |
| <s id="s.000439">Iam verò <expan abbr="cõponaturvtraque">componatur vtraque</expan> <lb/>inclinatio, ita vt D partim versùs F, <pb pagenum="37" xlink:href="025/01/041.jpg"/>partim versùs A tendat, &longs;emoto motu circulari, ibit, vt dixi, per lineam &longs;pi­<lb/>ralem DQH; volvatur ADQH circa Axem BC de&longs;cribet curva DQH <lb/>&longs;uperficiem &longs;olidi cuiu&longs;dam &longs;piralis; & &longs;i interea dum punctum de&longs;cribit <lb/>eo duplici motu curua<gap/> DQH moveatur circa eundem Axem BC, <lb/>de&longs;cribet in dicta &longs;uperficie &longs;piram compo&longs;itam ex totidem Helicibus; <lb/>vt autem Helices omnes &longs;int ferè inter &longs;e æquales, ob&longs;ervabis præclarum <lb/>Naturæ in&longs;titutum; &longs;upponamus Apogæum Solis in D, initio Cancri <lb/>cùm DI plus di&longs;tet ab FK quàm hæc ab HL, haud dubiè plus temporis <lb/>ponit à Cancro ad Libram, quàm à Libra ad Capricornum; en tibi ratio­<lb/>nem Anomaliæ Solis; quod verò &longs;pectat ad circulos diurnos, quos &longs;in­<lb/>gulæ Helices, &longs;eu &longs;p<gap/>æ repræ&longs;entant; à D ad Q tantulùm cre&longs;cunt, &longs;cili­<lb/>cet vt &longs;emidiametri paralleli BD, <expan abbr="Aq;">Aque</expan> à Q verò, v&longs;que ad illud pun­<lb/>ctum, in quo recta DGE &longs;ecat curvam DQH ita decre&longs;cunt, vt de&longs;cri­<lb/>ptus ab illo puncto &longs;it æqualis primo; ab eo verò puncto versùs H, fiunt <lb/>minores & minores circuli, ita vt vltimus, cuius radius e&longs;t CH, &longs;it ad <lb/>primum, cuius radius e&longs;t BD, vt AC ad AB, vel CH ad BD; e&longs;t <lb/>autem HE iuxta communem Anomaliæ men&longs;uram ferè <gap/> AE, ac proin­<lb/>de circulus ille vltimus e&longs;&longs;et minor primo <gap/> igitur cum Sol &longs;upponatur <lb/>æquali &longs;emper motu agi, longè citiès perficiet &longs;uum orbem in H quàm <lb/>in D, &longs;i movetur in circulo, nempè illo iam ab&longs;oluto, &longs;uper&longs;unt huius <lb/>12. grad. <!-- REMOVE S-->igitur tempus, quo circulus diurnus decurritur in H, e&longs;t brevius <lb/>tempore, quo decurritur in D 48. minutis horæ. </s> | <s id="s.000439">Iam verò <expan abbr="cõponaturvtraque">componatur vtraque</expan> <lb/>inclinatio, ita vt D partim versùs F, <pb pagenum="37" xlink:href="025/01/041.jpg"/>partim versùs A tendat, &longs;emoto motu circulari, ibit, vt dixi, per lineam &longs;pi­<lb/>ralem DQH; volvatur ADQH circa Axem BC de&longs;cribet curva DQH <lb/>&longs;uperficiem &longs;olidi cuiu&longs;dam &longs;piralis; & &longs;i interea dum punctum de&longs;cribit <lb/>eo duplici motu curua DQH moveatur circa eundem Axem BC, <lb/>de&longs;cribet in dicta &longs;uperficie &longs;piram compo&longs;itam ex totidem Helicibus; <lb/>vt autem Helices omnes &longs;int ferè inter &longs;e æquales, ob&longs;ervabis præclarum <lb/>Naturæ in&longs;titutum; &longs;upponamus Apogæum Solis in D, initio Cancri <lb/>cùm DI plus di&longs;tet ab FK quàm hæc ab HL, haud dubiè plus temporis <lb/>ponit à Cancro ad Libram, quàm à Libra ad Capricornum; en tibi ratio­<lb/>nem Anomaliæ Solis; quod verò &longs;pectat ad circulos diurnos, quos &longs;in­<lb/>gulæ Helices, &longs;eu &longs;piræ repræ&longs;entant; à D ad Q tantulùm cre&longs;cunt, &longs;cili­<lb/>cet vt &longs;emidiametri paralleli BD, AQ; à Q verò, v&longs;que ad illud pun­<lb/>ctum, in quo recta DGE &longs;ecat curvam DQH ita decre&longs;cunt, vt de&longs;cri­<lb/>ptus ab illo puncto &longs;it æqualis primo; ab eo verò puncto versùs H, fiunt <lb/>minores & minores circuli, ita vt vltimus, cuius radius e&longs;t CH, &longs;it ad <lb/>primum, cuius radius e&longs;t BD, vt AC ad AB, vel CH ad BD; e&longs;t <lb/>autem HE iuxta communem Anomaliæ men&longs;uram ferè 1/1<gap/> AE, ac proin­<lb/>de circulus ille vltimus e&longs;&longs;et minor primo 1/1<gap/> igitur cum Sol &longs;upponatur <lb/>æquali &longs;emper motu agi, longè citiès perficiet &longs;uum orbem in H quàm <lb/>in D, &longs;i movetur in circulo, nempè illo iam ab&longs;oluto, &longs;uper&longs;unt huius <lb/>12. grad. <!-- REMOVE S-->igitur tempus, quo circulus diurnus decurritur in H, e&longs;t brevius <lb/>tempore, quo decurritur in D 48. minutis horæ. </s> |
| <s id="s.000440">Sed hoc e&longs;t ab&longs;urdum, <lb/>imò ab&longs;urdi&longs;&longs;imum; & vt natura huic incommodo occurreret, licet &longs;pa­<lb/>tium CA &longs;it minus &longs;patio AB, &longs;egmentum tamen curvæ QH vix minus <lb/>e&longs;t &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> igitur tantùm temporis à Q ad H, quantum à D ad <lb/>Q ponere deberet; quia tamen ex hoc &longs;equeretur ab&longs;urda circulorum diur­<lb/>norum inæqualitas, contra finem à Natura intentum, hæc enim &longs;pirarum <lb/>diurnarum æqualitatem intendit, cùm cir culi diurni omnium reliquorum <lb/>men&longs;ura &longs;int, ita di&longs;trahuntur &longs;piræ in &longs;egmento QH, vt pauciores &longs;int, <lb/>quàm in &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> ita tamen vt &longs;ingulæ ferè æquales &longs;int &longs;ingulis; <lb/>Cogita explicatam vtramque &longs;pirarum congeriem in duas lineas rectas, <lb/>maior erit ad minorem ferè vt 92.<gap/> ad 89.<gap/>, &longs;eu vt 1103. ad 1077. So­<lb/>lers igitur Natura ita attemperavit vtramque inclinationem, vt &longs;ingulæ <lb/>&longs;ingulis æquales &longs;int in quantitate, & in tempore; atque ita motum <lb/>vnum alio motu compen&longs;at, adhibita maiore, aut minore &longs;pirarum di&longs;tra­<lb/>ctione. </s> | <s id="s.000440">Sed hoc e&longs;t ab&longs;urdum, <lb/>imò ab&longs;urdi&longs;&longs;imum; & vt natura huic incommodo occurreret, licet &longs;pa­<lb/>tium CA &longs;it minus &longs;patio AB, &longs;egmentum tamen curvæ QH vix minus <lb/>e&longs;t &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> igitur tantùm temporis à Q ad H, quantum à D ad <lb/>Q ponere deberet; quia tamen ex hoc &longs;equeretur ab&longs;urda circulorum diur­<lb/>norum inæqualitas, contra finem à Natura intentum, hæc enim &longs;pirarum <lb/>diurnarum æqualitatem intendit, cùm circuli diurni omnium reliquorum <lb/>men&longs;ura &longs;int, ita di&longs;trahuntur &longs;piræ in &longs;egmento QH, vt pauciores &longs;int, <lb/>quàm in &longs;egmento <expan abbr="Dq;">DQ</expan> ita tamen vt &longs;ingulæ ferè æquales &longs;int &longs;ingulis; <lb/>Cogita explicatam vtramque &longs;pirarum congeriem in duas lineas rectas, <lb/>maior erit ad minorem ferè vt 92. 1/<gap/> ad 89. 1/<gap/>, &longs;eu vt 1103. ad 1077. <!--neuer Satz-->So­<lb/>lers igitur Natura ita attemperavit vtramque inclinationem, vt &longs;ingulæ <lb/>&longs;ingulis æquales &longs;int in quantitate, & in tempore; atque ita motum <lb/>vnum alio motu compen&longs;at, adhibita maiore, aut minore &longs;pirarum di&longs;tra­<lb/>ctione. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000441"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000441"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000444">Finis autem Naturæ e&longs;t primò, vt in connaturali di&longs;tantia <lb/>Sol circa Terram eat; data enim mole vtriu&longs;que globi, dubium non e&longs;t, <lb/>quin prædicta di&longs;tantia po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e major, aut minor, connaturali; &longs;i major, <lb/>cuncta rigerent; &longs;i minor, conflagrarent omnia; igitur majorem inter & <lb/>minorem connaturalis, &longs;eu mediocris, aut media definienda e&longs;t; hinc <lb/>manife&longs;ta ratio primæ inclinationis, per quam Sol ab Apogæo ad mediam <pb pagenum="38" xlink:href="025/01/042.jpg"/>di&longs;tantiam tendit motu recto, qui e&longs;t ad in&longs;tar accelerati; non &longs;i&longs;tit autem <lb/>in dicta di&longs;tantia, vbi obtinet illam; &longs;ed propter determinationem ac­<lb/>qui&longs;itam, licèt obluctetur eadem inclinatio, pervenit v&longs;que ad Peri­<lb/>gæum, &longs;imili motu recto, &longs;ed propter reluctantiam, ad in&longs;tar retarda­<lb/>ti. </s> | <s id="s.000444">Finis autem Naturæ e&longs;t primò, vt in connaturali di&longs;tantia <lb/>Sol circa Terram eat; data enim mole vtriu&longs;que globi, dubium non e&longs;t, <lb/>quin prædicta di&longs;tantia po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e major, aut minor, connaturali; &longs;i major, <lb/>cuncta rigerent; &longs;i minor, conflagrarent omnia; igitur majorem inter & <lb/>minorem connaturalis, &longs;eu mediocris, aut media definienda e&longs;t; hinc <lb/>manife&longs;ta ratio primæ inclinationis, per quam Sol ab Apogæo ad mediam <pb pagenum="38" xlink:href="025/01/042.jpg"/>di&longs;tantiam tendit motu recto, qui e&longs;t ad in&longs;tar accelerati; non &longs;i&longs;tit autem <lb/>in dicta di&longs;tantia, vbi obtinet illam; &longs;ed propter determinationem ac­<lb/>qui&longs;itam, licèt obluctetur eadem inclinatio, pervenit v&longs;que ad Peri­<lb/>gæum, &longs;imili motu recto, &longs;ed propter reluctantiam, ad in&longs;tar retarda­<lb/>ti. </s> |
| <s id="s.000445">Secundò, finis Naturæ e&longs;t, vt Sol lumen &longs;uum æqualiter, quantum <lb/>fieri pote&longs;t, di&longs;tribuat; vnde petitur ratio &longs;ecundæ inclinationis, quâ Sol <lb/>à Tropico ad Æquatorem tendit, eo modo, quo dixi; nempe definito <lb/>&longs;emel Axe mundi, circa quem &longs;phærarum cœle&longs;tium revolutiones fiant, <lb/>cuius extremitates &longs;unt Poli, vi huius inclinationis Sol à D, v.g. <!-- REMOVE S-->tendit <lb/>versùs F per arcum DF, qui cadit perpendiculariter in AD; cùm enim <lb/>à D duci po&longs;&longs;int infinitæ lineæ, versùs Æquatorem, & vna tantùm per­<lb/>pendicularis, quæ e&longs;t tangens, vel arcus, cùm radius AD continuò ten­<lb/>dat versùs F ; &longs;i vna e&longs;t, determinata e&longs;t; Nec dicas, rectam DG cade­<lb/>re perpendiculariter in planum Æquatoris; nam non cadit perpendicula­<lb/>riter in AD; cùm tamen arcus DF vtrumque præ&longs;tet; cadit enim perpen­<lb/>diculariter in vtramque, &longs;cilicet in AD, AF. Accedit, quòd Sol, quan­<lb/>tum e&longs;t ex &longs;e, &longs;uppo&longs;ita di&longs;tantia connaturali à centro mundi, ad eam re­<lb/>tinendam inclinat; &longs;ed &longs;i in arcu DF feratur, eadem &longs;emper manebit di­<lb/>&longs;tantiæ ab A. Tertiò, finis Naturæ e&longs;t, vt omnes revolutiones diurnæ So­<lb/>lis &longs;int æquales, & con&longs;equenter æquè diuturnæ, cùm hæ &longs;int commu­<lb/>nis men&longs;ura omnium motuum, & temporis externi munere defungantur. <lb/></s> | <s id="s.000445">Secundò, finis Naturæ e&longs;t, vt Sol lumen &longs;uum æqualiter, quantum <lb/>fieri pote&longs;t, di&longs;tribuat; vnde petitur ratio &longs;ecundæ inclinationis, quâ Sol <lb/>à Tropico ad Æquatorem tendit, eo modo, quo dixi; nempe definito <lb/>&longs;emel Axe mundi, circa quem &longs;phærarum cœle&longs;tium revolutiones fiant, <lb/>cuius extremitates &longs;unt Poli, vi huius inclinationis Sol à D, v.g. <!-- REMOVE S-->tendit <lb/>versùs F per arcum DF, qui cadit perpendiculariter in AD; cùm enim <lb/>à D duci po&longs;&longs;int infinitæ lineæ, versùs Æquatorem, & vna tantùm per­<lb/>pendicularis, quæ e&longs;t tangens, vel arcus, cùm radius AD continuò ten­<lb/>dat versùs F ; &longs;i vna e&longs;t, determinata e&longs;t; Nec dicas, rectam DG cade­<lb/>re perpendiculariter in planum Æquatoris; nam non cadit perpendicula­<lb/>riter in AD; cùm tamen arcus DF vtrumque præ&longs;tet; cadit enim perpen­<lb/>diculariter in vtramque, &longs;cilicet in AD, AF. Accedit, quòd Sol, quan­<lb/>tum e&longs;t ex &longs;e, &longs;uppo&longs;ita di&longs;tantia connaturali à centro mundi, ad eam re­<lb/>tinendam inclinat; &longs;ed &longs;i in arcu DF feratur, eadem &longs;emper manebit di­<lb/>&longs;tantiæ ab A. Tertiò, finis Naturæ e&longs;t, vt omnes revolutiones diurnæ So­<lb/>lis &longs;int æquales, & con&longs;equenter æquè diuturnæ, cùm hæ &longs;int commu­<lb/>nis men&longs;ura omnium motuum, & temporis externi munere defungantur. <lb/></s> |
| <s id="s.000446">Porrè vt dictos fines Sol obtineat, gemina illa inclinatio ita &longs;e&longs;e attempe­<lb/>rat, vt & ab Apogæo ad Perigæum Sol eat, & diurnæ revolutiones æqua­<lb/>les ferè &longs;int, &longs;i tantùm habeatur ratio primæ inclinationis, &longs;piræ fient in <lb/>eodem plano, & omnes inæquales erunt, &longs;iverò &longs;ecundæ tantùm, &longs;piræ <lb/>fient in &longs;uperficie &longs;phærica, eruntque omnes inæquales, vt patet ad ocu­<lb/>lum, cui figura &longs;ubjacet. </s> | <s id="s.000446">Porrè vt dictos fines Sol obtineat, gemina illa inclinatio ita &longs;e&longs;e attempe­<lb/>rat, vt & ab Apogæo ad Perigæum Sol eat, & diurnæ revolutiones æqua­<lb/>les ferè &longs;int, &longs;i tantùm habeatur ratio primæ inclinationis, &longs;piræ fient in <lb/>eodem plano, & omnes inæquales erunt, &longs;iverò &longs;ecundæ tantùm, &longs;piræ <lb/>fient in &longs;uperficie &longs;phærica, eruntque omnes inæquales, vt patet ad ocu­<lb/>lum, cui figura &longs;ubjacet. </s> |
| <s id="s.000447">Itaque &longs;ecunda inclinatio ca&longs;tigat inæqualita­<lb/>tem à prima inductam, deflexo Sole versùs Æquatorem; & prima par pari <lb/>referens, corrigit inæqualitatem, quam alioqui prima induceret depre&longs;&longs;o <lb/>Sole versùs centrum A; & cùm tantùm ferè temporis à Q ad H, ponendum <lb/>e&longs;&longs;et, quantum à D ad Q <gap/>&longs;unt enim &longs;egm<gap/>enta DQ, QH, fere æqualia; haud <lb/>dubiè tot &longs;piræ &longs;egmento QH, ine&longs;&longs;e deberent, quot &longs;egmento DQ in&longs;unt, <lb/>vt æquè di&longs;tractæ vtrimque e&longs;&longs;ent; quia tamen tunc &longs;piræ &longs;egmenti QH <lb/>minores e&longs;&longs;ent, ac proinde inæquales &longs;piris alterius &longs;egmenti, haud dubiè <lb/>tota &longs;pirarum QH congeries brevioritempore decurreretur, quàm teta &longs;pi­<lb/>rarum DQ, eodem &longs;cilicet & æquabili motu; &longs;ed &longs;upponuntur totidem <lb/>vtrimque dies; igitur dies intra &longs;egmentum QH, breviores e&longs;&longs;ent; igitur to­<lb/>tum tempus, quod complectitur dies intra &longs;egmentum QH, decur&longs;os, bre­<lb/>vius e&longs;&longs;et tempore, quod complectitur dies decur&longs;os intra &longs;egmentum <expan abbr="Dq.">DQ</expan> <lb/>Sed æqualia tempora &longs;upponuntur: itaque vt huic incommodo occurra­<lb/>tur, di&longs;trahuntur &longs;piræ &longs;egmenti QH, ita vt pauciores re&longs;tent, &longs;ed ferè æqua­<lb/>les, atque ita in motu per QH Compen&longs;atur ille motus, qui alioqui per &longs;pi­<lb/>ras obtineri non pote&longs;t, cùm breviores &longs;int, quàm par &longs;it. </s> | <s id="s.000447">Itaque &longs;ecunda inclinatio ca&longs;tigat inæqualita­<lb/>tem à prima inductam, deflexo Sole versùs Æquatorem; & prima par pari <lb/>referens, corrigit inæqualitatem, quam alioqui prima induceret depre&longs;&longs;o <lb/>Sole versùs centrum A; & cùm tantùm ferè temporis à Q ad H, ponendum <lb/>e&longs;&longs;et, quantum à D ad Q &longs;unt enim &longs;egmenta DQ, QH, fere æqualia; haud <lb/>dubiè tot &longs;piræ &longs;egmento QH, ine&longs;&longs;e deberent, quot &longs;egmento DQ in&longs;unt, <lb/>vt æquè di&longs;tractæ vtrimque e&longs;&longs;ent; quia tamen tunc &longs;piræ &longs;egmenti QH <lb/>minores e&longs;&longs;ent, ac proinde inæquales &longs;piris alterius &longs;egmenti, haud dubiè <lb/>tota &longs;pirarum QH congeries breviori tempore decurreretur, quàm teta &longs;pi­<lb/>rarum DQ, eodem &longs;cilicet & æquabili motu; &longs;ed &longs;upponuntur totidem <lb/>vtrimque dies; igitur dies intra &longs;egmentum QH, breviores e&longs;&longs;ent; igitur to­<lb/>tum tempus, quod complectitur dies intra &longs;egmentum QH, decur&longs;os, bre­<lb/>vius e&longs;&longs;et tempore, quod complectitur dies decur&longs;os intra &longs;egmentum <expan abbr="Dq.">DQ</expan> <lb/>Sed æqualia tempora &longs;upponuntur: itaque vt huic incommodo occurra­<lb/>tur, di&longs;trahuntur &longs;piræ &longs;egmenti QH, ita vt pauciores re&longs;tent, &longs;ed ferè æqua­<lb/>les, atque ita in motu per QH Compen&longs;atur ille motus, qui alioqui per &longs;pi­<lb/>ras obtineri non pote&longs;t, cùm breviores &longs;int, quàm par &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000448"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000448"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000449"> An fortè Sol &longs;entit, <gap/>ut cogno&longs;cit, &longs;piras à &longs;e decur&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e majores aut minores? </s> | <s id="s.000449"> An fortè Sol &longs;entit, aut cogno&longs;cit, &longs;piras à &longs;e decur&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e majores aut minores? </s> |
| <s id="s.000450">Minimè verò; Quomodo igitur tam &longs;ollicitè <pb pagenum="39" xlink:href="025/01/043.jpg"/>& accuratè inæqualitatis periculum avertit? </s> | <s id="s.000450">Minimè verò; Quomodo igitur tam &longs;ollicitè <pb pagenum="39" xlink:href="025/01/043.jpg"/>& accuratè inæqualitatis periculum avertit? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000451"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000451"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000452"> Quæro à te, Augu&longs;tine, An fortè aqua illa tubi vitrei &longs;entit <lb/>progre&longs;&longs;um in motu deor&longs;um &longs;ibi præcludi, & impediri, vt motum re­<lb/>ctum in &longs;pirabilem convertat? </s> | <s id="s.000452"> Quæro à te, Augu&longs;tine, An fortè aqua illa tubi vitrei &longs;entit <lb/>progre&longs;&longs;um in motu deor&longs;um &longs;ibi præcludi, & impediri, vt motum re­<lb/>ctum in &longs;pirabilem convertat? </s> |
| <s id="s.000453">Minimè verò; &longs;ed cùm habeat vim atque <lb/>impetum, eo &longs;anè motu movetur, quo & faciliùs moveri pote&longs;t, & in <lb/>quo dictus impetus totam &longs;uam vim exerit; modò vel minima determi­<lb/>natio intercedat ad talem lineam motus; &longs;ic aqua in dicto tubo ad li­<lb/>neam &longs;piralem determinatur à minima inæqualitate, vel inclinatione <lb/>tubi, & corpus grave, quod non pote&longs;t moveri in perpendiculari deor­<lb/>&longs;um, movetur per Planum inclinatum, aut per arcum in funependulo, <lb/>aut per parabolam, vel aliam lineam in projectione; item corpus refle­<lb/>xum, quod per eandem lineam motum pro&longs;equi non pote&longs;t, movetur <lb/>per aliam, ad quam determinatur partim à corpore reflectente, partim <lb/>à primo motu; &longs;ic etiam, vt alterum exemplum tibi ante à me promi&longs;­<lb/>&longs;um adducam: Calamus volatilis, quem vos Italicè vocatis <emph type="italics"/>Grillo,<emph.end type="italics"/> im­<lb/>pre&longs;&longs;o &longs;ibi per rectam impetu, cùm motum rectum, obluctantibus pen­<lb/>nis, quæ<gap/> aeri facilè cedunt, totum habere non po&longs;&longs;it, qui &longs;cilicet im­<lb/>pre&longs;&longs;o impetui alioquin competeret, accito &longs;pirali motu, iacturam motus <lb/>recti compen&longs;at; cur verò in hanc potiùs, quàm in illam partem <lb/>eant &longs;piræ, à pennis in eam ab aëre deflexis, &longs;eu detortis omni­<lb/>no procedit; quòd autem maior impetus dicto calamo in&longs;it, quàm qui <lb/>in eo motu recto, qui re&longs;tat, impenditur, vel ex eo liquidò con&longs;tat, <lb/>quod avul&longs;is ex theca, ca&longs;u aliquo, pennis, dum in medio aëre &longs;pira­<lb/>tim movetur, theca ip&longs;a, præ&longs;ertim &longs;i o&longs;&longs;ea e&longs;t, longiùs aucto motu <lb/>recto, projici videatur; igitur ille impetus inerat. </s> | <s id="s.000453">Minimè verò; &longs;ed cùm habeat vim atque <lb/>impetum, eo &longs;anè motu movetur, quo & faciliùs moveri pote&longs;t, & in <lb/>quo dictus impetus totam &longs;uam vim exerit; modò vel minima determi­<lb/>natio intercedat ad talem lineam motus; &longs;ic aqua in dicto tubo ad li­<lb/>neam &longs;piralem determinatur à minima inæqualitate, vel inclinatione <lb/>tubi, & corpus grave, quod non pote&longs;t moveri in perpendiculari deor­<lb/>&longs;um, movetur per Planum inclinatum, aut per arcum in funependulo, <lb/>aut per parabolam, vel aliam lineam in projectione; item corpus refle­<lb/>xum, quod per eandem lineam motum pro&longs;equi non pote&longs;t, movetur <lb/>per aliam, ad quam determinatur partim à corpore reflectente, partim <lb/>à primo motu; &longs;ic etiam, vt alterum exemplum tibi ante à me promi&longs;­<lb/>&longs;um adducam: Calamus volatilis, quem vos Italicè vocatis <emph type="italics"/>Grillo,<emph.end type="italics"/> im­<lb/>pre&longs;&longs;o &longs;ibi per rectam impetu, cùm motum rectum, obluctantibus pen­<lb/>nis, quæ aeri facilè cedunt, totum habere non po&longs;&longs;it, qui &longs;cilicet im­<lb/>pre&longs;&longs;o impetui alioquin competeret, accito &longs;pirali motu, iacturam motus <lb/>recti compen&longs;at; cur verò in hanc potiùs, quàm in illam partem <lb/>eant &longs;piræ, à pennis in eam ab aëre deflexis, &longs;eu detortis omni­<lb/>no procedit; quòd autem maior impetus dicto calamo in&longs;it, quàm qui <lb/>in eo motu recto, qui re&longs;tat, impenditur, vel ex eo liquidò con&longs;tat, <lb/>quod avul&longs;is ex theca, ca&longs;u aliquo, pennis, dum in medio aëre &longs;pira­<lb/>tim movetur, theca ip&longs;a, præ&longs;ertim &longs;i o&longs;&longs;ea e&longs;t, longiùs aucto motu <lb/>recto, projici videatur; igitur ille impetus inerat. </s> |
| <s id="s.000454">Sed vt ad rem no­<lb/>&longs;tram redeam, cùm Sol à Q ad H totum &longs;uum motum, in &longs;piris ha­<lb/>bere non po&longs;&longs;it &longs;uppo&longs;itis temporibus æqualibus di&longs;trahit &longs;piras, com­<lb/>pen&longs;ans &longs;pirarum motum, motu per &longs;egmentum QH, quod breviore <lb/>tempore decurrit, quam DQ, non tamen proptereà &longs;piratim motus re­<lb/>mittitur &longs;ed æqualis &longs;emper remanet; nempe cum Sol in Q non tendat <lb/>ad Tropicum, per curuam QH, &longs;ed per arcum interceptum inter AF, <lb/>AE, minorem arcu FE, atque adeo per arcus &longs;emper minores, donec <lb/>tandem perveniat in H, & cùm arcus minores citiùs perficiar, eadem <lb/>vi motus; quid mirum &longs;i citiùs perveniat à Q ad H, quàm à D ad Q, ac <lb/>proinde &longs;i &longs;piræ di&longs;trahantur in &longs;egmento QH, atque adeò pauciores <lb/>maneant licèt enim QH. Æqualis &longs;it DQ, non tamen per QH &longs;ecunda <lb/>inclinatio &longs;uam vim exerit, &longs;ed per arcus concentricos minores, quos <lb/>citiùs decurrit, licèt à prima inclinatione ad curvam QH detorqueatur. <lb/></s> | <s id="s.000454">Sed vt ad rem no­<lb/>&longs;tram redeam, cùm Sol à Q ad H totum &longs;uum motum, in &longs;piris ha­<lb/>bere non po&longs;&longs;it &longs;uppo&longs;itis temporibus æqualibus di&longs;trahit &longs;piras, com­<lb/>pen&longs;ans &longs;pirarum motum, motu per &longs;egmentum QH, quod breviore <lb/>tempore decurrit, quam DQ, non tamen proptereà &longs;piratim motus re­<lb/>mittitur &longs;ed æqualis &longs;emper remanet; nempe cum Sol in Q non tendat <lb/>ad Tropicum, per curuam QH, &longs;ed per arcum interceptum inter AF, <lb/>AE, minorem arcu FE, atque adeo per arcus &longs;emper minores, donec <lb/>tandem perveniat in H, & cùm arcus minores citiùs perficiar, eadem <lb/>vi motus; quid mirum &longs;i citiùs perveniat à Q ad H, quàm à D ad Q, ac <lb/>proinde &longs;i &longs;piræ di&longs;trahantur in &longs;egmento QH, atque adeò pauciores <lb/>maneant licèt enim QH. Æqualis &longs;it DQ, non tamen per QH &longs;ecunda <lb/>inclinatio &longs;uam vim exerit, &longs;ed per arcus concentricos minores, quos <lb/>citiùs decurrit, licèt à prima inclinatione ad curvam QH detorqueatur. <lb/></s> |
| <s id="s.000455">Hinc &longs;emoto motu circulari, & relicta gemina illa inclinatione, adhuc <lb/>&longs;ecunda inclinatio decurreret citiùs QH, q<gap/>àm <expan abbr="Dq.">DQ</expan> Ex his ni fallor <lb/>&longs;equi vides, tum di&longs;tractionem maiorem &longs;pirarum, tum imminutum &longs;pi­<lb/>rarum numerum, tum compen&longs;ationem talem motuum, ex qua perfecta <lb/>ferè &longs;pirarum diurnarum æqualitas nece&longs;&longs;ariò con&longs;equitur. </s> | <s id="s.000455">Hinc &longs;emoto motu circulari, & relicta gemina illa inclinatione, adhuc <lb/>&longs;ecunda inclinatio decurreret citiùs QH, quàm DQ. <!--neuer Satz-->Ex his ni fallor <lb/>&longs;equi vides, tum di&longs;tractionem maiorem &longs;pirarum, tum imminutum &longs;pi­<lb/>rarum numerum, tum compen&longs;ationem talem motuum, ex qua perfecta <lb/>ferè &longs;pirarum diurnarum æqualitas nece&longs;&longs;ariò con&longs;equitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000456"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000456"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000458"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000458"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000459"> Planum Troprci DI tantulùm accederet ad Æquatorem FK, <pb pagenum="40" xlink:href="025/01/044.jpg"/>à quo planum Tropici HL tantulùm æquè recederet, vt æqualis vtrinque <lb/>effet di&longs;tantia, &longs;ub æqualibus tamen &longs;emper angulis DAF, EAF. </s> | <s id="s.000459"> Planum Tropici DI tantulùm accederet ad Æquatorem FK, <pb pagenum="40" xlink:href="025/01/044.jpg"/>à quo planum Tropici HL tantulùm æquè recederet, vt æqualis vtrinque <lb/>effet di&longs;tantia, &longs;ub æqualibus tamen &longs;emper angulis DAF, EAF. </s> |
| <s id="s.000460">Tunc <lb/>autem po&longs;ito quod Apogæum &longs;it in principio Ar<gap/>tis, plus temporis po­<lb/>netur ab Ariete ad Cancrum, quàm à Cancro ad Libram; & minus à Li­<lb/>bra ad Capricornum, quàm ab hoc ad Arietem; tempora tamen erunt <lb/>æqualia à Cancro ad Libram, à Libra ad Capricornum, &longs;cilicet à me­<lb/>diocri di&longs;tantia ad Perigæum: & ab hoc ad mediam di&longs;tantiam; erunt <lb/>item æqualia inter &longs;e tempora à Capricorno ad Arietem, & ab hoc ad <lb/>Cancrum. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000460">Tunc <lb/>autem po&longs;ito quod Apogæum &longs;it in principio Arietis, plus temporis po­<lb/>netur ab Ariete ad Cancrum, quàm à Cancro ad Libram; & minus à Li­<lb/>bra ad Capricornum, quàm ab hoc ad Arietem; tempora tamen erunt <lb/>æqualia à Cancro ad Libram, à Libra ad Capricornum, &longs;cilicet à me­<lb/>diocri di&longs;tantia ad Perigæum: & ab hoc ad mediam di&longs;tantiam; erunt <lb/>item æqualia inter &longs;e tempora à Capricorno ad Arietem, & ab hoc ad <lb/>Cancrum. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000461"><emph type="italics"/>Angu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000461"><emph type="italics"/>Angu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000469"> Sat &longs;cio. </s> | <s id="s.000469"> Sat &longs;cio. </s> |
| <s id="s.000470">Sed quænam reflexio in va&longs;ta terrarum & Oceani <lb/>planitie fieri pote&longs;t? </s> | <s id="s.000470">Sed quænam reflexio in va&longs;ta terrarum & Oceani <lb/>planitie fieri pote&longs;t? </s> |
| <s id="s.000471">in qua nulli montes a&longs;&longs;urguat. </s> | <s id="s.000471">in qua nulli montes a&longs;&longs;urguat. </s> |
| <s id="s.000472">Alia profectò ratio <lb/>e&longs;t, ex eodem no&longs;tro principio petita; nempe vbi aliqua portio aëris &longs;u­<lb/>perioris tractus den&longs;atur (den&longs;ari autem pote&longs;t multiplici ca&longs;u) gravior <lb/>redditur inferiore; cùm autem deor&longs;um cadere non po&longs;&longs;it, ni&longs;i inferio­<lb/>rem exten&longs;ione æqualem &longs;ur&longs;um extrudat, nec tam citò extrudere po&longs;­<lb/>&longs;it, &longs;piratim per illius latera de&longs;cendit; Hinc turbo & vortex, cujus rei <lb/>analogiam habes in adductis &longs;upra exemplis, ad hunc porrò effectum <lb/>perinde e&longs;t, &longs;ive aër Superioris tractus conden&longs;etur, &longs;ive inferioris rare&longs;­<lb/>cat: Hinc cum igne Typhon, aliàs cum aqua conjunctus e&longs;t; igne qui­<lb/>dem quo inferioris aëris tractus &longs;tatim rare&longs;cat, ac proinde maximo im­<lb/>petu aër Superioris tractus &longs;piratim ruat; aqua verò &longs;i magna Vaporum <lb/>vis expre&longs;&longs;a cum igne, caloris vi, in &longs;uperiori aëris tractu &longs;tatim conden­<lb/>&longs;etur, ac proinde aqua &longs;piratim etiam & præc<gap/>eps deor&longs;um ruat. </s> | <s id="s.000472">Alia profectò ratio <lb/>e&longs;t, ex eodem no&longs;tro principio petita; nempe vbi aliqua portio aëris &longs;u­<lb/>perioris tractus den&longs;atur (den&longs;ari autem pote&longs;t multiplici ca&longs;u) gravior <lb/>redditur inferiore; cùm autem deor&longs;um cadere non po&longs;&longs;it, ni&longs;i inferio­<lb/>rem exten&longs;ione æqualem &longs;ur&longs;um extrudat, nec tam citò extrudere po&longs;­<lb/>&longs;it, &longs;piratim per illius latera de&longs;cendit; Hinc turbo & vortex, cujus rei <lb/>analogiam habes in adductis &longs;upra exemplis, ad hunc porrò effectum <lb/>perinde e&longs;t, &longs;ive aër Superioris tractus conden&longs;etur, &longs;ive inferioris rare&longs;­<lb/>cat: Hinc cum igne Typhon, aliàs cum aqua conjunctus e&longs;t; igne qui­<lb/>dem quo inferioris aëris tractus &longs;tatim rare&longs;cat, ac proinde maximo im­<lb/>petu aër Superioris tractus &longs;piratim ruat; aqua verò &longs;i magna Vaporum <lb/>vis expre&longs;&longs;a cum igne, caloris vi, in &longs;uperiori aëris tractu &longs;tatim conden­<lb/>&longs;etur, ac proinde aqua &longs;piratim etiam & præceps deor&longs;um ruat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000473"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000473"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000474"> Inde fortè imber guttatim de&longs;cendit, cùm enim &longs;ur&longs;um ex­<lb/>trudendus &longs;it aër, humor in de&longs;cen&longs;u in guttas dividitur ad faciliorem <lb/>de&longs;cen&longs;um. </s> | <s id="s.000474"> Inde fortè imber guttatim de&longs;cendit, cùm enim &longs;ur&longs;um ex­<lb/>trudendus &longs;it aër, humor in de&longs;cen&longs;u in guttas dividitur ad faciliorem <lb/>de&longs;cen&longs;um. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000475"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> A vero aberras, Augu&longs;tine, nec i&longs;ta, quam dicis, vera ratio <lb/>e&longs;t, nam & gutta maior ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendit, vt non rarò <lb/>æ&longs;tate accidit; quia for<gap/>vente æ&longs;tu, altiùs vapores a&longs;&longs;urgunt, & perexiguæ <lb/>guttæ lenti&longs;&longs;imè de&longs;ce<gap/>ndent, vt &longs;æpè vidi&longs;ti in nebula, dum re&longs;olvitur: <pb pagenum="41" xlink:href="025/01/045.jpg"/>tantulum porrò vaporis in guttulam re&longs;olvitur, hæc initio lento de&longs;cen­<lb/>dit gradu, intereà multæ aliæ guttulæ minores occurrunt in de&longs;cen&longs;u, <lb/>quas ip&longs;a colligit, vnde major evadit, & motus cre&longs;cit, donec tandem <lb/>in Terram labatur: hinc cæteris paribus, illæ gurtæ maiores &longs;unt, quæ <lb/>ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendunt; plures enim colligunt in de&longs;cen&longs;u mi­<lb/>nores guttas, nempe ex mutuo contactu duarum guttarum &longs;equitur, vt <lb/>ex duabus vnica fiat; trita res e&longs;t, &longs;ed ratio &longs;atis ab&longs;tru&longs;a: hinc æ&longs;tate, <lb/>vt plurimum, guttæ imbris maiores &longs;unt, quàm hieme, hinc demum ali­<lb/>quando accidit, vt iuxta verticem montis &longs;it nebula, imber verò in infe­<lb/>riore tractu; &longs;ed quæ&longs;o ad rem no&longs;tram redeamus longiùs enim excur­<lb/>rimus. </s> | <s id="s.000475"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> A vero aberras, Augu&longs;tine, nec i&longs;ta, quam dicis, vera ratio <lb/>e&longs;t, nam & gutta maior ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendit, vt non rarò <lb/>æ&longs;tate accidit; quia forvente æ&longs;tu, altiùs vapores a&longs;&longs;urgunt, & perexiguæ <lb/>guttæ lenti&longs;&longs;imè de&longs;cendent, vt &longs;æpè vidi&longs;ti in nebula, dum re&longs;olvitur: <pb pagenum="41" xlink:href="025/01/045.jpg"/>tantulum porrò vaporis in guttulam re&longs;olvitur, hæc initio lento de&longs;cen­<lb/>dit gradu, intereà multæ aliæ guttulæ minores occurrunt in de&longs;cen&longs;u, <lb/>quas ip&longs;a colligit, vnde major evadit, & motus cre&longs;cit, donec tandem <lb/>in Terram labatur: hinc cæteris paribus, illæ guttæ maiores &longs;unt, quæ <lb/>ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendunt; plures enim colligunt in de&longs;cen&longs;u mi­<lb/>nores guttas, nempe ex mutuo contactu duarum guttarum &longs;equitur, vt <lb/>ex duabus vnica fiat; trita res e&longs;t, &longs;ed ratio &longs;atis ab&longs;tru&longs;a: hinc æ&longs;tate, <lb/>vt plurimum, guttæ imbris maiores &longs;unt, quàm hieme, hinc demum ali­<lb/>quando accidit, vt iuxta verticem montis &longs;it nebula, imber verò in infe­<lb/>riore tractu; &longs;ed quæ&longs;o ad rem no&longs;tram redeamus longiùs enim excur­<lb/>rimus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000476"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000476"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000478"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000478"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000479"> Magnum certè hîc my&longs;terium non latet; cùm enim velim, pri­<lb/>mum illum impetum Soli modò ine&longs;&longs;e, qui eidem initio inerat, eumque <lb/>motui æquabili, quo huiu&longs;que Sol movetur, movebiturque impo&longs;terum, <lb/>æqualem &longs;emper & eundem velocitatis gradum conciliare, cur enim & à <lb/>quo dictus impetus de&longs;trueretur, cùm nunquam fru&longs;tra &longs;it? </s> | <s id="s.000479"> Magnum certè hîc my&longs;terium non latet; cùm enim velim, pri­<lb/>mum illum impetum Soli modò ine&longs;&longs;e, qui eidem initio inerat, eumque <lb/>motui æquabili, quo hucu&longs;que Sol movetur, movebiturque impo&longs;terum, <lb/>æqualem &longs;emper & eundem velocitatis gradum conciliare, cur enim & à <lb/>quo dictus impetus de&longs;trueretur, cùm nunquam fru&longs;tra &longs;it? </s> |
| <s id="s.000480">perinde &longs;anè <lb/>mihi fuit, &longs;ive ab ip&longs;o Sole per motum acceleratum prævium acqui&longs;itus <lb/>fuerit, &longs;ive à Deo, vel Angelo eidem impre&longs;&longs;us; Dic, vt voles, vtrum­<lb/>que enim fieri potuit; nec qui&longs;quam, opinor, hoc negaverit, nec dif­<lb/>ficile e&longs;&longs;et, definite altitudinem illam, ex qua Sol ad hunc velocitatis <lb/>gradum acquirendum de&longs;cenderit, cognita &longs;cilicet Solis Apogæi vel <lb/>Perigæi di&longs;t<gap/>antia; immo & tempus in tali de&longs;cen&longs;u po&longs;itum; cum emin ve­<lb/>locitate<gap/> vt tempora, & &longs;patia decur&longs;a in duplicata rat. </s> | <s id="s.000480">perinde &longs;anè <lb/>mihi fuit, &longs;ive ab ip&longs;o Sole per motum acceleratum prævium acqui&longs;itus <lb/>fuerit, &longs;ive à Deo, vel Angelo eidem impre&longs;&longs;us; Dic, vt voles, vtrum­<lb/>que enim fieri potuit; nec qui&longs;quam, opinor, hoc negaverit, nec dif­<lb/>ficile e&longs;&longs;et, definite altitudinem illam, ex qua Sol ad hunc velocitatis <lb/>gradum acquirendum de&longs;cenderit, cognita &longs;cilicet Solis Apogæi vel <lb/>Perigæi di&longs;tantia; immo & tempus in tali de&longs;cen&longs;u po&longs;itum; cum emin ve­<lb/>locitate<gap/> vt tempora, & &longs;patia decur&longs;a in duplicata rat. temporum, <lb/>&longs;cio, v.g. <!-- REMOVE S-->vno &longs;ecundo minuto corpus grave decurrere in perpendiculo <lb/>12. pedes, & velocitatem eodem &longs;ecundo minuto acqui&longs;itam &longs;ufficere, <lb/>vt motu æquabili 24. pedes decurrantur; &longs;cio quoque punctum Æqua­<lb/>toris terre&longs;tris globi &longs;i hic motu orbis agatur, vno &longs;ecundo minuto con­<lb/>ficere circiter 1250. pedes. </s> |
| <s id="s.000481">temporum, <lb/>&longs;cio, v.g. <!-- REMOVE S-->vno &longs;ecundo minuto corpus grave decurrere in perpendiculo <lb/>12. pedes, & velocitatem eodem &longs;ecundo minuto acqui&longs;itam &longs;ufficere, <lb/>vt motu æquabili 24. pedes decurrantur; &longs;cio quoque punctum Æqua­<lb/>toris terre&longs;tris globi &longs;i hic motu orbis agatur, vno &longs;ecundo minuto con­<lb/>ficere circiter 1250. pedes. </s> | <s id="s.000482">Sit verò di&longs;tantia Solis à centro terræ 2000. <lb/>circiter &longs;emidiametrorum, &longs;i hic numerus ducatur in illum, productus <lb/>veniet hic tertius 2500000; Sol igitur vno &longs;ecundo minuto conficit to­<lb/>tidem pedes: ducatur hic numerus in 60. productus erit, 150000000. <lb/>tot pedes conficit vno primo minuto: ducatur etiam hic in 60. produ­<lb/>ctus erit 9000000000. tot pedes conficiet vna hora; hic demum duca­<lb/>tur in 24. productus erit 216000000000. tot pedes conficiet vno die; <lb/>accipiatur &longs;ubduplus &longs;cilicet 108000000000. tot pedes decurri; vno die <lb/>corpus grave motu naturaliter accelerato in perpendiculo deor&longs;um; Iam <lb/>duco 24. in 60. & productum in 60. hic productus erit 864000. tot &longs;ci­<lb/>licet minuta &longs;ecunda, quot in 24. horas, ducatur hic in &longs;e ip&longs;um, pro­<lb/>ductus erit 7464960000. per quem &longs;i dividas 108000000000. quotiens <lb/>erit 14 1/2 circiter, tot pedes conficit corpus grave motu deor&longs;um, vno <pb pagenum="42" xlink:href="025/01/046.jpg"/>minuto &longs;ecundo, vnde corriges Mer&longs;ennum, qui tantùm pedes 12. a&longs;&longs;i­<lb/>gnat, itemque alium, qui vult corpus grave decurrere vno &longs;ecundo mi­<lb/>nuto 15. pedes; quanquam hic ad verum proximè acce&longs;&longs;it, quod certè <lb/>in tanto numero 12. cifrarum, qui &longs;cilicet 200. & 16. millia milliorum <lb/>complectitur, parum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000482">Sit verò di&longs;tantia Solis à centro terræ 2000. <lb/>circiter &longs;emidiametrorum, &longs;i hic numerus ducatur in illum, productus <lb/>veniet hic tertius 2500000; Sol igitur vno &longs;ecundo minuto conficit to­<lb/>tidem pedes: ducatur hic numerus in 60. productus erit, 150000000. <lb/>tot pedes conficit vno primo minuto: ducatur etiam hic in 60. produ­<lb/>ctus erit 9000000000. tot pedes conficiet vna hora; hic demum duca­<lb/>tur in 24. productus erit 216000000000. tot pedes conficiet vno die; <lb/>accipiatur &longs;ubduplus &longs;cilicet 108000000000. tot pedes decurri; vno die <lb/>corpus grave motu naturaliter accelerato in perpendiculo deor&longs;um; Iam <lb/>duco 24. in 60. & productum in 60. hic productus erit 864000. tot &longs;ci­<lb/>licet minuta &longs;ecunda, quot in 24. horas, ducatur hic in &longs;e ip&longs;um, pro­<lb/>ductus er<gap/>it 7464960000. per quem &longs;i dividas 108000000000. quotiens <lb/>erit 14 1/2 circiter, tot pedes conficit corpus grave motu deor&longs;um, vno <pb pagenum="42" xlink:href="025/01/046.jpg"/>minuto &longs;ecundo, vnde corriges Mer&longs;ennum, qui tantùm pedes 12. a&longs;&longs;i­<lb/>gnat, itemque alium, qui vult corpus grave decurrere vno &longs;ecundo mi­<lb/>nuto 15. pedes; quanquam hic ad verum proximè acce&longs;&longs;it, quod certè <lb/>in tanto numero 12. cifrarum, qui &longs;cilicet 200. & 16. millia milliorum <lb/>complectitur, parum e&longs;t. </s> | |
| <s id="s.000483">Hæc porrò eo animo dico, vt quorumdam <lb/>hallucinatio ca&longs;tigetur, qui cùm hoc, eo, quo par e&longs;t, modo non di&longs;­<lb/>cu&longs;&longs;erint, multa ab&longs;urda &longs;uper hac re pronunciant. </s> | <s id="s.000483">Hæc porrò eo animo dico, vt quorumdam <lb/>hallucinatio ca&longs;tigetur, qui cùm hoc, eo, quo par e&longs;t, modo non di&longs;­<lb/>cu&longs;&longs;erint, multa ab&longs;urda &longs;uper hac re pronunciant. </s> |
