| version 1.14, 2005/09/13 17:02:34 |
version 1.15, 2005/09/16 16:08:03 |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000989"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ipfi &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, domtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terte&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; dioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i pamllelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/>Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equia<gap/> præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfatoaxis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultut. </s> | <s id="s.000990"> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, hæc continuò æquè facilè <lb/>explicabam; Suppono terræ globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al­<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, & axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ip&longs;i &longs;em-<pb pagenum="87" xlink:href="025/01/091.jpg"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, dumtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terre&longs;tris glo­<lb/>bus volvitur; alioquin &longs;i circa <expan abbr="aliũ">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i parallelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="id.025.01.091.1.jpg" xlink:href="025/01/091/1.jpg"/><lb/>Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equitur<gap/> præfata eju&longs;dem globi inclina­<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum modò &longs;upra Eclipticæ planum attolla­<lb/>tur, modò infra deprimatur; vnde Æquinoctia, Sol&longs;titia & quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo­<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tantùm apparens, & ex præfato axis, circa quem fit mo­<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000991"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000993"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000993"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000994"> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fortè dicamus. </s> | <s id="s.000994"> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fortè dicamus. </s> |
| <s id="s.000995">Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;anè quòd vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed quòd ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no­<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde cùm <gap/>jus finis &longs;it &longs;uo calore & luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;le, fi qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>deter minatus, circa &longs;uum centrum immobil<gap/> volxatur, vt &longs;altem illam po­<lb/>t<gap/>nt<gap/>m quæ ine&longs;t, exerceat; alioquin por <gap/>m æternitatem hæc fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s> | <s id="s.000995">Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;anè quòd vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed quòd ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no­<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde cùm jus finis &longs;it &longs;uo calore & luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;le, fi qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>determinatus, circa &longs;uum centrum immobile volvatur, vt &longs;altem illam po­<lb/>tentiam quæ ine&longs;t, exerceat; alioquin per totum æternitatem hæc fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000996"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000996"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000997"> Bea&longs;ti me, Antime; jam facil<gap/> ad alios Planetas adductas à <lb/>te rationes tradu cam. </s> | <s id="s.000997"> Bea&longs;ti me, Antime; jam facile ad alios Planetas adductas à <lb/>te rationes traducam. </s> |
| <s id="s.000998">hoc vnum præ cæteris mihi mole&longs;tum erat, quòd <lb/>in no&longs;tra hypothe&longs;i, omnia ferè aratis dici atque adduci crederem; <lb/>huic &longs;anè incommodo abundè occurri&longs;ti, cùm omnia, ni fallor attigeris, <pb pagenum="88" xlink:href="025/01/092.jpg"/>necenim m<gap/>tationem obliquitatis Eclipticæ admittendam e&longs;&longs;e putarem, <lb/>præce&longs;&longs;ion<gap/>m <gap/> lenti&longs;&longs;imus ille &longs;tellarum mo<gap/>us &longs;atis ex­<lb/>plicat. </s> | <s id="s.000998">hoc vnum præ cæteris mihi mole&longs;tum erat, quòd <lb/>in no&longs;tra hypothe&longs;i, omnia ferè aratis dici atque adduci crederem; <lb/>huic &longs;anè incommodo abundè occurri&longs;ti, cùm omnia, ni fallor attigeris, <pb pagenum="88" xlink:href="025/01/092.jpg"/>nec enim mutationem obliquitatis Eclipticæ admittendam e&longs;&longs;e putarem, <lb/>præce&longs;&longs;ionem Æquinoctiorum lenti&longs;&longs;imus ille &longs;tellarum motus &longs;atis ex­<lb/>plicat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000999"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, <gap/>inor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> | <s id="s.001000"> Ingenuitati meæ, opinor, tribues, quòd tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s> |
| <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;iont<gap/> Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;i<gap/>um illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;evidetur; Li<gap/>t enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, co quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantut versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, m<gap/>o &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, orltur ex motu orbis integro, cir ca axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni cunt; <lb/>hoc autem in i<gap/>&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram mihil faciunt. </s> | <s id="s.001001">Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta hæc non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;træ hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;træ nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Eclipticæ <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; præce&longs;&longs;ionem<gap/> Æquinoctiorum rectè omni­<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;imum illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;e videtur; Licet enim Copernicus, Keplerus, aliíque ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, eo quòd, inquiunt, <lb/>Æquinoctialia puncta tantulùm adducantut versùs occa&longs;um, &longs;cilicet in an­<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citiùs ab&longs;olvitur, quàm motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, in eo &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe prædicta li­<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, oritur ex motu orbis integro, circa axem axi Eclipticæ <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terræ, circa quem orbes diurni erunt; <lb/>hoc autem in ii&longs;dem punctis Eclipticæ Æquinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo­<lb/>nit, &longs;ed hæc ad rem no&longs;tram nihil faciunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001002"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001003"> Expecta tantulùm, Antinre, hic enim &longs;tellarum motus <lb/>in tua hypothe&longs;i difficilè, &longs;altem, vt audio, explicatur; vnde for­<lb/>tè meam vel hoc nomine, tuæ qui&longs;piam præferendam e&longs;&longs;e putaret. </s> | <s id="s.001003"> Expecta tantulùm, Antime, hic enim &longs;tellarum motus <lb/>in tua hypothe&longs;i difficilè, &longs;altem, vt audio, explicatur; vnde for­<lb/>tè meam vel hoc nomine, tuæ qui&longs;piam præferendam e&longs;&longs;e putaret. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001004"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001004"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001005"> Longè faciliùs, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, quàm Planeta­<lb/>rum, in qualibet hypoth e&longs;i evplicat<gap/> pro quo &longs;uppono 1. fixum æter­<lb/>numque e&longs;&longs;e Natu<gap/>e inititutum, vt &longs;tcllæ omnes eundem inter &longs;e ordin<gap/>m <lb/>& &longs;itum &longs;ervent. </s> | <s id="s.001005"> Longè faciliùs, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, quàm Planeta­<lb/>rum, in qualibet hypothe&longs;i explicatur pro quo &longs;uppono 1. fixum æter­<lb/>numque e&longs;&longs;e Naturæ in&longs;titutum, vt &longs;tellæ omnes eundem inter &longs;e ordinem <lb/>& &longs;itum &longs;ervent. </s> |
| <s id="s.001006">2. Nunquam mutari illarum latitu linem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem­<lb/>liber immobilem, puta meridiànum, in quo &longs;tella, primùm &longs;ita &longs;it, co­<lb/>grta denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="motũ">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt ide<gap/> punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s> | <s id="s.001006">2. Nunquam mutari illarum latitudinem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem­<lb/>libet immobilem, puta meridiànum, in quo &longs;tella, primùm &longs;ita &longs;it, co­<lb/>gita denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="motũ">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt idem punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s> |
| <s id="s.001007">Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, & circumduci, & paulo tardiùs, vteo <lb/>momento, quo dictum punctú Eclipticæ, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantulùm versùs ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Eclip<gap/> nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt&longs;emper Eclipticç re&longs;pondeat; aliæ verò, quæ &longs;unt extra Ecli­<lb/>pricam, <gap/>andem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde prætet circularé <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it æquator, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moven<gap/>ur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde præc e&longs;&longs;io Æq<gap/> aoctiorum fec<gap/>è explicatur, quæ tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis Æquarorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Eclipticæ in&longs;i&longs;tat, licèt versùs occa&longs;um &longs;ectio Ecli­<lb/>pticæ cum Æquatoro, ip&longs;o Æquinoctij momento fingulis, annis promo­<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur Æquinoctiorum præce&longs;&longs;ro, ne­<lb/>que propterea &longs;tulla quæpiam ab Æquinoctij puncto versùs Ortum remove-<pb pagenum="89" xlink:href="025/01/093.jpg"/>cur vt non nemo perperam exi&longs;ti<gap/>et, &longs;ed ideò fit Æquinoctiorum præ­<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stellæ &longs;ingulis diebus & annis, tantulùm versùs Ortum qua­<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s> | <s id="s.001007">Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, & circumduci, & paulo tardiùs, vt eo <lb/>momento, quo dictum punctú Eclipticæ, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantulùm versùs ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Ecliptica: nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt &longs;emper Ecliptice re&longs;pondeat; aliæ verò, quæ &longs;unt extra Ecli­<lb/>pticam, eandem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde præter circularé <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it æquator, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moventur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde præce&longs;&longs;io Æquinoctiorum facilè explicatur, quæ tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis Æquatorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Eclipticæ in&longs;i&longs;tat, licèt versùs occa&longs;um &longs;ectio Ecli­<lb/>pticæ cum Æquatore, ip&longs;o Æquinoctij momento &longs;ingulis, annis promo­<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur Æquinoctiorum præce&longs;&longs;io, ne­<lb/>que propterea &longs;tulla quæpiam ab Æquinoctij puncto versùs Ortum remove-<pb pagenum="89" xlink:href="025/01/093.jpg"/>tur vt non nemo perperam exi&longs;titet, &longs;ed ideò fit Æquinoctiorum præ­<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stellæ &longs;ingulis diebus & annis, tantulùm versùs Ortum qua­<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s> |
| <s id="s.001008">Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fortè propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veriùs propter veloci&longs;&longs;i­<lb/>mum circularen motum, qui nihil ferè. </s> | <s id="s.001008">Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fortè propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veriùs propter veloci&longs;&longs;i­<lb/>mum circularen motum, qui nihil ferè. </s> |
| <s id="s.001009">prædictæ inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s> | <s id="s.001009">prædictæ inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001012"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001012"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001013"> In Venere, Mercurio, & Marte, illud præ&longs;ertim Copernicanæ <lb/>hypothe&longs;i repugnare &longs;upra dictum e&longs;t, quòd Venus in Perigæo quinqua­<lb/>gecuplo, Mercurius no vecuplo, Mars octogecuplo, majores videri debe­<lb/>rent; quod tamen: vt dixi, meis ob&longs;ervationibus repugnat in Iove, qui &longs;e­<lb/>quitur, aliquid etiam invenio; vnde tua hypothe&longs;is, Augu&longs;tine, impugne­<lb/>tur: Iovem igitur, vt fortè putabas, ita propitium non habes. </s> | <s id="s.001013"> In Venere, Mercurio, & Marte, illud præ&longs;ertim Copernicanæ <lb/>hypothe&longs;i repugnare &longs;upra dictum e&longs;t, quòd Venus in Perigæo quinqua­<lb/>gecuplo, Mercurius nonecuplo, Mars octogecuplo, majores videri debe­<lb/>rent; quod tamen: vt dixi, meis ob&longs;ervationibus repugnat in Iove, qui &longs;e­<lb/>quitur, aliquid etiam invenio; vnde tua hypothe&longs;is, Augu&longs;tine, impugne­<lb/>tur: Iovem igitur, vt fortè putabas, ita propitium non habes. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001014"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001014"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001015"> Immò nobis præ cæteris favet, cum &longs;uis a&longs;tris medicæis quæ <lb/>totidem Lunæ circa Iovem cunt, vt Luna circa terram, Venus & Mercu­<lb/>rius circa Solem, & circa Saturnum Satellites. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001015"> Immò nobis præ cæteris favet, cum &longs;uis a&longs;tris medicæis quæ <lb/>totidem Lunæ circa Iovem erunt, vt Luna circa terram, Venus & Mercu­<lb/>rius circa Solem, & circa Saturnum Satellites. <!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001016"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001016"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001017"> Non ita profectò res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;­<lb/>&longs;ertionem; primò enim accipiamus vnam ex præfatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us rno do circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i ; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="id.025.01.093.1.jpg" xlink:href="025/01/093/1.jpg"/><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de­<lb/>currit, eo tempore, quo quæpiam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, hæc haud dubiè de&longs;criber <lb/>reali motu, ab vno Perigæo ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur longè; tardiùs <lb/>in H, quàm in G, reali &longs;cilicet mo­<lb/>tu, idque in ea inæqualitatis pro­<lb/>portione, quæ a&longs;<gap/>gnabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i­<lb/>mum, & jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, cùm &longs;it ea­<lb/>deni vtrimque ratio; & ne hoc ip&longs;um <lb/>paulò po&longs;t repetere cogar, hæc ca­<lb/>dem ratio Lunæ Saturniæ à Chri­<lb/>&longs;tiano Hugenio primùm detectæ, eo­<lb/>demque modo contra tuam hypo­<lb/>the&longs;im applicatur. </s> | <s id="s.001017"> Non ita profectò res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;­<lb/>&longs;ertionem; primò enim accipiamus vnam ex præfatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us modo circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i ; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="id.025.01.093.1.jpg" xlink:href="025/01/093/1.jpg"/><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de­<lb/>currit, eo tempore, quo quæpiam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, hæc haud dubiè de&longs;cribet <lb/>reali motu, ab vno Perigæo ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur longè; tardiùs <lb/>in H, quàm in G, reali &longs;cilicet mo­<lb/>tu, idque in ea inæqualitatis pro­<lb/>portione, quæ a&longs;i<gap/>gnabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i­<lb/>mum, & jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, cùm &longs;it ea­<lb/>dem vtrimque ratio; & ne hoc ip&longs;um <lb/>paulò po&longs;t repetere cogar, hæc ca­<lb/>dem ratio Lunæ Saturniæ à Chri­<lb/>&longs;tiano Hugenio primùm detectæ, eo­<lb/>demque modo contra tuam hypo­<lb/>the&longs;im applicatur. </s> |
