| version 1.22, 2006/08/29 12:34:09 |
version 1.23, 2006/08/30 07:24:31 |
| |
| <figure id="id.025.01.053.1.jpg" xlink:href="025/01/053/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.053.1.jpg" xlink:href="025/01/053/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000550">Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan­<lb/>gulum C in eo collocatum; certè &longs;i &longs;up­<lb/>ponatur vtrumque lævigatum, de&longs;cen­<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim aliter per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu­<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt fueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen­<lb/>deret, quod dici non pote&longs;t; Sit enim <lb/>CD perpendiculum, & CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta à puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;uprà horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, cùm à plani &longs;cabutie impediri po&longs;&longs;it, latus AD, &longs;u­<lb/>perior portio quæ libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;iti, prævalens, deor­<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D ; &longs;ed hoc per accidens fit. </s> | <s id="s.000550">Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan­<lb/>gulum C in eo collocatum; certè &longs;i &longs;up­<lb/>ponatur vtrumque lævigatum, de&longs;cen­<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim aliter per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu­<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt fueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen­<lb/>deret, quod dici non pote&longs;t; Sit enim <lb/>CD perpendiculum, & CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta à puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;uprà horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, cùm à plani &longs;cabutie impediri po&longs;&longs;it, latus AD, &longs;u­<lb/>perior portio quæ libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;iti, prævalens, deor­<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D ; &longs;ed hoc per accidens fit. </s> |
| <s id="s.000551">Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano in<gap/>linato, perpendiculum, FH, ho­<lb/>rizontalis FO; certè &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centium F circa M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a&longs;cen<gap/>­<lb/>det &longs;ed de&longs;cendet. </s> | <s id="s.000551">Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano inclinato, perpendiculum, FH, ho­<lb/>rizontalis FO; certè &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centrum F circa M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a&longs;cen­<lb/>det &longs;ed de&longs;cendet. </s> |
| <s id="s.000552">itaque vt ad no&longs;trum globum redeat oratio cùm <!--kein neuer Satz--></s> | <s id="s.000552">itaque vt ad no&longs;trum globum redeat oratio cùm <!--kein neuer Satz--></s> |
| <s id="s.000553">nec <lb/>circa punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antepenuissima<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50" xlink:href="025/01/054.jpg"/>frà rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; certè non ideò <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, cùm de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ideò volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, & cùm pri­<lb/>mo modo difficiliùs de&longs;cendat, propter affrictum partium; ideò &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic faciliùs de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo­<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, cæteris paribus, <lb/>motum. </s> | <s id="s.000553">nec <lb/>circa punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antepenuissima<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50" xlink:href="025/01/054.jpg"/>frà rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; certè non ideò <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, cùm de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ideò volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, & cùm pri­<lb/>mo modo difficiliùs de&longs;cendat, propter affrictum partium; ideò &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic faciliùs de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo­<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, cæteris paribus, <lb/>motum. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000811"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000811"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000812"> Nullo negotio præfatam men&longs;ium inæqualitatem in mea hy­<lb/>pothe&longs;i explico; Cùm Lunæ æquè ac Soli motum &longs;implici&longs;&longs;imum attri­<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>& hac vna &longs;ingulari differentia, quòd terminus &longs;ecundæ inclinationis in <lb/>Sole &longs;it Æquator, in Luna verò &longs;it Ecliptica; longioris operæ res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;iùs pro&longs;equi, præ&longs;ertim cùm appellata men&longs;ium inæqualitas alioquin <lb/>facilè in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->Solem e&longs;&longs;e cir­<lb/>ca Apogæum, Lunæ conjunctum; Sol tardiùs &longs;uos orbes diurnos ab­<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit versùs or­<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, copulam deinde tardiùs fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra verò <lb/>breviorem illum, qui Sole in perigæo exi&longs;tente currit; quod verò <pb pagenum="72" xlink:href="025/01/076.jpg"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; modò <lb/>longior, modò brevior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Eclipticæ Æquinoctialibus, haud dubiè Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longiùs versùs Polos excurrit, minùs verò longè <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed quò longiùs excur­<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereor &longs;anè vt qui&longs;piam vi<gap/><lb/>deat. </s> | <s id="s.000812"> Nullo negotio præfatam men&longs;ium inæqualitatem in mea hy­<lb/>pothe&longs;i explico; Cùm Lunæ æquè ac Soli motum &longs;implici&longs;&longs;imum attri­<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>& hac vna &longs;ingulari differentia, quòd terminus &longs;ecundæ inclinationis in <lb/>Sole &longs;it Æquator, in Luna verò &longs;it Ecliptica; longioris operæ res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;iùs pro&longs;equi, præ&longs;ertim cùm appellata men&longs;ium inæqualitas alioquin <lb/>facilè in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->Solem e&longs;&longs;e cir­<lb/>ca Apogæum, Lunæ conjunctum; Sol tardiùs &longs;uos orbes diurnos ab­<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit versùs or­<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur, copulam deinde tardiùs fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra verò <lb/>breviorem illum, qui Sole in perigæo exi&longs;tente currit; quod verò <pb pagenum="72" xlink:href="025/01/076.jpg"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; modò <lb/>longior, modò brevior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Eclipticæ Æquinoctialibus, haud dubiè Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longiùs versùs Polos excurrit, minùs verò longè <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed quò longiùs excur­<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereor &longs;anè vt qui&longs;piam vi­<lb/>deat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000813"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000813"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ip&longs;i &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, dumtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terre&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; alioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i parallelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/>Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equitur<gap/> præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfato axis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultat. </s> | <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ip&longs;i &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, dumtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terre&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; alioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i parallelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/><!--neuer Satz-->Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equitur præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfato axis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, opinor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> | <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, opinor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> |
| <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;ionem<gap/> Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;imum illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;e videtur; Licet enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, eo quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantut versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, in eo &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, oritur ex motu orbis integro, circa axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni erunt; <lb/>hoc autem in ii&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram nihil faciunt. </s> | <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;ionetis Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;imum illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;e videtur; Licet enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, eo quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantur versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, in eo &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, oritur ex motu orbis integro, circa axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni erunt; <lb/>hoc autem in ii&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram nihil faciunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001016"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001016"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001017"> Non ita profectò res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;­<lb/>&longs;ertionem; primò enim accipiamus vnam ex præfatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us modo circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i ; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="id.025.01.093.1.jpg" xlink:href="025/01/093/1.jpg"/><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de­<lb/>currit, eo tempore, quo quæpiam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, hæc haud dubiè de&longs;cribet <lb/>reali motu, ab vno Perigæo ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur longè; tardiùs <lb/>in H, quàm in G, reali &longs;cilicet mo­<lb/>tu, idque in ea inæqualitatis pro­<lb/>portione, quæ a&longs;i<gap/>gnabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i­<lb/>mum, & jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, cùm &longs;it ea­<lb/>dem vtrimque ratio; & ne hoc ip&longs;um <lb/>paulò po&longs;t repetere cogar, hæc ca­<lb/>dem ratio Lunæ Saturniæ à Chri­<lb/>&longs;tiano Hugenio primùm detectæ, eo­<lb/>demque modo contra tuam hypo­<lb/>the&longs;im applicatur. </s> | <s id="s.001017"> Non ita profectò res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;­<lb/>&longs;ertionem; primò enim accipiamus vnam ex præfatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us modo circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i ; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="id.025.01.093.1.jpg" xlink:href="025/01/093/1.jpg"/><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de­<lb/>currit, eo tempore, quo quæpiam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, hæc haud dubiè de&longs;cribet <lb/>reali motu, ab vno Perigæo ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur longè; tardiùs <lb/>in H, quàm in G, reali &longs;cilicet mo­<lb/>tu, idque in ea inæqualitatis pro­<lb/>portione, quæ a&longs;&longs;ignabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i­<lb/>mum, & jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, cùm &longs;it ea­<lb/>dem vtrimque ratio; & ne hoc ip&longs;um <lb/>paulò po&longs;t repetere cogar, hæc ca­<lb/>dem ratio Lunæ Saturniæ à Chri­<lb/>&longs;tiano Hugenio primùm detectæ, eo­<lb/>demque modo contra tuam hypo­<lb/>the&longs;im applicatur. </s> |
| <s id="s.001018">Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medicæis & Iove, immò & Luna Saturnia eadem ratio pe­<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lunæ motu deduximus. </s> | <s id="s.001018">Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medicæis & Iove, immò & Luna Saturnia eadem ratio pe­<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lunæ motu deduximus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001158"> Non e&longs;t mihi dubium, quin hæc &longs;uperficies curva ab aqua ver­<lb/>sùs latera va&longs;is inclinante formetur; cùm enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i aër loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, & hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem aëra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s> | <s id="s.001158"> Non e&longs;t mihi dubium, quin hæc &longs;uperficies curva ab aqua ver­<lb/>sùs latera va&longs;is inclinante formetur; cùm enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i aër loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, & hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem aëra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s> |
| <s id="s.001159">An verò dicta &longs;uperficies pa­<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua versùs latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>& deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa­<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo­<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s> | <s id="s.001159">An verò dicta &longs;uperficies pa­<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua versùs latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>& deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa­<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo­<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s> |
| <s id="s.001160">an fortè dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, cœpta qua&longs;i à centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud aëris fa&longs;tigium tornari, cùm aliter &longs;piræ deor&longs;um produci non po&longs;­<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, cùm cylindrus aëris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantulùm a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; & cùm hæc attolli non po&longs;&longs;it, versùs latera <lb/>eat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter aëra & late­<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter aëris & latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde prædicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigij forma non &longs;equitur, quæ certè minùs convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, quò rima inter aëra & latera va&longs;is, qua perrumpit aqua, e&longs;t angu­<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas prædicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver­<lb/>sùs inferiùs tubi inclinati latus producitur; quia eò major ponderis aquæ <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;tè colligitur, hanc convexi fa­<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua versùs latera va&longs;is labente tornari. </s> | <s id="s.001160">an fortè dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, cœpta qua&longs;i à centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud aëris fa&longs;tigium tornari, cùm aliter &longs;piræ deor&longs;um produci non po&longs;­<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, cùm cylindrus aëris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantulùm a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; & cùm hæc attolli non po&longs;&longs;it, versùs latera <lb/>eat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter aëra & late­<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter aëris & latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde prædicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigij forma non &longs;equitur, quæ certè minùs convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, quò rima inter aëra & latera va&longs;is, qua perrumpit aqua, e&longs;t angu­<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas prædicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver­<lb/>sùs inferiùs tubi inclinati latus producitur; quia eò major ponderis aquæ <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;tè colligitur, hanc convexi fa­<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua versùs latera va&longs;is labente tornari. </s> |
| <s id="s.001161">Porrò ne&longs;cio an <pb pagenum="100" xlink:href="025/01/104.jpg"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t aëris portio, tornari etiam & <lb/>turbinari inferiorem aëris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, i<gap/>no &longs;i adhuc <lb/>min<gap/>or &longs;it, ad in&longs;tar rotundæ gemmæ apparet; an fortè quia hæc figu­<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, cùm inter omnes &longs;implici&longs;&longs;ima &longs;it, & <lb/>inter æquales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed hæc tantulum figuræ de­<lb/>&longs;iderant. </s> | <s id="s.001161">Porrò ne&longs;cio an <pb pagenum="100" xlink:href="025/01/104.jpg"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t aëris portio, tornari etiam & <lb/>turbinati inferiorem aëris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, innno &longs;i adhuc <lb/>minor &longs;it, ad in&longs;tar rotundæ gemmæ apparet; an fortè quia hæc figu­<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, cùm inter omnes &longs;implici&longs;&longs;ima &longs;it, & <lb/>inter æquales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed hæc tantulum figuræ de­<lb/>&longs;iderant. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.104.1.jpg" xlink:href="025/01/104/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.104.1.jpg" xlink:href="025/01/104/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001238"> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; præ­<lb/>&longs;ertim lib.2. de cœlo text. </s> | <s id="s.001238"> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; præ­<lb/>&longs;ertim lib.2. de cœlo text. </s> |
| <s id="s.001239">100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terræ medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terræ centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>verò ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. <!-- REMOVE S-->3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu versùs <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit hæc: <emph type="italics"/>vtrùm autem ad terræ medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, cùm idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> Cùm autem Ari&longs;toteles <lb/>cœlos &longs;olidos po&longs;uerit, & Sphæram ignis aëre &longs;uperiorem, & quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, cùm ele­<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lunæ non extendantur, & &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planetæ affixi &longs;int, nihil vltra prorsùs gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium & levium commune centrum in Mundi & <lb/>Terræ centro collocavit. </s> | <s id="s.001239">100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terræ medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terræ centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>verò ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. <!-- REMOVE S-->3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu versùs <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit hæc: <emph type="italics"/>vtrùm autem ad terræ medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, cùm idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> Cùm autem Ari&longs;toteles <lb/>cœlos &longs;olidos po&longs;uerit, & Sphæram ignis aëre &longs;uperiorem, & quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, cùm ele­<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lunæ non extendantur, & &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planetæ affixi &longs;int, nihil vltra prorsùs gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium & levium commune centrum in Mundi & <lb/>Terræ centro collocavit. </s> |
| <s id="s.001240">Si tamen cœlum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, & cœ­<lb/>le&longs;tes Sphæras in illo communi medio moveri, & &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni & mori in ætherea regione, nec non faculas & <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s> | <s id="s.001240">Si tamen cœlum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, & cœ­<lb/>le&longs;tes Sphæras in illo communi medio moveri, & &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni & mori in ætherea regione, nec non faculas & <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s> |
| <s id="s.001241">Martem propiùs ad terras nonnunquam accedere <lb/>quàm Solem; novas Stellas in Cœlo na&longs;ci; &longs;i demùm alia multa, quæ <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de Cœlo & Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terræ Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod cœle&longs;tes Sphæræ <lb/>&longs;uos orbes agunt, versùs quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci­<lb/>licet, quæ Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed cùm hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, & eadem ratione pro formatione & con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in quæ partes circumpo&longs;itæ nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprietas<lb/>e&longs;t, cujus vi quælibet pars versùs &longs;uum centrum nititur, & contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparet ut, & &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denuò &longs;e reci­<lb/>pit. Quid vero ad conmmne medium &longs;pectat, illius po<gap/>tio <gap/><pb pagenum="106" xlink:href="025/01/110.jpg"/>globum tendit, quæ &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olutè hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olutè non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc à me &longs;upponi, & ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, & hæc qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s> | <s id="s.001241">Martem propiùs ad terras nonnunquam accedere <lb/>quàm Solem; novas Stellas in Cœlo na&longs;ci; &longs;i demùm alia multa, quæ <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de Cœlo & Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terræ Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod cœle&longs;tes Sphæræ <lb/>&longs;uos orbes agunt, versùs quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci­<lb/>licet, quæ Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed cùm hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, & eadem ratione pro formatione & con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in quæ partes circumpo&longs;itæ nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprietas<lb/>e&longs;t, cujus vi quælibet pars versùs &longs;uum centrum nititur, & contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparet ut, & &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denuò &longs;e reci­<lb/>pit. Quid vero ad conmune medium &longs;pectat, illius pottio ver&longs;ùs illam<pb pagenum="106" xlink:href="025/01/110.jpg"/>globum tendit, quæ &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olutè hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olutè non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc à me &longs;upponi, & ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, & hæc qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001242"><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001242"><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001243"> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in cœlis nunquam probavi; cùm <lb/>cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce­<lb/>ladam &c. </s> | <s id="s.001243"> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in cœlis nunquam probavi; cùm <lb/>cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce­<lb/>ladam &c. </s> |