| <s id="s.000484">Immo, vt iam fortè <lb/>mecum ob&longs;ervas, &longs;i præcisè habeamus, quot pedes corpus grave in de&longs;­<lb/>cen&longs;u decurrat vno &longs;ecundo minuto, habebimus haud dubiè quantum <lb/>decurrere debeat vno die integro, in linea recta deor&longs;um; quæ &longs;i du­<lb/>plicetur, & inflectatur in circulum, hæc for&longs;itan erit, &longs;altem proximè, <lb/>magni orbis men&longs;ura; ita vt Sol motu recto prævio 24. horis decur­<lb/>rerit &longs;patium æquale &longs;emicirculo magni orbis; &longs;ed quidquid &longs;it, &longs;ive <lb/>hic impetus accedat ab extrin&longs;eco, &longs;ive ab ip&longs;o Sole in &longs;e producatur, <lb/>perinde e&longs;t ad rem no&longs;tram; cùm Soli maximè connaturalis &longs;it, quate­<lb/>nus &longs;cilicet Solaris globus ad talem finem à natura ip&longs;a, & naturæ ip&longs;ius <lb/>Autore ordinatus e&longs;t; quem vt obtineret tali tantoque impetu illi opus <lb/>erat; tantum igitur & talem vel ab extrin&longs;eco accepit, vel in &longs;e pro­<lb/>duxit. </s> | <s id="s.000484">Immo, vt iam fortè <lb/>mecum ob&longs;ervas, &longs;i præcisè habeamus, quot pedes corpus grave in de&longs;­<lb/>cen&longs;u decurrat vno &longs;ecundo minuto, habebimus haud dubiè quantum <lb/>decurrere debeat vno die integro, in linea recta deor&longs;um; quæ &longs;i du­<lb/>plicetur, & inflectatur in circulum, hæc for&longs;itan erit, &longs;altem proximè, <lb/>magni orbis men&longs;ura; ita vt Sol motu recto prævio 24. horis decur­<lb/>rerit &longs;patium æquale &longs;emicirculo magni orbis; &longs;ed quidquid &longs;it, &longs;ive <lb/>hic impetus accedat ab extrin&longs;eco, &longs;ive ab ip&longs;o Sole in &longs;e producatur, <lb/>perinde e&longs;t ad rem no&longs;tram; cùm Soli maximè connaturalis &longs;it, quate­<lb/>nus &longs;cilicet Solaris globus ad talem finem à natura ip&longs;a, & naturæ ip&longs;ius <lb/>Autore ordinatus e&longs;t; quem vt obtineret tali tantoque impetu illi opus <lb/>erat; tantum igitur & talem vel ab extrin&longs;eco accepit, vel in &longs;e pro­<lb/>duxit. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000487"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc aperire nolebam, &longs;ed profectò me cogis: &longs;i Sol ab Au­<lb/>tore movetur extrin&longs;eco, nimirum à Deo, Angelorum mini&longs;terio, vt <lb/>no&longs;tri Schola&longs;tici communiter docent, nec ego inficias eo, ab eodem <lb/>motore cuncta hæc recipit; at ex hypothe&longs;i, quod à &longs;e ip&longs;o moveatur, <lb/>quod certè tanti non e&longs;&longs;et, cùm id cuipiam corpori gravi competat; di­<lb/>cerem, Solem conditum à Deo fui&longs;&longs;e &longs;upra di&longs;tantiam mediam, multis <lb/>terræ &longs;emidiametris, vt dixi, ex quo loco de&longs;cendit versus mundi cen­<lb/>trum, obtenta verò media & connaturali di&longs;tantia, motu circulari mo­<lb/>veri cœpit, versùs Occa&longs;um: cur, inquis, potiùs quàm versùs Ortum? <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000487"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc aperire nolebam, &longs;ed profectò me cogis: &longs;i Sol ab Au­<lb/>tore movetur extrin&longs;eco, nimirum à Deo, Angelorum mini&longs;terio, vt <lb/>no&longs;tri Schola&longs;tici communiter docent, nec ego inficias eo, ab eodem <lb/>motore cuncta hæc recipit; at ex hypothe&longs;i, quod à &longs;e ip&longs;o moveatur, <lb/>quod certè tanti non e&longs;&longs;et, cùm id cuipiam corpori gravi competat; di­<lb/>cerem, Solem conditum à Deo fui&longs;&longs;e &longs;upra di&longs;tantiam mediam, multis <lb/>terræ &longs;emidiametris, vt dixi, ex quo loco de&longs;cendit versus mundi cen­<lb/>trum, obtenta verò media & connaturali di&longs;tantia, motu circulari mo­<lb/>veri cœpit, versùs Occa&longs;um: cur, inquis, potiùs quàm versùs Ortum? <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000488">Quia cum creatus fuerit in Tropico Cancri circa 180. grad. <!-- REMOVE S-->longitudinis <lb/>eo poti&longs;&longs;imum fine, vt in terræ &longs;uperficiem ageret, à maiori dictæ &longs;uper­<lb/>ficiei tractu versùs Occa&longs;um inde excurrente ad hanc lineam determina­<lb/>rus fuit, ex qua profectò prima determinatione, &longs;equuntur aliæ, &longs;cilicet, <lb/>Axis mundi, polorum, Æquatoris &c. </s> | <s id="s.000488">Quia cum creatus fuerit in Tropico Cancri circa 180. grad. <!-- REMOVE S-->longitudinis <lb/>eo poti&longs;&longs;imum fine, vt in terræ &longs;uperficiem ageret, à maiori dictæ &longs;uper­<lb/>ficiei tractu versùs Occa&longs;um inde excurrente ad hanc lineam determina­<lb/>tus fuit, ex qua profectò prima determinatione, &longs;equuntur aliæ, &longs;cilicet, <lb/>Axis mundi, polorum, Æquatoris &c. </s> |
| <s id="s.000489">& cùm tantulum primæ determi­<lb/>nationis deor&longs;um retinuerit, debilis tamen, tota enim ferè in circularem <lb/>motum ivit, quid mirum, &longs;i ad Perigæum tendat? </s> | <s id="s.000489">& cùm tantulum primæ determi­<lb/>nationis deor&longs;um retinuerit, debilis tamen, tota enim ferè in circularem <lb/>motum ivit, quid mirum, &longs;i ad Perigæum tendat? </s> |
| <s id="s.000490">à quo rur&longs;um eodem <lb/>modo versùs Apogæum regreditur; adde &longs;ecundam inclinationem, de <lb/>qua iam &longs;upra, & quia globorum more, deor&longs;um in morem turbinis <lb/>de&longs;cendit, retinuit illum motum orbis circa eundem Axem &longs;ibi ip&longs;i <lb/>&longs;emper parallelum, vbi motu circulari agi cœpit, cui prædicta turbinatio <lb/>non ob&longs;tat, Vides, cuncta hæc ex communibus illis principiis deduci, <lb/>per quæ aliorum corporum motus explicantur. </s> | <s id="s.000490">à quo rur&longs;um eodem <lb/>modo versùs Apogæum regreditur; adde &longs;ecundam inclinationem, de <lb/>qua iam &longs;upra, & quia globorum more, deor&longs;um in morem turbinis <lb/>de&longs;cendit, retinuit illum motum orbis circa eundem Axem &longs;ibi ip&longs;i <lb/>&longs;emper parallelum, vbi motu circulari agi cœpit, cui prædicta turbinatio <lb/>non ob&longs;tat, Vides, cuncta hæc ex communibus illis principiis deduci, <lb/>per quæ aliorum corporum motus explicantur. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.000496"><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo valida contra Copernici hypothe&longs;im <lb/>argumenta proponuntur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s> | <s id="s.000496"><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo valida contra Copernici hypothe&longs;im <lb/>argumenta proponuntur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000497">DVBIVM mihi non e&longs;t, hanc di&longs;putationem ineunti, quin <lb/>pleri&longs;que fortè iam<gap/> actum agere videar, CARDINALIS <lb/>EMINENTISSIMS, quotus enim qui&longs;que invenitur, vel Philo­<lb/>&longs;ophorum in tractatione de Corpore Cœle&longs;ti; vel Theologo­<lb/>rum in Opere &longs;ex dierum enucleando;; vel &longs;acri Textus Interpretum, in <lb/>eorum locorum expo&longs;itione, in quibus Terra &longs;tare, Sol & A&longs;tra <lb/>pa&longs;&longs;im moveri dicuntur; vel denique A&longs;tronomorum, in mundi &longs;y&longs;tema­<lb/>te definiendo, qui hanc partam non adornet, &longs;uam falcem in hanc me&longs;­<lb/>&longs;em non mittat, ac de mi&longs;ero Copernico novos triumphos agere nolit. <lb/></s> | <s id="s.000497">DVBIVM mihi non e&longs;t, hanc di&longs;putationem ineunti, quin <lb/>pleri&longs;que fortè iam actum agere videar, CARDINALIS <lb/>EMINENTISSIMS, quotus enim qui&longs;que invenitur, vel Philo­<lb/>&longs;ophorum in tractatione de Corpore Cœle&longs;ti; vel Theologo­<lb/>rum in Opere &longs;ex dierum enucleando;; vel &longs;acri Textus Interpretum, in <lb/>eorum locorum expo&longs;itione, in quibus Terra &longs;tare, Sol & A&longs;tra <lb/>pa&longs;&longs;im moveri dicuntur; vel denique A&longs;tronomorum, in mundi &longs;y&longs;tema­<lb/>te definiendo, qui hanc partam non adornet, &longs;uam falcem in hanc me&longs;­<lb/>&longs;em non mittat, ac de mi&longs;ero Copernico novos triumphos agere nolit. <lb/></s> |
| <s id="s.000498">Scribimus indocti, doctique poëmata: quanquam, vt ingenuè dicam, <lb/>maxima illorum argumentorum pars, quibus nonnulli præfatam Coper­<lb/>nici opinionem petierunt, non parum laudis & plau&longs;us eidem concilia­<lb/>vit; ita enim ab illius defen&longs;oribus rejecta fuere, vt &longs;olutionis, &longs;eu re­<lb/>&longs;pon&longs;ionis facilitas qua&longs;i ad in&longs;tar <gap/>novæ demon&longs;trationis novum &longs;plendo­<lb/>re in eidem &longs;ententia conciliârit, illud &longs;anè commune e&longs;t præliis etiam li­<lb/>terariis, vt qui&longs;quis ho&longs;tem malè aggre&longs;&longs;us e&longs;t, & in ca&longs;&longs;um adortus, <lb/>pro &longs;emivicto haben<gap/>tur; ne igitur eundem errorem admittam, illa dum­<lb/>taxat adducam, quæ &longs;i non fortè ho&longs;tem omninò conficere, plurimùm <lb/>tamen labefactare videntur; tuum erit, Eminenti&longs;&longs;ime, qui per&longs;pica­<lb/>ci&longs;&longs;ima ingenij acie vales, quam nihil quantumvis arduum, vel ab&longs;tru­<lb/>&longs;um effugiat, &longs;i non de integra victoria, de potioribus &longs;altem partibus à <lb/>nobis in hac cau&longs;a, vt benè &longs;pero, referendis, judicare, necnon æqui&longs;&longs;i­<lb/>mam ferre &longs;ententiam. </s> | <s id="s.000498">Scribimus indocti, doctique poëmata: quanquam, vt ingenuè dicam, <lb/>maxima illorum argumentorum pars, quibus nonnulli præfatam Coper­<lb/>nici opinionem petierunt, non parum laudis & plau&longs;us eidem concilia­<lb/>vit; ita enim ab illius defen&longs;oribus rejecta fuere, vt &longs;olutionis, &longs;eu re­<lb/>&longs;pon&longs;ionis facilitas qua&longs;i ad in&longs;tar novæ demon&longs;trationis novum &longs;plendo­<lb/>re in eidem &longs;ententia conciliârit, illud &longs;anè commune e&longs;t præliis etiam li­<lb/>terariis, vt qui&longs;quis ho&longs;tem malè aggre&longs;&longs;us e&longs;t, & in ca&longs;&longs;um adortus, <lb/>pro &longs;emivicto habentur; ne igitur eundem errorem admittam, illa dum­<lb/>taxat adducam, quæ &longs;i non fortè ho&longs;tem omninò conficere, plurimùm <lb/>tamen labefactare videntur; tuum erit, Eminenti&longs;&longs;ime, qui per&longs;pica­<lb/>ci&longs;&longs;ima ingenij acie vales, quam nihil quantumvis arduum, vel ab&longs;tru­<lb/>&longs;um effugiat, &longs;i non de integra victoria, de potioribus &longs;altem partibus à <lb/>nobis in hac cau&longs;a, vt benè &longs;pero, referendis, judicare, necnon æqui&longs;&longs;i­<lb/>mam ferre &longs;ententiam. </s> |
| <s id="s.000499">Sed initium di&longs;&longs;ertationi demus. </s> | <s id="s.000499">Sed initium di&longs;&longs;ertationi demus. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="44" xlink:href="025/01/048.jpg"/> | <pb pagenum="44" xlink:href="025/01/048.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000500"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000500"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000501"> Omittam, vt prudenter feci&longs;ti, argumentorum qui&longs;quilias, <lb/>quæ nonnulli, præ&longs;ertim ex antiquioribus rerum Mathematicarum & <lb/>Phy&longs;icarum minùs<gap/> peritis contra tuam hypothe&longs;im adduxerunt, quæ pe­<lb/>tita &longs;cilicet petunt à ventis, & nubibus, motu projectorum, de&longs;cen&longs;u <lb/>gravium, domorum ruina & lap&longs;u; quanquam nonnihil ad hominem ex <lb/>his eliciam; vt enim vis, ex motu orbis retardato, in Ortum &longs;equi aqua­<lb/>rum excur&longs;ionem, per quam marinum æ&longs;tum ve&longs;tri explicant, quia &longs;cili­<lb/>cet obimpre&longs;&longs;um ante impetum, quem facilè aqua retinet, nec enim ni&longs;i <lb/>à contrario impediri pote&longs;t, eundem pro&longs;equitur motum versùs Ortum; <lb/>cuius rei præclaram certè analogiam habetis in aqua, quæ cymba vehi­<lb/>tur; cymba enim motum valdè retardante, aqua versùs portum excurrit; <lb/>hoc vnum e&longs;t ex præcipuis &longs;ententiæ ve&longs;træ argumentis. </s> | <s id="s.000501"> Omittam, vt prudenter feci&longs;ti, argumentorum qui&longs;quilias, <lb/>quæ nonnulli, præ&longs;ertim ex antiquioribus rerum Mathematicarum & <lb/>Phy&longs;icarum minùs peritis contra tuam hypothe&longs;im adduxerunt, quæ pe­<lb/>tita &longs;cilicet petunt à ventis, & nubibus, motu projectorum, de&longs;cen&longs;u <lb/>gravium, domorum ruina & lap&longs;u; quanquam nonnihil ad hominem ex <lb/>his eliciam; vt enim vis, ex motu orbis retardato, in Ortum &longs;equi aqua­<lb/>rum excur&longs;ionem, per quam marinum æ&longs;tum ve&longs;tri explicant, quia &longs;cili­<lb/>cet obimpre&longs;&longs;um ante impetum, quem facilè aqua retinet, nec enim ni&longs;i <lb/>à contrario impediri pote&longs;t, eundem pro&longs;equitur motum versùs Ortum; <lb/>cuius rei præclaram certè analogiam habetis in aqua, quæ cymba vehi­<lb/>tur; cymba enim motum valdè retardante, aqua versùs portum excurrit; <lb/>hoc vnum e&longs;t ex præcipuis &longs;ententiæ ve&longs;træ argumentis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000502"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000502"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000503"> Ita e&longs;t, & licèt ad ea, quæ repo&longs;ui&longs;ti, obmutire & ma­<lb/>nus dare vi&longs;us &longs;im, quia illa omnia, quæ ad tabulas æ&longs;tus marini eiú&longs;que <lb/>phænomena pertinent, minùs calleo, vereor tamen, vt rerum i&longs;tarum peri­<lb/>ris per&longs;uadere valeas; illud autem &longs;ilentium mihi poti&longs;&longs;imum impo&longs;uit, <lb/>quòd &longs;anctè jura&longs;ti, in adluc<gap/>tis à te phænomenis, omnes ad vnum æ&longs;tus <lb/>marini peritos, &longs;ive Naucleri &longs;int, &longs;ive alij, imò & ip&longs;os litorum Oceani <lb/>vel idiotas incolas &longs;umma tor&longs;en&longs;ione convenire; itaque licèt ex &longs;ola ter­<lb/>re&longs;tris globi circuitione æ&longs;tus marini adæquata cau&longs;a petenda non &longs;it, &longs;ed <lb/>ex alia quapiam, negari tamen non pote&longs;t, quin prædictus motus aliquid <lb/>conferat. </s> | <s id="s.000503"> Ita e&longs;t, & licèt ad ea, quæ repo&longs;ui&longs;ti, obmutire & ma­<lb/>nus dare vi&longs;us &longs;im, quia illa omnia, quæ ad tabulas æ&longs;tus marini eiú&longs;que <lb/>phænomena pertinent, minùs calleo, vereor tamen, vt rerum i&longs;tarum peri­<lb/>ris per&longs;uadere valeas; illud autem &longs;ilentium mihi poti&longs;&longs;imum impo&longs;uit, <lb/>quòd &longs;anctè jura&longs;ti, in adluctis à te phænomenis, omnes ad vnum æ&longs;tus <lb/>marini peritos, &longs;ive Naucleri &longs;int, &longs;ive alij, imò & ip&longs;os litorum Oceani <lb/>vel idiotas incolas &longs;umma con&longs;en&longs;ione convenire; itaque licèt ex &longs;ola ter­<lb/>re&longs;tris globi circuitione æ&longs;tus marini adæquata cau&longs;a petenda non &longs;it, &longs;ed <lb/>ex alia quapiam, negari tamen non pote&longs;t, quin prædictus motus aliquid <lb/>conferat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000504"><emph type="italics"/>Antim:<emph.end type="italics"/> A&longs;&longs;igna priùs aliam cau&longs;am, vt videamus, an &longs;ufficiat ad hunc <lb/>mirabilem effectum; &longs;i enim &longs;ufficit, nihil &longs;anè e&longs;t, quod ille Terræ motus <lb/>conferat; &longs;i verò non &longs;ufficit, o&longs;tende id, ad quod non &longs;ufficit, & illius <lb/>motus opem po&longs;tulat; &longs;emper enim recurret propo&longs;itum argumentum; <lb/>totum illud, quidquid tandem &longs;it, quod à præfato motu efficitur, circa <lb/>maximæ inæqualitatis cardines; id e&longs;t, circa Meridiem & mediam noctem, <lb/>vi&longs;um &longs;emper iri; quod tamen Ob&longs;ervationibus repugnat: itaque certum <lb/>e&longs;t, & per&longs;picuum ex Maris æ&longs;tu Terræ motum minimè probari; certum <lb/>tamen e&longs;&longs;e dicitis, ex illo inæquali motu, varium &longs;equi aquarum motum; <lb/>quod certè ad hominem &longs;ic vrgeo; &longs;i reverà e&longs;&longs;et hic motus, ex illius inæ­<lb/>qualitate, varius aquarum motus &longs;equeretur, &longs;cilicet ex retardatione aqua­<lb/>rum excur&longs;io versùs Ortum, ex acceleratione, excur&longs;io versùs Occa&longs;um; <lb/>hoc non negatis, &longs;ed conceditis vltrò; idque in cardinibus maximæ in­<lb/>æqualitatis, aut &longs;altem &longs;emper in ii&longs;dem, cùm eadem cau&longs;a idem &longs;em­<lb/>per præ&longs;tet; &longs;ed in nullo certo<gap/> ac fixo temporis puncte huiu&longs;modi aqua­<lb/>rum excur&longs;iones fiunt, quod nemo neger, &longs;i cæ<gap/>cus & &longs;urdus; nullus e&longs;t <lb/>igitur Terræ motus, ex quo alioqui prædicti effectus nece&longs;&longs;ariò &longs;eque­<lb/>rentur. </s> | <s id="s.000504"><emph type="italics"/>Antim:<emph.end type="italics"/> A&longs;&longs;igna priùs aliam cau&longs;am, vt videamus, an &longs;ufficiat ad hunc <lb/>mirabilem effectum; &longs;i enim &longs;ufficit, nihil &longs;anè e&longs;t, quod ille Terræ motus <lb/>conferat; &longs;i verò non &longs;ufficit, o&longs;tende id, ad quod non &longs;ufficit, & illius <lb/>motus opem po&longs;tulat; &longs;emper enim recurret propo&longs;itum argumentum; <lb/>totum illud, quidquid tandem &longs;it, quod à præfato motu efficitur, circa <lb/>maximæ inæqualitatis cardines; id e&longs;t, circa Meridiem & mediam noctem, <lb/>vi&longs;um &longs;emper iri; quod tamen Ob&longs;ervationibus repugnat: itaque certum <lb/>e&longs;t, & per&longs;picuum ex Maris æ&longs;tu Terræ motum minimè probari; certum <lb/>tamen e&longs;&longs;e dicitis, ex illo inæquali motu, varium &longs;equi aquarum motum; <lb/>quod certè ad hominem &longs;ic vrgeo; &longs;i reverà e&longs;&longs;et hic motus, ex illius inæ­<lb/>qualitate, varius aquarum motus &longs;equeretur, &longs;cilicet ex retardatione aqua­<lb/>rum excur&longs;io versùs Ortum, ex acceleratione, excur&longs;io versùs Occa&longs;um; <lb/>hoc non negatis, &longs;ed conceditis vltrò; idque in cardinibus maximæ in­<lb/>æqualitatis, aut &longs;altem &longs;emper in ii&longs;dem, cùm eadem cau&longs;a idem &longs;em­<lb/>per præ&longs;tet; &longs;ed in nullo certo ac fixo temporis puncte huiu&longs;modi aqua­<lb/>rum excur&longs;iones fiunt, quod nemo neger, &longs;i cæcus & &longs;urdus; nullus e&longs;t <lb/>igitur Terræ motus, ex quo alioqui prædicti effectus nece&longs;&longs;ariò &longs;eque­<lb/>rentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000505"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000505"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000542"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000542"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000543"> Crede mihi, Augu&longs;tine, multi &longs;æpè <lb/>ac &longs;æpiùs paralogi&longs;mis, & fal&longs;is præoccupatio-<pb pagenum="49" xlink:href="025/01/053.jpg"/>nibus abripi &longs;e &longs;inunt, quod in præ&longs;enti ca&longs;u, meo &longs;altem iudicio, acci­<lb/>dit; vt enim in tua &longs;i&longs;tamus figura; non negabis, opinor, centrum H <lb/>minimè de&longs;cen&longs;urum, &longs;i fortè propiùs ad planum CN accedere non po&longs;­<lb/>&longs;et, cùm ex ip&longs;is terminis idem &longs;it de&longs;cendere, & propriùs ad planum DN <lb/>accedere; At verò centrum A (<emph type="italics"/>in Figura perultima<gap/><emph.end type="italics"/>) propiùs ad planum in cli­<lb/>natum DH accedere non pote&longs;t, à quo æquali &longs;emper di&longs;tantiæ men&longs;ura <lb/>di&longs;tat, &longs;cilicet radio, vnus autem radius alteri æqualis e&longs;t; hinc nunquam <lb/>di&longs;cedit à linea AG parallela Plano DH, & quodlibet perpendiculum ad <lb/>planum terminatum à centro A ductum lineæ AF æquale e&longs;t. </s> | <s id="s.000543"> Crede mihi, Augu&longs;tine, multi &longs;æpè <lb/>ac &longs;æpiùs paralogi&longs;mis, & fal&longs;is præoccupatio-<pb pagenum="49" xlink:href="025/01/053.jpg"/>nibus abripi &longs;e &longs;inunt, quod in præ&longs;enti ca&longs;u, meo &longs;altem iudicio, acci­<lb/>dit; vt enim in tua &longs;i&longs;tamus figura; non negabis, opinor, centrum H <lb/>minimè de&longs;cen&longs;urum, &longs;i fortè propiùs ad planum CN accedere non po&longs;­<lb/>&longs;et, cùm ex ip&longs;is terminis idem &longs;it de&longs;cendere, & propriùs ad planum DN <lb/>accedere; At verò centrum A (<emph type="italics"/>in Figura perultima<emph.end type="italics"/>) propiùs ad planum in cli­<lb/>natum DH accedere non pote&longs;t, à quo æquali &longs;emper di&longs;tantiæ men&longs;ura <lb/>di&longs;tat, &longs;cilicet radio, vnus autem radius alteri æqualis e&longs;t; hinc nunquam <lb/>di&longs;cedit à linea AG parallela Plano DH, & quodlibet perpendiculum ad <lb/>planum terminatum à centro A ductum lineæ AF æquale e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000544"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000544"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.053.1.jpg" xlink:href="025/01/053/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.053.1.jpg" xlink:href="025/01/053/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000550">Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan­<lb/>gulum C in eo collocatum; certè &longs;i &longs;up­<lb/>ponatur vtrumque lævigatum, de&longs;cen­<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim a<gap/>lite<gap/>r per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu­<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt <gap/>iueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen­<lb/>deret, quod dici non pote&longs;t; <gap/>Sit enim <lb/>CD perpendiculum, & CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta à puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;uprà horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, cùm à plani &longs;c<gap/>butie impedir<gap/>i po&longs;&longs;it, latus AD, &longs;u­<lb/>perior p<gap/>o quæ libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;iti, prævalens, deor­<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D ; &longs;ed hoc per accidens fit. </s> | <s id="s.000550">Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan­<lb/>gulum C in eo collocatum; certè &longs;i &longs;up­<lb/>ponatur vtrumque lævigatum, de&longs;cen­<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim aliter per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu­<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt fueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen­<lb/>deret, quod dici non pote&longs;t; Sit enim <lb/>CD perpendiculum, & CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta à puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;uprà horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, cùm à plani &longs;cabutie impediri po&longs;&longs;it, latus AD, &longs;u­<lb/>perior portio quæ libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;iti, prævalens, deor­<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D ; &longs;ed hoc per accidens fit. </s> |
| <s id="s.000551">Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano in<gap/>linato, perpendiculum, FH, ho­<lb/>rizontalis FO; certè &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centium F circa M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a&longs;cen<gap/>­<lb/>det &longs;ed de&longs;cendet. </s> | <s id="s.000551">Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano inclinato, perpendiculum, FH, ho­<lb/>rizontalis FO; certè &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centrum F circa M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a&longs;cen­<lb/>det &longs;ed de&longs;cendet. </s> |
| <s id="s.000552">itaque vt ad no&longs;t<gap/> globum redeat or<gap/>atio cùn. </s> | <s id="s.000552">itaque vt ad no&longs;trum globum redeat oratio cùm <!--kein neuer Satz--></s> |
| <s id="s.000553">nec <lb/>circa punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antipe<gap/>ima<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50" xlink:href="025/01/054.jpg"/>frà rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; certè non ideò <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, cùm de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ideò volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, & cùm pri­<lb/>mo modo difficiliùs de&longs;cendat, propter affrictum partium; ideò &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic faciliùs de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo­<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, cæteris paribus, <lb/>motum. </s> | <s id="s.000553">nec <lb/>circa punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antepenuissima<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50" xlink:href="025/01/054.jpg"/>frà rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; certè non ideò <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, cùm de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ideò volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, & cùm pri­<lb/>mo modo difficiliùs de&longs;cendat, propter affrictum partium; ideò &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic faciliùs de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo­<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, cæteris paribus, <lb/>motum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000554"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000554"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000556"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000556"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000557"> Quis negat, in rotis haberi rationem vectis <gap/>in vecte tamen &longs;up­<lb/>ponitur aliquod punctum qua&longs;i immobile, quod in ip&longs;o Hypomoclio col­<lb/><gap/>locatur; quod vt meliùs intelligatur. </s> | <s id="s.000557"> Quis negat, in rotis haberi rationem vectis in vecte tamen &longs;up­<lb/>ponitur aliquod punctum qua&longs;i immobile, quod in ip&longs;o Hypomoclio col­<lb/>locatur; quod vt meliùs intelligatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.054.1.jpg" xlink:href="025/01/054/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.054.1.jpg" xlink:href="025/01/054/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000558">Supponatur planum DH e&longs;&longs;e horizon­<lb/>tale, in quo &longs;it rota, eaque trahatur fune <lb/>AG, in&longs;erto &longs;cilicet axe per <expan abbr="centrũ">centrum</expan> illius <lb/>A, haud dubiè &longs;i æquè facile <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extre­<lb/>mitas diametri rotæ DC adduci po&longs;&longs;et à <lb/>potentia trahente per AG vtraque extre­<lb/>mitas, ac proinde reliquæ omnes partes <lb/>rotæ per parallelas AG adducerentur, & <lb/>omnes æquè citò <expan abbr="mover&etilde;tur">moverentur</expan>, vt reverà fit, <lb/>&longs;i rota humido innatet; at <expan abbr="cũ">cum</expan> propter <expan abbr="af-frictũ">af­<lb/>frictum</expan> planirota; detur D, ac proinde difficiliùs accedat<gap/><expan abbr="punctũ">punctum</expan> C longè faci­<lb/>liùs accedit; item A. &c. </s> | <s id="s.000558">Supponatur planum DH e&longs;&longs;e horizon­<lb/>tale, in quo &longs;it rota, eaque trahatur fune <lb/>AG, in&longs;erto &longs;cilicet axe per <expan abbr="centrũ">centrum</expan> illius <lb/>A, haud dubiè &longs;i æquè facile <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extre­<lb/>mitas diametri rotæ DC adduci po&longs;&longs;et à <lb/>potentia trahente per AG vtraque extre­<lb/>mitas, ac proinde reliquæ omnes partes <lb/>rotæ per parallelas AG adducerentur, & <lb/>omnes æquè citò <expan abbr="mover&etilde;tur">moverentur</expan>, vt reverà fit, <lb/>&longs;i rota humido innatet; at <expan abbr="cũ">cum</expan> propter <expan abbr="af-frictũ">af­<lb/>frictum</expan> planireta; detur D, ac proinde difficiliùs accedat: <expan abbr="punctũ">punctum</expan> C longè faci­<lb/>liùs accedit; item A. &c. </s> |
| <s id="s.000559">ac proinde citiùs <expan abbr="accedũt">accedunt</expan>, ex quo inæquali acce&longs;&longs;u, <lb/>propter partium nexum, motus orbis nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur: Iam vero &longs;uppo­<lb/>ne planum inclinatum, & nullam potentiam extrin&longs;ecam applicatam e&longs;&longs;e <lb/>centro A, &longs;ed &longs;olam ine&longs;&longs;e gravitatem rotæ, quæ à centro A exeritur ab <lb/>intrin&longs;eco, eodem pror&longs;us modo, quo ante à potentia, fune applicata <lb/>in plano horrizontali, & vt potentia extrin&longs;eca movet rotam eo motu, quo <lb/>faciliùs moveri pote&longs;t, mixto &longs;cilicet ex motu centri & orbis, in hoc plano, <lb/>ita & propria rotæ gravitas in inclinato; quid clarius? </s> | <s id="s.000559">ac proinde citiùs <expan abbr="accedũt">accedunt</expan>, ex quo inæquali acce&longs;&longs;u, <lb/>propter partium nexum, motus orbis nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur: Iam vero &longs;uppo­<lb/>ne planum inclinatum, & nullam potentiam extrin&longs;ecam applicatam e&longs;&longs;e <lb/>centro A, &longs;ed &longs;olam ine&longs;&longs;e gravitatem rotæ, quæ à centro A exeritur ab <lb/>intrin&longs;eco, eodem pror&longs;us modo, quo ante à potentia, fune applicata <lb/>in plano horrizontali, & vt potentia extrin&longs;eca movet rotam eo motu, quo <lb/>faciliùs moveri pote&longs;t, mixto &longs;cilicet ex motu centri & orbis, in hoc plano, <lb/>ita & propria rotæ gravitas in inclinato; quid clarius? </s> |
| <s id="s.000560">maneat igitur illud <lb/>principium, quòd &longs;cilicet corpora eo motu moveantur, cæteris paribus, quo <lb/>faciliùs moveri po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.000560">maneat igitur illud <lb/>principium, quòd &longs;cilicet corpora eo motu moveantur, cæteris paribus, quo <lb/>faciliùs moveri po&longs;&longs;unt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000561"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000561"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000562"> Do manus, & rem optimè capio, &longs;ed antequam vlteriùs per­<lb/>gas, vnum ex te, Antime; re&longs;cire velim, circa ca, quæ in he&longs;terno con­<lb/>gre&longs;&longs;u à te accepi. </s> | <s id="s.000562"> Do manus, & rem optimè capio, &longs;ed antequam vlteriùs per­<lb/>gas, vnum ex te, Antime; re&longs;cire velim, circa ca, quæ in he&longs;terno con­<lb/>gre&longs;&longs;u à te accepi. </s> |
| <s id="s.000563">Illico probavi, vbi di&longs;ce&longs;&longs;i&longs;ti, pulcherrimum illud expe­<lb/>rimentum tubi vitrei, in quo aqua per &longs;piras de&longs;cendit, dum &longs;ur&longs;um extru­<lb/>dit, eo, quo dixi&longs;ti, modo inclu&longs;am illam aëtis portionem; ob&longs;ervavi <lb/>enim. illam aëris portionem in cylindrum priore contractiorem, vt labenti <lb/>aquæ &longs;ecus <gap/> tubi &longs;uperficiem locus detur, conformari, ita vt tamen <lb/>&longs;upicma pars &longs;it convexa &longs;phærica<gap/> infima verò ba&longs;is, omnino plana, &longs;altem <lb/>provt oculo &longs;ubjicitur. </s> | <s id="s.000563">Illico probavi, vbi di&longs;ce&longs;&longs;i&longs;ti, pulcherrimum illud expe­<lb/>rimentum tubi vitrei, in quo aqua per &longs;piras de&longs;cendit, dum &longs;ur&longs;um extru­<lb/>dit, eo, quo dixi&longs;ti, modo inclu&longs;am illam aëris portionem; ob&longs;ervavi <lb/>enim. <!--neuer Satz-->illam aëris portionem in cylindrum priore contractiorem, vt labenti <lb/>aquæ &longs;ecus cavam tubi &longs;uperficiem locus detur, conformari, ita vt tamen <lb/>&longs;upicma pars &longs;it convexa &longs;phærica infima verò ba&longs;is, omnino plana, &longs;altem <lb/>provt oculo &longs;ubjicitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="51" xlink:href="025/01/055.jpg"/> | <pb pagenum="51" xlink:href="025/01/055.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000564"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000564"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000565"> Memini me legi&longs;&longs;e vel audii&longs;&longs;e præclari&longs;&longs;imam huius Phæno­<lb/>neni rationem, nempe illa portio aëtis, aqua levior, vt in a&longs;cen&longs;u aquæ vim <lb/>& re&longs;i&longs;tentiam faciliùs frangat & &longs;uperet, huiu&longs;modi qua&longs;i cuncatam figu­<lb/>ram induit. </s> | <s id="s.000565"> Memini me legi&longs;&longs;e vel audii&longs;&longs;e præclari&longs;&longs;imam huius Phæno­<lb/>neni rationem, nempe illa portio aëtis, aqua levior, vt in a&longs;cen&longs;u aquæ vim <lb/>& re&longs;i&longs;tentiam faciliùs frangat & &longs;uperet, huiu&longs;modi qua&longs;i cuneatam figu­<lb/>ram induit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000566"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000566"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000567"> An fortè pro demon&longs;tratione hoc venditares? </s> | <s id="s.000567"> An fortè pro demon&longs;tratione hoc venditares? </s> |
| <s id="s.000568">Sed vnde, quæ&longs;o, <lb/>& qua vi, &longs;eu virtute aër in hanc formam &longs;e&longs;e fa&longs;tigiat? </s> | <s id="s.000568">Sed vnde, quæ&longs;o, <lb/>& qua vi, &longs;eu virtute aër in hanc formam &longs;e&longs;e fa&longs;tigiat? </s> |
| <s id="s.000569">Certè &longs;i ad per­<lb/>rumpendum &longs;ur&longs;um faciliùs, mucronem illum nimis obtu&longs;um, &longs;phæricum <lb/>&longs;cilicet, in acutiorem conicum attenuare & acuere debuerat, cunei enim <lb/>eò validiores &longs;unt, quò acutiores. </s> | <s id="s.000569">Certè &longs;i ad per­<lb/>rumpendum &longs;ur&longs;um faciliùs, mucronem illum nimis obtu&longs;um, &longs;phæricum <lb/>&longs;cilicet, in acutiorem conicum attenuare & acuere debuerat, cunei enim <lb/>eò validiores &longs;unt, quò acutiores. </s> |
| <s id="s.000570">Deinde æquè facilè aqua &longs;uper&longs;i<gap/>iem <lb/>&longs;phæricam aëris dividere pote&longs;t ac planam: præterea cur minor aëris portio <lb/>aquæ re&longs;i&longs;tentiam citiùs perrumpit, & &longs;ur&longs;um emergit? </s> | <s id="s.000570">Deinde æquè facilè aqua &longs;uperficiem <lb/>&longs;phæricam aëris dividere pote&longs;t ac planam: præterea cur minor aëris portio <lb/>aquæ re&longs;i&longs;tentiam citiùs perrumpit, & &longs;ur&longs;um emergit? </s> |
| <s id="s.000571">Nempe vt corpus <lb/>grave majus gra<gap/>itatem &longs;uam potentiùs exerit, ita & leve majus &longs;uam le­<lb/>vitatem; &longs;ed cur aqua &longs;imiliter cuncum cuneo minimè opponit? </s> | <s id="s.000571">Nempe vt corpus <lb/>grave majus gravitatem &longs;uam potentiùs exerit, ita & leve majus &longs;uam le­<lb/>vitatem; &longs;ed cur aqua &longs;imiliter cuneum cuneo minimè opponit? </s> |
| <s id="s.000572">an fortè <lb/>in ratione gravis corporis aëri cedit, quatenus hic corpus leve e&longs;t? </s> | <s id="s.000572">an fortè <lb/>in ratione gravis corporis aëri cedit, quatenus hic corpus leve e&longs;t? </s> |
| <s id="s.000573">itaque <lb/>alia omnino rati<gap/>; cùm enim aqua tendat vt: sùs latera tubi, per quæ <lb/>deinde &longs;uas &longs;p<gap/>gens, vt dixi, de&longs;cendit, eo certè ex medio tubo, <lb/>&longs;en&longs;im ruere non pore&longs;t, ni&longs;i quoquoversùm cylindri aeris &longs;uperiorem <lb/>marginem qua&longs;i excutiat, & qua&longs;i &longs;e&longs;e in novam cunei formam induat, e&longs;t <lb/>enim cuneuslatior in &longs;ummo, in imo acutior; neque in hoc vlla e&longs;t difficul­<lb/>tas; multa &longs;anè eaque &longs;citu digna &longs;uper hoc experimento inihi dicenda e&longs;­<lb/>&longs;ent, &longs;ed omitto, ne in parergis toti &longs;imus; inferior verò portio, &longs;eu ba&longs;is <lb/>plana e&longs;t; quia nullum aquæ pondu illam emarginat. </s> | <s id="s.000573">itaque <lb/>alia omnino rationem; cùm enim aqua tendat vt: sùs latera tubi, per quæ <lb/>deinde &longs;uas &longs;p<gap/>agens, vt dixi, de&longs;cendit, eo certè ex medio tubo, <lb/>&longs;en&longs;im ruere non pore&longs;t, ni&longs;i quoquo versùm cylindri aeris &longs;uperiorem <lb/>marginem qua&longs;i excutiat, & qua&longs;i &longs;e&longs;e in novam cunei formam induat, e&longs;t <lb/>enim cuneus latior in &longs;ummo, in imo acutior; neque in hoc vlla e&longs;t difficul­<lb/>tas; multa &longs;anè eaque &longs;citu digna &longs;uper hoc experimento mihi dicenda e&longs;­<lb/>&longs;ent, &longs;ed omitto, ne in parergis toti &longs;imus; inferior verò portio, &longs;eu ba&longs;is <lb/>plana e&longs;t; quia nullum aquæ pondu illam emarginat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000574"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000574"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000576"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000576"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000577"> Si oleum loco aquæ, idem fiet; quanquam paulò lentiùs aëris <lb/>pottio &longs;ur&longs;um evadet; &longs;i verò aëris loco, eodem modo, & &longs;ub eadem <lb/>forma, &longs;ed multò lentius; quia &longs;cilicet oleum e&longs;t longè gravius aëre: &longs;i <lb/>demum &longs;imul vtrumque, aër oleum longè po&longs;t &longs;e relinquet; &longs;i tamen dum <lb/>olei patricula mediam tubi altitudinem decurrit, po&longs;tquam aër iam emer­<lb/>&longs;it tubum inverta;, aër certè oleum facilè a&longs;&longs;equitur, nec non per medium <lb/>oleum perrumpit, &longs;ervata eadem figura; quanquam tunc oleum &longs;e&longs;e non pa­<lb/>rum dilatat, vt &longs;ur&longs;um aëra extrudat; aut &longs;altem vteidem, vtpote leviori, <lb/>tran&longs;itum cedat. </s> | <s id="s.000577"> Si oleum loco aquæ, idem fiet; quanquam paulò lentiùs aëris <lb/>portio &longs;ur&longs;um evadet; &longs;i verò aëris loco, eodem modo, & &longs;ub eadem <lb/>forma, &longs;ed multò lentius; quia &longs;cilicet oleum e&longs;t longè gravius aëre: &longs;i <lb/>demum &longs;imul vtrumque, aër oleum longè po&longs;t &longs;e relinquet; &longs;i tamen dum <lb/>olei patricula mediam tubi altitudinem decurrit, po&longs;tquam aër iam emer­<lb/>&longs;it tubum inverta;, aër certè oleum facilè a&longs;&longs;equitur, nec non per medium <lb/>oleum perrumpit, &longs;ervata eadem figura; quanquam tunc oleum &longs;e&longs;e non pa­<lb/>rum dilatat, vt &longs;ur&longs;um aëra extrudat; aut &longs;altem vt eidem, vtpote leviori, <lb/>tran&longs;itum cedat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000578"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000578"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000580"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000580"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000581"> Oleum, vt probè tenetis, &longs;ua vligine particulam aëris intra <lb/>buliam continere potuit, nempe bullæ ex materia vliginc&longs;a tornamtur; <lb/>quod autem totum illud corpus ex aëre & oleo con&longs;tans, paulò faciliùs ab <lb/>aqua &longs;ur&longs;um extrudatur, vel à levitate viribus auctis feratur, mirum e&longs;&longs;e <lb/>non debet: de levitate hoc loco non di&longs;puto, aio tamen, ex hoc experi­<lb/>mento, minime probari, immo potiùs, vt patet, ex iis, quæ dicta &longs;unt, <lb/>impugnari. </s> | <s id="s.000581"> Oleum, vt probè tenetis, &longs;ua vligine particulam aëris intra <lb/>buliam continere potuit, nempe bullæ ex materia vligino&longs;a tornantur; <lb/>quod autem totum illud corpus ex aëre & oleo con&longs;tans, paulò faciliùs ab <lb/>aqua &longs;ur&longs;um extrudatur, vel à levitate viribus auctis feratur, mirum e&longs;&longs;e <lb/>non debet: de levitate hoc loco non di&longs;puto, aio tamen, ex hoc experi­<lb/>mento, minime probari, immo potiùs, vt patet, ex iis, quæ dicta &longs;unt, <lb/>impugnari. </s> |
| <s id="s.000582">Sed ad alia principia ex doctrina motuum accer&longs;enda pergen-<pb pagenum="52" xlink:href="025/01/056.jpg"/>dum e&longs;t, Dico igitur tertio loco, in tantum corpus vnum ab alio moveri, <lb/>præ&longs;cindendo à magneticis, & electricis, in quantum illud aliquem mo­<lb/>tum impedit; &longs;i enim id quod movetur nullo modo ab alio impeditur, <lb/>nullam vim pror&longs;us contra illud retorquet; & hoc nemo negaverit, qui hu­<lb/>ius doctrinæ peritus &longs;it; &longs;ic directus ictus vegetiot e&longs;t, obliquus verò debi­<lb/>bilior; in globulis, qui adhiberi &longs;olent in ludo minoris tudiculæ, res e&longs;t om­<lb/>nino per&longs;picua. </s> | <s id="s.000582">Sed ad alia principia ex doctrina motuum accer&longs;enda pergen-<pb pagenum="52" xlink:href="025/01/056.jpg"/>dum e&longs;t, Dico igitur tertio loco, in tantum corpus vnum ab alio moveri, <lb/>præ&longs;cindendo à magneticis, & electricis, in quantum illud aliquem mo­<lb/>tum impedit; &longs;i enim id quod movetur nullo modo ab alio impeditur, <lb/>nullam vim pror&longs;us contra illud retorquet; & hoc nemo negaverit, qui hu­<lb/>ius doctrinæ peritus &longs;it; &longs;ic directus ictus vegetior e&longs;t, obliquus verò debi­<lb/>lior; in globulis, qui adhiberi &longs;olent in ludo minoris tudiculæ, res e&longs;t om­<lb/>nino per&longs;picua. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000583"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000583"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000584"> Videtur e&longs;&longs;e quoddam paradoxum, quod dicis cau&longs;am &longs;cilicet <lb/>potentiùs agere, quando magis impeditur, erit fortè quædam antiperi&longs;ta&longs;is; <lb/>&longs;<gap/> e&longs;t. </s> | <s id="s.000584"> Videtur e&longs;&longs;e quoddam paradoxum, quod dicis cau&longs;am &longs;cilicet <lb/>potentiùs agere, quando magis impeditur, erit fortè quædam antiperi&longs;ta&longs;is; <lb/>&longs;ic ignis <gap/>calidior e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000585"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000585"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000586"> Ita e&longs;t, paradoxum e&longs;&longs;e videtur; &longs;i quis tamen rectè perpendat, <lb/>impetum eum dumtaxat &longs;inem, vel effectum habere, ac præ&longs;tare immo­<lb/>bili, cui ine&longs;t, vt hoc movtatur, tali &longs;cilicet motu & modo, qui offectus <lb/>&longs;i non impeditur ab alio. </s> | <s id="s.000586"> Ita e&longs;t, paradoxum e&longs;&longs;e videtur; &longs;i quis tamen rectè perpendat, <lb/>impetum eum dumtaxat finem, vel effectum habere, ac præ&longs;tare immo­<lb/>bili, cui ine&longs;t, vt hoc moveatur, tali &longs;cilicet motu & modo, qui offectus <lb/>&longs;i non impeditur ab alio. </s> |