| <s id="s.001018">Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medicæis & Iove, immò & Luna Saturnia eadem ratio pe­<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lunæ motu deduximus. </s> | <s id="s.001018">Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medicæis & Iove, immò & Luna Saturnia eadem ratio pe­<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lunæ motu deduximus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001019">Secundò, vt in præfato opu&longs;culo <expan abbr="ob&longs;ervatũ">ob&longs;ervatum</expan> e&longs;t, Stellæ Medicææ &longs;ub Iove <pb pagenum="90" xlink:href="025/01/094.jpg"/>omnino &longs;ingulis fetè diebus viderentur, præ&longs;ertim cùm per zonas &longs;ub­<lb/>ob&longs;curas irent; &longs;unt enim lucidi&longs;&longs;imæ, illarumque candidi&longs;&longs;imus color à <lb/>&longs;ubob&longs;curo zonatum colore adhibito præ&longs;ertim optimo t<gap/>le&longs;copio, quo re­<lb/>verà vti po&longs;&longs;umus, facilè di&longs;tingueretur; nempe &longs;i Stellulæ à love teguntur <lb/>versùs Apogæum, intercepto &longs;cilicet Iovis di&longs;co, inter oculum & Stellam, <lb/>certè in Perigæo Iovem ex aliqua parte tegent; nec qui&longs;piam celeriorem <lb/>Stellæ tran&longs;itum cau&longs;ati debet, cùm &longs;ub lovis di&longs;eo, per horam ferè integram <lb/>manere debeat, vt in dicto opu&longs;culo demon&longs;tratum fuit; cùm autem &longs;ub <lb/>lovis di&longs;co nunquam dictas Stellas videre potucrimus, nanquam haud du­<lb/>biè &longs;ub illum defcendunt, quod certè tuæ hypothe&longs;i repugnat, vt nemo <lb/>negat; nec &longs;alli potuimus in ob&longs;ervando, qua&longs;i Conjunctionem Stellæ in <lb/>Apogæo, à <expan abbr="Cõjunctione">Conjunctione</expan> eju&longs;dem in Perigæo, non rectè di&longs;tinxerimus, nam <lb/>di&longs;tinctu facilè fuit; illa enim Conjunctio fit in Perigæo, quæ maximam di­<lb/>gre&longs;&longs;ionem Ortivam &longs;equitur, vt in Venere & Mercutio. </s> | <s id="s.001019">Secundò, vt in præfato opu&longs;culo <expan abbr="ob&longs;ervatũ">ob&longs;ervatum</expan> e&longs;t, Stellæ Medicææ &longs;ub Iove <pb pagenum="90" xlink:href="025/01/094.jpg"/>omnino &longs;ingulis fetè diebus viderentur, præ&longs;ertim cùm per zonas &longs;ub­<lb/>ob&longs;curas irent; &longs;unt enim lucidi&longs;&longs;imæ, illarumque candidi&longs;&longs;imus color à <lb/>&longs;ubob&longs;curo zonatum colore adhibito præ&longs;ertim optimo tele&longs;copio, quo re­<lb/>verà vti po&longs;&longs;umus, facilè di&longs;tingueretur; nempe &longs;i Stellulæ à love teguntur <lb/>versùs Apogæum, intercepto &longs;cilicet Iovis di&longs;co, inter oculum & Stellam, <lb/>certè in Perigæo Iovem ex aliqua parte tegent; nec qui&longs;piam celeriorem <lb/>Stellæ tran&longs;itum cau&longs;ati debet, cùm &longs;ub lovis di&longs;eo, per horam ferè integram <lb/>manere debeat, vt in dicto opu&longs;culo demon&longs;tratum fuit; cùm autem &longs;ub <lb/>lovis di&longs;co nunquam dictas Stellas videre potuerimus, nanquam haud du­<lb/>biè &longs;ub illum de&longs;cendunt, quod certè tuæ hypothe&longs;i repugnat, vt nemo <lb/>negat; nec &longs;alli potuimus in ob&longs;ervando, qua&longs;i Conjunctionem Stellæ in <lb/>Apogæo, à <expan abbr="Cõjunctione">Conjunctione</expan> eju&longs;dem in Perigæo, non rectè di&longs;tinxerimus, nam <lb/>di&longs;tinctu facilè fuit; illa enim Conjunctio fit in Perigæo, quæ maximam di­<lb/>gre&longs;&longs;ionem Ortivam &longs;equitur, vt in Venere & Mercurio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001020">Tertiò cùm Iupiter lumen &longs;uum à Sole habeat, vt Mars, Venus, aliique <lb/>Planetæ, Stella Medicæa &longs;altem vicinior vmbram in Iovis di&longs;cum projice­<lb/>ret, quod negati non pote&longs;t ab vllo, qui rem hanc intelligat; nunquam au­<lb/>tem vmbram illam videre potuimus, quamvis Stella circa Perigæum e&longs;&longs;et; <lb/>Igitur Stellæ illæ &longs;ub Iovem minimè de&longs;cendunt; quod certè tuæ hypo­<lb/>the&longs;i non favet. </s> | <s id="s.001020">Tertiò cùm Iupiter lumen &longs;uum à Sole habeat, vt Mars, Venus, aliique <lb/>Planetæ, Stella Medicæa &longs;altem vicinior vmbram in Iovis di&longs;cum projice­<lb/>ret, quod negati non pote&longs;t ab vllo, qui rem hanc intelligat; nunquam au­<lb/>tem vmbram illam videre potuimus, quamvis Stella circa Perigæum e&longs;&longs;et; <lb/>Igitur Stellæ illæ &longs;ub Iovem minimè de&longs;cendunt; quod certè tuæ hypo­<lb/>the&longs;i non favet. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001023"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001023"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001024"> In tua verò hvpothe&longs;i quonam pacto Stellarum Medicæarum <lb/>motum explices, non in<gap/>liigo, vt de&longs;cen&longs;um illarum &longs;ub Iovem &longs;alves; quid <lb/>enim aliud de iis dicere potes, ni&longs;i illud ip&longs;um quod de Venere & Mercurio <lb/>&longs;upra dixi&longs;t? </s> | <s id="s.001024"> In tua verò hypothe&longs;i quonam pacto Stellarum Medicæarum <lb/>motum explices, non intelligo, vt de&longs;cen&longs;um illarum &longs;ub Iovem &longs;alves; quid <lb/>enim aliud de iis dicere potes, ni&longs;i illud ip&longs;um quod de Venere & Mercurio <lb/>&longs;upra dixi&longs;t? </s> |
| <s id="s.001025">Atqui Venus & Mercurius &longs;ub Solis di&longs;cum de&longs;cendunt. </s> | <s id="s.001025">Atqui Venus & Mercurius &longs;ub Solis di&longs;cum de&longs;cendunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001026"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001026"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001027"> Si ex ob&longs;ervationibus haberemus, Stellas ilias &longs;ub Iovis di&longs;cum <lb/><gap/>e&longs;cendere, æquè facilè illarum motum <expan abbr="explicar&etilde;">explicarem</expan>, ac &longs;upra Veneris & Mer­<lb/>curij motum explicui; &longs;ed quandoquidem infra Iovem non de&longs;cendunt, non <lb/>minùs facilè illarum motum explicamus, a&longs;&longs;umpta illarum mediocri di­<lb/>&longs;tantia &longs;upra Iovem, ita vt in mediocri di&longs;tantia æquè citò ac Inpiter orbem <lb/>&longs;uum diurnum, infra verò illam citiùs, &longs;upra demum tardiùs ab&longs;o<gap/>vant, & <lb/>periodus acce&longs;&longs;uum & rece&longs;&longs;uum, quibus Stella redit ad Apogæum, intra <lb/>idem tempus perficiatur, quo &longs;uum orbem quælibet Stella decurrere com­<lb/>muniter dicitur; &longs;ed quia in dicto opu&longs;culo hæc &longs;atis in&longs;inuata fuctunt, ne <lb/>huc eadem traducam, eò vos remitto. </s> | <s id="s.001027"> Si ex ob&longs;ervationibus haberemus, Stellas illas &longs;ub Iovis di&longs;cum <lb/>de&longs;cendere, æquè facilè illarum motum <expan abbr="explicar&etilde;">explicarem</expan>, ac &longs;upra Veneris & Mer­<lb/>curij motum explicui; &longs;ed quandoquidem infra Iovem non de&longs;cendunt, non <lb/>minùs facilè illarum motum explicamus, a&longs;&longs;umpta illarum mediocri di­<lb/>&longs;tantia &longs;upra Iovem, ita vt in mediocri di&longs;tantia æquè citò ac Iupiter orbem <lb/>&longs;uum diurnum, infra verò illam citiùs, &longs;upra demum tardiùs ab&longs;olvant, & <lb/>periodus acce&longs;&longs;uum & rece&longs;&longs;uum, quibus Stella redit ad Apogæum, intra <lb/>idem tempus perficiatur, quo &longs;uum orbem quælibet Stella decurrere com­<lb/>muniter dicitur; &longs;ed quia in dicto opu&longs;culo hæc &longs;atis in&longs;inuata fuerunt, ne <lb/>huc eadem traducam, eò vos remitto. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001028"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001028"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001029"> Nihil, opinor, amplius re&longs;tat, quod contra meam hypothe&longs;im <lb/>afferre po&longs;&longs;is; jam enim Saturnus &longs;uam Lunam tibi &longs;uppeditavit, cujus <lb/>&longs;alcem intentares. </s> | <s id="s.001029"> Nihil, opinor, amplius re&longs;tat, quod contra meam hypothe&longs;im <lb/>afferre po&longs;&longs;is; jam enim Saturnus &longs;uam Lunam tibi &longs;uppeditavit, cujus <lb/>&longs;altem intentares. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001030"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001030"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001031"> Aliud quidpiam e&longs;t, quod tibi fortè novum videbitur: Annulus <pb pagenum="91" xlink:href="025/01/095.jpg"/>ille Saturnius à Chri&longs;tiano Hugenio viro clari&longs;&longs;imo & omnigena literatura <lb/>probè in&longs;tructo, ingeniosè profectò excogitatus, & quem ve&longs;tris mirum in <lb/>modum placui&longs;&longs;e intelligo; &longs;i fortè verus e&longs;&longs;et, quod &longs;anè maximè percu­<lb/>pio, ve&longs;træ hypothe&longs;i vltimam fetè ruinam afferret; cùm enim præfatus an­<lb/>nulus plano Æquatoris &longs;emper parallelus &longs;it, haud dubiè non movetur per <lb/>Eclipticam, alioquin &longs;itum acciperet, in quo Eclipticæ plano patallelus e&longs;­<lb/>&longs;et; eo quippe motu movetur, quo faciliùs moveri pote&longs;t, iuxta regulam ex <lb/>doctrina motuum a&longs;&longs;umptam, de qua jam &longs;upra. </s> | <s id="s.001031"> Aliud quidpiam e&longs;t, quod tibi fortè novum videbitur: Annulus <pb pagenum="91" xlink:href="025/01/095.jpg"/>ille Saturnius à Chri&longs;tiano Hugenio viro clari&longs;&longs;imo & omnigena literatura <lb/>probè in&longs;tructo, ingeniosè profectò excogitatus, & quem ve&longs;tris mirum in <lb/>modum placui&longs;&longs;e intelligo; &longs;i fortè verus e&longs;&longs;et, quod &longs;anè maximè percu­<lb/>pio, ve&longs;træ hypothe&longs;i vltimam fetè ruinam afferret; cùm enim præfatus an­<lb/>nulus plano Æquatoris &longs;emper parallelus &longs;it, haud dubiè non movetur per <lb/>Eclipticam, alioquin &longs;itum acciperet, in quo Eclipticæ plano parallelus e&longs;­<lb/>&longs;et; eo quippe motu movetur, quo faciliùs moveri pote&longs;t, iuxta regulam ex <lb/>doctrina motuum a&longs;&longs;umptam, de qua jam &longs;upra. </s> |
| <s id="s.001032">Et verò nemo non videt, <lb/><gap/>nnulum planum longè faciliùs moveri, & cum minore medij re&longs;i&longs;tentia, &longs;i <lb/>in plano annuli, &longs;it ip&longs;a linea motus; igitur cùmillud planum annuli Æqua­<lb/>toris plano parallelum &longs;emper &longs;it, haud dubiè in eo circulo movetur, cujus <lb/>planum Æquatoris plano parallelum e&longs;t; igitur in parallelo diurno, iuxta <lb/>no&longs;tram hypothe&longs;im, licèt enim &longs;piræ planum tantulùm ab Æquatoris pla­<lb/>no declinet, hoc tamen &longs;ub &longs;en&longs;um non cadit: Hæc ratio &longs;ingularis e&longs;t; quia <lb/>præfatus annulus e&longs;t etiam valdè &longs;ingularis, & ante Hugenium incompertus <lb/>orbi, faxit Deus, vt ex futuris ob&longs;ervationibus Saturno præ&longs;ertim circa <lb/>Æquatorem exi&longs;tente, ita luce nova confirmetur, vt de illo nullus vltra du­<lb/>bitare po&longs;&longs;it; quod maximoperè, vt dixi, percupio, cùm in no&longs;tram hypo­<lb/>the&longs;im mirificè Q iadret; & hæc &longs;unt, quæ contra tuam hypothe&longs;im, Augu­<lb/>&longs;tine dicenda mihi occurrunt. </s> | <s id="s.001032">Et verò nemo non videt, <lb/>annulum planum longè faciliùs moveri, & cum minore medij re&longs;i&longs;tentia, &longs;i <lb/>in plano annuli, &longs;it ip&longs;a linea motus; igitur cùm illud planum annuli Æqua­<lb/>toris plano parallelum &longs;emper &longs;it, haud dubiè in eo circulo movetur, cujus <lb/>planum Æquatoris plano parallelum e&longs;t; igitur in parallelo diurno, iuxta <lb/>no&longs;tram hypothe&longs;im, licèt enim &longs;piræ planum tantulùm ab Æquatoris pla­<lb/>no declinet, hoc tamen &longs;ub &longs;en&longs;um non cadit: Hæc ratio &longs;ingularis e&longs;t; quia <lb/>præfatus annulus e&longs;t etiam valdè &longs;ingularis, & ante Hugenium incompertus <lb/>orbi, faxit Deus, vt ex futuris ob&longs;ervationibus Saturno præ&longs;ertim circa <lb/>Æquatorem exi&longs;tente, ita luce nova confirmetur, vt de illo nullus vltra du­<lb/>bitare po&longs;&longs;it; quod maximoperè, vt dixi, percupio, cùm in no&longs;tram hypo­<lb/>the&longs;im mirificè Quadret; & hæc &longs;unt, quæ contra tuam hypothe&longs;im, Augu­<lb/>&longs;tine dicenda mihi occurrunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001033"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001033"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001034"> Addere poteras per&longs;picua Scripturæ loca, ex quibus con&longs;tat <lb/>terram &longs;tare & Solem moveri iuxta literalem illorum &longs;en&longs;um, qui profecto <lb/>retinendus e&longs;t, &longs;i ab&longs;que ab&longs;urdo retineri queat; adde Sanctorum Patrum <lb/>auctoritatem, quæ certe maximi momenti e&longs;t, pro definiendo legitimo San­<lb/>ctæ Scripturæ &longs;en&longs;u; ex his enim &longs;equitur pre&longs;picua mens Eccle&longs;iæ, quæ <lb/>S.Scripturæ &longs;en&longs;um ex Sanctis Patribus &longs;emper eruit; denique cùm divina <lb/>potentia in &longs;acro textu laudati velit, & magnifieri, ex celerrimo illo motu, <lb/>quo a&longs;tra cientur, quis hanc illi laudem jure detraliat? </s> | <s id="s.001034"> Addere poteras per&longs;picua Scripturæ loca, ex quibus con&longs;tat <lb/>terram &longs;tare & Solem moveri iuxta literalem illorum &longs;en&longs;um, qui profecto <lb/>retinendus e&longs;t, &longs;i ab&longs;que ab&longs;urdo retineri queat; adde Sanctorum Patrum <lb/>auctoritatem, quæ certe maximi momenti e&longs;t, pro definiendo legitimo San­<lb/>ctæ Scripturæ &longs;en&longs;u; ex his enim &longs;equitur per&longs;picua mens Eccle&longs;iæ, quæ <lb/>S.Scripturæ &longs;en&longs;um ex Sanctis Patribus &longs;emper eruit; denique cùm divina <lb/>potentia in &longs;acro textu laudati velit, & magni fieri, ex celerrimo illo motu, <lb/>quo a&longs;tra cientur, quis hanc illi laudem jure detrahat? </s> |
| <s id="s.001035">nemo certe, illorum <lb/>præ&longs;ertim, qui &longs;acram Scripturam admittunt. </s> | <s id="s.001035">nemo certe, illorum <lb/>præ&longs;ertim, qui &longs;acram Scripturam admittunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001038"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001038"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001039"> Optimè mones; quate hic &longs;u&longs;tinendum e&longs;&longs;: iudico, ne nimia <lb/>fortè huius congre&longs;&longs;us prolixitas nobili&longs;&longs;imæ coronæ tædium affetat. </s> | <s id="s.001039"> Optimè mones; quate hic &longs;u&longs;tinendum e&longs;&longs;e iudico, ne nimia <lb/>fortè huius congre&longs;&longs;us prolixitas nobili&longs;&longs;imæ coronæ tædium affetat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001040"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001040"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001042"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001042"><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001043"> Po&longs;t triduum, ni&longs;i vobis &longs;it incommodum; Sed quodnam erit <lb/>di&longs;put at ionis atgumentum? </s> | <s id="s.001043"> Po&longs;t triduum, ni&longs;i vobis &longs;it incommodum; Sed quodnam erit <lb/>di&longs;putationis argumentum? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001044"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001044"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001048">REM magnam aggredior, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime, adeó­<lb/>que difficilem, vt Philo&longs;ophorum maximi, Stagiritæ &longs;ui <lb/>principis mi&longs;erando ca&longs;u & naufragio territi, in&longs;uperabilé <lb/>illam & Mortalium ingenio inacce&longs;&longs;am publicis monu­<lb/>mentis in lucem editis declararint. </s> | <s id="s.001048">REM magnam aggredior, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime, adeó­<lb/>que difficilem, vt Philo&longs;ophorum maximi, Stagiritæ &longs;ui <lb/>principis mi&longs;erando ca&longs;u & naufragio territi, in&longs;uperabilé <lb/>illam & Mortalium ingenio inacce&longs;&longs;am publicis monu­<lb/>mentis in lucem editis declararint. </s> |
| <s id="s.001049">Vnde factum e&longs;&longs;e, <lb/>reor, vt quique illorum prudenti&longs;&longs;imi hunc &longs;copulum <lb/>cautè prætergre&longs;&longs;i, vix extremo indice illum indicarint; cùm tamen alij <lb/>certè incauti ad illum propiùs acce&longs;&longs;erint, ibique tanquam in tidicula &longs;ce­<lb/>na, the&longs;es &longs;uas communi &longs;apientum ludibrio expo&longs;uerint. </s> | <s id="s.001049">Vnde factum e&longs;&longs;e, <lb/>reor, vt quique illorum prudenti&longs;&longs;imi hunc &longs;copulum <lb/>cautè prætergre&longs;&longs;i, vix extremo indice illum indicarint; cùm tamen alij <lb/>certè incauti ad illum propiùs acce&longs;&longs;erint, ibique tanquam in ridicula &longs;ce­<lb/>na, the&longs;es &longs;uas communi &longs;apientum ludibrio expo&longs;uerint. </s> |
| <s id="s.001050">Et verò vix ea <lb/>in &longs;ommiantis animum caderent, quæ ip&longs;i excogitarunt, ad cau&longs;am Ma­<lb/>rini æ&longs;tus explicandam; &longs;unt qui Soli, alij Terræ, neutri quidam præfa­<lb/>tam cau&longs;am attribuunt: in Luna multiplicem virtutem, &longs;eu vim alij agno­<lb/>&longs;cunt; magneticam, qua &longs;cilicet a quas adducit atque attollit; humefacti­<lb/>vam, cùm &longs;it humoris vehiculum, quo humida corpora variè afficiuntur, <lb/>pro diver&longs;o Lunæ a&longs;pectu; compre&longs;&longs;ivam, rarefactivam &c. </s> | <s id="s.001050">Et verò vix ea <lb/>in &longs;omniantis animum caderent, quæ ip&longs;i excogitarunt, ad cau&longs;am Ma­<lb/>rini æ&longs;tus explicandam; &longs;unt qui Soli, alij Terræ, neutri quidam præfa­<lb/>tam cau&longs;am attribuunt: in Luna multiplicem virtutem, &longs;eu vim alij agno­<lb/>&longs;cunt; magneticam, qua &longs;cilicet a quas adducit atque attollit; humefacti­<lb/>vam, cùm &longs;it humoris vehiculum, quo humida corpora variè afficiuntur, <lb/>pro diver&longs;o Lunæ a&longs;pectu; compre&longs;&longs;ivam, rarefactivam &c. </s> |
| <s id="s.001051">Sed in Ple­<lb/>nilunio, de Meridie, Luna in puncto oppo&longs;ito exi&longs;tens, qua vi, amabo, <lb/>ciet æ&longs;tum? </s> | <s id="s.001051">Sed in Ple­<lb/>nilunio, de Meridie, Luna in puncto oppo&longs;ito exi&longs;tens, qua vi, amabo, <lb/>ciet æ&longs;tum? </s> |
| <s id="s.001052">Qui ad Solem confugiunt, dicere nequeunt, quid Sol præ&longs;tet, <lb/>cem bis &longs;ingulis men&longs;ibus in Novilunio &longs;cilicer & Plenilunio æ&longs;tum <lb/>in media nocte, ab&longs;ente Sole habeamus. </s> | <s id="s.001052">Qui ad Solem confugiunt, dicere nequeunt, quid Sol præ&longs;tet, <lb/>cum bis &longs;ingulis men&longs;ibus in Novilunio &longs;cilicet & Plenilunio æ&longs;tum <lb/>in media nocte, ab&longs;ente Sole habeamus. </s> |
| <s id="s.001053">Vapores tepidos accer&longs;unt aliqui; <lb/>&longs;ed vnde, à quo excitati? </s> | <s id="s.001053">Vapores tepidos accer&longs;unt aliqui; <lb/>&longs;ed vnde, à quo excitati? </s> |
| <s id="s.001054">Quid iis cum Luna, cuius motum Marinus æ&longs;tus <lb/>æmulatur? </s> | <s id="s.001054">Quid iis cum Luna, cuius motum Marinus æ&longs;tus <lb/>æmulatur? </s> |
| <s id="s.001055">Vapores demum aquam in bullas attollunt, non verò in tu­<lb/>morem; & quid nitrum ad hoc conferat, divinare, ni&longs;i fingam, profectò <lb/>non po&longs;&longs;um; Terræ motum inæqualem, cui aliqui tribuunt æ&longs;tum, iam <lb/>&longs;upra rejecimus; item aëris compre&longs;&longs;ionem à præterlabente Luna æquè <lb/>facilè explodimus; quia Luna in Meridiano exi&longs;tente, ibi compre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima vis e&longs;&longs;et; nullus igitur æ&longs;tus. </s> | <s id="s.001055">Vapores demum aquam in bullas attollunt, non verò in tu­<lb/>morem; & quid nitrum ad hoc conferat, divinare, ni&longs;i fingam, profectò <lb/>non po&longs;&longs;um; Terræ motum inæqualem, cui aliqui tribuunt æ&longs;tum, iam <lb/>&longs;upra rejecimus; item aëris compre&longs;&longs;ionem à præterlabente Luna æquè <lb/>facilè explodimus; quia Luna in Meridiano exi&longs;tente, ibi compre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima vis e&longs;&longs;et; nullus igitur æ&longs;tus. </s> |