| <s id="s.001244">immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>a<gap/>hera e&longs;&longs;e &longs;uperius aëris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001244">immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>arhera e&longs;&longs;e &longs;uperius aëris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001245"> In his autem, &longs;acræ Scripturæ &longs;an­<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum potiùs e&longs;&longs;e duxerim; quam Peripateticis. <lb/></s> | <s id="s.001245"> In his autem, &longs;acræ Scripturæ &longs;an­<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum potiùs e&longs;&longs;e duxerim; quam Peripateticis. <lb/></s> |
| <s id="s.001246">Porrò ex &longs;uppo&longs;itione, quod cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con­<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit ; non video, quo­<lb/>modo &longs;alvari omnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="prædictã">prædictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olutè &longs;tatuamus; <lb/>ita vt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulare centrum habeant, versùs quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>aëris &longs;cilicet portione, quæ ad illud propiùs accedit, quàm ad <lb/>aliud; centrum verò terræ, præter illam centri rationem, quæ illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, quæ illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod certè terre­<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho­<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim hæc ad terræ incolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; & quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, & merum commentum; hinc circa ter­<lb/>ram immobilem eunt cœle&longs;tes &longs;phæræ, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt Sol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planetæ, & &longs;tellæ veri&longs;imiliùs; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tellæ <lb/>fixæ loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed quæ­<lb/>&longs;o, perge, hæc à te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>æ&longs;tum. </s> | <s id="s.001246">Porrò ex &longs;uppo&longs;itione, quod cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con­<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit ; non video, quo­<lb/>modo &longs;alvari omnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="prædictã">prædictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olutè &longs;tatuamus; <lb/>ita vt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulare centrum habeant, versùs quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>aëris &longs;cilicet portione, quæ ad illud propiùs accedit, quàm ad <lb/>aliud; centrum verò terræ, præter illam centri rationem, quæ illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, quæ illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod certè terre­<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho­<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim hæc ad terræ incolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; & quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, & merum commentum; hinc circa ter­<lb/>ram immobilem eunt cœle&longs;tes &longs;phæræ, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt Sol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planetæ, & &longs;tellæ veri&longs;imiliùs; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tellæ <lb/>fixæ loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed quæ­<lb/>&longs;o, perge, hæc à te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>æ&longs;tum. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001255"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001255"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001256"> Hic nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;et, &longs;i tantùm pre&longs;&longs;io fieret in pun­<lb/>ctis C & D, alií&longs;que eiu&longs;dem arcus CD ; &longs;ed quia æqualis radiorum, &longs;eu <lb/>linearum pre&longs;&longs;io fit in circulo, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in circulo radio CA, in circulo ra­<lb/>dio ba, alií&longs;que parallelis, certè pre&longs;&longs;iones &longs;unt vt peripheriæ prædi­<lb/>ctorum circulorum, & hæ vt radij CA, ba &c. </s> | <s id="s.001256"> Hic nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;et, &longs;i tantùm pre&longs;&longs;io fieret in pun­<lb/>ctis C & D, alií&longs;que eiu&longs;dem arcus CD ; &longs;ed quia æqualis radiorum, &longs;eu <lb/>linearum pre&longs;&longs;io fit in circulo, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in circulo radio CA, in circulo ra­<lb/>dio ba, alií&longs;que parallelis, certè pre&longs;&longs;iones &longs;unt vt peripheriæ prædi­<lb/>ctorum circulorum, & hæ vt radij CA, ba &c. </s> |
| <s id="s.001257">vnde &longs;equitur, majorem <lb/>e&longs;&longs;e vim pre&longs;&longs;ionis circuli, cujus radius e&longs;t CA, quàm circuli, cujus ra­<lb/>dius e&longs;t Ba, deprimitur ergo aqúa in prædicto circulo CE, quem dein­<lb/>ceps circulum maximæ pre<gap/>onis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis vocabo; & attollitur <lb/>versùs P & R, qui &longs;unt poli prædicti circuli, &longs;eu puncta maximæ eleva­<lb/>tionis: hinc ex &longs;phæra fit &longs;phærois, licèt autem pre&longs;&longs;io in b &longs;it major quam <lb/>in X ; hoc tamen pro nihilo habendum e&longs;t; cùm primaria cau&longs;a elevatio­<lb/>nis aquæ &longs;it à circulis pre&longs;&longs;ionis, non procul à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis <lb/>di&longs;tantibus; accedit quod cùm non ob&longs;tante circulo pre&longs;&longs;ionia, radio ba, in­<lb/>tume&longs;cat aqua in R, ac proinde in <expan abbr="arcũ">arcum</expan> Qb, oblique cylindrus incidat, pel­<lb/>lit potiùs punctum b per ba <expan abbr="quã">quam</expan> per b A; vnde fit qu&etail;dam compen&longs;atio; nam <pb pagenum="108" xlink:href="025/01/112.jpg"/>X minùs re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per XA; quid mirum igitur, &longs;i à circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis altiùs attollatur ver&longs;us AP; itemque minùs premit per <lb/>XB; b verò magis re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per bA, vnde ab aliis circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis minùs a tollitur; plus tamen per ba, quam vocare <lb/>po&longs;&longs;umus obliquam pre&longs;&longs;ionem; vnde vides vnam compen&longs;ari per aliam; <lb/>nempe X habet minorem pre&longs;&longs;ionem tum directam, tum obliquam; hinc <lb/>ratione directæ plus attollitur, ratione obliquæ minùs, b verò habet majo­<lb/>rem vtramque, ac proinde ratione directæ minùs attollitur, & plus ra­<lb/>tione obliquæ; en vobis per&longs;picuam compen&longs;ationem. </s> | <s id="s.001257">vnde &longs;equitur, majorem <lb/>e&longs;&longs;e vim pre&longs;&longs;ionis circuli, cujus radius e&longs;t CA, quàm circuli, cujus ra­<lb/>dius e&longs;t Ba, deprimitur ergo aqúa in prædicto circulo CE, quem dein­<lb/>ceps circulum maximæ pre&longs;&longs;onis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis vocabo; & attollitur <lb/>versùs P & R, qui &longs;unt poli prædicti circuli, &longs;eu puncta maximæ eleva­<lb/>tionis: hinc ex &longs;phæra fit &longs;phærois, licèt autem pre&longs;&longs;is in b &longs;it major quam <lb/>in X ; hoc tamen pro nihilo habendum e&longs;t; cùm primaria cau&longs;a elevatio­<lb/>nis aquæ &longs;it à circulis pre&longs;&longs;ionis, non procul à circulo maximæ pre&longs;&longs;ionis <lb/>di&longs;tantibus; accedit quod cùm non ob&longs;tante circulo pre&longs;&longs;ionia, radio ba, in­<lb/>tume&longs;cat aqua in R, ac proinde in <expan abbr="arcũ">arcum</expan> Qb, oblique cylindrus incidat, pel­<lb/>lit potiùs punctum b per ba <expan abbr="quã">quam</expan> per b A; vnde fit qu&etail;dam compen&longs;atio; nam <pb pagenum="108" xlink:href="025/01/112.jpg"/>X minùs re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per XA; quid mirum igitur, &longs;i à circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis altiùs attollatur ver&longs;us AP; itemque minùs premit per <lb/>XB; b verò magis re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per bA, vnde ab aliis circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis minùs a tollitur; plus tamen per ba, quam vocare <lb/>po&longs;&longs;umus obliquam pre&longs;&longs;ionem; vnde vides vnam compen&longs;ari per aliam; <lb/>nempe X habet minorem pre&longs;&longs;ionem tum directam, tum obliquam; hinc <lb/>ratione directæ plus attollitur, ratione obliquæ minùs, b verò habet majo­<lb/>rem vtramque, ac proinde ratione directæ minùs attollitur, & plus ra­<lb/>tione obliquæ; en vobis per&longs;picuam compen&longs;ationem. </s> |
| <s id="s.001258">Denique licèt <lb/>aliqua e&longs;&longs;et differentia elevationis, parum admodùm referret; de quo <lb/>infra. </s> | <s id="s.001258">Denique licèt <lb/>aliqua e&longs;&longs;et differentia elevationis, parum admodùm referret; de quo <lb/>infra. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001280"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001280"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001281"> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex præcipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facilè a me &longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s> | <s id="s.001281"> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex præcipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facilè a me &longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s> |
| <s id="s.001282">Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;it aquea, cuncta hæc, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio­<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab earundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin­<lb/>guitur, licèt vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele­<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; & vici&longs;&longs;im minùs rapi­<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, versùs <lb/>Polos æ&longs;tus ferè &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul à Pol<gap/>o di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurnũ">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; & verò <lb/>præ&longs;cindendo à vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, versùs Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aquæ, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo reverà non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere­<lb/>tur. </s> | <s id="s.001282">Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;it aquea, cuncta hæc, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio­<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab earundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin­<lb/>guitur, licèt vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele­<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; & vici&longs;&longs;im minùs rapi­<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, versùs <lb/>Polos æ&longs;tus ferè &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul à Polo di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurnũ">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; & verò <lb/>præ&longs;cindendo à vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, versùs Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aquæ, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo reverà non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.001283">Sed de hoc infra. </s> | <s id="s.001283">Sed de hoc infra. </s> |
| <s id="s.001284">Porrò fateor vltro, <expan abbr="præ&longs;cind&etilde;do">præ&longs;cindendo</expan> à diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>& po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu­<lb/>morem aquæ altiorem fore de meridie quàm de media nocte, Luna exi&longs;ten­<lb/>te in Tropico Cancri, contra verò in Tropico Capricorni; immo Luna exi­<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, quàm &longs;i Luna exi&longs;teret in Æquatore. </s> | <s id="s.001284">Porrò fateor vltro, <expan abbr="præ&longs;cind&etilde;do">præ&longs;cindendo</expan> à diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>& po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu­<lb/>morem aquæ altiorem fore de meridie quàm de media nocte, Luna exi&longs;ten­<lb/>te in Tropico Cancri, contra verò in Tropico Capricorni; immo Luna exi­<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, quàm &longs;i Luna exi&longs;teret in Æquatore. </s> |
| <s id="s.001285">Cur verò hoc <lb/>modo <expan abbr="nõ">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terræ ac maris &longs;itu & à vario affluentis & refluen­<lb/>tis aquæ cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra­<lb/>ctione &c. </s> | <s id="s.001285">Cur verò hoc <lb/>modo <expan abbr="nõ">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terræ ac maris &longs;itu & à vario affluentis & refluen­<lb/>tis aquæ cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra­<lb/>ctione &c. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001311"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001311"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001312"> Dicam, &longs;ed ex hypothe&longs;i ; &longs;upponamus, Lunam ex no&longs;tris ele­<lb/>mentis con&longs;tare, ac præ&longs;ertim ex multo humore, longè no&longs;tro &longs;ubtiliore, <lb/>& puriore; nempe lympha no&longs;tra non e&longs;t pura, &longs;ed mixta ex aliis elemen­<lb/>tis; quis &longs;cit, an aquæ illæ ibi &longs;int, quæ &longs;uper cœlos in &longs;acro textu e&longs;&longs;e <lb/>dicuntur; nullos tamen in iis pi&longs;ces e&longs;&longs;e putes, nulla animantium, aut <lb/>vegetantium &longs;emina; ibi enim fru&longs;tra e&longs;&longs;ent, cùm hæc propter hominem <lb/>&longs;int terre&longs;tris orbis incolam; Sol autem, vt agit in terram, ita & in Lu­<lb/>nam, & caloris vi, multum humoris rarefacti educit; cùm enim &longs;ubtilior <lb/>&longs;it, longè faciliùs calore &longs;olvitur, educitúrque; hic porrò humor aëri ad­<lb/>mixtus, caloris vi etiam vltra rare&longs;cit; donec tandem à Luna recedens, <lb/>in conum vmbræ terræ immergatur, vbi præ frigore, den&longs;atur, & pri&longs;ti­<lb/>næ gravitati re&longs;tituitur; quia verò Luna versùs occa&longs;um interim non pa­<lb/>rum deflectit, ille tractus aëris, cui prædictus humor admixtus e&longs;t, pro­<lb/>pior terræ fit, quàm Lunæ, atque adeò, infra lineam dirimentem, versùs <lb/>ip&longs;am terram gravitat. </s> | <s id="s.001312"> Dicam, &longs;ed ex hypothe&longs;i ; &longs;upponamus, Lunam ex no&longs;tris ele­<lb/>mentis con&longs;tare, ac præ&longs;ertim ex multo humore, longè no&longs;tro &longs;ubtiliore, <lb/>& puriore; nempe lympha no&longs;tra non e&longs;t pura, &longs;ed mixta ex aliis elemen­<lb/>tis; quis &longs;cit, an aquæ illæ ibi &longs;int, quæ &longs;uper cœlos in &longs;acro textu e&longs;&longs;e <lb/>dicuntur; nullos tamen in iis pi&longs;ces e&longs;&longs;e putes, nulla animantium, aut <lb/>vegetantium &longs;emina; ibi enim fru&longs;tra e&longs;&longs;ent, cùm hæc propter hominem <lb/>&longs;int terre&longs;tris orbis incolam; Sol autem, vt agit in terram, ita & in Lu­<lb/>nam, & caloris vi, multum humoris rarefacti educit; cùm enim &longs;ubtilior <lb/>&longs;it, longè faciliùs calore &longs;olvitur, educitúrque; hic porrò humor aëri ad­<lb/>mixtus, caloris vi etiam vltra rare&longs;cit; donec tandem à Luna recedens, <lb/>in conum vmbræ terræ immergatur, vbi præ frigore, den&longs;atur, & pri&longs;ti­<lb/>næ gravitati re&longs;tituitur; quia verò Luna versùs occa&longs;um interim non pa­<lb/>rum deflectit, ille tractus aëris, cui prædictus humor admixtus e&longs;t, pro­<lb/>pior terræ fit, quàm Lunæ, atque adeò, infra lineam dirimentem, versùs <lb/>ip&longs;am terram gravitat. </s> |
| <s id="s.001313">Sed vt hoc clariùs explicetur, nonnihil &longs;chematis <lb/>adhibeo: Sit <expan abbr="centrũ">centrum</expan> terræ A, (<emph type="italics"/>Po&longs;terioris Fig.<emph.end type="italics"/>) &longs;it Luna L, & Sol è regione op­<lb/>po&longs;itus, &longs;ecundùm lineam LAK, erit Plenilunium; ac proinde <expan abbr="hemi&longs;phætiũ">hemi&longs;phætium</expan> <lb/>Lunaris globi BED &longs;olaribus radiis illu&longs;tratur, quorum vi, humor ex illo <lb/>educitur, &longs;ecundùm lineas eductas ex centro L, vt fit in globo terræ; <lb/>cùm pariter Luna globus totalis &longs;it: Cùm autem vmbram &longs;uam terra proji­<lb/>ciat &longs;ecundum lineam AL, haud dubiè &longs;i Luna &longs;it in Nodis, &longs;eu in plano <lb/>Eclipticæ, in dictam vmbram immer&longs;a e&longs;t, &longs;ecus verò, &longs;i à dicto plano <lb/>ab&longs;it, & quia interea Luna ab L tran&longs;it in M, K, R, aëris tractus, cui prædictus <lb/>humor admixtus e&longs;t, paulò inde gravior redditus, <expan abbr="cũ">cum</expan> iam &longs;it vicinior terræ, <lb/>quam Lunæ, versùs terram tendit; vnde fit, vt redeunte Luna in L, <expan abbr="invmbrã">in vmbram</expan> <lb/>immer&longs;us, <expan abbr="cõden&longs;ato">conden&longs;ato</expan> humore, multo gravior evadat, & <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;it infra <expan abbr="dirim&etilde;-t&etilde;">dirimen­<lb/>tem</expan>, in terram magis gravitet: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> dico de reliquo aëris tractu, in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> circa <lb/>A ; ac<gap/>proinde major &longs;equitur pre&longs;&longs;ionis effectus, igitur major æ&longs;tus In No<lb/><gap/><pb pagenum="113" xlink:href="025/01/117.jpg"/>erit in K, & illius Hemi&longs;phærium QPO illu&longs;tratur, educiturque vapor per <lb/>lineam KP, alia&longs;que à centro K ductas; vnde prædictus vapor longiùs <lb/><figure id="id.025.01.117.1.jpg" xlink:href="025/01/117/1.jpg"/><lb/>recedit à terra, ac proinde vbi Luna, orbe peracto, redit in K, licèt non <lb/>modica illius portio infra dirimentem de&longs;cenderit, minor tamen quàm an­<lb/>te; quia versùs terram longè majus &longs;patium decurrendum fuit: hæc au­<lb/>tem in terram circumquaque gravitat quidem, &longs;ed minùs; vnde minor <lb/>pre&longs;&longs;io; igitur minor æ&longs;tus. </s> | <s id="s.001313">Sed vt hoc clariùs explicetur, nonnihil &longs;chematis <lb/>adhibeo: Sit <expan abbr="centrũ">centrum</expan> terræ A, (<emph type="italics"/>Po&longs;terioris Fig.<emph.end type="italics"/>) &longs;it Luna L, & Sol è regione op­<lb/>po&longs;itus, &longs;ecundùm lineam LAK, erit Plenilunium; ac proinde <expan abbr="hemi&longs;phætiũ">hemi&longs;phætium</expan> <lb/>Lunaris globi BED &longs;olaribus radiis illu&longs;tratur, quorum vi, humor ex illo <lb/>educitur, &longs;ecundùm lineas eductas ex centro L, vt fit in globo terræ; <lb/>cùm pariter Luna globus totalis &longs;it: Cùm autem vmbram &longs;uam terra proji­<lb/>ciat &longs;ecundum lineam AL, haud dubiè &longs;i Luna &longs;it in Nodis, &longs;eu in plano <lb/>Eclipticæ, in dictam vmbram immer&longs;a e&longs;t, &longs;ecus verò, &longs;i à dicto plano <lb/>ab&longs;it, & quia interea Luna ab L tran&longs;it in M, K, R, aëris tractus, cui prædictus <lb/>humor admixtus e&longs;t, paulò inde gravior redditus, <expan abbr="cũ">cum</expan> iam &longs;it vicinior terræ, <lb/>quam Lunæ, versùs terram tendit; vnde fit, vt redeunte Luna in L, <expan abbr="invmbrã">in vmbram</expan> <lb/>immer&longs;us, <expan abbr="cõden&longs;ato">conden&longs;ato</expan> humore, multo gravior evadat, & <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;it infra <expan abbr="dirim&etilde;-t&etilde;">dirimen­<lb/>tem</expan>, in terram magis gravitet: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> dico de reliquo aëris tractu, in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> circa <lb/>A ; ac proinde major &longs;equitur pre&longs;&longs;ionis effectus, igitur major æ&longs;tus In No<lb/><gap/><pb pagenum="113" xlink:href="025/01/117.jpg"/>erit in K, & illius Hemi&longs;phærium QPO illu&longs;tratur, educiturque vapor per <lb/>lineam KP, alia&longs;que à centro K ductas; vnde prædictus vapor longiùs <lb/><figure id="id.025.01.117.1.jpg" xlink:href="025/01/117/1.jpg"/><lb/>recedit à terra, ac proinde vbi Luna, orbe peracto, redit in K, licèt non <lb/>modica illius portio infra dirimentem de&longs;cenderit, minor tamen quàm an­<lb/>te; quia versùs terram longè majus &longs;patium decurrendum fuit: hæc au­<lb/>tem in terram circumquaque gravitat quidem, &longs;ed minùs; vnde minor <lb/>pre&longs;&longs;io; igitur minor æ&longs;tus. </s> |