| <s id="s.000587">&longs;iu&longs;tra certè contraillud vim &longs;uam exe<gap/>, &longs;i v. <lb/><!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->corpori dum movetur, à tergo manum admoveas, aut certè à frontè, ea <lb/>ea tamen lege, vt manum admotam æquè citò moveas, nullam <lb/>vim, nullum impetum manui tuæ imprimi &longs;enties; quia hæc nullo modo <lb/>impedit illius corporis motum; &longs;i verò mobile in aliud corpus impinga­<lb/>tur, quod motui obe&longs;t, in illud agit, impre&longs;&longs;oque impetu, illud amovet, vnde, <lb/>vt dixi, finis primarius impetus e&longs;t mobilis, cui ine&longs;t, motus; &longs;ecundarius <lb/>verò, & quem dumtaxat propter primum ponit, e&longs;t motus alterius cor­<lb/>poris, quod dictum motum impedit; nec mirum, &longs;i impetus alium impetum <lb/>producit, in co &longs;cilicet, quod proprij mobilis motum impedit: Hinc &longs;i Phi­<lb/>lo&longs;opho in verbis ludere liceret, dicià me po&longs;&longs;et <emph type="italics"/>impeius,<emph.end type="italics"/> qua&longs;i <emph type="italics"/>impedi­<lb/>tur,<emph.end type="italics"/> cùm nunquam agat, & &longs;uam vim exerat, ni&longs;i impediatur. </s> | <s id="s.000587">fru&longs;tra certè contra illud vim &longs;uam exerit, &longs;i v. <lb/><!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->corpori dum movetur, à tergo manum admoveas, aut certè à frontè, ea <lb/>ea tamen lege, vt manum admotam æquè citò moveas, nullam <lb/>vim, nullum impetum manui tuæ imprimi &longs;enties; quia hæc nullo modo <lb/>impedit illius corporis motum; &longs;i verò mobile in aliud corpus impinga­<lb/>tur, quod motui obe&longs;t, in illud agit, impre&longs;&longs;oque impetu, illud amovet, vnde, <lb/>vt dixi, finis primarius impetus e&longs;t mobilis, cui ine&longs;t, motus; &longs;ecundarius <lb/>verò, & quem dumtaxat propter primum ponit, e&longs;t motus alterius cor­<lb/>poris, quod dictum motum impedit; nec mirum, &longs;i impetus alium impetum <lb/>producit, in eo &longs;cilicet, quod proprij mobilis motum impedit: Hinc &longs;i Phi­<lb/>lo&longs;opho in verbis ludere liceret, dici à me po&longs;&longs;et <emph type="italics"/>impetus,<emph.end type="italics"/> qua&longs;i <emph type="italics"/>impedi­<lb/>tur,<emph.end type="italics"/> cùm nunquam agat, & &longs;uam vim exerat, ni&longs;i impediatur. </s> |
| <s id="s.000588">His præ­<lb/>ini&longs;&longs;is, ad rem venio, Augu&longs;line; Repetamus figuram Sextam, & primo <lb/>quidem loco vnum dicam, quod vix apud vos fidem inveniat, licèt cer­<lb/>ti&longs;&longs;iinum &longs;it, geometrica &longs;cilicet demon&longs;tratione con&longs;irmatum; illud <lb/>autem ad incredibilem proportionem inæqualitatis motus rotæ, in <lb/>diver&longs;is illius punctis con&longs;iderati pertinet; dico irerum incredi­<lb/>bilem. </s> | <s id="s.000588">His præ­<lb/>mi&longs;&longs;is, ad rem venio, Augu&longs;tine; Repetamus figuram Sextam, & primo <lb/>quidem loco vnum dicam, quod vix apud vos fidem inveniat, licèt cer­<lb/>ti&longs;&longs;imum &longs;it, geometrica &longs;cilicet demon&longs;tratione confirmatum; illud <lb/>autem ad incredibilem proportionem inæqualitatis motus rotæ, in <lb/>diver&longs;is illius punctis con&longs;iderati pertinet; dico iterum incredi­<lb/>bilem. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000589"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> locaris, Antime: quis Auriga, Rhedarins, Carpentarius hoc <lb/>ne&longs;cit? </s> | <s id="s.000589"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> locaris, Antime: quis Auriga, Rhedarius, Carpentarius hoc <lb/>ne&longs;cit? </s> |
| <s id="s.000590">quis oculos figens non videt, &longs;uperius rotæ punctum à plano, in <lb/>quo rota volvitur, tota rotæ diametro di&longs;tans, velociùs agi, quàm in&longs;imuru, <lb/>in quo &longs;cilicet rota planum tangit. </s> | <s id="s.000590">quis oculos figens non videt, &longs;uperius rotæ punctum à plano, in <lb/>quo rota volvitur, tota rotæ diametro di&longs;tans, velociùs agi, quàm infimum, <lb/>in quo &longs;cilicet rota planum tangit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000591"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000591"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000593"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000593"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000594"> Quanta pertò illa erit? </s> | <s id="s.000594"> Quanta porrò illa erit? </s> |
| <s id="s.000595">fac &longs;upremum illud punctum moveri <lb/>duplo citiùs infimo, aut etiam triplo, quadruplo, decuplo, vt voles; quid <lb/>tandem erit? </s> | <s id="s.000595">fac &longs;upremum illud punctum moveri <lb/>duplo citiùs infimo, aut etiam triplo, quadruplo, decuplo, vt voles; quid <lb/>tandem erit? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000596"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> videbis paulò po&longs;t; &longs;ed amabo te, Augu&longs;tine, cogita maximam <lb/>quam potes proportionem inæqualitatis; & videbis vtrùm illa, quam e&longs;&longs;e <lb/>con&longs;tat in tigore geometrico, &longs;it incredibilis. </s> | <s id="s.000596"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> videbis paulò po&longs;t; &longs;ed amabo te, Augu&longs;tine, cogita maximam <lb/>quam potes proportionem inæqualitatis; & videbis vtrùm illa, quam e&longs;&longs;e <lb/>con&longs;tat in rigore geometrico, &longs;it incredibilis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000597"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000597"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.057.1.jpg" xlink:href="025/01/057/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.057.1.jpg" xlink:href="025/01/057/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000606">Sit ergo Rota D, quæ volvitur in plano FG, punctum E &longs;upre­<lb/>mum, F infimum, ita autem moveatur, vt motus orbis, &longs;eu rotæ <lb/>circa centrum D, &longs;it æqualis motui eiu&longs;dem centri D ; ac proinde eodem <lb/>tempore, quo E v.g. <!-- REMOVE S-->integrum &longs;uum orbem circa D decurrit, centrum D. <lb/>lineam rectam decurrat æqualem peripheriæ eiu&longs;dem rotæ, vel circuli, mo­<lb/>vetur autem E motu illo mixto per lineam curuam EQV, quam haud <lb/>improprio nomine cycloidem vocatis, cuius fubduplam dumtaxat figuram <lb/>delineavi; nam petinde e&longs;t, &longs;ive punctum Rotæ ab E &longs;upremo perveniat <lb/>ad infimum V per curvam EQV, &longs;ive ab imo V ad &longs;upremum E per <lb/>VQE. </s> | <s id="s.000606">Sit ergo Rota D, quæ volvitur in plano FG, punctum E &longs;upre­<lb/>mum, F infimum, ita autem moveatur, vt motus orbis, &longs;eu rotæ <lb/>circa centrum D, &longs;it æqualis motui eiu&longs;dem centri D ; ac proinde eodem <lb/>tempore, quo E v.g. <!-- REMOVE S-->integrum &longs;uum orbem circa D decurrit, centrum D. <lb/>lineam rectam decurrat æqualem peripheriæ eiu&longs;dem rotæ, vel circuli, mo­<lb/>vetur autem E motu illo mixto per lineam curuam EQV, quam haud <lb/>improprio nomine cycloidem vocatis, cuius &longs;ubduplam dumtaxat figuram <lb/>delineavi; nam perinde e&longs;t, &longs;ive punctum Rotæ ab E &longs;upremo perveniat <lb/>ad infimum V per curvam EQV, &longs;ive ab imo V ad &longs;upremum E per <lb/>VQE. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="54" xlink:href="025/01/058.jpg"/> | <pb pagenum="54" xlink:href="025/01/058.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000607"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc e&longs;t cyclois illa, quæ tot ac tanto<gap/> excitavit tumultus, <lb/>de qua etiam opu&longs;culum geometricum edidi&longs;ti; &longs;ub nomine Antimi <lb/>Farbij. </s> | <s id="s.000607"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc e&longs;t cyclois illa, quæ tot ac tantos excitavit tumultus, <lb/>de qua etiam opu&longs;culum geometricum edidi&longs;ti; &longs;ub nomine Antimi <lb/>Farbij. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000608"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000608"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000609"> Non agno&longs;cerem pro inea lucubratiuncolam illam, ni­<lb/>&longs;i me <expan abbr="gratī">gratim</expan> animi ratio &longs;timulatet; enim verò facere non po&longs;&longs;um, <lb/>quin hoc loco in&longs;ignem pro&longs;ectò Geometram <gap/> Stephanum De An­<lb/>gelis digni&longs;&longs;imum magni illius Cavalerij di&longs;cipulum appellem, ei­<lb/>que gratias, quam po&longs;&longs;um maximas agam, pro iis laudibus, qui­<lb/>bus liberaliùs certè quàm par fui&longs;&longs;et, cùm iis longè inferior &longs;im, pro &longs;ua <lb/>humanitate, me alioquin pror&longs;us incognitum, ratione præfati opu&longs;culi cu­<lb/>mulavit; &longs;ed ad rem no&longs;tram. </s> | <s id="s.000609"> Non agno&longs;cerem pro in ea lucubratiuncolam illam, ni­<lb/>&longs;i me <expan abbr="gratī">gratim</expan> animi ratio &longs;timularet; enim verò facere non po&longs;&longs;um, <lb/>quin hoc loco in&longs;ignem pro&longs;ectò Geometram P. Stephanum De An­<lb/>gelis digni&longs;&longs;imum magni illius Cavalerij di&longs;cipulum appellem, ei­<lb/>que gratias, quam po&longs;&longs;um maximas agam, pro iis laudibus, qui­<lb/>bus liberaliùs certè quàm par fui&longs;&longs;et, cùm iis longè inferior &longs;im, pro &longs;ua <lb/>humanitate, me alioquin pror&longs;us incognitum, ratione præfati opu&longs;culi cu­<lb/>mulavit; &longs;ed ad rem no&longs;tram. </s> |
| <s id="s.000610">Comparemus vtriu&longs;que puncti motus, &longs;u­<lb/>premi &longs;cilicet atque infimi; quod vt clariùs &longs;uccedat, &longs;it arcus EP. trigin­<lb/>ta grad. <!-- REMOVE S-->punctum E, dum prædictum ar cum decurrit, deferturque à cen­<lb/>tro D &longs;ini&longs;tror&longs;um, &longs;cilicer versùs V, acquirit &longs;ini&longs;tror&longs;um ratione vtriu&longs;­<lb/>que motus, totum &longs;patium OQ<gap/> &longs;cilicetratione motus orbis, rectam OP, <lb/>id e&longs;t &longs;inum rectum EP, quem &longs;uppono e&longs;&longs;e 30. grad. <!-- REMOVE S-->& tatione motus <lb/>centri, rectam PQ æqualem ip&longs;i arcui ER, tantumdem enim Spatij cen­<lb/>trum decurrit, ergo ratione vtrin&longs;que totu<gap/> &longs;patium <expan abbr="Oq.">Oque</expan> Iam verò &longs;it <lb/>FR arcus æqualis 30. &longs;cilicet grad. <!-- REMOVE S-->punctum R eodem tempore motu or­<lb/>bis acquirit dextror&longs;um <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan> RS, & motu centri&longs;ini&longs;tr or <expan abbr="&longs;ũ">&longs;um</expan> &longs;patium FT <lb/>æquale arcui FR. exi&longs;tis autem duobus motibus re&longs;ultat R<gap/>an. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000610">Comparemus vtriu&longs;que puncti motus, &longs;u­<lb/>premi &longs;cilicet atque infimi; quod vt clariùs &longs;uccedat, &longs;it arcus EP. trigin­<lb/>ta grad. <!-- REMOVE S-->punctum E, dum prædictum arcum decurrit, deferturque à cen­<lb/>tro D &longs;ini&longs;tror&longs;um, &longs;cilicet versùs V, acquirit &longs;ini&longs;tror&longs;um ratione vtriu&longs;­<lb/>que motus, totum &longs;patium OQ, &longs;cilicet ratione motus orbis, rectam OP, <lb/>id e&longs;t &longs;inum rectum EP, quem &longs;uppono e&longs;&longs;e 30. grad. <!-- REMOVE S-->& ratione motus <lb/>centri, rectam PQ æqualem ip&longs;i arcui ER, tantumdem enim Spatij cen­<lb/>trum decurrit, ergo ratione vtriu&longs;que totum &longs;patium <expan abbr="Oq.">OQ</expan> Iam verò &longs;it <lb/>FR arcus æqualis 30. &longs;cilicet grad. <!-- REMOVE S-->punctum R eodem tempore motu or­<lb/>bis acquirit dextror&longs;um <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan> RS, & motu centri <expan abbr="&longs;ũ">&longs;ini&longs;tror&longs;um</expan> &longs;patium FT <lb/>æquale arcui FR. exi&longs;tis autem duobus motibus re&longs;ultat R T. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000611">compa­<lb/>remus hæc duo &longs;patia, &longs;cilicct. </s> | <s id="s.000611">Iam compa­<lb/>remus hæc duo &longs;patia, &longs;cilicet. </s> |
| <s id="s.000612">EQ, & RT, ve<gap/> OQ, & differentiam <lb/>SR, FT, &longs;it DE 100000. OP, &longs;ubdupla DE erit 50000. vt autem 7. ad <lb/>11.ita DE ad arcum EI, id e&longs;t ad 157143.cuius terri<gap/> ars &longs;cilicet 52381. <lb/>erit æqualis arcui EP, vel rectæ <expan abbr="Pq;">Pque</expan> igitur tota OQ, addito vno nume­<lb/>ro alteri, erit 102381. ducatur deinde per punctum R, &longs;ecans DR, haud <lb/>dubiè cadet vltra punctum T, versùs V, nempe tangens, quæ terminatur <lb/>ad dictam &longs;ecantem e&longs;t &longs;emilatus polygoni circum&longs;cripti; igitur major <lb/>arcu FR; igitur &longs;egmentum illud &longs;ecantis &longs;eu differentia &longs;ecantis, & &longs;inus <lb/>totius e&longs;t maior &longs;patio RT; igitur &longs;i &longs;upponamus æqualem, faciemus mo­<lb/>tú R maiorem vero; accipio igitur &longs;ecantem arcus FR, & in canone inve­<lb/>nio 115470. ex quo numero detraho &longs;inum totum 100000. re&longs;iduum erit <lb/>15470. hæc e&longs;t RT, qùæ ferè e&longs;t vna 7.igitur motus puncti E ad motum <lb/>puncti R toto tempore quo decurritur arcus FP, vel RS e&longs;t vt 7. <lb/>ad 1. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000612">EQ, & RT, vel OQ, & differentiam <lb/>SR, FT, &longs;it DE 100000. OP, &longs;ubdupla DE erit 50000. vt autem 7. ad <lb/>11.ita DE ad arcum EI, id e&longs;t ad 157143.cuius terti ars &longs;cilicet 52381. <lb/>erit æqualis arcui EP, vel rectæ <expan abbr="Pq;">PQ</expan> igitur tota OQ, addito vno nume­<lb/>ro alteri, erit 102381. ducatur deinde per punctum R, &longs;ecans DR, haud <lb/>dubiè cadet vltra punctum T, versùs V, nempe tangens, quæ terminatur <lb/>ad dictam &longs;ecantem e&longs;t &longs;emilatus polygoni circum&longs;cripti; igitur major <lb/>arcu FR; igitur &longs;egmentum illud &longs;ecantis &longs;eu differentia &longs;ecantis, & &longs;inus <lb/>totius e&longs;t maior &longs;patio RT; igitur &longs;i &longs;upponamus æqualem, faciemus mo­<lb/>tú R maiorem vero; accipio igitur &longs;ecantem arcus FR, & in canone inve­<lb/>nio 115470. ex quo numero detraho &longs;inum totum 100000. re&longs;iduum erit <lb/>15470. hæc e&longs;t RT, qùæ ferè e&longs;t vna 7.igitur motus puncti E ad motum <lb/>puncti R toto tempore quo decurritur arcus FP, vel RS e&longs;t vt 7. <lb/>ad 1. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000613"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000613"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000616"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000616"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000617"> Parciùs<gap/>&longs;ta viris, Chry&longs;ocome, nam fortè aliquando incides in <lb/>manus cuiu&longs;piam ex iis, quos puros Geometras vocam, à quo immi&longs;ericor­<lb/>diter vapulabis, iis arma profectò non de&longs;unt, &longs;agittæ &longs;cilicet, &longs;ecantes, <lb/>&longs;ecures, cunci, ro&longs;tra & vngues; expecta igitur parumper, nam pedeten­<lb/>tim cum i&longs;ta rota progredimur, accipe arcum 15. grad. <!-- REMOVE S-->id e&longs;t &longs;ubduplam <pb pagenum="55" xlink:href="025/01/059.jpg"/>PQ, erit æqualis 26190. cui &longs;i addas &longs;inum rectum eiu&longs;dem arcus, &longs;cili­<lb/>cet.25038. erit compo&longs;ita ex vtraque 51228. rejecta minutia, hic erit mo­<lb/>tus pun <gap/>E, eo tempore, quo decurrit <gap/> cum 15.grad.iam verò accipe <lb/>&longs;ecantem eiu&longs;dem anguli 103290. ex qua, &longs;i &longs;ub&longs;trahas &longs;inum totum, re&longs;i­<lb/>duum erit 3290. hic e&longs;t motus puncti F, eodem tempore, qui ad priorem <lb/>habet rationem <gap/> iam verò &longs;i accipias arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;cilicet 5238. eiu&longs;­<lb/>dem &longs;inum rectum 5233. compo&longs;ita ex vtraque erit 10471. differentia ve­<lb/>rò &longs;ecantis & &longs;inus totius eju&longs;dem anguli 137. Cùm igitur motus E per <lb/>arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;it ad motum F per arcum æqualemvt 10471. ad 137. erit <lb/>vt 75.ad 1.&longs;it motus per arcum 1.grad.erit compo&longs;ita ex arcu & &longs;inu 3491. <lb/>differentia &longs;ecantis & &longs;inus totius 15.igitur ratio maioris motus ad <expan abbr="mino-r&etilde;">mino­<lb/>rem</expan> <gap/>. </s> | <s id="s.000617"> Parciùs i&longs;ta viris, Chry&longs;ocome, nam fortè aliquando incides in <lb/>manus cuiu&longs;piam ex iis, quos puros Geometras vocant, à quo immi&longs;ericor­<lb/>diter vapulabis, iis arma profectò non de&longs;unt, &longs;agittæ &longs;cilicet, &longs;ecantes, <lb/>&longs;ecures, cunei, ro&longs;tra & vngues; expecta igitur parumper, nam pedeten­<lb/>tim cum i&longs;ta rota progredimur, accipe arcum 15. grad. <!-- REMOVE S-->id e&longs;t &longs;ubduplam <pb pagenum="55" xlink:href="025/01/059.jpg"/>PQ, erit æqualis 26190. cui &longs;i addas &longs;inum rectum eiu&longs;dem arcus, &longs;cili­<lb/>cet. <!--neuer Satz-->25038. erit compo&longs;ita ex vtraque 51228. rejecta minutia, hic erit mo­<lb/>tus puncto E, eo tempore, quo decurrit arcum 15.grad. iam verò accipe <lb/>&longs;ecantem eiu&longs;dem anguli 103290. ex qua, &longs;i &longs;ub&longs;trahas &longs;inum totum, re&longs;i­<lb/>duum erit 3290. hic e&longs;t motus puncti F, eodem tempore, qui ad priorem <lb/>habet rationem 1/1<gap/> iam verò &longs;i accipias arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;cilicet 5238. eiu&longs;­<lb/>dem &longs;inum rectum 5233. compo&longs;ita ex vtraque erit 10471. differentia ve­<lb/>rò &longs;ecantis & &longs;inus totius eju&longs;dem anguli 137. <!--neuer Satz-->Cùm igitur motus E per <lb/>arcum 3. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;it ad motum F per arcum æqualem vt 10471. ad 137. erit <lb/>vt 75. ad 1. &longs;it motus per arcum 1. grad. erit compo&longs;ita ex arcu & &longs;inu 3491. <lb/>differentia &longs;ecantis & &longs;inus totius 15. igitur ratio maioris motus ad <expan abbr="mino-r&etilde;">mino­<lb/>rem</expan> <gap/>. </s> |
| <s id="s.000618">Accipe arcum 30.minutorum, erit &longs;umma, arcus & &longs;inus recti 1746. <lb/>differentia 4. igitur ratio <gap/> accipiamus 15. erit, &longs;umma 872. differentia <lb/>1. igitur ratio <gap/>. </s> | <s id="s.000618">Accipe arcum 30.minutorum, erit &longs;umma, arcus & &longs;inus recti 1746. <lb/>differentia 4. igitur ratio <gap/> accipiamus 15. erit, &longs;umma 872. differentia <lb/>1. igitur ratio <gap/>. </s> |
| <s id="s.000619">Si vltra progredimur, &longs;ecantes ce&longs;&longs;ant in canone Pi­<lb/>ti&longs;ci, et&longs;i veniamus ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="minutũ">minutum</expan>, quid tandem erit? </s> | <s id="s.000619">Si vltra progredimur, &longs;ecantes ce&longs;&longs;ant in canone Pi­<lb/>ti&longs;ci, et&longs;i veniamus ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="minutũ">minutum</expan>, quid tandem erit? </s> |
| <s id="s.000620">quid &longs;i ad vnum &longs;e­<lb/>cundum, aut tertium &c. </s> | <s id="s.000620">quid &longs;i ad vnum &longs;e­<lb/>cundum, aut tertium &c. </s> |
| <s id="s.000621">immo quantumvis parvum arcum accipias, erit <lb/>maior proportio ex triplici capite. </s> | <s id="s.000621">immo quantumvis parvum arcum accipias, erit <lb/>maior proportio ex triplici capite. </s> |
| <s id="s.000622">Primò, quia curva EQ e&longs;t maior rectâ <lb/>OQ, &longs;ed per EQ movetur punctum E, idem de aliis arcubus. </s> | <s id="s.000622">Primò, quia curva EQ e&longs;t maior rectâ <lb/>OQ, &longs;ed per EQ movetur punctum E, idem de aliis arcubus. </s> |
| <s id="s.000623">Secundò, <lb/>quia differentia &longs;ecantis & &longs;inus recti e&longs;t major RT, igitur, hic accipitur <lb/>maior, illic verò minor motus, quàm reverà &longs;it. </s> | <s id="s.000623">Secundò, <lb/>quia differentia &longs;ecantis & &longs;inus recti e&longs;t major RT, igitur, hic accipitur <lb/>maior, illic verò minor motus, quàm reverà &longs;it. </s> |
| <s id="s.000624">Tertiò quia E à puncto <lb/>oppo&longs;itionis versùs Q continuò retardat motum &longs;uum; igitur movetur <lb/>velociùs in primo gradu, quam in &longs;ecundo & in hoc citiùs, quàm in ter­<lb/>tio, atque ita deinceps 5 cum tamen F à puncto oppo&longs;itionis ver&longs;us R mo­<lb/>tum &longs;uum continuò acceleret; ac proinde moveatur citius in &longs;ecun­<lb/>do gradu quàm in primo & in tertio quàm in &longs;ecundo, atque ita dein­<lb/>ceps; con&longs;tat igitur: quod initio à me propo&longs;itum fuit, majorem <lb/>e&longs;&longs;e proportionem motus &longs;upremi puncti rotæ; quæ in plano volvi­<lb/>tur, ad motum infimi, qualibet a&longs;&longs;ignabili; hinc paradoxum egre­<lb/>gium, ita moveri duo extrema eju&longs;dem lineæ finitæ, vt vnum alio infi­<lb/>nities velociùs moveatur, infinities, inquam, Syncategotematicè, <lb/>nec e&longs;t par ratio rotæ, quæ motu tantùm orbis movetur, quia centrum <lb/>illius &longs;upponitur immobile, nec vllum punctum a&longs;&longs;ignari pote&longs;t, in radio <lb/>mobili, circa alteram extremitatem, cujus motus ad motum alterius ex­<lb/>tremitatis certam & finitam proportionem non habeat; denique huc etiam <lb/>plurimùm, immo totum facit angulus contingentiæ, quem prædictus circu­<lb/>lus cum plano facit eo &longs;anè minorem, quo circulus major e&longs;t, cùm enim <lb/>quolibet angulo rectilineo, quamtumvis minimo, minor &longs;it, id que in infini­<lb/>tum; motus puncti infimi rotæ, &longs;eu contactus, eo ip&longs;o incipit, quò tangere <lb/>planum de&longs;init, intercepto dumtaxat dicti anguli contingentiæ cu&longs;pide, <lb/>omni rectilineo minore. </s> | <s id="s.000624">Tertiò quia E à puncto <lb/>oppo&longs;itionis versùs Q continuò retardat motum &longs;uum; igitur movetur <lb/>velociùs in primo gradu, quam in &longs;ecundo & in hoc citiùs, quàm in ter­<lb/>tio, atque ita deinceps 5 cum tamen F à puncto oppo&longs;itionis ver&longs;us R mo­<lb/>tum &longs;uum continuò acceleret; ac proinde moveatur citius in &longs;ecun­<lb/>do gradu quàm in primo & in tertio quàm in &longs;ecundo, atque ita dein­<lb/>ceps; con&longs;tat igitur: quod initio à me propo&longs;itum fuit, majorem <lb/>e&longs;&longs;e proportionem motus &longs;upremi puncti rotæ; quæ in plano volvi­<lb/>tur, ad motum infimi, qualibet a&longs;&longs;ignabili; hinc paradoxum egre­<lb/>gium, ita moveri duo extrema eju&longs;dem lineæ finitæ, vt vnum alio infi­<lb/>nities velociùs moveatur, infinities, inquam, Syncategorematicè, <lb/>nec e&longs;t par ratio rotæ, quæ motu tantùm orbis movetur, quia centrum <lb/>illius &longs;upponitur immobile, nec vllum punctum a&longs;&longs;ignari pote&longs;t, in radio <lb/>mobili, circa alteram extremitatem, cujus motus ad motum alterius ex­<lb/>tremitatis certam & finitam proportionem non habeat; denique huc etiam <lb/>plurimùm, immo totum facit angulus contingentiæ, quem prædictus circu­<lb/>lus cum plano facit eo &longs;anè minorem, quo circulus major e&longs;t, cùm enim <lb/>quolibet angulo rectilineo, quamtumvis minimo, minor &longs;it, id que in infini­<lb/>tum; motus puncti infimi rotæ, &longs;eu contactus, eo ip&longs;o incipit, quò tangere <lb/>planum de&longs;init, intercepto dumtaxat dicti anguli contingentiæ cu&longs;pide, <lb/>omni rectilineo minore. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000625"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000625"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000628"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000628"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000629"> Scio, à viro docti&longs;&longs;imo hæc iam olim fui&longs;&longs;e dicta, &longs;ed Geome-<pb pagenum="56" xlink:href="025/01/060.jpg"/>triæ repugnat, vt circulus polygonum dicatur, nam omnes radij circuli <lb/>æquales &longs;unt, &longs;ecus Polygoni; deinde Polygonum in plano moveri non <lb/>pote&longs;t, ni&longs;i eius centrum modò a&longs;cendat, modò de&longs;cendat, v<gap/>atet; at <lb/>centrum circuli ab eadem linea plano, in quo volvitur parallela; nunquam <lb/>de&longs;cendit; igitur circulus polygonum dici non pote&longs;t. </s> | <s id="s.000629"> Scio, à viro docti&longs;&longs;imo hæc iam olim fui&longs;&longs;e dicta, &longs;ed Geome-<pb pagenum="56" xlink:href="025/01/060.jpg"/>triæ repugnat, vt circulus polygonum dicatur, nam omnes radij circuli <lb/>æquales &longs;unt, &longs;ecus Polygoni; deinde Polygonum in plano moveri non <lb/>pote&longs;t, ni&longs;i eius centrum modò a&longs;cendat, modò de&longs;cendat, vt patet; at <lb/>centrum circuli ab eadem linea plano, in quo volvitur parallela; nunquam <lb/>de&longs;cendit; igitur circulus polygonum dici non pote&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000630"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> Cùm illa inæqualitatis proportio ina&longs;&longs;ignabilis, ac &longs;uo modo <lb/>infinita, vt dicis, in minutis tantummodò primis, &longs;ecundis, tertiis lo­<lb/>cum habeat, non verò in arcubus paulo majoribus, vt con&longs;tat ex iis quæ <lb/>dixi&longs;ti, nihil &longs;anè obe&longs;&longs;e pote&longs;t, ac proinde parum, aut nihil nobis curan­<lb/>da, qui ad illa in&longs;en&longs;ibilia, in Phy&longs;ica præ&longs;ertim, minimè attendimus. </s> | <s id="s.000630"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> Cùm illa inæqualitatis proportio ina&longs;&longs;ignabilis, ac &longs;uo modo <lb/>infinita, vt dicis, in minutis tantummodò primis, &longs;ecundis, tertiis lo­<lb/>cum habeat, non verò in arcubus paulo majoribus, vt con&longs;tat ex iis quæ <lb/>dixi&longs;ti, nihil &longs;anè obe&longs;&longs;e pote&longs;t, ac proinde parum, aut nihil nobis curan­<lb/>da, qui ad illa in&longs;en&longs;ibilia, in Phy&longs;ica præ&longs;ertim, minimè attendimus. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000631"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000631"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000632"> In digitalem rotam, &longs;i fortè trahatur à te&longs;tudine, i&longs;thæc opti­<lb/>mè quadrant, &longs;ecus tamen in telluris globum, cujus &longs;ingula minuta 5000. <lb/>pedes continent; & motus adeò velox e&longs;t, vt habita tantùm ratione motus <lb/>orbis, quodlibet punctum circuli æquatoris, quolibet &longs;ecundo minuto, vt <lb/>iam dixi &longs;uprà conficiat pedes 1250.circiter. </s> | <s id="s.000632"> In digitalem rotam, &longs;i fortè trahatur à te&longs;tudine, i&longs;thæc opti­<lb/>mè quadrant, &longs;ecus tamen in telluris globum, cujus &longs;ingula minuta 5000. <lb/>pedes continent; & motus adeò velox e&longs;t, vt habita tantùm ratione motus <lb/>orbis, quodlibet punctum circuli æquatoris, quolibet &longs;ecundo minuto, vt <lb/>iam dixi &longs;uprà conficiat pedes 1250.circiter. </s> |
| <s id="s.000633">Con&longs;tat igitur de illa incre­<lb/>dibili motuum inæqualitate in partibus certè &longs;en&longs;ibilibus tum &longs;patij, tum <lb/>mobilis, etiam in &longs;ecundis & tertiis minutis, &longs;i terre&longs;tris globus moveatur; <lb/>eon&longs;tat item maxima velocitas, quam ne quidem globi ex majoribus, vel <lb/>minoribus tormentis emi&longs;&longs;i adæquant. </s> | <s id="s.000633">Con&longs;tat igitur de illa incre­<lb/>dibili motuum inæqualitate in partibus certè &longs;en&longs;ibilibus tum &longs;patij, tum <lb/>mobilis, etiam in &longs;ecundis & tertiis minutis, &longs;i terre&longs;tris globus moveatur; <lb/>con&longs;tat item maxima velocitas, quam ne quidem globi ex majoribus, vel <lb/>minoribus tormentis emi&longs;&longs;i adæquant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000634"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000634"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000638"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000638"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000639"> Ludis, Chry&longs;ocome, &longs;ed profectò non impunè feres; nemo non <lb/>videt, ea quæ præmi&longs;i, non e&longs;&longs;e exordia, &longs;ed iacta principia, ex quibus de­<lb/>inde meum ratiocinium deducam; ni&longs;i enim hoc facerem, ingenuè di­<lb/>cam, ratiocinari non po&longs;&longs;em; Vt vt &longs;it, Galilæus ve&longs;ter, Augu&longs;tine, eo va­<lb/>lebat ingenio, in hac præ&longs;ertim motuum doctrina, in qua, ne quid di&longs;&longs;i­<lb/>mulem, parem non habuit, immo neque hoc di&longs;&longs;imulabo, quam primus <lb/>ip&longs;e invenit, vt tam audacter pronunciarit, ex dicta motuum terre&longs;tris <lb/>globi inæqualitate, Oceani huc illuc excur&longs;ionem &longs;equi; & &longs;i fortè hoc <lb/>cum principiis eju&longs;dem doctrinæ non con&longs;entit et, nunquam revera tanta <lb/>a&longs;&longs;everatione hoc dixi&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.000639"> Ludis, Chry&longs;ocome, &longs;ed profectò non impunè feres; nemo non <lb/>videt, ea quæ præmi&longs;i, non e&longs;&longs;e exordia, &longs;ed iacta principia, ex quibus de­<lb/>inde meum ratiocinium deducam; ni&longs;i enim hoc facerem, ingenuè di­<lb/>cam, ratiocinari non po&longs;&longs;em; Vt vt &longs;it, Galilæus ve&longs;ter, Augu&longs;tine, eo va­<lb/>lebat ingenio, in hac præ&longs;ertim motuum doctrina, in qua, ne quid di&longs;&longs;i­<lb/>mulem, parem non habuit, immo neque hoc di&longs;&longs;imulabo, quam primus <lb/>ip&longs;e invenit, vt tam audacter pronunciarit, ex dicta motuum terre&longs;tris <lb/>globi inæqualitate, Oceani huc illuc excur&longs;ionem &longs;equi; & &longs;i fortè hoc <lb/>cum principiis eju&longs;dem doctrinæ non con&longs;entit et, nunquam revera tanta <lb/>a&longs;&longs;everatione hoc dixi&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.000640">Il<gap/>us ergo major propo&longs;itio vera e&longs;t, &longs;cilicet <lb/>aquarum motum &longs;equi ex prædicta motuum inæqualitate, nec illius inge­<lb/>nium in hoc falli potuit, qui alios ferè omnes doctrinam motuum docuit; <lb/>erravit tamen in minore, in qua &longs;anè illius ingenium non de&longs;idero, &longs;ed <lb/>majorem diligentiam, nec non æ&longs;tus marini peritiam; itémque maiorem <lb/>fidem, periti&longs;&longs;imis Naucleris adhibendam; optimè docuit ex dicta inæ-<pb pagenum="57" xlink:href="025/01/061.jpg"/>qualitate aquarum motum &longs;equi in &longs;ua hypothe&longs;i ; &longs;ed malè intulit, mari­<lb/>num æ&longs;tum qualis nunc e&longs;t, ex ea &longs;equi; de marino æ&longs;tu, quod &longs;it, & ta­<lb/>lis &longs;it, res certa e&longs;t; oculi dumtaxat applicandi; de terræ motu, quod re­<lb/>verà &longs;it, nequidem Galilæusip&longs;e certum e&longs;&longs;e pronunciavit; dubium igitur <lb/>etiam apud vos; cùm igitur rectè componamus Telluris quietem cum eo <lb/>maris æ&longs;tu, qui modò e&longs;t, nec eum ob&longs;ervemus, qui reverà e&longs;&longs;et, &longs;uppo&longs;ito <lb/>terræ motu; quidni nece&longs;&longs;ariò, ni fallor, concludam; terram nor moveri, <lb/>cùm id nullo modo &longs;it, quod reverà e&longs;&longs;et, &longs;i terra moveretur? </s> | <s id="s.000640">Illius ergo major propo&longs;itio vera e&longs;t, &longs;cilicet <lb/>aquarum motum &longs;equi ex prædicta motuum inæqualitate, nec illius inge­<lb/>nium in hoc falli potuit, qui alios ferè omnes doctrinam motuum docuit; <lb/>erravit tamen in minore, in qua &longs;anè illius ingenium non de&longs;idero, &longs;ed <lb/>majorem diligentiam, nec non æ&longs;tus marini peritiam; itémque maiorem <lb/>fidem, periti&longs;&longs;imis Naucleris adhibendam; optimè docuit ex dicta inæ-<pb pagenum="57" xlink:href="025/01/061.jpg"/>qualitate aquarum motum &longs;equi in &longs;ua hypothe&longs;i ; &longs;ed malè intulit, mari­<lb/>num æ&longs;tum qualis nunc e&longs;t, ex ea &longs;equi; de marino æ&longs;tu, quod &longs;it, & ta­<lb/>lis &longs;it, res certa e&longs;t; oculi dumtaxat applicandi; de terræ motu, quod re­<lb/>verà &longs;it, nequidem Galilæus ip&longs;e certum e&longs;&longs;e pronunciavit; dubium igitur <lb/>etiam apud vos; cùm igitur rectè componamus Telluris quietem cum eo <lb/>maris æ&longs;tu, qui modò e&longs;t, nec eum ob&longs;ervemus, qui reverà e&longs;&longs;et, &longs;uppo&longs;ito <lb/>terræ motu; quidni nece&longs;&longs;ariò, ni fallor, concludam; terram nor moveri, <lb/>cùm id nullo modo &longs;it, quod reverà e&longs;&longs;et, &longs;i terra moveretur? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000641"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000641"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000642"> Tecum &longs;entio, Antime, in hoc Galilæum, in re motuum ver­<lb/>&longs;ati&longs;&longs;imum, falli non potui&longs;&longs;e, eiu&longs;que autoritatem longè platis in hoc <lb/>faciendam e&longs;&longs;e, quàm multorum aliorum, qui tantum molo&longs;&longs;um, catelli <lb/>&longs;anè, allatrare non ce&longs;&longs;ant; ne tamen hoc tuum argumentum non tanrùm <lb/>&longs;it ad hominem, &longs;ed pariter omnibus rem i&longs;tam per&longs;uadeat; &longs;epone, quæ­<lb/>&longs;o, autoritatem Galilæi, & de&longs;cende ad illas conclu&longs;iones, quas ex iactis <lb/>&longs;upra ptincipiis deducere, opinor, meditaris. </s> | <s id="s.000642"> Tecum &longs;entio, Antime, in hoc Galilæum, in re motuum ver­<lb/>&longs;ati&longs;&longs;imum, falli non potui&longs;&longs;e, eiu&longs;que autoritatem longè pluris in hoc <lb/>faciendam e&longs;&longs;e, quàm multorum aliorum, qui tantum molo&longs;&longs;um, catelli <lb/>&longs;anè, allatrare non ce&longs;&longs;ant; ne tamen hoc tuum argumentum non tantùm <lb/>&longs;it ad hominem, &longs;ed pariter omnibus rem i&longs;tam per&longs;uadeat; &longs;epone, quæ­<lb/>&longs;o, autoritatem Galilæi, & de&longs;cende ad illas conclu&longs;iones, quas ex iactis <lb/>&longs;upra principiis deducere, opinor, meditaris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000643"><emph type="italics"/>Antim<emph.end type="italics"/> Faciam, quod &longs;uggeris; Supponamus igitur globum D Terram <lb/>e&longs;&longs;e & ita moveri, vt &longs;upra dicebam, circuli, Æquatoris v.g. <!-- REMOVE S-->partes, inæ­<lb/>qualiter, vt longè tardiùs punctum, quod &longs;pectat ad Solem, & velociùs <lb/>oppo&longs;itum moveatur, id e&longs;t F, quàm E, in hoc enim &longs;chemate &longs;i&longs;tere po&longs;­<lb/>&longs;umus, nec declinatio æquatoris ab Eclyptica, nec perpetuus axis paralle­<lb/>li&longs;mus, nec motus centri quinquies circiter major motu orbis, ad hanc <lb/>rem quidquam faciunt, puncta I & H ita moventur, vt motui centri ni­<lb/>hil detrahant, nihil addant; ab H ad E ita additur vt crementum acce&longs;&longs;io­<lb/>nis &longs;emper augeatur, donec tandem in E maximum &longs;it: hoc potròcremen­<lb/>tum acce&longs;&longs;ionis fit iuxta progre&longs;&longs;um &longs;inuum ver&longs;orum: ab E ad I; ita ad­<lb/>ditur, vt crementa acce&longs;&longs;ionum &longs;emper minuantur, donec tandem in I <lb/>nullum &longs;it crementum; hoc verò crementum fit iuxta priorem progre&longs;&longs;io­<lb/>nem, &longs;ed inver&longs;am ac proinde iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;inuum rectorum: Ab <lb/>I ad F ita detrahitur motui, centri, vt crementa detractionis &longs;emper ma­<lb/>jora &longs;int, donec tandem in F &longs;it maximum, idque iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;i­<lb/>nuum ver&longs;orum; denique ab Fin H ita etiam detrahitur, vt crementa de­<lb/>tractionis &longs;emper minora &longs;int, idque iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;inuum recto­<lb/>rum, donec tandem in H nullum &longs;it crementum: Accipe igitur punctum <lb/>circuli v.g.H, ab H movetur motu accelerato, per impetum &longs;cilicet, à <lb/>quocunque tandem producatur; igitur vbi pervenit ad E inten&longs;i&longs;&longs;imum <lb/>impetum habet, cur ergo tam cito de&longs;truitur, cùm fru&longs;trà non &longs;it, effe­<lb/>ctumque &longs;uum in mobili præ&longs;tare queat? </s> | <s id="s.000643"><emph type="italics"/>Antim<emph.end type="italics"/> Faciam, quod &longs;uggeris; Supponamus igitur globum D Terram <lb/>e&longs;&longs;e & ita moveri, vt &longs;upra dicebam, circuli, Æquatoris v.g. <!-- REMOVE S-->partes, inæ­<lb/>qualiter, vt longè tardiùs punctum, quod &longs;pectat ad Solem, & velociùs <lb/>oppo&longs;itum moveatur, id e&longs;t F, quàm E, in hoc enim &longs;chemate &longs;i&longs;tere po&longs;­<lb/>&longs;umus, nec declinatio æquatoris ab Eclyptica, nec perpetuus axis paralle­<lb/>li&longs;mus, nec motus centri quinquies circiter major motu orbis, ad hanc <lb/>rem quidquam faciunt, puncta I & H ita moventur, vt motui centri ni­<lb/>hil detrahant, nihil addant; ab H ad E ita additur vt crementum acce&longs;&longs;io­<lb/>nis &longs;emper augeatur, donec tandem in E maximum &longs;it: hoc porrò cremen­<lb/>tum acce&longs;&longs;ionis fit iuxta progre&longs;&longs;um &longs;inuum ver&longs;orum: ab E ad I; ita ad­<lb/>ditur, vt crementa acce&longs;&longs;ionum &longs;emper minuantur, donec tandem in I <lb/>nullum &longs;it crementum; hoc verò crementum fit iuxta priorem progre&longs;&longs;io­<lb/>nem, &longs;ed inver&longs;am ac proinde iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;inuum rectorum: Ab <lb/>I ad F ita detrahitur motui, centri, vt crementa detractionis &longs;emper ma­<lb/>jora &longs;int, donec tandem in F &longs;it maximum, idque iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;i­<lb/>nuum ver&longs;orum; denique ab Fin H ita etiam detrahitur, vt crementa de­<lb/>tractionis &longs;emper minora &longs;int, idque iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;inuum recto­<lb/>rum, donec tandem in H nullum &longs;it crementum: Accipe igitur punctum <lb/>circuli v.g.H, ab H movetur motu accelerato, per impetum &longs;cilicet, à <lb/>quocunque tandem producatur; igitur vbi pervenit ad E inten&longs;i&longs;&longs;imum <lb/>impetum habet, cur ergo tam cito de&longs;truitur, cùm fru&longs;trà non &longs;it, effe­<lb/>ctumque &longs;uum in mobili præ&longs;tare queat? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000644"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000644"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000657"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000657"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000658"> Non dico hoc, neque nece&longs;&longs;e e&longs;t, neque fieri pote&longs;t; quia vt <lb/>Conchæ &longs;uptemus cir culus longè major e&longs;t, quàm alij paralleli, versùs <lb/>imum conchæ, ita longè faciliùs libratur aqua, intra majorem circulum, <lb/>quàm intra minorem; quia &longs;cilicet in majore, habet liberiorem campum, <lb/>in quo excurtat, quod facilè demon&longs;trari à me po&longs;&longs;et, &longs;i hoc etiam paret­<lb/>gum vobis arri&longs;erit. </s> | <s id="s.000658"> Non dico hoc, neque nece&longs;&longs;e e&longs;t, neque fieri pote&longs;t; quia vt <lb/>Conchæ &longs;upremus circulus longè major e&longs;t, quàm alij paralleli, versùs <lb/>imum conchæ, ita longè faciliùs libratur aqua, intra majorem circulum, <lb/>quàm intra minorem; quia &longs;cilicet in majore, habet liberiorem campum, <lb/>in quo excurtat, quod facilè demon&longs;trari à me po&longs;&longs;et, &longs;i hoc etiam paret­<lb/>gum vobis arri&longs;erit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000659"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000659"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000664"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000664"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000665"> Quid faciliùs dictu, Chry&longs;ocome; &longs;i vas angu&longs;tum e&longs;t, latera <lb/>minus di&longs;tant, hinc aqua nece&longs;&longs;ariò minùs excurrit, vtpote quæ à vicinis <lb/>lateribus continetur; &longs;i vas amplum &longs;it &longs;ecus accidit; quia &longs;cilicet illius la­<lb/>tera à &longs;e&longs;e invicem magis di&longs;tant, nec vllo &longs;chemate op<gap/> ad exponen­<lb/>dam vim hujus rationis. </s> | <s id="s.000665"> Quid faciliùs dictu, Chry&longs;ocome; &longs;i vas angu&longs;tum e&longs;t, latera <lb/>minus di&longs;tant, hinc aqua nece&longs;&longs;ariò minùs excurrit, vtpote quæ à vicinis <lb/>lateribus continetur; &longs;i vas amplum &longs;it &longs;ecus accidit; quia &longs;cilicet illius la­<lb/>tera à &longs;e&longs;e invicem magis di&longs;tant, nec vllo &longs;chemate opus e&longs;t ad exponen­<lb/>dam vim hujus rationis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000666"><emph type="italics"/>Choy&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000666"><emph type="italics"/>Choy&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000667"> Non agitur hoc loco, vtrum librationes aquæ intra vas angu­<lb/>&longs;tum contentæ citiùs perficiantur, quam illæ quæ fiunt in majore va&longs;e; <lb/>nempe huiu&longs;modi librationes, funependulorum librationes imitantu<gap/>, <lb/>quæ citò fiunt in brevi funependulo, tardiùs verò in longiore; &longs;ed alia <lb/>pror&longs;us e&longs;t difficultas, cur &longs;cilicet illa vis motus, quæ &longs;ufficit ad huiu&longs;mo­<lb/>di librationes in va&longs;ta concha excitandas, non &longs;ufficiat &longs;i vas angu&longs;tum &longs;it, <lb/>nec ad majores, quæ reverà in angu&longs;to va&longs;e fieri non po&longs;&longs;unt, nec ad mi­<lb/>nores, quas alioqui major vis motus excitaret; hîc tuam optm, Antime, <lb/>&longs;ed breviter, quæ&longs;o. </s> | <s id="s.000667"> Non agitur hoc loco, vtrum librationes aquæ intra vas angu­<lb/>&longs;tum contentæ citiùs perficiantur, quam illæ quæ fiunt in majore va&longs;e; <lb/>nempe huiu&longs;modi librationes, funependulorum librationes imitantum, <lb/>quæ citò fiunt in brevi funependulo, tardiùs verò in longiore; &longs;ed alia <lb/>pror&longs;us e&longs;t difficultas, cur &longs;cilicet illa vis motus, quæ &longs;ufficit ad huiu&longs;mo­<lb/>di librationes in va&longs;ta concha excitandas, non &longs;ufficiat &longs;i vas angu&longs;tum &longs;it, <lb/>nec ad majores, quæ reverà in angu&longs;to va&longs;e fieri non po&longs;&longs;unt, nec ad mi­<lb/>nores, quas alioqui major vis motus excitaret; hîc tuam opem, Antime, <lb/>&longs;ed breviter, quæ&longs;o. