| version 1.9, 2007/06/14 18:35:11 |
version 1.10, 2007/06/15 11:08:16 |
| |
| <s id="s.005131">Quandoquidem, ut <lb/>ob&longs;ervavi jam tum ab anno 54 labentis &longs;æculi &longs;criptis Romæ de <lb/>hoc eodem argumento publicè traditis, & funiculi, ex quibus <lb/>lanx percu&longs;&longs;a pendet, di&longs;trahuntur, & libræ jugum flectitur, <lb/>immò & lanx ip&longs;a ictum cadentis ponderis excipiens flexilis <lb/>e&longs;t; ac propterea impetûs vim retundunt, cùm maximè vi <lb/>ela&longs;ticâ &longs;e re&longs;tituentes conantur &longs;ur&longs;um. </s> | <s id="s.005131">Quandoquidem, ut <lb/>ob&longs;ervavi jam tum ab anno 54 labentis &longs;æculi &longs;criptis Romæ de <lb/>hoc eodem argumento publicè traditis, & funiculi, ex quibus <lb/>lanx percu&longs;&longs;a pendet, di&longs;trahuntur, & libræ jugum flectitur, <lb/>immò & lanx ip&longs;a ictum cadentis ponderis excipiens flexilis <lb/>e&longs;t; ac propterea impetûs vim retundunt, cùm maximè vi <lb/>ela&longs;ticâ &longs;e re&longs;tituentes conantur &longs;ur&longs;um. </s> |
| <s id="s.005132">Præterquam quod, &longs;i <lb/>pondus cadens non exactè incidat in lancis centrum re&longs;pon­<lb/>dens extremitati jugi, plurimum intere&longs;t ad varianda momen­<lb/>ta, prout libræ brachium aut decurtatum aut productum intel­<lb/>ligitur. </s> | <s id="s.005132">Præterquam quod, &longs;i <lb/>pondus cadens non exactè incidat in lancis centrum re&longs;pon­<lb/>dens extremitati jugi, plurimum intere&longs;t ad varianda momen­<lb/>ta, prout libræ brachium aut decurtatum aut productum intel­<lb/>ligitur. </s> |
| <s id="s.005133">Quò autem majus e&longs;t pondus in oppo&longs;itâ lance attollen­<lb/>dum ex vi depre&longs;&longs;ionis lancis percu&longs;&longs;æ, magis re&longs;i&longs;tit, ac proin­<lb/>de locus e&longs;t flexioni majori ip&longs;ius libræ, aut funiculorum <lb/>di&longs;tractioni, præ&longs;ertim &longs;i lanx fuerit concava, & cadens pon­<lb/>dus illam tangens prolabatur in depre&longs;&longs;iorem lancis locum. </s> | <s id="s.005133">Quò autem majus e&longs;t pondus in oppo&longs;itâ lance attollen­<lb/>dum ex vi depre&longs;&longs;ionis lancis percu&longs;&longs;æ, magis re&longs;i&longs;tit, ac proin­<lb/>de locus e&longs;t flexioni majori ip&longs;ius libræ, aut funiculorum <lb/>di&longs;tractioni, præ&longs;ertim &longs;i lanx fuerit concava, & cadens pon­<lb/>dus illam tangens prolabatur in depre&longs;&longs;iorem lancis locum. </s> |
| <s id="s.005134">Ex <lb/>quo accidit, ut docuit experientia, aucto pondere elevando non <lb/>&longs;atis e&longs;&longs;e dimittere pondus cadens ex altitudine, quæ &longs;it ad prio­<lb/>rem altitudinem ut quadratum ponderis majoris ad quadratum <lb/>ponderis minoris initio elevati; percu&longs;&longs;io enim contingit in lan­<lb/>ce, cujus re&longs;i&longs;tentiam ad hoc, ut vi ponderis cadentis deprima­<lb/>tur, metitur re&longs;i&longs;tentia ponderis elevandi in oppo&longs;itâ lance: at <lb/>hæc &longs;i fuerit major quàm re&longs;i&longs;tentia jugi, aut lancis, ne flecta­<lb/>tur, aut funiculorum ne di&longs;trahantur, in hac flexione aut <lb/>di&longs;tractione in&longs;umitur vis percu&longs;&longs;ionis, qum oppo&longs;ita lanx attol­<lb/>latur. </s> | <s id="s.005134">Ex <lb/>quo accidit, ut docuit experientia, aucto pondere elevando non <lb/>&longs;atis e&longs;&longs;e dimittere pondus cadens ex altitudine, quæ &longs;it ad prio­<lb/>rem altitudinem ut quadratum ponderis majoris ad quadratum <lb/>ponderis minoris initio elevati; percu&longs;&longs;io enim contingit in lan­<lb/>ce, cujus re&longs;i&longs;tentiam ad hoc, ut vi ponderis cadentis deprima­<lb/>tur, metitur re&longs;i&longs;tentia ponderis elevandi in oppo&longs;itâ lance: at <lb/>hæc &longs;i fuerit major quàm re&longs;i&longs;tentia jugi, aut lancis, ne flecta­<lb/>tur, aut funiculorum ne di&longs;trahantur, in hac flexione aut <lb/>di&longs;tractione in&longs;umitur vis percu&longs;&longs;ionis, quin oppo&longs;ita lanx attol­<lb/>latur. </s> |