| <s id="s.001314">At verò po&longs;ita Luna in Quadraturis M & R, <lb/>&longs;uppono enim Solem in eodem loco; illu&longs;trantur Hemi&longs;phæria GIF, <lb/>STV; vnde po&longs;tquam Luna, peracto orbe, redit in M, aëris <lb/>tractus, cui admixtus e&longs;t eductus humor, per MI, alia&longs;que ductas à centro <lb/>M, propior e&longs;t Lunæ, quàm terræ; vnde in Lunam gravitat, & cùm Lu­<lb/>na tendat ab M in K, ad illum aëris tractum ip&longs;a accedit; ac proinde ma­<lb/>ximam educti humoris partem colligit; immò Luna exi&longs;tente in K, Sol fe­<lb/>rè lineæ AS re&longs;pondet, vnde ille aëris tractus inter MK, cui eductus hu­<lb/>mor admixtus e&longs;t, majori ex parte intra vmbram à Luna projectam jacet, <lb/>vnde &longs;tatim adden&longs;atur humor, & in ip&longs;am Lunam de&longs;cendit: Idem dico <lb/>de Luna po&longs;ita in altera Quadratura R ; humor enim educitur per RT, <lb/>alia&longs;que rectas ex centro R directas; cùm autem Lunæ motus &longs;it ab R in <lb/>L, humor per RT eductus recedit ab vmbra projecta ab vtroque globo; <lb/>vnde parum omninò den&longs;atur ; igitur etiam &longs;i terræ propior &longs;it, quàm Lu­<lb/>næ, non tamen inde gravitatio cre&longs;cit; igitur neque pre&longs;&longs;io; igitur nec <lb/>æ&longs;tus: igitur inde conveniens; ni fallor, ratio redditur, cur plus humoris <pb pagenum="114" xlink:href="025/01/118.jpg"/>Luna communicet corporibus &longs;ublunaribus, in Plenilunio; longè minùs <lb/>in Quadraturis; in Novilunio demum minùs quidem quam in Plenilunio, <lb/>plus verò quam in Quadraturis. </s> | <s id="s.001314">At verò po&longs;ita Luna in Quadraturis M & R, <lb/>&longs;uppono enim Solem in eodem loco; illu&longs;trantur Hemi&longs;phæria GIF, <lb/>STV; vnde po&longs;tquam Luna, peracto orbe, redit in M, aëris <lb/>tractus, cui admixtus e&longs;t eductus humor, per MI, alia&longs;que ductas à centro <lb/>M, propior e&longs;t Lunæ, quàm terræ; vnde in Lunam gravitat, & cùm Lu­<lb/>na tendat ab M in K, ad illum aëris tractum ip&longs;a accedit; ac proinde ma­<lb/>ximam educti humoris partem colligit; immò Luna exi&longs;tente in K, Sol fe­<lb/>rè lineæ AS re&longs;pondet, vnde ille aëris tractus inter MK, cui eductus hu­<lb/>mor admixtus e&longs;t, majori ex parte intra vmbram à Luna projectam jacet, <lb/>vnde &longs;tatim adden&longs;atur humor, & in ip&longs;am Lunam de&longs;cendit: Idem dico <lb/>de Luna po&longs;ita in altera Quadratura R ; humor enim educitur per RT, <lb/>alia&longs;que rectas ex centro R directas; cùm autem Lunæ motus &longs;it ab R in <lb/>L, humor per RT eductus recedit ab vmbra projecta ab vtroque globo; <lb/>vnde parum omninò den&longs;atur ; igitur etiam &longs;i terræ propior &longs;it, quàm Lu­<lb/>næ, non tamen inde gravitatio cre&longs;cit; igitur neque pre&longs;&longs;io; igitur nec <lb/>æ&longs;tus: igitur inde conveniens; ni fallor, ratio redditur, cur plus humoris <pb pagenum="114" xlink:href="025/01/118.jpg"/>Luna communicet corporibus &longs;ublunaribus, in Plenilunio; longè minùs <lb/>in Quadraturis; in Novilunio demum minùs quidem quam in Plenilunio, <lb/>plus verò quam in Quadraturis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001325"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001325"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001326"> Rem hanc probè intelligo, & nihil clarius e&longs;&longs;e videtur; duo <lb/>tantùm ex te &longs;cire velim, immò tria; primum e&longs;t, vtrùm Sol æquali­<lb/>ter agat in illud Hemi&longs;phærium Lunæ, quod illu&longs;trat, v.g.in BED, quan­<lb/>do e&longs;t Plenilunium; Secundum e&longs;t, quid tandem fiat de humore illo ex <lb/>Luna educto, terri&longs;que illap&longs;o. </s> | <s id="s.001326"> Rem hanc probè intelligo, & nihil clarius e&longs;&longs;e videtur; duo <lb/>tantùm ex te &longs;cire velim, immò tria; primum e&longs;t, vtrùm Sol æquali­<lb/>ter agat in illud Hemi&longs;phærium Lunæ, quod illu&longs;trat, v.g.in BED, quan­<lb/>do e&longs;t Plenilunium; Secundum e&longs;t, quid tandem fiat de humore illo ex <lb/>Luna educto, terri&longs;que illap&longs;o. </s> |
| <s id="s.001327">Tertium vtrùm ip&longs;o Plenilunij die &longs;it ma­<lb/>ximus æ&longs;tus, an paulò ante, &longs;eu po&longs;t<gap/> Oppo&longs;itionis momentum. </s> | <s id="s.001327">Tertium vtrùm ip&longs;o Plenilunij die &longs;it ma­<lb/>ximus æ&longs;tus, an paulò ante, &longs;eu po&longs;t Oppo&longs;itionis momentum. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="115" xlink:href="025/01/119.jpg"/> | <pb pagenum="115" xlink:href="025/01/119.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001406"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001406"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001407"> Nullo modo, nempe &longs;i habeatur ratio gravitatior. </s> | <s id="s.001407"> Nullo modo, nempe &longs;i habeatur ratio gravitatior. </s> |
| <s id="s.001408">is, non <lb/>a&longs;cendit aqua &longs;upra D ; quia gravitatio in perpendicularibus parallelis <lb/>accipienda e&longs;t; neque in hoc vlla e&longs;t difficultas; cum &longs;it primum qua&longs;i <lb/>principium Hydraulicæ, aquarum <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tentium">con&longs;i&longs;tentium</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;e ad libellam; <lb/>attenta &longs;cilicet dumtaxat aquæ gravitate, &longs;ecus tamen res &longs;<gap/> habet, &longs;i am­<lb/>bientis pre&longs;&longs;io accedat; in hoc quippe gravitatio à pre&longs;&longs;ione di&longs;fert, quod <lb/>hæc in Sphæram agat; ac proinde in idem punctum pre&longs;&longs;æ &longs;uperficiei per <lb/>lineas infinitas ad illud idem punctum terminatas, illa verò per lineas <lb/>parallelas deor&longs;um; ac proinde in idem punctum &longs;uperficiei vna tantùm <lb/>linea gravitationis cadat; vnde ratio petitur propter quam Cylindrus <lb/>major aquæ BG attollere minorem GD &longs;upra D non po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.001408"><!--kein neuer Satz-->is, non <lb/>a&longs;cendit aqua &longs;upra D ; quia gravitatio in perpendicularibus parallelis <lb/>accipienda e&longs;t; neque in hoc vlla e&longs;t difficultas; cum &longs;it primum qua&longs;i <lb/>principium Hydraulicæ, aquarum <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tentium">con&longs;i&longs;tentium</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;e ad libellam; <lb/>attenta &longs;cilicet dumtaxat aquæ gravitate, &longs;ecus tamen res &longs;e habet, &longs;i am­<lb/>bientis pre&longs;&longs;io accedat; in hoc quippe gravitatio à pre&longs;&longs;ione di&longs;fert, quod <lb/>hæc in Sphæram agat; ac proinde in idem punctum pre&longs;&longs;æ &longs;uperficiei per <lb/>lineas infinitas ad illud idem punctum terminatas, illa verò per lineas <lb/>parallelas deor&longs;um; ac proinde in idem punctum &longs;uperficiei vna tantùm <lb/>linea gravitationis cadat; vnde ratio petitur propter quam Cylindrus <lb/>major aquæ BG attollere minorem GD &longs;upra D non po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="s.001409">Porrò ex te <lb/>&longs;cire velim, Antimo, vtrùm in refluxu aqua altiùs a&longs;&longs;urgat quam in fluxu <lb/>per canaliculum GF. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001409">Porrò ex te <lb/>&longs;cire velim, Antimo, vtrùm in refluxu aqua altiùs a&longs;&longs;urgat quam in fluxu <lb/>per canaliculum GF. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001451"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001451"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001452"> Cuncta hæc &longs;atis intelligo; &longs;tatuo enim globum i&longs;tum in <lb/>&longs;itu Sphæræ rectæ; ita vt axis & poli &longs;int in plano horizontis; a&longs;&longs;um­<lb/>ptoque &longs;upremo globi puncto, &longs;eu vertice, illius horizon, qui per Po­<lb/>los de&longs;cribitur, e&longs;tque vnus ex Meridianis & di&longs;tat à puncto a&longs;&longs;umpto <lb/>90. grad. <!-- REMOVE S-->circulus maximæ pre&longs;&longs;ionis erit, cui &longs;i omnes parallelos acci­<lb/>piam, omnes circulos pre&longs;&longs;ionum habeo, & probè di&longs;tinguo arcus <lb/>vtiles ab inutilibus, & portionem &longs;uperficiei ab vtilibus rectam, &longs;eu <lb/>occupatam, ab alia; quæ profectò quantum varia &longs;it, cùm hinc expli­<lb/>cetur, illinc contrahatur, inde versùs Ortum, hinc versùs Boream ex­<lb/>currat &longs;atis patet. </s> | <s id="s.001452"> Cuncta hæc &longs;atis intelligo; &longs;tatuo enim globum i&longs;tum in <lb/>&longs;itu Sphæræ rectæ; ita vt axis & poli &longs;int in plano horizontis; a&longs;&longs;um­<lb/>ptoque &longs;upremo globi puncto, &longs;eu vertice, illius horizon, qui per Po­<lb/>los de&longs;cribitur, e&longs;tque vnus ex Meridianis & di&longs;tat à puncto a&longs;&longs;umpto <lb/>90. grad. <!-- REMOVE S-->circulus maximæ pre&longs;&longs;ionis erit, cui &longs;i omnes parallelos acci­<lb/>piam, omnes circulos pre&longs;&longs;ionum habeo, & probè di&longs;tinguo arcus <lb/>vtiles ab inutilibus, & portionem &longs;uperficiei ab vtilibus rectam, &longs;eu <lb/>occupatam, ab alia; quæ profectò quantum varia &longs;it, cùm hinc expli­<lb/>cetur, illinc contrahatur, inde versùs Ortum, hinc versùs Boream ex­<lb/>currat &longs;atis patet. </s> |
| <s id="s.001453">Vt autem majoris, vel minoris vim definiam, ratio­<lb/>ne &longs;cilicet puncti a&longs;&longs;umpti, initio ducto ab horizonte, &longs;eu circulo ma­<lb/>ximæ pre&longs;&longs;ionis, con&longs;idero ac metior &longs;uperficiem vtilem <gap/> &longs;ic eam vo­<lb/>co, quam arcus vtiles occupant) pro cujus diver&longs;o &longs;itu, & diver­<lb/>&longs;a exten&longs;ione, diver&longs;a &longs;equitur pre&longs;&longs;io & elevatio in puncto a&longs;&longs;um­<lb/>pto Æquatoris; Hoc &longs;at benè intelligo; vellem tantùm, vt illud quod <lb/>vltimo loco ad&longs;truxi&longs;ti, de aqua in angu&longs;tias redacta paulò fu&longs;iùs ex­<lb/>plicares. </s> | <s id="s.001453">Vt autem majoris, vel minoris vim definiam, ratio­<lb/>ne &longs;cilicet puncti a&longs;&longs;umpti, initio ducto ab horizonte, &longs;eu circulo ma­<lb/>ximæ pre&longs;&longs;ionis, con&longs;idero ac metior &longs;uperficiem vtilem (&longs;ic eam vo­<lb/>co, quam arcus vtiles occupant) pro cujus diver&longs;o &longs;itu, & diver­<lb/>&longs;a exten&longs;ione, diver&longs;a &longs;equitur pre&longs;&longs;io & elevatio in puncto a&longs;&longs;um­<lb/>pto Æquatoris; Hoc &longs;at benè intelligo; vellem tantùm, vt illud quod <lb/>vltimo loco ad&longs;truxi&longs;ti, de aqua in angu&longs;tias redacta paulò fu&longs;iùs ex­<lb/>plicares. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001454"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001454"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001501">Secundo, A pulchra In&longs;ula, <lb/>quæ novæ Franciæ Borealis e&longs;t, ad fretum Davi&longs;ium, à medio Iulio ad fi­<lb/>nem Augu&longs;ti; linea æ&longs;tus tendit ad Au&longs;trum, reliquo tempore ad Occa&longs;um, <lb/>quo æ&longs;tus in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij irrumpit; ratio e&longs;t, quia men&longs;e Augu&longs;to <lb/>glacies maris congelati liquatæ &longs;unt, ac proinde liberè fluunt, aquæ ex <lb/>freti Davi&longs;ij & Hud&longs;onij angu&longs;tiis versùs Vulturnum ; itémque ex iis quæ <lb/>&longs;unt Fri&longs;landiam inter & continentem Groelandiæ in Libycum; item ex <lb/>iis quæ &longs;unt inter Fri&longs;landiam & I&longs;landriam in Vulturnum ; ex iis demum, <lb/>quæ &longs;unt inter I&longs;landiam & Britannicas in&longs;ulas in occa&longs;um, &longs;eu Zephyro <lb/>Libycum; igitur motu quodam mixto in Au&longs;trum æ&longs;tus currit, cùm tamen <lb/>reliquis men&longs;ibus, concreto mari glaciali ex prioribus angu&longs;tiis æ&longs;tus vix <lb/>currat, &longs;ed liberè tantùm in occa&longs;um feratur; ob&longs;tant enim in&longs;ulæ Britan­<lb/>nicæ, ne in Au&longs;trum eat, ac proinde in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij inde apertum &longs;u­<lb/>beat; cùm tamen ex prædictorum fretorum aqua erumpens æ&longs;tum à <lb/>prædicto &longs;inu S. <!-- REMOVE S-->Laurentij facilè amoveret. </s> | <s id="s.001501">Secundo, A pulchra In&longs;ula, <lb/>quæ novæ Franciæ Borealis e&longs;t, ad fretum Davi&longs;ium, à medio Iulio ad fi­<lb/>nem Augu&longs;ti; linea æ&longs;tus tendit ad Au&longs;trum, reliquo tempore ad Occa&longs;um, <lb/>quo æ&longs;tus in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij irrumpit; ratio e&longs;t, quia men&longs;e Augu&longs;to <lb/>glacies maris congelati liquatæ &longs;unt, ac proinde liberè fluunt, aquæ ex <lb/>freti Davi&longs;ij & Hud&longs;onij angu&longs;tiis versùs Vulturnum ; itémque ex iis quæ <lb/>&longs;unt Fri&longs;landiam inter & continentem Groelandiæ in Libycum; item ex <lb/>iis quæ &longs;unt inter Fri&longs;landiam & I&longs;landriam in Vulturnum ; ex iis demum, <lb/>quæ &longs;unt inter I&longs;landiam & Britannicas in&longs;ulas in occa&longs;um, &longs;eu Zephyro <lb/>Libycum; igitur motu quodam mixto in Au&longs;trum æ&longs;tus currit, cùm tamen <lb/>reliquis men&longs;ibus, concreto mari glaciali ex prioribus angu&longs;tiis æ&longs;tus vix <lb/>currat, &longs;ed liberè tantùm in occa&longs;um feratur; ob&longs;tant enim in&longs;ulæ Britan­<lb/>nicæ, ne in Au&longs;trum eat, ac proinde in &longs;inum S. <!-- REMOVE S-->Laurentij inde apertum &longs;u­<lb/>beat; cùm tamen ex prædictorum fretorum aqua erumpens æ&longs;tum à <lb/>prædicto &longs;inu S. <!-- REMOVE S-->Laurentij facilè amoveret. </s> |
| <s id="s.001502">Tertiò, Inter promontorium <lb/>floridæ & Havanam Cubæ Eurippus versùs ortum veloci&longs;&longs;imè currit, <lb/>non tantùm propter multa flumina, quæ in &longs;inum Mexicanum intrant; &longs;ed <lb/>quia aqua pre&longs;&longs;a circa Antillas, qua&longs;i circuitu facto, vi pre&longs;&longs;ionis, per <expan abbr="dictũ">dictum</expan> <lb/>fretum versùs ortum extruditur. </s> | <s id="s.001502">Tertiò, Inter promontorium <lb/>floridæ & Havanam Cubæ Eurippus versùs ortum veloci&longs;&longs;imè currit, <lb/>non tantùm propter multa flumina, quæ in &longs;inum Mexicanum intrant; &longs;ed <lb/>quia aqua pre&longs;&longs;a circa Antillas, qua&longs;i circuitu facto, vi pre&longs;&longs;ionis, per <expan abbr="dictũ">dictum</expan> <lb/>fretum versùs ortum extruditur. </s> |
| <s id="s.001503">Et verò versùs Antillas & Mexicanum <lb/>&longs;inum æ&longs;tus obliquè incidit, per lineam quæ ad Libycum <expan abbr="t&etilde;ndit">tenndit</expan>; hinc <lb/>parum attollitur, & frangitur illius vis ab innumeris ferè in&longs;ulis; quæ <lb/>circa o&longs;tia prædicti &longs;inus qua&longs;i totidem aggeres &longs;itæ &longs;unt; addo etiam <lb/>præfatum &longs;inum innumeris in&longs;ulis &longs;eminatum e&longs;&longs;e, quæ tum pre&longs;&longs;io­<lb/>nem, tum æ&longs;tum impediunt. </s> | <s id="s.001503">Et verò versùs Antillas & Mexicanum <lb/>&longs;inum æ&longs;tus obliquè incidit, per lineam quæ ad Libycum <expan abbr="t&etilde;ndit">tenndit</expan>; hinc <lb/>parum attollitur, & frangitur illius vis ab innumeris ferè in&longs;ulis; quæ <lb/>circa o&longs;tia prædicti &longs;inus qua&longs;i totidem aggeres &longs;itæ &longs;unt; addo etiam <lb/>præfatum &longs;inum innumeris in&longs;ulis &longs;eminatum e&longs;&longs;e, quæ tum pre&longs;&longs;io­<lb/>nem, tum æ&longs;tum impediunt. </s> |
| <s id="s.001504">Velociter autem prædictus Eurippus <lb/>fluit, quia per angu&longs;tum alveum magnum aquæ pondus aquam velo <gap/><pb pagenum="132" xlink:href="025/01/136.jpg"/>&longs;imo motu extrudit; preme vas quod piam aqua plenum, di&longs;co ligneo, vi­<lb/>debi&longs;que quam cito per canalem applicatum aqua erumpat. </s> | <s id="s.001504">Velociter autem prædictus Eurippus <lb/>fluit, quia per angu&longs;tum alveum magnum aquæ pondus aquam veloci&longs;-<pb pagenum="132" xlink:href="025/01/136.jpg"/>&longs;imo motu extrudit; preme vas quod piam aqua plenum, di&longs;co ligneo, vi­<lb/>debi&longs;que quam cito per canalem applicatum aqua erumpat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001505"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001505"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001540"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001540"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001541"> Sexto. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001541"> Sexto. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001542">Inter In&longs;ulam Madaga&longs;car & Africam à 10. grad. <!-- REMOVE S-->Latit. <lb/><!-- REMOVE S-->Au&longs;tralis ad promontiorum Bonæ &longs;pei versùs Au&longs;trum it mare; habes <lb/>enim angu&longs;tias, intra quas Eurippi currunt; cùm autem ab ortu in di­<lb/>ctam oram æ&longs;tus veniat, obliquè omnino incidit; vnde ad Au&longs;trum li­<lb/>neam motus determinari, nece&longs;&longs;e e&longs;t; &longs;ic enim ex tali aquarum illap&longs;u li­<lb/>nea motus pa&longs;&longs;im determinatur, & æ&longs;tus in Eurippum, &longs;i angu&longs;tiæ ad­<lb/>&longs;int, degenerat. </s> | <s id="s.001542">Inter In&longs;ulam Madaga&longs;car & Africam à 10. grad. <!-- REMOVE S-->Latit. <lb/><!-- REMOVE S-->Au&longs;tralis ad promontiorum Bonæ &longs;pei versùs Au&longs;trum it mare; habes <lb/>enim angu&longs;tias, intra quas Eurippi currunt; cùm autem ab ortu in di­<lb/>ctam oram æ&longs;tus veniat, obliquè omnino incidit; vnde ad Au&longs;trum li­<lb/>neam motus determinari, nece&longs;&longs;e e&longs;t; &longs;ic enim ex tali aquarum illap&longs;u li­<lb/>nea motus pa&longs;&longs;im determinatur, & æ&longs;tus in Eurippum, &longs;i angu&longs;tiæ ad­<lb/>&longs;int, degenerat. </s> |
| <s id="s.001543">Septimo, Ad Parallelum grad. <!-- REMOVE S-->30. Latit. <!-- REMOVE S-->Boreal. <!-- REMOVE S-->inter Phi-<pb pagenum="136" xlink:href="025/01/140.jpg"/>lippinas & Iaponicas, <gap/>re ita in ortum movetur, vt hinc paucis diebus in <lb/>Californiam navigetur; quia cùm &longs;ub Zona torrida in toto mari Pacifico <lb/>æ&longs;tus & aqua in occa&longs;um liberè feratur, modico circuitu facto refluit per <lb/>Septemtrionalem oram Americæ, quam relegit: cujus &longs;anè mirabilis effe­<lb/>ctus alia ratio e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s> | <s id="s.001543">Septimo, Ad Parallelum grad. <!-- REMOVE S-->30. Latit. <!-- REMOVE S-->Boreal. <!-- REMOVE S-->inter Phi-<pb pagenum="136" xlink:href="025/01/140.jpg"/>lippinas & Iaponicas, mare ita in ortum movetur, vt hinc paucis diebus in <lb/>Californiam navigetur; quia cùm &longs;ub Zona torrida in toto mari Pacifico <lb/>æ&longs;tus & aqua in occa&longs;um liberè feratur, modico circuitu facto refluit per <lb/>Septemtrionalem oram Americæ, quam relegit: cujus &longs;anè mirabilis effe­<lb/>ctus alia ratio e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001544"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001544"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001573"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001573"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001574"> Velocior motus, qui ab æ&longs;tu e&longs;t, à multis cau&longs;is procedit. </s> | <s id="s.001574"> Velocior motus, qui ab æ&longs;tu e&longs;t, à multis cau&longs;is procedit. </s> |
| <s id="s.001575">Primò <lb/>à majore vi pre&longs;&longs;ionis<gap/> &longs;ic majus pondus tubi erecti & aqua pleni, eam ve­<lb/>lociùs per foramen iuxta ba&longs;im apertum extrudit; major autem vis pre&longs;­<lb/>&longs;ionis e&longs;t à majore &longs;uperficie ex arcubus vtilibus con&longs;tante. </s> | <s id="s.001575">Primò <lb/>à majore vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;ic majus pondus tubi erecti & aqua pleni, eam ve­<lb/>lociùs per foramen iuxta ba&longs;im apertum extrudit; major autem vis pre&longs;­<lb/>&longs;ionis e&longs;t à majore &longs;uperficie ex arcubus vtilibus con&longs;tante. </s> |
| <s id="s.001576">Secundò, ab an­<lb/>gu&longs;tiis per quas aqua extrudenda e&longs;t, vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;icut dixi &longs;upra, in Fre­<lb/>tis, rapidus æ&longs;tus e&longs;t, v.g. <!-- REMOVE S-->in angu&longs;tiis ad Havanam, & alibi pa&longs;&longs;im; &longs;ic <lb/>in fluminis alveo contracta aqua velociùs currit. </s> | <s id="s.001576">Secundò, ab an­<lb/>gu&longs;tiis per quas aqua extrudenda e&longs;t, vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;icut dixi &longs;upra, in Fre­<lb/>tis, rapidus æ&longs;tus e&longs;t, v.g. <!-- REMOVE S-->in angu&longs;tiis ad Havanam, & alibi pa&longs;&longs;im; &longs;ic <lb/>in fluminis alveo contracta aqua velociùs currit. </s> |
| <s id="s.001577">Tertiò à breviore angu­<lb/>&longs;tiarum alveo; &longs;ic per breviorem fi&longs;tulam foramini admotam, aqua velo­<lb/>ciùs extruditur </s> | <s id="s.001577">Tertiò à breviore angu­<lb/>&longs;tiarum alveo; &longs;ic per breviorem fi&longs;tulam foramini admotam, aqua velo­<lb/>ciùs extruditur </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001606"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001606"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001607"> Si&longs;te quæ&longs;o, neque enim huc Hydrau­<lb/>lica traducenda e&longs;t, cùm &longs;it res longioris operæ; <lb/>dicam igitur breviter, motum retardari po&longs;&longs;e in <lb/>infinitum, vt nemo. ne&longs;cit; vnde &longs;i longitudo fi­<lb/>&longs;tulæ GH. Subtrahit<gap/>. </s> | <s id="s.001607"> Si&longs;te quæ&longs;o, neque enim huc Hydrau­<lb/>lica traducenda e&longs;t, cùm &longs;it res longioris operæ; <lb/>dicam igitur breviter, motum retardari po&longs;&longs;e in <lb/>infinitum, vt nemo. ne&longs;cit; vnde &longs;i longitudo fi­<lb/>&longs;tulæ GH. <!--neuer Satz-->Subtrahit <gap/>. <!--kein neuer Satz--> </s> |