| <s id="s.001056">Omitto alia figmenta potiùs quàm <lb/>argumenta, & ex communibus principiis rem i&longs;t am ita de&longs;inio, vt ex iis, <lb/>etiam ab ignaro æ&longs;tus Marini, immò qui nequidem Oceanum e&longs;&longs;e &longs;ciat, <lb/>illi omnes effectus, qui &longs;en&longs;ibus no&longs;tris & ob&longs;ervationibus &longs;ubjiciuntus, <lb/>deduci po&longs;&longs;int: id &longs;altem erit operæ pretium, quod hanc hypothe&longs;im <lb/>meam cen&longs;uræ tuæ &longs;ubjectam, vel inde nobili&longs;&longs;imo & docti&longs;&longs;imo calculo <lb/>probatam, vel ju&longs;to, à quo ab&longs;que temeritatis nota, nemo appellarit, <lb/>judicio reprobatam e&longs;&longs;e, non &longs;ine volaptate intelligam: &longs;ed ad rem ve­<lb/>niamus. </s> | <s id="s.001056">Omitto alia figmenta potiùs quàm <lb/>argumenta, & ex communibus principiis rem i&longs;tam ita definio, vt ex iis, <lb/>etiam ab ignaro æ&longs;tus Marini, immò qui nequidem Oceanum e&longs;&longs;e &longs;ciat, <lb/>illi omnes effectus, qui &longs;en&longs;ibus no&longs;tris & ob&longs;ervationibus &longs;ubjiciuntus, <lb/>deduci po&longs;&longs;int: id &longs;altem erit operæ pretium, quod hanc hypothe&longs;im <lb/>meam cen&longs;uræ tuæ &longs;ubjectam, vel inde nobili&longs;&longs;imo & docti&longs;&longs;imo calculo <lb/>probatam, vel ju&longs;to, à quo ab&longs;que temeritatis nota, nemo appellarit, <lb/>judicio reprobatam e&longs;&longs;e, non &longs;ine voluptate intelligam: &longs;ed ad rem ve­<lb/>niamus. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="93" xlink:href="025/01/097.jpg"/> | <pb pagenum="93" xlink:href="025/01/097.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001057"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001057"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001058"> Multa &longs;anè, ac ferè omnia in memoriam tevocavi, vt facilè <lb/>mihi per&longs;uadeo, quæ pro ad&longs;truenda Marini æ&longs;tus cau&longs;a, dicturus e&longs;tes; <lb/>&longs;ed nihil occurrit profectò, quod iam ab aliis dictum, &longs;eu fictum non fuerit: <lb/>nempe, vt vel inde initium di&longs;&longs;ertationis ducamus, negari non pote&longs;t, quin <lb/>Lunaris globus in hac &longs;cena &longs;uas, ea&longs;que præcipuas partes agat; quid por­<lb/>rò Luna præ&longs;tare queat, quod jam excogitatum, &longs;eu fictum non &longs;it, immò <lb/>& rejectum? </s> | <s id="s.001058"> Multa &longs;anè, ac ferè omnia in memoriam revocavi, vt facilè <lb/>mihi per&longs;uadeo, quæ pro ad&longs;truenda Marini æ&longs;tus cau&longs;a, dicturus e&longs;tes; <lb/>&longs;ed nihil occurrit profectò, quod iam ab aliis dictum, &longs;eu fictum non fuerit: <lb/>nempe, vt vel inde initium di&longs;&longs;ertationis ducamus, negari non pote&longs;t, quin <lb/>Lunaris globus in hac &longs;cena &longs;uas, ea&longs;que præcipuas partes agat; quid por­<lb/>rò Luna præ&longs;tare queat, quod jam excogitatum, &longs;eu fictum non &longs;it, immò <lb/>& rejectum? </s> |
| <s id="s.001059">intume&longs;cit aqua in æ&longs;tu, quod nemo peritus negare au&longs;it; <lb/>cùm tantus &longs;it in quibu&longs;dam oris aquarum tumor, vt ad quinquaginta pe­<lb/>dum altitudinem facilè a&longs;cendat; quibus porrò organis, &longs;eu trochleis, <lb/>& qua vi Luna hunc aquis motum imptimat, præ&longs;ertim, cùm ab&longs;ente <lb/>Luna aqua etiam per æ&longs;tum intume&longs;cat, conjicere non po&longs;&longs;um. </s> | <s id="s.001059">intume&longs;cit aqua in æ&longs;tu, quod nemo peritus negare au&longs;it; <lb/>cùm tantus &longs;it in quibu&longs;dam oris aquarum tumor, vt ad quinquaginta pe­<lb/>dum altitudinem facilè a&longs;cendat; quibus porrò organis, &longs;eu trochleis, <lb/>& qua vi Luna hunc aquis motum imprimat, præ&longs;ertim, cùm ab&longs;ente <lb/>Luna aqua etiam per æ&longs;tum intume&longs;cat, conjicere non po&longs;&longs;um. </s> |
| <s id="s.001060">Video, <lb/>Lunam Marini æ&longs;tus cau&longs;am e&longs;&longs;e, cùm ex diver&longs;a Lunæ applicatione, im­<lb/>mò & a&longs;pectu, diver&longs;is æ&longs;tus con&longs;equatur; quonam verò pacto, id Luna <lb/>præ&longs;tet, nec video, nec alij profectò vident. </s> | <s id="s.001060">Video, <lb/>Lunam Marini æ&longs;tus cau&longs;am e&longs;&longs;e, cùm ex diver&longs;a Lunæ applicatione, im­<lb/>mò & a&longs;pectu, diver&longs;is æ&longs;tus con&longs;equatur; quonam verò pacto, id Luna <lb/>præ&longs;tet, nec video, nec alij profectò vident. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001061"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> Hæc vna poti&longs;&longs;imùm ex iis rebus cen&longs;enda e&longs;t, quas Deus <lb/>occultas & ignotas Mortalibus e&longs;&longs;e voluit; ita vt ingeniosè iuxta atque <lb/>&longs;apienter ille recentior dixerit, Marinum æ&longs;tum humanæ curio&longs;itatis nau­<lb/>fragium e&longs;&longs;e; &longs;ed quid tandem tu, Antime? <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001061"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> Hæc vna poti&longs;&longs;imùm ex iis rebus cen&longs;enda e&longs;t, quas Deus <lb/>occultas & ignotas Mortalibus e&longs;&longs;e voluit; ita vt ingeniosè iuxta atque <lb/>&longs;apienter ille recentior dixerit, Marinum æ&longs;tum humanæ curio&longs;itatis nau­<lb/>fragium e&longs;&longs;e; &longs;ed quid tandem tu, Antime? <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001062">Modicam Augu&longs;tinus de te <lb/>&longs;pem habere videtur, qua&longs;i &longs;uper hac re nihil novi afferre valeas; ego ve­<lb/>ro te adeò imprudentem e&longs;&longs;e, non puto, vt fidem tuam fru&longs;tra & in ca&longs;&longs;um <lb/>oppigneratis, vt antiquum, de quo jam &longs;upra, adagium in &longs;cenam revoces; <lb/><emph type="italics"/>parturient montes, n<gap/>&longs;cetur ridiculus mus.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001062">Modicam Augu&longs;tinus de te <lb/>&longs;pem habere videtur, qua&longs;i &longs;uper hac re nihil novi afferre valeas; ego ve­<lb/>ro te adeò imprudentem e&longs;&longs;e, non puto, vt fidem tuam fru&longs;tra & in ca&longs;&longs;um <lb/>oppigneratis, vt antiquum, de quo jam &longs;upra, adagium in &longs;cenam revoces; <lb/><emph type="italics"/>parturient montes, na&longs;cetur ridiculus mus.<emph.end type="italics"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001063"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001063"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001064"> Parum quidem admodùm mihi arrogo; &longs;pero tamen, aliquid <lb/>me adducturum, idque ex communibus principiis, quod &longs;i fortè non mul­<lb/>tis, nonnullis tamen arrideat: Concedo igitur. </s> | <s id="s.001064"> Parum quidem admodùm mihi arrogo; &longs;pero tamen, aliquid <lb/>me adducturum, idque ex communibus principiis, quod &longs;i fortè non mul­<lb/>tis, nonnullis tamen arrideat: Concedo igitur. </s> |
| <s id="s.001065">Augu&longs;tine, id quod paulò <lb/>ante dic<gap/>bas, Lunam &longs;cilicet in hoc negotio &longs;uas agere partes, nempe &longs;unt <lb/>qua&longs;i tres Marini æ&longs;tus periodi, diurna &longs;cilicet, men&longs;trua, annua; &longs;ingulis <lb/>ferè diebus bis accedit, & af<gap/>luit æ&longs;tus, bis recurtit; dico feiè, quia hic ge­<lb/>minus cut&longs;us & recur&longs;usnon 24. &longs;ed 25. horis, paulò minùs per ficitur, &longs;ci­<lb/>licet ad Lunæ motum; nen pe Luna, vt redeat ad idem Me<gap/>diani pun­<lb/>ctum, qua&longs;i 25. horas ponit; igitur &longs;ingulis diebus vna ferè hora tardior <lb/>æ&longs;tus tumet, v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i hodie hora Meridiana fuit &longs;ummum æ&longs;tus, cra&longs;tina die <lb/>erit ferè prima po&longs;t Meridiem hora: die verò &longs;equenti, hora po&longs;t Meri­<lb/>diem &longs;ecunda; atque ita con&longs;equenter. </s> | <s id="s.001065">Augu&longs;tine, id quod paulò <lb/>ante dicebas, Lunam &longs;cilicet in hoc negotio &longs;uas agere partes, nempe &longs;unt <lb/>qua&longs;i tres Marini æ&longs;tus periodi, diurna &longs;cilicet, men&longs;trua, annua; &longs;ingulis <lb/>ferè diebus bis accedit, & affluit æ&longs;tus, bis recurrit; dico ferè, quia hic ge­<lb/>minus cur&longs;us & recur&longs;us non 24. &longs;ed 25. horis, paulò minùs perficitur, &longs;ci­<lb/>licet ad Lunæ motum; nempe Luna, vt redeat ad idem Meridiani pun­<lb/>ctum, qua&longs;i 25. horas ponit; igitur &longs;ingulis diebus vna ferè hora tardior <lb/>æ&longs;tus tumet, v.g. <!-- REMOVE S-->&longs;i hodie hora Meridiana fuit &longs;ummum æ&longs;tus, cra&longs;tina die <lb/>erit ferè prima po&longs;t Meridiem hora: die verò &longs;equenti, hora po&longs;t Meri­<lb/>diem &longs;ecunda; atque ita con&longs;equenter. </s> |
| <s id="s.001066">Hic porrò Lunæ motus e&longs;t; altera <lb/>periodus e&longs;t men&longs;trua; nempt pro diver&longs;o Lunæ a&longs;pectu, æ&longs;tus major, vel <lb/>minor e&longs;t; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in Plenilunio major e&longs;t, quàm in Novilunio, & in hoc <lb/>major quàm in Quadraturis, cùm igitur ex Lunæ motu & a&longs;pectu tota il­<lb/>la æ&longs;tuum varictas procedat, negari non pote&longs;t, quin à Luna pendeat. <lb/></s> | <s id="s.001066">Hic porrò Lunæ motus e&longs;t; altera <lb/>periodus e&longs;t men&longs;trua; nempe pro diver&longs;o Lunæ a&longs;pectu, æ&longs;tus major, vel <lb/>minor e&longs;t; v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->in Plenilunio major e&longs;t, quàm in Novilunio, & in hoc <lb/>major quàm in Quadraturis, cùm igitur ex Lunæ motu & a&longs;pectu tota il­<lb/>la æ&longs;tuum varietas procedat, negari non pote&longs;t, quin à Luna pendeat. <lb/></s> |
| <s id="s.001067">Tertia demum periodus e&longs;t annua, nam ob&longs;ervatum fuit in Æquinoctiis <lb/>& Sol&longs;titiis, non modicam fieri mutationem æ&longs;tuum præ&longs;ertim in Æqui­<lb/>noctiis, ita vt in Æquinoctio, v.g. <!-- REMOVE S-->Autumnali cum Plenilunio conjuncto, <lb/>&longs;emper &longs;it maximus æ&longs;tus, in quo etiam Luna &longs;uo munere defungitur; &longs;i <lb/>enim fiat Æquinoctium in Quadratura, modicus æ&longs;tus e&longs;t. </s> | <s id="s.001067">Tertia demum periodus e&longs;t annua, nam ob&longs;ervatum fuit in Æquinoctiis <lb/>& Sol&longs;titiis, non modicam fieri mutationem æ&longs;tuum præ&longs;ertim in Æqui­<lb/>noctiis, ita vt in Æquinoctio, v.g. <!-- REMOVE S-->Autumnali cum Plenilunio conjuncto, <lb/>&longs;emper &longs;it maximus æ&longs;tus, in quo etiam Luna &longs;uo munere defungitur; &longs;i <lb/>enim fiat Æquinoctium in Quadratura, modicus æ&longs;tus e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001076"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001076"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001077"> Communi di&longs;tinctione vtor, ad &longs;olvendum hunc nodum; <lb/>Luna ita pertinet ad Marinum æ&longs;tum, vt &longs;ine illa hic non &longs;it, licèt revera <lb/>Luna cuu&longs;a non &longs;it, id e&longs;t, tumorem illum aquæ minimè attollat, vel aquas <lb/>cieat; nullum enim motum aquis imprimit, nullum humorem affundit, <lb/>qui &longs;cilicet ad cel&longs;um illum tumorem &longs;ufficiat; quomodo igitur ab illa <lb/>æ&longs;tus pendet? </s> | <s id="s.001077"> Communi di&longs;tinctione vtor, ad &longs;olvendum hunc nodum; <lb/>Luna ita pertinet ad Marinum æ&longs;tum, vt &longs;ine illa hic non &longs;it, licèt revera <lb/>Luna cau&longs;a non &longs;it, id e&longs;t, tumorem illum aquæ minimè attollat, vel aquas <lb/>cieat; nullum enim motum aquis imprimit, nullum humorem affundit, <lb/>qui &longs;cilicet ad cel&longs;um illum tumorem &longs;ufficiat; quomodo igitur ab illa <lb/>æ&longs;tus pendet? </s> |
| <s id="s.001078">Verbo dico; Luna Marini æ&longs;tus cau&longs;a non e&longs;t, &longs;ed mera Oc­<lb/>ca&longs;io, qua reverà &longs;ublata, æ&longs;tus non e&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.001078">Verbo dico; Luna Marini æ&longs;tus cau&longs;a non e&longs;t, &longs;ed mera Oc­<lb/>ca&longs;io, qua reverà &longs;ublata, æ&longs;tus non e&longs;&longs;et. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001084"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001084"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001085"> Illud commune e&longs;t principium, vt gravia deor&longs;um, levia <lb/>&longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferantur, necenim opinor eorum &longs;ententiam defenditis, <lb/>quos tacito nomine Stagirita no&longs;ter refutavit, qui&longs;uperum, atque in&longs;erum <lb/>negabant: mundi ac terræ centrum deor&longs;um e&longs;t; cælum verò &longs;ur&longs;um; hoc <lb/>igitur &longs;uperum, illud inferum. </s> | <s id="s.001085"> Illud commune e&longs;t principium, vt gravia deor&longs;um, levia <lb/>&longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferantur, nec enim opinor eorum &longs;ententiam defenditis, <lb/>quos tacito nomine Stagirita no&longs;ter refutavit, qui &longs;uperum, atque inferum <lb/>negabant: mundi ac terræ centrum deor&longs;um e&longs;t; cælum verò &longs;ur&longs;um; hoc <lb/>igitur &longs;uperum, illud inferum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001086"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001086"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001087"> De iis ferè omnibus, quæ paucis complexus es, dubitarem, <lb/>de eo præ&longs;ertim, quod dicis, gravia deor&longs;um, levia &longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferri; <lb/>de gravibus vltrò concederem; nec enim illorum commentum approba­<lb/>re po&longs;&longs;um, qui volunt, corpus grave à terra deor&longs;um trahi, &longs;pi&longs;&longs;i cuju&longs;dam <lb/>capillitij opera; aut certè trudi à ficta ne&longs;cio qua &longs;ubtili materia, quæ &longs;en­<lb/>&longs;um omnem fugit; nempe, &longs;i trudit illa materia, motum in &longs;e habet, & à <lb/>&longs;e; &longs;i enim ab alio, de hoc idem dicam; Satius igitur e&longs;t dicere, corpus <lb/>grave à &longs;e moveri, ac deor&longs;umire, quod &longs;cilicet videmus atque palpamus, <lb/>quàm trudi ab illa &longs;ubtili materia, mota à &longs;eip&longs;a, quàm nullo tactu, nullo <pb pagenum="95" xlink:href="025/01/099.jpg"/>&longs;en&longs;u percipimus; is profectò, magis tidiculus non e&longs;&longs;et, qui diceret, <lb/>corpus grave deor&longs;um trudi ab Angelo, quod tamen nulla ratione, nullo­<lb/>que experimento probari pote&longs;t, quàm ij, qui dieunt, ab ea &longs;ubtili materia <lb/>trudi, cùm nulla ratione, & nullo experimento id probare po&longs;&longs;int. </s> | <s id="s.001087"> De iis ferè omnibus, quæ paucis complexus es, dubitarem, <lb/>de eo præ&longs;ertim, quod dicis, gravia deor&longs;um, levia &longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferri; <lb/>de gravibus vltrò concederem; nec enim illorum commentum approba­<lb/>re po&longs;&longs;um, qui volunt, corpus grave à terra deor&longs;um trahi, &longs;pi&longs;&longs;i cuju&longs;dam <lb/>capillitij opera; aut certè trudi à ficta ne&longs;cio qua &longs;ubtili materia, quæ &longs;en­<lb/>&longs;um omnem fugit; nempe, &longs;i trudit illa materia, motum in &longs;e habet, & à <lb/>&longs;e; &longs;i enim ab alio, de hoc idem dicam; Satius igitur e&longs;t dicere, corpus <lb/>grave à &longs;e moveri, ac deor&longs;um ire, quod &longs;cilicet videmus atque palpamus, <lb/>quàm trudi ab illa &longs;ubtili materia, mota à &longs;e ip&longs;a, quàm nullo tactu, nullo <pb pagenum="95" xlink:href="025/01/099.jpg"/>&longs;en&longs;u percipimus; is profectò, magis ridiculus non e&longs;&longs;et, qui diceret, <lb/>corpus grave deor&longs;um trudi ab Angelo, quod tamen nulla ratione, nullo­<lb/>que experimento probari pote&longs;t, quàm ij, qui dicunt, ab ea &longs;ubtili materia <lb/>trudi, cùm nulla ratione, & nullo experimento id probare po&longs;&longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001088"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001088"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001090"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001090"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001091"> Sed non item levia, quæ ideò &longs;ur&longs;um eunt, quia &longs;ur&longs;um à <lb/>graviore medio extruduntur; Supponamus enim corpus aliquod levius <lb/>graviori &longs;ube&longs;&longs;e; vel gravius <expan abbr="tãtùm">tantùm</expan> &longs;ua &longs;ponte deor&longs;um ibit & &longs;ur&longs;um levius <lb/>extrudet; vel tantùm hoc &longs;ua &longs;ponte &longs;ur&longs;um a&longs;cendet, ac deor&longs;um ex­<lb/>trudet gravius; vel &longs;imul vtrumque &longs;ua &longs;ponte ibit; quod levius tantùm <lb/>nemo dixeiit, & manife&longs;tæ convinci po&longs;&longs;et fal&longs;itatis. </s> | <s id="s.001091"> Sed non item levia, quæ ideò &longs;ur&longs;um eunt, quia &longs;ur&longs;um à <lb/>graviore medio extruduntur; Supponamus enim corpus aliquod levius <lb/>graviori &longs;ube&longs;&longs;e; vel gravius <expan abbr="tãtùm">tantùm</expan> &longs;ua &longs;ponte deor&longs;um ibit & &longs;ur&longs;um levius <lb/>extrudet; vel tantùm hoc &longs;ua &longs;ponte &longs;ur&longs;um a&longs;cendet, ac deor&longs;um ex­<lb/>trudet gravius; vel &longs;imul vtrumque &longs;ua &longs;ponte ibit; quod levius tantùm <lb/>nemo dixerit, & manife&longs;tæ convinci po&longs;&longs;et fal&longs;itatis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001092"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001092"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001094"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001094"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001095"> In hunc modum; eo modo, quo &longs;ur&longs;um extruditur corpus <lb/>leve à gravi, aër v.g. <!-- REMOVE S-->ab aqua, cui &longs;ube&longs;t, corpus grave deor&longs;um detrude­<lb/>retur à levi, aqua, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->ab aëre, qui aquæ &longs;ube&longs;&longs;et: &longs;it ergo globus plum­<lb/>beus in aëre, ideò de&longs;cendit, quia aër, qui &longs;ube&longs;t, &longs;ua &longs;ponte a&longs;cendens, <lb/>illum deor&longs;um extrudit; ille autem Cylindrus aëris in globum levitat; ita <lb/>mihi loqui fas &longs;it, qui à globo ad terram v&longs;que extenditur, vt patet; nec <lb/>enim is, qui e&longs;t &longs;upra globum in illum levitat, &longs;ed potiùs gravitaret; corpus <lb/><gap/>nim gravitat deor&longs;um, &longs;nr&longs;um verò levitar; igitur &longs;i prædictus Cylin­<lb/>drus aëris primò &longs;it pedalis, ac deinde bipedalis, cùm tota vis gravitatio­<lb/>nis, &longs;eu detru&longs;ionis deor&longs;um &longs;it ab aëre, qui e&longs;t infra globum, & in eum le­<lb/>vitat; erit dupla vis detru&longs;ionis, &longs;eu gravitationis, quando aëris Cylin­<lb/>drus plumbeo globo &longs;ubjectus erit duplus; dupla enim cau&longs;a duplum effe­<lb/>ctum producir. </s> | <s id="s.001095"> In hunc modum; eo modo, quo &longs;ur&longs;um extruditur corpus <lb/>leve à gravi, aër v.g. <!