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000668"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000668"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000669"> Brevi&longs;&longs;imè, neque hoc facerem, ni&longs;i veftro ju&longs;&longs;u; Sit concha <lb/><figure id="id.025.01.062.1.jpg" xlink:href="025/01/062/1.jpg"/><lb/>DCG laxior, & alia ECF angu&longs;tior, vtraque <lb/>ferè plena; aqua longè faciliùs pote&longs;t librari in <lb/>arcu DCG, quàm in ECF; hic enim magis ar­<lb/>duus e&longs;t, ille vetò longè mollior, &longs;eu mitior; mi­<lb/>nùs enim recedit à plano horizontali ; hinc &longs;u­<lb/>perficies aquæ DBG a&longs;cendere pote&longs;t per arcum GA, etiam cum modi­<lb/>co impetu, &longs;ecus vetò per arcum FI, propter adductam rationem. </s> | <s id="s.000669"> Brevi&longs;&longs;imè, neque hoc facerem, ni&longs;i ve&longs;tro ju&longs;&longs;u; Sit concha <lb/><figure id="id.025.01.062.1.jpg" xlink:href="025/01/062/1.jpg"/><lb/>DCG laxior, & alia ECF angu&longs;tior, vtraque <lb/>ferè plena; aqua longè faciliùs pote&longs;t librari in <lb/>arcu DCG, quàm in ECF; hic enim magis ar­<lb/>duus e&longs;t, ille vetò longè mollior, &longs;eu mitior; mi­<lb/>nùs enim recedit à plano horizontali ; hinc &longs;u­<lb/>perficies aquæ DBG a&longs;cendere pote&longs;t per arcum GA, etiam cum modi­<lb/>co impetu, &longs;ecus vetò per arcum FI, propter adductam rationem. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="59" xlink:href="025/01/063.jpg"/> | <pb pagenum="59" xlink:href="025/01/063.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.063.1.jpg" xlink:href="025/01/063/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.063.1.jpg" xlink:href="025/01/063/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000671">Quod &longs;cilicèt omnes partes terre&longs;tris globi, vel &longs;ingulæ &longs;e&longs;e moveant, <lb/>velab extrin&longs;eco moveantur; &longs;ed ita temperatè, vt omnes inter &longs;e primam, <lb/>di&longs;po&longs;itionem cetineant; vnde non mirum e&longs;t, &longs;i tractus idem maris circa E <lb/>velociùs, circa I tardius moveatur. </s> | <s id="s.000671">Quod &longs;cilicèt omnes partes terre&longs;tris globi, vel &longs;ingulæ &longs;e&longs;e moveant, <lb/>vel ab extrin&longs;eco moveantur; &longs;ed ita temperatè, vt omnes inter &longs;e primam, <lb/>di&longs;po&longs;itionem retineant; vnde non mirum e&longs;t, &longs;i tractus idem maris circa E <lb/>velociùs, circa I tardius moveatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000672"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000672"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000673"> Hoc nifallor &longs;ummum caput e&longs;t hujus difficultatis, quod tamen <lb/>ex dictis facilè di&longs;&longs;olvi pote&longs;t; nempe &longs;ive tractus ille maris moveat &longs;e&longs;e, <lb/>&longs;ive ab alio, fieri non pote&longs;t, vt &longs;ine impetu moveatur; igitur impetum <lb/>illum acquirit proportionatum motui, quo movetur in E, vel circumcir­<lb/>ca; &longs;ive illum in &longs;e producat, &longs;ive ab alio recipiat; &longs;ed impetus &longs;emel pro­<lb/>ductus à <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> tandem cau&longs;a, tamdiu remanet, quamdiu fru&longs;tra non e&longs;t, <lb/>tandiu verò fru&longs;tra non e&longs;t, quamdiu <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> effectum præ&longs;tare pore&longs;t in mo­<lb/>bili, non alium certè quàm motum; quantumvis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> temperatè producatur <lb/>novus impetus, hoc certè non facit, vt is, qui jam productus e&longs;t de&longs;truatur; <lb/><expan abbr="quãdiu">quandiu</expan> &longs;cilicet fru&longs;tra non e&longs;t: & vt res illa novis exemplis magis per&longs;picua <lb/>fiat; &longs;i aqua in canali declivi motu accelerato de&longs;cendat, qui deinde per mol­<lb/>liotem deflexionem &longs;ur&longs;um &longs;ub æquali, vel in æquali inclinationis angulo at­<lb/>rollatur, vbi aqua ad imum canalis pervenerit, non &longs;i&longs;tet hauddubiè, &longs;ed <lb/>per alind canalis planum inclinatum a&longs;cendet, de&longs;cendétque denuo, mul­<lb/>tis qua&longs;i librationibus repetitis, hic tamen impetus productus e&longs;t ab in­<lb/>trin&longs;eco, Quando animal currit per declivem collem, gradum profectò <pb pagenum="60" xlink:href="025/01/064.jpg"/>&longs;i&longs;tere nequit, quantumvis contranitatur, &longs;cilicet pro pter impre&longs;&longs;um ante <lb/>impetum; in vibratis librati&longs;que corporibus innumera ferè &longs;uppetuot <lb/>exempla. </s> | <s id="s.000673"> Hoc ni fallor &longs;ummum caput e&longs;t hujus difficultatis, quod tamen <lb/>ex dictis facilè di&longs;&longs;olvi pote&longs;t; nempe &longs;ive tractus ille maris moveat &longs;e&longs;e, <lb/>&longs;ive ab alio, fieri non pote&longs;t, vt &longs;ine impetu moveatur; igitur impetum <lb/>illum acquirit proportionatum motui, quo movetur in E, vel circumcir­<lb/>ca; &longs;ive illum in &longs;e producat, &longs;ive ab alio recipiat; &longs;ed impetus &longs;emel pro­<lb/>ductus à <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> tandem cau&longs;a, tamdiu remanet, quamdiu fru&longs;tra non e&longs;t, <lb/>tandiu verò fru&longs;tra non e&longs;t, quamdiu <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> effectum præ&longs;tare pore&longs;t in mo­<lb/>bili, non alium certè quàm motum; quantumvis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> temperatè producatur <lb/>novus impetus, hoc certè non facit, vt is, qui jam productus e&longs;t de&longs;truatur; <lb/><expan abbr="quãdiu">quandiu</expan> &longs;cilicet fru&longs;tra non e&longs;t: & vt res illa novis exemplis magis per&longs;picua <lb/>fiat; &longs;i aqua in canali declivi motu accelerato de&longs;cendat, qui deinde per mol­<lb/>liorem deflexionem &longs;ur&longs;um &longs;ub æquali, vel in æquali inclinationis angulo at­<lb/>tollatur, vbi aqua ad imum canalis pervenerit, non &longs;i&longs;tet hauddubiè, &longs;ed <lb/>per aliud canalis planum inclinatum a&longs;cendet, de&longs;cendétque denuo, mul­<lb/>tis qua&longs;i librationibus repetitis, hic tamen impetus productus e&longs;t ab in­<lb/>trin&longs;eco, Quando animal currit per declivem collem, gradum profectò <pb pagenum="60" xlink:href="025/01/064.jpg"/>&longs;i&longs;tere nequit, quantumvis contranitatur, &longs;cilicet propter impre&longs;&longs;um ante <lb/>impetum; in vibratis librati&longs;que corporibus innumera ferè &longs;uppetunt <lb/>exempla. </s> |
| <s id="s.000674">Quid mirum igitur, &longs;i prædictus maris tractus impetum ante <lb/>impre&longs;&longs;um retineat & excurrat in Ortum; neque hoc impedit connexio <lb/>partium eju&longs;dem globi, ni&longs;i hæ&longs;clidæ &longs;int ac duræ, nec non ita inter &longs;e <lb/>connexæ, vt vna ab alia &longs;eparari non po&longs;&longs;it; tunc enim moventur iuxta <lb/>leges novi impetus de&longs;tructò priorc; nec mirum, cùm fru&longs;tra &longs;it; fru&longs;tra au­<lb/>tem e&longs;t, quia motum alium habere 1. on pote&longs;t, præter illum, quem novus <lb/>impetus exigit. </s> | <s id="s.000674">Quid mirum igitur, &longs;i prædictus maris tractus impetum ante <lb/>impre&longs;&longs;um retineat & excurrat in Ortum; neque hoc impedit connexio <lb/>partium eju&longs;dem globi, ni&longs;i hæ &longs;olidæ &longs;int ac duræ, nec non ita inter &longs;e <lb/>connexæ, vt vna ab alia &longs;eparari non po&longs;&longs;it; tunc enim moventur iuxta <lb/>leges novi impetus de&longs;tructò priore; nec mirum, cùm fru&longs;tra &longs;it; fru&longs;tra au­<lb/>tem e&longs;t, quia motum alium habere 1. on pote&longs;t, præter illum, quem novus <lb/>impetus exigit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000675"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000675"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000677"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000677"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000678"> Minimè verò, ni&longs;i arctè cum aliis corporibus duris connexum <lb/>e&longs;&longs;et, &longs;it enim v.g.globus lævigati&longs;&longs;imus in E, &longs;upra &longs;uperficiem &longs;olidam <lb/>etiam lævigati&longs;&longs;imam, vitream puta, haud dubiè curteret prædictus glo­<lb/>bus versùs Ortum, præ&longs;ertim cùm ad hunc motum nullo a&longs;cen&longs;u opus &longs;it, <lb/>ac proinde nulla pror&longs;us inclinatio contraria ob&longs;tet. </s> | <s id="s.000678"> Minimè verò, ni&longs;i arctè cum aliis corporibus duris connexum <lb/>e&longs;&longs;et, &longs;it enim v.g.globus lævigati&longs;&longs;imus in E, &longs;upra &longs;uperficiem &longs;olidam <lb/>etiam lævigati&longs;&longs;imam, vitream puta, haud dubiè curreret prædictus glo­<lb/>bus versùs Ortum, præ&longs;ertim cùm ad hunc motum nullo a&longs;cen&longs;u opus &longs;it, <lb/>ac proinde nulla pror&longs;us inclinatio contraria ob&longs;tet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000679"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000679"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000681"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000681"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000682"> Hoc certè ex meis principiis non &longs;equitur, immo contrarium; <lb/>novus enim, qui præfato globo accederet, impems ad motum oppo&longs;itum, <lb/>vel qua&longs;i oppo&longs;itum determinatus, priorem illum &longs;en&longs;im de&longs;trueret. </s> | <s id="s.000682"> Hoc certè ex meis principiis non &longs;equitur, immo contrarium; <lb/>novus enim, qui præfato globo accederet, impetus ad motum oppo&longs;itum, <lb/>vel qua&longs;i oppo&longs;itum determinatus, priorem illum &longs;en&longs;im de&longs;trueret. </s> |
| <s id="s.000683">v. <!-- REMOVE S-->g. <lb/>impetus novus accedens in P, (<emph type="italics"/>in ant<gap/>riori Schemate<emph.end type="italics"/>) partim per PQ, id <lb/>e&longs;t, versùs ortum, ratione motus centri, partim per tangentem punctum <lb/>P e&longs;t determinatus; mixta autem linea &longs;eu determinatio ex vt<gap/>aque illa <lb/>&longs;equitur, vt con&longs;tat ex doctrina motuum. </s> | <s id="s.000683">v. <!-- REMOVE S-->g. <lb/>impetus novus accedens in P, (<emph type="italics"/>in anteriori Schemate<emph.end type="italics"/>) partim per PQ, id <lb/>e&longs;t, versùs ortum, ratione motus centri, partim per tangentem punctum <lb/>P e&longs;t determinatus; mixta autem linea &longs;eu determinatio ex vtraque illa <lb/>&longs;equitur, vt con&longs;tat ex doctrina motuum. </s> |
| <s id="s.000684">Quod verò &longs;pectat ad tritum <lb/>illud Mathematicorum dictum, etiam in terræimmobilis hypothe&longs;i locum <lb/>habet, &longs;ed pro&longs;ectò nullum planum ita lævigari pote&longs;t, quin aliquot Sa­<lb/>lebris a&longs;peretur; quod reverà &longs;ufficeret, ad illum impetum de&longs;truendum; <lb/>qualis &longs;it terræ &longs;uperficies, vides; ille potrò aquæ excurrentis tractus &longs;en&longs;im <lb/>fine &longs;en&longs;u conceptum motum remittit, propter impetum contr <expan abbr="ariū">arium</expan> impre&longs;­<lb/>&longs;um, vbi enim pervenit in R v.g.cum motus centri&longs;it contrarius motui <lb/>orbis, haud dubiè inde aqua aliquomodo regredi cogitur; hinc conflictus; <lb/>adde mutationem determinationis lineæ motus in &longs;ingulis punctis &longs;emi­<lb/>circuli EIF; denique adde aquæ divi&longs;ionem, quæ non parnm re&longs;i&longs;tit <lb/>motui, præ&longs;ertim alterius aquæ; quæ libetautem re&longs;i&longs;tentia impetum &longs;en&longs;im <lb/>de&longs;truit. </s> | <s id="s.000684">Quod verò &longs;pectat ad tritum <lb/>illud Mathematicorum dictum, etiam in terræ immobilis hypothe&longs;i locum <lb/>habet, &longs;ed pro&longs;ectò nullum planum ita lævigari pote&longs;t, quin aliquot Sa­<lb/>lebris a&longs;peretur; quod reverà &longs;ufficeret, ad illum impetum de&longs;truendum; <lb/>qualis &longs;it terræ &longs;uperficies, vides; ille porrò aquæ excurrentis tractus &longs;en&longs;im <lb/>fine &longs;en&longs;u conceptum motum remittit, propter impetum <expan abbr="ariū">contrarium</expan> impre&longs;­<lb/>&longs;um, vbi enim pervenit in R v.g.cum motus centri &longs;it contrarius motui <lb/>orbis, haud dubiè inde aqua aliquo modo regredi cogitur; hinc conflictus; <lb/>adde mutationem determinationis lineæ motus in &longs;ingulis punctis &longs;emi­<lb/>circuli EIF; denique adde aquæ divi&longs;ionem, quæ non parum re&longs;i&longs;tit <lb/>motui, præ&longs;ertim alterius aquæ; quæ libet autem re&longs;i&longs;tentia impetum &longs;en&longs;im <lb/>de&longs;truit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000685"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000685"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000686"> Iam mentem tuam intelligere mihi videor; vis enim quod­<lb/>lihet punctum terre&longs;tris globi, ratione duplicis motus, centri &longs;cilicet, <lb/>atque orbis, duas determinationes habere, quæ in tertiam mixtam de­<lb/>inde abeunt, perinde atque &longs;i duplex impetus impre&longs;&longs;us e&longs;&longs;et ad motum <lb/>mixtum; fing<gap/>e globo, eodem tempore, duplicem impetum imprimi <lb/>alterum versùs Boream, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> versùs Occa&longs;um, hæc gemina determinatio <lb/>in eandem motus mixti lineam coale&longs;cit, vnde &longs;uppo&longs;ita vtriu&longs;que imp<gap/>­<lb/>tusæqualitate, globus ver&longs;us Corum ibit, id e&longs;t, Boream inter & Occa-<pb pagenum="61" xlink:href="025/01/065.jpg"/>&longs;um. </s> | <s id="s.000686"> Iam mentem tuam intelligere mihi videor; vis enim quod­<lb/>libet punctum terre&longs;tris globi, ratione duplicis motus, centri &longs;cilicet, <lb/>atque orbis, duas determinationes habere, quæ in tertiam mixtam de­<lb/>inde abeunt, perinde atque &longs;i duplex impetus impre&longs;&longs;us e&longs;&longs;et ad motum <lb/>mixtum; finge globo, eodem tempore, duplicem impetum imprimi <lb/>alterum versùs Boream, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> versùs Occa&longs;um, hæc gemina determinatio <lb/>in eandem motus mixti lineam coale&longs;cit, vnde &longs;uppo&longs;ita vtriu&longs;que impe­<lb/>tus æqualitate, globus ver&longs;us Corum ibit, id e&longs;t, Boream inter & Occa-<pb pagenum="61" xlink:href="025/01/065.jpg"/>&longs;um. </s> |
| <s id="s.000687">Ita que in puncto E vna eademque e&longs;t vtriu&longs;que motus determinatio, <lb/>&longs;cilicet per tangentem versùs Ortum; in F verò, altera determinatio alteri <lb/>ex diametro opponitur; nam determinatio motus centrie&longs;t tangens ducta <lb/>in <expan abbr="Ortũ">Ortum</expan>; nempe hîc motus determinationem in vna &longs;altem revolutione non <lb/>murat; at verò determinatio motus orbis e&longs;t tangens ducta in Occa&longs;um; in <lb/>aliis punctis inter EI, & IF, in diver&longs;as partes tendunt; v.g.in puncto I de­<lb/>terminatio centri e&longs;t DI producta versùs Ortum; determinatio orbis per­<lb/>pendiculariter cadit versùs GF. pari modo habentur aliæ in tangentibus; <lb/>& provt vna magis ant minùs con&longs;entit cum alia, velocior aut tardior <lb/>e&longs;t motus; Sed dic mihi. </s> | <s id="s.000687">Ita que in puncto E vna eademque e&longs;t vtriu&longs;que motus determinatio, <lb/>&longs;cilicet per tangentem versùs Ortum; in F verò, altera determinatio alteri <lb/>ex diametro opponitur; nam determinatio motus centri e&longs;t tangens ducta <lb/>in <expan abbr="Ortũ">Ortum</expan>; nempe hîc motus determinationem in vna &longs;altem revolutione non <lb/>murat; at verò determinatio motus orbis e&longs;t tangens ducta in Occa&longs;um; in <lb/>aliis punctis inter EI, & IF, in diver&longs;as partes tendunt; v.g.in puncto I de­<lb/>terminatio centri e&longs;t DI producta versùs Ortum; determinatio orbis per­<lb/>pendiculariter cadit versùs GF. pari modo habentur aliæ in tangentibus; <lb/>& provt vna magis aut minùs con&longs;entit cum alia, velocior aut tardior <lb/>e&longs;t motus; Sed dic mihi. </s> |
| <s id="s.000688">&longs;odes Antime, po&longs;ito quod &longs;it globus in E, cur <lb/>per tangentem non projicitur ver&longs;us Ortum? <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000688">&longs;odes Antime, po&longs;ito quod &longs;it globus in E, cur <lb/>per tangentem non projicitur ver&longs;us Ortum? <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000689"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000689"><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000690"> Cur me tentas, Augu&longs;tine, ne&longs;cire non potes, hoc jam à <lb/>Galilæo &longs;olutum fni&longs;&longs;e, in quo certè, more &longs;uo maximam ingenij vim <lb/>o&longs;tendit. </s> | <s id="s.000690"> Cur me tentas, Augu&longs;tine, ne&longs;cire non potes, hoc jam à <lb/>Galilæo &longs;olutum fui&longs;&longs;e, in quo certè, more &longs;uo maximam ingenij vim <lb/>o&longs;tendit. </s> |
| <s id="s.000691">Nullum corpus grave per horizontalem projicitur, quod &longs;tatim <lb/>ip&longs;o initio de&longs;cendere non incipiat; &longs;emiparabolam à &longs;ummo vertice &longs;uo <lb/>motu de&longs;cribens; &longs;ed quæliber parabola ex E vertice ducitur infra Cycloi­<lb/>dem EQV, vi Geometræ demon&longs;trant; itaque dictus globus projicitur <lb/>quidem, &longs;ed ita, vt cùm a&longs;&longs;urgere non po&longs;&longs;it, in &longs;uperficie terræ volvatur, vt <lb/>alij globi volvuntur. </s> | <s id="s.000691">Nullum corpus grave per horizontalem projicitur, quod &longs;tatim <lb/>ip&longs;o initio de&longs;cendere non incipiat; &longs;emiparabolam à &longs;ummo vertice &longs;uo <lb/>motu de&longs;cribens; &longs;ed quælibet parabola ex E vertice ducitur infra Cycloi­<lb/>dem EQV, vi Geometræ demon&longs;trant; itaque dictus globus projicitur <lb/>quidem, &longs;ed ita, vt cùm a&longs;&longs;urgere non po&longs;&longs;it, in &longs;uperficie terræ volvatur, vt <lb/>alij globi volvuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000692"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000692"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000693"> Quid dicam ad hæc, ne&longs;cio, certa tamen e&longs;&longs;e non puto; <lb/>alioquin actum e&longs;&longs;et de hy pothe&longs;i Copernicana; aliunde illud principium <lb/>certum e&longs;&longs;e videtur, quòd &longs;cilicét impetus aliquamdiu duret modò fru&longs;tra <lb/>non &longs;it, & aliquem motum præ&longs;tare queat, videmus enim globum proje­<lb/>ctum moveri, etiam à projicientis manu ab&longs;tractum; rotam item in quo­<lb/>cunque &longs;itu collocatam, vbi tantulus impetus initio impre&longs;&longs;us &longs;uerit; in <lb/>funependulis, res e&longs;t plu&longs;quam per&longs;picua, itemque in motibus, qui per <lb/>reper<gap/>&longs;&longs;ionem fiunt; commune igitur principium e&longs;&longs;e videtur, ex quo, <lb/>ni fallor, rectè deduci<gap/>tractum matis, qui e&longs;t circa E, versùs Ortum deinde <lb/>excurrere; quod enim de globo dixi&longs;ti in eodem puncto E &longs;ito, ex hypothe&longs;i <lb/>dumtaxataccipio, non verò ab&longs;olutè dictum. </s> | <s id="s.000693"> Quid dicam ad hæc, ne&longs;cio, certa tamen e&longs;&longs;e non puto; <lb/>alioquin actum e&longs;&longs;et de hypothe&longs;i Copernicana; aliunde illud principium <lb/>certum e&longs;&longs;e videtur, quòd &longs;cilicét impetus aliquamdiu duret modò fru&longs;tra <lb/>non &longs;it, & aliquem motum præ&longs;tare queat, videmus enim globum proje­<lb/>ctum moveri, etiam à projicientis manu ab&longs;tractum; rotam item in quo­<lb/>cunque &longs;itu collocatam, vbi tantulus impetus initio impre&longs;&longs;us &longs;uerit; in <lb/>funependulis, res e&longs;t plu&longs;quam per&longs;picua, itemque in motibus, qui per <lb/>repercu&longs;&longs;ionem fiunt; commune igitur principium e&longs;&longs;e videtur, ex quo, <lb/>ni fallor, rectè deducis tractum matis, qui e&longs;t circa E, versùs Ortum deinde <lb/>excurrere; quod enim de globo dixi&longs;ti in eodem puncto E &longs;ito, ex hypothe&longs;i <lb/>dumtaxat accipio, non verò ab&longs;olutè dictum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000694"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000694"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000695"> Immò ab&longs;olutè dictum e&longs;&longs;e vehm; non ratò quippe accidit vt <lb/>globi lævigati&longs;&longs;imi in planis etiam lævigati&longs;&longs;imis collocentur, &longs;eu marmo­<lb/>reis, &longs;eu vitreis; lævigata glacie nihil ferè lævius inuenio; & &longs;upra glaciem <lb/>glaciata fru&longs;tra citò & facilè curtunt; itaque &longs;i aqua movetur, excurritque, <lb/>modò Ortum, modò Occa&longs;um, versùs, non video quare globus lævigati&longs;­<lb/>&longs;imus in plano lævigati&longs;&longs;imo &longs;itus, vel &longs;upra lævigatam glaciem, propter <lb/>eandem motus inæqualitatem moveri non debeat; & hoc etiam ad homi­<lb/>nem, contra tuam hypothe&longs;im militat; vnde ruitetiam illa re&longs;ponfio iam <lb/>&longs;upra indicata; quod &longs;cilicet terræ motus æ&longs;tus quidem matini cau&longs;a &longs;it, <lb/>&longs;ed non adæquata, vt aiunt; nempe quidquid tandem motus in aquas <lb/>traducat, in globulum eo modo &longs;itum, quo dictum e&longs;t, etiam traducere <lb/>deberet, cùm æquè facil<gap/> traduei qneat; accipio enim globulos tam fa­<lb/>cilè mobiles, vt nihil mobilius excogitari po&longs;&longs;it, tornatos &longs;cilicet ex Mer­<lb/>curio. </s> | <s id="s.000695"> Immò ab&longs;olutè dictum e&longs;&longs;e velim; non ratò quippe accidit vt <lb/>globi lævigati&longs;&longs;imi in planis etiam lævigati&longs;&longs;imis collocentur, &longs;eu marmo­<lb/>reis, &longs;eu vitreis; lævigata glacie nihil ferè lævius inuenio; & &longs;upra glaciem <lb/>glaciata fru&longs;tra citò & facilè currunt; itaque &longs;i aqua movetur, excurritque, <lb/>modò Ortum, modò Occa&longs;um, versùs, non video quare globus lævigati&longs;­<lb/>&longs;imus in plano lævigati&longs;&longs;imo &longs;itus, vel &longs;upra lævigatam glaciem, propter <lb/>eandem motus inæqualitatem moveri non debeat; & hoc etiam ad homi­<lb/>nem, contra tuam hypothe&longs;im militat; vnde ruit etiam illa re&longs;pon&longs;io iam <lb/>&longs;upra indicata; quod &longs;cilicet terræ motus æ&longs;tus quidem marini cau&longs;a &longs;it, <lb/>&longs;ed non adæquata, vt aiunt; nempe quidquid tandem motus in aquas <lb/>traducat, in globulum eo modo &longs;itum, quo dictum e&longs;t, etiam traducere <lb/>deberet, cùm æquè facile traduci queat; accipio enim globulos tam fa­<lb/>cilè mobiles, vt nihil mobilius excogitari po&longs;&longs;it, tornatos &longs;cilicet ex Mer­<lb/>curio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000696"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000696"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000699"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000699"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000700"> Etiam &longs;i nihil aliud dicerem, an fottè illa, quæ de puncto E <lb/>dixi non &longs;ufficiunt ad tuam &longs;ententiam impugnandam? </s> | <s id="s.000700"> Etiam &longs;i nihil aliud dicerem, an fortè illa, quæ de puncto E <lb/>dixi non &longs;ufficiunt ad tuam &longs;ententiam impugnandam? </s> |
| <s id="s.000701">Sed agedum, <lb/>quandoquidem me &longs;timulas, etiam de aliis punctis nonnulla dicenda &longs;unt, <lb/>eaque ex duobus aliis principiis, quæ &longs;upra data opera præmi&longs;i eruenda. <lb/></s> | <s id="s.000701">Sed agedum, <lb/>quandoquidem me &longs;timulas, etiam de aliis punctis nonnulla dicenda &longs;unt, <lb/>eaque ex duobus aliis principiis, quæ &longs;upra data opera præmi&longs;i eruenda. <lb/></s> |
| <s id="s.000702">Si terræ globum quoquoversùm obtegeret aqua, ita vt v.g.ex 8. partibus <lb/>&longs;emidiametri, octava, &longs;uprema &longs;cilicet, aquea e&longs;&longs;et, extremaque &longs;uperfi­<lb/>cies terræ convexa, cui &longs;uperficies aquæ incubat, iævis e&longs;&longs;et, nullis mon­<lb/>tibus, nullis &longs;alebris a&longs;pera; Iam verò quàm celerrimè interior ille & in <lb/>aquis latens terræ globus circa &longs;uum centrum immobile volvatur; an for­<lb/>tè putas, tunc motum in portionem aqueam traductum iri? </s> | <s id="s.000702">Si terræ globum quoquo versùm obtegeret aqua, ita vt v.g.ex 8. partibus <lb/>&longs;emidiametri, octava, &longs;uprema &longs;cilicet, aquea e&longs;&longs;et, extremaque &longs;uperfi­<lb/>cies terræ convexa, cui &longs;uperficies aquæ incubat, lævis e&longs;&longs;et, nullis mon­<lb/>tibus, nullis &longs;alebris a&longs;pera; Iam verò quàm celerrimè interior ille & in <lb/>aquis latens terræ globus circa &longs;uum centrum immobile volvatur; an for­<lb/>tè putas, tunc motum in portionem aqueam traductum iri? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000703"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000703"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000705"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000705"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000706"> At ego &longs;ecus &longs;entio; hic enim ca&longs;us no&longs;tro &longs;imilis e&longs;t; &longs;i <lb/>enim vas probè tornatum aqua plenum in &longs;itu horizontali circa axem <lb/>verticalem accurati&longs;&longs;imè & citra vllam inciinationem erectum, etiam ce­<lb/>lerrimè vertatur, immotam pror&longs;us aquam videbimus; Quid vis tibi di­<lb/>cam, Chry&longs;ocome, oculos meos te&longs;tes appello, & &longs;i fidem detrectes, <lb/>vel in &longs;cutella &longs;tannea, quamvis imperfectè tornata, hoc ip&longs;um videbis. </s> | <s id="s.000706"> At ego &longs;ecus &longs;entio; hic enim ca&longs;us no&longs;tro &longs;imilis e&longs;t; &longs;i <lb/>enim vas probè tornatum aqua plenum in &longs;itu horizontali circa axem <lb/>verticalem accurati&longs;&longs;imè & citra vllam inclinationem erectum, etiam ce­<lb/>lerrimè vertatur, immotam pror&longs;us aquam videbimus; Quid vis tibi di­<lb/>cam, Chry&longs;ocome, oculos meos te&longs;tes appello, & &longs;i fidem detrectes, <lb/>vel in &longs;cutella &longs;tannea, quamvis imperfectè tornata, hoc ip&longs;um videbis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000707"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000707"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000708"> Aqua igitur non &longs;u&longs;tinetur à va&longs;e, alioquin &longs;i vas illam &longs;u­<lb/>&longs;tineret, &longs;ecum illam circumferret, &longs;ie librum hunc, quem manu teneo, <lb/>manus in&longs;a, quocumque fertur, traducit. </s> | <s id="s.000708"> Aqua igitur non &longs;u&longs;tinetur à va&longs;e, alioquin &longs;i vas illam &longs;u­<lb/>&longs;tineret, &longs;ecum illam circumferret, &longs;ic librum hunc, quem manu teneo, <lb/>manus ip&longs;a, quocumque fertur, traducit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000709"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000709"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000712"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000712"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000713"> Dicam quod &longs;entio, & quod verum e&longs;t; Aqua certè quie&longs;cit, <lb/>dum vas pernici&longs;&longs;imè volvitur; & &longs;i vas probè tornatum e&longs;&longs;et, & circa <lb/>axem minimè inclinatum volveretur, eaque demum e&longs;&longs;et cava &longs;uperficie, <lb/>quam nulla pror&longs;us ruga, nulla &longs;alebra, quantumvis in&longs;en&longs;ibilis a&longs;peraret, <lb/>dico nunquam fore, vt cum va&longs;e aqua moveretur; & hîc applico princi­<lb/>pium &longs;upraiactum, &longs;cilicet nunquam motum, vel impetum ab aliquo mo­<lb/>bili imprimi alteri, ni&longs;i hoc motum illius impediat, aut retardet: in hoc <lb/>autem ca&longs;u, aqua va&longs;e contenta motum va&longs;is nullo modo impedit, non <lb/>per &longs;uam molem, &longs;eu molis pondus; quia moles &longs;eu pondus re&longs;i&longs;tit tan­<lb/>tummodo motui, &longs;ur&longs;um; &longs;ed nulla pars va&longs;is, inhoc motu a&longs;cendit; nulla <lb/>igitur aquæ pars attollenda e&longs;t; præterea nulla pars ob&longs;i&longs;tit motui va&longs;is, <lb/>quia id tantùm per contactum fieret; &longs;ed nulla pars tangens ob&longs;i&longs;tit, cùm <lb/>nulla pars cavæ va&longs;is &longs;uperficiei extare, & dam movetur, in aquam impin­<lb/>gi &longs;upponamus; vt tamen dicam, quod res e&longs;t, cùm & axis ab&longs;que aliqua <lb/>inclinatione erigi, & &longs;ic &longs;tare vix po&longs;&longs;it, & quod caput e&longs;t, nullum &longs;it <lb/>corpus durum, quantumvis lævigatum, &longs;ine poris, rugis, & &longs;alebris, hinc <lb/>fit, aquam dicto va&longs;e contentam tantulùm ob&longs;i&longs;tere motui va&longs;is, ac proin­<lb/>de non mirum videri, &longs;i initio quidem immota maneat, quia tamen &longs;en&longs;im <lb/>&longs;ine &longs;en&longs;u vires acquirit, circumferri tandem cum &longs;uo va&longs;e cernitur, & hoc <lb/>adjucere debueras, Augu&longs;tine, vt &longs;emper &longs;uus &longs;it veritati locus. </s> | <s id="s.000713"> Dicam quod &longs;entio, & quod verum e&longs;t; Aqua certè quie&longs;cit, <lb/>dum vas pernici&longs;&longs;imè volvitur; & &longs;i vas probè tornatum e&longs;&longs;et, & circa <lb/>axem minimè inclinatum volveretur, eaque demum e&longs;&longs;et cava &longs;uperficie, <lb/>quam nulla pror&longs;us ruga, nulla &longs;alebra, quantumvis in&longs;en&longs;ibilis a&longs;peraret, <lb/>dico nunquam fore, vt cum va&longs;e aqua moveretur; & hîc applico princi­<lb/>pium &longs;upra iactum, &longs;cilicet nunquam motum, vel impetum ab aliquo mo­<lb/>bili imprimi alteri, ni&longs;i hoc motum illius impediat, aut retardet: in hoc <lb/>autem ca&longs;u, aqua va&longs;e contenta motum va&longs;is nullo modo impedit, non <lb/>per &longs;uam molem, &longs;eu molis pondus; quia moles &longs;eu pondus re&longs;i&longs;tit tan­<lb/>tummodo motui, &longs;ur&longs;um; &longs;ed nulla pars va&longs;is, in hoc motu a&longs;cendit; nulla <lb/>igitur aquæ pars attollenda e&longs;t; præterea nulla pars ob&longs;i&longs;tit motui va&longs;is, <lb/>quia id tantùm per contactum fieret; &longs;ed nulla pars tangens ob&longs;i&longs;tit, cùm <lb/>nulla pars cavæ va&longs;is &longs;uperficiei extare, & dam movetur, in aquam impin­<lb/>gi &longs;upponamus; vt tamen dicam, quod res e&longs;t, cùm & axis ab&longs;que aliqua <lb/>inclinatione erigi, & &longs;ic &longs;tare vix po&longs;&longs;it, & quod caput e&longs;t, nullum &longs;it <lb/>corpus durum, quantumvis lævigatum, &longs;ine poris, rugis, & &longs;alebris, hinc <lb/>fit, aquam dicto va&longs;e contentam tantulùm ob&longs;i&longs;tere motui va&longs;is, ac proin­<lb/>de non mirum videri, &longs;i initio quidem immota maneat, quia tamen &longs;en&longs;im <lb/>&longs;ine &longs;en&longs;u vires acquirit, circumferri tandem cum &longs;uo va&longs;e cernitur, & hoc <lb/>adjicere debueras, Augu&longs;tine, vt &longs;emper &longs;uus &longs;it veritati locus. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="63" xlink:href="025/01/067.jpg"/> | <pb pagenum="63" xlink:href="025/01/067.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000716"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000716"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000717"> Ead: m &longs;uppone; vas &longs;cilicet cylindricum, aut &longs;phæricum ca­<lb/>vum, lævigara intus &longs;uperficie, circa axem plano horizontis planè paral­<lb/>lelum; idemque &longs;ucee&longs;&longs;um iri puta; cùm eadem ratio vtrimque & æquè <lb/>militet. </s> | <s id="s.000717"> Eadam &longs;uppone; vas &longs;cilicet cylindricum, aut &longs;phæricum ca­<lb/>vum, lævigata intus &longs;uperficie, circa axem plano horizontis planè paral­<lb/>lelum; idemque &longs;ucce&longs;&longs;um iri puta; cùm eadem ratio vtrimque & æquè <lb/>militet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000718"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000718"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000719"> Immo ex alio tuo principio, quo dicis, eo motu moveri <lb/>mobile, quò faciliùs moveri pote&longs;t, colligo, ni fallor, longè potiori iure <lb/>pro i&longs;to vitimo ca&longs;u rationem militare; cùm enim faciliùs aquailla à &longs;uo <lb/>va&longs;e, dum in plano horizontali volvitur, moveri po&longs;&longs;it, quàm ab eodem <lb/>in hoc &longs;ecundo ca&longs;u; quia vt imprimo illo moveatur aqua, ne latum quidem <lb/>vnguem attollenda e&longs;t, nullam igitur difficultatem, &longs;eu re&longs;i&longs;tentiam ex hoc <lb/>capite vas &longs;entit; cùm tamen in &longs;ecundo ca&longs;u, illa portio aquæ, quæ con­<lb/>tinetur in iuferiore parte dolij, &longs;eu cylindri, ad &longs;uperiorem partem cylin­<lb/>dri locum attollenda &longs;it; vnde difficultas & re&longs;i&longs;tentia; igitur cùm mobi­<lb/>le eo motu moveatur, quo facilius moveri pote&longs;t, longè facilius e&longs;t, vas <lb/>moveri &longs;ine aqua in &longs;ecundo ca&longs;u, quàm in primo </s> | <s id="s.000719"> Immo ex alio tuo principio, quo dicis, eo motu moveri <lb/>mobile, quò faciliùs moveri pote&longs;t, colligo, ni fallor, longè potiori iure <lb/>pro i&longs;to vltimo ca&longs;u rationem militare; cùm enim faciliùs aqua illa à &longs;uo <lb/>va&longs;e, dum in plano horizontali volvitur, moveri po&longs;&longs;it, quàm ab eodem <lb/>in hoc &longs;ecundo ca&longs;u; quia vt imprimo illo moveatur aqua, ne latum quidem <lb/>vnguem attollenda e&longs;t, nullam igitur difficultatem, &longs;eu re&longs;i&longs;tentiam ex hoc <lb/>capite vas &longs;entit; cùm tamen in &longs;ecundo ca&longs;u, illa portio aquæ, quæ con­<lb/>tinetur in inferiore parte dolij, &longs;eu cylindri, ad &longs;uperiorem partem cylin­<lb/>dri locum attollenda &longs;it; vnde difficultas & re&longs;i&longs;tentia; igitur cùm mobi­<lb/>le eo motu moveatur, quo facilius moveri pote&longs;t, longè facilius e&longs;t, vas <lb/>moveri &longs;ine aqua in &longs;ecundo ca&longs;u, quàm in primo </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000720"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000720"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000721"> Plurimùm &longs;anè me tibi ob&longs;trinxi&longs;ti, mi Chry&longs;ocome, cogita­<lb/>bam &longs;tatim principium illud iam &longs;upra iactum, ac fusè non &longs;ine querela <lb/>expo&longs;itum, huc accer&longs;ere; &longs;ed ab hoc pen&longs;o me libera&longs;ti, ita e&longs;t; cùm vas <lb/>vtrumque faciliùs moveri po&longs;&longs;it, quie&longs;cente aqua, vt patet, etiam ab&longs;que <lb/>vlla penitus &longs;ui motus iactura; ita &longs;anè ex illo quoque principio probatur, <lb/>va&longs;a &longs;ine aqua contenta moveri; quod autem addis, longe facilins in <lb/>&longs;ecundo ca&longs;u quam in primo, pace tua dixerim; quia &longs;cilicet æquè facilè <lb/>vtrimque aqua cum &longs;uo va&longs;e movetur, nec ob&longs;tat infericrem aquæ partem <lb/>in &longs;ecundo ca&longs;u ab imo ad &longs;upremum va&longs;is locumattolli, ac proinde illius <lb/>pondus o<gap/>&longs;tare ac re&longs;i&longs;tere; nam ita attollitur, vt eodem tempore, æqualis <lb/>portio deprimatur, e&longs;t enim perfectum æquilibrium, vt vides; &longs;ic vbilibra <lb/>in æquilibrio ver&longs;atur, &longs;i vel minimam vim alterilancium &longs;ur&longs;um impre&longs;&longs;e­<lb/>ris, illa &longs;tatim &longs;ur&longs;um attollitur; an fortè illa vis minima impre&longs;&longs;a ad hoc <lb/>&longs;ufficit? </s> | <s id="s.000721"> Plurimùm &longs;anè me tibi ob&longs;trinxi&longs;ti, mi Chry&longs;ocome, cogita­<lb/>bam &longs;tatim principium illud iam &longs;upra iactum, ac fusè non &longs;ine querela <lb/>expo&longs;itum, huc accer&longs;ere; &longs;ed ab hoc pen&longs;o me libera&longs;ti, ita e&longs;t; cùm vas <lb/>vtrumque faciliùs moveri po&longs;&longs;it, quie&longs;cente aqua, vt patet, etiam ab&longs;que <lb/>vlla penitus &longs;ui motus iactura; ita &longs;anè ex illo quoque principio probatur, <lb/>va&longs;a &longs;ine aqua contenta moveri; quod autem addis, longe facilius in <lb/>&longs;ecundo ca&longs;u quam in primo, pace tua dixerim; quia &longs;cilicet æquè facilè <lb/>vtrimque aqua cum &longs;uo va&longs;e movetur, nec ob&longs;tat inferiorem aquæ partem <lb/>in &longs;ecundo ca&longs;u ab imo ad &longs;upremum va&longs;is locum attolli, ac proinde illius <lb/>pondus ob&longs;tare ac re&longs;i&longs;tere; nam ita attollitur, vt eodem tempore, æqualis <lb/>portio deprimatur, e&longs;t enim perfectum æquilibrium, vt vides; &longs;ic vbi libra <lb/>in æquilibrio ver&longs;atur, &longs;i vel minimam vim alteri lancium &longs;ur&longs;um impre&longs;&longs;e­<lb/>ris, illa &longs;tatim &longs;ur&longs;um attollitur; an fortè illa vis minima impre&longs;&longs;a ad hoc <lb/>&longs;ufficit? </s> |
| <s id="s.000722">Minimè vero; &longs;ed minima illa acce&longs;&longs;ione tollitur æquilibrium: <lb/>quid mirum ergo, fi portio præponderans, deor&longs;um eat, & oppo&longs;itam at­<lb/>tollat? </s> | <s id="s.000722">Minimè vero; &longs;ed minima illa acce&longs;&longs;ione tollitur æquilibrium: <lb/>quid mirum ergo, fi portio præponderans, deor&longs;um eat, & oppo&longs;itam at­<lb/>tollat? </s> |