| <s id="s.001609">velocitatis, longitudo <lb/>GI &longs;ubtrahet 1/4. & dupla GI <gap/> & dupla ejus <lb/>totam; &longs;ed huc v&longs;que &longs;upponitur fi&longs;tula &longs;emper <lb/>plena, eaque in &longs;itu horizontali ; vbi autem <lb/>aqua ea tarditate, movetur, vt pars aquæ &longs;uprema proprio pondere qua&longs;i <lb/>per planum inclinatum ire po&longs;&longs;it, de&longs;cendit haud dubiè, & tunc &longs;uperior <lb/>fi&longs;tulæ cavitas, vacua re&longs;tat: &longs;ed quæ&longs;o te ad rem no&longs;tram redeamus, cùm <lb/>hæc hujus in&longs;tituti non &longs;int. </s> | <s id="s.001609"><!--kein neuer Satz--> velocitatis, longitudo <lb/>GI &longs;ubtrahet 1/4. & dupla GI <gap/> & dupla ejus <lb/>totam; &longs;ed huc v&longs;que &longs;upponitur fi&longs;tula &longs;emper <lb/>plena, eaque in &longs;itu horizontali ; vbi autem <lb/>aqua ea tarditate, movetur, vt pars aquæ &longs;uprema proprio pondere qua&longs;i <lb/>per planum inclinatum ire po&longs;&longs;it, de&longs;cendit haud dubiè, & tunc &longs;uperior <lb/>fi&longs;tulæ cavitas, vacua re&longs;tat: &longs;ed quæ&longs;o te ad rem no&longs;tram redeamus, cùm <lb/>hæc hujus in&longs;tituti non &longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001610"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001610"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001611"> Inde tantùm colligo, quantum detrimentum ij patiantur in <lb/>di&longs;tributione aquarum, qui parvas fi&longs;tulas habent, & quantum vici&longs;&longs;im <lb/>commodi ij, qui magnas habent; nempe illi, cui aquæ vncia competit, da­<lb/>tur fi&longs;tula, cujus ba&longs;is Diameter v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->vncia e&longs;t; alteri verò cui competunt <pb pagenum="142" xlink:href="025/01/146.jpg"/>quatuor, datur fi&longs;tula eju&longs;dem longitudinis, cujus ba&longs;is quadrupla e&longs;t <lb/>prioris, &longs;ed eo tempore, quo per illam minorem fi&longs;tulam tanta aquæ quan­titas ex<gap/>, major quadrupla per i&longs;tam majorem effluit, vt patet ex di­<lb/>ctis; igitur vt legitimæ aquarum men&longs;uræ e&longs;&longs;ent, vel modus &longs;upra expo&longs;i­<lb/>tus adhibendus e&longs;&longs;et, vel fi&longs;tularum longitudines, vt Diametri e&longs;&longs;e deberent, <lb/>&longs;ed his mi&longs;&longs;is ad ae&longs;tum redi. </s> | <s id="s.001611"> Inde tantùm colligo, quantum detrimentum ij patiantur in <lb/>di&longs;tributione aquarum, qui parvas fi&longs;tulas habent, & quantum vici&longs;&longs;im <lb/>commodi ij, qui magnas habent; nempe illi, cui aquæ vncia competit, da­<lb/>tur fi&longs;tula, cujus ba&longs;is Diameter v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->vncia e&longs;t; alteri verò cui competunt <pb pagenum="142" xlink:href="025/01/146.jpg"/>quatuor, datur fi&longs;tula eju&longs;dem longitudinis, cujus ba&longs;is quadrupla e&longs;t <lb/>prioris, &longs;ed eo tempore, quo per illam minorem fi&longs;tulam tanta aquæ quan­<lb/>titas extudiant, major quadrupla per i&longs;tam majorem effluit, vt patet ex di­<lb/>ctis; igitur vt legitimæ aquarum men&longs;uræ e&longs;&longs;ent, vel modus &longs;upra expo&longs;i­<lb/>tus adhibendus e&longs;&longs;et, vel fi&longs;tularum longitudines, vt Diametri e&longs;&longs;e deberent, <lb/>&longs;ed his mi&longs;&longs;is ad ae&longs;tum redi. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001612"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001612"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001613"> Iraque ex dictarum fi&longs;tularum analogia, explicabam &longs;upra, <lb/>cur per breviorem freti, vel angu&longs;tiarum tractum, aqua vi pre&longs;&longs;ionis ve­<lb/>lociùs extrudatur, ad proinde rapidiore motu; illud tamen di&longs;criminis <lb/>intercedit, quòd in fi&longs;tulis, cre&longs;cente ba&longs;i fi&longs;tulæ, ponderis gravitantis <lb/>viros cre&longs;cant <gap/>vt pater ex dictis: at verò idem pondus gravitans, & <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;e &longs;upponitur, in eodem tractu, quando &longs;cilicet <lb/>maxima pre&longs;&longs;io e&longs;t, re&longs;pectu illius, &longs;ive contractiores &longs;int angu&longs;tiæ freti, &longs;ive <lb/>laxiores; &longs;ive longior illius tractus, &longs;ive brevior &longs;it: Vnde duplici nomine, <lb/>quando brevior, e&longs;t, rapidiùs extruditur; nimirum quia arctus e&longs;t, & quia <lb/>brevis; ex vtro quo enim capite aquæ extrudendæ moles minuitur. </s> | <s id="s.001613"> Itaque ex dictarum fi&longs;tularum analogia, explicabam &longs;upra, <lb/>cur per breviorem freti, vel angu&longs;tiarum tractum, aqua vi pre&longs;&longs;ionis ve­<lb/>lociùs extrudatur, ad proinde rapidiore motu; illud tamen di&longs;criminis <lb/>intercedit, quòd in fi&longs;tulis, cre&longs;cente ba&longs;i fi&longs;tulæ, ponderis gravitantis <lb/>viros cre&longs;cant, vt pater ex dictis: at verò idem pondus gravitans, & <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;e &longs;upponitur, in eodem tractu, quando &longs;cilicet <lb/>maxima pre&longs;&longs;io e&longs;t, re&longs;pectu illius, &longs;ive contractiores &longs;int angu&longs;tiæ freti, &longs;ive <lb/>laxiores; &longs;ive longior illius tractus, &longs;ive brevior &longs;it: Vnde duplici nomine, <lb/>quando brevior, e&longs;t, rapidiùs extruditur; nimirum quia arctus e&longs;t, & quia <lb/>brevis; ex vtro quo enim capite aquæ extrudendæ moles minuitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001614"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001614"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001621"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001621"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001622"> Metiri ergo æ&longs;tum debemus horis Lunaribus, divi&longs;a &longs;cilicet <lb/>integra revolutione Lunæ, &longs;eu die Lunari in 24. partes, &longs;eu horas æqua­<lb/>les, ita vt quælibet hora Lunatis &longs;it major hora Æquinoctiali 2. minutis; <lb/>ac proinde &longs;enis &longs;emper horis Lunaribus æ&longs;tus reciproci fiunt per &longs;e, aut <lb/>certè &longs;enis horis Æquinoctialibus & 12. minutis; non verò &longs;ex horis tem­<lb/>poralibus, inæqualibus &longs;cilicet, iuxta formam horologij antiqui, vt vocant; <lb/>& ita intelligendum e&longs;&longs;e Plinij locum <emph type="italics"/>lib.<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>cap.<emph.end type="italics"/> 97. per&longs;picuum e&longs;t; Vnde <lb/>miror illorum errorem, qui volunt incipere æ&longs;tum vbi Luna &longs;upra Ho­<lb/>rizontem vno Signo elevata fuerit, & continuo cre&longs;cere donec Luna Me­<lb/>ridianum illius loci attigerit; decre&longs;cere verò ab hoc puncto, donec Luna <lb/>æqualem po&longs;t Meridiem arcum decurrit terminatum &longs;cilicet ad 30. gra-<pb pagenum="143" xlink:href="025/01/147.jpg"/>dum &longs;upra Horizontem; errorem e&longs;&longs;e dico; quia Luna exi&longs;tente in maxi­<lb/>mâ declinatione Au&longs;trali, arcus illius diuinus ab Ortivo puncto Horizon­<lb/>tis ad Meridianum, vix e&longs;t 60. graduum; igitur &longs;i detrahantur 50. &longs;uper­<lb/>&longs;unt 30. quos dum Luna decurrit, duabus &longs;cilicet horis Æquinoctialibus <lb/>& 4. minutis, durat æ&longs;tus; quod apertè fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat; tamdiu re­<lb/>fluxus duraret. </s> | <s id="s.001622"> Metiri ergo æ&longs;tum debemus horis Lunaribus, divi&longs;a &longs;cilicet <lb/>integra revolutione Lunæ, &longs;eu die Lunari in 24. partes, &longs;eu horas æqua­<lb/>les, ita vt quælibet hora Lunatis &longs;it major hora Æquinoctiali 2. minutis; <lb/>ac proinde &longs;enis &longs;emper horis Lunaribus æ&longs;tus reciproci fiunt per &longs;e, aut <lb/>certè &longs;enis horis Æquinoctialibus & 12. minutis; non verò &longs;ex horis tem­<lb/>poralibus, inæqualibus &longs;cilicet, iuxta formam horologij antiqui, vt vocant; <lb/>& ita intelligendum e&longs;&longs;e Plinij locum <emph type="italics"/>lib.<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>cap.<emph.end type="italics"/> 97. per&longs;picuum e&longs;t; Vnde <lb/>miror illorum errorem, qui volunt incipere æ&longs;tum vbi Luna &longs;upra Ho­<lb/>rizontem vno Signo elevata fuerit, & continuo cre&longs;cere donec Luna Me­<lb/>ridianum illius loci attigerit; decre&longs;cere verò ab hoc puncto, donec Luna <lb/>æqualem po&longs;t Meridiem arcum decurrit terminatum &longs;cilicet ad 30. gra-<pb pagenum="143" xlink:href="025/01/147.jpg"/>dum &longs;upra Horizontem; errorem e&longs;&longs;e dico; quia Luna exi&longs;tente in maxi­<lb/>mâ declinatione Au&longs;trali, arcus illius diuinus ab Ortivo puncto Horizon­<lb/>tis ad Meridianum, vix e&longs;t 60. graduum; igitur &longs;i detrahantur 50. &longs;uper­<lb/>&longs;unt 30. quos dum Luna decurrit, duabus &longs;cilicet horis Æquinoctialibus <lb/>& 4. minutis, durat æ&longs;tus; quod apertè fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat; tamdiu re­<lb/>fluxus duraret. </s> |
| <s id="s.001623">Prætereà, æ&longs;tus, qui fieret po&longs;t Occa&longs;um Lunæ, longè <lb/>major e&longs;&longs;et priore; nempè arcus illius paralleli &longs;ub Horizonte, longè ma­<lb/>jor e&longs;t alio; quem Luna &longs;ũmpta Horizontem excurrit, <gap/> cuncta hæc experi­<lb/>mentis repugnant. </s> | <s id="s.001623">Prætereà, æ&longs;tus, qui fieret po&longs;t Occa&longs;um Lunæ, longè <lb/>major e&longs;&longs;et priore; nempè arcus illius paralleli &longs;ub Horizonte, longè ma­<lb/>jor e&longs;t alio; quem Luna &longs;upra Horizontem excurrit, <gap/> cuncta hæc experi­<lb/>mentis repugnant. </s> |
| <s id="s.001624">Dix i&longs;uprà, per &longs;e, cùm per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt tem­<lb/>pora fluxus & refluxus inæqualia &longs;int. </s> | <s id="s.001624">Dix i&longs;uprà, per &longs;e, cùm per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt tem­<lb/>pora fluxus & refluxus inæqualia &longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001628">Aliquid &longs;imile ob&longs;ervabis, fixo circini pede ad litus Cam­<lb/>baiæ; tanquam in centro: accedit, quòd ex multis capitibus prædicta <lb/>æ&longs;tuum inæqualitas inducitur; Primò, per planum magis inclinatum, lon­<lb/>giùs excurrit & velociùs, licèt plus temporis ponat in decurrendo magis <lb/>inclinato, cuncta hæc ex doctrina motuum per&longs;picua &longs;unt; tantumdem <lb/>temporis aqua ponit in de&longs;cen&longs;u per planum inclinatum., quantum in <lb/>a&longs;cen&longs;u. </s> | <s id="s.001628">Aliquid &longs;imile ob&longs;ervabis, fixo circini pede ad litus Cam­<lb/>baiæ; tanquam in centro: accedit, quòd ex multis capitibus prædicta <lb/>æ&longs;tuum inæqualitas inducitur; Primò, per planum magis inclinatum, lon­<lb/>giùs excurrit & velociùs, licèt plus temporis ponat in decurrendo magis <lb/>inclinato, cuncta hæc ex doctrina motuum per&longs;picua &longs;unt; tantumdem <lb/>temporis aqua ponit in de&longs;cen&longs;u per planum inclinatum., quantum in <lb/>a&longs;cen&longs;u. </s> |
| <s id="s.001629">Secundò, Si po&longs;t quàm aqua regredi cœpit, nova quædam fiat <lb/>æ&longs;tus reflexio, versùs fluminis fauces, vel &longs;i aqua libero quidem aditu &longs;u­<lb/>beat, &longs;ed exitu difficiliore, tunc acce&longs;&longs;us breviore tempore fiet quàm re­<lb/>ce&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.001629">Secundò, Si po&longs;t quàm aqua regredi cœpit, nova quædam fiat <lb/>æ&longs;tus reflexio, versùs fluminis fauces, vel &longs;i aqua libero quidem aditu &longs;u­<lb/>beat, &longs;ed exitu difficiliore, tunc acce&longs;&longs;us breviore tempore fiet quàm re­<lb/>ce&longs;&longs;us. </s> |
| <s id="s.001630">Tertiò, Si nova reflexio accedat, antequam aqua regredi incipiat, <lb/>vel agger quidam appo&longs;itus ad fauces &longs;inus, aut fluminis primam vim ac­<lb/>ce&longs;&longs;us retundat, vt videre e&longs;t ad fauces Sequanæ & Garumnæ, rece&longs;&longs;us bre­<lb/>viore tempore fiet quàm acce&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.001630">Tertiò, Si nova reflexio accedat, antequam aqua regredi incipiat, <lb/>vel agger quidam appo&longs;itus ad fauces &longs;inus, aut fluminis primam vim ac­<lb/>ce&longs;&longs;us retundat, vt videre e&longs;t ad fauces Sequanæ & Garumnæ, rece&longs;&longs;us bre­<lb/>viore tempore fiet quàm acce&longs;&longs;us. </s> |
| <s id="s.001631">Quartò, Pro diver&longs;o æ&longs;tus ad oram ap­<lb/>pul&longs;u, vel illap&longs;u, longiùs per alveum fluviorum vel minùs longè aqua ex­<lb/>currit; item pro diver&longs;a alvei inclinatione; hinc facilè crediderim, alveum <lb/>illorum fluminum, in quibus ad aliquot centena milliaria æ&longs;tus excurrit, <lb/>e&longs;&longs;e valde inclinatum Quintò, Dicam ampliùs, ratione eju&longs;dem loci, non <lb/>modò æ&longs;tum altiùs aut minùs altè attolli, verùm e&longs;&longs;e aliquando acce&longs;&longs;um <lb/>majorem, aliàs minorem e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; quia mutatur &longs;ingulis diebus centrum <lb/>circulorum pre&longs;&longs;ionis, etiam re&longs;pectu eju&longs;dem loci; item aliquando ac-<pb pagenum="144" xlink:href="025/01/148.jpg"/>ce&longs;&longs;um æqualem e&longs;&longs;e acce&longs;&longs;ui, aliquando diuturniorem, aliàs breviorem <lb/>cuncta hæc ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione pendent: e&longs;t autem diver&longs;a ratio <lb/>pro diver&longs;o tractu & <gap/></s> | <s id="s.001631">Quartò, Pro diver&longs;o æ&longs;tus ad oram ap­<lb/>pul&longs;u, vel illap&longs;u, longiùs per alveum fluviorum vel minùs longè aqua ex­<lb/>currit; item pro diver&longs;a alvei inclinatione; hinc facilè crediderim, alveum <lb/>illorum fluminum, in quibus ad aliquot centena milliaria æ&longs;tus excurrit, <lb/>e&longs;&longs;e valde inclinatum Quintò, Dicam ampliùs, ratione eju&longs;dem loci, non­<lb/>modò æ&longs;tum altiùs aut minùs altè attolli, verùm e&longs;&longs;e aliquando acce&longs;&longs;um <lb/>majorem, aliàs minorem e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; quia mutatur &longs;ingulis diebus centrum <lb/>circulorum pre&longs;&longs;ionis, etiam re&longs;pectu eju&longs;dem loci; item aliquando ac-<pb pagenum="144" xlink:href="025/01/148.jpg"/>ce&longs;&longs;um æqualem e&longs;&longs;e acce&longs;&longs;ui, aliquando diuturniorem, aliàs breviorem <lb/>cuncta hæc ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione pendent: e&longs;t autem diver&longs;a ratio <lb/>pro diver&longs;o tractu & centro.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001632"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001632"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001658"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001658"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001659"> Pauca haud dubiè re&longs;tant, quæ vel abundè non fuerint ex­<lb/>po&longs;ita, vel ex iis, quæ à te dicta &longs;unt, facilè non intelligantur, & mihi <lb/>videor rationem afferre po&longs;&longs;e illorum omnium, quæ in hac materia maxi­<lb/>mam admirationem conciliare &longs;olent v.g. <!-- REMOVE S-->cur multa litora, vel nullum vel <lb/>modicum æ&longs;tum patiantur, alia verò maximum; quid Luna ad æ&longs;tum con­<lb/>erat, ita vt in Plenilunio & Novilunio maximus æ&longs;tus &longs;it, eiu&longs;que &longs;ummum, <lb/>Luna in Meridiano exi&longs;tente, ni&longs;i per accidens &longs;ecus fiat; cur in duobus <lb/>locis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis diver&longs;o tempore, eodem verò, &longs;ub di­<lb/>ver&longs;o Meridiano; cur in fretis gemini æ&longs;tus concurrant; cur is, qui fer­<lb/>tur ab ortu intra fretum longiùs accedat, minus verò, qui venit <lb/>ab occa&longs;u; cur alibi rapidi&longs;&longs;imus &longs;it, mitior alibi, cur alicubi ante <lb/>meridiem Lunarem, alibi po&longs;t; pa&longs;&longs;im tamen in ip&longs;o meridie; <pb pagenum="146" xlink:href="025/01/150.jpg"/>cur in quibu&longs;dam tractibus acce&longs;&longs;us plus duret, quàm rece&longs;&longs;us; in aliis ve­<lb/>rò plus rece&longs;&longs;us; quàm acce&longs;&longs;us, licèt vnus per &longs;e alteri &longs;it aquè diutur­<lb/>nus; cur per &longs;e mare &longs;ex horis 12. minutis a&longs;cendat, & totidem depri­<lb/>matur, cur &longs;ingulis diebus vna ferè hora, hoc e&longs;t 48.minutis æ&longs;tus tardiùs <lb/>a&longs;&longs;urgere incipiat, quàm pridie, idque &longs;emper & per &longs;e, Luna in Meridia­<lb/>no horæ &longs;extæ exi&longs;tente; cur in quibu&longs;dam oris ad 70. & 80. pedum alti­<lb/>tudinem mare per æ&longs;tum in Plenilunio attollatur, in aliis vix ad vnum pe­<lb/>dem, in multis verò nihil pror&longs;us; cuncta hæc & alia multa ex principiis <lb/>à te jactis nullo negotio deducuntur; alia quædam occurrunt, quæ mihi <lb/>vel dubia &longs;unt, vel eorum ratio incomperta; à dubiis initium duco. </s> | <s id="s.001659"> Pauca haud dubiè re&longs;tant, quæ vel abundè non fuerint ex­<lb/>po&longs;ita, vel ex iis, quæ à te dicta &longs;unt, facilè non intelligantur, & mihi <lb/>videor rationem afferre po&longs;&longs;e illorum omnium, quæ in hac materia maxi­<lb/>mam admirationem conciliare &longs;olent v.g. <!-- REMOVE S-->cur multa litora, vel nullum vel <lb/>modicum æ&longs;tum patiantur, alia verò maximum; quid Luna ad æ&longs;tum con­<lb/>erat, ita vt in Plenilunio & Novilunio maximus æ&longs;tus &longs;it, eiu&longs;que &longs;ummum, <lb/>Luna in Meridiano exi&longs;tente, ni&longs;i per accidens &longs;ecus fiat; cur in duobus <lb/>locis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis diver&longs;o tempore, eodem verò, &longs;ub di­<lb/>ver&longs;o Meridiano; cur in fretis gemini æ&longs;tus concurrant; cur is, qui fer­<lb/>tur ab ortu intra fretum longiùs accedat, minus verò, qui venit <lb/>ab occa&longs;u; cur alibi rapidi&longs;&longs;imus &longs;it, mitior alibi, cur alicubi ante <lb/>meridiem Lunarem, alibi po&longs;t; pa&longs;&longs;im tamen in ip&longs;o meridie; <pb pagenum="146" xlink:href="025/01/150.jpg"/>cur in quibu&longs;dam tractibus acce&longs;&longs;us plus duret, quàm rece&longs;&longs;us; in aliis ve­<lb/>rò plus rece&longs;&longs;us; quàm acce&longs;&longs;us, licèt vnus per &longs;e alteri &longs;it aquè diutur­<lb/>nus; cur per &longs;e mare &longs;ex horis 12. minutis a&longs;cendat, & totidem depri­<lb/>matur, cur &longs;ingulis diebus vna ferè hora, hoc e&longs;t 48.minutis æ&longs;tus tardiùs <lb/>a&longs;&longs;urgere incipiat, quàm pridie, idque &longs;emper & per &longs;e, Luna in Meridia­<lb/>no horæ &longs;extæ exi&longs;tente; cur in quibu&longs;dam oris ad 70. & 80. pedum alti­<lb/>tudinem mare per æ&longs;tum in Plenilunio attollatur, in aliis vix ad vnum pe­<lb/>dem, in multis verò nihil pror&longs;us; cuncta hæc & alia multa ex principiis <lb/>à te jactis nullo negotio deducuntur; alia quædam occurrunt, quæ mihi <lb/>vel dubia &longs;unt, vel eorum ratio incomperta; à dubiis initium duco. </s> |
| <s id="s.001660">Pri­<lb/>mum e&longs;t quod aliqui dicunt, in Plenilunio &longs;cilicet majorem e&longs;&longs;e vim æ&longs;tus, <lb/>quàm in Novilunio ad Calecutium; cùm tamen ad indi o&longs;tia in Novilunio <lb/>majores &longs;int æ&longs;tus; alterum verò quod alij referunt, quibu&longs;dam in <gap/>cis <lb/>per totos quindecim dies, à Novilunio &longs;cilicet, ad Plenilunium continuò <lb/>æ&longs;tum cre&longs;cere; ita vt &longs;ummum crementum &longs;it in Novilunio & Plenilunio, <lb/>ac totidem diebus aquam &longs;ub&longs;idere, vt ob&longs;erva tum e&longs;t, inquiunt, circa <lb/>Cubam & Hi&longs;paniolam; item in fluvio Vanna vel Van&longs;one ad Pachinum <lb/>Sinarum <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001660">Pri­<lb/>mum e&longs;t quod aliqui dicunt, in Plenilunio &longs;cilicet majorem e&longs;&longs;e vim æ&longs;tus, <lb/>quàm in Novilunio ad Calecutium; cùm tamen ad indi o&longs;tia in Novilunio <lb/>majores &longs;int æ&longs;tus; alterum verò quod alij referunt, quibu&longs;dam in locis <lb/>per totos quindecim dies, à Novilunio &longs;cilicet, ad Plenilunium continuò <lb/>æ&longs;tum cre&longs;cere; ita vt &longs;ummum crementum &longs;it in Novilunio & Plenilunio, <lb/>ac totidem diebus aquam &longs;ub&longs;idere, vt ob&longs;erva tum e&longs;t, inquiunt, circa <lb/>Cubam & Hi&longs;paniolam; item in fluvio Vanna vel Van&longs;one ad Pachinum <lb/>Sinarum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001661"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001661"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001675"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001675"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001676"> Iam &longs;upra ea &longs;uper hoc expo&longs;ui, quæ tibi facerent &longs;atis, &longs;i for­<lb/>tè in memoriam revocares; nempe, vt jam indicavi, &longs;i Autores illos ­<lb/>con&longs;ulamus, qui de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, nihil ferè ni&longs;i repugnan­<lb/>tia inter &longs;e inveniemus; nimirum aliqui &longs;crip&longs;erunt, æ&longs;tum maximum e&longs;&longs;e <lb/>in Sol&longs;titiis, minimum verò in Æquinoctiis, alij contra maximum in <lb/>Æquinoctiis, minimum in Sol&longs;titiis; alij majorem in Æquinoctio ver­<lb/>no; alij majorem in autumnali; alij majorem in Sol&longs;titio Brumali, mi­<lb/>norem in Æ&longs;tivo; alij majorem in æ&longs;tivo, minorem in Brumali nihil af­<lb/>fingo; Augu&longs;tine, hæc adeò repugnantia apud Autores invenies. </s> | <s id="s.001676"> Iam &longs;upra ea &longs;uper hoc expo&longs;ui, quæ tibi facerent &longs;atis, &longs;i for­<lb/>tè in memoriam revocares; nempe, vt jam indicavi, &longs;i Autores illos ­<lb/>con&longs;ulamus, qui de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, nihil ferè ni&longs;i repugnan­<lb/>tia inter &longs;e inveniemus; nimirum aliqui &longs;crip&longs;erunt, æ&longs;tum maximum e&longs;&longs;e <lb/>in Sol&longs;titiis, minimum verò in Æquinoctiis, alij contra maximum in <lb/>Æquinoctiis, minimum in Sol&longs;titiis; alij majorem in Æquinoctio ver­<lb/>no; alij majorem in autumnali; alij majorem in Sol&longs;titio Brumali, mi­<lb/>norem in Æ&longs;tivo; alij majorem in æ&longs;tivo, minorem in Brumali nihil af­<lb/>fingo; Augu&longs;tine, hæc adeò repugnantia apud Autores invenies. </s> |
| <s id="s.001677">De Sol­<lb/>&longs;titiis nihil certi, cùm etiam in hoc Autores varient, non dubito tamen, <lb/>quin, id quod e&longs;t, in no&longs;tram notitiam venire po&longs;&longs;it, fidelis ob&longs;ervatio­<lb/>nis opera, in eodem &longs;cilicet loco; nempe pro diver&longs;is locis, diver&longs;a ra­<lb/>tio e&longs;t, cùm diver&longs;a &longs;it pre&longs;&longs;io; &longs;ed pro eodem loco facilè ob&longs;ervari po­<lb/>te&longs;t in vtroque Sol&longs;titio æ&longs;tus a&longs;&longs;urgentis men&longs;ura, tum diurni, tum no­<lb/>cturni; cùm multum inter vtrumque di&longs;crimen e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nulla autem re­<lb/>gula certa &longs;tatui pote&longs;t, propter diver&longs;am pre&longs;&longs;ionis rationem, ob &longs;uperfi­<lb/>ciem globi variis, &longs;ine lege & ordine, maris & continentis tractibus di­<lb/>&longs;tinctam. </s> | <s id="s.001677">De Sol­<lb/>&longs;titiis nihil certi, cùm etiam in hoc Autores varient, non dubito tamen, <lb/>quin, id quod e&longs;t, in no&longs;tram notitiam venire po&longs;&longs;it, fidelis ob&longs;ervatio­<lb/>nis opera, in eodem &longs;cilicet loco; nempe pro diver&longs;is locis, diver&longs;a ra­<lb/>tio e&longs;t, cùm diver&longs;a &longs;it pre&longs;&longs;io; &longs;ed pro eodem loco facilè ob&longs;ervari po­<lb/>te&longs;t in vtroque Sol&longs;titio æ&longs;tus a&longs;&longs;urgentis men&longs;ura, tum diurni, tum no­<lb/>cturni; cùm multum inter vtrumque di&longs;crimen e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nulla autem re­<lb/>gula certa &longs;tatui pote&longs;t, propter diver&longs;am pre&longs;&longs;ionis rationem, ob &longs;uperfi­<lb/>ciem globi variis, &longs;ine lege & ordine, maris & continentis tractibus di­<lb/>&longs;tinctam. </s> |
| <s id="s.001678">Quod pertinet ad Æquinoctia; hoc vnum certò con&longs;tat, maxi­<lb/>mum in iis cieri æ&longs;tum, Luna &longs;cilicet plena aut nova, &longs;altem in no&longs;tro <lb/>Oceano, intra Europam; rationem hic globus tibi &longs;uggeret, in quo <lb/>vides, Luna exi&longs;tente in Æquatore arcus pre&longs;&longs;ionum e&longs;&longs;e majores; vbi <lb/>verò Luna declinat versùs Boream, in quo tractu, Europa no&longs;tra &longs;ita e&longs;t, <lb/>vides, ni fallor, quantam prædictorum arcuum aream circulus maximæ <lb/>pre&longs;&longs;ionis re&longs;cindat, traducátque ad oppo&longs;itum hemi&longs;phærium, exi&longs;ten­<lb/>te Luna infra horizontem ad Meridianum; qua &longs;ita &longs;upra horizontem, de <lb/>meridie &longs;cilicet Luna nova, de media nocte, in Plenilunio vides quan­<lb/>tam maxima pars Americæ inutilem reddat: vbi porro Lu<gap/>a declinat in <lb/>Au&longs;trum, eadem pror&longs;us ratio militat; po&longs;ita enim Luna in Tropico <lb/>Capricorni, in Novilunio de meridie idem e&longs;t circulus maximæ pre&longs;&longs;io­<lb/>nis, qui erat de media nocte dum Luna nova e&longs;&longs;et in Tropico Can­<lb/>cri; in Plenilunio verò, de meridie, idem e&longs;t circulus maximæ <pb pagenum="149" xlink:href="025/01/153.jpg"/>pre&longs;&longs;ionis, qui erat de media nocte, dum Luna e&longs;&longs;et in dicto Tropico <lb/>Cancri; vnde vt vides, eadem pro vtroque Sol&longs;titio ratio militat. </s> | <s id="s.001678">Quod pertinet ad Æquinoctia; hoc vnum certò con&longs;tat, maxi­<lb/>mum in iis cieri æ&longs;tum, Luna &longs;cilicet plena aut nova, &longs;altem in no&longs;tro <lb/>Oceano, intra Europam; rationem hic globus tibi &longs;uggeret, in quo <lb/>vides, Luna exi&longs;tente in Æquatore arcus pre&longs;&longs;ionum e&longs;&longs;e majores; vbi <lb/>verò Luna declinat versùs Boream, in quo tractu, Europa no&longs;tra &longs;ita e&longs;t, <lb/>vides, ni fallor, quantam prædictorum arcuum aream circulus maximæ <lb/>pre&longs;&longs;ionis re&longs;cindat, traducátque ad oppo&longs;itum hemi&longs;phærium, exi&longs;ten­<lb/>te Luna infra horizontem ad Meridianum; qua &longs;ita &longs;upra horizontem, de <lb/>meridie &longs;cilicet Luna nova, de media nocte, in Plenilunio vides quan­<lb/>tam maxima pars Americæ inutilem reddat: vbi porro Luna declinat in <lb/>Au&longs;trum, eadem pror&longs;us ratio militat; po&longs;ita enim Luna in Tropico <lb/>Capricorni, in Novilunio de meridie idem e&longs;t circulus maximæ pre&longs;&longs;io­<lb/>nis, qui erat de media nocte dum Luna nova e&longs;&longs;et in Tropico Can­<lb/>cri; in Plenilunio verò, de meridie, idem e&longs;t circulus maximæ <pb pagenum="149" xlink:href="025/01/153.jpg"/>pre&longs;&longs;ionis, qui erat de media nocte, dum Luna e&longs;&longs;et in dicto Tropico <lb/>Cancri; vnde vt vides, eadem pro vtroque Sol&longs;titio ratio militat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001679"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc tua ratio probat, in vtroque Æquinoctio, æ&longs;tum æqualem <lb/>e&longs;&longs;e; at gravi&longs;&longs;imi Autores dicunt majorem e&longs;&longs;e in Æquinoctio autumnali <lb/>v.g.ad o&longs;tia Garumnæ. </s> | <s id="s.001679"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc tua ratio probat, in vtroque Æquinoctio, æ&longs;tum æqualem <lb/>e&longs;&longs;e; at gravi&longs;&longs;imi Autores dicunt majorem e&longs;&longs;e in Æquinoctio autumnali <lb/>v.g.ad o&longs;tia Garumnæ. </s> |