-- REMOVE S-->ab aqua, cui &longs;ube&longs;t, corpus grave deor&longs;um detrude­<lb/>retur à levi, aqua, v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->ab aëre, qui aquæ &longs;ube&longs;&longs;et: &longs;it ergo globus plum­<lb/>beus in aëre, ideò de&longs;cendit, quia aër, qui &longs;ube&longs;t, &longs;ua &longs;ponte a&longs;cendens, <lb/>illum deor&longs;um extrudit; ille autem Cylindrus aëris in globum levitat; ita <lb/>mihi loqui fas &longs;it, qui à globo ad terram v&longs;que extenditur, vt patet; nec <lb/>enim is, qui e&longs;t &longs;upra globum in illum levitat, &longs;ed potiùs gravitaret; corpus <lb/>enim gravitat deor&longs;um, &longs;ur&longs;um verò levitat; igitur &longs;i prædictus Cylin­<lb/>drus aëris primò &longs;it pedalis, ac deinde bipedalis, cùm tota vis gravitatio­<lb/>nis, &longs;eu detru&longs;ionis deor&longs;um &longs;it ab aëre, qui e&longs;t infra globum, & in eum le­<lb/>vitat; erit dupla vis detru&longs;ionis, &longs;eu gravitationis, quando aëris Cylin­<lb/>drus plumbeo globo &longs;ubjectus erit duplus; dupla enim cau&longs;a duplum effe­<lb/>ctum producit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001096"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001096"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001097"> Id quod dicis ex hoc experimento probari pote&longs;t. </s> | <s id="s.001097"> Id quod dicis ex hoc experimento probari pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.001098">Sit v. <!-- REMOVE S-->g. <lb/><!-- REMOVE S-->Scyphus vacuus &longs;ecundum perpendiculum in aquam immer&longs;us, ore præ­<lb/>vio, ita vt nihil pror&longs;us aëris ante in Scypho contenti avolare po&longs;&longs;it; <lb/>haud dubiè, quo profundiùs immergitur, major vis &longs;ur &longs;um illum extru­<lb/><gap/>s ip&longs;o tactu &longs;entitur; nempe totus aquæ &longs;uperpo&longs;itæ, Cylindrus cuju<gap/><lb/>baus ori va&longs;is, &longs;eu Scyphi circiter æqualis e&longs;t, in aëra Scypho conten­<lb/>tam gravitat, magis autem, Cylindrus altior. </s> | <s id="s.001098">Sit v. <!-- REMOVE S-->g. <lb/><!-- REMOVE S-->Scyphus vacuus &longs;ecundum perpendiculum in aquam immer&longs;us, ore præ­<lb/>vio, ita vt nihil pror&longs;us aëris ante in Scypho contenti avolare po&longs;&longs;it; <lb/>haud dubiè, quo profundiùs immergitur, major vis &longs;ur&longs;um illum extru­<lb/>dens ip&longs;o tactu &longs;entitur; nempe totus aquæ &longs;uperpo&longs;itæ, Cylindrus cujus <lb/>ba&longs;is ori va&longs;is, &longs;eu Scyphi circiter æqualis e&longs;t, in aëra Scypho conten­<lb/>tam gravitat, magis autem, Cylindrus altior. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001099"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001099"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001100"> Igitur &longs;i prædictus Scyphus ita immergatur, vt primum <lb/>vno palmo à &longs;uprema &longs;uperficie aqua di&longs;tet, ac deinde profundiùs im­<lb/>mergatur, ita vt di&longs;tet ab eadem &longs;uperficie duobus palmis, dupla tunc erit <lb/>vis gravitationis ; quia duplæ cau&longs;æ duplus effectus e&longs;t: igitur cùm &longs;it eadem <lb/>ratio, duplus Cylindrus aëris &longs;ubjecti globo duplam vim motus in illum <lb/>exeret, &longs;cilicet levitationis, quod tamen fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tar. </s> | <s id="s.001100"> Igitur &longs;i prædictus Scyphus ita immergatur, vt primum <lb/>vno palmo à &longs;uprema &longs;uperficie aqua di&longs;tet, ac deinde profundiùs im­<lb/>mergatur, ita vt di&longs;tet ab eadem &longs;uperficie duobus palmis, dupla tunc erit <lb/>vis gravitationis ; quia duplæ cau&longs;æ duplus effectus e&longs;t: igitur cùm &longs;it eadem <lb/>ratio, duplus Cylindrus aëris &longs;ubjecti globo duplam vim motus in illum <lb/>execet, &longs;cilicet levitationis, quod tamen fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001101"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001101"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001102"> Non dico duplam vim motus, &longs;ed tantùm dico majorem vim, <lb/>quod certè ad tuum propo&longs;itum &longs;atis e&longs;&longs;e puto; cùm prædicti globi pon­<lb/>dus idem &longs;it, eademque vis illa, qua deor&longs;um &longs;ertur, &longs;ive vnum, &longs;ive duos <lb/>palmos altus à terra pendatur. </s> | <s id="s.001102"> Non dico duplam vim motus, &longs;ed tantùm dico majorem vim, <lb/>quod certè ad tuum propo&longs;itum &longs;atis e&longs;&longs;e puto; cùm prædicti globi pon­<lb/>dus idem &longs;it, eademque vis illa, qua deor&longs;um fertur, &longs;ive vnum, &longs;ive duos <lb/>palmos altus à terra pendatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001103"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001103"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <pb pagenum="97" xlink:href="025/01/101.jpg"/> | <pb pagenum="97" xlink:href="025/01/101.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001117"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001117"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001118"> Quem porrò effectum ptædictailla gravitatio producat, non <lb/>video; cùm nec moveri, nec extrudi po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.001118"> Quem porrò effectum prædicta illa gravitatio producat, non <lb/>video; cùm nec moveri, nec extrudi po&longs;&longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001119"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001119"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001120"> Manu ip&longs;a, &longs;cy phum illum ne fur&longs;um extrudatur immer&longs;um reti­<lb/>nente, vim illam, impul&longs;um illum, vel impetum, vel impre&longs;&longs;ionem &longs;entimus; <lb/>præterquam quod vis illa gravitantis aquæ comprimit aëra &longs;chypho con­<lb/>tentum. </s> | <s id="s.001120"> Manu ip&longs;a, &longs;cyphum illum ne &longs;ur&longs;um extrudatur immer&longs;um reti­<lb/>nente, vim illam, impul&longs;um illum, vel impetum, vel impre&longs;&longs;ionem &longs;entimus; <lb/>præterquam quod vis illa gravitantis aquæ comprimit aëra &longs;chypho con­<lb/>tentum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001121"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001121"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001129"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001129"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001130"> Eadem ratio probat, corpus leue ea vi pollere, qua &longs;ur&longs;um fe­<lb/>ratur, quæ id probat, de corpore gravi; vt enim corpus grave ea pollet, vt <lb/>feratur in locum &longs;uum, versùs centrum Mundi, ita & leue, vt tendat in &longs;uum <lb/>ab eodem centro remotum, in hanc rem multos Ari&longs;totelis textus adducete <lb/>po&longs;&longs;em; &longs;ed fru&longs;tra, cùm Philo&longs;ophi mentem tibi per&longs;pectam e&longs;&longs;e non du­<lb/>bitem. </s> | <s id="s.001130"> Eadem ratio probat, corpus leue ea vi pollere, qua &longs;ur&longs;um fe­<lb/>ratur, quæ id probat, de corpore gravi; vt enim corpus grave ea pollet, vt <lb/>feratur in locum &longs;uum, versùs centrum Mundi, ita & leue, vt tendat in &longs;uum <lb/>ab eodem centro remotum, in hanc rem multos Ari&longs;totelis textus adducere <lb/>po&longs;&longs;em; &longs;ed fru&longs;tra, cùm Philo&longs;ophi mentem tibi per&longs;pectam e&longs;&longs;e non du­<lb/>bitem. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001131"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001131"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001136">quid ab eo &longs;ibi timet? </s> | <s id="s.001136">quid ab eo &longs;ibi timet? </s> |
| <s id="s.001137">curillud <lb/>fugit, vt infe&longs;tum ho&longs;tem? </s> | <s id="s.001137">curillud <lb/>fugit, vt infe&longs;tum ho&longs;tem? </s> |
| <s id="s.001138">Præterea &longs;i rectè memini, Stagirita ve&longs;ter lib. <lb/><!-- REMOVE S-->4. de Cœlo textu 39. expre&longs;sè dicit aëra deor&longs;um ferri, &longs;i aqua vel terra <lb/>&longs;ubtrahatur, non verò &longs;ur&longs;um, &longs;ubtracto illo corpore, cui &longs;ube&longs;t; & tamen <lb/>non minùs levis e&longs;t, quàm gravis, nec minor, vt dicis, illi virtus intrin-<pb pagenum="98" xlink:href="025/01/102.jpg"/>&longs;eca ine&longs;t, vt recedat à centro Mundi, quàm aquæ, vt ad illud accedat, <lb/>Denique, vt hoc vel obiter dicam, ad quem amabò finem huju&longs;modi cor­<lb/>porum lationes Natura de&longs;tinavit, ni&longs;i ad rectam Vniver&longs;i di&longs;po&longs;itionem? <lb/></s> | <s id="s.001138">Præterea &longs;i rectè memini, Stagirita ve&longs;ter lib. <lb/><!-- REMOVE S-->4. de Cœlo textu 39. expre&longs;sè dicit aëra deor&longs;um ferri, &longs;i aqua vel terra <lb/>&longs;ubtrahatur, non verò &longs;ur&longs;um, &longs;ubtracto illo corpore, cui &longs;ube&longs;t; & tamen <lb/>non minùs levis e&longs;t, quàm gravis, nec minor, vt dicis, illi virtus intrin-<pb pagenum="98" xlink:href="025/01/102.jpg"/>&longs;eca ine&longs;t, vt recedat à centro Mundi, quàm aquæ, vt ad illud accedat, <lb/>Denique, vt hoc vel obiter dicam, ad quem amabò finem huju&longs;modi cor­<lb/>porum lationes Natura de&longs;tinavit, ni&longs;i ad rectam Vniver&longs;i di&longs;po&longs;itionem? <lb/></s> |
| <s id="s.001139">quod nec ip&longs;e Ari&longs;toteles vnquam negavit; atqui finis ille certò obtinetur, <lb/>modò graviora, quibus levia &longs;ub&longs;unt, deor&longs;um eant, & partes omnes <lb/>versùs idem centrum, cùm fieri non po&longs;&longs;it, vt graviora de&longs;cendant, ni&longs;i le­<lb/>viora &longs;ur&longs;um trudantur; Quod &longs;pectat ad <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, in lib.de Cœlo, multa <lb/>profectò habet, quæ cum veritate minùs con&longs;entiun; in iis præ&longs;ertim, quæ <lb/>&longs;crip&longs;it de motu locali; quòd enim Cœli &longs;int &longs;olidi; quòd &longs;tellæ nullum ha­<lb/>beant motum, præter motum primi Mobilis, quòd Mundus &longs;it ab æterno, <lb/>quòd Cœlum ortum non habuerit, nec corrumpi po&longs;&longs;it; quòd cuncta, quæ <lb/>ortumhabuerunt, &longs;int interitura, quòd duplo gravius duplo velociore <lb/>motu de&longs;cendat, quod Deus &longs;it Agens nece&longs;&longs;arium, aliaque huju&longs;modi, non <lb/>modò in iis Ari&longs;totelem non debemus &longs;equi, &longs;ed eidem apertè à nobis re­<lb/>pugnari, par e&longs;t. </s> | <s id="s.001139">quod nec ip&longs;e Ari&longs;toteles vnquam negavit; atqui finis ille certò obtinetur, <lb/>modò graviora, quibus levia &longs;ub&longs;unt, deor&longs;um eant, & partes omnes <lb/>versùs idem centrum, cùm fieri non po&longs;&longs;it, vt graviora de&longs;cendant, ni&longs;i le­<lb/>viora &longs;ur&longs;um trudantur; Quod &longs;pectat ad <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, in lib.de Cœlo, multa <lb/>profectò habet, quæ cum veritate minùs con&longs;entiunt in iis præ&longs;ertim, quæ <lb/>&longs;crip&longs;it de motu locali; quòd enim Cœli &longs;int &longs;olidi; quòd &longs;tellæ nullum ha­<lb/>beant motum, præter motum primi Mobilis, quòd Mundus &longs;it ab æterno, <lb/>quòd Cœlum ortum non habuerit, nec corrumpi po&longs;&longs;it; quòd cuncta, quæ <lb/>ortum habuerunt, &longs;int interitura, quòd duplo gravius duplo velociore <lb/>motu de&longs;cendat, quod Deus &longs;it Agens nece&longs;&longs;arium, aliaque huju&longs;modi, non <lb/>modò in iis Ari&longs;totelem non debemus &longs;equi, &longs;ed eidem apertè à nobis re­<lb/>pugnari, par e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001140"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001140"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001143">39. in &longs;uoloco pondus habere non levitatem; id pa&longs;&longs;im re­<lb/>petit aliis locis, & expre&longs;sè fatetur, præ&longs;ertim text. </s> | <s id="s.001143">39. in &longs;uoloco pondus habere non levitatem; id pa&longs;&longs;im re­<lb/>petit aliis locis, & expre&longs;sè fatetur, præ&longs;ertim text. </s> |
| <s id="s.001144">30.aëra gravem e&longs;&longs;e; <lb/>adde &longs;is, quod habet lib. <!-- REMOVE S-->3. text. </s> | <s id="s.001144">30.aëra gravem e&longs;&longs;e; <lb/>adde &longs;is, quod habet lib. <!-- REMOVE S-->3. text. </s> |
| <s id="s.001145">10. grave nihil aliud e&longs;&longs;e, quàm den&longs;um, <lb/>& leve nihil aliud quàm rarum; Idem habet lib. <!-- REMOVE S-->4. Phy&longs;ic. <!-- REMOVE S-->cap. 9. item <lb/>lib. <!-- REMOVE S-->8. c. <!-- REMOVE S-->7. & alibi pa&longs;&longs;im. </s> | <s id="s.001145">10. grave nihil aliud e&longs;&longs;e, quàm den&longs;um, <lb/>& leve nihil aliud quàm rarum; Idem habet lib. <!-- REMOVE S-->4. Phy&longs;ic. <!-- REMOVE S-->cap. 9. item <lb/>lib. <!-- REMOVE S-->8. c. <!-- REMOVE S-->7. & alibi pa&longs;&longs;im. </s> |
| <s id="s.001146">Non de&longs;unt etiam Autores cla&longs;&longs;ici præter At­<lb/>chimedem, & quotquot de Statica & innatantibus humido &longs;crip&longs;erunt, <lb/>quorum hac in re autoritas maximi &longs;anè momenti e&longs;t, vt Iavellus tract. <!-- REMOVE S-->1. <lb/>in 4. de Cœlo, cap. 3. concl. <!-- REMOVE S-->3. Cabeus Tom. <!-- REMOVE S-->4. Meteor. <!-- REMOVE S-->Tract. <!-- REMOVE S-->14. Ru­<lb/>vius lib.4.de Cœlo cap.6.quæ&longs;t. </s> | <s id="s.001146">Non de&longs;unt etiam Autores cla&longs;&longs;ici præter Ar­<lb/>chimedem, & quotquot de Statica & innatantibus humido &longs;crip&longs;erunt, <lb/>quorum hac in re autoritas maximi &longs;anè momenti e&longs;t, vt Iavellus tract. <!-- REMOVE S-->1. <lb/>in 4. de Cœlo, cap. 3. concl. <!-- REMOVE S-->3. Cabeus Tom. <!-- REMOVE S-->4. Meteor. <!-- REMOVE S-->Tract. <!-- REMOVE S-->14. Ru­<lb/>vius lib.4.de Cœlo cap.6.quæ&longs;t. </s> |
| <s id="s.001147">1.Bovius lib.3.Philo&longs;oph. <!-- REMOVE S-->p. </s> | <s id="s.001147">1.Bovius lib.3.Philo&longs;oph. <!-- REMOVE S-->p. </s> |
| <s id="s.001148">221. & multi <lb/>alij, quosfacilè adducerem; &longs;ed vt jam dixi, ad rem præ&longs;entem hæc contro­<lb/>ver&longs;ia non &longs;pectat, &longs;atis enim mihi e&longs;t, &longs;i aër & aqua gravia &longs;int, &longs;altem &longs;e­<lb/>cundum quid; quid quid tandem &longs;it de levitate po&longs;itiva, qua levia &longs;ua &longs;ponte <lb/>fur&longs;um ferantur, quam vobis quæ&longs;tionem animi gratia di&longs;putandam relin­<lb/>quo; quantum enim ex iis, quæ hucu&longs;que à vobis dicta &longs;unt, alter eam ad­<lb/>ftruit, alter verò de&longs;truit. </s> | <s id="s.001148">221. & multi <lb/>alij, quos facilè adducerem; &longs;ed vt jam dixi, ad rem præ&longs;entem hæc contro­<lb/>ver&longs;ia non &longs;pectat, &longs;atis enim mihi e&longs;t, &longs;i aër & aqua gravia &longs;int, &longs;altem &longs;e­<lb/>cundum quid; quid quid tandem &longs;it de levitate po&longs;itiva, qua levia &longs;ua &longs;ponte <lb/>&longs;ur&longs;um ferantur, quam vobis quæ&longs;tionem animi gratia di&longs;putandam relin­<lb/>quo; quantum enim ex iis, quæ huiu&longs;que à vobis dicta &longs;unt, alter eam ad­<lb/>ftruit, alter verò de&longs;truit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001149"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001149"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001150"> Ita e&longs;t, illam ad&longs;truo, non &longs;anè quòd ratio à priori <lb/>me moveat; nullam enim e&longs;&longs;e, quæ hoc mihi certò per&longs;uadeat, vl­<lb/>tro fateor; &longs;ed qnia nonnulla &longs;unt experimenta, quæ id pror&longs;us <lb/>evincunt. </s> | <s id="s.001150"> Ita e&longs;t, illam ad&longs;truo, non &longs;anè quòd ratio à priori <lb/>me moveat; nullam enim e&longs;&longs;e, quæ hoc mihi certò per&longs;uadeat, vl­<lb/>tro fateor; &longs;ed quia nonnulla &longs;unt experimenta, quæ id pror&longs;us <lb/>evincunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001151"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001151"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001152"> Huc volo te; refer quæ&longs;o illa experimenta, iis enim, &longs;i ta­<lb/>lia &longs;unt, & hoc &longs;anctè iuro, illico cedam & dabo manus. </s> | <s id="s.001152"> Huc volo te; refer quæ&longs;o illa experimenta, iis enim, &longs;i ta­<lb/>lia &longs;unt, & hoc &longs;anctè iuro, illico cedam & dabo manus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001153"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> primo quidem loco, &longs;it tubus vitreus, cuius altera extre­<lb/>mitas probè ob&longs;tructa &longs;it, altera verò aperta, infundatur aqua, non <lb/>tamen v&longs;que ad &longs;ummum, tum admoto pre&longs;sè digito, ne aqua effluat, <lb/>in<gap/>&longs;oque tubo, illa portio aëris, quæ in tubo reman&longs;it, &longs;ur-<pb pagenum="99" xlink:href="025/01/103.jpg"/>&longs;um fertur, non tamen &longs;ervata cylindri forma; licet enim ima portio cy­<lb/>lyndrica &longs;it, &longs;uperior tamen habet &longs;uperficiem qua&longs;i &longs;phæricam<gap/><lb/>&longs;eu &longs;phæroidalem, hanc porrò induit aër, vt qua&longs;i cuneatim aqua <lb/>perrumpat; propria igitur &longs;pontè; vi &longs;cilicet levitatis, qua <lb/>pollet. </s> | <s id="s.001153"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> primo quidem loco, &longs;it tubus vitreus, cuius altera extre­<lb/>mitas probè ob&longs;tructa &longs;it, altera verò aperta, infundatur aqua, non <lb/>tamen v&longs;que ad &longs;ummum, tum admoto pre&longs;sè digito, ne aqua effluat, <lb/>inver&longs;oque tubo, illa portio aëris, quæ in tubo reman&longs;it, &longs;ur-<pb pagenum="99" xlink:href="025/01/103.jpg"/>&longs;um fertur, non tamen &longs;ervata cylindri forma; licet enim ima portio cy­<lb/>lyndrica &longs;it, &longs;uperior tamen habet &longs;uperficiem qua&longs;i &longs;phæricam, <lb/>&longs;eu &longs;phæroidalem, hanc porrò induit aër, vt qua&longs;i cuneatim aqua <lb/>perrumpat; propria igitur &longs;pontè; vi &longs;cilicet levitatis, qua <lb/>pollet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001154"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001154"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001155"> Si primo no&longs;tro congre&longs;&longs;ui interfui&longs;&longs;es, Chry&longs;ocome, hoc <lb/>experimentum, dubio procul omni, minimè adduxi&longs;&longs;es, ob&longs;erva&longs;&longs;es <lb/>enim aquam &longs;ecundùm latera tubi &longs;piratim de&longs;cendere, & ab ea &longs;ur&longs;um <lb/>aëra extrudi, longè tardioremotu; quia &longs;ur&longs;um aër motu recto fertur, <lb/>aqua verò deor&longs;um, non recto, &longs;ed &longs;pirali, quo rectum acceleratum im­<lb/>peditum compen&longs;at; illud porro aëris fa&longs;tigium qua&longs;i cuneatum, non ab <lb/>aëre vi propria induitur, &longs;ed inducitur ab aquæ pondere versùs tubi late­<lb/>ra deflectente ad de&longs;cen&longs;um; alioquin &longs;i aër propria vi hanc figuram in­<lb/>duit, cur non conicam, quæ ad a&longs;cen&longs;um & aquam perrumpendam lon­<lb/>gè aptior e&longs;&longs;et; nec enim difficiliùs vnam quàm aliam indueret; immo <lb/>fortè conicam, quæ ad cylindricam propriùs accedit. </s> | <s id="s.001155"> Si primo no&longs;tro congre&longs;&longs;ui interfui&longs;&longs;es, Chry&longs;ocome, hoc <lb/>experimentum, dubio procul omni, minimè adduxi&longs;&longs;es, ob&longs;erva&longs;&longs;es <lb/>enim aquam &longs;ecundùm latera tubi &longs;piratim de&longs;cendere, & ab ea &longs;ur&longs;um <lb/>aëra extrudi, longè tardioremotu; quia &longs;ur&longs;um aër motu recto fertur, <lb/>aqua verò deor&longs;um, non recto, &longs;ed &longs;pirali, quo rectum acceleratum im­<lb/>peditum compen&longs;at; illud porro aëris fa&longs;tigium qua&longs;i cuneatum, non ab <lb/>aëre vi propria induitur, &longs;ed inducitur ab aquæ pondere versùs tubi late­<lb/>ra deflectente ad de&longs;cen&longs;um; alioquin &longs;i aër propria vi hanc figuram in­<lb/>duit, cur non conicam, quæ ad a&longs;cen&longs;um & aquam perrumpendam lon­<lb/>gè aptior e&longs;&longs;et; nec enim difficiliùs vnam quàm aliam indueret; immo <lb/>fortè conicam, quæ ad cylindricam propriùs accedit. </s> |