| <s id="s.000723">Sic æquè facilè rota volvitur in &longs;itu horizontali ac verticali. </s> | <s id="s.000723">Sic æquè facilè rota volvitur in &longs;itu horizontali ac verticali. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000724"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc veri&longs;&longs;ima e&longs;&longs;e, non diffiteor, ita enim à natura compa­<lb/>ratus &longs;um, vt compettæ veritati numquam non me &longs;ubjiciam; movetur <lb/>autem aqua cum &longs;uo va&longs;e, vt dicis, per accidens<gap/> non per &longs;e, nimitum, <lb/>propter a&longs;peritatem & inæqualitatem interioris &longs;uperficiei; at numquid <lb/>non po&longs;&longs;et ab hoc vitio liberari, obducto &longs;cilicet oleo, vel alio quopiam <lb/>vliginis genere? </s> | <s id="s.000724"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!--neuer Satz--> Hæc veri&longs;&longs;ima e&longs;&longs;e, non diffiteor, ita enim à natura compa­<lb/>ratus &longs;um, vt compertæ veritati numquam non me &longs;ubjiciam; movetur <lb/>autem aqua cum &longs;uo va&longs;e, vt dicis, per accidens, non per &longs;e, nimirum, <lb/>propter a&longs;peritatem & inæqualitatem interioris &longs;uperficiei; at numquid <lb/>non po&longs;&longs;et ab hoc vitio liberari, obducto &longs;cilicet oleo, vel alio quopiam <lb/>vliginis genere? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000725"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000725"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000730"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000730"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000731"> Sunt quædam &longs;uperficies ita di&longs;po&longs;itæ inter &longs;e, vt in earum rimas <pb pagenum="64" xlink:href="025/01/068.jpg"/>&longs;eu rugas, aqua &longs;ubire non po&longs;&longs;it, aut &longs;i reverà &longs;ubeat, &longs;tatim effluar, in <lb/>pennis avium aquatilium v.g. <!-- REMOVE S-->An&longs;erum, Anatum, aliarumque &longs;imilium, <lb/>hoc ip&longs;um ob&longs;ervamus, immo in multis foliis, vt bra fficæ, in quibus hu­<lb/>ju&longs;modi aquæ guttulæ, qua&longs;i totidem liquatas gemmas, po&longs;t pluviæ vel <lb/>roris lap&longs;um &longs;æpè vidi&longs;ti; quia &longs;cilicetlaxioribus rugis &longs;eu &longs;triis in longum <lb/>& rectam lineam ductis con&longs;tant, per quas aqua ftatim de&longs;cendit, atque <lb/>effluit, ni&longs;i aliqua fo&longs;&longs;ula in&longs;it, in qua major guzta ex reliquis longè mi­<lb/>noribus cò per rugam declivem confluentibus, componitur; in &longs;uperficie <lb/>butyri rectas huiu&longs;modi &longs;trias tantùm non videmus; nec fortè mirum; <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> <lb/>vligino&longs;a ex multis filaminibus con&longs;tant; fila autem in longum ducuntur; <lb/>iunge &longs;imul multas acus, & aliquid fortè &longs;imile a&longs;picies; cur verò guttæ <lb/>illæ majores in iis fo&longs;&longs;ulis tornatæ deinde non cadant, etiam &longs;i vas vnctum, <lb/>cui adhætent, ever&longs;o &longs;itu &longs;tatuatur, eadem ratio e&longs;t, propterquam na&longs;o, pa­<lb/>leæ, ligno, alií&longs;que corporum extremitatibus gutta adhæret, ac de illis pen­<lb/>det quam certè hoc loco explicare non po&longs;&longs;um, cùm inde vafti&longs;&longs;imus allis <lb/>experimentis ad &longs;uas veras cau&longs;as phy&longs;icas reducendis campus ape­<lb/>riatur. </s> | <s id="s.000731"> Sunt quædam &longs;uperficies ita di&longs;po&longs;itæ inter &longs;e, vt in earum rimas <pb pagenum="64" xlink:href="025/01/068.jpg"/>&longs;eu rugas, aqua &longs;ubire non po&longs;&longs;it, aut &longs;i reverà &longs;ubeat, &longs;tatim effluar, in <lb/>pennis avium aquatilium v.g. <!-- REMOVE S-->An&longs;erum, Anatum, aliarumque &longs;imilium, <lb/>hoc ip&longs;um ob&longs;ervamus, immo in multis foliis, vt bra&longs;&longs;icæ, in quibus hu­<lb/>ju&longs;modi aquæ guttulæ, qua&longs;i totidem liquatas gemmas, po&longs;t pluviæ vel <lb/>roris lap&longs;um &longs;æpè vidi&longs;ti; quia &longs;cilicet laxioribus rugis &longs;eu &longs;triis in longum <lb/>& rectam lineam ductis con&longs;tant, per quas aqua &longs;tatim de&longs;cendit, atque <lb/>effluit, ni&longs;i aliqua fo&longs;&longs;ula in&longs;it, in qua major gutta ex reliquis longè mi­<lb/>noribus eò per rugam declivem confluentibus, componitur; in &longs;uperficie <lb/>butyri rectas huiu&longs;modi &longs;trias tantùm non videmus; nec fortè mirum; <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> <lb/>vligino&longs;a ex multis filaminibus con&longs;tant; fila autem in longum ducuntur; <lb/>iunge &longs;imul multas acus, & aliquid fortè &longs;imile a&longs;picies; cur verò guttæ <lb/>illæ majores in iis fo&longs;&longs;ulis tornatæ deinde non cadant, etiam &longs;i vas vnctum, <lb/>cui adhærent, ever&longs;o &longs;itu &longs;tatuatur, eadem ratio e&longs;t, propter quam na&longs;o, pa­<lb/>leæ, ligno, alií&longs;que corporum extremitatibus gutta adhæret, ac de illis pen­<lb/>det quam certè hoc loco explicare non po&longs;&longs;um, cùm inde va&longs;ti&longs;&longs;imus allis <lb/>experimentis ad &longs;uas veras cau&longs;as phy&longs;icas reducendis campus ape­<lb/>riatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000732"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000732"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000733"> Augurorrem grati&longs;&longs;imam fore, & fortè altero congre&longs;&longs;u <expan abbr="dignã">dignam</expan>, <lb/>quandoquidem tam latè patere dictitas; &longs;ed ad propo&longs;itum, qùæ&longs;o, redea­<lb/>mus: Con&longs;tat igitur, illum terræ globum ver&longs;um iri, licèt aqna circum­<lb/>po&longs;ita nullo modo moveretur; huc enim faciunt duo illa tua principia, <lb/>quæ libenter admitto, vtpote quæ cum experimentis mirabiliter con&longs;en­<lb/>tiant; &longs;i verò terræ globum con&longs;ideremus, provt modò e&longs;t, & aquarum <lb/>congeries &longs;tagnat in va&longs;ti&longs;&longs;imis illis terrarum conchis; &longs;i terræ glo­<lb/>bus volvatur, nunquid non &longs;uo motu aqueam illam molem &longs;ecum abri­<lb/>piet? </s> | <s id="s.000733"> Auguror rem grati&longs;&longs;imam fore, & fortè altero congre&longs;&longs;u <expan abbr="dignã">dignam</expan>, <lb/>quandoquidem tam latè patere dictitas; &longs;ed ad propo&longs;itum, qùæ&longs;o, redea­<lb/>mus: Con&longs;tat igitur, illum terræ globum ver&longs;um iri, licèt aqua circum­<lb/>po&longs;ita nullo modo moveretur; huc enim faciunt duo illa tua principia, <lb/>quæ libenter admitto, vtpote quæ cum experimentis mirabiliter con&longs;en­<lb/>tiant; &longs;i verò terræ globum con&longs;ideremus, provt modò e&longs;t, & aquarum <lb/>congeries &longs;tagnat in va&longs;ti&longs;&longs;imis illis terrarum conchis; &longs;i terræ glo­<lb/>bus volvatur, nunquid non &longs;uo motu aqueam illam molem &longs;ecum abri­<lb/>piet? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000734"><emph type="italics"/>Ahtim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000734"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000735"> Abripiet &longs;anè majorem partem, eam &longs;cilicet, quàm arctiùs <lb/>&longs;uis brachiis &longs;tringit, & quæ à &longs;uperficie conchæ intror&longs;um &longs;atis &longs;uperque <lb/>di&longs;tat; huc facerent exempla concharum, quibus vulgò vtimur; &longs;ed ne <lb/>dicta repetam, libens omitto, <expan abbr="atq;">atque</expan> &longs;uppono. </s> | <s id="s.000735"> Abripiet &longs;anè majorem partem, eam &longs;cilicet, quàm arctiùs <lb/>&longs;uis brachiis &longs;tringit, & quæ à &longs;uperficie conchæ intror&longs;um &longs;atis &longs;uperque <lb/>di&longs;tat; huc facerent exempla concharum, quibus vulgò vtimur; &longs;ed ne <lb/>dicta repetam, libens omitto, <expan abbr="atq;">atque</expan> &longs;uppono. </s> |
| <s id="s.000736">Vt vt &longs;it, &longs;i <expan abbr="motũ">motum</expan> orbis con&longs;ide­<lb/>remus haud dubiè facilior e&longs;t &longs;i aliqua portio aquæ retroagatur, ea&longs;cilicet, <lb/>quæ à &longs;uperficie parum di&longs;tat, cum tantula elevatione, ratione cujus in &longs;u­<lb/>perficiem oppo&longs;itam excurrit, & in litora occidua deinde impingi, &longs;eu po­<lb/>tiùs elevari, excurrere & in litus impingividetur, eo quippe litus ip&longs;om &longs;tr­<lb/>tur, & in aquam vel immobilem vel tar diorem impingitur, nempe quoad <lb/>effectum & <expan abbr="phænomerũ">phænomerum</expan> perinde e&longs;t, &longs;ive caput in &longs;axum, five faxum in ca­<lb/>put incurrat: hoc autem potiori iure in terræ globo duplici illo motu, de <lb/>quo jam &longs;upra, locum habet, nempe à puncto H ad E cre&longs;cit motus per HE, <lb/>non tantùm ratione motus orbis, verùm etiam motus centri; idque per cre­<lb/>menta majora & majora, vt iam o&longs;tendi; Igitur, aqua, iuxta &longs;uperficiem &longs;al­<lb/>tem tantulùm ex currit in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> oppo&longs;itam, &longs;cilicet in occa&longs;um, &longs;i enim hoc <lb/>fiat, motu æquali &longs;uppo&longs;ito, potiori iure &longs;uppo&longs;ito inæquali, ac &longs;emper crof­<lb/>cente: itaque ex iis. </s> | <s id="s.000736">Vt vt &longs;it, &longs;i <expan abbr="motũ">motum</expan> orbis con&longs;ide­<lb/>remus haud dubiè facilior e&longs;t &longs;i aliqua portio aquæ retroagatur, ea &longs;cilicet, <lb/>quæ à &longs;uperficie parum di&longs;tat, cum tantula elevatione, ratione cujus in &longs;u­<lb/>perficiem oppo&longs;itam excurrit, & in litora occidua deinde impingi, &longs;eu po­<lb/>tiùs elevari, excurrere & in litus impingi videtur, eo quippe litus ip&longs;um fer­<lb/>tur, & in aquam vel immobilem vel tardiorem impingitur, nempe quoad <lb/>effectum & <expan abbr="phænomerũ">phænomerum</expan> perinde e&longs;t, &longs;ive caput in &longs;axum, five &longs;axum in ca­<lb/>put incurrat: hoc autem potiori iure in terræ globo duplici illo motu, de <lb/>quo jam &longs;upra, locum habet, nempe à puncto H ad E cre&longs;cit motus per HE, <lb/>non tantùm ratione motus orbis, verùm etiam motus centri; idque per cre­<lb/>menta majora & majora, vt iam o&longs;tendi; Igitur, aqua, iuxta &longs;uperficiem &longs;al­<lb/>tem tantulùm ex currit in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> oppo&longs;itam, &longs;cilicet in occa&longs;um, &longs;i enim hoc <lb/>fiat, motu æquali &longs;uppo&longs;ito, potiori iure &longs;uppo&longs;ito inæquali, ac &longs;emper cre&longs;­<lb/>cente: itaque ex iis. </s> |
| <s id="s.000737">quæ diximus huc <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan>, nec <expan abbr="nõ">non</expan> meo judicio probavimus, <lb/>facilè defini: i po&longs;&longs;et æ&longs;tus mariniratio, in dicta hypothe&longs;i ; nempe aqua <lb/>à puncto E ad punctum I, id e&longs;t à media nocte ad Solis Ortum (&longs;up-<pb pagenum="65" xlink:href="025/01/069.jpg"/>pono enim circulum Æquatoris) excurreret aquæ &longs;uperficies versùs ortum; <lb/>ab I ad F, id e&longs;t ab ortu ad meridiem, nullo modo excurreret, &longs;altem <lb/>&longs;en&longs;ibiliter; &longs;i enim tantulùm, hoc motui centri prævalenti cedet; igitur <lb/>versùs Occa&longs;um, id e&longs;t, ab F, versùs R. quanquam determinatio mixta hoc <lb/>etiam compen&longs;at; pari modo ab F ad H nullo modo excurrit, &longs;altem &longs;en­<lb/>&longs;ibiliter; &longs;i enim tantulùm, cedit motui centri, quanquam etiam determi­<lb/>natio mixta hoc ip&longs;um compen&longs;at; igitur à Solis ortu v&longs;que ad occa&longs;um, <lb/>nulla fit &longs;en&longs;ibilis excur&longs;io; ab occaiu ad mediam noctem, fit in occa­<lb/>&longs;um, à media nocte ad ortum Solis, fit in ortum: mixtam illam determi­<lb/>nationem facilè qui&longs;piam intelliget, &longs;i dividat æqualiter angulum, qui fit <lb/>à tangente datum aliquod punctum, & à linea motus centri, quæ &longs;empet <lb/>e&longs;t parallela HI, linea enim dictum angulum æqualiter dividens e&longs;t deter­<lb/>minatio motus mixti. </s> | <s id="s.000737">quæ diximus huc <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan>, nec <expan abbr="nõ">non</expan> meo judicio probavimus, <lb/>facilè defini: i po&longs;&longs;et æ&longs;tus marini ratio, in dicta hypothe&longs;i ; nempe aqua <lb/>à puncto E ad punctum I, id e&longs;t à media nocte ad Solis Ortum (&longs;up-<pb pagenum="65" xlink:href="025/01/069.jpg"/>pono enim circulum Æquatoris) excurreret aquæ &longs;uperficies versùs ortum; <lb/>ab I ad F, id e&longs;t ab ortu ad meridiem, nullo modo excurreret, &longs;altem <lb/>&longs;en&longs;ibiliter; &longs;i enim tantulùm, hoc motui centri prævalenti cedet; igitur <lb/>versùs Occa&longs;um, id e&longs;t, ab F, versùs R. quanquam determinatio mixta hoc <lb/>etiam compen&longs;at; pari modo ab F ad H nullo modo excurrit, &longs;altem &longs;en­<lb/>&longs;ibiliter; &longs;i enim tantulùm, cedit motui centri, quanquam etiam determi­<lb/>natio mixta hoc ip&longs;um compen&longs;at; igitur à Solis ortu v&longs;que ad occa&longs;um, <lb/>nulla fit &longs;en&longs;ibilis excur&longs;io; ab occa&longs;u ad mediam noctem, fit in occa­<lb/>&longs;um, à media nocte ad ortum Solis, fit in ortum: mixtam illam determi­<lb/>nationem facilè qui&longs;piam intelliget, &longs;i dividat æqualiter angulum, qui fit <lb/>à tangente datum aliquod punctum, & à linea motus centri, quæ &longs;emper <lb/>e&longs;t parallela HI, linea enim dictum angulum æqualiter dividens e&longs;t deter­<lb/>minatio motus mixti. </s> |
| <s id="s.000738">Iam verò, &longs;i mihi non creditis, oculis ve&longs;tris credite, <lb/>& probate experimenta à me expo&longs;ita, in navi &longs;cilicet velorum dumtaxat <lb/>impul&longs;u acta, in aliquo tranquillo lacu, &longs;eu flumine; &longs;i enim &longs;tatuatur in <lb/>media navi, concha aquâ plena, pauio laxios in &longs;uperiore labro, &longs;ed mo­<lb/>dicæ pcofunditatis, ad in&longs;tar illius, in qua cera liquari &longs;olet, ad cereos tor­<lb/>nandos, videbitis haud dubiè, &longs;i navis motum acceleret, conchæ aquam <lb/>versùs puppim ire; <gap/> verò retardet, ire versùs proram; in hoc Ga&longs;&longs;endo <lb/>fides detrahi non debet, nec fortè mihi, nec aliis, qui hujus experimenti <lb/>oculati te&longs;tes fuerunt: & hæc de prima ratione contra tuam hypothe&longs;im, <lb/>Augu&longs;tine, jam ad alias de&longs;cendam. </s> | <s id="s.000738">Iam verò, &longs;i mihi non creditis, oculis ve&longs;tris credite, <lb/>& probate experimenta à me expo&longs;ita, in navi &longs;cilicet velorum dumtaxat <lb/>impul&longs;u acta, in aliquo tranquillo lacu, &longs;eu flumine; &longs;i enim &longs;tatuatur in <lb/>media navi, concha aquâ plena, pauio laxios in &longs;uperiore labro, &longs;ed mo­<lb/>dicæ profunditatis, ad in&longs;tar illius, in qua cera liquari &longs;olet, ad cereos tor­<lb/>nandos, videbitis haud dubiè, &longs;i navis motum acceleret, conchæ aquam <lb/>versùs puppim ire; <gap/> verò retardet, ire versùs proram; in hoc Ga&longs;&longs;endo <lb/>fides detrahi non debet, nec fortè mihi, nec aliis, qui hujus experimenti <lb/>oculati te&longs;tes fuerunt: & hæc de prima ratione contra tuam hypothe&longs;im, <lb/>Augu&longs;tine, jam ad alias de&longs;cendam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000739"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000739"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000741"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000741"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000742"> Ita e&longs;t; in eo tamen deceptus, quòd eo&longs;dem motus pro Marino <lb/>æ&longs;tu venditarit, licèt omnino di&longs;&longs;imiles &longs;int. </s> | <s id="s.000742"> Ita e&longs;t; in eo tamen deceptus, quòd eo&longs;dem motus pro Marino <lb/>æ&longs;tu venditarit, licèt omnino di&longs;&longs;imiles &longs;int. </s> |
| <s id="s.000743">Iam verò vt ad alia tran&longs;eam ar­<lb/>gumenta, è terra nobis migrandum e&longs;t, in qua profectò nihil aliud inveni<gap/><lb/>ex quo &longs;olidum argumentum ducere valeam &longs;altem, quod mihi &longs;aciat &longs;atis. </s> | <s id="s.000743">Iam verò vt ad alia tran&longs;eam ar­<lb/>gumenta, è terra nobis migrandum e&longs;t, in qua profectò nihil aliud invenio <lb/>ex quo &longs;olidum argumentum ducere valeam &longs;altem, quod mihi faciat &longs;atis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000744"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000744"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000746"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000746"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000747"> Ridere &longs;oleo quorumdam hominum &longs;implicitatem, vt <lb/>&longs;ic loquar, qui cum Galileo no&longs;tro de motu contendunt, qui cerrè <lb/>doctrinæ motuum primus Autor & inventor fuit; nermo quippe <lb/>alius hanc laudem <gap/>bi arroget; Crede mihi, Chry&longs;ocome, &longs;uarum <lb/>rerum & inventionum vit ille amantior erat, quàm vt aliquem inter <lb/>eas conflictum pateretur, vidit, haud dubiè, vidit, motus accelera­<lb/>ti progre&longs;&longs;ionem Geometricam, ita cum hypothe&longs;i Copernicana con­<lb/>&longs;entive, vt in ea æquè facilè atque in tua explicari & ad &longs;ua princi­<lb/>pia reduci po&longs;&longs;it; equidem in primis &longs;uis Dialogis de vtroque &longs;y&longs;tema­<lb/>te, dubius aliquantulum hæ&longs;i&longs;&longs;e vi&longs;us. </s> | <s id="s.000747"> Ridere &longs;oleo quorumdam hominum &longs;implicitatem, vt <lb/>&longs;ic loquar, qui cum Galileo no&longs;tro de motu contendunt, qui cerrè <lb/>doctrinæ motuum primus Autor & inventor fuit; nemo quippe <lb/>alius hanc laudem &longs;ibi arroget; Crede mihi, Chry&longs;ocome, &longs;uarum <lb/>rerum & inventionum vir ille amantior erat, quàm vt aliquem inter <lb/>eas conflictum pateretur, vidit, haud dubiè, vidit, motus accelera­<lb/>ti progre&longs;&longs;ionem Geometricam, ita cum hypothe&longs;i Copernicana con­<lb/>&longs;entive, vt in ea æquè facilè atque in tua explicari & ad &longs;ua princi­<lb/>pia reduci po&longs;&longs;it; equidem in primis &longs;uis Dialogis de vtroque &longs;y&longs;tema­<lb/>te, dubius aliquantulum hæ&longs;i&longs;&longs;e vi&longs;us. </s> |
| <s id="s.000748">e&longs;t, qua&longs;i motus gr<gap/>ium non <lb/>e&longs;&longs;et per &longs;e acceleratus, &longs;ed tantùm per accident; at in illo mirabili <pb pagenum="66" xlink:href="025/01/070.jpg"/>certè libro, quem de motu naturali accelerato edidit, ita de hoc argumen­<lb/>to &longs;crip&longs;it, vt nullum po&longs;t &longs;e dubinm reliquerit. </s> | <s id="s.000748">e&longs;t, qua&longs;i motus gravium non <lb/>e&longs;&longs;et per &longs;e acceleratus, &longs;ed tantùm per accident; at in illo mirabili <pb pagenum="66" xlink:href="025/01/070.jpg"/>certè libro, quem de motu naturali accelerato edidit, ita de hoc argumen­<lb/>to &longs;crip&longs;it, vt nullum po&longs;t &longs;e dubium reliquerit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000749"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000749"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000751"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000751"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000752"> Contra Galileum nihil me vnquam &longs;erip&longs;i&longs;&longs;e memini; è qui­<lb/>dem Mon&longs;nerius meus tractatum de motu locali, ex meis prælectionibus <lb/>excerptum edidit, nihil tamen in eo contra Galileum. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000752"> Contra Galileum nihil me vnquam &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e memini; è qui­<lb/>dem Mon&longs;nerius meus tractatum de motu locali, ex meis prælectionibus <lb/>excerptum edidit, nihil tamen in eo contra Galileum. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000753"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000753"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000754"> Immò ex profe&longs;&longs;o Galileum, &longs;ub Mon&longs;nerij nomine, im­<lb/>pugnas, nec tibi, opinor, è memoria excidit? </s> | <s id="s.000754"> Immò ex profe&longs;&longs;o Galileum, &longs;ub Mon&longs;nerij nomine, im­<lb/>pugnas, nec tibi, opinor, è memoria excidit? </s> |
| <s id="s.000755">nempe Galileus docet, &, <lb/>ni faller, demon&longs;trat, motum gravium accelerari iuxta progre&longs;&longs;ionem geo­<lb/>metricam, &longs;ecundùm quam decur&longs;a &longs;patia &longs;unt vt temporum quadrata, ac <lb/>proinde &longs;i primo tempore decurrat &longs;patium 1. &longs;ecundo æquali decurrit 3. <lb/>tertio 5. quarto 7. atque ita con&longs;equenter &longs;ecundum &longs;eriem numerorum <lb/>imparium, tu verò, Antime, vis, hanc &longs;eriem fieri &longs;ecundùm progre&longs;&longs;io­<lb/>nem Arithmeticam &longs;implioem numerorum 1.2.3.4.&c. </s> | <s id="s.000755">nempe Galileus docet, &, <lb/>ni fallor, demon&longs;trat, motum gravium accelerari iuxta progre&longs;&longs;ionem geo­<lb/>metricam, &longs;ecundùm quam decur&longs;a &longs;patia &longs;unt vt temporum quadrata, ac <lb/>proinde &longs;i primo tempore decurrat &longs;patium 1. &longs;ecundo æquali decurrit 3. <lb/>tertio 5. quarto 7. atque ita con&longs;equenter &longs;ecundum &longs;eriem numerorum <lb/>imparium, tu verò, Antime, vis, hanc &longs;eriem fieri &longs;ecundùm progre&longs;&longs;io­<lb/>nem Arithmeticam &longs;impliorem numerorum 1.2.3.4.&c. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000756"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000756"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000757"> Si rectè memini, Antime, omnibus experimentis hypothe&longs;is <lb/>tua repugnat; nam etiam &longs;umma quandoque altitudo &longs;umpta fuerit, Flo­<lb/>Tentiæ, Romæ, Bononiæ, & vt audio, in Gallia pa&longs;&longs;im, quantum tamen <lb/>periti&longs;&longs;imorum hominum oculis credendum e&longs;t, prima progre&longs;&longs;io illa Ga­<lb/>lileana in decur&longs;is æquali tempore &longs;patiis &longs;emper apparuit. </s> | <s id="s.000757"> Si rectè memini, Antime, omnibus experimentis hypothe&longs;is <lb/>tua repugnat; nam etiam &longs;umma quandoque altitudo &longs;umpta fuerit, Flo­<lb/>rentiæ, Romæ, Bononiæ, & vt audio, in Gallia pa&longs;&longs;im, quantum tamen <lb/>periti&longs;&longs;imorum hominum oculis credendum e&longs;t, prima progre&longs;&longs;io illa Ga­<lb/>lileana in decur&longs;is æquali tempore &longs;patiis &longs;emper apparuit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000758"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000758"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000759"> Summoperè lætor & gaudeo, quod &longs;ive ca&longs;u, &longs;ive &longs;tudio, hu­<lb/>ju&longs;ce rei mentio à vobis facta fuerit; dico igitur, iterumque atte&longs;tor, ac <lb/>tertiò, nec meam hypothe&longs;im experimentis repugnate, nec à Galileana <lb/>di&longs;crepare in communi &longs;ententia quantitatis, tum continuæ, tum di&longs;cretæ; <lb/>nempe, vt probè &longs;citis, res quantitatis eas difficultates continet, quas huc <lb/>v&longs;que nemo ita &longs;olvit vt &longs;olutio vel omnibus arri&longs;erit, vel etiam illius a&longs;­<lb/>&longs;ertoribus difficilis vi&longs;a non fuerit, in tempore præ&longs;ertim explicando; &longs;unt <lb/>enim qui capere nequeunt, vt quidquid temporis e&longs;t, ab eo, quod non <lb/>e&longs;t, &longs;ed fuit, vel erit, omnino di&longs;tinctum, in&longs;tans indivi&longs;ibile non &longs;it; &longs;ic <lb/>enim divi&longs;ibile e&longs;t in plura, ergo plura temporis &longs;imul exi&longs;tunt, quod di­<lb/>ci nequit ; &longs;i autem ea in quæ e&longs;t divi&longs;ibile, non &longs;unt quidem, &longs;ed vel fue­<lb/>runt, vel erunt; ergo id quod e&longs;t, quidquid &longs;it, ab iis omnino di&longs;tingui­<lb/>tur; cùm repugnet, idem &longs;imul e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e, igitur illud quod e&longs;t, ab <lb/>omni alio, quod non e&longs;t, di&longs;tinctum, in&longs;tans e&longs;t, indivi&longs;ibile e&longs;t: nec ju­<lb/>vat à nonnullis dici, tempus e&longs;&longs;e floenter; nempe fluenter e&longs;&longs;e; nihil e&longs;t <lb/>aliud, quàm vnum e&longs;&longs;e, &longs;eu fluere po&longs;t aliud, nec-plura &longs;imul e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; &longs;i <lb/>quid dicatur aliud, multorum captum & mentem &longs;uperat. </s> | <s id="s.000759"> Summoperè lætor & gaudeo, quod &longs;ive ca&longs;u, &longs;ive &longs;tudio, hu­<lb/>ju&longs;ce rei mentio à vobis facta fuerit; dico igitur, iterumque atte&longs;tor, ac <lb/>tertiò, nec meam hypothe&longs;im experimentis repugnate, nec à Galileana <lb/>di&longs;crepare in communi &longs;ententia quantitatis, tum continuæ, tum di&longs;cretæ; <lb/>nempe, vt probè &longs;citis, res quantitatis eas difficultates continet, quas huc <lb/>v&longs;que nemo ita &longs;olvit vt &longs;olutio vel omnibus arri&longs;erit, vel etiam illius a&longs;­<lb/>&longs;ertoribus difficilis vi&longs;a non fuerit, in tempore præ&longs;ertim explicando; &longs;unt <lb/>enim qui capere nequeunt, vt quidquid temporis e&longs;t, ab eo, quod non <lb/>e&longs;t, &longs;ed fuit, vel erit, omnino di&longs;tinctum, in&longs;tans indivi&longs;ibile non &longs;it; &longs;ic <lb/>enim divi&longs;ibile e&longs;t in plura, ergo plura temporis &longs;imul exi&longs;tunt, quod di­<lb/>ci nequit ; &longs;i autem ea in quæ e&longs;t divi&longs;ibile, non &longs;unt quidem, &longs;ed vel fue­<lb/>runt, vel erunt; ergo id quod e&longs;t, quidquid &longs;it, ab iis omnino di&longs;tingui­<lb/>tur; cùm repugnet, idem &longs;imul e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e, igitur illud quod e&longs;t, ab <lb/>omni alio, quod non e&longs;t, di&longs;tinctum, in&longs;tans e&longs;t, indivi&longs;ibile e&longs;t: nec ju­<lb/>vat à nonnullis dici, tempus e&longs;&longs;e fluenter; nempe fluenter e&longs;&longs;e; nihil e&longs;t <lb/>aliud, quàm vnum e&longs;&longs;e, &longs;eu fluere po&longs;t aliud, nec-plura &longs;imul e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; &longs;i <lb/>quid dicatur aliud, multorum captum & mentem &longs;uperat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000760"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000760"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000762"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000762"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000763"> Sat &longs;cio; &longs;ed cùm alij huiu&longs;modi in&longs;tantia minimè admirtant, <lb/>partibus dumtaxat in infinitum divi&longs;ibilibus, vel &longs;initis contenti in&longs;tan­<lb/>tibus, &longs;cilicet phy&longs;icis, dico hypothe&longs;im Galilei circa progre&longs;&longs;ionem mo­<lb/>tus accelerati, habere quidem locum in hypothe&longs;i in&longs;tantium infinitorum, <lb/>vel partium infinitarum, non ramen in hypothe&longs;i finitotum in&longs;tantium <pb pagenum="67" xlink:href="025/01/071.jpg"/>phy&longs;icorum; hîc non di&longs;cutio cau&longs;æ merita, ne &longs;altem extra chorum; id <lb/>vnum dumtaxat dico, illam progre&longs;&longs;ionem alteri præferendam e&longs;&longs;e, quæ & <lb/>vtrique quantitatis hypothe&longs;i fatisfacit, & ip&longs;is experimentis non repu­<lb/>gnat: quòd autem progre&longs;&longs;io Galileana in hypothe&longs;i finitorum in&longs;tan­<lb/>tium non &longs;ub&longs;i&longs;tat, pe&longs;picuè demon&longs;tro; Sit enim motus qui&longs;piam natu­<lb/>ralis, qui duret per 4. in&longs;tantia, in quorum primo, mobile acquirat &longs;pa­<lb/>tium 1. in &longs;ecundo 3. in tertio 5. in quarto 7. cùm velocitas cre&longs;cat, vt <lb/>tempus, in &longs;ecundo in&longs;tanti velocitas erit dupla, quomodo igitur acquiri­<lb/>tur triplum &longs;patium? </s> | <s id="s.000763"> Sat &longs;cio; &longs;ed cùm alij huiu&longs;modi in&longs;tantia minimè admittant, <lb/>partibus dumtaxat in infinitum divi&longs;ibilibus, vel &longs;initis contenti in&longs;tan­<lb/>tibus, &longs;cilicet phy&longs;icis, dico hypothe&longs;im Galilei circa progre&longs;&longs;ionem mo­<lb/>tus accelerati, habere quidem locum in hypothe&longs;i in&longs;tantium infinitorum, <lb/>vel partium infinitarum, non ramen in hypothe&longs;i finitorum in&longs;tantium <pb pagenum="67" xlink:href="025/01/071.jpg"/>phy&longs;icorum; hîc non di&longs;cutio cau&longs;æ merita, ne &longs;altem extra chorum; id <lb/>vnum dumtaxat dico, illam progre&longs;&longs;ionem alteri præferendam e&longs;&longs;e, quæ & <lb/>vtrique quantitatis hypothe&longs;i &longs;atisfacit, & ip&longs;is experimentis non repu­<lb/>gnat: quòd autem progre&longs;&longs;io Galileana in hypothe&longs;i finitorum in&longs;tan­<lb/>tium non &longs;ub&longs;i&longs;tat, per&longs;picuè demon&longs;tro; Sit enim motus qui&longs;piam natu­<lb/>ralis, qui duret per 4. in&longs;tantia, in quorum primo, mobile acquirat &longs;pa­<lb/>tium 1. in &longs;ecundo 3. in tertio 5. in quarto 7. cùm velocitas cre&longs;cat, vt <lb/>tempus, in &longs;ecundo in&longs;tanti velocitas erit dupla, quomodo igitur acquiri­<lb/>tur triplum &longs;patium? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000764"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000764"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000765"> Nihil facilius triangulo Galileano, in quo res i&longs;ta clari&longs;&longs;i­<lb/><figure id="id.025.01.071.1.jpg" xlink:href="025/01/071/1.jpg"/><lb/>mè demon&longs;tratur: Sit enim triangulum AEI, &longs;it <lb/>tempus divi&longs;um in 4.partes æquales, & primo tempo­<lb/>re AB, &longs;patium acqui&longs;itum &longs;it triangulum ABF, & <lb/>velocitas acqui&longs;ita BF, &longs;ecundo tempore erit veloci­<lb/>tas acqui&longs;ita CG, cre&longs;cit enim, vt tempus, & vt AB <lb/>ad BF, ita AC ad CG ; idem dico de quolibet alio <lb/>temporis puncto accepto inter BC ; igitur &longs;patium ac­<lb/>qui&longs;itum erit trapezium BCGF, triplum trianguli <lb/>ABF, nempe cum velocitate BF æquabili motu, tem­<lb/>pore BC, acquireret rectangulum BM, &longs;ed virtute ve­<lb/>locitatis acqui&longs;itæ tempore BC æqualis velocitati BF, acquiritur triangu­<lb/>lum FMG æquale ABF; igitur &longs;ecundo tempore triplum &longs;patium <lb/>prioris. </s> | <s id="s.000765"> Nihil facilius triangulo Galileano, in quo res i&longs;ta clari&longs;&longs;i­<lb/><figure id="id.025.01.071.1.jpg" xlink:href="025/01/071/1.jpg"/><lb/>mè demon&longs;tratur: Sit enim triangulum AEI, &longs;it <lb/>tempus divi&longs;um in 4.partes æquales, & primo tempo­<lb/>re AB, &longs;patium acqui&longs;itum &longs;it triangulum ABF, & <lb/>velocitas acqui&longs;ita BF, &longs;ecundo tempore erit veloci­<lb/>tas acqui&longs;ita CG, cre&longs;cit enim, vt tempus, & vt AB <lb/>ad BF, ita AC ad CG ; idem dico de quolibet alio <lb/>temporis puncto accepto inter BC ; igitur &longs;patium ac­<lb/>qui&longs;itum erit trapezium BCGF, triplum trianguli <lb/>ABF, nempe cum velocitate BF æquabili motu, tem­<lb/>pore BC, acquireret rectangulum BM, &longs;ed virtute ve­<lb/>locitatis acqui&longs;itæ tempore BC æqualis velocitati BF, acquiritur triangu­<lb/>lum FMG æquale ABF; igitur &longs;ecundo tempore triplum &longs;patium <lb/>prioris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000766"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc omittere poteras, quæ iam trita &longs;unt, nec à me negantur; <lb/>nempe velocitas BF acquiritur &longs;ucce&longs;livè tempore AB, quod &longs;i &longs;uppona­<lb/>tur e&longs;&longs;e in&longs;tans phy&longs;icum, accipienda e&longs;t velocitas. </s> | <s id="s.000766"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc omittere poteras, quæ iam trita &longs;unt, nec à me negantur; <lb/>nempe velocitas BF acquiritur &longs;ucce&longs;tivè tempore AB, quod &longs;i &longs;uppona­<lb/>tur e&longs;&longs;e in&longs;tans phy&longs;icum, accipienda e&longs;t velocitas. </s> |
| <s id="s.000767">BF tota &longs;imul, te­<lb/>&longs;pond<gap/> enim toti in&longs;tanti, ac proinde tota &longs;imul e&longs;t, non verò &longs;ucce&longs;&longs;i­<lb/>vè acqui&longs;ita, igitur &longs;patium debet accipi in tectangulo, non verò in trian­<lb/><figure id="id.025.01.071.2.jpg" xlink:href="025/01/071/2.jpg"/><lb/>gulo; v.g. <!-- REMOVE S-->Sit tempus AE 4. in&longs;tantiam, &longs;it pri­<lb/>mus gradus velocitatis AG, & &longs;patium acqui­<lb/>&longs;itum rectangulum AV; &longs;ecundo in&longs;tanti ve­<lb/>locitas acqui&longs;ita erit BH, dupla &longs;cilicet AG; <lb/>nempe tota prior remanet, & tantumdem ab ea­<lb/>dem cau&longs;a, æquali tempore ponitur; igitur &longs;pa­<lb/>tium e&longs;t duplum prioris, ac proinde erit rectan­<lb/>gulum CH duplum prioris. </s> | <s id="s.000767"><!--kein neuer Satz-->BF tota &longs;imul, re­<lb/>&longs;pondeo enim toti in&longs;tanti, ac proinde tota &longs;imul e&longs;t, non verò &longs;ucce&longs;&longs;i­<lb/>vè acqui&longs;ita, igitur &longs;patium debet accipi in rectangulo, non verò in trian­<lb/><figure id="id.025.01.071.2.jpg" xlink:href="025/01/071/2.jpg"/><lb/>gulo; v.g. <!-- REMOVE S--><!--neuer Satz-->Sit tempus AE 4. in&longs;tantiam, &longs;it pri­<lb/>mus gradus velocitatis AG, & &longs;patium acqui­<lb/>&longs;itum rectangulum AV; &longs;ecundo in&longs;tanti ve­<lb/>locitas acqui&longs;ita erit BH, dupla &longs;cilicet AG; <lb/>nempe tota prior remanet, & tantumdem ab ea­<lb/>dem cau&longs;a, æquali tempore ponitur; igitur &longs;pa­<lb/>tium e&longs;t duplum prioris, ac proinde erit rectan­<lb/>gulum CH duplum prioris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000768"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000768"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000769"> Duo ab&longs;urda ex his mihi deducere videor; primò enim, pri­<lb/>mo tempore AB, duplum &longs;patium trianguli Galileani a&longs;&longs;umis; nempe re­<lb/>ctangulum AV duplum e&longs;t trianguli ABV, cùm tamen æquale primum <lb/>tempus a&longs;&longs;umi debeat, ad perfectam comparationem; &longs;ecundò iongè majus <lb/>&longs;patium decurritur &longs;ecundùm tuam progre&longs;&longs;ionem, quàm &longs;ecundùm Ga­<lb/>lileanam, in qua &longs;patium decui&longs;um rempore AE continet 16. triangula <lb/>æqualia triangulo ABV, in tua verò continet 10. rectangula æqualia <lb/>AV; igitur 20. triangula æqualia ABV, igitur &longs;patium Galileanum erit <lb/>ad tuum vt 16. ad 20. &longs;eu vt 4. ad 5. igitur majus vna quarta parte, quod <pb pagenum="68" xlink:href="025/01/072.jpg"/>&longs;anè omnibus experimentis repugnat, quæ cum &longs;patio Galileano pror&longs;us <lb/>con&longs;entiunt. </s> | <s id="s.000769"> Duo ab&longs;urda ex his mihi deducere videor; primò enim, pri­<lb/>mo tempore AB, duplum &longs;patium trianguli Galileani a&longs;&longs;umis; nempe re­<lb/>ctangulum AV duplum e&longs;t trianguli ABV, cùm tamen æquale primum <lb/>tempus a&longs;&longs;umi debeat, ad perfectam comparationem; &longs;ecundò longè majus <lb/>&longs;patium decurritur &longs;ecundùm tuam progre&longs;&longs;ionem, quàm &longs;ecundùm Ga­<lb/>lileanam, in qua &longs;patium decur&longs;um tempore AE continet 16. triangula <lb/>æqualia triangulo ABV, in tua verò continet 10. rectangula æqualia <lb/>AV; igitur 20. triangula æqualia ABV, igitur &longs;patium Galileanum erit <lb/>ad tuum vt 16. ad 20. &longs;eu vt 4. ad 5. igitur majus vna quarta parte, quod <pb pagenum="68" xlink:href="025/01/072.jpg"/>&longs;anè omnibus experimentis repugnat, quæ cum &longs;patio Galileano pror&longs;us <lb/>con&longs;entiunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000770"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000770"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000771"> Nemo vnquam hujus rei periculum fecit in 4. in&longs;tantibus, <lb/>&longs;ed tantùm in 4. temporibus &longs;en&longs;ibilibus, nempe in&longs;tantia &longs;ub &longs;en&longs;um non <lb/>cadunt; at &longs;upponuntur hoc loco 4.in&longs;tantia. </s> | <s id="s.000771"> Nemo vnquam hujus rei periculum fecit in 4. in&longs;tantibus, <lb/>&longs;ed tantùm in 4. temporibus &longs;en&longs;ibilibus, nempe in&longs;tantia &longs;ub &longs;en&longs;um non <lb/>cadunt; at &longs;upponuntur hoc loco 4.in&longs;tantia. </s> |
| <s id="s.000772">iuxta &longs;ingularem illam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im ; equidem &longs;i tempus AE ex quatuor partibus temporis <lb/>&longs;en&longs;ibilibus componas &longs;ecundùm communem, aut etiam Galileanam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im, & dividas AE in 8. tempora æqualia; in progre&longs;&longs;ione <lb/>Galilei, tempore AE, idem &longs;patium decurritur; at verò in mea decurritur <lb/>&longs;patium, quod complectitur 18.triangula æqualia ABV; igirur &longs;patium in <lb/>mea decur&longs;um majus erit Galileano, vna octava; & &longs;i adhuc tempora bi­<lb/>fariam dividas, majus erit vna decima &longs;exta; atque ita deinceps decre­<lb/>&longs;cent exce&longs;&longs;us iuxta hanc &longs;eriem 1/4. <gap/> &c. </s> | <s id="s.000772">iuxta &longs;ingularem illam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im ; equidem &longs;i tempus AE ex quatuor partibus temporis <lb/>&longs;en&longs;ibilibus componas &longs;ecundùm communem, aut etiam Galileanam tem­<lb/>poris hypothe&longs;im, & dividas AE in 8. tempora æqualia; in progre&longs;&longs;ione <lb/>Galilei, tempore AE, idem &longs;patium decurritur; at verò in mea decurritur <lb/>&longs;patium, quod complectitur 18.triangula æqualia ABV; igitur &longs;patium in <lb/>mea decur&longs;um majus erit Galileano, vna octava; & &longs;i adhuc tempora bi­<lb/>fariam dividas, majus erit vna decima &longs;exta; atque ita deinceps decre­<lb/>&longs;cent exce&longs;&longs;us iuxta hanc &longs;eriem 1/4. &c. </s> |
| <s id="s.000773">igitur. </s> | <s id="s.000773">igitur. </s> |
| <s id="s.000774">&longs;i wel in­<lb/>&longs;tantia infinita &longs;unt, vel partes infinitæ, differentia &longs;patiorum in mea <lb/>progre&longs;&longs;ione & Galileana decre&longs;cit in infinitum; ac proinde Illa &longs;patia <lb/>æqualia cen&longs;enda &longs;unt, quorum vnum aliud &longs;uperat, exce&longs;&longs;u, minore quo­<lb/>libet a&longs;&longs;ignabili: Hæc &longs;i non nemo paulò attentiùs con&longs;idera&longs;&longs;et, meam <lb/>progre&longs;&longs;ionem tam citò vt fal&longs;am & experimentis omnino repugnantem <lb/>minimè rejeci&longs;&longs;et, nec adeò dubita&longs;&longs;et de vera hujus accelerationis cau&longs;a, <lb/>quæ in eo po&longs;ita e&longs;t, quod prioribus gradibus impetus novi gradus conti­<lb/>nuè accedant, idque &longs;i quodlibet tempus ex infinitis con&longs;ter, vel etiam ex <lb/>finitis, &longs;ed innumerabilibus, in triangulo; &longs;i verò ex paucis finitis, in <lb/>rectangulis, iuxta figuram AEF di&longs;po&longs;itis; nec alia &longs;uper hoc, meo judi­<lb/>cio, difficultas re&longs;tat; vnde concludo, meam progre&longs;&longs;ionem alteri præfc­<lb/>rendam e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet vtrique hypothe&longs;i facit &longs;atis; quanquam ad v&longs;um. <lb/></s> | <s id="s.000774">&longs;i vel in­<lb/>&longs;tantia infinita &longs;unt, vel partes infinitæ, differentia &longs;patiorum in mea <lb/>progre&longs;&longs;ione & Galileana decre&longs;cit in infinitum; ac proinde Illa &longs;patia <lb/>æqualia cen&longs;enda &longs;unt, quorum vnum aliud &longs;uperat, exce&longs;&longs;u, minore quo­<lb/>libet a&longs;&longs;ignabili: Hæc &longs;i non nemo paulò attentiùs con&longs;idera&longs;&longs;et, meam <lb/>progre&longs;&longs;ionem tam citò vt fal&longs;am & experimentis omnino repugnantem <lb/>minimè rejeci&longs;&longs;et, nec adeò dubita&longs;&longs;et de vera hujus accelerationis cau&longs;a, <lb/>quæ in eo po&longs;ita e&longs;t, quod prioribus gradibus impetus novi gradus conti­<lb/>nuè accedant, idque &longs;i quodlibet tempus ex infinitis con&longs;ter, vel etiam ex <lb/>finitis, &longs;ed innumerabilibus, in triangulo; &longs;i verò ex paucis finitis, in <lb/>rectangulis, iuxta figuram AEF di&longs;po&longs;itis; nec alia &longs;uper hoc, meo judi­<lb/>cio, difficultas re&longs;tat; vnde concludo, meam progre&longs;&longs;ionem alteri præfe­<lb/>rendam e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet vtrique hypothe&longs;i facit &longs;atis; quanquam ad v&longs;um. <lb/></s> |
| <s id="s.000775">Galileana omnino adhibenda e&longs;t, cùm in eam mea re&longs;olvatur, vt verò ad <lb/>cau&longs;am phy&longs;icam accelerationis res reducatur pro vtraque hypothe&longs;i, mea <lb/>certè non modò præferenda e&longs;t, verùm etiam nece&longs;&longs;ariò tenenda; &longs;ed tam <lb/>multa de hac re &longs;crip&longs;imus, vt de his plura &longs;cribere operæ pretium non &longs;it. </s> | <s id="s.000775">Galileana omnino adhibenda e&longs;t, cùm in eam mea re&longs;olvatur, vt verò ad <lb/>cau&longs;am phy&longs;icam accelerationis res reducatur pro vtraque hypothe&longs;i, mea <lb/>certè non modò præferenda e&longs;t, verùm etiam nece&longs;&longs;ariò tenenda; &longs;ed tam <lb/>multa de hac re &longs;crip&longs;imus, vt de his plura &longs;cribere operæ pretium non &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000776"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000776"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000777"> Ne&longs;cio, quomo<gap/> dicas, nullam &longs;upere&longs;&longs;e difficultatem, <lb/>cùm in&longs;uperabilis adhuc re&longs;tet; nempe &longs;i primo in&longs;tanti mobile acquirit <lb/>AV, & &longs;ecundo, &longs;patium CH, duplum, igitur, cùm mobile e&longs;&longs;et ih &longs;pa­<lb/>tio AV tanquam in loco adæquato erit in CH duplo &longs;cilicet, tanquam <lb/>in loco adæquato majore. </s> | <s id="s.000777"> Ne&longs;cio, quomodo dicas, nullam &longs;upere&longs;&longs;e difficultatem, <lb/>cùm in&longs;uperabilis adhuc re&longs;tet; nempe &longs;i primo in&longs;tanti mobile acquirit <lb/>AV, & &longs;ecundo, &longs;patium CH, duplum, igitur, cùm mobile e&longs;&longs;et ih &longs;pa­<lb/>tio AV tanquam in loco adæquato erit in CH duplo &longs;cilicet, tanquam <lb/>in loco adæquato majore. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000778"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc maxima e&longs;t difficultas, fateor, & in communi temporis <lb/><figure id="id.025.01.072.1.jpg" xlink:href="025/01/072/1.jpg"/><lb/>hypothe&longs;i, &longs;i rèm ip&longs;am, non verba con&longs;ideremus, <lb/>ferè in&longs;uperabilis; immò & in Galilei opinione, qui <lb/>vult, tempus ex infinitis in&longs;tanubus Mathematicis <lb/>componi, in&longs;olubilis nodus e&longs;t; &longs;i enim in tempcic <lb/>AE accipiantur duo in&longs;tantia, &longs;cilicet B & C, nem­<lb/>pe vt linea AE tepræ&longs;entat tempus, ita quodlibet illius <lb/>punctum repræ&longs;entat vnum in&longs;tans, poirò mobile, <lb/>quod movetur tempore AE, in&longs;tanti B e&longs;t in &longs;pa­<lb/>tio BF, in&longs;tanti C in &longs;patio CG duplo prioris; <lb/>quia vt arca trianguli AEI repræ&longs;entat, totum <pb pagenum="69" xlink:href="025/01/073.jpg"/>&longs;patium, quod mobile acquirit, tempore AE, ita linea BF repræ&longs;entat <lb/>&longs;patium, in que fuit in&longs;tanti B; & CG, &longs;patium, in quo fuit in&longs;tanti <lb/>C &c. </s> | <s id="s.000778"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc maxima e&longs;t difficultas, fateor, & in communi temporis <lb/><figure id="id.025.01.072.1.jpg" xlink:href="025/01/072/1.jpg"/><lb/>hypothe&longs;i, &longs;i rèm ip&longs;am, non verba con&longs;ideremus, <lb/>ferè in&longs;uperabilis; immò & in Galilei opinione, qui <lb/>vult, tempus ex infinitis in&longs;tantibus Mathematicis <lb/>componi, in&longs;olubilis nodus e&longs;t; &longs;i enim in tempore <lb/>AE accipiantur duo in&longs;tantia, &longs;cilicet B & C, nem­<lb/>pe vt linea AE repræ&longs;entat tempus, ita quodlibet illius <lb/>punctum repræ&longs;entat vnum in&longs;tans, porrò mobile, <lb/>quod movetur tempore AE, in&longs;tanti B e&longs;t in &longs;pa­<lb/>tio BF, in&longs;tanti C in &longs;patio CG duplo prioris; <lb/>quia vt arca trianguli AEI repræ&longs;entat, totum <pb pagenum="69" xlink:href="025/01/073.jpg"/>&longs;patium, quod mobile acquirit, tempore AE, ita linea BF repræ&longs;entat <lb/>&longs;patium, in que fuit in&longs;tanti B; & CG, &longs;patium, in quo fuit in&longs;tanti <lb/>C &c. </s> |