| |
| <s id="s.001703"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001703"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001704"> In Ca&longs;pio, Euxinio, Baltico, vel nullus, vel modicus æ&longs;tus e&longs;t <lb/>cùm ab Oceano traduci non po&longs;&longs;it, & tractus aquarum breviores &longs;int, & <lb/>ita &longs;iti, vt &longs;en&longs;ibilem pre&longs;&longs;ionis inæqualitatem non inducant. </s> | <s id="s.001704"> In Ca&longs;pio, Euxinio, Baltico, vel nullus, vel modicus æ&longs;tus e&longs;t <lb/>cùm ab Oceano traduci non po&longs;&longs;it, & tractus aquarum breviores &longs;int, & <lb/>ita &longs;iti, vt &longs;en&longs;ibilem pre&longs;&longs;ionis inæqualitatem non inducant. </s> |
| <s id="s.001705">De lacubus <lb/>Americæ memoratis, dicendum e&longs;t, vel e&longs;&longs;e tantæ longitudinis vt 700. <lb/>etiam milliaria adæquent, quod &longs;ufficit, vt aliqua pre&longs;&longs;ionis inæqualitas <lb/>inducatur, vel per majorem fluminis alveum ab Oceano vim æ&longs;tus eò tra­<lb/>duci, quod &longs;altem meo judicio, difficultate caret. </s> | <s id="s.001705">De lacubus <lb/>Americæ memoratis, dicendum e&longs;t, vel e&longs;&longs;e tantæ longitudinis vt 700. <lb/>etiam milliaria adæquent, quod &longs;ufficit, vt aliqua pre&longs;&longs;ionis inæqualitas <lb/>inducatur, vel per majorem fluminis alveum ab Oceano vim æ&longs;tus eò tra­<lb/>duci, quod &longs;altem meo judicio, difficultate caret. </s> |
| <s id="s.001706">Iam de celeberrimo <lb/>illo Græciæ Eurippo nunc dicam, de quo fabulo&longs;a multa narrantur; nem­<lb/>pe aliàs &longs;epties &longs;ingulis diebus æ&longs;tua&longs;&longs;e dicitur, nunc verò quater in die: <lb/>quod ad me &longs;pectat, fateor vltro, me nunquam vidi&longs;&longs;e; quantum tamen <lb/>ex incolarum relationibus audire potui, bis &longs;ingulis diebus in præfato Eu­<lb/>rippo recurrit æ&longs;tus; &longs;ed quia it reditque duodecim horis, alii&longs;que duo­<lb/>decim pariter fluit, ac re&longs;init æquè rapido cur&longs;u, quater in die æ&longs;tuare vi­<lb/>detur; hujus autem Eurippi eadem ratio e&longs;t, quæ aliorum, de qua jam <lb/>&longs;upra; fieri ta<gap/>en pote&longs;t, vt quemadmodum de Siculo diximus, concur­<lb/>rant in i&longs;to gemini æ&longs;tus, ab vtraque &longs;cilicet extremitate, nempe ad orti­<lb/>vam vis æ&longs;tus traducitur per fauces illas, quæ &longs;unt inter Cretam & Orien­<lb/>tale Peloponen&longs;i cornu, non procul ab In&longs;ula Cythere, vulgò <emph type="italics"/>Cerigo,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="151" xlink:href="025/01/155.jpg"/>præter fluente aqua Orientalem Pelopone&longs;i & Atticæ oram; ad occiduam <lb/>verò per medium qua&longs;i Ægeum vis æ&longs;tus appellitur; ex præfato verò con­<lb/>cur&longs;u varij vortices na&longs;ci videntur, qui vulgo ventorum vi, vel aliis cau&longs;is <lb/>tribui &longs;olent; vnum dumtaxat libenter addo, anilem fabulam jam olim de <lb/>Ari&longs;totele &longs;par&longs;am fui&longs;&longs;e, cum &longs;cilicet, præ de&longs;peratione, Eurippi cau&longs;am <lb/>non capientem &longs;e&longs;e in medium Euripum præcipitem dedi&longs;&longs;e; quis hoc <lb/>amabò credat? </s> | <s id="s.001706">Iam de celeberrimo <lb/>illo Græciæ Eurippo nunc dicam, de quo fabulo&longs;a multa narrantur; nem­<lb/>pe aliàs &longs;epties &longs;ingulis diebus æ&longs;tua&longs;&longs;e dicitur, nunc verò quater in die: <lb/>quod ad me &longs;pectat, fateor vltro, me nunquam vidi&longs;&longs;e; quantum tamen <lb/>ex incolarum relationibus audire potui, bis &longs;ingulis diebus in præfato Eu­<lb/>rippo recurrit æ&longs;tus; &longs;ed quia it reditque duodecim horis, alii&longs;que duo­<lb/>decim pariter fluit, ac re&longs;init æquè rapido cur&longs;u, quater in die æ&longs;tuare vi­<lb/>detur; hujus autem Eurippi eadem ratio e&longs;t, quæ aliorum, de qua jam <lb/>&longs;upra; fieri tamen pote&longs;t, vt quemadmodum de Siculo diximus, concur­<lb/>rant in i&longs;to gemini æ&longs;tus, ab vtraque &longs;cilicet extremitate, nempe ad orti­<lb/>vam vis æ&longs;tus traducitur per fauces illas, quæ &longs;unt inter Cretam & Orien­<lb/>tale Peloponen&longs;i cornu, non procul ab In&longs;ula Cythere, vulgò <emph type="italics"/>Cerigo,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="151" xlink:href="025/01/155.jpg"/>præter fluente aqua Orientalem Pelopone&longs;i & Atticæ oram; ad occiduam <lb/>verò per medium qua&longs;i Ægeum vis æ&longs;tus appellitur; ex præfato verò con­<lb/>cur&longs;u varij vortices na&longs;ci videntur, qui vulgo ventorum vi, vel aliis cau&longs;is <lb/>tribui &longs;olent; vnum dumtaxat libenter addo, anilem fabulam jam olim de <lb/>Ari&longs;totele &longs;par&longs;am fui&longs;&longs;e, cum &longs;cilicet, præ de&longs;peratione, Eurippi cau&longs;am <lb/>non capientem &longs;e&longs;e in medium Euripum præcipitem dedi&longs;&longs;e; quis hoc <lb/>amabò credat? </s> |
| <s id="s.001707">ni&longs;i qui nimiæ laboret vitio credulitatis? </s> | <s id="s.001707">ni&longs;i qui nimiæ laboret vitio credulitatis? </s> |
| <s id="s.001708">Sed quid tamdiu <lb/>taciturnus fui&longs;ti, &longs;uavi&longs;&longs;ime Chry&longs;ocome? <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001708">Sed quid tamdiu <lb/>taciturnus fui&longs;ti, &longs;uavi&longs;&longs;ime Chry&longs;ocome? <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001709">cur huc v&longs;que de argumento <lb/>adeò difficili di&longs;&longs;erentem non interpella&longs;ti? </s> | <s id="s.001709">cur huc v&longs;que de argumento <lb/>adeò difficili di&longs;&longs;erentem non interpella&longs;ti? </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001717"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001717"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001718"> Primo quidem loco incredibile e&longs;&longs;e videtur, tantam <lb/>vim ine&longs;&longs;e aëri, qua immen&longs;um propemodum aquarum pondus attolle<gap/>e <lb/>po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.001718"> Primo quidem loco incredibile e&longs;&longs;e videtur, tantam <lb/>vim ine&longs;&longs;e aëri, qua immen&longs;um propemodum aquarum pondus attollere <lb/>po&longs;&longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001719"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001719"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001732"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc facilè &longs;olvo; primum quidem, quia non &longs;entimus <lb/>aëris pondus &longs;icuti nec vrinatores pondus aquæ; nempe ideò me­<lb/>dium gravitat, vt corpus &longs;ubjectum levius &longs;ur&longs;um extrudat; nihil <lb/>ergo ab eius pondere nobis timendum e&longs;t, qui aëre graviores &longs;u­<lb/>mus; immo id vnum dumtaxat aëris, vel alterius medij gravita­<lb/>tio in nobis præ&longs;tat, vt minùs graves &longs;imus, detracta nobis ea <lb/>gravitatis, &longs;eu gravitationis parte, quæ pondus tantæ molis aëris, quan­<lb/>tæ nos &longs;umus, adæquat. </s> | <s id="s.001732"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc facilè &longs;olvo; primum quidem, quia non &longs;entimus <lb/>aëris pondus &longs;icuti nec vrinatores pondus aquæ; nempe ideò me­<lb/>dium gravitat, vt corpus &longs;ubjectum levius &longs;ur&longs;um extrudat; nihil <lb/>ergo ab eius pondere nobis timendum e&longs;t, qui aëre graviores &longs;u­<lb/>mus; immo id vnum dumtaxat aëris, vel alterius medij gravita­<lb/>tio in nobis præ&longs;tat, vt minùs graves &longs;imus, detracta nobis ea <lb/>gravitatis, &longs;eu gravitationis parte, quæ pondus tantæ molis aëris, quan­<lb/>tæ nos &longs;umus, adæquat. </s> |
| <s id="s.001733">Secundum verò &longs;ic diluo; terminus extrin&longs;ecus <lb/>determinat lineam motus gravium, ex naturæ in&longs;ti<gap/>to, &longs;eù præ&longs;cripto <lb/>fine; nec opus e&longs;t, vt mobile cognitione, aut &longs;en&longs;u polleat; &longs;ed cum &longs;uum <lb/>finem obtinere debeat, &longs;uam vim exerit ad illum obtinendum; cùm igitur <lb/>corpus grave debeat con&longs;tituere vnum totum, &longs;eu <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="globũ">globum</expan> totalem, cum <lb/>aliis corporibus, &longs;eu partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> globi, vt <expan abbr="hũc">hunc</expan> finem obtineat, ferri debet <lb/>versùs commune centrum, in quo natura con&longs;tituit terminum illius latio­<lb/>nis; vnde &longs;i fortè centrum illud locum mutaret, etiam corpus grave lineam <lb/>motus mutaret. </s> | <s id="s.001733">Secundum verò &longs;ic diluo; terminus extrin&longs;ecus <lb/>determinat lineam motus gravium, ex naturæ in&longs;tituto, &longs;eù præ&longs;cripto <lb/>fine; nec opus e&longs;t, vt mobile cognitione, aut &longs;en&longs;u polleat; &longs;ed cum &longs;uum <lb/>finem obtinere debeat, &longs;uam vim exerit ad illum obtinendum; cùm igitur <lb/>corpus grave debeat con&longs;tituere vnum totum, &longs;eu <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="globũ">globum</expan> totalem, cum <lb/>aliis corporibus, &longs;eu partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> globi, vt <expan abbr="hũc">hunc</expan> finem obtineat, ferri debet <lb/>versùs commune centrum, in quo natura con&longs;tituit terminum illius latio­<lb/>nis; vnde &longs;i fortè centrum illud locum mutaret, etiam corpus grave lineam <lb/>motus mutaret. </s> |
| <s id="s.001734">Res e&longs;t per&longs;picua in terræ mobilis hypothe&longs;i, quæ licèt vera <pb pagenum="153" xlink:href="025/01/157.jpg"/>non &longs;it, nemo tamen huc v&longs;que negavit, po&longs;&longs;ibilem e&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.001734">Res e&longs;t per&longs;picua in terræ mobilis hypothe&longs;i, quæ licèt vera <pb pagenum="153" xlink:href="025/01/157.jpg"/>non &longs;it, nemo tamen huc v&longs;que negavit, po&longs;&longs;ibilem e&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.001735">Quemadmodùm <lb/>verò corpus grave determinatur à termino extrin&longs;eco, id e&longs;t, à centro, ad <lb/>talem lineam gravitationis, licèt centrum illud non videat, nec cogno&longs;cat, <lb/>ita determinatur ab eodem termino vel centro, cui propius e&longs;t, licèt ne&longs;ciat, <lb/>cuinam propius &longs;it. </s> | <s id="s.001735">Quemadmodùm <lb/>verò corpus grave determinatur à termino extrin&longs;eco, id e&longs;t, à centro, ad <lb/>talem lineam gravitationis, licèt centrum illud non videat, nec cogno&longs;cat, <lb/>ita determinatur ab eodem termino vel centro, cui propius e&longs;t, licèt ne&longs;ciat, <lb/>cuinam propius &longs;it. </s> |
| <s id="s.001736">Tertium denique jam &longs;upra &longs;olutum e&longs;t; nempe caloris <lb/>vi, Lunaris humor longè no&longs;tro liberior ac proinde &longs;ubtilior, facilè rare&longs;cit, <lb/>atque avolat, is præ&longs;ertim, qui extra vmbram terræ po&longs;itus &longs;olares radios <lb/>diu excipit; in quo, meo judicio, nulla e&longs;t difficultas. </s> | <s id="s.001736">Tertium denique jam &longs;upra &longs;olutum e&longs;t; nempe caloris <lb/>vi, Lunaris humor longè no&longs;tro liberior ac proinde &longs;ubtilior, facilè rare&longs;cit, <lb/>atque avolat, is præ&longs;ertim, qui extra vmbram terræ po&longs;itus &longs;olares radios <lb/>diu excipit; in quo, meo judicio, nulla e&longs;t difficultas. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001765"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001765"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001766"> Ex eo quod lapis totam vim &longs;uæ gravitationis exerat, non <lb/>&longs;equitur, quod recta deor&longs;um ire debeat, cùm motu quodam mixto movea­<lb/>tur, idque per Parabolam, vt jam multi demon&longs;tra&longs;&longs;e dicuntur: Deinde non <lb/>e&longs;t par ratio lapidis & aëris; lapis enim non gravitat cum aëre gravitatio­<lb/><gap/>ne communi, ni&longs;i &longs;ecundùm modicam illam ponderis portionem, quæ aëri <pb pagenum="155" xlink:href="025/01/159.jpg"/>eju&longs;dem cum lapide molis competit; at verò pars aëris, quæ in medio aëre <lb/>per Horizontalem movetur, cum aliis &longs;ibi &longs;ubjectis, & impo&longs;itis, gravitatio­<lb/>ne communi gravitat. </s> | <s id="s.001766"> Ex eo quod lapis totam vim &longs;uæ gravitationis exerat, non <lb/>&longs;equitur, quod recta deor&longs;um ire debeat, cùm motu quodam mixto movea­<lb/>tur, idque per Parabolam, vt jam multi demon&longs;tra&longs;&longs;e dicuntur: Deinde non <lb/>e&longs;t par ratio lapidis & aëris; lapis enim non gravitat cum aëre gravitatio­<lb/>ne communi, ni&longs;i &longs;ecundùm modicam illam ponderis portionem, quæ aëri <pb pagenum="155" xlink:href="025/01/159.jpg"/>eju&longs;dem cum lapide molis competit; at verò pars aëris, quæ in medio aëre <lb/>per Horizontalem movetur, cum aliis &longs;ibi &longs;ubjectis, & impo&longs;itis, gravitatio­<lb/>ne communi gravitat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001767"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001767"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001772">illam tan­<lb/>tum ponderis acce&longs;&longs;ionem &longs;enties, quam aqua, vt &longs;ic loquar, plumbo detra­<lb/>hit, æqualem &longs;cilicet ponderi portionis aquæ, eju&longs;dem molis; &longs;upponamus <lb/>autem gravitatem plumbi e&longs;&longs;e decuplam gravitatis aquæ, vas erit 21. libr. <lb/></s> | <s id="s.001772">illam tan­<lb/>tum ponderis acce&longs;&longs;ionem &longs;enties, quam aqua, vt &longs;ic loquar, plumbo detra­<lb/>hit, æqualem &longs;cilicet ponderi portionis aquæ, eju&longs;dem molis; &longs;upponamus <lb/>autem gravitatem plumbi e&longs;&longs;e decuplam gravitatis aquæ, vas erit 21. libr. <lb/></s> |
| <s id="s.001773">idem &longs;iet, &longs;i pila omnino immer&longs;a filo &longs;u&longs;tineatur. </s> | <s id="s.001773">idem &longs;iet, &longs;i pila omnino immer&longs;a filo &longs;u&longs;tineatur. </s> |
| <s id="s.001774">Hinc duo Paradoxa facilè <lb/>deducetis; primum &longs;it, corpus leve, quod &longs;ur&longs;um per mediam aquam va&longs;e <lb/>contentam emergit, magis gravitat in eum, qui vas ip&longs;um &longs;u&longs;tinet, quàm <lb/>corpus grave, quod per mediam aquam deor&longs;um fertur: ac proinde corpus <lb/>levius majorem vim gravitationis exerit, quàm gravius; hinc quò plus &longs;in­<lb/>gularis gravitationis corpus retinet intra medium va&longs;e contentum, mino­<lb/>rem vim facit adversùs illum, qui vas &longs;u&longs;tinet; & quoad vim ponderis, perin­<lb/>de e&longs;t, &longs;ive prædicta pila plumbea liberè per aquam deor&longs;um eat, &longs;ive aquæ <lb/>immer&longs;a & filo appen&longs;a &longs;u&longs;tineatur; contra verò quò minus &longs;ingularis gra­<lb/>vitationis corpus retinet, eò magis gravitat in eum, qui præfatum vas &longs;u­<lb/>&longs;tinet. </s> | <s id="s.001774">Hinc duo Paradoxa facilè <lb/>deducetis; primum &longs;it, corpus leve, quod &longs;ur&longs;um per mediam aquam va&longs;e <lb/>contentam emergit, magis gravitat in eum, qui vas ip&longs;um &longs;u&longs;tinet, quàm <lb/>corpus grave, quod per mediam aquam deor&longs;um fertur: ac proinde corpus <lb/>levius majorem vim gravitationis exerit, quàm gravius; hinc quò plus &longs;in­<lb/>gularis gravitationis corpus retinet intra medium va&longs;e contentum, mino­<lb/>rem vim facit adversùs illum, qui vas &longs;u&longs;tinet; & quoad vim ponderis, perin­<lb/>de e&longs;t, &longs;ive prædicta pila plumbea liberè per aquam deor&longs;um eat, &longs;ive aquæ <lb/>immer&longs;a & filo appen&longs;a &longs;u&longs;tineatur; contra verò quò minus &longs;ingularis gra­<lb/>vitationis corpus retinet, eò magis gravitat in eum, qui præfatum vas &longs;u­<lb/>&longs;tinet. </s> |
| <s id="s.001775">Alterum Paradoxum e&longs;t: Qui&longs;quis prædictum vas portat, præter 20. <lb/>libr.aquæ 1.libram plumbi &longs;u&longs;tentat, quamvis alioquin plumbum immer­<lb/>&longs;um & filo appen&longs;um ab infinita potentia &longs;u&longs;tineatur; quia &longs;cilicet me­<lb/>dium <gap/> gravitationis plumbo detrahit, &longs;cilicet 1.libram: cùm igitur ille <lb/>aëris tractus, qui à vento igitur, nihil propriæ gravitationis retineat, &longs;ed to­<lb/>tam in communem conferat, quamvis per diver&longs;as lineas &longs;ur&longs;um deor&longs;um­<lb/>ve, dextror&longs;um aut &longs;ini&longs;tror&longs;um à vento agatur, nullam tamen proprij pon­<lb/>deris jacturam facit, &longs;ed totam illius vim ac ni&longs;um exerit gravitatione com­<lb/>muniquare hoc nodo &longs;oluto, vide, an quidpiam aliud ocourrat, quod nobis <lb/>opponas. </s> | <s id="s.001775">Alterum Paradoxum e&longs;t: Qui&longs;quis prædictum vas portat, præter 20. <lb/>libr. aquæ 1. libram plumbi &longs;u&longs;tentat, quamvis alioquin plumbum immer­<lb/>&longs;um & filo appen&longs;um ab infinita potentia &longs;u&longs;tineatur; quia &longs;cilicet me­<lb/>dium <gap/> gravitationis plumbo detrahit, &longs;cilicet 1. libram: cùm igitur ille <lb/>aëris tractus, qui à vento igitur, nihil propriæ gravitationis retineat, &longs;ed to­<lb/>tam in communem conferat, quamvis per diver&longs;as lineas &longs;ur&longs;um deor&longs;um­<lb/>ve, dextror&longs;um aut &longs;ini&longs;tror&longs;um à vento agatur, nullam tamen proprij pon­<lb/>deris jacturam facit, &longs;ed totam illius vim ac ni&longs;um exerit gravitatione com­<lb/>muniquare hoc nodo &longs;oluto, vide, an quidpiam aliud occurrat, quod nobis <lb/>opponas. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="156" xlink:href="025/01/160.jpg"/> | <pb pagenum="156" xlink:href="025/01/160.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001778"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001778"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001779"> Fat<gap/>or, diver&longs;am e&longs;&longs;e in vtroque, vmbræ projectæ rationem; <lb/>nempe in Novilunio vmbra à globo Lunari projicitur in Hemi&longs;phærium <lb/>&longs;upra Horizontem, & à terre&longs;tri in Hemi&longs;phærium infra Horizontem; in <lb/>Plenilunio verò ab vtroque globo projicitur in Hemi&longs;phærium, noctu &longs;u­<lb/>pra, diu infra Horizontem; &longs;ed hoc magnum di&longs;crimen in æ&longs;tu non facit; <lb/>præ&longs;ertim cùm humor ille dumtaxat Lunatis ad æ&longs;tum aliquid conferat, <lb/>qui terre&longs;tri globo propior e&longs;t, &longs;ive den&longs;ior &longs;it, &longs;ive rarior, ju&longs;ta enim fit com­<lb/>pen&longs;atio; quippe &longs;i rarior e&longs;t, plus loci occupat, igitur illius gravitatio in <lb/>plura di&longs;trahitur, ac proinde &longs;inguli Cylindri minorem vim habent; &longs;i au­<lb/>tem den&longs;ior e&longs;t, deor&longs;um tendit, hinc minùs confert in gravitationem com­<lb/>munem: vnde vides vnum ab alio compen&longs;ari: &longs;ed jam &longs;atis de hoc argu­<lb/>mento, quod certè majorem di&longs;cu&longs;&longs;ionem po&longs;tularet, quam vobis ve&longs;tro <lb/>commodo faciendam relinquo. </s> | <s id="s.001779"> Fateor, diver&longs;am e&longs;&longs;e in vtroque, vmbræ projectæ rationem; <lb/>nempe in Novilunio vmbra à globo Lunari projicitur in Hemi&longs;phærium <lb/>&longs;upra Horizontem, & à terre&longs;tri in Hemi&longs;phærium infra Horizontem; in <lb/>Plenilunio verò ab vtroque globo projicitur in Hemi&longs;phærium, noctu &longs;u­<lb/>pra, diu infra Horizontem; &longs;ed hoc magnum di&longs;crimen in æ&longs;tu non facit; <lb/>præ&longs;ertim cùm humor ille dumtaxat Lunatis ad æ&longs;tum aliquid conferat, <lb/>qui terre&longs;tri globo propior e&longs;t, &longs;ive den&longs;ior &longs;it, &longs;ive rarior, ju&longs;ta enim fit com­<lb/>pen&longs;atio; quippe &longs;i rarior e&longs;t, plus loci occupat, igitur illius gravitatio in <lb/>plura di&longs;trahitur, ac proinde &longs;inguli Cylindri minorem vim habent; &longs;i au­<lb/>tem den&longs;ior e&longs;t, deor&longs;um tendit, hinc minùs confert in gravitationem com­<lb/>munem: vnde vides vnum ab alio compen&longs;ari: &longs;ed jam &longs;atis de hoc argu­<lb/>mento, quod certè majorem di&longs;cu&longs;&longs;ionem po&longs;tularet, quam vobis ve&longs;tro <lb/>commodo faciendam relinquo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001780"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001780"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001794">AMOENISSIMVM argumentum, quod tibi fortè <lb/>arrideat, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime hodierna die di&longs;cutien­<lb/>dum &longs;u&longs;cepi, vtinam feliciter, quod tuis au&longs;piciis futurum <lb/>&longs;pero, demon&longs;trandum. </s> | <s id="s.001794">AMOENISSIMVM argumentum, quod tibi fortè <lb/>arrideat, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime hodierna die di&longs;cutien­<lb/>dum &longs;u&longs;cepi, vtinam feliciter, quod tuis au&longs;piciis futurum <lb/>&longs;pero, demon&longs;trandum. </s> |