| <s id="s.001156">Vtinam æquè <lb/>facile mihi e&longs;&longs;et, definire, quænam figura illa &longs;it, illiu&longs;que cau&longs;am <lb/>afferre, quam nemo, &longs;altem quod &longs;ciam, hucu&longs;que adinvenit; hîc <lb/>tuam operam, Antime; nec enim eum me reputo<gap/>, qui hunc nodum <lb/>&longs;olvam. </s> | <s id="s.001156">Vtinam æquè <lb/>facile mihi e&longs;&longs;et, definire, quænam figura illa &longs;it, illiu&longs;que cau&longs;am <lb/>afferre, quam nemo, &longs;altem quod &longs;ciam, huiu&longs;que adinvenit; hîc <lb/>tuam operam, Antime; nec enim eum me reputo<gap/>, qui hunc nodum <lb/>&longs;olvam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001157"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001157"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001158"> Non e&longs;t mihi dubium, quin hæc &longs;uperficies curva ab aqua ver­<lb/>sùs latera va&longs;isinclinante formetur; cùm enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i aër loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, & hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem aëra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s> | <s id="s.001158"> Non e&longs;t mihi dubium, quin hæc &longs;uperficies curva ab aqua ver­<lb/>sùs latera va&longs;isinclinante formetur; cùm enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i aër loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, & hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem aëra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s> |
| <s id="s.001159">An verò dicta &longs;uperficies pa­<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua versùs latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>& deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa­<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo­<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s> | <s id="s.001159">An verò dicta &longs;uperficies pa­<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua versùs latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>& deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa­<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo­<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s> |
| <s id="s.001160">an fortè dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, cœpta qua&longs;i à centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud aëris fa&longs;tigium tornari, cùm aliter &longs;piræ deor&longs;um produci non po&longs;­<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, cùm cylindrus aëris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantulùm a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; & cùm hæc attolli non po&longs;&longs;it, versùs latera <lb/>cat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter aëra & late­<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter aëris & latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde prædicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigijforma non &longs;equitur, quæ certè minùs convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, quò rima inter aëra & latera va&longs;is, qua perrumpitaqua, e&longs;t angu­<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas prædicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver­<lb/>sùs in&longs;eriùs tubi inclinati latus producitur; quia eò major ponderis aquæ <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;tè colligitur, hanc convexi fa­<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua versùs latera va&longs;is labente tornari. </s> | <s id="s.001160">an fortè dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, cœpta qua&longs;i à centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud aëris fa&longs;tigium tornari, cùm aliter &longs;piræ deor&longs;um produci non po&longs;­<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, cùm cylindrus aëris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantulùm a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; & cùm hæc attolli non po&longs;&longs;it, versùs latera <lb/>eat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter aëra & late­<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter aëris & latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde prædicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigij forma non &longs;equitur, quæ certè minùs convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, quò rima inter aëra & latera va&longs;is, qua perrumpit aqua, e&longs;t angu­<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas prædicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver­<lb/>sùs inferiùs tubi inclinati latus producitur; quia eò major ponderis aquæ <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;tè colligitur, hanc convexi fa­<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua versùs latera va&longs;is labente tornari. </s> |
| <s id="s.001161">Porrò ne&longs;cio an <pb pagenum="100" xlink:href="025/01/104.jpg"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t aëris portio, tornari etiam & <lb/>turbinari inferiorem aëris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, i<gap/>no &longs;i adhuc <lb/>m<gap/>or &longs;it, ad in&longs;tar rotundæ gemmæ apparet; an fortè quia hæc figu­<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, cùm inter omnes &longs;implici&longs;&longs; ma &longs;it, & <lb/>inter æquales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed hæc tantulum figuræ de­<lb/>&longs;iderant. </s> | <s id="s.001161">Porrò ne&longs;cio an <pb pagenum="100" xlink:href="025/01/104.jpg"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t aëris portio, tornari etiam & <lb/>turbinari inferiorem aëris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, i<gap/>no &longs;i adhuc <lb/>min<gap/>or &longs;it, ad in&longs;tar rotundæ gemmæ apparet; an fortè quia hæc figu­<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, cùm inter omnes &longs;implici&longs;&longs;ima &longs;it, & <lb/>inter æquales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed hæc tantulum figuræ de­<lb/>&longs;iderant. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.104.1.jpg" xlink:href="025/01/104/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.104.1.jpg" xlink:href="025/01/104/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001162">Sit tubus AD vitreus, plenus aqua, excepta por­<lb/>tone aëris, quæ &longs;i innataret occuparet cylindrum <lb/>FG ; primùm ita re&longs;tringitur, vt ba&longs;is diameter &longs;it <lb/>TV, occupante aqua Spatia HTGV, ex cujus <lb/>lap&longs;u, cùm duo corpora &longs;e&longs;e penetrare non po&longs;lint, <lb/>cylindrum aëris re&longs;tringi ac turbinari versùs K, vbi <lb/>labens aqua versùs & &longs;ecus latera, locum illi cedit <lb/>pror&longs;us nece&longs;&longs;e e&longs;t: cùm <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua per &longs;patia HTGV <lb/>de&longs;cendens &longs;piratim, præ impetu, in aquam conten­<lb/>tam cylindri portione CE altè &longs;ubeat, &longs;uperficies <lb/>aquæ FE nece&longs;&longs;ariò attollitur; vnde portionem aë­<lb/>ris I &longs;ur&longs;um extrudi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; idque &longs;en&longs;im, in <lb/>proportione a&longs;&longs;ignabili; detracto enim cylindro &longs;ub <lb/>ba&longs;i TV, ex cylindro FG, vt re&longs;iduum ad cylin­<lb/>drum FG, ita motus ba&longs;is TV ad motum aquæ la­<lb/>bentis per &longs;patia HTGV, præ&longs;cindendo à &longs;pira. <lb/></s> | <s id="s.001162">Sit tubus AD vitreus, plenus aqua, excepta por­<lb/>tone aëris, quæ &longs;i innataret occuparet cylindrum <lb/>FG ; primùm ita re&longs;tringitur, vt ba&longs;is diameter &longs;it <lb/>TV, occupante aqua Spatia HTGV, ex cujus <lb/>lap&longs;u, cùm duo corpora &longs;e&longs;e penetrare non po&longs;&longs;int, <lb/>cylindrum aëris re&longs;tringi ac turbinari versùs K, vbi <lb/>labens aqua versùs & &longs;ecus latera, locum illi cedit <lb/>pror&longs;us nece&longs;&longs;e e&longs;t: cùm <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua per &longs;patia HTGV <lb/>de&longs;cendens &longs;piratim, præ impetu, in aquam conten­<lb/>tam cylindri portione CE altè &longs;ubeat, &longs;uperficies <lb/>aquæ FE nece&longs;&longs;ariò attollitur; vnde portionem aë­<lb/>ris I &longs;ur&longs;um extrudi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; idque &longs;en&longs;im, in <lb/>proportione a&longs;&longs;ignabili; detracto enim cylindro &longs;ub <lb/>ba&longs;i TV, ex cylindro FG, vt re&longs;iduum ad cylin­<lb/>drum FG, ita motus ba&longs;is TV ad motum aquæ la­<lb/>bentis per &longs;patia HTGV, præ&longs;cindendo à &longs;pira. <lb/></s> |
| <s id="s.001163">Iam verò &longs;it cylindrus aëris OM minor priore; at­<lb/>tollitur quidem in X, & cum aqua lap&longs;a versùs N refle ctatur à lateribus <lb/>tubi, &longs;tatimque cum aqua inferiore mi&longs;ceatur, ita vt per &longs;piram integram <lb/>minimè de&longs;cendat, qua&longs;i tondet marginem inferioris ba&longs;is cylindruli aë­<lb/>ris, eamque in &longs;uperficiem <expan abbr="convexã">convexam</expan> NPM facilè tornat; Porrò ab illa &longs;pira <lb/>non integra labentis aquæ, lens aëris extru&longs;a &longs;ur&longs;um, huc illuc libratur <lb/>cundo, quia cùm modò hinc, modò illinc labens aqua &longs;e&longs;e &longs;ubjiciat aëri, <lb/>quid mirum, &longs;i prædicta libratio, &longs;eu tremor quidam con&longs;equatur: <lb/>quod etiam accidit in cylindrulis aëris minoribus, propter eandem <lb/>rationem; in majoribus enim de&longs;cendens aqua cum majore impetu <lb/>aliam aquam &longs;ubit, vnde hæc &longs;ecundùm Planum horizontale &longs;en&longs;im at­<lb/>tollitur. </s> | <s id="s.001163">Iam verò &longs;it cylindrus aëris OM minor priore; at­<lb/>tollitur quidem in X, & cum aqua lap&longs;a versùs N reflectatur à lateribus <lb/>tubi, &longs;tatimque cum aqua inferiore mi&longs;ceatur, ita vt per &longs;piram integram <lb/>minimè de&longs;cendat, qua&longs;i tondet marginem inferioris ba&longs;is cylindruli aë­<lb/>ris, eamque in &longs;uperficiem <expan abbr="convexã">convexam</expan> NPM facilè tornat; Porrò ab illa &longs;pira <lb/>non integra labentis aquæ, lens aëris extru&longs;a &longs;ur&longs;um, huc illuc libratur <lb/>eundo, quia cùm modò hinc, modò illinc labens aqua &longs;e&longs;e &longs;ubjiciat aëri, <lb/>quid mirum, &longs;i prædicta libratio, &longs;eu tremor quidam con&longs;equatur: <lb/>quod etiam accidit in cylindrulis aëris minoribus, propter eandem <lb/>rationem; in majoribus enim de&longs;cendens aqua cum majore impetu <lb/>aliam aquam &longs;ubit, vnde hæc &longs;ecundùm Planum horizontale &longs;en&longs;im at­<lb/>tollitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.104.2.jpg" xlink:href="025/01/104/2.jpg"/> | <figure id="id.025.01.104.2.jpg" xlink:href="025/01/104/2.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001167">aut illa parabola? </s> | <s id="s.001167">aut illa parabola? </s> |
| <s id="s.001168">cur ini­<lb/>tio a&longs;cen&longs;us, cylindri aërei fa&longs;tigium à Plano pa-<pb pagenum="101" xlink:href="025/01/105.jpg"/>rum di&longs;tat? </s> | <s id="s.001168">cur ini­<lb/>tio a&longs;cen&longs;us, cylindri aërei fa&longs;tigium à Plano pa-<pb pagenum="101" xlink:href="025/01/105.jpg"/>rum di&longs;tat? </s> |
| <s id="s.001169">cur &longs;i aëris portio modica &longs;it, etiam ima ba&longs;is convexa e&longs;t? <lb/></s> | <s id="s.001169">cur &longs;i aëris portio modica &longs;it, etiam ima ba&longs;is convexa e&longs;t? <lb/></s> |
| <s id="s.001170">c<gap/>r major aëris portio tardiùs, minor citiùs a&longs;cendit? </s> | <s id="s.001170">cur major aëris portio tardiùs, minor citiùs a&longs;cendit? </s> |
| <s id="s.001171">imò &longs;i <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> tubus inæ­<lb/>qualis &longs;it, per &longs;egmentum angu&longs;tius tardiùs aër incedit, citiùs per laxius; <lb/>quia in angu&longs;tiore aër in longiorem cylindrum producitur; cur ille tre­<lb/>mulus motus Lentium aëris? </s> | <s id="s.001171">imò &longs;i <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> tubus inæ­<lb/>qualis &longs;it, per &longs;egmentum angu&longs;tius tardiùs aër incedit, citiùs per laxius; <lb/>quia in angu&longs;tiore aër in longiorem cylindrum producitur; cur ille tre­<lb/>mulus motus Lentium aëris? </s> |
| <s id="s.001172">Cur figura Lentis, non Sphæræ? </s> | <s id="s.001172">Cur figura Lentis, non Sphæræ? </s> |
| <s id="s.001173">cur in tubo in­<lb/>clinato longior e&longs;t convexitas aëris versùs latus interius, versùs &longs;uperius, <lb/>brevior. </s> | <s id="s.001173">cur in tubo in­<lb/>clinato longior e&longs;t convexitas aëris versùs latus interius, versùs &longs;uperius, <lb/>brevior. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001175"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001175"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001176"> Miror à te rationem non videri; in angu&longs;tiore tubo aëris por­<lb/>tio in cylindrum longiorem formatur; igitur aqua per latera de&longs;cen­<lb/>dens longius &longs;patium decurrere debet, antequam cum aqua inferiore <lb/>conjungatur, & aëra fur&longs;um extrudat; igitur in eo plus temporis <lb/>ponit. </s> | <s id="s.001176"> Miror à te rationem non videri; in angu&longs;tiore tubo aëris por­<lb/>tio in cylindrum longiorem formatur; igitur aqua per latera de&longs;cen­<lb/>dens longius &longs;patium decurrere debet, antequam cum aqua inferiore <lb/>conjungatur, & aëra &longs;ur&longs;um extrudat; igitur in eo plus temporis <lb/>ponit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001177"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001177"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001178"> Satis e&longs;t, rem intelligo, vnde etiam per&longs;picua ratio ducitur, <lb/>cur modica portio aëris in eodem tubo citiùs a&longs;cendat, quàm major, quia <lb/>hæc in longiorem cylindrum extenditur; quid mitum ergo, &longs;i tardiùs a&longs;­<lb/>cendat? </s> | <s id="s.001178"> Satis e&longs;t, rem intelligo, vnde etiam per&longs;picua ratio ducitur, <lb/>cur modica portio aëris in eodem tubo citiùs a&longs;cendat, quàm major, quia <lb/>hæc in longiorem cylindrum extenditur; quid mirum ergo, &longs;i tardiùs a&longs;­<lb/>cendat? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001179"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001179"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001183"> Immo nihil horum explicari pote&longs;t, &longs;i hoc dicamus; primò <lb/>igitur Aër citiùs fertur, tardiùs Oleum, cæteris paribus quia aliquando <lb/>accidit, vt modica olei portio &longs;ur&longs;um citiùs avolet; tar diùs aurem æqua­<lb/>lis portio; quia minus e&longs;t aquæ momentum adversùs gravitatem, &longs;eu pon­<lb/>dus olei, & majus adversùs pondus aëris. </s> | <s id="s.001183"> Immo nihil horum explicari pote&longs;t, &longs;i hoc dicamus; primò <lb/>igitur Aër citiùs fertur, tardiùs Oleum, cæteris paribus quia aliquando <lb/>accidit, vt modica olei portio &longs;ur&longs;um citiùs avolet; tar diùs aurem æqua­<lb/>lis portio; quia minus e&longs;t aquæ momentum adversùs gravitatem, &longs;eu pon­<lb/>dus olei, & majus adversùs pondus aëris. </s> |
| <s id="s.001184">Secundo de figura nihil adden­<lb/>dum e&longs;&longs;e puto; ni&longs;i quòd inferior ba&longs;is ni&longs;i longior &longs;it olei cylindras, con­<lb/>vexa e&longs;t. </s> | <s id="s.001184">Secundo de figura nihil adden­<lb/>dum e&longs;&longs;e puto; ni&longs;i quòd inferior ba&longs;is ni&longs;i longior &longs;it olei cylindras, con­<lb/>vexa e&longs;t. </s> |
| <s id="s.001185">Tertio vbi aëris cylindrus ad cylindrum aëris pervenit, &longs;tatim <lb/>de&longs;cendit Oleum, in libero &longs;cilicet aëre, & ab aquæ lap&longs;u circumagitur <lb/>in mille orbes & &longs;piras; & verò Oleum in aëre po&longs;itum &longs;ua &longs;ponte citò <lb/>de&longs;cendere, mirum non e&longs;t. </s> | <s id="s.001185">Tertio vbi aëris cylindrus ad cylindrum aëris pervenit, &longs;tatim <lb/>de&longs;cendit Oleum, in libero &longs;cilicet aëre, & ab aquæ lap&longs;u circumagitur <lb/>in mille orbes & &longs;piras; & verò Oleum in aëre po&longs;itum &longs;ua &longs;ponte citò <lb/>de&longs;cendere, mirum non e&longs;t. </s> |
| <s id="s.001186">Qiarto Aëris bulla aliquando &longs;upremo cylin­<lb/>dro olei adhæret, & tunc citiùs a&longs;&longs;urgit; quia &longs;cilicet totum illud per <lb/>modum vnius attollitur; neque in hoc e&longs;t difficultas; Supponamus enim, <lb/>e&longs;&longs;e vnciam aëris, & vnciam olei; certè major e&longs;t proportio momenti <lb/>duarum vnciarum aquæ adversùs pondus aggregati, ex vna vncia <lb/>olei, & vna aëris, quàm vnius vnciæ aquæ, adver&longs;us vnam <lb/>Olei; nec ob&longs;tar aggregatum illud e&longs;&longs;e gravius alterutro; quia in <lb/>comparatione duorum gravium, æqualis &longs;emper vtriu&longs;que exten&longs;io, <lb/>&longs;eu moles accipitur. </s> | <s id="s.001186">Quarto Aëris bulla aliquando &longs;upremo cylin­<lb/>dro olei adhæret, & tunc citiùs a&longs;&longs;urgit; quia &longs;cilicet totum illud per <lb/>modum vnius attollitur; neque in hoc e&longs;t difficultas; Supponamus enim, <lb/>e&longs;&longs;e vnciam aëris, & vnciam olei; certè major e&longs;t proportio momenti <lb/>duarum vnciarum aquæ adversùs pondus aggregati, ex vna vncia <lb/>olei, & vna aëris, quàm vnius vnciæ aquæ, adver&longs;us vnam <lb/>Olei; nec ob&longs;tar aggregatum illud e&longs;&longs;e gravius alterutro; quia in <lb/>comparatione duorum gravium, æqualis &longs;emper vtriu&longs;que exten&longs;io, <lb/>&longs;eu moles accipitur. </s> |