| <s id="s.000779">In hypothe&longs;i in&longs;tantium phy&longs;icorum hæc difficultas omnino cef­<lb/>&longs;at; &longs;ed ne huc accer&longs;am integram, & benè longam tractationem, in <lb/>qua natura temporis & motus explicanda e&longs;&longs;et, con&longs;ule, &longs;i vis, Chry­<lb/>&longs;ocome, tractatum no&longs;trum, de motu locali; itemque Metaphy&longs;icam <lb/>non vno loco, ibi enim hoc munere perfuncti &longs;umus, quo certè in præ­<lb/>&longs;enti congre&longs;&longs;u perfungi non vacar. </s> | <s id="s.000779">In hypothe&longs;i in&longs;tantium phy&longs;icorum hæc difficultas omnino ce&longs;­<lb/>&longs;at; &longs;ed ne huc accer&longs;am integram, & benè longam tractationem, in <lb/>qua natura temporis & motus explicanda e&longs;&longs;et, con&longs;ule, &longs;i vis, Chry­<lb/>&longs;ocome, tractatum no&longs;trum, de motu locali; itemque Metaphy&longs;icam <lb/>non vno loco, ibi enim hoc munere perfuncti &longs;umus, quo certè in præ­<lb/>&longs;enti congre&longs;&longs;u perfungi non vacat. </s> |
| <s id="s.000780">Addo tantùm, hypothe&longs;i Coperni­<lb/>canæ nihil ob&longs;tare motum acceleratum, vt dicebas, &longs;icuti eidem mo­<lb/>tui non ob&longs;tat navis motus, vt plu&longs;quam mille expetimentis comproba­<lb/>tum e&longs;t. </s> | <s id="s.000780">Addo tantùm, hypothe&longs;i Coperni­<lb/>canæ nihil ob&longs;tare motum acceleratum, vt dicebas, &longs;icuti eidem mo­<lb/>tui non ob&longs;tat navis motus, vt plu&longs;quam mille experimentis comproba­<lb/>tum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000781"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000781"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000782"> Rectè omninò, nempe corpus grave de&longs;cenderet, motu <lb/>quodam mixto, ex æquabili, & accelerato; in navi exemplum luculen­<lb/>tum e&longs;t, immò & in di&longs;co projecto per inclinatam &longs;ur&longs;um, qui non mo­<lb/>dò per curvam &longs;ur&longs;um a&longs;cendit, verùm etiam per curvam deor&longs;um ruit <lb/>& licèt æqualia &longs;patia in dicta curva æquahbus temporibus omnino de­<lb/>currat, &longs;altem ad &longs;en&longs;am, hoctamen non ob&longs;tat, quin tationc perpen­<lb/>dicularis, in quam vi motus naturalis inclinat, & in qua majora &longs;pa­<lb/>tia decurrit. </s> | <s id="s.000782"> Rectè omninò, nempe corpus grave de&longs;cenderet, motu <lb/>quodam mixto, ex æquabili, & accelerato; in navi exemplum luculen­<lb/>tum e&longs;t, immò & in di&longs;co projecto per inclinatam &longs;ur&longs;um, qui non mo­<lb/>dò per curvam &longs;ur&longs;um a&longs;cendit, verùm etiam per curvam deor&longs;um ruit <lb/>& licèt æqualia &longs;patia in dicta curva æqualibus temporibus omnino de­<lb/>currat, &longs;altem ad &longs;en&longs;am, hoc tamen non ob&longs;tat, quin ratione perpen­<lb/>dicularis, in quam vi motus naturalis inclinat, & in qua majora &longs;pa­<lb/>tia decurrit. </s> |
| <s id="s.000783">eodem pror&longs;us modo quo &longs;ieret, &longs;i motus naturalis cum alio <lb/>horizontali conjunctus non e&longs;&longs;et; hoc inquam non ob&longs;tat, quin ratio­<lb/>ne perpendicularis, dictum corpus grave motu accelerato moveatur; &longs;ed <lb/>&longs;i motus acceleratus e&longs;t, cre&longs;cit. </s> | <s id="s.000783">eodem pror&longs;us modo quo fieret, &longs;i motus naturalis cum alio <lb/>horizontali conjunctus non e&longs;&longs;et; hoc inquam non ob&longs;tat, quin ratio­<lb/>ne perpendicularis, dictum corpus grave motu accelerato moveatur; &longs;ed <lb/>&longs;i motus acceleratus e&longs;t, cre&longs;cit. </s> |
| <s id="s.000784">impetus; hinc major ictus &c. </s> | <s id="s.000784">impetus; hinc major ictus &c. </s> |
| <s id="s.000785">Non <lb/>cre&longs;cunt &longs;patia, inquies; Re&longs;pondeo: non cre&longs;cunt in horizontali, con­<lb/>cedo: vnde ratione horizontalis, e&longs;t motus æquabilis; non cre&longs;cunt in per­<lb/>pendiculari, nego; &longs;ed profecto &longs;i non cre&longs;ceret impetus, in perpendicula­<lb/>ri &longs;patia non cre&longs;cerent. </s> | <s id="s.000785">Non <lb/>cre&longs;cunt &longs;patia, inquies; Re&longs;pondeo: non cre&longs;cunt in horizontali, con­<lb/>cedo: vnde ratione horizontalis, e&longs;t motus æquabilis; non cre&longs;cunt in per­<lb/>pendiculari, nego; &longs;ed profecto &longs;i non cre&longs;ceret impetus, in perpendicula­<lb/>ri &longs;patia non cre&longs;cerent. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000786"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000786"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000787"> Omitte quæ&longs;o hæc argumenta, à motu gravium, vel levium <lb/>petita, quæ &longs;anè multiplicem paralogi&longs;mis materiam nonnullis præ­<lb/>buerunt, quos aliis, amabo di&longs;cutiendos <gap/>linquamus, præ&longs;ertim, cùm <lb/>mediocriter doctis, & i&longs;tarum rerum peritis cuncta hæc per&longs;pecta &longs;int; <lb/>vnum tantùm: in quo non nemo maximam vim facit, obiter indico; <lb/>&longs;i moveatur terra, inquit, explodaturque catapulta, vel quodlibet <lb/>aliud projectionis organum, versùs polum directè, globus projectus <lb/>incidet in planum oppo&longs;itum obliquè; igitur vis ictus longe minor erit, <lb/>quàm &longs;i explodatur versùs ortum, vel occa&longs;um; quod tamen expe­<lb/>timentis repugnat: Sed facilè re&longs;pondeo, dicti globi explo&longs;i motum <lb/>mixtum e&longs;&longs;e ex duobus, altero communi aliis partibus terræ, versùs <lb/>ortum, altero impre&longs;&longs;o à machina versùs polum; vterque totum effe­<lb/>ctum habet, qui &longs;ibi competit; e&longs;t enim reverà duplex impetus, quo­<lb/>rum vnus independenter ab alio id totum præ&longs;tat, quod præ&longs;tare po­<lb/>te&longs;t; clari&longs;&longs;imum exemplum habemus in navi; vnde argumentum illud <lb/>facilè &longs;olvitur, nempe ictus per lineam obliquam minor e&longs;t, quando <lb/>vnus tantùm impetus ine&longs;t, ad talem lineam determinatus; at verò quan­<lb/>do duplex impetus ine&longs;t, & alter per directam lineam determinatus e&longs;t, &longs;ive <lb/>alius in&longs;it, five non, æqualis ictus infligitur. </s> | <s id="s.000787"> Omitte quæ&longs;o hæc argumenta, à motu gravium, vel levium <lb/>petita, quæ &longs;anè multiplicem paralogi&longs;mis materiam nonnullis præ­<lb/>buerunt, quos aliis, amabo di&longs;cutiendos relinquamus, præ&longs;ertim, cùm <lb/>mediocriter doctis, & i&longs;tarum rerum peritis cuncta hæc per&longs;pecta &longs;int; <lb/>vnum tantùm: in quo non nemo maximam vim facit, obiter indico; <lb/>&longs;i moveatur terra, inquit, explodaturque catapulta, vel quodlibet <lb/>aliud projectionis organum, versùs polum directè, globus projectus <lb/>incidet in planum oppo&longs;itum obliquè; igitur vis ictus longe minor erit, <lb/>quàm &longs;i explodatur versùs ortum, vel occa&longs;um; quod tamen expe­<lb/>rimentis repugnat: Sed facilè re&longs;pondeo, dicti globi explo&longs;i motum <lb/>mixtum e&longs;&longs;e ex duobus, altero communi aliis partibus terræ, versùs <lb/>ortum, altero impre&longs;&longs;o à machina versùs polum; vterque totum effe­<lb/>ctum habet, qui &longs;ibi competit; e&longs;t enim reverà duplex impetus, quo­<lb/>rum vnus independenter ab alio id totum præ&longs;tat, quod præ&longs;tare po­<lb/>te&longs;t; clari&longs;&longs;imum exemplum habemus in navi; vnde argumentum illud <lb/>facilè &longs;olvitur, nempe ictus per lineam obliquam minor e&longs;t, quando <lb/>vnus tantùm impetus ine&longs;t, ad talem lineam determinatus; at verò quan­<lb/>do duplex impetus ine&longs;t, & alter per directam lineam determinatus e&longs;t, &longs;ive <lb/>alius in&longs;it, five non, æqualis ictus infligitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="70" xlink:href="025/01/074.jpg"/> | <pb pagenum="70" xlink:href="025/01/074.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000788"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000788"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000789"> Sed, quæ&longs;o te, Antime, quandoquidem alia non &longs;up­<lb/>petunt argumenta in terre&longs;trl globo, ad confutandum illius motum pro­<lb/>&longs;er amabo, locos illos ex quibur alia erui po&longs;&longs;int. </s> | <s id="s.000789"> Sed, quæ&longs;o te, Antime, quandoquidem alia non &longs;up­<lb/>petunt argumenta in terre&longs;tri globo, ad confutandum illius motum pro­<lb/>fer amabo, locos illos ex quibus alia erui po&longs;&longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000790"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000790"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000792"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000792"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000793"> Immò in Iove mobili, circa quem moventut quatuor <lb/>Ioviales Lunæ, clari&longs;&longs;imam analogiam habemus terræ mobilis, circa <lb/>quam Luna volvitur; nonnihil &longs;imile in Saturno habemus, circa quem <lb/>etiam &longs;ua Stella, &longs;eu Luna Saturnia circum&longs;ertur; Luna igitur no&longs;træ <lb/>hypothe&longs;i non obe&longs;t, immò no&longs;tra hypothe&longs;is Lunari &longs;y&longs;temati favet, <lb/>quod &longs;cilicet, & à deformibus &longs;piris, & à motu raptus versùs Occa&longs;um <lb/>liberat. </s> | <s id="s.000793"> Immò in Iove mobili, circa quem moventur quatuor <lb/>Ioviales Lunæ, clari&longs;&longs;imam analogiam habemus terræ mobilis, circa <lb/>quam Luna volvitur; nonnihil &longs;imile in Saturno habemus, circa quem <lb/>etiam &longs;ua Stella, &longs;eu Luna Saturnia circumfertur; Luna igitur no&longs;træ <lb/>hypothe&longs;i non obe&longs;t, immò no&longs;tra hypothe&longs;is Lunari &longs;y&longs;temati favet, <lb/>quod &longs;cilicet, & à deformibus &longs;piris, & à motu raptus versùs Occa&longs;um <lb/>liberat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000794"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000794"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.000801"> Scio, quem intelligas, Chry&longs;ocome, rationes illæ de­<lb/>bili&longs;&longs;imæ &longs;unt, & eadem facilitate de&longs;truuntur, qua ad&longs;truuntur; præ­<lb/>&longs;ertim in hypothe&longs;i hujus no&longs;tri Antimi, in qua, motus realis vnicus <lb/>&longs;implex & æquabilis e&longs;t ab ortu in occa&longs;um; reliqui tantùm apparentes, <lb/>hos quidem inæquales e&longs;&longs;e do vltrò, &longs;ecus tamen realem & phy&longs;icum, <lb/>qui &longs;anè ita æqualis e&longs;t, vt æqualibus temporibus, æqualia &longs;patia in &longs;uis <lb/>&longs;piris &longs;eu revolutionibus Planeta decurrat. </s> | <s id="s.000801"> Scio, quem intelligas, Chry&longs;ocome, rationes illæ de­<lb/>bili&longs;&longs;imæ &longs;unt, & eadem facilitate de&longs;truuntur, qua ad&longs;truuntur; præ­<lb/>&longs;ertim in hypothe&longs;i hujus no&longs;tri Antimi, in qua, motus realis vnicus <lb/>&longs;implex & æquabilis e&longs;t ab ortu in occa&longs;um; reliqui tantùm apparentes, <lb/>hos quidem inæquales e&longs;&longs;e do vltrò, &longs;ecus tamen realem & phy&longs;icum, <lb/>qui &longs;anè ita æqualis e&longs;t, vt æqualibus temporibus, æqualia &longs;patia in &longs;uis <lb/>&longs;piris &longs;eu revolutionibus Planeta decurrat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000802"><emph type="italics"/>Antum.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.000802"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.000803"> Non e&longs;t etiam, quod aliquis timeat, ne præ&longs;ata æqualitas hy­<lb/>pothe&longs;i Copernicanæ &longs;uffragetur; ex illa enim poti&longs;&longs;imum contra i&longs;tam <lb/>argumentum duci pote&longs;t, vt paulò po&longs;t evineam. </s> | <s id="s.000803"> Non e&longs;t etiam, quod aliquis timeat, ne præ&longs;ata æqualitas hy­<lb/>pothe&longs;i Copernicanæ &longs;uffragetur; ex illa enim poti&longs;&longs;imum contra i&longs;tam <lb/>argumentum duci pote&longs;t, vt paulò po&longs;t evincam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000804"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000804"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000808"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000808"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000809"> De Sole non abnuerim, &longs;ed de Luna quid? </s> | <s id="s.000809"> De Sole non abnuerim, &longs;ed de Luna quid? </s> |
| <s id="s.000810">In qua non­<lb/>nulli ex tuis, etiam in tua hypothe&longs;i, motuum tealium inæqualitatem <lb/>admittunt, propter vnam dumtaxat inæqualitatem men&longs;ium; nempe li­<lb/>cèt motus inæqualitas in hoc, vel illo arcu orbitæ in meram apparen­<lb/>tiam, &longs;alva &longs;emper æqualitate reali, refundi po&longs;&longs;it, &longs;i tamen brevior &longs;it <lb/>vna integra revolutic, quàm alia, realis profectò erit, non verò apparens <lb/>inæqualitas, &longs;ed hoc non vrgeo contra te, quia eadem vterque difficultate <lb/>laboramus. </s> | <s id="s.000810">In qua non­<lb/>nulli ex tuis, etiam in tua hypothe&longs;i, motuum realium inæqualitatem <lb/>admittunt, propter vnam dumtaxat inæqualitatem men&longs;ium; nempe li­<lb/>cèt motus inæqualitas in hoc, vel illo arcu orbitæ in meram apparen­<lb/>tiam, &longs;alva &longs;emper æqualitate reali, refundi po&longs;&longs;it, &longs;i tamen brevior &longs;it <lb/>vna integra revolutio, quàm alia, realis profectò erit, non verò apparens <lb/>inæqualitas, &longs;ed hoc non vrgeo contra te, quia eadem vterque difficultate <lb/>laboramus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000811"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000811"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000812"> Nullo negotio præfatam men&longs;ium inæqualitatem in mea hy­<lb/>pothe&longs;i explico; Cùm Lunæ æquè ac Soli motum limplici&longs;&longs;imum attri­<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>& hac vna &longs;ingulari differentia, quòd terminus &longs;ecundæ inclinationis in <lb/>Sole &longs;it Æquator, in Luna verò &longs;it Ecliptica; longioris operæ res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;iùs pro&longs;equi, præ&longs;ertim cùm appellata men&longs;ium inæqualitas alioquin <lb/>facilè in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->Solem e&longs;&longs;e cir­<lb/>ca Apogæum, Lunæ conjunctum; Sol tardiùs &longs;uos orbes diurnos ab­<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit versùs or­<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, copulam deinde tardiùs fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra verò <lb/>breviorem illum, qui Sole in perigæo exi&longs;tente currit; quod verò <pb pagenum="72" xlink:href="025/01/076.jpg"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; modò <lb/>longior, modò btovior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Eclipticæ Æquinoctialibus, haud dubiè Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longiùs versùs Polos excurrit, minùs verò longè <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed quò longiùs excur­<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereot &longs;anè vt qui&longs;piam vi<gap/><lb/>deat. </s> | <s id="s.000812"> Nullo negotio præfatam men&longs;ium inæqualitatem in mea hy­<lb/>pothe&longs;i explico; Cùm Lunæ æquè ac Soli motum &longs;implici&longs;&longs;imum attri­<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>& hac vna &longs;ingulari differentia, quòd terminus &longs;ecundæ inclinationis in <lb/>Sole &longs;it Æquator, in Luna verò &longs;it Ecliptica; longioris operæ res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;iùs pro&longs;equi, præ&longs;ertim cùm appellata men&longs;ium inæqualitas alioquin <lb/>facilè in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->Solem e&longs;&longs;e cir­<lb/>ca Apogæum, Lunæ conjunctum; Sol tardiùs &longs;uos orbes diurnos ab­<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit versùs or­<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, copulam deinde tardiùs fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra verò <lb/>breviorem illum, qui Sole in perigæo exi&longs;tente currit; quod verò <pb pagenum="72" xlink:href="025/01/076.jpg"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; modò <lb/>longior, modò brevior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Eclipticæ Æquinoctialibus, haud dubiè Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longiùs versùs Polos excurrit, minùs verò longè <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed quò longiùs excur­<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereor &longs;anè vt qui&longs;piam vi­<lb/>deat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000813"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000813"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000815"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000815"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000816"> Hanc in&longs;tantiam facilè &longs;olvere, vel; vt veriùs dicam, eludere <lb/>po&longs;&longs;em, &longs;i dicerem, e&longs;&longs;e motus rectos, qui ex natura &longs;ua accelerati &longs;unt, <lb/>vel retardati; nempe vel ad &longs;uum naturalem terminum tendunt, vel ab eo <lb/>recedunt; &longs;i primum, acceleratos; &longs;i alterum, retardatos e&longs;&longs;e, oporter; <lb/>&longs;ed hireverà motus non &longs;unt, qui tantùm con&longs;iderantur in decur&longs;i &longs;patij <lb/>linea, in qua æqualibus temporibus æqualia &longs;emper &longs;patia à Planeta de­<lb/>curruntur, licèt inæqualia nobis appareant: & verò æquabilem mo­<lb/>rum e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t, cuius æqualis eademque cau&longs;a &longs;emper manet, idem <lb/>&longs;cilicet impetus, vel initio impre&longs;&longs;us, vel eo, quo dixi modo, acqui­<lb/>&longs;itus. </s> | <s id="s.000816"> Hanc in&longs;tantiam facilè &longs;olvere, vel; vt veriùs dicam, eludere <lb/>po&longs;&longs;em, &longs;i dicerem, e&longs;&longs;e motus rectos, qui ex natura &longs;ua accelerati &longs;unt, <lb/>vel retardati; nempe vel ad &longs;uum naturalem terminum tendunt, vel ab eo <lb/>recedunt; &longs;i primum, acceleratos; &longs;i alterum, retardatos e&longs;&longs;e, oportet; <lb/>&longs;ed hi re verà motus non &longs;unt, qui tantùm con&longs;iderantur in decur&longs;i &longs;patij <lb/>linea, in qua æqualibus temporibus æqualia &longs;emper &longs;patia à Planeta de­<lb/>curruntur, licèt inæqualia nobis appareant: & verò æquabilem mo­<lb/>rum e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t, cuius æqualis eademque cau&longs;a &longs;emper manet, idem <lb/>&longs;cilicet impetus, vel initio impre&longs;&longs;us, vel eo, quo dixi modo, acqui­<lb/>&longs;itus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000817"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000817"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000819"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000819"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000820"> Certè non retardat, &longs;i medium &longs;imul & Planeta eodem <lb/>motu moveantur; Sed hoc ad&longs;truere non cogimur, cùm nulla ratio­<lb/>ne nitatnr; medium enim commune e&longs;t; Re&longs;pondeo igitur, cladem <lb/>illam à re&longs;i&longs;tentia medij acceptam à Planeta continuo re&longs;arciri, vel, <lb/>vt meliùs dicam, impediri; vt enim luxta optimum Naturæ in&longs;titutum, <lb/>impetum non auget, ne &longs;cilicet obtinendo fini adver&longs;etur, ita nec eun­<lb/>dem impetum minui &longs;init, quod non minùs eidem repugnaret in­<lb/>&longs;tituto. </s> | <s id="s.000820"> Certè non retardat, &longs;i medium &longs;imul & Planeta eodem <lb/>motu moveantur; Sed hoc ad&longs;truere non cogimur, cùm nulla ratio­<lb/>ne nitatur; medium enim commune e&longs;t; Re&longs;pondeo igitur, cladem <lb/>illam à re&longs;i&longs;tentia medij acceptam à Planeta continuo re&longs;arciri, vel, <lb/>vt meliùs dicam, impediri; vt enim iuxta optimum Naturæ in&longs;titutum, <lb/>impetum non auget, ne &longs;cilicet obtinendo fini adver&longs;etur, ita nec eun­<lb/>dem impetum minui &longs;init, quod non minùs eidem repugnaret in­<lb/>&longs;tituto. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000821"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000821"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000823"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000823"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000824"> His præmi&longs;&longs;is, ad illud venio, ac dico, in tua hypothe&longs;i, realem <lb/>Lunæ motum, eum &longs;cilicet, qui nobis æqualis ferè apparet, adeò inæqualem <lb/>fore, vt aliquando infinities tardior aut vclocior e&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.000824"> His præmi&longs;&longs;is, ad illud venio, ac dico, in tua hypothe&longs;i, realem <lb/>Lunæ motum, eum &longs;cilicet, qui nobis æqualis ferè apparet, adeò inæqualem <lb/>fore, vt aliquando infinities tardior aut velocior e&longs;&longs;et. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000825"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000825"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000826"> Somnia narras, Antime, quis vnquam hoc dixit, vel cogita­<lb/>vit? </s> | <s id="s.000826"> Somnia narras, Antime, quis vnquam hoc dixit, vel cogita­<lb/>vit? </s> |
| <s id="s.000827">Luna circa terram iret, quamvis mobilem, inæquali certè motu, quoad <lb/>apparentiam, reip&longs;a tamen ferè æquali; cùm arcus vno die decur&longs;us paucis <lb/>minutis arcum alio die decur&longs;um &longs;uperet; hæc e&longs;t trita illa anomalia, eaque <lb/>mul<gap/>iplex in Luna, quam no&longs;tri per excentricos, vel epicy clos, vel circellos <lb/>explicant; &longs;ed hæc inæqualitas præterquàm quòd apparens, non verò rea­<lb/>lis e&longs;t tanta, non &longs;tatuitur, ne dum infinita. </s> | <s id="s.000827">Luna circa terram iret, quamvis mobilem, inæquali certè motu, quoad <lb/>apparentiam, re ip&longs;a tamen ferè æquali; cùm arcus vno die decur&longs;us paucis <lb/>minutis arcum alio die decur&longs;um &longs;uperet; hæc e&longs;t trita illa anomalia, eaque <lb/>multiplex in Luna, quam no&longs;tri per excentricos, vel epicyclos, vel circellos <lb/>explicant; &longs;ed hæc inæqualitas præterquàm quòd apparens, non verò rea­<lb/>lis e&longs;t tanta, non &longs;tatuitur, ne dum infinita. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="73" xlink:href="025/01/077.jpg"/> | <pb pagenum="73" xlink:href="025/01/077.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000828"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000828"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000829"> Non &longs;omnio, Augu&longs;tine; nihil dixi, quod demon&longs;trare non <lb/>poffim. </s> | <s id="s.000829"> Non &longs;omnio, Augu&longs;tine; nihil dixi, quod demon&longs;trare non <lb/>po&longs;&longs;im. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.077.1.jpg" xlink:href="025/01/077/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.077.1.jpg" xlink:href="025/01/077/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000830">Sit enim <expan abbr="centrũ">centrum</expan> vniver&longs;i A, in quo <lb/>Solem &longs;tatuitis; &longs;it arcus magni orbis <lb/>DB, 29. circiter grad. <!-- REMOVE S-->quem &longs;cilicet <lb/>terra decurrit, toto illo tempore; quo <lb/>Luna ab vna copula, ad aliam ve­<lb/>nit; Sit AD. 2000.Semidiam. <!-- REMOVE S-->terræ <lb/>DH 60. DB 508.circiter; vnde HD <lb/>in DB octies fere continetur. </s> | <s id="s.000830">Sit enim <expan abbr="centrũ">centrum</expan> vniver&longs;i A, in quo <lb/>Solem &longs;tatuitis; &longs;it arcus magni orbis <lb/>DB, 29. circiter grad. <!-- REMOVE S-->quem &longs;cilicet <lb/>terra decurrit, toto illo tempore; quo <lb/>Luna ab vna copula, ad aliam ve­<lb/>nit; Sit AD. 2000.Semidiam. <!-- REMOVE S-->terræ <lb/>DH 60. DB 508.circiter; vnde HD <lb/>in DB octies fere continetur. </s> |
| <s id="s.000831">Sit au­<lb/>tem primùm Lunain copula H, vt <lb/>deinde tran&longs;eat per oppo&longs;itionem G <lb/>ad &longs;equentem copulam I eo tempore, <lb/>quo terra decurrit arcum DCB: divi­<lb/>datur arcus DC in 4.partes æquales <lb/>DELMC: ita progreditur terra cum <lb/>Luna, vt terra &longs;itin D, Luna in H ; <lb/>terra in E, Luna in O; terra in L, <lb/>Luna in E; terra in M, Luna in P ; <lb/>terra in C, Luna in G ; codem pro­<lb/>gre&longs;&longs;ionis ordine terra à C tendit in B, & Luna à G tendit in I. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000831">Sit au­<lb/>tem primùm Lunain copula H, vt <lb/>deinde tran&longs;eat per oppo&longs;itionem G <lb/>ad &longs;equentem copulam I eo tempore, <lb/>quo terra decurrit arcum DCB: divi­<lb/>datur arcus DC in 4.partes æquales <lb/>DELMC: ita progreditur terra cum <lb/>Luna, vt terra &longs;itin D, Luna in H ; <lb/>terra in E, Luna in O; terra in L, <lb/>Luna in E; terra in M, Luna in P ; <lb/>terra in C, Luna in G ; codem pro­<lb/>gre&longs;&longs;ionis ordine terra à C tendit in B, & Luna à G tendit in I. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000832">En tibi <lb/>veram ac germanam lineam Lunaris motus in tua hypothe&longs;i ; eodem por­<lb/>rò tempore Luna &longs;egmenta HE & EG conficit; vnde vides, quàm &longs;it inæ­<lb/>qualis motus; & multò majorem inæqualitatis proportionem iuvenies, &longs;i <lb/>compares &longs;egmentum HO cum &longs;egmento EP, vel PG; & vt &longs;egmentum <lb/>HO decurrit Luna, eo tempore, quo primum octantem &longs;uæ periodi, ap­<lb/>parenti motu decurrere videtur, id e&longs;t 45. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;i accipiamus minorem <lb/>arcum v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->12. grad. <!-- REMOVE S-->paulò plùs, qui e&longs;t arcus illius ferè diurnus, et&longs;i com­<lb/>paremus &longs;patium, quod acquirit intereà, reali motu, tum circa Novilu­<lb/>nium H, tum circa Plenilunium G, longè maior erit inæqualitatis propor­<lb/>tio inter illa duo &longs;patia, æqualibus temporibus decur&longs;a, licèt quoad appa­<lb/>rentiam æqualia &longs;patia videantur. </s> | <s id="s.000832">En tibi <lb/>veram ac germanam lineam Lunaris motus in tua hypothe&longs;i ; eodem por­<lb/>rò tempore Luna &longs;egmenta HE & EG conficit; vnde vides, quàm &longs;it inæ­<lb/>qualis motus; & multò majorem inæqualitatis proportionem invenies, &longs;i <lb/>compares &longs;egmentum HO cum &longs;egmento EP, vel PG; & vt &longs;egmentum <lb/>HO decurrit Luna, eo tempore, quo primum octantem &longs;uæ periodi, ap­<lb/>parenti motu decurrere videtur, id e&longs;t 45. grad. <!-- REMOVE S-->&longs;i accipiamus minorem <lb/>arcum v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->12. grad. <!-- REMOVE S-->paulò plùs, qui e&longs;t arcus illius ferè diurnus, et&longs;i com­<lb/>paremus &longs;patium, quod acquirit intereà, reali motu, tum circa Novilu­<lb/>nium H, tum circa Plenilunium G, longè maior erit inæqualitatis propor­<lb/>tio inter illa duo &longs;patia, æqualibus temporibus decur&longs;a, licèt quoad appa­<lb/>rentiam æqualia &longs;patia videantur. </s> |
| <s id="s.000833">Vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, Lunam inæ­<lb/>quali motu moveri, reali &longs;cilicet & phy&longs;ico, atque in tanta inæqualitatis pro­<lb/>portione, vt qualibet a&longs;&longs;ignabili major &longs;it. </s> | <s id="s.000833">Vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, Lunam inæ­<lb/>quali motu moveri, reali &longs;cilicet & phy&longs;ico, atque in tanta inæqualitatis pro­<lb/>portione, vt qualibet a&longs;&longs;ignabili major &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000836"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000836"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000837"> Non dubitabam, quin hæc dicturus e&longs;&longs;es, &longs;ed antequàm vlteriùs <lb/>progrcdiar, non adinittis, opinor, in Luna realem epicyclum; &longs;i enim realis <lb/>Epicyclus e&longs;&longs;er, haud dubiè cum &longs;uperficie terræ intra 24.horas &longs;uum orbem <lb/>ab&longs;olveret, quod certè ab&longs;ur dum dictu e&longs;t; cùm decurrat tantùm co tempo­<lb/>re 12.gradus paulò plus. </s> | <s id="s.000837"> Non dubitabam, quin hæc dicturus e&longs;&longs;es, &longs;ed antequàm vlteriùs <lb/>progrediar, non admittis, opinor, in Luna realem epicyclum; &longs;i enim realis <lb/>Epicyclus e&longs;&longs;et, haud dubiè cum &longs;uperficie terræ intra 24.horas &longs;uum orbem <lb/>ab&longs;olveret, quod certè ab&longs;urdum dictu e&longs;t; cùm decurrat tantùm eo tempo­<lb/>re 12.gradus paulò plus. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="74" xlink:href="025/01/078.jpg"/> | <pb pagenum="74" xlink:href="025/01/078.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000838"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000838"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000839"> Accipe quæ&longs;o, totum Sy&longs;tema telluris globi, quod non modò <lb/>&longs;ublunarem omnem tractum, verùm etiam Lunarem complectitur; finge <lb/>totum illud ad modum vnius Epicycli, ita tamen, vt globus terræ, & por­<lb/>tio vicinior circumfu&longs;i ætheris volvatur ab occa&longs;u ad <expan abbr="ortũ">ortum</expan> &longs;patio 24.hora­<lb/>rum, &longs;uperior verò multò tardiùs, & Lunaris <gap/>tanrum gradus co tempore <lb/>acquirat, in tanta enim di&longs;tantia, vis rapic<gap/>is terræ, &longs;i non pror&longs;us evane&longs;­<lb/>cit, &longs;altem plurimùm remittitur. </s> | <s id="s.000839"> Accipe quæ&longs;o, totum Sy&longs;tema telluris globi, quod non modò <lb/>&longs;ublunarem omnem tractum, verùm etiam Lunarem complectitur; finge <lb/>totum illud ad modum vnius Epicycli, ita tamen, vt globus terræ, & por­<lb/>tio vicinior circumfu&longs;i ætheris volvatur ab occa&longs;u ad <expan abbr="ortũ">ortum</expan> &longs;patio 24. hora­<lb/>rum, &longs;uperior verò multò tardiùs, & Lunaris <gap/>tantum gradus eo tempore <lb/>acquirat, in tanta enim di&longs;tantia, vis rapic<gap/>is terræ, &longs;i non pror&longs;us evane&longs;­<lb/>cit, &longs;altem plurimùm remittitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000840"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000840"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000841"> Ingeniosè pror&longs;us; vis enim vim illam inotricem à terre&longs;tri glo­<lb/>bo, ad Lunarem traduci, eamque valde remi&longs;&longs;am, propter di&longs;t antiam, cujus <lb/>rei analogiam petes in mea quoque hypothe&longs;i, a Iove, qui quatuor Lunas <lb/>&longs;ecum ita volvit, immò & à Sole qui Venerem & Mercurium &longs;ecum in or­<lb/>bem agit; &longs;ed vt duo &longs;unt motus in terre&longs;tri globo, centri &longs;cilicet, atque or­<lb/>bis, cur debilitatur vis motrix in Lunam traducta à motu orbis, intacta re­<lb/>manente traducta à motu centri, vtramque enim, vel neutram di&longs;tantia <lb/>æquè debilitat. </s> | <s id="s.000841"> Ingeniosè pror&longs;us; vis enim vim illam motricem à terre&longs;tri glo­<lb/>bo, ad Lunarem traduci, eamque valde remi&longs;&longs;am, propter di&longs;tantiam, cujus <lb/>rei analogiam petes in mea quoque hypothe&longs;i, a Iove, qui quatuor Lunas <lb/>&longs;ecum ita volvit, immò & à Sole qui Venerem & Mercurium &longs;ecum in or­<lb/>bem agit; &longs;ed vt duo &longs;unt motus in terre&longs;tri globo, centri &longs;cilicet, atque or­<lb/>bis, cur debilitatur vis motrix in Lunam traducta à motu orbis, intacta re­<lb/>manente traducta à motu centri, vtramque enim, vel neutram di&longs;tantia <lb/>æquè debilitat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000842"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000842"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000843"> Si fingas totum illud Sy&longs;tema vtroque motu moveri, fieri non <lb/>pote&longs;t, quin motus centri toti&longs;y&longs;temati cominunis &longs;it, atque adeò omnes <lb/>&longs;y&longs;tematis partes per &longs;e illo motu æquè moveantur, licèt aliquæ plus, aliæ <lb/>minùs propter motum orbis. </s> | <s id="s.000843"> Si fingas totum illud Sy&longs;tema vtroque motu moveri, fieri non <lb/>pote&longs;t, quin motus centri toti &longs;y&longs;temati communis &longs;it, atque adeò omnes <lb/>&longs;y&longs;tematis partes per &longs;e illo motu æquè moveantur, licèt aliquæ plus, aliæ <lb/>minùs propter motum orbis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000844"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000844"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000845"> Fingo facilè totum illud &longs;y&longs;tema ad in&longs;tar &longs;phæræ, cujus majo­<lb/>rem tantùm circulum accipio, qui &longs;it ad in&longs;tar cpicych; &longs;ed cùm retardetor <lb/>motus orbis propter di&longs;tantiam, non video, cur propter eandem non re­<lb/>tardetur etiam motus centri; & verò, &longs;i &longs;olida quæpiam e&longs;&longs;et partium hu­<lb/>jus &longs;y&longs;tematisinter &longs;e connexio, optimè intelligerem, quomodo vterque <lb/>motus omnibus communicetur; &longs;ed hoc po&longs;ito, æquè citò omnes motum <lb/>orbis ab&longs;olverent; &longs;ed cùm hæc &longs;olida connexio non &longs;it, quid mirum. </s> | <s id="s.000845"> Fingo facilè totum illud &longs;y&longs;tema ad in&longs;tar &longs;phæræ, cujus majo­<lb/>rem tantùm circulum accipio, qui &longs;it ad in&longs;tar epicycli ; &longs;ed cùm retardetur <lb/>motus orbis propter di&longs;tantiam, non video, cur propter eandem non re­<lb/>tardetur etiam motus centri; & verò, &longs;i &longs;olida quæpiam e&longs;&longs;et partium hu­<lb/>jus &longs;y&longs;tematis inter &longs;e connexio, optimè intelligerem, quomodo vterque <lb/>motus omnibus communicetur; &longs;ed hoc po&longs;ito, æquè citò omnes motum <lb/>orbis ab&longs;olverent; &longs;ed cùm hæc &longs;olida connexio non &longs;it, quid mirum. </s> |
| <s id="s.000846">&longs;i vter­<lb/>que motus tum orbis, tum centri communicetur. </s> | <s id="s.000846">&longs;i vter­<lb/>que motus tum orbis, tum centri communicetur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000847"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000847"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000848"> Vnum tibi facilè &longs;uggererem, quod ad rem præ&longs;entem pluri­<lb/>mùm facir; nempe &longs;i motus orbis à globo terre&longs;tri in Lunarem traducitur; <lb/>igitur hic motus Lunæ versùs ortum icet per arcus parallelos circulis diur­<lb/>nis, &longs;imilis enim terræ motus &longs;imilem produceret; cùm tamen orbita Lu­<lb/>næ non modò Æquatori parallela non &longs;it, &longs;ed nequidem Eclipticæ; ac­<lb/>cedit quod totum illud &longs;y&longs;tema modò ad Au&longs;trum, modò ad Boream cum <lb/>terre&longs;tri globo librari deberet, hoc enim &longs;it in terre&longs;tri globo ad retinen­<lb/>dum axis paralleli&longs;mum; quare cùm non videatur quomodo Lunæ motus <lb/>à telluris motu profici&longs;ci, vel traduci queat dicerem potiùs, (<emph type="italics"/>in ænte­<lb/>riori Schemate<emph.end type="italics"/>) Lunam ab Angelo ita moveri ab&longs;que epicyclo; quia <lb/>revera nullum videmus cpicyclum, idque per lineam curvam HE <lb/>PGFI. </s> | <s id="s.000848"> Vnum tibi facilè &longs;uggererem, quod ad rem præ&longs;entem pluri­<lb/>mùm facit; nempe &longs;i motus orbis à globo terre&longs;tri in Lunarem traducitur; <lb/>igitur hic motus Lunæ versùs ortum iret per arcus parallelos circulis diur­<lb/>nis, &longs;imilis enim terræ motus &longs;imilem produceret; cùm tamen orbita Lu­<lb/>næ non modò Æquatori parallela non &longs;it, &longs;ed nequidem Eclipticæ; ac­<lb/>cedit quod totum illud &longs;y&longs;tema modò ad Au&longs;trum, modò ad Boream cum <lb/>terre&longs;tri globo librari deberet, hoc enim &longs;it in terre&longs;tri globo ad retinen­<lb/>dum axis paralleli&longs;mum; quare cùm non videatur quomodo Lunæ motus <lb/>à telluris motu profici&longs;ci, vel traduci queat dicerem potiùs, (<emph type="italics"/>in ante­<lb/>riori Schemate<emph.end type="italics"/>) Lunam ab Angelo ita moveri ab&longs;que epicyclo; quia <lb/>revera nullum videmus epicyclum, idque per lineam curvam HE <lb/>PGFI. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000849"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000849"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000850"> Ab Angelo igitur inæquali motu reali movetur; & hoc ip&longs;um <lb/>e&longs;t, quod ip&longs;e Antimus intendit, & opponit contra meam hypothe&longs;im ; hoc <lb/>autem argumentum eju&longs;dem pror&longs;us e&longs;t energiæ, &longs;ive dicatur Luna moveri <lb/>ab Angelo per lineam HPG, &longs;ivc à &longs;eip&longs;a. </s> | <s id="s.000850"> Ab Angelo igitur inæquali motu reali movetur; & hoc ip&longs;um <lb/>e&longs;t, quod ip&longs;e Antimus intendit, & opponit contra meam hypothe&longs;im ; hoc <lb/>autem argumentum eju&longs;dem pror&longs;us e&longs;t energiæ, &longs;ive dicatur Luna moveri <lb/>ab Angelo per lineam HPG, &longs;ive à &longs;e ip&longs;a. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000851"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Cùm ergo ita reverà moveatur per lineam HPG, motus illius, <lb/>realis &longs;cilicet, omnino inæqualis e&longs;t, vt iamidixi. </s> | <s id="s.000851"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Cùm ergo ita reverà moveatur per lineam HPG, motus illius, <lb/>realis &longs;cilicet, omnino inæqualis e&longs;t, vt iam dixi. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="75" xlink:href="025/01/079.jpg"/> | <pb pagenum="75" xlink:href="025/01/079.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000854"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000854"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000855"> Vnde porrò &longs;unt illi duo motus æquabiles' à quo principio? </s> | <s id="s.000855"> Vnde porrò &longs;unt illi duo motus æquabiles' à quo principio? </s> |
| <s id="s.000856">& <lb/>quo tandem organo traducuntur? </s> | <s id="s.000856">& <lb/>quo tandem organo traducuntur? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000857"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000857"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000858"> Affulget novæ lux re&longs;pon&longs;ionis; &longs;upetficies terræ inæquali­<lb/>ter movetur, etiam in eodem circulo majore ; nempe ille arcus, qui ad <lb/>Solem convertitur, tardi&longs;&longs;imus e&longs;t, oppo&longs;itus verò veloci&longs;&longs;imus, quid mi­<lb/>rum igitur, &longs;i hic Lunam longiùs promovet, &longs;cilicet circa Plenilunium, <lb/>ille verò longè minùs, &longs;cilicet circa Novilunium. </s> | <s id="s.000858"> Affulget novæ lux re&longs;pon&longs;ionis; &longs;uperficies terræ inæquali­<lb/>ter movetur, etiam in eodem circulo majore ; nempe ille arcus, qui ad <lb/>Solem convertitur, tardi&longs;&longs;imus e&longs;t, oppo&longs;itus verò veloci&longs;&longs;imus, quid mi­<lb/>rum igitur, &longs;i hic Lunam longiùs promovet, &longs;cilicet circa Plenilunium, <lb/>ille verò longè minùs, &longs;cilicet circa Novilunium. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000859"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000859"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000860"> Non negarim, acutam, & non nemini fortè inexpectatam re­<lb/>&longs;pon&longs;ionem; &longs;ed præterquam quod &longs;ub&longs;i&longs;tunt alia &longs;upra oppo&longs;ita; quia nec <lb/>in arcubus, diurnis circulis parallelis Luna movetur, non videtur, cur mo­<lb/>tus centri in Lunam traductus debilior non exi&longs;tar. </s> | <s id="s.000860"> Non negarim, acutam, & non nemini fortè inexpectatam re­<lb/>&longs;pon&longs;ionem; &longs;ed præterquam quod &longs;ub&longs;i&longs;tunt alia &longs;upra oppo&longs;ita; quia nec <lb/>in arcubus, diurnis circulis parallelis Luna movetur, non videtur, cur mo­<lb/>tus centri in Lunam traductus debilior non exi&longs;tat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000861"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000861"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000862"> Miror, hæc à te dici, cùm vterque debilior exi&longs;tat, vt mani­<lb/>fe&longs;tum e&longs;t; &longs;ic enim ab Had O parum progreditur, tum motu centri, tum <lb/>motu orbis; igitur à puncto terræ oppo&longs;ito &longs;uam vim accipit, majorem <lb/>&longs;cilicet, cùm velociùs illud movetur, quamvis alioquin motu mixto; mi­<lb/>norem verò cùm tardiùs, quid ad aliud de arcubus parallelis re&longs;pondeam, <lb/>non habeo, ni&longs;i fortè dicam, Lunam à &longs;eip&longs;a, vei ab Angelo per illam or­<lb/>bitam moveri: Sed cur per illam movetur inæqualiter? </s> | <s id="s.000862"> Miror, hæc à te dici, cùm vterque debilior exi&longs;tat, vt mani­<lb/>fe&longs;tum e&longs;t; &longs;ic enim ab H ad O parum progreditur, tum motu centri, tum <lb/>motu orbis; igitur à puncto terræ oppo&longs;ito &longs;uam vim accipit, majorem <lb/>&longs;cilicet, cùm velociùs illud movetur, quamvis alioquin motu mixto; mi­<lb/>norem verò cùm tardiùs, quid ad aliud de arcubus parallelis re&longs;pondeam, <lb/>non habeo, ni&longs;i fortè dicam, Lunam à &longs;e ip&longs;a, vel ab Angelo per illam or­<lb/>bitam moveri: Sed cur per illam movetur inæqualiter? </s> |