| <s id="s.001795">Antiquis omnino intactum fuit, <lb/>& paucis ex recentioribus compertum experimentum; <lb/>primùm ca&longs;u innotuit; at deinde &longs;tudio & arte, vltra <lb/>promotu<gap/>m & perfectum; in varias porrò partes itum e&longs;t, ad illius cau&longs;am <lb/>explorandam, quod vtrùm cuipiam pro votis &longs;ucce&longs;&longs;e<gap/>ir, vix definine au­<lb/>&longs;im; &longs;ed vt meliùs di&longs;&longs;ertatione pareat, huic demus initi<gap/>um rejectis m<gap/>utili­<lb/>bus præludiis, quæ & ad rem de qua agitur, parum aut nihil conferunt, & <lb/>tibi Cardinalis Eminenti&longs;&longs;ime alioquin occupati&longs;&longs;imo, nihil aliud ni&longs;i me­<lb/>rum tædium afferrent. </s> | <s id="s.001795">Antiquis omnino intactum fuit, <lb/>& paucis ex recentioribus compertum experimentum; <lb/>primùm ca&longs;u innotuit; at deinde &longs;tudio & arte, vltra <lb/>promotu<gap/>m & perfectum; in varias porrò partes itum e&longs;t, ad illius cau&longs;am <lb/>explorandam, quod vtrùm cuipiam pro votis &longs;ucce&longs;&longs;erit, vix definine au­<lb/>&longs;im; &longs;ed vt meliùs di&longs;&longs;ertatione pareat, huic demus initium rejectis mutili­<lb/>bus præludiis, quæ & ad rem de qua agitur, parum aut nihil conferunt, & <lb/>tibi Cardinalis Eminenti&longs;&longs;ime alioquin occupati&longs;&longs;imo, nihil aliud ni&longs;i me­<lb/>rum tædium afferrent. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001796"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001796"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001811">Accedit quod &longs;i ba&longs;is <lb/>AB Diameter &longs;it bipedalis, & ba&longs;is DE &longs;it pedalis, non a&longs;&longs;urget aqua in <lb/>DE, immò ad &longs;en&longs;um &longs;i&longs;tet in FG, cùm tamen pondus aquæ ABC &longs;it <lb/>quadruplum aquæ IFG; igitur in majoribus canalibus aqua non a&longs;&longs;urgit, <lb/>vt in minoribus; vnde manife&longs;tè con&longs;tat, hunc effectum e&longs;&longs;e ab alia cau&longs;a. </s> | <s id="s.001811">Accedit quod &longs;i ba&longs;is <lb/>AB Diameter &longs;it bipedalis, & ba&longs;is DE &longs;it pedalis, non a&longs;&longs;urget aqua in <lb/>DE, immò ad &longs;en&longs;um &longs;i&longs;tet in FG, cùm tamen pondus aquæ ABC &longs;it <lb/>quadruplum aquæ IFG; igitur in majoribus canalibus aqua non a&longs;&longs;urgit, <lb/>vt in minoribus; vnde manife&longs;tè con&longs;tat, hunc effectum e&longs;&longs;e ab alia cau&longs;a. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001812"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> Cùm hæc nudius tertius viro cuidam ingenio&longs;i&longs;&longs;imo pro­<lb/>po&longs;ui&longs;&longs;em, illico re&longs;pondit vim quandam adhæ&longs;ivam in corporibus præ&longs;er­<lb/>tim liquidis, &longs;ibi compertam e&longs;&longs;e, ratione cujus, vnum alteri accedit, &longs;e&longs;e <lb/>arctiùs conjungit; &longs;ic inquiebat ille, &longs;i aquæ gutta tangat aliam guttam, <lb/>in vnam majorem guttam &longs;tatim mutuo qua&longs;i amplexu coale&longs;cunt; &longs;ic duo <lb/>flammæ con<gap/> in vnam abeunt; vnde fieri putabat, vt aquà per canalicu­<lb/>lum minimè a&longs;&longs;urgeret, ni&longs;i priùs cava illius &longs;uperficies maduerit, quod vbi <lb/>à me probatum e&longs;t, dicto re&longs;pondit eventus: ne&longs;cio vtrùm hæc ratio vobis <lb/>arrideat. </s> | <s id="s.001812"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Cùm hæc nudius tertius viro cuidam ingenio&longs;i&longs;&longs;imo pro­<lb/>po&longs;ui&longs;&longs;em, illico re&longs;pondit vim quandam adhæ&longs;ivam in corporibus præ&longs;er­<lb/>tim liquidis, &longs;ibi compertam e&longs;&longs;e, ratione cujus, vnum alteri accedit, &longs;e&longs;e <lb/>arctiùs conjungit; &longs;ic inquiebat ille, &longs;i aquæ gutta tangat aliam guttam, <lb/>in vnam majorem guttam &longs;tatim mutuo qua&longs;i amplexu coale&longs;cunt; &longs;ic duo <lb/>flammæ con<gap/> in vnam abeunt; vnde fieri putabat, vt aquà per canalicu­<lb/>lum minimè a&longs;&longs;urgeret, ni&longs;i priùs cava illius &longs;uperficies maduerit, quod vbi <lb/>à me probatum e&longs;t, dicto re&longs;pondit eventus: ne&longs;cio vtrùm hæc ratio vobis <lb/>arrideat. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="159" xlink:href="025/01/163.jpg"/> | <pb pagenum="159" xlink:href="025/01/163.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001878">Cùm igi­<lb/>tur convexam &longs;uperficiem aquæ probè di&longs;cernamus, aliam omnino e&longs;&longs;e <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t (& hoc &longs;it aliud experimentum) nempe vbi humor extremita­<lb/>tes A & B ba&longs;is attigit, non effluit aqua, &longs;ed intume&longs;cit in centro &longs;uper­<lb/>ficiei; centro enim minor vis pre&longs;&longs;ionis incumbit, quàm partibus extre­<lb/>mis, v.g. <!-- REMOVE S-->in centrum V vis pre&longs;&longs;ionis incumbens infra horizontalem AB <lb/>non cadit, cum tamen incumbens in A & in B infra prædictam horizon­<lb/>talem de&longs;cendat, vt patet, quò fit, ne aqua ex A vel B effluat & hæc vera <lb/>e&longs;t & legitima triti hujus experimenti ratio. </s> | <s id="s.001878">Cùm igi­<lb/>tur convexam &longs;uperficiem aquæ probè di&longs;cernamus, aliam omnino e&longs;&longs;e <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t (& hoc &longs;it aliud experimentum) nempe vbi humor extremita­<lb/>tes A & B ba&longs;is attigit, non effluit aqua, &longs;ed intume&longs;cit in centro &longs;uper­<lb/>ficiei; centro enim minor vis pre&longs;&longs;ionis incumbit, quàm partibus extre­<lb/>mis, v.g. <!-- REMOVE S-->in centrum V vis pre&longs;&longs;ionis incumbens infra horizontalem AB <lb/>non cadit, cum tamen incumbens in A & in B infra prædictam horizon­<lb/>talem de&longs;cendat, vt patet, quò fit, ne aqua ex A vel B effluat & hæc vera <lb/>e&longs;t & legitima triti hujus experimenti ratio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001879"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom<gap/>.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001879"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001880"> Non bene capio quid tibi velis; nonnihil, quæ&longs;o te, <lb/>&longs;chematis adhibe, tunc enim oculis potiùs quàm auribus fidem ha­<lb/>bebo. </s> | <s id="s.001880"> Non bene capio quid tibi velis; nonnihil, quæ&longs;o te, <lb/>&longs;chematis adhibe, tunc enim oculis potiùs quàm auribus fidem ha­<lb/>bebo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001881"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001881"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001882"> Sit vas quodpiam aqua plenum AEDB, &longs;it aquæ &longs;uprema <pb pagenum="164" xlink:href="025/01/168.jpg"/>&longs;uperficies AB, & centrum illius G, premitur punctum G, non tantùm <lb/>per HG perpendicularem, verùm etiam per infirmas contentas inter <lb/><figure id="id.025.01.168.1.jpg" xlink:href="025/01/168/1.jpg"/><lb/>HG. AG, item inter GH, GB; nulla autem <lb/>e&longs;t infra AB horizontàlem per quam punctum <lb/>G prematur, vt per&longs;picuum e&longs;t, at verò punctum <lb/>A, versùs quod aqua effluere nititur, proptia <lb/>gravitatione, non tantum premitur à perpendi­<lb/>culari IA & ab aliis contentis inter IA, MA, <lb/>item inter IA, AB, &longs;ed etiam ab aliis infra MA <lb/>ductis, vt à PA. idem dico de puncto B, item­<lb/>que de aliis in totius marginis orbe di&longs;po&longs;itis, <lb/>in quibus haud dubiè pre&longs;&longs;io prævalet, vnde aquam in &longs;uperficiem con­<lb/>vexam intume&longs;cere nece&longs;&longs;e &longs;it. </s> | <s id="s.001882"> Sit vas quodpiam aqua plenum AEDB, &longs;it aquæ &longs;uprema <pb pagenum="164" xlink:href="025/01/168.jpg"/>&longs;uperficies AB, & centrum illius G, premitur punctum G, non tantùm <lb/>per HG perpendicularem, verùm etiam per infirmas contentas inter <lb/><figure id="id.025.01.168.1.jpg" xlink:href="025/01/168/1.jpg"/><lb/>HG. AG, item inter GH, GB; nulla autem <lb/>e&longs;t infra AB horizontàlem per quam punctum <lb/>G prematur, vt per&longs;picuum e&longs;t, at verò punctum <lb/>A, versùs quod aqua effluere nititur, proptia <lb/>gravitatione, non tantum premitur à perpendi­<lb/>culari IA & ab aliis contentis inter IA, MA, <lb/>item inter IA, AB, &longs;ed etiam ab aliis infra MA <lb/>ductis, vt à PA. idem dico de puncto B, item­<lb/>que de aliis in totius marginis orbe di&longs;po&longs;itis, <lb/>in quibus haud dubiè pre&longs;&longs;io prævalet, vnde aquam in &longs;uperficiem con­<lb/>vexam intume&longs;cere nece&longs;&longs;e &longs;it. </s> |
| <s id="s.001883">Hinc quò major e&longs;t va&longs;is &longs;uperficies mi­<lb/>nùs intume&longs;cit; quia ad tumorem æquè altum; plus aquæ, vi pre&longs;&longs;ionis <lb/>attollendum e&longs;&longs;et; &longs;ic vt jam dixi, per canaliculum angu&longs;tiorem altiùs a&longs;­<lb/>&longs;urgit aqua, per majorem &longs;eu laxiorem, minùs altè, e&longs;t enim ead<gap/>em pror­<lb/>sùs ratio. </s> | <s id="s.001883">Hinc quò major e&longs;t va&longs;is &longs;uperficies mi­<lb/>nùs intume&longs;cit; quia ad tumorem æquè altum; plus aquæ, vi pre&longs;&longs;ionis <lb/>attollendum e&longs;&longs;et; &longs;ic vt jam dixi, per canaliculum angu&longs;tiorem altiùs a&longs;­<lb/>&longs;urgit aqua, per majorem &longs;eu laxiorem, minùs altè, e&longs;t enim eadem pror­<lb/>sùs ratio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001884"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001884"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001887"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001887"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001888"> Quàm acute paralogi<gap/>zas, Augu&longs;tine, &longs;upponamus enim ba&longs;im <lb/>in HK majoris canalis, & in R minoris, vtraque cava per&longs;picitur; vnde, <lb/>ni fallor, ruit tua ratio; quare vis illa pre&longs;&longs;ionis inæqualis, quæ incum­<lb/>bit in &longs;uperficiem &longs;upremam AB, alium effectum præ&longs;tat, nimirum illum <lb/>quem dixi; attollit enim &longs;uperficiem AB &longs;upra libellam, eamque tornat <lb/>in convexam; ideò verò cava e&longs;t &longs;uperficies HK; quia vis pre&longs;&longs;ionis in <lb/>O major e&longs;t, quàm in H vel in K, quia &longs;ub majore angulo incumbit. </s> | <s id="s.001888"> Quàm acute paralogizas, Augu&longs;tine, &longs;upponamus enim ba&longs;im <lb/>in HK majoris canalis, & in R minoris, vtraque cava per&longs;picitur; vnde, <lb/>ni fallor, ruit tua ratio; quare vis illa pre&longs;&longs;ionis inæqualis, quæ incum­<lb/>bit in &longs;uperficiem &longs;upremam AB, alium effectum præ&longs;tat, nimirum illum <lb/>quem dixi; attollit enim &longs;uperficiem AB &longs;upra libellam, eamque tornat <lb/>in convexam; ideò verò cava e&longs;t &longs;uperficies HK; quia vis pre&longs;&longs;ionis in <lb/>O major e&longs;t, quàm in H vel in K, quia &longs;ub majore angulo incumbit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001889"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001889"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001914"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001914"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001915"> Pro diver&longs;a canalium & immer&longs;ionum ration<gap/>, diver&longs;a &longs;ucce­<lb/>dunt à me ob&longs;ervata experimenta & ad idem principium &longs;atis feliciter re­<lb/>ducta. </s> | <s id="s.001915"> Pro diver&longs;a canalium & immer&longs;ionum ratione, diver&longs;a &longs;ucce­<lb/>dunt à me ob&longs;ervata experimenta & ad idem principium &longs;atis feliciter re­<lb/>ducta. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.170.1.jpg" xlink:href="025/01/170/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.170.1.jpg" xlink:href="025/01/170/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <pb pagenum="168" xlink:href="025/01/172.jpg"/> | <pb pagenum="168" xlink:href="025/01/172.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001940">Nonò. </s> | <s id="s.001940">Nonò. </s> |
| <s id="s.001941">Pro diver&longs;<gap/>a ba&longs;ium ratione, altiùs aut minùs altè a&longs;cendit per <lb/>cavitat<gap/>em minoris, aut per vacuitatem interceptam inter vtrumque de­<lb/><gap/>oque vno vel altero, diver&longs;a erit altitudinum ratio, &longs;ecundum regu­<lb/>las &longs;upra traditas; nunquam tamen quantum<gap/>vis minor deprimatur aqua <lb/>per illum a&longs;&longs;urgens ex illo effluet. </s> | <s id="s.001941">Pro diver&longs;a ba&longs;ium ratione, altiùs aut minùs altè a&longs;cendit per <lb/>cavitatem minoris, aut per vacuitatem interceptam inter vtrumque de­<lb/>pre&longs;&longs;oque vno vel altero, diver&longs;a erit altitudinum ratio, &longs;ecundum regu­<lb/>las &longs;upra traditas; nunquam tamen quantumvis minor deprimatur aqua <lb/>per illum a&longs;&longs;urgens ex illo effluet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001942">Decimò, Vbi minoris convexa &longs;uperficies cum majoris cava conjungi­<lb/>tur, aqua intercepta illico a&longs;&longs;urgit, & qua&longs;i quodam glutine vna cum alia <lb/>conjungitur: idem ferè fiet, &longs;i duæ &longs;uperficies convexæ conjungantur. <lb/></s> | <s id="s.001942">Decimò, Vbi minoris convexa &longs;uperficies cum majoris cava conjungi­<lb/>tur, aqua intercepta illico a&longs;&longs;urgit, & qua&longs;i quodam glutine vna cum alia <lb/>conjungitur: idem ferè fiet, &longs;i duæ &longs;uperficies convexæ conjungantur. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.001951">Quartò, <lb/>major aëris ambientis libertas, & major angulus pre&longs;&longs;ionis, vi cujus hu­<lb/>mor a&longs;&longs;urgit. </s> | <s id="s.001951">Quartò, <lb/>major aëris ambientis libertas, & major angulus pre&longs;&longs;ionis, vi cujus hu­<lb/>mor a&longs;&longs;urgit. </s> |
| <s id="s.001952">Quintò major vel minor aëris ambientis compre&longs;&longs;io. </s> | <s id="s.001952">Quintò major vel minor aëris ambientis compre&longs;&longs;io. </s> |
| <s id="s.001953">Sextò <lb/>Minor gravitas liquoris attollendi. </s> | <s id="s.001953">Sextò <lb/>Minor gravitas liquoris attollendi. </s> |
| <s id="s.001954">Septimò, major eju&longs;dem flu<gap/>itas, vel <lb/>humiditas, &longs;ic &longs;piritus vini altiùs a&longs;cendit quàm aqua, & metallum li­<lb/>quatum nihil aut parum admodùm. </s> | <s id="s.001954">Septimò, major eju&longs;dem fluiditas, vel <lb/>humiditas, &longs;ic &longs;piritus vini altiùs a&longs;cendit quàm aqua, & metallum li­<lb/>quatum nihil aut parum admodùm. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001955"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001955"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002016"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002016"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002017"> In hoc &longs;altem hallucinaris, quòd eandem aëris gravitantem <lb/>vbique e&longs;&longs;e &longs;upponas, quod tamen à veritate pror&longs;us alienum e&longs;t, nempe <lb/>aër inferior gravior e<gap/>, quia compre&longs;&longs;ior, in quacumque voles ratione; <lb/>cùm enim aëris altitudinem certam ne&longs;ciamus, &longs;uper hoc, ni&longs;i tantùm in <lb/>genere, aliquid definire nequimus; quòd autem modicam vim pre&longs;&longs;ionis, <lb/>&longs;eu potiùs compre&longs;&longs;ionis aëris ex eo probes, quòd modicus &longs;it illius effe­<lb/>ctus, aqua &longs;cilicet per canaliculum a&longs;&longs;urgens, rectè, meo judicio, non de­<lb/>ducis; cùm etiam aër exterior compre&longs;&longs;us, per &longs;upremum os canaliculi per­<lb/>vij eam vim retundat; minùs tamen; vnde alia pre&longs;&longs;io prævaleat nece&longs;­<lb/>&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.002017"> In hoc &longs;altem hallucinaris, quòd eandem aëris gravitantem <lb/>vbique e&longs;&longs;e &longs;upponas, quod tamen à veritate pror&longs;us alienum e&longs;t, nempe <lb/>aër inferior gravior e&longs;t, quia compre&longs;&longs;ior, in quacumque voles ratione; <lb/>cùm enim aëris altitudinem certam ne&longs;ciamus, &longs;uper hoc, ni&longs;i tantùm in <lb/>genere, aliquid definire nequimus; quòd autem modicam vim pre&longs;&longs;ionis, <lb/>&longs;eu potiùs compre&longs;&longs;ionis aëris ex eo probes, quòd modicus &longs;it illius effe­<lb/>ctus, aqua &longs;cilicet per canaliculum a&longs;&longs;urgens, rectè, meo judicio, non de­<lb/>ducis; cùm etiam aër exterior compre&longs;&longs;us, per &longs;upremum os canaliculi per­<lb/>vij eam vim retundat; minùs tamen; vnde alia pre&longs;&longs;io prævaleat nece&longs;­<lb/>&longs;e e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002018"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002018"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.002026"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002026"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002027"> Ea, quæ modò dixi&longs;ti, multam mihi lucem attulerunt; & <lb/>jam mihi &longs;olvere po&longs;&longs;e videor illa, quæ mihi paulò ante in mentem ve­<lb/>nerunt; primum erat, quod in imo aëris tractu, aqua per canalicu­<lb/>lum altiùs attolli deberet, quod tamen fieri non exi&longs;timo; &longs;ed hoc facilè <lb/>&longs;olvitur; quia modica illa differentia in vtroque &longs;itu &longs;ub &longs;en&longs;um non ca­<lb/>dit. </s> | <s id="s.002027"> Ea, quæ modò dixi&longs;ti, multam mihi lucem attulerunt; & <lb/>jam mihi &longs;olvere po&longs;&longs;e videor illa, quæ mihi paulò ante in mentem ve­<lb/>nerunt; primum erat, quod in imo aëris tractu, aqua per canalicu­<lb/>lum altiùs attolli deberet, quod tamen fieri non exi&longs;timo; &longs;ed hoc facilè <lb/>&longs;olvitur; quia modica illa differentia in vtroque &longs;itu &longs;ub &longs;en&longs;um non ca­<lb/>dit. </s> |
| <s id="s.002028">Alterum erat paulò difficiliùs, quod &longs;cilicet in Plenilunio & Novi­<lb/>lunio longè altius attolli deberet, quia tunc aër gravior e&longs;t; &longs;ed profe­<lb/>ctò cùm illa gravitas aëris ab humore admixto procedat, qui reverà non <lb/>comprimitur, non &longs;equitur, aëra compre&longs;&longs;iorem e&longs;&longs;e, licèt gravior &longs;it, <lb/>non quidem per &longs;e, &longs;ed per accidens, vt aiunt. </s> | <s id="s.002028">Alterum erat paulò difficiliùs, quod &longs;cilicet in Plenilunio & Novi­<lb/>lunio longè altius attolli deberet, quia tunc aër gravior e&longs;t; &longs;ed profe­<lb/>ctò cùm illa gravitas aëris ab humore admixto procedat, qui reverà non <lb/>comprimitur, non &longs;equitur, aëra compre&longs;&longs;iorem e&longs;&longs;e, licèt gravior &longs;it, <lb/>non quidem per &longs;e, &longs;ed per accidens, vt aiunt. </s> |
| <s id="s.002029">Te<gap/>ium denique, quod <lb/>jam &longs;upra indicaveras, cuipiam fortè difficillimum videbitur; nempe <lb/>tempore &longs;ummi æ&longs;tus, cùm minor incubet aëris gravitatio, aër minus <lb/>compre&longs;&longs;us e&longs;t; &longs;ub finem verò refluxus cùm major incubet gravitatio, ac <lb/>proinde aër compre&longs;&longs;ior fit; hac hora humor per canaliculum altiùs, il­<lb/>la verò minùs altè a&longs;&longs;urgeret, quod tamen, opinor, minimè &longs;uccedit; <lb/>facilè tamen re&longs;ponderi pote&longs;t, immò re&longs;pondeo, hoc non facere, vt hu­<lb/>mor al<gap/>iùs attollatur, cùm maneat &longs;en&longs;ibiliter eadem inæqualis pre&longs;&longs;ionis <lb/>proportio; &longs;ive aër compre&longs;&longs;ior, &longs;ive minùs compre&longs;&longs;us &longs;it; &longs;ed hoc jam <lb/>&longs;upra indica&longs;ti, Antime; Non nego tamen compre&longs;&longs;ioris aëris alios ef­<lb/>fectus e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; &longs;ed in hoc ca&longs;u novus effectus non e&longs;t; hæc porrò re­<lb/>&longs;pon&longs;io in primum illud, quod &longs;upra expo&longs;ui, optimè quadrat, vt patet: <lb/>antequam autem ad tuas guttulas & bullas orationem convertas, &longs;cire ve­<lb/>lim, cur humor aliquando a&longs;&longs;urgat per canaliculum veloci&longs;&longs;imo motu, ali­<lb/>quando verò tardiùs; præ&longs;ertim &longs;i canaliculus inclinetur, quod aliquando <lb/>memini, à me probatum fui&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.002029">Tertium denique, quod <lb/>jam &longs;upra indicaveras, cuipiam fortè difficillimum videbitur; nempe <lb/>tempore &longs;ummi æ&longs;tus, cùm minor incubet aëris gravitatio, aër minus <lb/>compre&longs;&longs;us e&longs;t; &longs;ub finem verò refluxus cùm major incubet gravitatio, ac <lb/>proinde aër compre&longs;&longs;ior fit; hac hora humor per canaliculum altiùs, il­<lb/>la verò minùs altè a&longs;&longs;urgeret, quod tamen, opinor, minimè &longs;uccedit; <lb/>facilè tamen re&longs;ponderi pote&longs;t, immò re&longs;pondeo, hoc non facere, vt hu­<lb/>mor altiùs attollatur, cùm maneat &longs;en&longs;ibiliter eadem inæqualis pre&longs;&longs;ionis <lb/>proportio; &longs;ive aër compre&longs;&longs;ior, &longs;ive minùs compre&longs;&longs;us &longs;it; &longs;ed hoc jam <lb/>&longs;upra indica&longs;ti, Antime; Non nego tamen compre&longs;&longs;ioris aëris alios ef­<lb/>fectus e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; &longs;ed in hoc ca&longs;u novus effectus non e&longs;t; hæc porrò re­<lb/>&longs;pon&longs;io in primum illud, quod &longs;upra expo&longs;ui, optimè quadrat, vt patet: <lb/>antequam autem ad tuas guttulas & bullas orationem convertas, &longs;cire ve­<lb/>lim, cur humor aliquando a&longs;&longs;urgat per canaliculum veloci&longs;&longs;imo motu, ali­<lb/>quando verò tardiùs; præ&longs;ertim &longs;i canaliculus inclinetur, quod aliquando <lb/>memini, à me probatum fui&longs;&longs;e. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002030"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002030"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002246"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002246"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002247"> Nonò, &longs;i ve&longs;icam cyprinam, vel alterius generis, aperto fora­<lb/>mine priùs exhau&longs;tam aëre, eoque expre&longs;&longs;o, arcto ligamine ad foramen &longs;tri­<lb/>ctam, appen&longs;amque circa extremitatem interioris fi&longs;tulæ D, tum infu&longs;o <lb/>Mercurio, admotoque, ac deinde &longs;ubducto, vt ante, digito, vbi de&longs;cendit <lb/>Mercurius in CI, præfata ve&longs;ica ita intume&longs;cit, vt vix immi&longs;&longs;o anhelitu, <lb/>adeò tensè intume&longs;cene videatur: hoc experimen<gap/>tum certum e&longs;t, illudque <lb/>multi probarunt. </s> | <s id="s.002247"> Nonò, &longs;i ve&longs;icam cyprinam, vel alterius generis, aperto fora­<lb/>mine priùs exhau&longs;tam aëre, eoque expre&longs;&longs;o, arcto ligamine ad foramen &longs;tri­<lb/>ctam, appen&longs;amque circa extremitatem interioris fi&longs;tulæ D, tum infu&longs;o <lb/>Mercurio, admotoque, ac deinde &longs;ubducto, vt ante, digito, vbi de&longs;cendit <lb/>Mercurius in CI, præfata ve&longs;ica ita intume&longs;cit, vt vix immi&longs;&longs;o anhelitu, <lb/>adeò tensè intume&longs;cene videatur: hoc experimentum certum e&longs;t, illudque <lb/>multi probarunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002248"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002248"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002348"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002348"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002349"> Acutè omnino, ad &longs;peciem tamen, cùm reip&longs;a hæc ratio legi­<lb/>tima non &longs;it; nec enim tanto impetu pondus de&longs;cendens aliud paulo mi­<lb/>nus in altum tollit; &longs;ed longè tardiore motu, quàm &longs;i pondus motu acce­<lb/>lerato deor&longs;um &longs;ine impedimento ferretur; atqui cylindrus aëris, vt ip&longs;i <lb/>fatentur, eju&longs;dem e&longs;t ponderis cum &longs;egmento extante Mercurij IC, ef­<lb/>fluente igitur modica Mercurij particula, ip&longs;ique &longs;uccedente particula <lb/>aquæ molis æqualis, minima e&longs;t ponderum differentia; igitur quamvis <lb/>cylindrus aëris prævaleat, illud tamen modicum di&longs;crimen virium tantum <lb/>motum ciere non pote&longs;t, quia &longs;cilicet motus acceleratus deor&longs;um circa <lb/>initium tardi&longs;&longs;imus e&longs;t, &longs;ecus tamen motus ten&longs;orum, vel compre&longs;&longs;orum; <lb/>nimirum corpus compre&longs;&longs;um &longs;tatim initio maxima (<emph type="italics"/>vid. <!-- REMOVE S-->Figuram in pag.<emph.end type="italics"/><lb/>183.) vi erumpit; præterea &longs;uppponamus tubum geminum BCA, infun­<lb/>datur aqua per os B; &longs;en&longs;im hæc a&longs;&longs;urgit per canalem CA; &longs;it clavicula <lb/>&longs;eu verticillus in H, ita vt &longs;egmentum HA vacuum aqua relinquat, & <pb pagenum="199" xlink:href="025/01/203.jpg"/>tamdiu infundatur per os B, donec aqua perveniat ad &longs;ummum verticem <lb/>B, tum volvatur verticillus H, illico aqua a&longs;cendit in A, non tamen <lb/>tanto cum impetu; idem fit, &longs;i Mercurius infundatur; ex quo deduco <lb/>tantam vim motus, (<emph type="italics"/>vid. <!-- REMOVE S-->Figuram in pag.