| <s id="s.001187">Sed hæc &longs;unt facilia, nec in his explicandis tua <lb/>opera indigeo, Antime; in his tamen non dubito, quin alia multa à <pb pagenum="102" xlink:href="025/01/106.jpg"/>te ob&longs;ervata fuerint, quæ quia præ&longs;entis in&longs;tituti non &longs;unt, à te non po­<lb/>&longs;tulo. </s> | <s id="s.001187">Sed hæc &longs;unt facilia, nec in his explicandis tua <lb/>opera indigeo, Antime; in his tamen non dubito, quin alia multa à <pb pagenum="102" xlink:href="025/01/106.jpg"/>te ob&longs;ervata fuerint, quæ quia præ&longs;entis in&longs;tituti non &longs;unt, à te non po­<lb/>&longs;tulo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001193"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001193"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001194"> Ita e&longs;t; ii globuli motu accelerato a&longs;cendunt, diver&longs;o tamen <lb/>à gravium motu; Supponimus enim liberum &longs;patium in ampli&longs;&longs;imo va&longs;e <lb/>aqua pleno, ex quo leviora corpora, per mediam aquam a&longs;cendunt; v.g. <lb/><!-- REMOVE S-->cylindrus ligneus motu accelerato non quidem &longs;ponte, &longs;ed impre&longs;&longs;o ab <lb/>aqua extrudente; nempe impetus initio productus durat deinde; quid <lb/>mitum ergo, &longs;i motus inde acceleratus evadat? </s> | <s id="s.001194"> Ita e&longs;t; ii globuli motu accelerato a&longs;cendunt, diver&longs;o tamen <lb/>à gravium motu; Supponimus enim liberum &longs;patium in ampli&longs;&longs;imo va&longs;e <lb/>aqua pleno, ex quo leviora corpora, per mediam aquam a&longs;cendunt; v.g. <lb/><!-- REMOVE S-->cylindrus ligneus motu accelerato non quidem &longs;ponte, &longs;ed impre&longs;&longs;o ab <lb/>aqua extrudente; nempe impetus initio productus durat deinde; quid <lb/>mirum ergo, &longs;i motus inde acceleratus evadat? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001195"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001195"><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.001199"> Minimè verò; cùmenim velocitates &longs;int vt motus, & hi in <lb/>&longs;ubduplicata altitudinum vt &longs;upra demon&longs;tratum e&longs;t. </s> | <s id="s.001199"> Minimè verò; cùmenim velocitates &longs;int vt motus, & hi in <lb/>&longs;ubduplicata altitudinum vt &longs;upra demon&longs;tratum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001200">Sit &longs;emiparabola ABC, &longs;patium <lb/>acqui&longs;itum motu naturaliter acce­<lb/><figure id="id.025.01.106.1.jpg" xlink:href="025/01/106/1.jpg"/><lb/>lerato erir AB, velocitas verò ac­<lb/>qui&longs;ita &etail;rit BC ; &longs;it etiam AB altitu­<lb/>do aquæ, intra quam corpus leve <lb/>per vim intruditur & ex qua, præ­<lb/>valente eju&longs;dem aquæ pondere &longs;ur­<lb/>&longs;um deinde extruditur; &longs;it ergo BH <lb/>æqualis BA item IN æqualis IH <lb/>&longs;itque alia &longs;emiparabola NKC ita <lb/>vt CI &longs;it Axi parallela; erit motus <lb/>corporis levis initio extru&longs;ionis vt <lb/>BC emen&longs;a verò tota aquæ altitu­<lb/>dine erit vt HN: nempe vt ab A <lb/>ad B acquiritur velocitas BC, & in <lb/>patio DB &longs;upra DE jam acqui&longs;i­<lb/>tam in &longs;patio AD, acquiritur EG ; ita in BH acquiritur IN &longs;upra jam <lb/>acqui&longs;itam BC, & vt in DB acquiritur EG ita in BL acquiritur MK <lb/>æqualis EG ; denique vt in AD acquiritur DE ita in LH acquiritur ON. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001200">Sit &longs;emiparabola ABC, &longs;patium <lb/>acqui&longs;itum motu naturaliter acce­<lb/><figure id="id.025.01.106.1.jpg" xlink:href="025/01/106/1.jpg"/><lb/>lerato erit AB, velocitas verò ac­<lb/>qui&longs;ita &etail;rit BC ; &longs;it etiam AB altitu­<lb/>do aquæ, intra quam corpus leve <lb/>per vim intruditur & ex qua, præ­<lb/>valente eju&longs;dem aquæ pondere &longs;ur­<lb/>&longs;um deinde extruditur; &longs;it ergo BH <lb/>æqualis BA item IN æqualis IH <lb/>&longs;itque alia &longs;emiparabola NKC ita <lb/>vt CI &longs;it Axi parallela; erit motus <lb/>corporis levis initio extru&longs;ionis vt <lb/>BC emen&longs;a verò tota aquæ altitu­<lb/>dine erit vt HN: nempe vt ab A <lb/>ad B acquiritur velocitas BC, & in <lb/>patio DB &longs;upra DE jam acqui&longs;i­<lb/>tam in &longs;patio AD, acquiritur EG ; ita in BH acquiritur IN &longs;upra jam <lb/>acqui&longs;itam BC, & vt in DB acquiritur EG ita in BL acquiritur MK <lb/>æqualis EG ; denique vt in AD acquiritur DE ita in LH acquiritur ON. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001201">Sed quid de foramine in fundo va&longs;is aperto, cujus &longs;upra Chry&longs;ocomus <lb/>meminit? </s> | <s id="s.001201">Sed quid de foramine in fundo va&longs;is aperto, cujus &longs;upra Chry&longs;ocomus <lb/>meminit? </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="103" xlink:href="025/01/107.jpg"/> | <pb pagenum="103" xlink:href="025/01/107.jpg"/> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001211"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001211"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001212"> Hoc dictum iri &longs;ciebam; &longs;ed fiat foramen in medio cavita­<lb/>tis, quò &longs;cilicet aër ambiens facile &longs;ubeat, non propterea Sphærula a&longs;cen­<lb/>dit, licèt nullum re&longs;tet vacui periculum: per vos etiam mihi liceat, hic <lb/>obiter, ea &longs;altem indicare, quæ tuam illam &longs;ententiam, Chry&longs;ocome, om­<lb/>ninò expugnare videntur. </s> | <s id="s.001212"> Hoc dictum iri &longs;ciebam; &longs;ed fiat foramen in medio cavita­<lb/>tis, quò &longs;cilicet aër ambiens facile &longs;ubeat, non propterea Sphærula a&longs;cen­<lb/>dit, licèt nullum re&longs;tet vacui periculum: per vos etiam mihi liceat, hic <lb/>obiter, ea &longs;altem indicare, quæ tuam illam &longs;ententiam, Chry&longs;ocome, om­<lb/>ninò expugnare videntur. </s> |
| <s id="s.001213">1. Quandoquidem per vnum principium <lb/>motus cuncta explicari po&longs;&longs;unt, quo &longs;cilicet corpus grave &longs;ua &longs;ponte <lb/>deor&longs;um fertur, quod inficiatur nemo, & leve &longs;ur&longs;um extrudi pote&longs;t, <lb/>fru&longs;tra ponitur aliud principium: Hæc ratio, licèt commnnis &longs;it, maximi <lb/>&longs;anè momenti e&longs;t. </s> | <s id="s.001213">1. Quandoquidem per vnum principium <lb/>motus cuncta explicari po&longs;&longs;unt, quo &longs;cilicet corpus grave &longs;ua &longs;ponte <lb/>deor&longs;um fertur, quod inficiatur nemo, & leve &longs;ur&longs;um extrudi pote&longs;t, <lb/>fru&longs;tra ponitur aliud principium: Hæc ratio, licèt communis &longs;it, maximi <lb/>&longs;anè momenti e&longs;t. </s> |
| <s id="s.001214">Secundò, cùm ab eodem centro multæ lineæ ducantur, <lb/>fi corpus levi&longs;&longs;imum ef&longs;et, in centro, non po&longs;&longs;et vllo modo a&longs;&longs;urgere; cur <lb/>enim potiùs per vnam lineam quam per aliam? </s> | <s id="s.001214">Secundò, cùm ab eodem centro multæ lineæ ducantur, <lb/>fi corpus levi&longs;&longs;imum e&longs;&longs;et, in centro, non po&longs;&longs;et vllo modo a&longs;&longs;urgere; cur <lb/>enim potiùs per vnam lineam quam per aliam? </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001215"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001215"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001217"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001217"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001218"> Hoc quidem verum e&longs;t, modò ambiens gravius æqualis e&longs;&longs;e<gap/><lb/>momenti; per omnes lineas; &longs;ed hoc per accidens; illud autem per &longs;e <gap/><lb/>præterea, linea motus recti à termino, ad quem determinatur; cùm au­<lb/>tem vnum centrum &longs;it, a&longs;&longs;umpto quolibet quncto extra centrum, ab illo <lb/>ad centrum vnica tantùm linea ducitur, cùm tamen ab eodem, plures ad <lb/>periphætiam duci po&longs;&longs;int; vna quidem producta ad centrum; &longs;ed quomo­<lb/>do à centro determinatur hæc linea, quod neque &longs;it terminus ad quem, <lb/>nec terminus à quo illius motus? </s> | <s id="s.001218"> Hoc quidem verum e&longs;t, modò ambiens gravius æqualis e&longs;&longs;et <lb/>momenti; per omnes lineas; &longs;ed hoc per accidens; illud autem per &longs;e <lb/>præterea, linea motus recti à termino, ad quem determinatur; cùm au­<lb/>tem vnum centrum &longs;it, a&longs;&longs;umpto quolibet quncto extra centrum, ab illo <lb/>ad centrum vnica tantùm linea ducitur, cùm tamen ab eodem, plures ad <lb/>periphætiam duci po&longs;&longs;int; vna quidem producta ad centrum; &longs;ed quomo­<lb/>do à centro determinatur hæc linea, quod neque &longs;it terminus ad quem, <lb/>nec terminus à quo illius motus? </s> |
| <s id="s.001219">Tertiò non pote&longs;t idem corpus in par­<lb/>tes oppo&longs;itas &longs;imul move<gap/>i; igitur nec &longs;imul conniti, &longs;cilicet ab intrin&longs;e­<lb/>co; quod vt meliùs in telligatur, &longs;it vas aqua plenum, &longs;itque pondus aquæ <lb/>40. libr. </s> | <s id="s.001219">Tertiò non pote&longs;t idem corpus in par­<lb/>tes oppo&longs;itas &longs;imul moveri; igitur nec &longs;imul conniti, &longs;cilicet ab intrin&longs;e­<lb/>co; quod vt meliùs intelligatur, &longs;it vas aqua plenum, &longs;itque pondus aquæ <lb/>40. libr. </s> |
| <s id="s.001220">Sit fru&longs;tum ligni in fundo va&longs;is retentum pendens 5.libr. </s> | <s id="s.001220">Sit fru&longs;tum ligni in fundo va&longs;is retentum pendens 5.libr. </s> |
| <s id="s.001221">appen­<lb/>datur &longs;imul vtrumque, &longs;u&longs;tinebitur à 45. libris po&longs;itis in altera lance li­<lb/>bræ, eritque æquilibrium, &longs;tatimque impedimento &longs;ublato, lignum emer­<lb/>git, &longs;ur&longs;umque attollitur eodem pror&longs;us æquilibrio manente; igitur hic <pb pagenum="104" xlink:href="025/01/108.jpg"/>motus &longs;ur&longs;um non e&longs;t ab intrin&longs;eco; vt patet, &longs;u&longs;tinetur ab aqua, inquies; <lb/>rectè, ergo &longs;eip&longs;um lignum non &longs;u&longs;tinet; igitur multò minùs &longs;e movet. <lb/></s> | <s id="s.001221">appen­<lb/>datur &longs;imul vtrumque, &longs;u&longs;tinebitur à 45. libris po&longs;itis in altera lance li­<lb/>bræ, eritque æquilibrium, &longs;tatimque impedimento &longs;ublato, lignum emer­<lb/>git, &longs;ur&longs;umque attollitur eodem pror&longs;us æquilibrio manente; igitur hic <pb pagenum="104" xlink:href="025/01/108.jpg"/>motus &longs;ur&longs;um non e&longs;t ab intrin&longs;eco; vt patet, &longs;u&longs;tinetur ab aqua, inquies; <lb/>rectè, ergo &longs;eip&longs;um lignum non &longs;u&longs;tinet; igitur multò minùs &longs;e movet. <lb/></s> |
| <s id="s.001222">Omitto innumera ferè experimenta, quæ rem hanc penitùs evincunt; &longs;ed <lb/>ne in Parergum prolixius abeamus, cœptam di&longs;putationem à te re&longs;umi <lb/>velim, Antime, præ&longs;ertim cùm hæc ad rem præ&longs;entem parùm faciant, <lb/>modò enim aër gravis &longs;it, hoc tibi &longs;atis e&longs;t. </s> | <s id="s.001222">Omitto innumera ferè experimenta, quæ rem hanc penitùs evincunt; &longs;ed <lb/>ne in Parergum prolixius abeamus, cœptam di&longs;putationem à te re&longs;umi <lb/>velim, Antime, præ&longs;ertim cùm hæc ad rem præ&longs;entem parùm faciant, <lb/>modò enim aër gravis &longs;it, hoc tibi &longs;atis e&longs;t. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.108.1.jpg" xlink:href="025/01/108/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.108.1.jpg" xlink:href="025/01/108/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001229">Sit enim centrum A terre&longs;tris globi CBED, &longs;it centrum Lunæ I, du­<lb/>catur recta AI, connectens <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> <expan abbr="centrũ">centrum</expan>; con&longs;ideretur BK vt cylindrus <pb pagenum="105" xlink:href="025/01/109.jpg"/>aëris, cujus pars versùs A, & pars versùs I gravitet, tribus modis definiri <lb/>pote&longs;t hujus cylindri portio, quæ versùs A, & ea; quæ versùs I gravitar; <lb/>Primo divi&longs;a AI bifariam in F ; & &longs;ic FK gravitat versùs I & FB versùs A. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001229">Sit enim centrum A terre&longs;tris globi CBED, &longs;it centrum Lunæ I, du­<lb/>catur recta AI, connectens <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> <expan abbr="centrũ">centrum</expan>; con&longs;ideretur BK vt cylindrus <pb pagenum="105" xlink:href="025/01/109.jpg"/>aëris, cujus pars versùs A, & pars versùs I gravitet, tribus modis definiri <lb/>pote&longs;t hujus cylindri portio, quæ versùs A, & ea; quæ versùs I gravitat; <lb/>Primo divi&longs;a AI bifariam in F ; & &longs;ic FK gravitat versùs I & FB versùs A. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001230">Secundo divi&longs;a bifariam BK in M, & &longs;ic BM versùs A, & MK <lb/>versùs I. gravitat. </s> | <s id="s.001230">Secundo divi&longs;a bifariam BK in M, & &longs;ic BM versùs A, & MK <lb/>versùs I. gravitat. </s> |
| <s id="s.001231">Tertiò ita divi&longs;a AI vt &longs;egmentum gravitans ver­<lb/>sùs A, &longs;it ad aliud gravitans versùs I, vt globus A ad globum I. <lb/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001231">Tertiò ita divi&longs;a AI vt &longs;egmentum gravitans ver­<lb/>sùs A, &longs;it ad aliud gravitans versùs I, vt globus A ad globum I. <lb/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001232">Quartus modus addi pote&longs;t, vt &longs;cilicet BK &longs;ecetur juxta dictam propor­<lb/>tio nem globorum. </s> | <s id="s.001232">Quartus modus addi pote&longs;t, vt &longs;cilicet BK &longs;ecetur juxta dictam propor­<lb/>tio nem globorum. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001237"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001237"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001238"> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; præ­<lb/>&longs;ertim lib.2. de cœlo text. </s> | <s id="s.001238"> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; præ­<lb/>&longs;ertim lib.2. de cœlo text. </s> |
| <s id="s.001239">100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terræ medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terræ centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>verò ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. <!-- REMOVE S-->3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu versùs <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit hæc: <emph type="italics"/>vtrùm autem ad terræ medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, cùm idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> Cùm autem Ari&longs;toteles <lb/>cœlos &longs;olidos po&longs;uerit, & Sphæiam ignis aëre &longs;uperiorem, & quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, cùm ele­<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lunæ non extendantur, & &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planetæ affixi &longs;int, nihil vltra prorsùs gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium & levium commune centrum in Mundi & <lb/>Terræ centro collocavit. </s> | <s id="s.001239">100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terræ medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terræ centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>verò ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. <!-- REMOVE S-->3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu versùs <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit hæc: <emph type="italics"/>vtrùm autem ad terræ medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, cùm idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> Cùm autem Ari&longs;toteles <lb/>cœlos &longs;olidos po&longs;uerit, & Sphæram ignis aëre &longs;uperiorem, & quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, cùm ele­<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lunæ non extendantur, & &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planetæ affixi &longs;int, nihil vltra prorsùs gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium & levium commune centrum in Mundi & <lb/>Terræ centro collocavit. </s> |
| <s id="s.001240">Si tamen cœlum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, & cœ­<lb/>le&longs;tes Sphæras in illo communi medio moveri, & &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni & mori in ætherea regione, nec non faculas & <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s> | <s id="s.001240">Si tamen cœlum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, & cœ­<lb/>le&longs;tes Sphæras in illo communi medio moveri, & &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni & mori in ætherea regione, nec non faculas & <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s> |
| <s id="s.001241">Martem propiùs ad terras nonnunquam accedere <lb/>quàm Solem; novas Stellas in Cœlo na&longs;ci; &longs;i demùm alia multa, quæ <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de Cœlo & Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terræ Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod cœle&longs;tes Sphæræ <lb/>&longs;uos orbes agunt, versùs quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci­<lb/>licet, quæ Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed cùm hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, & eadem ratione pro formatione & con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in quæ partes circumpo&longs;itæ nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprieta<gap/><lb/>e&longs;t, cujus vi quælibet pars versùs &longs;uum centrum nititur, & contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparetut, & &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denuò &longs;e reci­<lb/>pit. <gap/> ad conmmne medium &longs;pectat, illius po<gap/>tio <gap/><pb pagenum="106" xlink:href="025/01/110.jpg"/>globum tendit, quæ &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olutè hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olutè non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc à me &longs;upponi, & ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, & hæc qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s> | <s id="s.001241">Martem propiùs ad terras nonnunquam accedere <lb/>quàm Solem; novas Stellas in Cœlo na&longs;ci; &longs;i demùm alia multa, quæ <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de Cœlo & Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terræ Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod cœle&longs;tes Sphæræ <lb/>&longs;uos orbes agunt, versùs quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci­<lb/>licet, quæ Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed cùm hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, & eadem ratione pro formatione & con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in quæ partes circumpo&longs;itæ nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprietas<lb/>e&longs;t, cujus vi quælibet pars versùs &longs;uum centrum nititur, & contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparet ut, & &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denuò &longs;e reci­<lb/>pit. Quid vero ad conmmne medium &longs;pectat, illius po<gap/>tio <gap/><pb pagenum="106" xlink:href="025/01/110.jpg"/>globum tendit, quæ &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olutè hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olutè non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc à me &longs;upponi, & ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, & hæc qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001242"><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001242"><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001243"> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in cœlis nunquam probavi; cùm <lb/>cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce­<lb/>ladam &c. </s> | <s id="s.001243"> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in cœlis nunquam probavi; cùm <lb/>cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce­<lb/>ladam &c. </s> |