| <s id="s.000863">deinde hæc orbita <lb/>re&longs;pectum habet ad terram, quæ in &longs;ua libratione diver&longs;am periodum ha­<lb/>bet, malim ergo ingenuè fateri, me ne&longs;cire, quid ad hoc re&longs;pondeam. </s> | <s id="s.000863">deinde hæc orbita <lb/>re&longs;pectum habet ad terram, quæ in &longs;ua libratione diver&longs;am periodum ha­<lb/>bet, malim ergo ingenuè fateri, me ne&longs;cire, quid ad hoc re&longs;pondeam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000869"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000869"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000870"> Sed in Novilunio Lunaris motus adhuc minor e&longs;t, quam in <lb/>Qiadraturis, & tamen nemo ne&longs;cit, æ&longs;tum in Novilunio majorem e&longs;&longs;e; alia <lb/>igitur ratio prædictæ differentiæ inve&longs;tiganda e&longs;t. </s> | <s id="s.000870"> Sed in Novilunio Lunaris motus adhuc minor e&longs;t, quam in <lb/>Quadraturis, & tamen nemo ne&longs;cit, æ&longs;tum in Novilunio majorem e&longs;&longs;e; alia <lb/>igitur ratio prædictæ differentiæ inve&longs;tiganda e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000871"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000871"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000873"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000873"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000874"> Neque hoc &longs;ufficit; quia cùm vnus motus alium æqualem ad <lb/>fummum producere po&longs;&longs;rt, e&longs;to terræ motus æqualem Lunæ imprimat, <lb/>hic erit <gap/> illius quo Luna 24.horarum tempore ab&longs;olveret circulum con­<lb/>&longs;ectis 360. grad. <!-- REMOVE S-->igitur erit tantùm 6. graduum; &longs;ed e&longs;t 12.grad. </s> | <s id="s.000874"> Neque hoc &longs;ufficit; quia cùm vnus motus alium æqualem ad <lb/>&longs;ummum producere po&longs;&longs;it, e&longs;to terræ motus æqualem Lunæ imprimat, <lb/>hic erit <gap/> illius quo Luna 24. horarum tempore ab&longs;olveret circulum con­<lb/>&longs;ectis 360. grad. <!-- REMOVE S-->igitur erit tantùm 6. graduum; &longs;ed e&longs;t 12. grad. </s> |
| <s id="s.000875">diurnus <lb/>&longs;cilicet; alinnde igitur cau&longs;a hujus motus petenda e&longs;t: &longs;ed nulla e&longs;&longs;e po­<lb/>te&longs;t, ni&longs;i hic motus inæqualis &longs;upponatur; igitur ex hoc etiam capite i&longs;ta <lb/>hypothe&longs;is terræ mobilis non &longs;ub&longs;i&longs;tit, quia &longs;cilicet in ea motus realis in­<lb/>æqualis per &longs;o e&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.000875">diurnus <lb/>&longs;cilicet; aliunde igitur cau&longs;a hujus motus petenda e&longs;t: &longs;ed nulla e&longs;&longs;e po­<lb/>te&longs;t, ni&longs;i hic motus inæqualis &longs;upponatur; igitur ex hoc etiam capite i&longs;ta <lb/>hypothe&longs;is terræ mobilis non &longs;ub&longs;i&longs;tit, quia &longs;cilicet in ea motus realis in­<lb/>æqualis per&longs;o e&longs;&longs;et. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000876"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000876"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000878"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000878"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000879"> Nullum Epicyclum pono <foreign lang="greek">n</foreign> pro reali motu explicando; pro ap­<lb/>parenti verò vtcumque, fimplicem dumtaxat motum admitto, ab ortu ad <lb/>occa&longs;um, longè tamen tardiorem motu Solis, ita vt &longs;ingulis men&longs;ibus Sy­<lb/>nodicis Sol Lunam a&longs;&longs;equatur, atque adeò <foreign lang="greek">h</foreign> num integrum circulum &longs;u­<lb/>pra illam acquirat; adde vtramque inclinarionem, quâ &longs;cilicet tum ab <lb/>Apogæo ad Perigæum & vici&longs;&longs;im, tum à Borea ad Au&longs;trum, & vici&longs;&longs;im <lb/>Planeta librari videtur; vtriu&longs;que tamen periodus in Luna diver&longs;a e&longs;t à <lb/>Solari; vnde Lunæ Apogæum recurrit frequentiùs; præterea Lunæ &longs;ecun­<lb/>da inclinatio habet pro termino Eclipticam, vt jam dixi; anomaliæ primæ, <lb/>&longs;eu periodicæ ratio eadem e&longs;t, quæ anomaliæ Solaris; neque hîc repeto, <lb/>quæ jam dixi in alio congre&longs;&longs;u; quod verò pertinet ad aliam inæqualita­<lb/>tem, vel anomaliam &longs;ynodicam, vt vocant. </s> | <s id="s.000879"> Nullum Epicyclum pono <foreign lang="greek">n</foreign> pro reali motu explicando; pro ap­<lb/>parenti verò vtcumque, &longs;implicem dumtaxat motum admitto, ab ortu ad <lb/>occa&longs;um, longè tamen tardiorem motu Solis, ita vt &longs;ingulis men&longs;ibus Sy­<lb/>nodicis Sol Lunam a&longs;&longs;equatur, atque adeò <foreign lang="greek">h</foreign> num integrum circulum &longs;u­<lb/>pra illam acquirat; adde vtramque inclinationem, quâ &longs;cilicet tum ab <lb/>Apogæo ad Perigæum & vici&longs;&longs;im, tum à Borea ad Au&longs;trum, & vici&longs;&longs;im <lb/>Planeta librari videtur; vtriu&longs;que tamen periodus in Luna diver&longs;a e&longs;t à <lb/>Solari; vnde Lunæ Apogæum recurrit frequentiùs; præterea Lunæ &longs;ecun­<lb/>da inclinatio habet pro termino Eclipticam, vt jam dixi; anomaliæ primæ, <lb/>&longs;eu periodicæ ratio eadem e&longs;t, quæ anomaliæ Solaris; neque hîc repeto, <lb/>quæ jam dixi in alio congre&longs;&longs;u; quod verò pertinet ad aliam inæqualita­<lb/>tem, vel anomaliam &longs;ynodicam, vt vocant. </s> |
| <s id="s.000880">in mea hypothe&longs;i, facilè ratio <lb/>redditur multiplicis inæqualitatis, quam huc v&longs;que, vt verum fatear, non­<lb/>dum accuratè indagatunt A&longs;tronomi, nedum &longs;tatuerunt; hinc vnus negat, <lb/>quod alius ad&longs;truit; &longs;cilicet eò qui&longs;que dumtaxat &longs;pectat, vt ob&longs;ervatio­<lb/>nes ad Sy&longs;tematis excogitati formam accommodet; &longs;ed hæc fu&longs;iùs di&longs;cu­<lb/>cutere huius loci non e&longs;t; hoc tantùm indica&longs;&longs;e contentus, ex diver&longs;o Lu­<lb/>næ &longs;itu, multiplicem inæqualitatem, apparentem &longs;cilicet, eamque variam <lb/>&longs;equi po&longs;&longs;e: vtrùm verò Lunæ apogeæ di&longs;tantia maior &longs;it in quadraturis, <lb/>quàm in copulis, & perigeæ minor, non de&longs;unt, etiam inter principes <lb/>A&longs;tromos, qui negent: & verò punctum ac momentum veræ ac germa­<lb/>næ quadraturæ vix di&longs;cerni pore&longs;t, maximè intra &longs;patium duorum vel qua­<lb/>tuor graduum; de Latitudine Lunæ nihil dico; cùm eam nullo negotio <lb/>explicemus; itemque Nodorum motum in antecedenria; quia citiùs &longs;ecun­<lb/>dæ inclinationis motus perficitur, quàm motus in Zodiaco; vnde nece&longs;­<lb/>&longs;ariò &longs;equitur motus Nodorum apparens contra &longs;eriem Signorum; motus <lb/>apogæi etiam apparens eodem modo explicatur, quo jam in Sole illum <lb/>explicuimus; itemque eorundem motuum inæqualitas, &longs;uppo&longs;ito motu <lb/>reali æquabili&longs;&longs;imo; & vbi certæ omnino & in omnibus con&longs;entientes <lb/>ob&longs;ervationes aliquando definientur, nullus dubito, quin ex jactis princi­<lb/>piis facilè in hac no&longs;tra hypothe&longs;i explicentur, quod tamen modò &longs;ieri ne­<lb/>quit, cùm multa etiamnum incerta maneant, & vix de Apogæo con&longs;tet, <lb/>vbi &longs;it, & qualis &longs;it excentricitas, an hæc &longs;emper eadem &longs;it; di&longs;tantia verò <lb/>Lunæ maxima, etiam incerta e&longs;t. </s> | <s id="s.000880">in mea hypothe&longs;i, facilè ratio <lb/>redditur multiplicis inæqualitatis, quam huc v&longs;que, vt verum fatear, non­<lb/>dum accuratè indagarunt A&longs;tronomi, nedum &longs;tatuerunt; hinc vnus negat, <lb/>quod alius ad&longs;truit; &longs;cilicet eò qui&longs;que dumtaxat &longs;pectat, vt ob&longs;ervatio­<lb/>nes ad Sy&longs;tematis excogitati formam accommodet; &longs;ed hæc fu&longs;iùs di&longs;cu­<lb/>tere huius loci non e&longs;t; hoc tantùm indica&longs;&longs;e contentus, ex diver&longs;o Lu­<lb/>næ &longs;itu, multiplicem inæqualitatem, apparentem &longs;cilicet, eamque variam <lb/>&longs;equi po&longs;&longs;e: vtrùm verò Lunæ apogeæ di&longs;tantia maior &longs;it in quadraturis, <lb/>quàm in copulis, & perigeæ minor, non de&longs;unt, etiam inter principes <lb/>A&longs;tromos, qui negent: & verò punctum ac momentum veræ ac germa­<lb/>næ quadraturæ vix di&longs;cerni pore&longs;t, maximè intra &longs;patium duorum vel qua­<lb/>tuor graduum; de Latitudine Lunæ nihil dico; cùm eam nullo negotio <lb/>explicemus; itemque Nodorum motum in antecedentia; quia citiùs &longs;ecun­<lb/>dæ inclinationis motus perficitur, quàm motus in Zodiaco; vnde nece&longs;­<lb/>&longs;ariò &longs;equitur motus Nodorum apparens contra &longs;eriem Signorum; motus <lb/>apogæi etiam apparens eodem modo explicatur, quo jam in Sole illum <lb/>explicuimus; itemque eorundem motuum inæqualitas, &longs;uppo&longs;ito motu <lb/>reali æquabili&longs;&longs;imo; & vbi certæ omnino & in omnibus con&longs;entientes <lb/>ob&longs;ervationes aliquando definientur, nullus dubito, quin ex jactis princi­<lb/>piis facilè in hac no&longs;tra hypothe&longs;i explicentur, quod tamen modò fieri ne­<lb/>quit, cùm multa etiamnum incerta maneant, & vix de Apogæo con&longs;tet, <lb/>vbi &longs;it, & qualis &longs;it excentricitas, an hæc &longs;emper eadem &longs;it; di&longs;tantia verò <lb/>Lunæ maxima, etiam incerta e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="77" xlink:href="025/01/081.jpg"/> | <pb pagenum="77" xlink:href="025/01/081.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000881"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000881"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000882"> Probè intelligo tuum &longs;y&longs;tema Lunare; vis enim Lunam &longs;im­<lb/>plici motu moveri ab Ortu ad Occa&longs;um, &longs;ed longè tardiùs, quàm &longs;tellas; <lb/>ita vt intra tempos vnius men&longs;is periodici Luna à Stellis retro relicta ver­<lb/>sùs Ortum, videatur totum Zodiacum percurrere, & ad idem punctum <lb/>redire; & quia Sol toto eo tempore versùs Ortum relictus e&longs;t, qua&longs;i 27. <lb/>grad. <!-- REMOVE S-->antequam ad copulam Luna redeat, duobus diebus & aliquot horis <lb/>opus e&longs;t: hunc men&longs;is Synodicus longior periodico; addis vtriu&longs;que incli­<lb/>nationis motum, ita vt &longs;ecundæ terminus &longs;it Eclyptica; & quia motus &longs;e­<lb/>cundæ ab&longs;olvitur paulò ante finem periodici, hinc motus Nodorum ver­<lb/>sùs Occa&longs;um, itemque Apogæi versùs Ortum; quia periodus intra quam <lb/>Luna redit ad Apogæum, paulò longior e&longs;t men&longs;e periodico: inæqualitas <lb/>&longs;implex eodem modo à te explicatur in Luna, & in Sole; aliæ ex diver&longs;a <lb/>combinatione vtriu&longs;que inclinationis na&longs;cuntur: Latitudinem per motum <lb/>&longs;ecundæ inclinationis facilè omninò explicas, Vtrùm verò major &longs;it Lati­<lb/>tudo in Quadraturis, quàm in Copulis, incertum putas, itemque multa alia <lb/>incerta, quæ &longs;upra obiter recen&longs;ui&longs;ti; optimè demum explicas, quomodo <lb/>men&longs;es Periodici modò majores &longs;int, modò minores, itèmque Synodici, <lb/>men&longs;es enim Periodici majores &longs;unt, quando Nodi &longs;unt circa Æquato­<lb/>rem, minores verò, quando &longs;unt circa Iropicos; Synodici autem majores <lb/>&longs;unt, dum Sol e&longs;t circa Apogæum, dum verò circa Perigæum minores; <lb/>neque in his vlla re&longs;tat difficultas; vnum tantùm ex te re&longs;cire velim, Anti­<lb/>me, quid cen&longs;eas de libratione illa Lunari, qua &longs;it, vt quædam interdum <lb/>maculæ ad margines di&longs;ci Lunaris propiùs accedant, aliàs, ab iis longiùs <lb/>recedant. </s> | <s id="s.000882"> Probè intelligo tuum &longs;y&longs;tema Lunare; vis enim Lunam &longs;im­<lb/>plici motu moveri ab Ortu ad Occa&longs;um, &longs;ed longè tardiùs, quàm &longs;tellas; <lb/>ita vt intra tempus vnius men&longs;is periodici Luna à Stellis retro relicta ver­<lb/>sùs Ortum, videatur totum Zodiacum percurrere, & ad idem punctum <lb/>redire; & quia Sol toto eo tempore versùs Ortum relictus e&longs;t, qua&longs;i 27. <lb/>grad. <!-- REMOVE S-->antequam ad copulam Luna redeat, duobus diebus & aliquot horis <lb/>opus e&longs;t: hunc men&longs;is Synodicus longior periodico; addis vtriu&longs;que incli­<lb/>nationis motum, ita vt &longs;ecundæ terminus &longs;it Eclyptica; & quia motus &longs;e­<lb/>cundæ ab&longs;olvitur paulò ante finem periodici, hinc motus Nodorum ver­<lb/>sùs Occa&longs;um, itemque Apogæi versùs Ortum; quia periodus intra quam <lb/>Luna redit ad Apogæum, paulò longior e&longs;t men&longs;e periodico: inæqualitas <lb/>&longs;implex eodem modo à te explicatur in Luna, & in Sole; aliæ ex diver&longs;a <lb/>combinatione vtriu&longs;que inclinationis na&longs;cuntur: Latitudinem per motum <lb/>&longs;ecundæ inclinationis facilè omninò explicas, Vtrùm verò major &longs;it Lati­<lb/>tudo in Quadraturis, quàm in Copulis, incertum putas, itemque multa alia <lb/>incerta, quæ &longs;upra obiter recen&longs;ui&longs;ti; optimè demum explicas, quomodo <lb/>men&longs;es Periodici modò majores &longs;int, modò minores, itèmque Synodici, <lb/>men&longs;es enim Periodici majores &longs;unt, quando Nodi &longs;unt circa Æquato­<lb/>rem, minores verò, quando &longs;unt circa Tropicos; Synodici autem majores <lb/>&longs;unt, dum Sol e&longs;t circa Apogæum, dum verò circa Perigæum minores; <lb/>neque in his vlla re&longs;tat difficultas; vnum tantùm ex te re&longs;cire velim, Anti­<lb/>me, quid cen&longs;eas de libratione illa Lunari, qua &longs;it, vt quædam interdum <lb/>maculæ ad margines di&longs;ci Lunaris propiùs accedant, aliàs, ab iis longiùs <lb/>recedant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000883"><emph type="italics"/>Antim<emph.end type="italics"/> Hevelio fideli&longs;&longs;imo & accurati&longs;&longs;imo Lunarium Phænomenon <lb/>ob&longs;ervatori, in his detrectart fidem, non au&longs;im ; hic autem vult, Lunam <lb/>ita librari, vt cùm maximè ab Æquatore dec.inat, versùs Boream, macu­<lb/>læ Boreales in ejus di&longs;co recedant à margine, Au&longs;trales contra ad margi­<lb/>nes accedant; & vici&longs;&longs;im cùm maximè declinat versùs Au&longs;trum, au&longs;tra­<lb/>les recedant, accedant verò Boreales. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000883"><emph type="italics"/>Antim<emph.end type="italics"/> Hevelio fideli&longs;&longs;imo & accurati&longs;&longs;imo Lunarium Phænomenon <lb/>ob&longs;ervatori, in his detrectari fidem, non au&longs;im ; hic autem vult, Lunam <lb/>ita librari, vt cùm maximè ab Æquatore declinat, versùs Boream, macu­<lb/>læ Boreales in ejus di&longs;co recedant à margine, Au&longs;trales contra ad margi­<lb/>nes accedant; & vici&longs;&longs;im cùm maximè declinat versùs Au&longs;trum, au&longs;tra­<lb/>les recedant, accedant verò Boreales. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000884">Nonnulli ex ve&longs;tris, Augu&longs;tine, &longs;ta­<lb/>munt ad hunc finem, Lunarem axem &longs;ibiip&longs;i parallelum, & Axi mundi; &longs;ed <lb/>meo judicio perperam &longs;atis, dum enim versùs Tropicum Cancri acce­<lb/>dit Luna, extremitas Borealis axis attolleretur, vt patet, igitur & Semicir­<lb/>culus di&longs;ci Borealis, & Au&longs;tralis de primeretur; ex quo contraria Phænome­<lb/>na &longs;equerentur; Malim dicere Lunarem Globum magnetica for&longs;an virtute <lb/>pellere, ac proinde habere duos polos magneticos; igitur codem pror&longs;us <lb/>modo &longs;e&longs;e componit ad terre&longs;trem Globum, quo terrella quæpiam, vel <lb/>acus magnetica; igitur quando Luna versùs Boream tendit ab Æquatore, <lb/>extremitas borealis axis deprimitur, Au&longs;tralis verò attollitur, & vici&longs;&longs;im; <lb/>cùm Luna ab Æquatore versùs Au&longs;trum excurrit; Au&longs;tralis deprimitur, <lb/>Borealis attollitur, ex quo prædicti effectus nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur. </s> | <s id="s.000884">Nonnulli ex ve&longs;tris, Augu&longs;tine, &longs;ta­<lb/>tuunt ad hunc finem, Lunarem axem &longs;ibi ip&longs;i parallelum, & Axi mundi; &longs;ed <lb/>meo judicio perperam &longs;atis, dum enim versùs Tropicum Cancri acce­<lb/>dit Luna, extremitas Borealis axis attolleretur, vt patet, igitur & Semicir­<lb/>culus di&longs;ci Borealis, & Au&longs;tralis de primeretur; ex quo contraria Phænome­<lb/>na &longs;equerentur; Malim dicere Lunarem Globum magnetica for&longs;an virtute <lb/>pellere, ac proinde habere duos polos magneticos; igitur codem pror&longs;us <lb/>modo &longs;e&longs;e componit ad terre&longs;trem Globum, quo terrella quæpiam, vel <lb/>acus magnetica; igitur quando Luna versùs Boream tendit ab Æquatore, <lb/>extremitas borealis axis deprimitur, Au&longs;tralis verò attollitur, & vici&longs;&longs;im; <lb/>cùm Luna ab Æquatore versùs Au&longs;trum excurrit; Au&longs;tralis deprimitur, <lb/>Borealis attollitur, ex quo prædicti effectus nece&longs;&longs;ariò con&longs;equuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000885"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000885"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000887"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000887"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000888"> Id mihi præ&longs;tandum &longs;u&longs;cipio: &longs;it meridianus Lunaris SBTK, <lb/>Axis magneticus BK, &longs;emicirculus ad terram conver&longs;us BSK, qui in <pb pagenum="78" xlink:href="025/01/082.jpg"/>di&longs;co Lunari apparet projectus in BK; lineæ vi&longs;uales BO, SP, KR, <lb/>quas exhibeo parallelas, propter anguli tenuitatem; &longs;it A in Æquatore, <lb/><figure id="id.025.01.082.1.jpg" xlink:href="025/01/082/1.jpg"/><lb/>Axis BK &longs;ecat Æquatorem ad an­<lb/>gulos rectos; &longs;i verò A &longs;it in Tro­<lb/>pico Cancri, punctum B dep<gap/>imitur <lb/>in G, & K attollitur in H ; Hinc ante <lb/>depre&longs;&longs;ionem macula E videbatur <lb/>in C, igitur vicina margini, N verò <lb/>in L. remota igitur à margine; at <lb/>verò po&longs;t depre&longs;&longs;ionem dicti Axis <lb/>Macula E erit in F, ac proinde vide­<lb/>bitur in D: igitur recedit à margi­<lb/>ne; at verò N erit in M ; igitur vi­<lb/>debitur in I; accedit igitur ad mar­<lb/>ginem; hæc adeò per&longs;picua &longs;unt, vt <lb/>nihil clariùs dici, vel excogitaripo&longs;&longs;e <lb/>videatur. </s> | <s id="s.000888"> Id mihi præ&longs;tandum &longs;u&longs;cipio: &longs;it meridianus Lunaris SBTK, <lb/>Axis magneticus BK, &longs;emicirculus ad terram conver&longs;us BSK, qui in <pb pagenum="78" xlink:href="025/01/082.jpg"/>di&longs;co Lunari apparet projectus in BK; lineæ vi&longs;uales BO, SP, KR, <lb/>quas exhibeo parallelas, propter anguli tenuitatem; &longs;it A in Æquatore, <lb/><figure id="id.025.01.082.1.jpg" xlink:href="025/01/082/1.jpg"/><lb/>Axis BK &longs;ecat Æquatorem ad an­<lb/>gulos rectos; &longs;i verò A &longs;it in Tro­<lb/>pico Cancri, punctum B deprimitur <lb/>in G, & K attollitur in H ; Hinc ante <lb/>depre&longs;&longs;ionem macula E videbatur <lb/>in C, igitur vicina margini, N verò <lb/>in L. remota igitur à margine; at <lb/>verò po&longs;t depre&longs;&longs;ionem dicti Axis <lb/>Macula E erit in F, ac proinde vide­<lb/>bitur in D: igitur recedit à margi­<lb/>ne; at verò N erit in M ; igitur vi­<lb/>debitur in I; accedit igitur ad mar­<lb/>ginem; hæc adeò per&longs;picua &longs;unt, vt <lb/>nihil clariùs dici, vel excogitari po&longs;&longs;e <lb/>videatur. </s> |
| <s id="s.000889">Vnum tamen dubium re­<lb/>&longs;tat de fide &longs;cilicet Hevelij, cùm non <lb/>defuerit, qui dictam fidem pror&longs;us elevarit, adductis ob&longs;ervationibus <lb/>omnino contrariis. </s> | <s id="s.000889">Vnum tamen dubium re­<lb/>&longs;tat de fide &longs;cilicet Hevelij, cùm non <lb/>defuerit, qui dictam fidem pror&longs;us elevarit, adductis ob&longs;ervationibus <lb/>omnino contrariis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000894"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000894"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000895"> Re&longs;tat, Antime, vtad alios cœle&longs;tes globos gradum facias, in <lb/>quo lepidi&longs;&longs;imum itineris extatici autorem imitari cuipiam fortè videberis; <lb/>quod ne&longs;cio an Copornicanis metuendum &longs;it. </s> | <s id="s.000895"> Re&longs;tat, Antime, vt ad alios cœle&longs;tes globos gradum facias, in <lb/>quo lepidi&longs;&longs;imum itineris extatici autorem imitari cuipiam fortè videberis; <lb/>quod ne&longs;cio an Copernicanis metuendum &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000896"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000896"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000898">Sit (<emph type="italics"/>in &longs;eq.Fig.<emph.end type="italics"/>) Sol in A immobilis; &longs;it magnus orbis, in quo movetur terrá <lb/>BCDE, &longs;int diametri BD, CE, &longs;itque angulus ABC grad 47. & &longs;uppo­<lb/>natur maxima digre&longs;&longs;io Veneris à Sole; ducatur AF perpendicularis in <lb/>BC, & &longs;ub radio AF de&longs;cribatur circulus FGHIK, hic erit orbis Veneris; <lb/>igitur Perigæum Veneris erit in K, po&longs;ito quod terra &longs;it in B; Apogæum <lb/>verò in H cuncta hæc pro conce&longs;&longs;is habeo; licèt Perigæum aliquando <lb/>propiùs accedat ad B, tum quia interdum major e&longs;t Veneris digre&longs;&longs;io; tum <lb/>etiam quia moveri cen&longs;etur in excentrico,; igitur cum &longs;imul e&longs;t in aphelio <lb/>& Perigæo, propiùs ad B haud dubiè accedit. </s> | <s id="s.000898">Sit (<emph type="italics"/>in &longs;eq.Fig.<emph.end type="italics"/>) Sol in A immobilis; &longs;it magnus orbis, in quo movetur terrá <lb/>BCDE, &longs;int diametri BD, CE, &longs;itque angulus ABC grad 47. & &longs;uppo­<lb/>natur maxima digre&longs;&longs;io Veneris à Sole; ducatur AF perpendicularis in <lb/>BC, & &longs;ub radio AF de&longs;cribatur circulus FGHIK, hic erit orbis Veneris; <lb/>igitur Perigæum Veneris erit in K, po&longs;ito quod terra &longs;it in B; Apogæum <lb/>verò in H cuncta hæc pro conce&longs;&longs;is habeo; licèt Perigæum aliquando <lb/>propiùs accedat ad B, tum quia interdum major e&longs;t Veneris digre&longs;&longs;io; tum <lb/>etiam quia moveri cen&longs;etur in excentrico,; igitur cum &longs;imul e&longs;t in aphelio <lb/>& Perigæo, propiùs ad B haud dubiè accedit. </s> |
| <s id="s.000899">Sit ergo in K, citra acura-<pb pagenum="79" xlink:href="025/01/083.jpg"/>tiores calculos, dico, KB e&longs;&longs;e <gap/> totius BH, paulo plus; igitur propter <lb/>parvitatem anguli, cùm linea recta pro arcu accipi po&longs;&longs;it, Veneris diame­<lb/>ter in K videtur Sextupla illius, quæ videtur in H&longs;unt <gap/>im anguli vt <lb/>di&longs;tantiæ permutando, acuti&longs;&longs;imi &longs;cilicet, qualem hoc loco con&longs;idera­<lb/>mus: &longs;ed profectò nemo vnquam vidit Venerem perigæam quadragecu­<lb/>plam apogææ. </s> | <s id="s.000899">Sit ergo in K, citra acura-<pb pagenum="79" xlink:href="025/01/083.jpg"/>tiores calculos, dico, KB e&longs;&longs;e <gap/> totius BH, paulo plus; igitur propter <lb/>parvitatem anguli, cùm linea recta pro arcu accipi po&longs;&longs;it, Veneris diame­<lb/>ter in K videtur Sexcupla illius, quæ videtur in H &longs;unt enim anguli vt <lb/>di&longs;tantiæ permutando, acuti&longs;&longs;imi &longs;cilicet, qualem hoc loco con&longs;idera­<lb/>mus: &longs;ed profectò nemo vnquam vidit Venerem perigæam quadragecu­<lb/>plam apogææ. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.083.1.jpg" xlink:href="025/01/083/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.083.1.jpg" xlink:href="025/01/083/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000900"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000900"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000901"> Miror, hæc à te dici, qui per&longs;picillorum majorum &longs;atis, opi­<lb/>nor, peritus es; illius &longs;altem amicus & familiaris, qu<gap/> præ cæteris optima <lb/>& longi&longs;&longs;ima fabricat; Galileus &longs;uo tubo&longs;picillo in&longs;tructus, argumentum <lb/>à te propo&longs;itum jam olim diluit, vt pote qui omnino comperit, Venerem <lb/>perigæam quadragecuplam apogææ, etiam mediocris tele&longs;copijoperâ vi­<lb/>deri, vt non &longs;emel ip&longs;e typis mandavit. </s> | <s id="s.000901"> Miror, hæc à te dici, qui per&longs;picillorum majorum &longs;atis, opi­<lb/>nor, peritus es; illius &longs;altem amicus & familiaris, qui præ cæteris optima <lb/>& longi&longs;&longs;ima fabricat; Galileus &longs;uo tubo &longs;picillo in&longs;tructus, argumentum <lb/>à te propo&longs;itum jam olim diluit, vt pote qui omnino comperit, Venerem <lb/>perigæam quadragecuplam apogææ, etiam mediocris tele&longs;copij operâ vi­<lb/>deri, vt non &longs;emel ip&longs;e typis mandavit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000902"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000902"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000904"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000904"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000905"> Quis amabò hac de re dubitaret, & fidem huic homini detre­<lb/>ctaret, qui tam multa in cæle&longs;ti regione à &longs;e primùm explorata &longs;ub a&longs;pe­<lb/>ctum mortalium adduxit, quique &longs;uo tempore, optima ommum vitra tor­<lb/>nari & componi curavit. </s> | <s id="s.000905"> Quis amabò hac de re dubitaret, & fidem huic homini detre­<lb/>ctaret, qui tam multa in cæle&longs;ti regione à &longs;e primùm explorata &longs;ub a&longs;pe­<lb/>ctum mortalium adduxit, quique &longs;uo tempore, optima omnium vitra tor­<lb/>nari & componi curavit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000906"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000906"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000907"> De his non di&longs;puto, nec quidquam de cuiu&longs;piam laude velim <lb/>detractum, dico tamen, me optimis alioquin tele&longs;cop<gap/>s v&longs;um, nunquam <lb/>Venprem perigæam quadtagecuplam apogææ vidi&longs;&longs;e; Non nego per&longs;pi­<lb/>cilla Galilei eximia fui&longs;&longs;e, &longs;ed longèiis breviora, quibus v&longs;us &longs;um; negari <pb pagenum="80" xlink:href="025/01/084.jpg"/>profectò non pote&longs;t, quin vir præ&longs;tanti&longs;&longs;imus Eu&longs;tachius Divinus prædi­<lb/>ctam fabricandorum tele&longs;copiorum artem eò adduxerit, quò illam nemo <lb/>hactenus adduxit; itaque optimo vtor tele&longs;copio, quò Venerem perigæam <lb/>majorem quidem apogæa video, non tamen quadragecuplam; ad omnium <lb/>oculos provoco. </s> | <s id="s.000907"> De his non di&longs;puto, nec quidquam de cuiu&longs;piam laude velim <lb/>detractum, dico tamen, me optimis alioquin tele&longs;copiis v&longs;um, nunquam <lb/>Venerem perigæam quadragecuplam apogææ vidi&longs;&longs;e; Non nego per&longs;pi­<lb/>cilla Galilei eximia fui&longs;&longs;e, &longs;ed longè iis breviora, quibus v&longs;us &longs;um; negari <pb pagenum="80" xlink:href="025/01/084.jpg"/>profectò non pote&longs;t, quin vir præ&longs;tanti&longs;&longs;imus Eu&longs;tachius Divinus prædi­<lb/>ctam fabricandorum tele&longs;copiorum artem eò adduxerit, quò illam nemo <lb/>hactenus adduxit; itaque optimo vtor tele&longs;copio, quò Venerem perigæam <lb/>majorem quidem apogæa video, non tamen quadragecuplam; ad omnium <lb/>oculos provoco. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000908"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000908"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000910"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000910"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000911"> Plu&longs;quam &longs;extuplam videre deberem; at non dicam &longs;extuplam, <lb/>aut quintuplam triplá non video; & hinc nece&longs;&longs;aria <expan abbr="cõ&longs;equutione">con&longs;equutione</expan> deduco, <lb/>Copernicanam hypothe&longs;im corruere, in qua nece&longs;&longs;e e&longs;t, diamet<gap/>m Vene­<lb/>ris perigeæ plu&longs;quam &longs;extuplam videri diametri eiu&longs;dem apogeæ. </s> | <s id="s.000911"> Plu&longs;quam &longs;excuplam videre deberem; at non dicam &longs;excuplam, <lb/>aut quintuplam triplá non video; & hinc nece&longs;&longs;aria <expan abbr="cõ&longs;equutione">con&longs;equutione</expan> deduco, <lb/>Copernicanam hypothe&longs;im corruere, in qua nece&longs;&longs;e e&longs;t, diametrum Vene­<lb/>ris perigeæ plu&longs;quam &longs;excuplam videri diametri eiu&longs;dem apogeæ. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000912"><emph type="italics"/>Chry&longs;ec.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000912"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000913"> Tantulum &longs;chematis de&longs;iderarem; licèt enim multam fidem tibi <lb/>habeam, mens tamen maximè recreatur, &longs;i eadem quæ aure accepimus <lb/>oculorum etiam te&longs;timonio confirmentur. </s> | <s id="s.000913"> Tantulum &longs;chematis de&longs;iderarem; licèt enim multam fidem tibi <lb/>habeam, mens tamen maximè recreatur, &longs;i eadem quæ aure accepimus <lb/>oculorum etiam te&longs;timonio confirmentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000914"><emph type="italics"/>Augu&longs;timus.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.000914"><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.000915"> Antimum ab hoc onere levabo; Sit AF radius partium <lb/>100000. & angulus ABF 47. graduum, tanta enim e&longs;t plerumque <lb/>maxima Veneris digre&longs;&longs;io; erit &longs;ecans AB 136733. igitur tota BH <lb/>236733. & KB 36733. igitur KB e&longs;t ad BH vt vnum ad 6. <gap/> paulò <lb/>plus. </s> | <s id="s.000915"> Antimum ab hoc onere levabo; Sit AF radius partium <lb/>100000. & angulus ABF 47. graduum, tanta enim e&longs;t plerumque <lb/>maxima Veneris digre&longs;&longs;io; erit &longs;ecans AB 136733. igitur tota BH <lb/>236733. & KB 36733. igitur KB e&longs;t ad BH vt vnum ad 6. <gap/> paulò <lb/>plus. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.084.1.jpg" xlink:href="025/01/084/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.084.1.jpg" xlink:href="025/01/084/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000916">Sit autem quælibet linea P. ad MQ, vt vnum ad <gap/> a&longs;&longs;umatur quæli­<lb/>bet diame<gap/> PN quæ videatur <gap/> M &longs;ub angulo NMP, tum eadem &longs;ta-<pb pagenum="81" xlink:href="025/01/085.jpg"/>tuatur in QL ducaturque ML &longs;ecans PN i<gap/> D, haud dubiè etit PO, ad <lb/>QL, vel PN, vt MP ad MQ, id e&longs;t vt 1.ad 6.<gap/> &longs;ed angulus LML, vel <lb/>OMP e&longs;t ad angulum NMP, vt PO, ad PN, nempe in acuti&longs;&longs;imis angu­<lb/>lis, qualis &longs;upponitur is, &longs;ub quo videtur Veneris diameter, arcus &longs;unt <lb/>ad &longs;en&longs;um vt tangentes; igitur angulus OMP e&longs;t ad angulum NMP vt <lb/>1. ad 6.<gap/> cùm igitur Veneris di&longs;tantia minima &longs;it ad maximam, vt vnum ad <lb/>6<gap/> ejus diaineter apparens in ininima e&longs;t ad appate<gap/>m in mazima vt <lb/>NP ad PO, id e&longs;t vt 6<gap/> paulò pi<gap/>s ad <gap/>igitur di&longs;cus Veneris petigeæ <lb/>appatens e&longs;t ad di&longs;cum apogeæ vt 40.<gap/>ad 1.& rcip&longs;a talem e&longs;&longs;e Coperni­<lb/>canæ &longs;ententiæ defen&longs;ores pronunciant. </s> | <s id="s.000916">Sit autem quælibet linea P. ad MQ, vt vnum ad 6. <gap/> a&longs;&longs;umatur quæli­<lb/>bet diameter PN quæ videatur et M &longs;ub angulo NMP, tum eadem &longs;ta-<pb pagenum="81" xlink:href="025/01/085.jpg"/>tuatur in QL ducaturque ML &longs;ecans PN in D, haud dubiè erit PO, ad <lb/>QL, vel PN, vt MP ad MQ, id e&longs;t vt 1. ad 6. <gap/> &longs;ed angulus LML, vel <lb/>OMP e&longs;t ad angulum NMP, vt PO, ad PN, nempe in acuti&longs;&longs;imis angu­<lb/>lis, qualis &longs;upponitur is, &longs;ub quo videtur Veneris diameter, arcus &longs;unt <lb/>ad &longs;en&longs;um vt tangentes; igitur angulus OMP e&longs;t ad angulum NMP vt <lb/>1. ad 6.<gap/> cùm igitur Veneris di&longs;tantia minima &longs;it ad maximam, vt vnum ad <lb/>6.<gap/> ejus diameter apparens in minima e&longs;t ad apparentum in maxima vt <lb/>NP ad PO, id e&longs;t vt 6.<gap/> paulò plus ad <gap/>igitur di&longs;cus Veneris perigeæ <lb/>appatens e&longs;t ad di&longs;cum apogeæ vt 40.<gap/> ad 1. & re ip&longs;a talem e&longs;&longs;e Coperni­<lb/>canæ &longs;ententiæ defen&longs;ores pronunciant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000917"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000917"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000918"> Cur appellas Copernicanæ &longs;ententiæ defen&longs;ores? </s> | <s id="s.000918"> Cur appellas Copernicanæ &longs;ententiæ defen&longs;ores? </s> |
| <s id="s.000919">alios etiam <lb/>appellare debueras, cùm etiam ex Tychonico &longs;y&longs;temate eadem pror&longs;us <lb/>diamettorum apparentium ratio, &longs;eu proportio con&longs;equatur. </s> | <s id="s.000919">alios etiam <lb/>appellare debueras, cùm etiam ex Tychonico &longs;y&longs;temate eadem pror&longs;us <lb/>diametrorum apparentium ratio, &longs;eu proportio con&longs;equatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.085.1.jpg" xlink:href="025/01/085/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.085.1.jpg" xlink:href="025/01/085/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000920">Fac enim terram e&longs;&longs;e immobilem in B, Solemque per orbem ANML <lb/><gap/>, ac&longs;ecum deferte centrum epicycli Ven<gap/>s; hauddubi<gap/> enus <gap/>t <lb/>perigæa in K, apogæa in H. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000920">Fac enim terram e&longs;&longs;e immobilem in B, Solemque per orbem ANML <lb/>ire, ac &longs;ecum deferte centrum epicycli Veneris; hauddubie Venus erit <lb/>perigæa in K, apogæa in H. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000921"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000921"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000922"> Hoc ip&longs;um in primo no&longs;tro congre&longs;&longs;<gap/> à quo aberas, Chry&longs;oco­<lb/>me, indicatum à me &longs;u<gap/>rat, vt videte e&longs;t, in V.hgura, & ideò non circularem <lb/>epicyclum de&longs;crip&longs;i nec etiam eliipticum, &longs;ed &longs;pital: quadam, &longs;eu qua&longs;i pa­<lb/>rabolica linea terminatum ab apogæo ad maximam digte&longs;&longs;ionem, & hinc <lb/>ad petigæum alia cutva ad rectam proxime accedente: po<gap/>ò no&longs;tro <pb pagenum="82" xlink:href="025/01/086.jpg"/>&longs;y&longs;tem<gap/>i quælibe<gap/> diam<gap/>um app<gap/>tium proportio convenire <lb/>pote&longs;t. </s> | <s id="s.000922"> Hoc ip&longs;um in primo no&longs;tro congre&longs;&longs;u à quo aberas, Chry&longs;oco­<lb/>me, indicatum à me &longs;uperat, vt videte e&longs;t, in V.figura, & ideò non circularem <lb/>epicyclum de&longs;crip&longs;i nec etiam ellipticum, &longs;ed &longs;pital: quadam, &longs;eu qua&longs;i pa­<lb/>rabolica linea terminatum ab apogæo ad maximam digre&longs;&longs;ionem, & hinc <lb/>ad perigæum alia curva ad rectam proxime accedente: porrò no&longs;tro <pb pagenum="82" xlink:href="025/01/086.jpg"/>&longs;y&longs;temati quælibet diametrum apparentium proportio convenire <lb/>pote&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000923"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000923"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000924"> Habe bis omnes Aftr <gap/>os tibi refragantes, non &longs;olùm <lb/>illos, qui Copetnieo adh<gap/>t, verùm etiam omnes propemodùm alios, <lb/>immo ex tuis non de&longs;unt v<gap/>i docti&longs;&longs;imi, & cœle&longs;tium ob&longs;ervationum <lb/>periti&longs;&longs;imi, qui non modò Veneris perigææ d<gap/>cum quadragecuplo, <lb/>&longs;ed etiam quinquagecuplo & vltra majorem e&longs;&longs;e, quàm apogææ liberè pro­<lb/>nuneiant. </s> | <s id="s.000924"> Habe bis omnes A&longs;tronomos tibi refragantes, non &longs;olùm <lb/>illos, qui Copernico adhærat, verùm etiam omnes propemodùm alios, <lb/>immo ex tuis non de&longs;unt viri docti&longs;&longs;imi, & cœle&longs;tium ob&longs;ervationum <lb/>periti&longs;&longs;imi, qui non modò Veneris perigææ dictum quadragecuplo, <lb/>&longs;ed etiam quinquagecuplo & vltra majorem e&longs;&longs;e, quàm apogææ liberè pro­<lb/>nunciant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000925"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000925"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000926"> Quid faceres? </s> | <s id="s.000926"> Quid faceres? </s> |
| <s id="s.000927">me<gap/> oculis fidem detracta<gap/> non po&longs;&longs;um, <lb/>optimum tele&longs;copium adhibui; longè tamen minorem proportionem <lb/><gap/>qualitatis e&longs;&longs;e comperi, quanquam &longs;ententiatum diver&longs;itas etiam inter <lb/>Principes A&longs;tronomiæ multam mihi hac de re &longs;u&longs;picionem injicit, quorum <lb/>aliqui Veneria perigææ diametrum 7.minut.e&longs;&longs;e volunt, alij 4. alij 3.2.alij <lb/>demum 1. eadem diver&longs;itas diametrorum apparentium Metcurij, Martis <lb/>& Iovisapud eo&longs;dem Autores ob&longs;ervatur. </s> | <s id="s.000927">meis oculis fidem detractam non po&longs;&longs;um, <lb/>optimum tele&longs;copium adhibui; longè tamen minorem proportionem <lb/>inæqualitatis e&longs;&longs;e comperi, quanquam &longs;ententiarum diver&longs;itas etiam inter <lb/>Principes A&longs;tronomiæ multam mihi hac de re &longs;u&longs;picionem injicit, quorum <lb/>aliqui Veneria perigææ diametrum 7.minut.e&longs;&longs;e volunt, alij 4. alij 3.2.alij <lb/>demum 1. eadem diver&longs;itas diametrorum apparentium Mercurij, Martis <lb/>& Iovis apud eo&longs;dem Autores ob&longs;ervatur. </s> |
| <s id="s.000928">Sed, inquiet aliquis, ob&longs;er­<lb/>vationes meæ accuratiores &longs;unt, idem alius de &longs;uis &longs;entiet; Vt vt &longs;it ad om­<lb/>nium oculos provoco, nam &longs;æpè ac &longs;æpiùs Venerem a&longs;pexi, non procul <lb/>à perigæo, &longs;cilicet paulo ante, vel paulò po&longs;t conjunctionem ve&longs;per tinam, <lb/>diver&longs;is etiam modis adhibitis, nunquam tamen illius di&longs;cum quadrage­<lb/>cuplum comperi, illius quem in eadem non procul ab apogæo &longs;ita ob&longs;er­<lb/>varam, &longs;ed longè minorem; idem de Mercurio perigæo, quem nunquam <lb/>octuplum apogæi, idem de Marte, quem nunquam &longs;exagecuplum, multò <lb/>minùs octoge cuplum aut <expan abbr="noagecuplũ">noagecuplum</expan> ob&longs;ervare potui, Nihil &longs;anè docti&longs;&longs;i. <lb/></s> | <s id="s.000928">Sed, inquiet aliquis, ob&longs;er­<lb/>vationes meæ accuratiores &longs;unt, idem alius de &longs;uis &longs;entiet; Vt vt &longs;it ad om­<lb/>nium oculos provoco, nam &longs;æpè ac &longs;æpiùs Venerem a&longs;pexi, non procul <lb/>à perigæo, &longs;cilicet paulo ante, vel paulò po&longs;t conjunctionem ve&longs;pertinam, <lb/>diver&longs;is etiam modis adhibitis, nunquam tamen illius di&longs;cum quadrage­<lb/>cuplum comperi, illius quem in eadem non procul ab apogæo &longs;ita ob&longs;er­<lb/>varam, &longs;ed longè minorem; idem de Mercurio perigæo, quem nunquam <lb/>octuplum apogæi, idem de Marte, quem nunquam &longs;exagecuplum, multò <lb/>minùs octogecuplum aut <expan abbr="noagecuplũ">nonagecuplum</expan> ob&longs;ervare potui, Nihil &longs;anè docti&longs;&longs;i<lb/>morum hominum ob&longs;eruationibus & fidei <expan abbr="detractũ">detractum</expan> velim; &longs;ed igno&longs;cant, <lb/>&longs;i oculis meis plus tribuam; vereor autem vt aliqui, vt &longs;y&longs;temati á &longs;e fabri­<lb/>cato, aut reformato meliùs <expan abbr="con&longs;ulãt">con&longs;ulant</expan>, ex paucis ob&longs;ervationibus, ii&longs;que præ­<lb/>&longs;ertim, quoad minuta &longs;altem &longs;ecunda, fallaciæ haud parum obnoxiis, ea <lb/>nonnunquam ad&longs;truant, quæ dubito, an reliquis deinde ob&longs;ervationibus <lb/>&longs;ubjaceant. </s> |
| <s id="s.000929">morum hominum ob&longs;eruationibus & fidei <expan abbr="detractũ">detractum</expan> velim; &longs;ed igno&longs;cant, <lb/>&longs;i oculis meis plus triboam; vereor autem vt aliqui, vt &longs;y&longs;temati á &longs;e fabri­<lb/>cato, aut reformato meliùs <expan abbr="con&longs;ulãt">con&longs;ulant</expan>, ex paucis ob&longs;ervationibus, il&longs;que præ­<lb/>&longs;ertim, quoad minuta &longs;altem &longs;ecunda, &longs;allaciæ haud parum obnox<gap/>s, ea <lb/>nonnunquam ad&longs;truant, quæ dubito, an reliquis deinde ob&longs;ervationibus <lb/>&longs;ubjaceant. </s> | |
| <s id="s.000930">Vnum deinde in Venere notatu dignum e&longs;&longs;e puto, eam &longs;cilicet, <lb/>cùm circa perigæum vel apogæum ob&longs;ervatur, non procul abe&longs;&longs;e ab ho­<lb/>rizonte, ac proinde non modicam radios vi&longs;uales refractionem pati. </s> | <s id="s.000930">Vnum deinde in Venere notatu dignum e&longs;&longs;e puto, eam &longs;cilicet, <lb/>cùm circa perigæum vel apogæum ob&longs;ervatur, non procul abe&longs;&longs;e ab ho­<lb/>rizonte, ac proinde non modicam radios vi&longs;uales refractionem pati. </s> |