<emph.end type="italics"/> 184.) vel impetus a&longs;&longs;urgentis Mer­<lb/>curij per CD, non e&longs;&longs;e à pondere cylindri aëris, cùm par &longs;it vtrimque ra­<lb/>tio; idem probari poterit in canali tantulùm inflexo vel incurvato; nempe <lb/>licèt in altero brachio prævaleat aquæ pondus, non tamen ea propter tan­<lb/>ta <gap/>i impetus a&longs;&longs;urgit in altero; accedit, quòd eadem vi, &longs;ur&longs;um Mercu­<lb/>rius adducitur, qua digiti pre&longs;sè affixi pulpa &longs;eu caro; hæc autem à mate­<lb/>ria ten&longs;a <expan abbr="dũtaxat">duntaxat</expan> adducitur, cùm nulla alia cau&longs;a applicata &longs;it; denique licet <lb/>hic effectus æquè attribui po&longs;&longs;et cylindro aëris, ac ten&longs;æ in &longs;egmento C <lb/>D materiæ, cùm tamen aliqua &longs;int in hoc ca&longs;u, quæ cylindrus aëris &longs;al­<lb/>vare non pote&longs;t, licèt &longs;uppo&longs;ita illa materia ten&longs;a optimè &longs;alventur; non e&longs;t <lb/>dubium, quin totus effectus huic potiùs, quàm illi cau&longs;æ attribuen­<lb/>dus &longs;it. </s> | <s id="s.002349"> Acutè omnino, ad &longs;peciem tamen, cùm reip&longs;a hæc ratio legi­<lb/>tima non &longs;it; nec enim tanto impetu pondus de&longs;cendens aliud paulo mi­<lb/>nus in altum tollit; &longs;ed longè tardiore motu, quàm &longs;i pondus motu acce­<lb/>lerato deor&longs;um &longs;ine impedimento ferretur; atqui cylindrus aëris, vt ip&longs;i <lb/>fatentur, eju&longs;dem e&longs;t ponderis cum &longs;egmento extante Mercurij IC, ef­<lb/>fluente igitur modica Mercurij particula, ip&longs;ique &longs;uccedente particula <lb/>aquæ molis æqualis, minima e&longs;t ponderum differentia; igitur quamvis <lb/>cylindrus aëris prævaleat, illud tamen modicum di&longs;crimen virium tantum <lb/>motum ciere non pote&longs;t, quia &longs;cilicet motus acceleratus deor&longs;um circa <lb/>initium tardi&longs;&longs;imus e&longs;t, &longs;ecus tamen motus ten&longs;orum, vel compre&longs;&longs;orum; <lb/>nimirum corpus compre&longs;&longs;um &longs;tatim initio maxima (<emph type="italics"/>vid. <!-- REMOVE S-->Figuram in pag.<emph.end type="italics"/><lb/>183.) vi erumpit; præterea &longs;uppponamus tubum geminum BCA, infun­<lb/>datur aqua per os B; &longs;en&longs;im hæc a&longs;&longs;urgit per canalem CA; &longs;it clavicula <lb/>&longs;eu verticillus in H, ita vt &longs;egmentum HA vacuum aqua relinquat, & <pb pagenum="199" xlink:href="025/01/203.jpg"/>tamdiu infundatur per os B, donec aqua perveniat ad &longs;ummum verticem <lb/>B, tum volvatur verticillus H, illico aqua a&longs;cendit in A, non tamen <lb/>tanto cum impetu; idem fit, &longs;i Mercurius infundatur; ex quo deduco <lb/>tantam vim motus, (<emph type="italics"/>vid. <!-- REMOVE S-->Figuram in pag.<emph.end type="italics"/> 184.) vel impetus a&longs;&longs;urgentis Mer­<lb/>curij per CD, non e&longs;&longs;e à pondere cylindri aëris, cùm par &longs;it vtrimque ra­<lb/>tio; idem probari poterit in canali tantulùm inflexo vel incurvato; nempe <lb/>licèt in altero brachio prævaleat aquæ pondus, non tamen ea propter tan­<lb/>ta vi impetus a&longs;&longs;urgit in altero; accedit, quòd eadem vi, &longs;ur&longs;um Mercu­<lb/>rius adducitur, qua digiti pre&longs;sè affixi pulpa &longs;eu caro; hæc autem à mate­<lb/>ria ten&longs;a <expan abbr="dũtaxat">duntaxat</expan> adducitur, cùm nulla alia cau&longs;a applicata &longs;it; denique licet <lb/>hic effectus æquè attribui po&longs;&longs;et cylindro aëris, ac ten&longs;æ in &longs;egmento C <lb/>D materiæ, cùm tamen aliqua &longs;int in hoc ca&longs;u, quæ cylindrus aëris &longs;al­<lb/>vare non pote&longs;t, licèt &longs;uppo&longs;ita illa materia ten&longs;a optimè &longs;alventur; non e&longs;t <lb/>dubium, quin totus effectus huic potiùs, quàm illi cau&longs;æ attribuen­<lb/>dus &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002350"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002350"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.002421"> Nihil horum cum recta ratione con&longs;entit; Primò, quia aër ex­<lb/>ternus po&longs;t de&longs;cen&longs;um Mercurij nullo &longs;en&longs;u compre&longs;&longs;ior percipi pote&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.002421"> Nihil horum cum recta ratione con&longs;entit; Primò, quia aër ex­<lb/>ternus po&longs;t de&longs;cen&longs;um Mercurij nullo &longs;en&longs;u compre&longs;&longs;ior percipi pote&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.002422">Secundò; Illius partes non &longs;unt magis con&longs;tipatæ quàm ante, cùm æthe­<lb/>ris copia affatim &longs;uppetat. </s> | <s id="s.002422">Secundò; Illius partes non &longs;unt magis con&longs;tipatæ quàm ante, cùm æthe­<lb/>ris copia affatim &longs;uppetat. </s> |
| <s id="s.002423">Tertiò, flante vento novus aër identidem fi&longs;tu­<lb/>lam ambit. </s> | <s id="s.002423">Tertiò, flante vento novus aër identidem fi&longs;tu­<lb/>lam ambit. </s> |
| <s id="s.002424">Quartò, illa vis aëris compre&longs;&longs;i, quam ponis, &longs;i potis e&longs;t, non <lb/>modò per fi&longs;tulam inclinatam Mercurium attollere, novumque intrude­<lb/>re, verùm etiam æthera per poros fi&longs;tulæ ex &longs;egmento CD extrudere, <lb/>potiori iure intruderet in &longs;egmentum CI fi&longs;tulæ perpendiculariter ere­<lb/>ctæ, externum æthera, præ&longs;ertim cùm nihil extantis Mercurij deor­<lb/>&longs;um ad prædictam intru&longs;ionem concurrat: adde &longs;is omnes alias ratio­<lb/>nes<gap/>, quæ contra &longs;upra rejectam hypothe&longs;im à me adductæ &longs;unt; cùm <lb/>æquè ferè militent contra i&longs;tam, tu vide &longs;is, nam repetere non <lb/>vacat. </s> | <s id="s.002424">Quartò, illa vis aëris compre&longs;&longs;i, quam ponis, &longs;i potis e&longs;t, non <lb/>modò per fi&longs;tulam inclinatam Mercurium attollere, novumque intrude­<lb/>re, verùm etiam æthera per poros fi&longs;tulæ ex &longs;egmento CD extrudere, <lb/>potiori iure intruderet in &longs;egmentum CI fi&longs;tulæ perpendiculariter ere­<lb/>ctæ, externum æthera, præ&longs;ertim cùm nihil extantis Mercurij deor­<lb/>&longs;um ad prædictam intru&longs;ionem concurrat: adde &longs;is omnes alias ratio­nes<gap/>, quæ contra &longs;upra rejectam hypothe&longs;im à me adductæ &longs;unt; cùm <lb/>æquè ferè militent contra i&longs;tam, tu vide &longs;is, nam repetere non <lb/>vacat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002425"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002425"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002426"> Sed quid tandem tu<gap/> &longs;i enim ad hoc phænomenon expli­<lb/>candum cylindrus aëris non &longs;ufficit, nec vacuum, nec aëris compre&longs;&longs;io, <lb/>nec æther, quid tibi quæ&longs;o re&longs;tabit. </s> | <s id="s.002426"> Sed quid tandem tu? <!--neuer Satz-->&longs;i enim ad hoc phænomenon expli­<lb/>candum cylindrus aëris non &longs;ufficit, nec vacuum, nec aëris compre&longs;&longs;io, <lb/>nec æther, quid tibi quæ&longs;o re&longs;tabit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002427"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002427"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002433"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002433"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002434"> Hanc hypothe&longs;im apprimè intelligo, videoque, multa &longs;anè <lb/>in ea explicari po&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.002434"> Hanc hypothe&longs;im apprimè intelligo, videoque, multa &longs;anè <lb/>in ea explicari po&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.002435">Primò, cur extet Mercurius CI, quia &longs;cilicet re&longs;i­<lb/>&longs;tentia ad vlteriorem materiæ ten&longs;ionem, adæquat vim ponderis Mer­<lb/>curij CI. Secundò, Cur &longs;emper eadem &longs;it extantis Mercurij CI nimi­<lb/>rum pedum 2. & ferè <gap/> &longs;ive angu&longs;tior &longs;it fi&longs;tula, &longs;ive laxior; quia in eadem <lb/>proportione cre&longs;cit re&longs;i&longs;tentia materiæ ad vlteriorem ten&longs;ionem, in qua <lb/>cre&longs;cit pondus Mercurij extantis. </s> | <s id="s.002435">Primò, cur extet Mercurius CI, quia &longs;cilicet re&longs;i­<lb/>&longs;tentia ad vlteriorem materiæ ten&longs;ionem, adæquat vim ponderis Mer­<lb/>curij CI. <!--neuer Satz-->Secundò, Cur &longs;emper eadem &longs;it extantis Mercurij CI nimi­<lb/>rum pedum 2. & ferè <gap/> &longs;ive angu&longs;tior &longs;it fi&longs;tula, &longs;ive laxior; quia in eadem <lb/>proportione cre&longs;cit re&longs;i&longs;tentia materiæ ad vlteriorem ten&longs;ionem, in qua <lb/>cre&longs;cit pondus Mercurij extantis. </s> |
| <s id="s.002436">Tertiò, Cur inclinata fi&longs;tula adduca­<lb/>tur Mercurius in CD ; quia tunc minus e&longs;t ponderis Mercurij momen­<lb/>tum in plano inclinato; quid mirum ergo; &longs;i à ten&longs;ionis momento &longs;u­<lb/>peretur, quod &longs;upponitur æquale momento ponderis in perpendiculo. <lb/></s> | <s id="s.002436">Tertiò, Cur inclinata fi&longs;tula adduca­<lb/>tur Mercurius in CD ; quia tunc minus e&longs;t ponderis Mercurij momen­<lb/>tum in plano inclinato; quid mirum ergo; &longs;i à ten&longs;ionis momento &longs;u­<lb/>peretur, quod &longs;upponitur æquale momento ponderis in perpendiculo. <lb/></s> |
| <s id="s.002437">Quartò, cur ve&longs;ica cyprina infletur, pulpa digiti ad in&longs;tar vberis attolla­<lb/>tur, &longs;anguis exugatur; ten&longs;a enim materia alia corpora, quibus e&longs;t con­<lb/>tigua, ad &longs;e adducit & trahit. </s> | <s id="s.002437">Quartò, cur ve&longs;ica cyprina infletur, pulpa digiti ad in&longs;tar vberis attolla­<lb/>tur, &longs;anguis exugatur; ten&longs;a enim materia alia corpora, quibus e&longs;t con­<lb/>tigua, ad &longs;e adducit & trahit. </s> |
| <s id="s.002438">Quintò, Cur Mercurius educta fi&longs;tula ex <lb/>Mercurio, tanta vi in oppo&longs;itam fi&longs;tulæ ba&longs;im impingatur; tribus illis <lb/>modis, de quibus &longs;upra; vis enim ten&longs;ionis, quæ tunc prævalet; initio <lb/>maxima e&longs;t; in hoc di&longs;&longs;imilis potentiæ motrici gravium, quæ initio mi­<lb/>nima e&longs;t. </s> | <s id="s.002438">Quintò, Cur Mercurius educta fi&longs;tula ex <lb/>Mercurio, tanta vi in oppo&longs;itam fi&longs;tulæ ba&longs;im impingatur; tribus illis <lb/>modis, de quibus &longs;upra; vis enim ten&longs;ionis, quæ tunc prævalet; initio <lb/>maxima e&longs;t; in hoc di&longs;&longs;imilis potentiæ motrici gravium, quæ initio mi­<lb/>nima e&longs;t. </s> |
| |
| <pb pagenum="203" xlink:href="025/01/217.jpg"/> | <pb pagenum="203" xlink:href="025/01/217.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002512"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002512"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002513"> Ve&longs;tri Pari&longs;ien&longs;es aliquid jactant, quod tibi fortè nonnihil <lb/><figure id="id.025.01.217.1.jpg" xlink:href="025/01/217/1.jpg"/><lb/>negotij face&longs;&longs;at; Sit enim vas ABD, in quod in­<lb/>fundatur Mercurius, &longs;it fi&longs;tula CP, <expan abbr="cũ">cum</expan> ampulla IP, <lb/>aperta in P, latiore foramine, & aliud vas HKNL <lb/>ampullæ in&longs;it, recto &longs;itu, vt vides; in&longs;eratur fi&longs;tula <lb/>OI, admotoque pre&longs;sè digito in C, infundatur <lb/>per O Mercurius, donec tum vas HN, tum fi&longs;tu­<lb/>la CP, tum ampulla, tum fi&longs;tula IO impleantur; <lb/>tum &longs;uilla ve&longs;ica probè ob&longs;truantur, debito &longs;ci­<lb/>licet tempore, foramina P & O, itemque perexi­<lb/>guus canaliculus R ; his <expan abbr="demũ">demum</expan> omnibus peractis, <lb/>&longs;ubducatur digitus ex C, Mercurius ruit deor&longs;um <lb/>ex vtraque fi&longs;tula, ita vt totum extans &longs;egmen <lb/>tum NO vacuum Mercurio maneat, extetque &longs;e­<lb/>gmentum FT Mercurio plenum, altum ferè pe­<lb/>des duos & <gap/> Si autem vel minima acicula in ve­<lb/>&longs;ica R foramen aperias, & tantulum aëris &longs;ub­<lb/>eat, &longs;ub&longs;idit illico Mercurius infra T, in fi&longs;tula <lb/>CP, a&longs;&longs;urgitque &longs;upra in fi&longs;tula IO, quia &longs;cilicet, <lb/>inquiunt, aër qui &longs;ubiit, premit &longs;uperficiem Mer­<lb/>curij TV, & LN, vnde vtramque deprimi ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;ed LN deprimi non pote&longs;t, ni&longs;i Mercurius &longs;upra LN, in fi&longs;tula <lb/>IO a&longs;cendat. </s> | <s id="s.002513"> Ve&longs;tri Pari&longs;ien&longs;es aliquid jactant, quod tibi fortè nonnihil <lb/><figure id="id.025.01.217.1.jpg" xlink:href="025/01/217/1.jpg"/><lb/>negotij face&longs;&longs;at; Sit enim vas ABD, in quod in­<lb/>fundatur Mercurius, &longs;it fi&longs;tula CP, <expan abbr="cũ">cum</expan> ampulla IP, <lb/>aperta in P, latiore foramine, & aliud vas HKNL <lb/>ampullæ in&longs;it, recto &longs;itu, vt vides; in&longs;eratur fi&longs;tula <lb/>OI, admotoque pre&longs;sè digito in C, infundatur <lb/>per O Mercurius, donec tum vas HN, tum fi&longs;tu­<lb/>la CP, tum ampulla, tum fi&longs;tula IO impleantur; <lb/>tum &longs;uilla ve&longs;ica probè ob&longs;truantur, debito &longs;ci­<lb/>licet tempore, foramina P & O, itemque perexi­<lb/>guus canaliculus R ; his <expan abbr="demũ">demum</expan> omnibus peractis, <lb/>&longs;ubducatur digitus ex C, Mercurius ruit deor&longs;um <lb/>ex vtraque fi&longs;tula, ita vt totum extans &longs;egmen­<lb/>tum NO vacuum Mercurio maneat, extetque &longs;e­<lb/>gmentum FT Mercurio plenum, altum ferè pe­<lb/>des duos & <gap/>. <!--neuer Satz-->Si autem vel minima acicula in ve­<lb/>&longs;ica R foramen aperias, & tantulum aëris &longs;ub­<lb/>eat, &longs;ub&longs;idit illico Mercurius infra T, in fi&longs;tula <lb/>CP, a&longs;&longs;urgitque &longs;upra in fi&longs;tula IO, quia &longs;cilicet, <lb/>inquiunt, aër qui &longs;ubiit, premit &longs;uperficiem Mer­<lb/>curij TV, & LN, vnde vtramque deprimi ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;ed LN deprimi non pote&longs;t, ni&longs;i Mercurius &longs;upra LN, in fi&longs;tula <lb/>IO a&longs;cendat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002514"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc dicunt, &longs;at &longs;cio; &longs;ed quis amabo &longs;ibi per&longs;uadeat, tantulum <lb/>aëris qui &longs;ubit, adeò compre&longs;&longs;um manere, vt vtramque illam Mercurij &longs;u­<lb/>perficiem deprimat; in no&longs;tra hypothe&longs;i longè faciliùs res i&longs;ta explicatur; <lb/>nempe cùm po&longs;t Mercurij de&longs;cen&longs;um, tum in PV, tum in NO, illa materia <lb/>ten&longs;a remaneat, accedente illa aëris particula, quæ &longs;tatim dilatatur, illa ma­<lb/>teria &longs;e&longs;e aliqua ex parte reducit in &longs;egmento NO. cùm minor vis alterius <lb/>materiæ ten&longs;æ re&longs;i&longs;tat, vnde hæc vincitur, & adducitur mediante Mercurio <lb/>contento in va&longs;e HN, item Mercurius GT tantulùm &longs;ub&longs;idit; quid quæ&longs;o <lb/>faciliùs excogitari pote&longs;t? </s> | <s id="s.002514"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> Hæc dicunt, &longs;at &longs;cio; &longs;ed quis amabo &longs;ibi per&longs;uadeat, tantulum <lb/>aëris qui &longs;ubit, adeò compre&longs;&longs;um manere, vt vtramque illam Mercurij &longs;u­<lb/>perficiem deprimat; in no&longs;tra hypothe&longs;i longè faciliùs res i&longs;ta explicatur; <lb/>nempe cùm po&longs;t Mercurij de&longs;cen&longs;um, tum in PV, tum in NO, illa materia <lb/>ten&longs;a remaneat, accedente illa aëris particula, quæ &longs;tatim dilatatur, illa ma­<lb/>teria &longs;e&longs;e aliqua ex parte reducit in &longs;egmento NO. cùm minor vis alterius <lb/>materiæ ten&longs;æ re&longs;i&longs;tat, vnde hæc vincitur, & adducitur mediante Mercurio <lb/>contento in va&longs;e HN, item Mercurius GT tantulùm &longs;ub&longs;idit; quid quæ&longs;o <lb/>faciliùs excogitari pote&longs;t? </s> |
| |
| <pb pagenum="205" xlink:href="025/01/219.jpg"/> | <pb pagenum="205" xlink:href="025/01/219.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002530"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002530"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002531"> Addo vnum, quod difficult<gap/>atem auget, nempe &longs;i tota res fiat <lb/>clau&longs;o tubo in O, minor bulla non rumpitur. </s> | <s id="s.002531"> Addo vnum, quod difficultatem auget, nempe &longs;i tota res fiat <lb/>clau&longs;o tubo in O, minor bulla non rumpitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002532"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002532"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.002540"> In hoc genere, à quopiam probata fui&longs;&longs;e ne&longs;cio, nece&longs;&longs;aria tantùm <lb/>con&longs;ecutione deduco; in alio tamen genere legi apud Autorem &longs;upra lau­<lb/>datum, aliquid &longs;imile; quòd &longs;cilicet bulla in recipiente collocata exhau&longs;to <lb/>aëre tantulùm explicetur; vt colligitur ex eo quod cùm ante aqua &longs;emiplena <lb/>e&longs;&longs;et, & in canaliculo immer&longs;o & ad collum ejus pre&longs;sè alligato aliquantu­<lb/>lum a&longs;&longs;urgeret, exhau&longs;to deinde aëre ex dicto recipiente aqua in canaliculo <lb/>tantulùm &longs;ub&longs;idere vi&longs;a &longs;it, quod certè vni <expan abbr="dũtaxat">duntaxat</expan> vitri, &longs;eu bullæ explicatio­<lb/>ni tribui pote&longs;t: <expan abbr="alterũ">alterum</expan> &longs;imile pa&longs;&longs;im occurrit; &longs;i enim ampullam tenui & lon­<lb/>giore collo <expan abbr="in&longs;tructã">in&longs;tructam</expan>, & aqua ferè <expan abbr="plenã">plenam</expan> nive obruas, aqua illico per collum <lb/>tantulùm a&longs;&longs;urgit, non <expan abbr="aliã">aliam</expan> certè ob <expan abbr="causã">causam</expan>, ni&longs;i propter <expan abbr="contraction&etilde;">contractionem</expan> ampul­<lb/>læ; &longs;i <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> concavum &longs;it exteriùs, & <expan abbr="convexũ">convexum</expan> interius, &longs;ecus omnino accidit. </s> | <s id="s.002540"> In hoc genere, à quopiam probata fui&longs;&longs;e ne&longs;cio, nece&longs;&longs;aria tantùm <lb/>con&longs;ecutione deduco; in alio tamen genere legi apud Autorem &longs;upra lau­<lb/>datum, aliquid &longs;imile; quòd &longs;cilicet bulla in recipiente collocata exhau&longs;to <lb/>aëre tantulùm explicetur; vt colligitur ex eo quod cùm ante aqua &longs;emiplena <lb/>e&longs;&longs;et, & in canaliculo immer&longs;o & ad collum ejus pre&longs;sè alligato aliquantu­<lb/>lum a&longs;&longs;urgeret, exhau&longs;to deinde aëre ex dicto recipiente aqua in canaliculo <lb/>tantulùm &longs;ub&longs;idere vi&longs;a &longs;it, quod certè vni <expan abbr="dũtaxat">duntaxat</expan> vitri, &longs;eu bullæ explicatio­<lb/>ni tribui pote&longs;t: <expan abbr="alterũ">alterum</expan> &longs;imile pa&longs;&longs;im occurrit; &longs;i enim ampullam tenui & lon­<lb/>giore collo <expan abbr="in&longs;tructã">in&longs;tructam</expan>, & aqua ferè <expan abbr="plenã">plenam</expan> nive obruas, aqua illico per collum <lb/>tantulùm a&longs;&longs;urgit, non <expan abbr="aliã">aliam</expan> certè ob <expan abbr="causã">causam</expan>, ni&longs;i propter <expan abbr="contraction&etilde;">contractionem</expan> ampul­<lb/>læ; &longs;i <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> concavum &longs;it exteriùs, & <expan abbr="convexũ">convexum</expan> interius, &longs;ecus omnino accidit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002541"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> Hæc ad primum tantummodò &longs;pectant de altero verò quid<gap/></s> | <s id="s.002541"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> <!--neuer Satz-->Hæc ad primum tantummodò &longs;pectant de altero verò quid<gap/></s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.219.1.jpg" xlink:href="025/01/219/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.219.1.jpg" xlink:href="025/01/219/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002546"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002546"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002547"> Primo a&longs;pectu, q<gap/>&longs;i nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;e videtur; non tamen <lb/>vrget; nempe cùm &longs;ugatur canaliculus à materia ten&longs;a per &longs;uperius <expan abbr="orificiũ">orificium</expan>, <lb/>& cùm materia æquè ten&longs;a e&longs;&longs;e &longs;upponatur in toto recipientis &longs;patio, ne-<pb pagenum="206" xlink:href="025/01/220.jpg"/>que hinc, neque illinc adduci pote&longs;t; quod enim vincitur debilius e&longs;t. </s> | <s id="s.002547"> Primo a&longs;pectu, qua&longs;i nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;e videtur; non tamen <lb/>vrget; nempe cùm &longs;ugatur canaliculus à materia ten&longs;a per &longs;uperius <expan abbr="orificiũ">orificium</expan>, <lb/>& cùm materia æquè ten&longs;a e&longs;&longs;e &longs;upponatur in toto recipientis &longs;patio, ne-<pb pagenum="206" xlink:href="025/01/220.jpg"/>que hinc, neque illinc adduci pote&longs;t; quod enim vincitur debilius e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002548"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002548"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.002575">Quo fit, vt terminum illum, ad quem <lb/>tendit, &longs;emper excedat, eatque &longs;emper, redeátque vici&longs;&longs;im, vt videre e&longs;t in <lb/>exemplis &longs;upra indicatis. </s> | <s id="s.002575">Quo fit, vt terminum illum, ad quem <lb/>tendit, &longs;emper excedat, eatque &longs;emper, redeátque vici&longs;&longs;im, vt videre e&longs;t in <lb/>exemplis &longs;upra indicatis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002576">Cur verò hæc Libratio, &longs;eu nutatio fiat circa majorem Diametrum ap­<lb/>parentis ellip&longs;eos, &longs;atis manife&longs;tum e&longs;t; cum hæc Diameter lineam mo­<lb/>tu<gap/> annuli dirigat, ac proinde eidem parallela e&longs;&longs;e debeat; cujus rei analo­<lb/>giam habemus in omnibus aliis mobilibus planis; &longs;ic enim totum annuli <lb/>planum eidem lineæ parallelum manet, juxta commune principium do­<lb/>ctrinæ motuum, cujus mentionem feci in Dialogis, quo fit, vt mobile &longs;uo <lb/>nutui relictum, eo motu moveatur, quo faciliùs moveri pote&longs;t. </s> | <s id="s.002576">Cur verò hæc Libratio, &longs;eu nutatio fiat circa majorem Diametrum ap­<lb/>parentis ellip&longs;eos, &longs;atis manife&longs;tum e&longs;t; cum hæc Diameter lineam mo­<lb/>tus annuli dirigat, ac proinde eidem parallela e&longs;&longs;e debeat; cujus rei analo­<lb/>giam habemus in omnibus aliis mobilibus planis; &longs;ic enim totum annuli <lb/>planum eidem lineæ parallelum manet, juxta commune principium do­<lb/>ctrinæ motuum, cujus mentionem feci in Dialogis, quo fit, vt mobile &longs;uo <lb/>nutui relictum, eo motu moveatur, quo faciliùs moveri pote&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002577">Inde autem per&longs;picua ratio ducitur hujus paralleli&longs;mi, nempe planum il­<lb/>lud parallelum e&longs;&longs;e debet plano illius circuli, in quo movetur, juxta prædi­<lb/>ctum principium; &longs;ed movetur in circulo diurno, parallelo &longs;cilicet Æquato­<lb/>ris plano, quid mirum igitur, &longs;i planum annuli Æquatoris plano paralle­<lb/>lum &longs;it: & verò inde facilis ratio ducitur, propter quam Deus Naturæ Au­<lb/>tor planum illud annuli, in dicto &longs;itu, circa Saturni globum collocavit, ni­<lb/>mirum vt vi&longs;ibile argumentum oculis mortalium, fideli Tele&longs;copio in&longs;tru­<lb/>ctis &longs;ubjiceret, contra terræ motum; nempe in eo circulo dictus annulus <lb/>movetur, cujus plano planum annuli parallelum e&longs;t; cum igitur parallelum <lb/>&longs;it plano circuli diurni, & <expan abbr="planũ">planum</expan> hujus, plano Æquatoris, in circulo diurno <lb/>prædictus annulus movetur, non verò in Ecliptica; vnde Terræ <expan abbr="globũ">globum</expan> quie&longs;­<lb/>cere, nece&longs;&longs;e e&longs;t: tanti momenti fuerit, fal&longs;am illam hypothe&longs;im de&longs;truere, vt <lb/>Divina Providentia, eam dedocere, & illius fal&longs;itatem vi&longs;ibili argumento <lb/>Mortalibus demon&longs;trare dignata &longs;it; non e&longs;t igitur, quod aliqui dicant, præ­<lb/>dictum annulum commentitium e&longs;&longs;e, nullo v&longs;u, commodo & fine in cœlis <lb/>de&longs;criptum; cum Deus illum, ad