| <s id="s.001244">immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>a<gap/>hera e&longs;&longs;e &longs;uperius aëris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.001244">immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>a<gap/>hera e&longs;&longs;e &longs;uperius aëris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s> |
| <s id="s.001245"> In his autem, &longs;acræ Scripturæ &longs;an­<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum potiùs e&longs;&longs;e duxerim; quam Petipateticis. <lb/></s> | <s id="s.001245"> In his autem, &longs;acræ Scripturæ &longs;an­<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum potiùs e&longs;&longs;e duxerim; quam Peripateticis. <lb/></s> |
| <s id="s.001246">Porrò ex &longs;uppo&longs;itione, quod cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con­<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit ; non video, quo­<lb/>modo &longs;alvariomnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="prædictã">prædictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olutè &longs;tatuamus; <lb/>itavt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulate centrum habeant, versùs quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>aëris &longs;cilicet portione, quæ ad illud propiùs accedit, quàm ad <lb/>aliud; centrum verò terræ, præter illam centri rationem, quæ illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, quæ illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod certè terre­<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho­<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim hæc ad terræincolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; & quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, & merum commentum; hinc circa ter­<lb/>ram immobilem eunt cœle&longs;tes &longs;phæræ, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt <gap/>ol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planetæ, & &longs;tellæ veri&longs;imiliùs; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tellæ <lb/>fixæ loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed quæ­<lb/>&longs;o, perge, hæc à te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>æ&longs;tum. </s> | <s id="s.001246">Porrò ex &longs;uppo&longs;itione, quod cœle&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con­<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit ; non video, quo­<lb/>modo &longs;alvari omnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="prædictã">prædictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olutè &longs;tatuamus; <lb/>ita vt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulare centrum habeant, versùs quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>aëris &longs;cilicet portione, quæ ad illud propiùs accedit, quàm ad <lb/>aliud; centrum verò terræ, præter illam centri rationem, quæ illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, quæ illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod certè terre­<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho­<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim hæc ad terræ incolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; & quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, & merum commentum; hinc circa ter­<lb/>ram immobilem eunt cœle&longs;tes &longs;phæræ, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt Sol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planetæ, & &longs;tellæ veri&longs;imiliùs; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tellæ <lb/>fixæ loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed quæ­<lb/>&longs;o, perge, hæc à te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>æ&longs;tum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001247"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001247"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001249">Tertiò &longs;uppono corpus liquidum, cui corpus grave admixtum e&longs;t, inde <lb/>graviùs effici; &longs;ic aqua, cui&longs;al admixtum e&longs;t, gravior evadit, item aër <lb/>gravior, &longs;i multæ humoris particulæ, vt fit in nebula, admi&longs;ceantur; in <lb/>hoc etiam nulla e&longs;t difficultas. </s> | <s id="s.001249">Tertiò &longs;uppono corpus liquidum, cui corpus grave admixtum e&longs;t, inde <lb/>graviùs effici; &longs;ic aqua, cui&longs;al admixtum e&longs;t, gravior evadit, item aër <lb/>gravior, &longs;i multæ humoris particulæ, vt fit in nebula, admi&longs;ceantur; in <lb/>hoc etiam nulla e&longs;t difficultas. </s> |
| <s id="s.001250">His &longs;uppo&longs;itis, ad marinum æ&longs;tum explican­<lb/>dum venio; & varias a&longs;&longs;ertiones ad&longs;truo ex iactis principiis deductas. </s> | <s id="s.001250">His &longs;uppo&longs;itis, ad marinum æ&longs;tum explican­<lb/>dum venio; & varias a&longs;&longs;ertiones ad&longs;truo ex iactis principiis deductas. </s> |
| <s id="s.001251">Sit <lb/>terra in A, vt dixi, & Luna in I, cum reliquo apparatu, vt &longs;upra, totus <pb pagenum="107" xlink:href="025/01/111.jpg"/><gap/>èr infra lineam GFH, &longs;uppo&longs;ito v<gap/>que globo immobili, gravitat ver­<lb/>sùs centrum A; totus aër &longs;upra GH, gravitat v<gap/>sùs I; hic enim propriùs <lb/>accedit ad I, quàm ad A; ille verò propiùs ad A, quàm ad I. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001251">Sit <lb/>terra in A, vt dixi, & Luna in I, cum reliquo apparatu, vt &longs;upra, totus <pb pagenum="107" xlink:href="025/01/111.jpg"/>aèr infra lineam GFH, &longs;uppo&longs;ito vtroque globo immobili, gravitat ver­<lb/>sùs centrum A; totus aër &longs;upra GH, gravitat versùs I; hic enim propriùs <lb/>accedit ad I, quàm ad A; ille verò propiùs ad A, quàm ad I. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001252">Prætereà <lb/>linea FB e&longs;t minor NV: itemque illæ minores, quæ propiùs accedunt <lb/>ad FB; &longs;upponantur infinitæ, hinc inde, quarum maxima erit ES paral­<lb/>lela dirimenti GH cum oppo&longs;ita æquali ZC: cùm autem prædictæ lineæ <lb/>&longs;int totidem cylindri aëris gravitantis, haud dubiè gravitatio inæqualis e&longs;t, <lb/>& con&longs;equenter pre&longs;&longs;io; igitur &longs;i &longs;upponatur globus totus aqueus, &longs;altem <lb/>quo ad&longs;uperficiem, &longs;eu corticem exteriorem ex dicta pre&longs;&longs;ione inæquali, <lb/>&longs;equitur figuræ &longs;pæricæ mutatio; & cùm ES, CZ &longs;int omnium maximæ <lb/>in punctis E & C, maximum e&longs;t pre&longs;&longs;ionis momentum; igitur deprimun­<lb/>tur C & E in Q & I v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->igitur attollitur B in P, punctum enim B, in quo <lb/>e&longs;t minimum pre&longs;&longs;ionis momentum, prævalentibus aliis, tantulùm attolli <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.001252">Prætereà <lb/>linea FB e&longs;t minor NV: itemque illæ minores, quæ propiùs accedunt <lb/>ad FB; &longs;upponantur infinitæ, hinc inde, quarum maxima erit ES paral­<lb/>lela dirimenti GH cum oppo&longs;ita æquali ZC: cùm autem prædictæ lineæ <lb/>&longs;int totidem cylindri aëris gravitantis, haud dubiè gravitatio inæqualis e&longs;t, <lb/>& con&longs;equenter pre&longs;&longs;io; igitur &longs;i &longs;upponatur globus totus aqueus, &longs;altem <lb/>quo ad &longs;uperficiem, &longs;eu corticem exteriorem ex dicta pre&longs;&longs;ione inæquali, <lb/>&longs;equitur figuræ &longs;phæricæ mutatio; & cùm ES, CZ &longs;int omnium maximæ <lb/>in punctis E & C, maximum e&longs;t pre&longs;&longs;ionis momentum; igitur deprimun­<lb/>tur C & E in Q & I v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->igitur attollitur B in P, punctum enim B, in quo <lb/>e&longs;t minimum pre&longs;&longs;ionis momentum, prævalentibus aliis, tantulùm attolli <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001253"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001253"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001254"> Quàm magnum mihi campum aperis; pudet me, hæc priùs <lb/>non cogita&longs;&longs;e; tam facilia, tam obvia, tam trita & communia: fac quæ&longs;o <lb/>circulum DCBE volvi circa axem BD, punctum X de&longs;cribit circulum, <lb/>cujus radius e&longs;t XB, in cujus tota peripheria fit æqualis pre&longs;&longs;io, &longs;cilicet <lb/>vt XO, quæ e&longs;t major BF; item C de&longs;cribet peripheriam circuli radio <lb/>CA, in qua tota e&longs;t æqualis pre&longs;&longs;io, &longs;ed longè major, quàm in priore; <lb/>tum quia circulus major premitur, tum quia in &longs;ingulis punctis major e&longs;t <lb/>pre&longs;&longs;io; in &longs;ingulis verò punctis inter CD, circuli pre&longs;&longs;ionum minores <lb/>&longs;unt; quilibet &longs;cilicet &longs;ub &longs;inu recto; cùm autem pre&longs;&longs;iones &longs;int, vt præ­<lb/>dicticirculi, ac proinde major &longs;it pre&longs;&longs;io in CE, &longs;equitur nece&longs;&longs;ariò de­<lb/>pre&longs;&longs;io punctorum C & E & elevatio B & D, in oppo&longs;itis &longs;cilicet punctis, <lb/>per quæ ducitur linea connectens centra, &longs;cilicet ID; vna tamen mihi <lb/>re&longs;tat difficultas, cui&longs;olvendæ imparem profectò me &longs;entio, nempe in <lb/>&longs;ingulis punctis quadrantis CD, æqualis e&longs;t vis pre&longs;&longs;ionis; cur igitur <lb/>a&longs;&longs;urgit in R? cur vnum prævalet &longs;upra aliud<gap/></s> | <s id="s.001254"> Quàm magnum mihi campum aperis; pudet me, hæc priùs <lb/>non cogita&longs;&longs;e; tam facilia, tam obvia, tam trita & communia: fac quæ&longs;o <lb/>circulum DCBE volvi circa axem BD, punctum X de&longs;cribit circulum, <lb/>cujus radius e&longs;t XB, in cujus tota peripheria fit æqualis pre&longs;&longs;io, &longs;cilicet <lb/>vt XO, quæ e&longs;t major BF; item C de&longs;cribet peripheriam circuli radio <lb/>CA, in qua tota e&longs;t æqualis pre&longs;&longs;io, &longs;ed longè major, quàm in priore; <lb/>tum quia circulus major premitur, tum quia in &longs;ingulis punctis major e&longs;t <lb/>pre&longs;&longs;io; in &longs;ingulis verò punctis inter CD, circuli pre&longs;&longs;ionum minores <lb/>&longs;unt; quilibet &longs;cilicet &longs;ub &longs;inu recto; cùm autem pre&longs;&longs;iones &longs;int, vt præ­<lb/>dicti circuli, ac proinde major &longs;it pre&longs;&longs;io in CE, &longs;equitur nece&longs;&longs;ariò de­<lb/>pre&longs;&longs;io punctorum C & E & elevatio B & D, in oppo&longs;itis &longs;cilicet punctis, <lb/>per quæ ducitur linea connectens centra, &longs;cilicet ID; vna tamen mihi <lb/>re&longs;tat difficultas, cui &longs;olvendæ imparem profectò me &longs;entio, nempe in <lb/>&longs;ingulis punctis quadrantis CD, æqualis e&longs;t vis pre&longs;&longs;ionis; cur igitur <lb/>a&longs;&longs;urgit in R? cur vnum prævalet &longs;upra aliud; </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001255"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001255"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001259"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001259"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001260"> Hucu&longs;que qua&longs;i meditabundus conticui; negari tamen non <lb/>pote&longs;t, quin peregrinum inventum &longs;it; modò omnia probè con&longs;entiant, <lb/>ac phænomenis non repugnent; vnum tamen occurrit, quod mihi diffici­<lb/>le videtur; cur &longs;cilicet pre&longs;&longs;io per vnum dumtaxat majorem circulum fiat, <lb/>cujus radius e&longs;t CA; cur enim per alios non fit, quotum radij &longs;int XA, VA, <lb/>BA. &c. </s> | <s id="s.001260"> Huiu&longs;que qua&longs;i meditabundus conticui; negari tamen non <lb/>pote&longs;t, quin peregrinum inventum &longs;it; modò omnia probè con&longs;entiant, <lb/>ac phænomenis non repugnent; vnum tamen occurrit, quod mihi diffici­<lb/>le videtur; cur &longs;cilicet pre&longs;&longs;io per vnum dumtaxat majorem circulum fiat, <lb/>cujus radius e&longs;t CA; cur enim per alios non fit, quotum radij &longs;int XA, VA, <lb/>BA. &c. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001261"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001261"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001262"> Rectè mones, hoc enim mihi explicandum incumbit, equi­<lb/>dem fit pre&longs;&longs;io per omnes circulos majores, vt fit in circulo ma­<lb/>jore, BCDE, &longs;ed quia propter pre&longs;&longs;ionem inæqualem, huju&longs;modi <lb/>circuli in Ellip&longs;es, vel qua&longs;i Ellip&longs;es mutantur, con&longs;idero tantùm <lb/>pre&longs;&longs;ionem in iis circulis, in quibus æqualis, vel vniformis e&longs;t pre&longs;&longs;io, <lb/>inter quos vnus dumtaxat major e&longs;t, quem maximæ pre&longs;&longs;ionis &longs;upra voca­<lb/>vi, in quem axis ab&longs;idum, &longs;eu maximæ elevationis, perpendiculariter <lb/>cadit; aliíque minores eidem paralleli. </s> | <s id="s.001262"> Rectè mones, hoc enim mihi explicandum incumbit, equi­<lb/>dem fit pre&longs;&longs;io per omnes circulos majores, vt fit in circulo ma­<lb/>jore, BCDE, &longs;ed quia propter pre&longs;&longs;ionem inæqualem, huju&longs;modi <lb/>circuli in Ellip&longs;es, vel qua&longs;i Ellip&longs;es mutantur, con&longs;idero tantùm <lb/>pre&longs;&longs;ionem in iis circulis, in quibus æqualis, vel vniformis e&longs;t pre&longs;&longs;io, <lb/>inter quos vnus dumtaxat major e&longs;t, quem maximæ pre&longs;&longs;ionis &longs;upra voca­<lb/>vi, in quem axis ab&longs;idum, &longs;eu maximæ elevationis, perpendiculariter <lb/>cadit; aliíque minores eidem paralleli. </s> |
| <s id="s.001263">Nempe &longs;i pre&longs;&longs;io vniformis e&longs;t, <lb/>ni&longs;u quodam communi exeritur, nec vnum eju&longs;dem circuli punctum ab <lb/>alio attollitur; &longs;i verò difformis & inæqualis, ni&longs;us communis non e&longs;t, vt <lb/>patet. </s> | <s id="s.001263">Nempe &longs;i pre&longs;&longs;io vniformis e&longs;t, <lb/>ni&longs;u quodam communi execitur, nec vnum eju&longs;dem circuli punctum ab <lb/>alio attollitur; &longs;i verò difformis & inæqualis, ni&longs;us communis non e&longs;t, vt <lb/>patet. </s> |
| <s id="s.001264">Po&longs;ita igitur Luna in I, eaque immobili, terra in A, ita vt tota il­<lb/>lius &longs;uperficies aquea &longs;it, terra non jam &longs;phæra, &longs;ed &longs;phærois eritad in&longs;tar <lb/>pruni, cujus major diameter e&longs;t axis ab&longs;idum, vel in linea connectente <lb/>centra, minor verò e&longs;t diameter circuli maximæ pre&longs;&longs;ionis. </s> | <s id="s.001264">Po&longs;ita igitur Luna in I, eaque immobili, terra in A, ita vt tota il­<lb/>lius &longs;uperficies aquea &longs;it, terra non jam &longs;phæra, &longs;ed &longs;phærois eritad in&longs;tar <lb/>pruni, cujus major diameter e&longs;t axis ab&longs;idum, vel in linea connectente <lb/>centra, minor verò e&longs;t diameter circuli maximæ pre&longs;&longs;ionis. </s> |
| <s id="s.001265">Et &longs;i Luna &longs;it <lb/>in Æquatore, prædictum Planum BCDE erit in plano Æquatoris, CE <lb/>erit Meridianus, polus in C erecta CA perpendiculari ad planum Æqua­<lb/>toris. </s> | <s id="s.001265">Et &longs;i Luna &longs;it <lb/>in Æquatore, prædictum Planum BCDE erit in plano Æquatoris, CE <lb/>erit Meridianus, polus in C erecta CA perpendiculari ad planum Æqua­<lb/>toris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001266"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001266"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001267"> Quæ &longs;equuntur facilia reputo; demns enim moveri Lunam <lb/>per IHS, eodem motu moveri videbitur punctum P ; & vbi Luna per­<lb/>veneritin S, punctum maximæ elevationis erit in E, erítque EC linea ab­<lb/>&longs;idum, & BD diameter maximæ pre&longs;&longs;ionis; atque ita prædictus aquæ tu­<lb/>mor motum Lunæ omninò æmulatur, & orbe peracto, Luna redeunte <lb/>ad punctum I, tumor rediret ad punctum P. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001267"> Quæ &longs;equuntur facilia reputo; demus enim moveri Lunam <lb/>per IHS, eodem motu moveri videbitur punctum P ; & vbi Luna per­<lb/>venerit in S, punctum maximæ elevationis erit in E, erítque EC linea ab­<lb/>&longs;idum, & BD diameter maximæ pre&longs;&longs;ionis; atque ita prædictus aquæ tu­<lb/>mor motum Lunæ omninò æmulatur, & orbe peracto, Luna redeunte <lb/>ad punctum I, tumor rediret ad punctum P. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001268">Pro quo etiam fingendum <lb/>e&longs;t, &longs;imul cum Luna, eodemque motu, cit ca centrum A, moveri lineam <lb/>connectentem centra A, I, cum ip&longs;a linea dirimente GFH, &longs;ed profe­<lb/>ctò hic æ&longs;tus ab eo diver&longs;us e&longs;t, quem modò habemus, vel ob&longs;ervamus in <lb/>mari. </s> | <s id="s.001268">Pro quo etiam fingendum <lb/>e&longs;t, &longs;imul cum Luna, eodemque motu, circa centrum A, moveri lineam <lb/>connectentem centra A, I, cum ip&longs;a linea dirimente GFH, &longs;ed profe­<lb/>ctò hic æ&longs;tus ab eo diver&longs;us e&longs;t, quem modò habemus, vel ob&longs;ervamus in <lb/>mari. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001269"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001269"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001270"> Ita e&longs;t, fateor vltro; quia totam terre&longs;tris globi &longs;uperficiem aqua <pb pagenum="109" xlink:href="025/01/113.jpg"/>non tegit; fac autem v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->alti&longs;&longs;imum terræ tractum attolli &longs;upra aquas in <lb/>V, hauddubiè eo tempore, quo tumor aquæ re&longs;ponderet radio AV, &longs;ecun­<lb/>dùm eundem radium a&longs;&longs;urgit aqua per clivum montis, donec <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> Luna <lb/><expan abbr="reced&etilde;te">recedente</expan> versùs S, aqua &longs;ub&longs;idit, & refluit proprio pondere; quia pre&longs;&longs;ionis <lb/>vi non &longs;u&longs;tinetur amplius; hinc fiet æ&longs;tus reciprocus, <expan abbr="qual&etilde;">qualem</expan> modò habemus, <lb/>&longs;ive, vt <expan abbr="vocãt">vocant</expan>, fluxus, & refluxus. </s> | <s id="s.001270"> Ita e&longs;t, fateor vltro; quia totam terre&longs;tris globi &longs;uperficiem aqua <pb pagenum="109" xlink:href="025/01/113.jpg"/>non tegit; fac autem v. <!-- REMOVE S-->g. <!-- REMOVE S-->alti&longs;&longs;imum terræ tractum attolli &longs;upra aquas in <lb/>V, hauddubiè eo tempore, quo tumor aquæ re&longs;ponderet radio AV, &longs;ecun­<lb/>dùm eundem radium a&longs;&longs;urgit aqua per clivum montis, donec <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> Luna <lb/><expan abbr="reced&etilde;te">recedente</expan> versùs S, aqua &longs;ub&longs;idit, & refluit proprio pondere; quia pre&longs;&longs;ionis <lb/>vi non &longs;u&longs;tinetur amplius; hinc fiet æ&longs;tus reciprocus, <expan abbr="qual&etilde;">qualem</expan> modò habemus, <lb/>&longs;ive, vt <expan abbr="vocãt">vocant</expan>, fluxus, & refluxus. </s> |