| <s id="s.000931">quæ <lb/>hauddubie apparentem illius diametrum vatiabit; de&longs;iderandum, vt Ve­<lb/>nus &longs;ub Solis di&longs;cum aliquando veniret, tunc enim exceptis trajecti&longs;que <lb/>radiis &longs;olaribus tele&longs;copio, nec non projectis in planum directè <lb/>oppo&longs;itum, velip&longs;is oculis ratio diametr<gap/> Veneris ad diametrum Solis &longs;ub­<lb/>jiceretur. </s> | <s id="s.000931">quæ <lb/>hauddubie apparentem illius diametrum variabit; de&longs;iderandum, vt Ve­<lb/>nus &longs;ub Solis di&longs;cum aliquando veniret, tunc enim exceptis trajecti&longs;que <lb/>radiis &longs;olaribus tele&longs;copio, nec non projectis in planum directè <lb/>oppo&longs;itum, vel ip&longs;is oculis ratio diametrum Veneris ad diametrum Solis &longs;ub­<lb/>jiceretur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000932"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000932"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000933"> Libenter exte re&longs;cirem vtrùm &longs;it aliquod Veneris phœnome­<lb/>non; quod in tua hypothe&longs;i explicari non po&longs;&longs;e putes. </s> | <s id="s.000933"> Libenter ex re re&longs;cirem vtrùm &longs;it aliquod Veneris phœnome­<lb/>non; quod in tua hypothe&longs;i explicari non po&longs;&longs;e putes. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000934"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000934"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000935"> Vix crediderim vllum e&longs;&longs;e; de certis enim loquor & indubi­<lb/>tatis; nempe: modò&longs;upponam. </s> | <s id="s.000935"> Vix crediderim vllum e&longs;&longs;e; de certis enim loquor & indubi­<lb/>tatis; nempe: modò&longs;upponam. </s> |
| <s id="s.000936">Venerem &longs;implici motu moveri ab ortu <lb/>ad occa&longs;um, eoque æquabili&longs;&longs;imo, cum illa duplici inelina<gap/>onc, itus ac re­<lb/>ditus reciptoci, ad in&longs;tar motusaccelerati & retardati; ptima quidem ab <lb/>Apogæo ad di&longs;tantiam mediam, eandem curn di&longs;tantia media Solis, & hinc <lb/>ad Perigæum, ita vi Venus in&longs;s a mediam di&longs;tantiam orbem &longs;uum i&longs;ochro­<lb/>non cum Sole perfici<gap/>; Secunda verò ab co latitudinis puncto, in quo <pb pagenum="83" xlink:href="025/01/087.jpg"/>fuit, antequam motu circulari <gap/>overet<gap/> ad Eclipticam, co modo, quo <gap/><lb/>&longs;upra dictum e&longs;t. </s> | <s id="s.000936">Venerem &longs;implici motu moveri ab ortu <lb/>ad occa&longs;um, eoque æquabili&longs;&longs;imo, cum illa duplici inclinatione, itus ac re­<lb/>ditus reciproci, ad in&longs;tar motus accelerati & retardati; prima quidem ab <lb/>Apogæo ad di&longs;tantiam mediam, eandem curn di&longs;tantia media Solis, & hinc <lb/>ad Perigæum, ita vi Venus infra mediam di&longs;tantiam orbem &longs;uum i&longs;ochro­<lb/>non cum Sole perficiæ ; Secunda verò ab eo latitudinis puncto, in quo <pb pagenum="83" xlink:href="025/01/087.jpg"/>fuit, antequam motu circulari moveretur ad Eclipticam, eo modo, quo iam <lb/>&longs;upra dictum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000937"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000937"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000938"> Qua quæ&longs;o linea, curva an rocta? </s> | <s id="s.000938"> Qua quæ&longs;o linea, curva an recta? </s> |
| <s id="s.000939">deinde an perpen­<lb/>dicular<gap/>ter cadente in planum Eclipticæ? </s> | <s id="s.000939">deinde an perpen­<lb/>diculariter cadente in planum Eclipticæ? </s> |
| <s id="s.000940">an verò in planum Æqu<gap/>­<lb/>totis? </s> | <s id="s.000940">an verò in planum Æqua­<lb/>toris? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000941"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000941"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000942"> Ad vtrumque re&longs;pondeo; ad primum quidem, per curvam fieri; <lb/><figure id="id.025.01.087.1.jpg" xlink:href="025/01/087/1.jpg"/><lb/>vt dixi de Sole v.g. per arcum D. <lb/>F, vt eandem retineat à centro <lb/>mundi di&longs;tantiam, vi &longs;cilicet hujus <lb/>motus, &longs;eu inclinationis; quænam <lb/>verò &longs;it accelerationis ratio à D ver­<lb/>sùs F, iam &longs;upra indicavi. </s> | <s id="s.000942"> Ad vtrumque re&longs;pondeo; ad primum quidem, per curvam fieri; <lb/><figure id="id.025.01.087.1.jpg" xlink:href="025/01/087/1.jpg"/><lb/>vt dixi de Sole v.g. per arcum D. <lb/>F, vt eandem retineat à centro <lb/>mundi di&longs;tantiam, vi &longs;cilicet hujus <lb/>motus, &longs;eu inclinationis; quænam <lb/>verò &longs;it accelerationis ratio à D ver­<lb/>sùs F, iam &longs;upra indicavi. </s> |
| <s id="s.000943">Suppone <lb/>horizontale planum AF & &longs;uperfi­<lb/>ciem &longs;phæræ inclinatam DF, in <lb/>qua de&longs;cendat corpus grave motu <lb/>accelerato, hæc e&longs;t accelerationis <lb/>progre&longs;&longs;io; quæ in &longs;ecundam incli­<lb/>nationem apprimè quadrat; <expan abbr="quænã">quænam</expan> <lb/>porrò & qualis &longs;it hæc progre&longs;&longs;io <lb/>motus accelerati, altioris e&longs;t indagi­<lb/>nis; Licèt enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it cum illa, <lb/>quam &longs;ervant funependula in de­<lb/>&longs;cen&longs;u, ab ea tamen petenda e&longs;t; <lb/>Vt vt &longs;it, hæc di&longs;cu&longs;&longs;io hujus no&longs;tri <lb/>in&longs;tituti non e&longs;t, ad &longs;ecundum re­<lb/>&longs;pondeo, Lineam illam eadere per­<lb/>pendiculariter in planum Æquato­<lb/>ris, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> determinatur à Plano cir­<lb/>culi parallelo Plano Æquatotis, eius <lb/>tamen terminus e&longs;t Ecliptica, vt di­<lb/>xi; nempe Plánetæ hinc terram a&longs;pi­<lb/>ciunt, cui &longs;erviunt, lumenque refun­<lb/>dunt; inde verò Solem, &longs;ub primo re&longs;pectu, &longs;uos orbes agunt circa­<lb/>terram, tanquam circa &longs;uum centrum; &longs;ub alio verò, Solis &longs;equun­<lb/>tur ve&longs;tigia, qui cùm ab Ecliptica punquam di&longs;cedat, hic &longs;olus circulus <lb/>&longs;ecundam inclinationem Planetarum tanquam terminus determinat. </s> | <s id="s.000943">Suppone <lb/>horizontale planum AF & &longs;uperfi­<lb/>ciem &longs;phæræ inclinatam DF, in <lb/>qua de&longs;cendat corpus grave motu <lb/>accelerato, hæc e&longs;t accelerationis <lb/>progre&longs;&longs;io; quæ in &longs;ecundam incli­<lb/>nationem apprimè quadrat; <expan abbr="quænã">quænam</expan> <lb/>porrò & qualis &longs;it hæc progre&longs;&longs;io <lb/>motus accelerati, altioris e&longs;t indagi­<lb/>nis; Licèt enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it cum illa, <lb/>quam &longs;ervant funependula in de­<lb/>&longs;cen&longs;u, ab ea tamen petenda e&longs;t; <lb/>Vt vt &longs;it, hæc di&longs;cu&longs;&longs;io hujus no&longs;tri <lb/>in&longs;tituti non e&longs;t, ad &longs;ecundum re­<lb/>&longs;pondeo, Lineam illam cadere per­<lb/>pendiculariter in planum Æquato­<lb/>ris, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> determinatur à Plano cir­<lb/>culi parallelo Plano Æquatoris, eius <lb/>tamen terminus e&longs;t Ecliptica, vt di­<lb/>xi; nempe Plánetæ hinc terram a&longs;pi­<lb/>ciunt, cui &longs;erviunt, lumenque refun­<lb/>dunt; inde verò Solem, &longs;ub primo re&longs;pectu, &longs;uos orbes agunt circa - <lb/>terram, tanquam circa &longs;uum centrum; &longs;ub alio verò, Solis &longs;equun­<lb/>tur ve&longs;tigia, qui cùm ab Ecliptica nunquam di&longs;cedat, hic &longs;olus circulus <lb/>&longs;ecundam inclinationem Planetarum tanquam terminus determinat. </s> |
| <s id="s.000944">Ex <lb/>his autem per&longs;picuas rationes reddo, in mea hypothe&longs;i, acceleratio­<lb/>nis, retardationis, retrogre&longs;&longs;ionis, &longs;tationis, Nodorum motus, itemque <lb/>Apogæi & Perigæi, variæ digre&longs;&longs;ionis & latitudinis, vt jam &longs;upra indicavi­<lb/>mus. </s> | <s id="s.000944">Ex <lb/>his autem per&longs;picuas rationes reddo, in mea hypothe&longs;i, acceleratio­<lb/>nis, retardationis, retrogre&longs;&longs;ionis, &longs;tationis, Nodorum motus, itemque <lb/>Apogæi & Perigæi, variæ digre&longs;&longs;ionis & latitudinis, vt jam &longs;upra indicavi­<lb/>mus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000945"><emph type="italics"/>Ch<gap/>y&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000945"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000946"> Antequam alia argumenta expromas, per te mihi liceat, <lb/>Antime, vnum quidpiam, quod jam in mentem venit, breviter expo­<lb/>nore; &longs;cilicet in Copernicana hy pothe&longs;i, cuncta fetè gratis, vt aiunt, <lb/>& ad nutum con&longs;tr<gap/>entis ad&longs;trui, id e&longs;t &longs;ine vlla cau&longs;a, vel ratione, quæ <lb/>hoc, vel illud fieri p<gap/>&longs;tulet; v.g. <!-- REMOVE S-->terram moveri volunt in excentrico; cut <pb pagenum="84" xlink:href="025/01/088.jpg"/>amabò circa illud centrum potiùs quàm circa aliud? </s> | <s id="s.000946"> Antequam alia argumenta expromas, per te mihi liceat, <lb/>Antime, vnum quidpiam, quod jam in mentem venit, breviter expo­<lb/>nere; &longs;cilicet in Copernicana hypothe&longs;i, cuncta fetè gratis, vt aiunt, <lb/>& ad nutum con&longs;truentis ad&longs;trui, id e&longs;t &longs;ine vlla cau&longs;a, vel ratione, quæ <lb/>hoc, vel illud fieri po&longs;tulet; v.g. <!-- REMOVE S-->terram moveri volunt in excentrico; cur <pb pagenum="84" xlink:href="025/01/088.jpg"/>amabò circa illud centrum potiùs quàm circa aliud? </s> |
| <s id="s.000947">Cur non circa Solem, <lb/>qui e&longs;t in Mundi centro? </s> | <s id="s.000947">Cur non circa Solem, <lb/>qui e&longs;t in Mundi centro? </s> |
| <s id="s.000948">aut &longs;i vis, moveri in Eclip&longs;i, cur hanc adhibes po­<lb/>tiùs quàm <expan abbr="aliã">aliam</expan>? </s> | <s id="s.000948">aut &longs;i vis, moveri in Eclip&longs;i, cur hanc adhibes po­<lb/>tiùs quàm <expan abbr="aliã">aliam</expan>? </s> |
| <s id="s.000949">cur Sol in hoc. </s> | <s id="s.000949">cur Sol in hoc. </s> |
| <s id="s.000950">vmbilico, <expan abbr="nõ">non</expan> verò in alio, vel in ip&longs;o ellip&longs;eos <lb/>centro? </s> | <s id="s.000950">vmbilico, <expan abbr="nõ">non</expan> verò in alio, vel in ip&longs;o ellip&longs;eos <lb/>centro? </s> |
| <s id="s.000951">deinde cur & vnde movetur Apogæum? </s> | <s id="s.000951">deinde cur & vnde movetur Apogæum? </s> |
| <s id="s.000952">cur in con&longs;equentia potiùs <lb/>quàm in antecedentia? </s> | <s id="s.000952">cur in con&longs;equentia potiùs <lb/>quàm in antecedentia? </s> |
| <s id="s.000953">cur terra ab occa&longs;u ad ortum, tum motu centri, tum <lb/>ctiam orbis &longs;ecundùm he mi&longs;phærium à Sole aver&longs;um? </s> | <s id="s.000953">cur terra ab occa&longs;u ad ortum, tum motu centri, tum <lb/>etiam orbis &longs;ecundùm hemi&longs;phærium à Sole aver&longs;um? </s> |
| <s id="s.000954">cur per Eclipticam <lb/>cum tanta declinatione ab Æquatore? </s> | <s id="s.000954">cur per Eclipticam <lb/>cum tanta declinatione ab Æquatore? </s> |
| <s id="s.000955">vnde etiam motus orbis annuus <lb/>diurno contrarius? </s> | <s id="s.000955">vnde etiam motus orbis annuus <lb/>diurno contrarius? </s> |
| <s id="s.000956">denique vnde ip&longs;a vertigo Solis? </s> | <s id="s.000956">denique vnde ip&longs;a vertigo Solis? </s> |
| <s id="s.000957">cur tanta, non major <lb/>aut minor? </s> | <s id="s.000957">cur tanta, non major <lb/>aut minor? </s> |
| <s id="s.000958">Cuncta hæc, alia<gap/>; fortè &longs;imilia &longs;ine vlla ratione vel cau&longs;a exi­<lb/>gente Copernicana hypothe&longs;is habet, eo tantùm nomine, quod ad &longs;alvan­<lb/>da phænomena, nece&longs;&longs;aria e&longs;&longs;e credautur, quæ tamen alio modo &longs;alvari <lb/>po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.000958">Cuncta hæc, <expan abbr="alia&qtail;">aliaque</expan> ; fortè &longs;imilia &longs;ine vlla ratione vel cau&longs;a exi­<lb/>gente Copernicana hypothe&longs;is habet, eo tantùm nomine, quod ad &longs;alvan­<lb/>da phænomena, nece&longs;&longs;aria e&longs;&longs;e credantur, quæ tamen alio modo &longs;alvari <lb/>po&longs;&longs;unt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000959"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000959"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000964"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000964"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000965"> Tuo illo argumento, Chry&longs;ocome, contra Copernicum non &longs;e­<lb/>mel v&longs;us &longs;um, re tamen paulò accuratiùs <expan abbr="cõ&longs;iderata">con&longs;iderata</expan>, illæ rationes, quæ mco <lb/>&longs;y&longs;temati favent, pro explicatione illorum capitum, quæ &longs;upra recen&longs;ui&longs;ti, <lb/>ad Copernicanum facilè traduci po&longs;&longs;unt, & pro illo æquè militant. </s> | <s id="s.000965"> Tuo illo argumento, Chry&longs;ocome, contra Copernicum non &longs;e­<lb/>mel v&longs;us &longs;um, re tamen paulò accuratiùs <expan abbr="cõ&longs;iderata">con&longs;iderata</expan>, illæ rationes, quæ meo <lb/>&longs;y&longs;temati favent, pro explicatione illorum capitum, quæ &longs;upra recen&longs;ui&longs;ti, <lb/>ad Copernicanum facilè traduci po&longs;&longs;unt, & pro illo æquè militant. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000966"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000966"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000967"> Magno certè beneficio me tibi ob&longs;tringes, &longs;i rem hanc me do­<lb/>cueris, quæ certè quanti momenti futura &longs;it, vix dici à me pote&longs;t; &longs;i enim <lb/>Keplerus pro metis nugis & fabulis, in quibus cau&longs;as phy&longs;icas cæle&longs;tium <lb/>phænomenon collocabat, tantom gloriam apud omnes obtinuit; quid de <lb/><gap/>lo faturum putas, qui veras corundem cau&longs;as in hac hypothe&longs;i Copernici <lb/>ad duxerit? </s> | <s id="s.000967"> Magno certè beneficio me tibi ob&longs;tringes, &longs;i rem hanc me do­<lb/>cueris, quæ certè quanti momenti futura &longs;it, vix dici à me pote&longs;t; &longs;i enim <lb/>Keplerus pro metis nugis & fabulis, in quibus cau&longs;as phy&longs;icas cæle&longs;tium <lb/>phænomenon collocabat, tantam gloriam apud omnes obtinuit; quid de <lb/>illo faturum putas, qui veras eorundem cau&longs;as in hac hypothe&longs;i Copernici <lb/>ad duxerit? </s> |
| <s id="s.000968">inde &longs;altem maxima tua ingenuitas con&longs;picua & palam fiet<gap/>cùm <lb/>vel <gap/>o&longs;ti arma porrigas, quious &longs;e defendat. </s> | <s id="s.000968">inde &longs;altem maxima tua ingenuitas con&longs;picua & palam fiet, cùm <lb/>vel no&longs;ti arma porrigas, quibus &longs;e defendat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000969"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000969"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000970"> Libenter faciam; nec enim in <gap/>&longs;ce di&longs;&longs;ertationibus literariis, ali­<lb/>quorum dolus mihi probatur, qui ca celant adver&longs;arium, quæ illius cau&longs;æ <lb/>&longs;uf&longs;ragantur; mihi &longs;anè &longs;ecus agendum e&longs;&longs;e puto. </s> | <s id="s.000970"> Libenter faciam; nec enim in hi&longs;ce di&longs;&longs;ertationibus literariis, ali­<lb/>quorum dolus mihi probatur, qui ea celant adver&longs;arium, quæ illius cau&longs;æ <lb/>&longs;uffragantur; mihi &longs;anè &longs;ecus agendum e&longs;&longs;e puto. </s> |
| <s id="s.000971">Itaque &longs;upponamus So­<lb/>lemin centro mundi A &longs;tabulari, terram in apogæo C.circulum CHFP in <lb/>plano Eclipticæ, per quem terræ <expan abbr="centrũmoveretur">centrummoveretur</expan> à C in N, quod vocamus <lb/>in con&longs;equentia Signorum, &longs;i e&longs;&longs;et in mediocri, vellconnaturali di&longs;tantia; &longs;ed <lb/>quia ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam tendit, &longs;en&longs;im motu accelerato <lb/>accedit versùs A, &longs;imulq, tendit motu circulari ver&longs;us H, vnde <expan abbr="nõ">non</expan> movetnr <lb/>per atcum CH, &longs;ed per al<gap/> CG ; &longs;upponamus autem AG e&longs;&longs;e mediocr<gap/><lb/>di&longs;tantiam; in ea non &longs;i&longs;tit; &longs;ed motu retardato progreditur vltrà versus Peri­<lb/>gæum; & quia rece&longs;&longs;us à mediocri' di&longs;tantia æqualis e&longs;t acce&longs;&longs;ui, æquali tem­<lb/>pore decurret arcum GE, atque ita erit Perigæum in E, ex quo pari modo <lb/>pervenit in I, nam AI e&longs;t mediocris di&longs;tantia, reditque per i&longs;ochronum <lb/>rece&longs;&longs;um, ad Apogæum C; &longs;ive autem arcus CGE &longs;it &longs;emicirculus, vel <pb pagenum="85" xlink:href="025/01/089.jpg"/>&longs;piralis, &longs;ive etiam ellip&longs;is, cogita punctum C accedere ad R motu acce­<lb/>lerato per radium AC eo tempore quo radius AC circa centrum A in <lb/>eodem plano ductus pervenit in AG, ferens &longs;ecum punctum illud mobi­<lb/>le, quod tunc erit in G ; deinde idem punctum moveatur motu retaidato <lb/><figure id="id.025.01.089.1.jpg" xlink:href="025/01/089/1.jpg"/><lb/>ab R in D, dum prædictus codem motu pervenit in AE, tunc certè præ­<lb/>dictum punctum crit in E &longs;cilicet in Perigæo ; quare hæc linea erit vna ex <lb/>&longs;piralibus Archimedis, quæ ad &longs;emicirculum proximc accedit; quia veio <lb/>differentia &longs;en&longs;ibilis nen e&longs;t, &longs;emicirculus &longs;upponi pote&longs;t, in quo cen­<lb/>trum terræ motu æquabili movetur; pari modo punctum illud redit à D <lb/>in R, & ab R ad A, dum idem radius ab AE redit in AC. </s> | <s id="s.000971">Itaque &longs;upponamus So­<lb/>lem in centro mundi A &longs;tabulari, terram in apogæo C.circulum CHFP in <lb/>plano Eclipticæ, per quem terræ <expan abbr="centrũmoveretur">centrum moveretur</expan> à C in N, quod vocamus <lb/>in con&longs;equentia Signorum, &longs;i e&longs;&longs;et in mediocri, vel | connaturali di&longs;tantia; &longs;ed <lb/>quia ab Apogæo ad mediocrem di&longs;tantiam tendit, &longs;en&longs;im motu accelerato <lb/>accedit versùs A, &longs;imulque, tendit motu circulari ver&longs;us H, vnde <expan abbr="nõ">non</expan> movetur <lb/>per arcum CH, &longs;ed per alium CG ; &longs;upponamus autem AG e&longs;&longs;e mediocre <lb/>di&longs;tantiam; in ea non &longs;i&longs;tit; &longs;ed motu retardato progreditur vltrà versus Peri­<lb/>gæum; & quia rece&longs;&longs;us à mediocri' di&longs;tantia æqualis e&longs;t acce&longs;&longs;ui, æquali tem­<lb/>pore decurret arcum GE, atque ita erit Perigæum in E, ex quo pari modo <lb/>pervenit in I, nam AI e&longs;t mediocris di&longs;tantia, reditque per i&longs;ochronum <lb/>rece&longs;&longs;um, ad Apogæum C; &longs;ive autem arcus CGE &longs;it &longs;emicirculus, vel <pb pagenum="85" xlink:href="025/01/089.jpg"/>&longs;piralis, &longs;ive etiam ellip&longs;is, cogita punctum C accedere ad R motu acce­<lb/>lerato per radium AC eo tempore quo radius AC circa centrum A in <lb/>eodem plano ductus pervenit in AG, ferens &longs;ecum punctum illud mobi­<lb/>le, quod tunc erit in G ; deinde idem punctum moveatur motu retardato <lb/><figure id="id.025.01.089.1.jpg" xlink:href="025/01/089/1.jpg"/><lb/>ab R in D, dum prædictus codem motu pervenit in AE, tunc certè præ­<lb/>dictum punctum erit in E &longs;cilicet in Perigæo ; quare hæc linea erit vna ex <lb/>&longs;piralibus Archimedis, quæ ad &longs;emicirculum proxime accedit; quia vero <lb/>differentia &longs;en&longs;ibilis nen e&longs;t, &longs;emicirculus &longs;upponi pote&longs;t, in quo cen­<lb/>trum terræ motu æquabili movetur; pari modo punctum illud redit à D <lb/>in R, & ab R ad A, dum idem radius ab AE redit in AC. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000972"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi &longs;ummo perè placent, cùm ex &longs;implici&longs;&longs;imis princi­<lb/>piis deducantur; vna tamen difficultas &longs;e&longs;e oculis meis objicit ; nam <lb/>æquali tempore, vt dicis, radius AC circumducitur in AG, vel AN, & <lb/>ab AN ad AF, igitur inæqualiter movetur, cùm arcus CN minor &longs;it <lb/>arcu NF. </s> | <s id="s.000972"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc mihi &longs;ummo perè placent, cùm ex &longs;implici&longs;&longs;imis princi­<lb/>piis deducantur; vna tamen difficultas &longs;e&longs;e oculis meis objicit ; nam <lb/>æquali tempore, vt dicis, radius AC circumducitur in AG, vel AN, & <lb/>ab AN ad AF, igitur inæqualiter movetur, cùm arcus CN minor &longs;it <lb/>arcu NF. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000973"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000973"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000974"> Equidem extremitas radij AC movetur inæqualiter in cir­<lb/>culo CHFP; punctum tamen C, &longs;ou centrum terræ ita movetur pet <lb/>CGE motu mixto ex circulari, & recto, vt hic pror&longs;us æquabilis re&longs;ul­<lb/>tet: Hinc circulus CGEI e&longs;t quidem excentricus, non tamen verus, in <lb/>quo &longs;cilicet terra motu &longs;implici moveatur, &longs;ed apparens; & con&longs;equen­<lb/>ter centrum B, tantùm apparens; item excentricitas AB; quæ omnia ex <lb/>prædicto motu mixto con&longs;equi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; itemque anomaliam, id e&longs;t, <pb pagenum="86" xlink:href="025/01/090.jpg"/>appatentem nob<gap/> eju&longs;<gap/>s inæqualitatem; licet enim raotus à C <lb/>in G ; & à G in <gap/> r<gap/>vor<gap/> æqu<gap/> &longs;int, inæquales tamon nobis appa­<lb/>re<gap/>; nempe dum ter<gap/> deturrit a<gap/>cum CG, quadrar<gap/>m &longs;cilicer &longs;ul <lb/>Orbis, videtur nobis detumi&longs;&longs;o al c<gap/>m CN minorom quadrante; & dum <lb/>decurrit GE æqualem CH, videtur nobis decurrere arcum NF majo­<lb/>rem, perinde quippe e&longs;t, &longs;ive terram in G a&longs;picias ex A, &longs;ive ex G Solem <lb/>in A &longs;pectes; vt &longs;cilicet illum videas in puncto Eclypticæ, oppo&longs;ito, <lb/>puncto G. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000974"> Equidem extremitas radij AC movetur inæqualiter in cir­<lb/>culo CHFP; punctum tamen C, &longs;eu centrum terræ ita movetur per <lb/>CGE motu mixto ex circulari, & recto, vt hic pror&longs;us æquabilis re&longs;ul­<lb/>tet: Hinc circulus CGEI e&longs;t quidem excentricus, non tamen verus, in <lb/>quo &longs;cilicet terra motu &longs;implici moveatur, &longs;ed apparens; & con&longs;equen­<lb/>ter centrum B, tantùm apparens; item excentricitas AB; quæ omnia ex <lb/>prædicto motu mixto con&longs;equi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; itemque anomaliam, id e&longs;t, <pb pagenum="86" xlink:href="025/01/090.jpg"/>appatentem nobis eju&longs;dem motus inæqualitatem; licet enim motus à C <lb/>in G; & à G in revera æqualis &longs;int, inæquales tamen nobis appa­<lb/>rent ; nempe dum terra decurrit arcum CG, quadratum &longs;cilicet &longs;ui <lb/>Orbis, videtur nobis decurri&longs;&longs;o arcum CN minorem quadrante; & dum <lb/>decurrit GE æqualem CH, videtur nobis decurrere arcum NF majo­<lb/>rem, perinde quippe e&longs;t, &longs;ive terram in G a&longs;picias ex A, &longs;ive ex G Solem <lb/>in A &longs;pectes; vt &longs;cilicet illum videas in puncto Eclypticæ, oppo&longs;ito, <lb/>puncto G. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000975"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000975"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000976"> Sed vndo <gap/>pogæi motus, i&longs;que in con&longs;equentia. </s> | <s id="s.000976"> Sed vndo Apogæi motus, i&longs;que in con&longs;equentia. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000977"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000977"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000978"> Fac terran ex C, peract<gap/> &longs;emicirculo nondum ad Perigæum <lb/>perveni&longs;&longs;e, nec peracto orbe integro ad Apogæum ; inde nece&longs;&longs;ariò &longs;e­<lb/>quitur, Apogæum promoveri in con&longs;equen tia, &longs;cilice<gap/>à Gversùs H ; in <lb/>antecedentia autem moveretur, &longs;iterra ad Apogæum reditet nondum <lb/>peracto orbe integro. </s> | <s id="s.000978"> Fac terram ex C, peracto &longs;emicirculo nondum ad Perigæum <lb/>perveni&longs;&longs;e, nec peracto orbe integro ad Apogæum ; inde nece&longs;&longs;ariò &longs;e­<lb/>quitur, Apogæum promoveri in con&longs;equentia, &longs;cilicet à G versùs H ; in <lb/>antecedentia autem moveretur, &longs;i terra ad Apogæum reditet nondum <lb/>peracto orbe integro. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000979"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000979"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000980"> Omit<gap/>e, quæ&longs;o hæc enim faciliora &longs;unt, quàm vt longio­<lb/>rem explicationem po&longs;tulent; &longs;ed vnde quæ&longs;o orbis annuus centri; vnde <lb/>diurnus orbis, i<gap/>mquo annuus illi oppo&longs;itus? </s> | <s id="s.000980"> Omitte, quæ&longs;o hæc enim faciliora &longs;unt, quàm vt longio­<lb/>rem explicationem po&longs;tulent; &longs;ed vnde quæ&longs;o orbis annuus centri; vnde <lb/>diurnus orbis, itemque annuus illi oppo&longs;itus? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000981"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000981"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000982"> Nequo in hoc multùm laboto; &longs;i enim &longs;upponas terræ globum <lb/>ita demi&longs;&longs;um fui&longs;&longs;e ex &longs;ublimi, ad acquiren dum illum velocitatis gradum, <lb/>qui nece&longs;&longs;arius &longs;it, vt vna pats globi fortè præponderans, ante aliàs de­<lb/>&longs;cenderit, vnde motus quidam mixtus &longs;equatur, ex motu orbis & cen­<lb/>tri; &longs;i hoc &longs;upponas, inquam, vbi dictus globus ad di&longs;tantiam mediam <lb/>pervenit, illico motu circulari movericœpit in eam partem, in quam <lb/>motus Orbis prævius illum determinat; analogiam habes in globo vel <lb/>di&longs;co, qui deor&longs;um præfato modo dimi&longs;&longs;us de&longs;cendit; vbi enim planum <lb/>horizontale attingit, in eo movetur, &longs;eu rotatur, priore determinatione <lb/>durante. </s> | <s id="s.000982"> Neque in hoc multùm laboro; &longs;i enim &longs;upponas terræ globum <lb/>ita demi&longs;&longs;um fui&longs;&longs;e ex &longs;ublimi, ad acquiren dum illum velocitatis gradum, <lb/>qui nece&longs;&longs;arius &longs;it, vt vna pars globi fortè præponderans, ante aliàs de­<lb/>&longs;cenderit, vnde motus quidam mixtus &longs;equatur, ex motu orbis & cen­<lb/>tri; &longs;i hoc &longs;upponas, inquam, vbi dictus globus ad di&longs;tantiam mediam <lb/>pervenit, illico motu circulari moveri cœpit in eam partem, in quam <lb/>motus Orbis prævius illum determinat; analogiam habes in globo vel <lb/>di&longs;co, qui deor&longs;um præfato modo dimi&longs;&longs;us de&longs;cendit; vbi enim planum <lb/>horizontale attingit, in eo movetur, &longs;eu rotatur, priore determinatione <lb/>durante. </s> |
| <s id="s.000983">v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;it globus BCDE, (<emph type="italics"/>in Figura <expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan><emph.end type="italics"/>) centro A ita demi&longs;&longs;us <lb/>per lineam perpendicularem AH, vt centrum quidem A rectam de&longs;cri­<lb/>bat; aliæ verò partes etiam moveantur circa A, v.g. <!-- REMOVE S-->B in C, D, E, vbi <lb/>globus attinget planum horizontale KL, in H, vi prioris determina­<lb/>tionis, &longs;eu motus Orbis, F tendet in GH, I, vnde rotabitur globus in <lb/>dicto plano versùs K. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000983">v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->&longs;it globus BCDE, (<emph type="italics"/>in Figura <expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan><emph.end type="italics"/>) centro A ita demi&longs;&longs;us <lb/>per lineam perpendicularem AH, vt centrum quidem A rectam de&longs;cri­<lb/>bat; aliæ verò partes etiam moveantur circa A, v.g. <!-- REMOVE S-->B in C, D, E, vbi <lb/>globus attinget planum horizontale KL, in H, vi prioris determina­<lb/>tionis, &longs;eu motus Orbis, F tendet in GH, I, vnde rotabitur globus in <lb/>dicto plano versùs K. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000984">Idem dicendtun de globo terræ tali modo de­<lb/>mi&longs;&longs;o, cujus centrum movetur motu æquabili in Plano Eclipticæ cum <lb/>eo velocitatis gradu, quem in primo illo de&longs;cen&longs;u acqui&longs;ivit, qui <lb/>deinde &longs;emper intactus manet; pari modo motus Orbis etiam durat, <lb/>cùm eadem &longs;it pro vtroque motu ratio, vt videre e&longs;t in prædicto <lb/>globo. </s> | <s id="s.000984">Idem dicendum de globo terræ tali modo de­<lb/>mi&longs;&longs;o, cujus centrum movetur motu æquabili in Plano Eclipticæ cum <lb/>eo velocitatis gradu, quem in primo illo de&longs;cen&longs;u acqui&longs;ivit, qui <lb/>deinde &longs;emper intactus manet; pari modo motus Orbis etiam durat, <lb/>cùm eadem &longs;it pro vtroque motu ratio, vt videre e&longs;t in prædicto <lb/>globo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000985"><emph type="italics"/>Choy&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000985"><emph type="italics"/>Choy&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ipfi &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, domtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terte&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; dioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i pamllelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/>Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equia<gap/> præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfatoaxis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultut. </s> | <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ip&longs;i &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, dumtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terre&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; alioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i parallelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/><!--neuer Satz-->Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equitur præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfato axis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000993"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000993"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000994"> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fortè dicamus. </s> | <s id="s.000994"> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fortè dicamus. </s> |
| <s id="s.000995">Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;anè quòd vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed quòd ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no­<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde cùm <gap/>jus finis &longs;it &longs;uo calore & luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;le, fi qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>deter minatus, circa &longs;uum centrum immobil<gap/> volxatur, vt &longs;altem illam po­<lb/>t<gap/>nt<gap/>m quæ ine&longs;t, exerceat; alioquin por <gap/>m æternitatem hæc fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s> | <s id="s.000995">Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;anè quòd vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed quòd ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no­<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde cùm jus finis &longs;it &longs;uo calore & luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;&longs;e, &longs;i qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>determinatus, circa &longs;uum centrum immobile volvatur, vt &longs;altem illam po­<lb/>tentiam quæ ine&longs;t, exerceat; alioquin per totum æternitatem hæc fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000996"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000996"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000997"> Bea&longs;ti me, Antime; jam facil<gap/> ad alios Planetas adductas à <lb/>te rationes tradu cam. </s> | <s id="s.000997"> Bea&longs;ti me, Antime; jam facile ad alios Planetas adductas à <lb/>te rationes traducam. </s> |
| <s id="s.000998">hoc vnum præ cæteris mihi mole&longs;tum erat, quòd <lb/>in no&longs;tra hypothe&longs;i, omnia ferè aratis dici atque adduci crederem; <lb/>huic &longs;anè incommodo abundè occurri&longs;ti, cùm omnia, ni fallor attigeris, <pb pagenum="88" xlink:href="025/01/092.jpg"/>necenim m<gap/>tationem obliquitatis Eclipticæ admittendam e&longs;&longs;e putarem, <lb/>præce&longs;&longs;ion<gap/>m <gap/> lenti&longs;&longs;imus ille &longs;tellarum mo<gap/>us &longs;atis ex­<lb/>plicat. </s> | <s id="s.000998">hoc vnum præ cæteris mihi mole&longs;tum erat, quòd <lb/>in no&longs;tra hypothe&longs;i, omnia ferè aratis dici atque adduci crederem; <lb/>huic &longs;anè incommodo abundè occurri&longs;ti, cùm omnia, ni fallor attigeris, <pb pagenum="88" xlink:href="025/01/092.jpg"/>nec enim mutationem obliquitatis Eclipticæ admittendam e&longs;&longs;e putarem, <lb/>præce&longs;&longs;ionem Æquinoctiorum lenti&longs;&longs;imus ille &longs;tellarum motus &longs;atis ex­<lb/>plicat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, <gap/>inor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> | <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, opinor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> |
| <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;iont<gap/> Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;i<gap/>um illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;evidetur; Li<gap/>t enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, co quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantut versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, m<gap/>o &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, orltur ex motu orbis integro, cir ca axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni cunt; <lb/>hoc autem in i<gap/>&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram mihil faciunt. </s> | <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;ionetis Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;imum illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;e videtur; Licet enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, eo quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantur versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, in eo &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, oritur ex motu orbis integro, circa axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni erunt; <lb/>hoc autem in ii&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram nihil faciunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001003"> Expecta tantulùm, Antinre, hic enim &longs;tellarum motus <lb/>in tua hypothe&longs;i difficilè, &longs;altem, vt audio, explicatur; vnde for­<lb/>tè meam vel hoc nomine, tuæ qui&longs;piam præferendam e&longs;&longs;e putaret. </s> | <s id="s.001003"> Expecta tantulùm, Antime, hic enim &longs;tellarum motus <lb/>in tua hypothe&longs;i difficilè, &longs;altem, vt audio, explicatur; vnde for­<lb/>tè meam vel hoc nomine, tuæ qui&longs;piam præferendam e&longs;&longs;e putaret. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001004"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001004"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001005"> Longè faciliùs, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, quàm Planeta­<lb/>rum, in qualibet hypoth e&longs;i evplicat<gap/> pro quo &longs;uppono 1. fixum æter­<lb/>numque e&longs;&longs;e Natu<gap/>e inititutum, vt &longs;tcllæ omnes eundem inter &longs;e ordin<gap/>m <lb/>& &longs;itum &longs;ervent. </s> | <s id="s.001005"> Longè faciliùs, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, quàm Planeta­<lb/>rum, in qualibet hypothe&longs;i explicatur pro quo &longs;uppono 1. fixum æter­<lb/>numque e&longs;&longs;e Naturæ in&longs;titutum, vt &longs;tellæ omnes eundem inter &longs;e ordinem <lb/>& &longs;itum &longs;ervent. </s> |
| <s id="s.001006">2. Nunquam mutari illarum latitu linem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem­<lb/>liber immobilem, puta meridiànum, in quo &longs;tella, primùm &longs;ita &longs;it, co­<lb/>grta denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="motũ">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt ide<gap/> punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s> | <s id="s.001006">2. Nunquam mutari illarum latitudinem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem­<lb/>libet immobilem, puta meridiànum, in quo &longs;tella, primùm &longs;ita &longs;it, co­<lb/>gita denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="motũ">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt idem punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s> |
| <s id="s.001007">Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, & circumduci, & paulo tardiùs, vteo <lb/>momento, quo dictum punctú Eclipticæ, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantulùm versùs ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Eclip<gap/> nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt&longs;emper Eclipticç re&longs;pondeat; aliæ verò, quæ &longs;unt extra Ecli­<lb/>pricam, <gap/>andem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde prætet circularé <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it æquator, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moven<gap/>ur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde præc e&longs;&longs;io Æq<gap/> aoctiorum fec<gap/>è explicatur, quæ tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis Æquarorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Eclipticæ in&longs;i&longs;tat, licèt versùs occa&longs;um &longs;ectio Ecli­<lb/>pticæ cum Æquatoro, ip&longs;o Æquinoctij momento fingulis, annis promo­<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur Æquinoctiorum præce&longs;&longs;ro, ne­<lb/>que propterea &longs;tulla quæpiam ab Æquinoctij puncto versùs Ortum remove-<pb pagenum="89" xlink:href="025/01/093.jpg"/>cur vt non nemo perperam exi&longs;ti<gap/>et, &longs;ed ideò fit Æquinoctiorum præ­<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stellæ &longs;ingulis diebus & annis, tantulùm versùs Ortum qua­<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s> | <s id="s.001007">Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, & circumduci, & paulo tardiùs, vt eo <lb/>momento, quo dictum punctú Eclipticæ, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantulùm versùs ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Ecliptica: nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt &longs;emper Ecliptice re&longs;pondeat; aliæ verò, quæ &longs;unt extra Ecli­<lb/>pticam, eandem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde præter circularé <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it æquator, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moventur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde præce&longs;&longs;io Æquinoctiorum facilè explicatur, quæ tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis Æquatorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Eclipticæ in&longs;i&longs;tat, licèt versùs occa&longs;um &longs;ectio Ecli­<lb/>pticæ cum Æquatore, ip&longs;o Æquinoctij momento &longs;ingulis, annis promo­<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur Æquinoctiorum præce&longs;&longs;io, ne­<lb/>que propterea &longs;tella quæpiam ab Æquinoctij puncto versùs Ortum remove-<pb pagenum="89" xlink:href="025/01/093.jpg"/>tur vt non nemo perperam exi&longs;titet, &longs;ed ideò fit Æquinoctiorum præ­<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stellæ &longs;ingulis diebus & annis, tantulùm versùs Ortum qua­<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s> |
| <s id="s.001008">Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fortè propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veriùs propter veloci&longs;&longs;i­<lb/>mum circularen motum, qui nihil ferè. </s> | <s id="s.001008">Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fortè propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veriùs propter veloci&longs;&longs;i­<lb/>mum circularen motum, qui nihil ferè. </s> |
| <s id="s.001009">prædictæ inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s> | <s id="s.001009">prædictæ inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001012"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001012"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001013"> In Venere, Mercurio, & Marte, illud præ&longs;ertim Copernicanæ <lb/>hypothe&longs;i repugnare &longs;upra dictum e&longs;t, quòd Venus in Perigæo quinqua­<lb/>gecuplo, Mercurius no vecuplo, Mars octogecuplo, majores videri debe­<lb/>rent; quod tamen: vt dixi, meis ob&longs;ervationibus repugnat in Iove, qui &longs;e­<lb/>quitur, aliquid etiam invenio; vnde tua hypothe&longs;is, Augu&longs;tine, impugne­<lb/>tur: Iovem igitur, vt fortè putabas, ita propitium non habes. </s> | <s id="s.001013"> In Venere, Mercurio, & Marte, illud præ&longs;ertim Copernicanæ <lb/>hypothe&longs;i repugnare &longs;upra dictum e&longs;t, quòd Venus in Perigæo quinqua­<lb/>gecuplo, Mercurius nonecuplo, Mars octogecuplo, majores videri debe­<lb/>rent; quod tamen: vt dixi, meis ob&longs;ervationibus repugnat in Iove, qui &longs;e­<lb/>quitur, aliquid etiam invenio; vnde tua hypoth |