finem adeò nobilem & penè nece&longs;&longs;arium <lb/>condiderit, & in eo &longs;itu collocârit; nimirum ad errorem illum de terræ mo­<lb/>tu multorum animis tam altè in&longs;itum, penitùs abolendum; vnde non dubi­<lb/>to, quin aliqui dicturi &longs;int, majorem illam Diametrum apparentis ellip&longs;eos <lb/>plano Æquatoris, id e&longs;t, tangenti circuli diurni punctum, in quo Saturni <lb/>globus &longs;itus e&longs;t parallelam non e&longs;&longs;e: &longs;ed no&longs;tris, oculis credimus, in&longs;igni <lb/>Tele&longs;copio in&longs;tructis; acto enim tran&longs;ver&longs;o filo non procul à lente oculari, <pb pagenum="210" xlink:href="025/01/224.jpg"/>reticulo item probè divi&longs;o, immò adhibito organo, circa mundi axem ver­<lb/>tibili, quantum per&longs;pici & ob&longs;ervari potuit, parallelam e&longs;&longs;e comperi­<lb/>mus, repetita &longs;æpe ac &longs;æpius Ob&longs;ervatione; accedit, quod Galileus, Ga&longs;­<lb/>&longs;endus, Bugliardus, Ricciolus, Hugenius, prima &longs;cilicet rei A&longs;tronomicæ <lb/>capita, huic &longs;ententiæ &longs;uffragantur; te&longs;tes oculatos appellare po&longs;&longs;em, &longs;ed ab­<lb/>&longs;tineo; quia mihi, etiam non jurato, facilè fidem habebis & hæc de Saturno <lb/>&longs;int &longs;atis; ad Iovem orationem converto. </s> | <s id="s.002577">Inde autem per&longs;picua ratio ducitur hujus paralleli&longs;mi, nempe planum il­<lb/>lud parallelum e&longs;&longs;e debet plano illius circuli, in quo movetur, juxta prædi­<lb/>ctum principium; &longs;ed movetur in circulo diurno, parallelo &longs;cilicet Æquato­<lb/>ris plano, quid mirum igitur, &longs;i planum annuli Æquatoris plano paralle­<lb/>lum &longs;it: & verò inde facilis ratio ducitur, propter quam Deus Naturæ Au­<lb/>tor planum illud annuli, in dicto &longs;itu, circa Saturni globum collocavit, ni­<lb/>mirum vt vi&longs;ibile argumentum oculis mortalium, fideli Tele&longs;copio in&longs;tru­<lb/>ctis &longs;ubjiceret, contra terræ motum; nempe in eo circulo dictus annulus <lb/>movetur, cujus plano planum annuli parallelum e&longs;t; cum igitur parallelum <lb/>&longs;it plano circuli diurni, & <expan abbr="planũ">planum</expan> hujus, plano Æquatoris, in circulo diurno <lb/>prædictus annulus movetur, non verò in Ecliptica; vnde Terræ <expan abbr="globũ">globum</expan> quie&longs;­<lb/>cere, nece&longs;&longs;e e&longs;t: tanti momenti fuerit, fal&longs;am illam hypothe&longs;im de&longs;truere, vt <lb/>Divina Providentia, eam dedocere, & illius fal&longs;itatem vi&longs;ibili argumento <lb/>Mortalibus demon&longs;trare dignata &longs;it; non e&longs;t igitur, quod aliqui dicant, præ­<lb/>dictum annulum commentitium e&longs;&longs;e, nullo v&longs;u, commodo & fine in cœlis <lb/>de&longs;criptum; cum Deus illum, ad finem adeò nobilem & penè nece&longs;&longs;arium <lb/>condiderit, & in eo &longs;itu collocârit; nimirum ad errorem illum de terræ mo­<lb/>tu multorum animis tam altè in&longs;itum, penitùs abolendum; vnde non dubi­<lb/>to, quin aliqui dicturi &longs;int, majorem illam Diametrum apparentis ellip&longs;eos <lb/>plano Æquatoris, id e&longs;t, tangenti circuli diurni punctum, in quo Saturni <lb/>globus &longs;itus e&longs;t parallelam non e&longs;&longs;e: &longs;ed no&longs;tris, oculis credimus, in&longs;igni <lb/>Tele&longs;copio in&longs;tructis; acto enim tran&longs;ver&longs;o filo non procul à lente oculari, <pb pagenum="210" xlink:href="025/01/224.jpg"/>reticulo item probè divi&longs;o, immò adhibito organo, circa mundi axem ver­<lb/>tibili, quantum per&longs;pici & ob&longs;ervari potuit, parallelam e&longs;&longs;e comperi­<lb/>mus, repetita &longs;æpe ac &longs;æpius Ob&longs;ervatione; accedit, quod Galileus, Ga&longs;­<lb/>&longs;endus, Bugliardus, Ricciolus, Hugenius, prima &longs;cilicet rei A&longs;tronomicæ <lb/>capita, huic &longs;ententiæ &longs;uffragantur; te&longs;tes oculatos appellare po&longs;&longs;em, &longs;ed ab­<lb/>&longs;tineo; quia mihi, etiam non jurato, facilè fidem habebis & hæc de Saturno <lb/>&longs;int &longs;atis; ad Iovem orationem converto. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002584">Cæterùm vnum accidit, quod multis, opinor, mirum videbitur, motum <lb/>&longs;cilicet diurnum apparentem eju&longs;dem Stellæ Mediceæ, in &longs;patiis ferè æqua­<lb/>libus fieri, quantum &longs;altem ob&longs;ervari à nobis potuit, in ea linea, quæ per <lb/>Iovis centrum ferè ducitur, temporibus &longs;cilicet æqualibus v.g. <!-- REMOVE S-->quarta Me­<lb/>dicea, à conjunctione Apogæi, ad <expan abbr="cõjunctionem">conjunctionem</expan> Perigæi pervenit, diebus 8. <lb/>horis 9. min.36. & &longs;ingulis diebus conficere videtur in linea recta per Io­<lb/>vis centrum proximè ducta, Diametros Iovis 2 1/2. paulò plus, vnde maxima <lb/>illius digre&longs;&longs;io e&longs;t Diametrorum Iovis 11. tertia &longs;ingulis diebus, decurrit <lb/>Iovis Diametros 3 1/2. integra illius revolutio e&longs;t, dierum 7. hor.14. min.17. <lb/>maxima digre&longs;&longs;io, Diametrorum 6<gap/>. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.002584">Cæterùm vnum accidit, quod multis, opinor, mirum videbitur, motum <lb/>&longs;cilicet diurnum apparentem eju&longs;dem Stellæ Mediceæ, in &longs;patiis ferè æqua­<lb/>libus fieri, quantum &longs;altem ob&longs;ervari à nobis potuit, in ea linea, quæ per <lb/>Iovis centrum ferè ducitur, temporibus &longs;cilicet æqualibus v.g. <!-- REMOVE S-->quarta Me­<lb/>dicea, à conjunctione Apogæi, ad <expan abbr="cõjunctionem">conjunctionem</expan> Perigæi pervenit, diebus 8. <lb/>horis 9. min.36. & &longs;ingulis diebus conficere videtur in linea recta per Io­<lb/>vis centrum proximè ducta, Diametros Iovis 2 1/2. paulò plus, vnde maxima <lb/>illius digre&longs;&longs;io e&longs;t Diametrorum Iovis 11. tertia &longs;ingulis diebus, decurrit <lb/>Iovis Diametros 3 1/2. integra illius revolutio e&longs;t, dierum 7. hor.14. min.17. <lb/>maxima digre&longs;&longs;io, Diametrorum 6<gap/>. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.002585">Secundæ motus diurnus in eadem li­<lb/>nea recta e&longs;t 5. Diametr. <!-- REMOVE S-->integra revolutio dier. </s> | <s id="s.002585">Secundæ motus diurnus in eadem li­<lb/>nea recta e&longs;t 5. Diametr. <!-- REMOVE S-->integra revolutio dier. </s> |
| <s id="s.002586">3.hor.14.min.24. maxima <lb/>digre&longs;&longs;io Diametr. <!-- REMOVE S-->4 2/<gap/>. </s> | <s id="s.002586"><!--kein neuer Satz-->3. hor. 14.min. 24. maxima <lb/>digre&longs;&longs;io Diametr. <!-- REMOVE S-->4 2/<gap/>. </s> |
| <s id="s.002587">primæ denique motus diurnus Diametr. <!-- REMOVE S-->6 1/2. paulò <lb/>plus, maxima digre&longs;&longs;io Diametr. <!-- REMOVE S-->3.integra revolutio. </s> | <s id="s.002587">primæ denique motus diurnus Diametr. <!-- REMOVE S-->6 1/2. paulò <lb/>plus, maxima digre&longs;&longs;io Diametr. <!-- REMOVE S-->3.integra revolutio. </s> |
| <s id="s.002588">Dier.1.hor.18.min.30. <lb/>hæc ob&longs;ervatio vige&longs;ies &longs;altem a nobis repetita, eodem &longs;emper eventu fuit; <lb/>& licèt interdum quarta, vel tertia Diametri parte falleret, in vitium ob­<lb/>&longs;ervationis facilè referri pote&longs;t, cum de paucis dumtaxat &longs;ecundis hoc lo­<lb/>co agatur: in circulo, tum concentrico Iovis orbi, tum excentrico, multo <lb/>longiùs à vero Medicearum &longs;itu & loco in&longs;titutum calculum deflexi&longs;&longs;e, <lb/>demon&longs;travit eventus: non negatim tamen, circa conjunctiones, &longs;patia diur­<lb/>no illo mota paulo majora decurri; ita vt primæ Stellæ Mediceæ motus 7. <lb/>Diametrorum e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.002588">Dier.1.hor.18.min.30. <lb/>hæc ob&longs;ervatio vige&longs;ies &longs;altem a nobis repetita, eodem &longs;emper eventu fuit; <lb/>& licèt interdum quarta, vel tertia Diametri parte falleret, in vitium ob­<lb/>&longs;ervationis facilè referri pote&longs;t, cum de paucis dumtaxat &longs;ecundis hoc lo­<lb/>co agatur: in circulo, tum concentrico Iovis orbi, tum excentrico, multo <lb/>longiùs à vero Medicearum &longs;itu & loco in&longs;titutum calculum deflexi&longs;&longs;e, <lb/>demon&longs;travit eventus: non negatim tamen, circa conjunctiones, &longs;patia diur­<lb/>no illo mota paulo majora decurri; ita vt primæ Stellæ Mediceæ motus 7. <lb/>Diametrorum e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="s.002589">Secundæ 5 1/2. tertiæ 4. quartæ 3. &longs;ed parum pro <lb/>nihilo computatur, & &longs;tatim exce&longs;&longs;us &longs;equenti defectu compen&longs;atur; cum <lb/>circa maximas digre&longs;&longs;iones, paulò minora decurrantur. </s> | <s id="s.002589">Secundæ 5 1/2. tertiæ 4. quartæ 3. &longs;ed parum pro <lb/>nihilo computatur, & &longs;tatim exce&longs;&longs;us &longs;equenti defectu compen&longs;atur; cum <lb/>circa maximas digre&longs;&longs;iones, paulò minora decurrantur. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002592">Benè e&longs;t, inquies, gratulor, &longs;ententiam mutas, nempe aliàs, infra Iovem <lb/>ire, negabas; impugnabas item Saturnium Annulum; modò vtrumque ad­<lb/>&longs;truis. </s> | <s id="s.002592">Benè e&longs;t, inquies, gratulor, &longs;ententiam mutas, nempe aliàs, infra Iovem <lb/>ire, negabas; impugnabas item Saturnium Annulum; modò vtrumque ad­<lb/>&longs;truis. </s> |
| <s id="s.002593">Sententiam non muto; &longs;entiebam enim antea, non con&longs;tare ex ob&longs;er­<lb/>vationibus, eò v&longs;que mihi per&longs;pectis, Mediceas infra Iovem de&longs;cendere; <lb/>&longs;ed jam ex novis ob&longs;eruationibus, &longs;ecus evenit, & nova lux ex iis affulget, <lb/>quæ ex prioribus non afful&longs;erat: Saturnium verò annulum omnino nega&longs;&longs;e <lb/>non memini; id enim dumtaxat à me a&longs;&longs;ertum e&longs;t, omnes Saturniani &longs;y&longs;te­<lb/>matis Figuras, eo v&longs;que à variis Autoribus delineatas, adhibitis globulis, <lb/>explicari po&longs;&longs;e; hoc tamen non vetat, quin &longs;ecus &longs;entiam, vbi novæ ob&longs;er­<lb/>vationcs ad&longs;unt, quales &longs;e&longs;e mihi, elap&longs;is proximè men&longs;ibus, exhibuerunt; <lb/>quamvis autem mihi veri&longs;imile &longs;it, annulum illum Saturnio globo circum­<lb/>ductum e&longs;&longs;e, & vix aliter præ&longs;ens Phœnomenon explicari po&longs;&longs;it, &longs;u&longs;tinco ta­<lb/>men, dum Saturnus in via lactea &longs;itus &longs;it, quod reverà brevi futurum e&longs;t, <lb/>redeatque ad Æquatorem, quod non ni&longs;i po&longs;t &longs;eptem, vel octo annos ha­<lb/>bituri &longs;umus. </s> | <s id="s.002593">Sententiam non muto; &longs;entiebam enim antea, non con&longs;tare ex ob&longs;er­<lb/>vationibus, eò v&longs;que mihi per&longs;pectis, Mediceas infra Iovem de&longs;cendere; <lb/>&longs;ed jam ex novis ob&longs;eruationibus, &longs;ecus evenit, & nova lux ex iis affulget, <lb/>quæ ex prioribus non afful&longs;erat: Saturnium verò annulum omnino nega&longs;&longs;e <lb/>non memini; id enim dumtaxat à me a&longs;&longs;ertum e&longs;t, omnes Saturniani &longs;y&longs;te­<lb/>matis Figuras, eo v&longs;que à variis Autoribus delineatas, adhibitis globulis, <lb/>explicari po&longs;&longs;e; hoc tamen non vetat, quin &longs;ecus &longs;entiam, vbi novæ ob&longs;er­<lb/>vationcs ad&longs;unt, quales &longs;e&longs;e mihi, elap&longs;is proximè men&longs;ibus, exhibuerunt; <lb/>quamvis autem mihi veri&longs;imile &longs;it, annulum illum Saturnio globo circum­<lb/>ductum e&longs;&longs;e, & vix aliter præ&longs;ens Phœnomenon explicari po&longs;&longs;it, &longs;u&longs;tinco ta­<lb/>men, dum Saturnus in via lactea &longs;itus &longs;it, quod reverà brevi futurum e&longs;t, <lb/>redeatque ad Æquatorem, quod non ni&longs;i po&longs;t &longs;eptem, vel octo annos ha­<lb/>bituri &longs;umus. </s> |
| <s id="s.002594">Sed finem Scribendi facio, vir præ&longs;tanti&longs;&longs;imè, ne prolixior <lb/>Epi&longs;tola tibi mole&longs;tiam afferat; aliàs plura, &longs;i hæc pauca grata tibi accidi&longs;&longs;e, <lb/>tuo commodo, mihi &longs;igni&longs;icaris; interim plurimùm Vale; S<gap/>ibebam in <lb/>vrbe Kalendis Novembris, Anni currentis æræ 1664. </s> | <s id="s.002594">Sed finem Scribendi facio, vir præ&longs;tanti&longs;&longs;imè, ne prolixior <lb/>Epi&longs;tola tibi mole&longs;tiam afferat; aliàs plura, &longs;i hæc pauca grata tibi accidi&longs;&longs;e, <lb/>tuo commodo, mihi &longs;igni&longs;icaris; interim plurimùm Vale; Scribebam in <lb/>vrbe Kalendis Novembris, Anni currentis æræ 1664. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="213" xlink:href="025/01/227.jpg"/> | <pb pagenum="213" xlink:href="025/01/227.jpg"/> |
| <figure id="id.025.01.227.1.jpg" xlink:href="025/01/227/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.227.1.jpg" xlink:href="025/01/227/1.jpg"/> |
| |
| <s id="s.002613">Secundò ob&longs;ervato <lb/>emer&longs;ionis ex vmbra projecta momento; v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;it vmbra projecta DK, <lb/>& Medicea, vbi primùm emergit ex vmbra, videatur in M, habetur di­<lb/>&longs;tantia MD, quæ e&longs;t ba&longs;is trianguli DK M, habetur etiam angulus DKM; <pb pagenum="216" xlink:href="025/01/230.jpg"/>quia cogno&longs;citur locus, tum Solis, tum Iovis; habentur igitur alia late­<lb/>ra trianguli; habetur igitur DK, radius Epicycli Mediceæ ; hæc autem <lb/>maximæ digre&longs;&longs;ionis men&longs;ura vulgò ponitur : &longs;ed profectò fallit; quia <lb/>cum bis ac tertiò ob&longs;ervarim quartam Mediceam emergentem, & accura­<lb/>tè meritus fuerim illius di&longs;tantiam, eo temporis momento, à centro Iovis, <lb/>puta MD, certè DK longè minor eva&longs;it, quam DF ; hic ergo modus, vt <lb/>fallax, rejiciendus e&longs;t. </s> | <s id="s.002613">Secundò ob&longs;ervato <lb/>emer&longs;ionis ex vmbra projecta momento; v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;it vmbra projecta DK, <lb/>& Medicea, vbi primùm emergit ex vmbra, videatur in M, habetur di­<lb/>&longs;tantia MD, quæ e&longs;t ba&longs;is trianguli DK M, habetur etiam angulus DKM; <pb pagenum="216" xlink:href="025/01/230.jpg"/>quia cogno&longs;citur locus, tum Solis, tum Iovis; habentur igitur alia late­<lb/>ra trianguli; habetur igitur DK, radius Epicycli Mediceæ ; hæc autem <lb/>maximæ digre&longs;&longs;ionis men&longs;ura vulgò ponitur : &longs;ed profectò fallit; quia <lb/>cum bis ac tertiò ob&longs;ervarim quartam Mediceam emergentem, & accura­<lb/>tè meritus fuerim illius di&longs;tantiam, eo temporis momento, à centro Iovis, <lb/>puta MD, certè DK longè minor eva&longs;it, quam DF ; hic ergo modus, vt <lb/>fallax, rejiciendus e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002614">Sextò, Rectè autem deduco, Mediceam non moveri in circulo circa <lb/>Iovem, non modò ex &longs;patiis æqualibus, diurno motu confectis à Medi­<lb/>cea, in recta FG, &longs;i enim ex Apogæo G, per Quadrantem circuli GPE, <lb/><figure id="id.025.01.230.1.jpg" xlink:href="025/01/230/1.jpg"/><lb/>ire &longs;upponatur, a&longs;&longs;umptis arcubus æqualibus GMPRE, ducti&longs;que re­<lb/>ctis MZ, PY, RV parallelis GA, videbitur decurrere &longs;patia AZYVE <lb/>omnino inæqualia: &longs;ed æqualibus temporibus æqualia decurrere vide­<lb/>tur; igitur non modo ex &longs;patiis æqualibus, æquali tempore, in recta per <lb/>centrum Iovis eunte, à Medicea decur&longs;is, deduco, illam non moveri in <lb/>circulo circa Iovem, &longs;ed etiam ex eo quod, primùm emergens minùs di­<lb/>&longs;tet à centro Iovis, quàm di&longs;tare deberet, cùm enim di&longs;tantia Iovis <lb/>à terra &longs;it ferè quintupla di&longs;tantiæ Solis, ac proinde angulus maxi­<lb/>mæ Pro&longs;thaphære&longs;eos &longs;it ferè 11. grad. <!-- REMOVE S-->min. <!-- REMOVE S-->32. Sit centrum Iovis A, <lb/>maxima digre&longs;&longs;io quartæ Mediceæ AE. 11. circiter Diametrorum Iovis, <lb/>vt mihi con&longs;tat ex multis ob&longs;ervationibus, &longs;it Quadrans ortivus Epiclyci <lb/>GE, & Apogæum G, &longs;it angulus GAK 11. grad.min. <!-- REMOVE S-->32. &longs;it BA Semi­<lb/>diameter Iovis, ducatur BL parallela AK, item NS, &longs;ectio vmbræ pro­<lb/>jectæ erit Parallelogramma NL, di&longs;tante Sole versùs occa&longs;um grad. <!-- REMOVE S-->78. <lb/>min. <!-- REMOVE S-->28. in quo puncto angulus Pro&longs;thaphære&longs;eos e&longs;t 11. grad. <!-- REMOVE S-->min. <!-- REMOVE S-->32. <lb/>igitur in L e&longs;t punctum emer&longs;ionis quartæ Mediceæ ; demittatur LD, Me­<lb/>dicea primùm emergens videbitur in D ; continet autem DA Diametros <lb/>Iovis 2 <gap/>. </s> | <s id="s.002614">Sextò, Rectè autem deduco, Mediceam non moveri in circulo circa <lb/>Iovem, non modò ex &longs;patiis æqualibus, diurno motu confectis à Medi­<lb/>cea, in recta FG, &longs;i enim ex Apogæo G, per Quadrantem circuli GPE, <lb/><figure id="id.025.01.230.1.jpg" xlink:href="025/01/230/1.jpg"/><lb/>ire &longs;upponatur, a&longs;&longs;umptis arcubus æqualibus GMPRE, ducti&longs;que re­<lb/>ctis MZ, PY, RV parallelis GA, videbitur decurrere &longs;patia AZYVE <lb/>omnino inæqualia: &longs;ed æqualibus temporibus æqualia decurrere vide­<lb/>tur; igitur non modo ex &longs;patiis æqualibus, æquali tempore, in recta per <lb/>centrum Iovis eunte, à Medicea decur&longs;is, deduco, illam non moveri in <lb/>circulo circa Iovem, &longs;ed etiam ex eo quod, primùm emergens minùs di­<lb/>&longs;tet à centro Iovis, quàm di&longs;tare deberet, cùm enim di&longs;tantia Iovis <lb/>à terra &longs;it ferè quintupla di&longs;tantiæ Solis, ac proinde angulus maxi­<lb/>mæ Pro&longs;thaphære&longs;eos &longs;it ferè 11. grad. <!-- REMOVE S-->min. <!-- REMOVE S-->32. <!--neuer Satz-->Sit centrum Iovis A, <lb/>maxima digre&longs;&longs;io quartæ Mediceæ AE. 11. circiter Diametrorum Iovis, <lb/>vt mihi con&longs;tat ex multis ob&longs;ervationibus, &longs;it Quadrans ortivus Epiclyci <lb/>GE, & Apogæum G, &longs;it angulus GAK 11. grad.min. <!-- REMOVE S-->32. &longs;it BA Semi­<lb/>diameter Iovis, ducatur BL parallela AK, item NS, &longs;ectio vmbræ pro­<lb/>jectæ erit Parallelogramma NL, di&longs;tante Sole versùs occa&longs;um grad. <!-- REMOVE S-->78. <lb/>min. <!-- REMOVE S-->28. in quo puncto angulus Pro&longs;thaphære&longs;eos e&longs;t 11. grad. <!-- REMOVE S-->min. <!-- REMOVE S-->32. <lb/>igitur in L e&longs;t punctum emer&longs;ionis quartæ Mediceæ ; demittatur LD, Me­<lb/>dicea primùm emergens videbitur in D ; continet autem DA Diametros <lb/>Iovis 2 <gap/>. </s> |
| <s id="s.002615">Sed contrarium, repetitis ob&longs;ervationibus, comperi, &longs;cilicet quar­<lb/>tam Mediceam primùm emergentem ex vmbra projecta, à Iovis centro viæ <lb/><gap/>i&longs;tare duabus i<gap/>tegris Diametris. </s> | <s id="s.002615">Sed contrarium, repetitis ob&longs;ervationibus, comperi, &longs;cilicet quar­<lb/>tam Mediceam primùm emergentem ex vmbra projecta, à Iovis centro viæ <lb/>di&longs;tare duabus integris Diametris. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="217" xlink:href="025/01/231.jpg"/> | <pb pagenum="217" xlink:href="025/01/231.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002656">Aër & aqua ex Ari&longs;totele gravitant. </s> | <s id="s.002656">Aër & aqua ex Ari&longs;totele gravitant. </s> |
| <s id="s.002657">98. Cur non &longs;entimus aëris pondus. <lb/></s> | <s id="s.002657">98. Cur non &longs;entimus aëris pondus. <lb/></s> |
| <s id="s.002658">152. 118. Quomodo aër per mediam aquam a&longs;cendat, <gap/>& quæ illius <lb/>Figura. </s> | <s id="s.002658">152. 118. Quomodo aër per mediam aquam a&longs;cendat, & quæ illius <lb/>Figura. </s> |
| <s id="s.002659">99. 100 </s> | <s id="s.002659">99. 100 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.002786">189 </s> | <s id="s.002786">189 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002787"><emph type="center"/><emph type="italics"/>Argen<gap/>tum Vivum.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s> | <s id="s.002787"><emph type="center"/><emph type="italics"/>Argentum Vivum.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002788">Ex gravitatione aëris, non &longs;equitur elevatio Mercurij in tubo Vitreo, jux-<pb xlink:href="025/01/236.jpg"/>ta celebre experimentum. </s> | <s id="s.002788">Ex gravitatione aëris, non &longs;equitur elevatio Mercurij in tubo Vitreo, jux-<pb xlink:href="025/01/236.jpg"/>ta celebre experimentum. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003009">Rejiciuntur plurimæ aliorum Hypothe&longs;es circa experimentum de Mercu­<lb/>rio intra tubum ad certam altitudinem librato, ac &longs;u&longs;pen&longs;o. </s> | <s id="s.003009">Rejiciuntur plurimæ aliorum Hypothe&longs;es circa experimentum de Mercu­<lb/>rio intra tubum ad certam altitudinem librato, ac &longs;u&longs;pen&longs;o. </s> |
| <s id="s.003010">200.2<gap/>1. <lb/>& 202. &c. </s> | <s id="s.003010">200.201. <lb/>& 202. &c. </s> |
| <s id="s.003011">Stabilitur propria Hypoth<gap/>&longs;is. </s> | <s id="s.003011">Stabilitur propria Hypothe&longs;is. </s> |
| <s id="s.003012">205.206.208.& 209 </s> | <s id="s.003012">205.206.208.& 209 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.003025"><emph type="center"/><emph type="italics"/>Impetus.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.003025"><emph type="center"/><emph type="italics"/>Impetus.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003026">Primarius, & Secundarius fini<gap/> Impetus. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.003026">Primarius, & Secundarius finis Impetus. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.003027">52 </s> | <s id="s.003027">52 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.003163">51 </s> | <s id="s.003163">51 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003164">Cur majores guttæ aqueæ adhære&longs;cant va&longs;is, oleo, vel<gap/> butyro inunctis.63. <lb/>64. Vligino&longs;a ex multis filaminibus con&longs;tant. </s> | <s id="s.003164">Cur majores guttæ aqueæ adhære&longs;cant va&longs;is, oleo, vti butyro inunctis. 63. <lb/>64. Vligino&longs;a ex multis filaminibus con&longs;tant. </s> |
| <s id="s.003165">64 </s> | <s id="s.003165">64 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.003419">Facultatem concedimus, vt typis mandentur, &longs;i ita iis, ad <lb/>quos pertinet, videbitur; cujus rei gratia has literas manu no­<lb/>&longs;tra &longs;ub&longs;criptas, &longs;igilloque no&longs;tro munitas damus Romæ 2, <lb/>Septembris 1664, </s> | <s id="s.003419">Facultatem concedimus, vt typis mandentur, &longs;i ita iis, ad <lb/>quos pertinet, videbitur; cujus rei gratia has literas manu no­<lb/>&longs;tra &longs;ub&longs;criptas, &longs;igilloque no&longs;tro munitas damus Romæ 2, <lb/>Septembris 1664, </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003420"><emph type="center"/>IOAN. PAVLVS OLIVA.<emph.end type="center"/><lb/><gap desc="hr tag"/></s> | <s id="s.003420"><emph type="center"/>IOAN. PAVLVS OLIVA.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003421"><emph type="center"/><emph type="italics"/>IMPRIMATVR.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.003421"><emph type="center"/><emph type="italics"/>IMPRIMATVR.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003422">Si videbitur Reverendi&longs;&longs;imo, P. M. S. P. A. <lb/>A. P. <lb/><gap desc="hr tag"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.003422">Si videbitur Reverendi&longs;&longs;imo, P. M. S. P. A. <lb/>A. P. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003423"><emph type="center"/><emph type="italics"/>IMPRIMATVR.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.003423"><emph type="center"/><emph type="italics"/>IMPRIMATVR.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s> |