| <s id="s.001271">Siverò ad <expan abbr="occasũid&etilde;">occasunidem</expan> terræ tractus versùs <lb/>mare inclinet; hinc inde maximus erit aquætumor ad <expan abbr="vtrũq;">vtrunque</expan> montis <expan abbr="clivũ">clivum</expan>, <lb/>occiduum &longs;cilicet, atque ortivum; & Luna tendente versùs S, &longs;en&longs;im &longs;ub&longs;i­<lb/>det aqua, excurrétque, hinc versùs ortum, inde occa&longs;um versùs; vt autem <lb/>refluit aqua in partes oppo&longs;itas, abeunte Luna, ita Luna accedente à parti­<lb/>bus oppo&longs;itis, <expan abbr="nimirũab">nimirunab</expan> occa&longs;u & ortu accurrit, vel affluit, a&longs;&longs;urg ítque aqua <lb/>versùs terræ tractum V, & vtrimque ad vtrumque clivum &longs;en&longs;im attolli­<lb/>tur. </s> | <s id="s.001271">Si verò ad <expan abbr="occasũid&etilde;">occasum idem</expan> terræ tractus versùs <lb/>mare inclinet; hinc inde maximus erit aquæ tumor ad <expan abbr="vtrũq;">vtrunque</expan> montis <expan abbr="clivũ">clivum</expan>, <lb/>occiduum &longs;cilicet, atque ortivum; & Luna tendente versùs S, &longs;en&longs;im &longs;ub&longs;i­<lb/>det aqua, excurrétque, hinc versùs ortum, inde occa&longs;um versùs; vt autem <lb/>refluit aqua in partes oppo&longs;itas, abeunte Luna, ita Luna accedente à parti­<lb/>bus oppo&longs;itis, <expan abbr="nimirũab">nimirum ab</expan> occa&longs;u & ortu accurrit, vel affluit, a&longs;&longs;urgítque aqua <lb/>versùs terræ tractum V, & vtrimque ad vtrumque clivum &longs;en&longs;im attolli­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.001272">Hinc &longs;i per medium terræ trectum, angu&longs;tum fretum perrumperet, aqua <lb/>hinc inde &longs;imul a&longs;&longs;urgente, in medio freto gemini æ&longs;tus concurrerent. </s> | <s id="s.001272">Hinc &longs;i per medium terræ trectum, angu&longs;tum fretum perrumperet, aqua <lb/>hinc inde &longs;imul a&longs;&longs;urgente, in medio freto gemini æ&longs;tus concurrerent. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.025.01.113.1.jpg" xlink:href="025/01/113/1.jpg"/> | <figure id="id.025.01.113.1.jpg" xlink:href="025/01/113/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001279">Sit circulus verticalis & meri­<lb/>dianus in globo terre&longs;tri ADCF, <lb/><expan abbr="Horizõ">Horizom</expan> AC, Æquator FK; Tropi­<lb/>cus Cancri HI, Capricorni GL, <lb/>Axis mundi PM; &longs;upponatur Lu­<lb/>nain G, &longs;cilicet in Tropico Capri­<lb/>corni, & in meridiano &longs;upra hori­<lb/>zontem; circulus maximæ depre&longs; <lb/>&longs;ionis e&longs;t <expan abbr="Bq;">Bque</expan> & à terræ <expan abbr="pũcto">puncto</expan> D, <lb/>quod a&longs;&longs;umptum e&longs;t extra Æqua­<lb/>torem; <expan abbr="punctũ">punctum</expan> maximæ elevatio <lb/>nis, quod e&longs;t in G, e&longs;t enim line <lb/><expan abbr="ab&longs;idũ">ab&longs;idum</expan> GI, di&longs;tat toto areu GD, a <lb/>quo tamen circulus maximæ de <lb/>pre&longs;&longs;ionis di&longs;tat tantùm arcu BM, po&longs;ita verò Luna in <expan abbr="pũcto">puncto</expan> mediæ noctis <lb/>L, circulus maximæ depre&longs;&longs;ionis erit NO, Linea ab&longs;idum LH, arcus di&longs;tan-<pb pagenum="110" xlink:href="025/01/114.jpg"/>tiæ à puncto maximæ clevationis HD, maximæ depre&longs;&longs;ionis DN; igitur <lb/>æ&longs;tus nocturnus longè major e&longs;t in loco D, quàm diurnus; immo &longs;i accipia­<lb/>tur punctum B, in eo erit maxima depre&longs;&longs;io aquæ, Luna po&longs;ita in G ; &longs;cilicet <lb/>de meridie, po&longs;ita verò in L, de media nocte, di&longs;tabit B à puncto maximæ <lb/>depre&longs;&longs;ionis arcu BN; cuncta hæc repugnare videntur ob&longs;ervationibus, cùm <lb/>æ&longs;tus diurnus & nocturnus æquales &longs;int. </s> | <s id="s.001279">Sit circulus verticalis & meri­<lb/>dianus in globo terre&longs;tri ADCF, <lb/><expan abbr="Horizõ">Horizon</expan> AC, Æquator FK; Tropi­<lb/>cus Cancri HI, Capricorni GL, <lb/>Axis mundi PM; &longs;upponatur Lu­<lb/>nain G, &longs;cilicet in Tropico Capri­<lb/>corni, & in meridiano &longs;upra hori­<lb/>zontem; circulus maximæ depre&longs;<lb/>&longs;ionis e&longs;t <expan abbr="Bq;">Bq</expan> & à terræ <expan abbr="pũcto">puncto</expan> D, <lb/>quod a&longs;&longs;umptum e&longs;t extra Æqua­<lb/>torem; <expan abbr="punctũ">punctum</expan> maximæ elevatio<lb/>nis, quod e&longs;t in G, e&longs;t enim line <lb/><expan abbr="ab&longs;idũ">ab&longs;idum</expan> GI, di&longs;tat toto area GD, a <lb/>quo tamen circulus maximæ de <lb/>pre&longs;&longs;ionis di&longs;tat tantùm arcu BM, po&longs;ita verò Luna in <expan abbr="pũcto">puncto</expan> mediæ noctis <lb/>L, circulus maximæ depre&longs;&longs;ionis erit NO, Linea ab&longs;idum LH, arcus di&longs;tan-<pb pagenum="110" xlink:href="025/01/114.jpg"/>tiæ à puncto maximæ elevationis HD, maximæ depre&longs;&longs;ionis DN; igitur <lb/>æ&longs;tus nocturnus longè major e&longs;t in loco D, quàm diurnus; immo &longs;i accipia­<lb/>tur punctum B, in eo erit maxima depre&longs;&longs;io aquæ, Luna po&longs;ita in G ; &longs;cilicet <lb/>de meridie, po&longs;ita verò in L, de media nocte, di&longs;tabit B à puncto maximæ <lb/>depre&longs;&longs;ionis arcu BN; cuncta hæc repugnare videntur ob&longs;ervationibus, cùm <lb/>æ&longs;tus diurnus & nocturnus æquales &longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001280"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001280"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001281"> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex præcipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facilè a me&longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s> | <s id="s.001281"> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex præcipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facilè a me&longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s> |
| <s id="s.001282">Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;itaquea, cuncta hæc, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio­<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab carundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin­<lb/>guitur, licèt vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele­<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; & vici&longs;&longs;im minùs rapi­<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, versùs <lb/>Polos æ&longs;tus ferè &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul à Po<gap/>o di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurnũ">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; & verò <lb/>præ&longs;cindendo à vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, versùs Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aquæ, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo reverà non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere­<lb/>tur. </s> | <s id="s.001282">Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;it aquea, cuncta hæc, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio­<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab earundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin­<lb/>guitur, licèt vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele­<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; & vici&longs;&longs;im minùs rapi­<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, versùs <lb/>Polos æ&longs;tus ferè &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul à Pol<gap/>o di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurnũ">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; & verò <lb/>præ&longs;cindendo à vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, versùs Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aquæ, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo reverà non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.001283">Sed de hoc infra. </s> | <s id="s.001283">Sed de hoc infra. </s> |
| <s id="s.001284">Porrò fateor vltro, <expan abbr="præ&longs;cind&etilde;do">præ&longs;cindendo</expan> à diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>& po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu­<lb/>morem aquæ altiorem fore de meridie quàm de media nocte, Luna exi&longs;ten­<lb/>te in Tropico Cancri, contra verò in Tropico Capricorni; immo Luna exi­<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, quàm &longs;i Luna exi&longs;teret in Æquatore. </s> | <s id="s.001284">Porrò fateor vltro, <expan abbr="præ&longs;cind&etilde;do">præ&longs;cindendo</expan> à diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>& po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu­<lb/>morem aquæ altiorem fore de meridie quàm de media nocte, Luna exi&longs;ten­<lb/>te in Tropico Cancri, contra verò in Tropico Capricorni; immo Luna exi­<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, quàm &longs;i Luna exi&longs;teret in Æquatore. </s> |
| <s id="s.001285">Cur verò hoc <lb/>modo <expan abbr="nõ">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terræ ac maris &longs;itu & à vario affluentis & refluen­<lb/>tis aquæ cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra­<lb/>ctione &c. </s> | <s id="s.001285">Cur verò hoc <lb/>modo <expan abbr="nõ">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terræ ac maris &longs;itu & à vario affluentis & refluen­<lb/>tis aquæ cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra­<lb/>ctione &c. </s> |
| <s id="s.001286">de quibus infrà, omninò &longs;equitur. </s> | <s id="s.001286">de quibus infrà, omninò &longs;equitur. </s> |
| <s id="s.001287">Itaque jam mihi &longs;ufficit, hanc <lb/>veram cau&longs;am e&longs;&longs;e prædicti aquarum tumoris & motus, eju&longs;demque revo­<lb/>lutionis, ad Lunæ motum diurnum ita compo&longs;it&etail; vt Luna in Meridiano exi­<lb/>&longs;tente, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra horizontem, præfatus tumor maximus &longs;it in lo­<lb/>cis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis: maxima verò ibidem depre&longs;&longs;io, Luna 90. <lb/>gradibus à dicto Meridiano di&longs;tante; &longs;ic enim &longs;ingulis diebus tumor vna <lb/>ferè hora tardiùs accedit; quia talis e&longs;t Lunæ motus, & jam vides, ni fallor, <lb/>Chry&longs;ocome, quid ad mitabilem i&longs;tum effectum Luna conferat, & quàm <lb/>providè antè dixerim, Lunam marini æ&longs;tus cau&longs;am non e&longs;&longs;e, nec enim re­<lb/>verà cau&longs;a e&longs;t, &longs;ed mera occa&longs;io; cau&longs;a verò, inæqualis aëris gravitatio, eo <lb/>modo, quo dixi. </s> | <s id="s.001287">Itaque jam mihi &longs;ufficit, hanc <lb/>veram cau&longs;am e&longs;&longs;e prædicti aquarum tumoris & motus, eju&longs;demque revo­<lb/>lutionis, ad Lunæ motum diurnum ita compo&longs;it&etail; vt Luna in Meridiano exi­<lb/>&longs;tente, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra horizontem, præfatus tumor maximus &longs;it in lo­<lb/>cis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis: maxima verò ibidem depre&longs;&longs;io, Luna 90. <lb/>gradibus à dicto Meridiano di&longs;tante; &longs;ic enim &longs;ingulis diebus tumor vna <lb/>ferè hora tardiùs accedit; quia talis e&longs;t Lunæ motus, & jam vides, ni fallor, <lb/>Chry&longs;ocome, quid ad mirabilem i&longs;tum effectum Luna conferat, & quàm <lb/>providè antè dixerim, Lunam marini æ&longs;tus cau&longs;am non e&longs;&longs;e, nec enim re­<lb/>verà cau&longs;a e&longs;t, &longs;ed mera occa&longs;io; cau&longs;a verò, inæqualis aëris gravitatio, eo <lb/>modo, quo dixi. </s> |
| <s id="s.001288">Ex qua po&longs;ita Luna, eju&longs;que motu ab ortu in occa&longs;um, ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò &longs;equitur æ&longs;tus, id e&longs;t, aquarum elevatio & tumor, in dato quolibet <lb/>Oceani puncto; &longs;uppo&longs;ita &longs;cilicet tota &longs;uperficie globi aquea, idque bis &longs;in­<lb/>gulis diebus, &longs;cilicet de meridie, & media nocte Lunari; meridiem autem, <lb/>&longs;eu mediam noctem Lunarem voco, illud temporis punctum, quo Luna e&longs;t <lb/>in Meridiano, cui prædictus locus &longs;ube&longs;t; vtrùm verò tumor de meridie Lu­<lb/>nari, &longs;it æqualis tumori de media nocte, jam dictum e&longs;t &longs;upra; nimirum <pb pagenum="111" xlink:href="025/01/115.jpg"/>æqualis e&longs;t, dum Luna non procul ab Æquatore exi&longs;tit; inæqualis verò, <lb/>dum Luna versùs Tropicos excurrit; quid autem accidat, in hoc rerum <lb/>&longs;tatu, nimirum ex diver&longs;o marium ac terrurum &longs;itu, paulò po&longs;t dicam, <lb/>nec me opinor, ab onere illo eximetis. </s> | <s id="s.001288">Ex qua po&longs;ita Luna, eju&longs;que motu ab ortu in occa&longs;um, ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò &longs;equitur æ&longs;tus, id e&longs;t, aquarum elevatio & tumor, in dato quolibet <lb/>Oceani puncto; &longs;uppo&longs;ita &longs;cilicet tota &longs;uperficie globi aquea, idque bis &longs;in­<lb/>gulis diebus, &longs;cilicet de meridie, & media nocte Lunari; meridiem autem, <lb/>&longs;eu mediam noctem Lunarem voco, illud temporis punctum, quo Luna e&longs;t <lb/>in Meridiano, cui prædictus locus &longs;ube&longs;t; vtrùm verò tumor de meridie Lu­<lb/>nari, &longs;it æqualis tumori de media nocte, jam dictum e&longs;t &longs;upra; nimirum <pb pagenum="111" xlink:href="025/01/115.jpg"/>æqualis e&longs;t, dum Luna non procul ab Æquatore exi&longs;tit; inæqualis verò, <lb/>dum Luna versùs Tropicos excurrit; quid autem accidat, in hoc rerum <lb/>&longs;tatu, nimirum ex diver&longs;o marium ac terrarum &longs;itu, paulò po&longs;t dicam, <lb/>nec me opinor, ab onere illo eximetis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001289"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001289"><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001290"> Germanam ac facilem cau&longs;am habemus marini æ&longs;tus, qui <lb/>&longs;ingulis diebus bis a&longs;&longs;urgeret in illa hypothe&longs;i totius &longs;uperficiei aqueæ, de <lb/>qua vltra di&longs;putandum e&longs;&longs;e, non puto; quare ad aliam marini æ&longs;tus pro­<lb/>prietatem venio; prima enim diurna e&longs;t, de qua huc v&longs;que; juxta illam <lb/>hypothe&longs;im ; &longs;ecunda men&longs;trua, tertia denique annua. </s> | <s id="s.001290"> Germanam ac facilem cau&longs;am habemus marini æ&longs;tus, qui <lb/>&longs;ingulis diebus bis a&longs;&longs;urgeret in illa hypothe&longs;i totius &longs;uperficiei aqueæ, de <lb/>qua vltra di&longs;putandum e&longs;&longs;e, non puto; quare ad aliam marini æ&longs;tus pro­<lb/>prietatem venio; prima enim diurna e&longs;t, de qua huc v&longs;que; juxta illam <lb/>hypothe&longs;im ; &longs;ecunda men&longs;trua, tertia denique annua. </s> |
| <s id="s.001291">Quod &longs;pectat ad <lb/>men&longs;truam, nemo ferè ne&longs;cit, æ&longs;tum maximum e&longs;&longs;e in Plenihinio, medio­<lb/>crem in Novilunio, minimum in Quadraturis; Quæro igitur ex te, vtrùm <lb/>in hac eadem hypothe&longs;i, ratio & cau&longs;a reddi po&longs;lit huju&longs;modi varietatum. </s> | <s id="s.001291">Quod &longs;pectat ad <lb/>men&longs;truam, nemo ferè ne&longs;cit, æ&longs;tum maximum e&longs;&longs;e in Plenihinio, medio­<lb/>crem in Novilunio, minimum in Quadraturis; Quæro igitur ex te, vtrùm <lb/>in hac eadem hypothe&longs;i, ratio & cau&longs;a reddi po&longs;&longs;it huju&longs;modi varietatum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001292"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001292"><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001293"> Non e&longs;t dubium, quin po&longs;ita majore vi pre&longs;&longs;ionis, major ex <lb/>illa tumoris, vel elevationis effectus con&longs;equatur, nimitum cre&longs;cente cau­<lb/>&longs;a, cre&longs;cit effectus; atqui in Plenilunio major pre&longs;&longs;ionis vis e&longs;t, quàm in <lb/>Novilunio; & in vtroque, quàm in Quadraturis; quia &longs;cilicet major vis <lb/>e&longs;t gravitationis ; hæc verò major, quia tunc aër longè gravior. </s> | <s id="s.001293"> Non e&longs;t dubium, quin po&longs;ita majore vi pre&longs;&longs;ionis, major ex <lb/>illa tumoris, vel elevationis effectus con&longs;equatur, nimirum cre&longs;cente cau­<lb/>&longs;a, cre&longs;cit effectus; atqui in Plenilunio major pre&longs;&longs;ionis vis e&longs;t, quàm in <lb/>Novilunio; & in vtroque, quàm in Quadraturis; quia &longs;cilicet major vis <lb/>e&longs;t gravitationis ; hæc verò major, quia tunc aër longè gravior. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001294"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> Hæc probè inter &longs;e con&longs;entiunt, modò illud, quod vltimo loco <lb/>a&longs;&longs;eris, &longs;ub&longs;i&longs;tat; at, vt ingenuè dicam, non video, our aër &longs;it gravior in <lb/>Plenilunio. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.001294"><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> Hæc probè inter &longs;e con&longs;entiunt, modò illud, quod vltimo loco <lb/>a&longs;&longs;eris, &longs;ub&longs;i&longs;tat; at, vt ingenuè dicam, non video, our aër &longs;it gravior in <lb/>Plenilunio. <!-- KEEP S--></s> |