| <s id="s.005135">Quapropter ex altitudine adhuc majori dimittendum e&longs;t <lb/>pondus cadens; nam adhuc majore impetu concepto tam validè <lb/>percutiet lancem, ut re&longs;i&longs;tentia jugi & lancis ad flexionem ul­<lb/>teriorem, atque funiculorum ad longiorem di&longs;tractionem, ma­<lb/>jor &longs;it quàm re&longs;i&longs;tentia ponderis oppo&longs;itæ lancis: atque adeò <lb/>lanx percu&longs;&longs;a non deprimetur &longs;olùm, quantum funiculorum <pb pagenum="695" xlink:href="017/01/711.jpg"/>di&longs;tractio & ip&longs;a flexio permittit, &longs;ed adhuc ulteriùs; atque op­<lb/>po&longs;ita lanx attolletur, quatenus impetûs vires excedunt oppo­<lb/>&longs;itæ gravitatis re&longs;i&longs;tentiam. </s> | <s id="s.005135">Quapropter ex altitudine adhuc majori dimittendum e&longs;t <lb/>pondus cadens; nam adhuc majore impetu concepto tam validè <lb/>percutiet lancem, ut re&longs;i&longs;tentia jugi & lancis ad flexionem ul­<lb/>teriorem, atque funiculorum ad longiorem di&longs;tractionem, ma­<lb/>jor &longs;it quàm re&longs;i&longs;tentia ponderis oppo&longs;itæ lancis: atque adeò <lb/>lanx percu&longs;&longs;a non deprimetur &longs;olùm, quantum funiculorum <pb pagenum="695" xlink:href="017/01/711.jpg"/>di&longs;tractio & ip&longs;a flexio permittit, &longs;ed adhuc ulteriùs; atque op­<lb/>po&longs;ita lanx attolletur, quatenus impetûs vires excedunt oppo­<lb/>&longs;itæ gravitatis re&longs;i&longs;tentiam. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| | |
| 4. Meteor. <lb/><!-- REMOVE S-->&longs;umma 2. cap. | 4. Meteor. <lb/><!-- REMOVE S-->&longs;umma 2. cap. |
| | |
| 1. <emph type="italics"/>quod non cedit in &longs;eip&longs;um &longs;ecundùm &longs;uperficiem:<emph.end type="italics"/><pb pagenum="719" xlink:href="017/01/735.jpg"/><emph type="italics"/>Molle autem, quod cedit, non circumob&longs;i&longs;tendo; aqua enins non Mol­<lb/>lis, non enim cedit compre&longs;&longs;ione &longs;uperficies in profundum, &longs;ed circum­<lb/>ob&longs;i&longs;tit:<emph.end type="italics"/> aqua &longs;cilicet, & humores urgenti quidem cedunt, at non <lb/>induendo &longs;uperficiem, quæ maneat, (ut ceræ ac luto accidit) <lb/>&longs;ed ita &longs;ecedendo, ut, urgente remoto, ad &longs;uperficiem antiquæ <lb/>&longs;uperficiei &longs;imilem confluant particulæ, quæ &longs;ece&longs;&longs;erant. </s> | 1. <emph type="italics"/>quod non cedit in &longs;eip&longs;um &longs;ecundùm &longs;uperficiem:<emph.end type="italics"/><pb pagenum="719" xlink:href="017/01/735.jpg"/><emph type="italics"/>Molle autem, quod cedit, non circumob&longs;i&longs;tendo; aqua enim non Mol­<lb/>lis, non enim cedit compre&longs;&longs;ione &longs;uperficies in profundum, &longs;ed circum­<lb/>ob&longs;i&longs;tit:<emph.end type="italics"/> aqua &longs;cilicet, & humores urgenti quidem cedunt, at non <lb/>induendo &longs;uperficiem, quæ maneat, (ut ceræ ac luto accidit) <lb/>&longs;ed ita &longs;ecedendo, ut, urgente remoto, ad &longs;uperficiem antiquæ <lb/>&longs;uperficiei &longs;imilem confluant particulæ, quæ &longs;ece&longs;&longs;erant. </s> |
| <s id="s.005300">Qua­<lb/>propter ad mollium genus, in rem præ&longs;entem &longs;pectare cen&longs;en­<lb/>da &longs;unt, quæcumque &longs;e premi patiuntur, hoc e&longs;t, externo im­<lb/>pul&longs;u in &longs;e ip&longs;a coëunt, cùm in profundum &longs;uperficies permu­<lb/>tatur, nec dividitur; &longs;ivè imprimi & formari po&longs;&longs;int, pul&longs;u tan­<lb/>tùm, ut cera & argilla, aut percu&longs;&longs;ione, ut plumbum; &longs;ivè im­<lb/>pre&longs;&longs;ionem & formam rejiciant, ut lana, & &longs;pongiæ. </s> | <s id="s.005300">Qua­<lb/>propter ad mollium genus, in rem præ&longs;entem &longs;pectare cen&longs;en­<lb/>da &longs;unt, quæcumque &longs;e premi patiuntur, hoc e&longs;t, externo im­<lb/>pul&longs;u in &longs;e ip&longs;a coëunt, cùm in profundum &longs;uperficies permu­<lb/>tatur, nec dividitur; &longs;ivè imprimi & formari po&longs;&longs;int, pul&longs;u tan­<lb/>tùm, ut cera & argilla, aut percu&longs;&longs;ione, ut plumbum; &longs;ivè im­<lb/>pre&longs;&longs;ionem & formam rejiciant, ut lana, & &longs;pongiæ. </s> |
| <s id="s.005301">Ea autem, <lb/>quæ dura &longs;unt, &longs;ed ductilia, quia <emph type="italics"/>eâdem percußione po&longs;&longs;unt &longs;imulin <lb/>latus, & in profundum &longs;ecundùm &longs;uperficiem transferri &longs;ecundùm <lb/>partem,<emph.end type="italics"/> ut ferro candenti, alií&longs;que metallis &longs;ub fabri malleo <lb/>contingit, aliquatenus ad mollia pertinere videntur, &longs;altem <lb/>comparatè, quia videlicet cedunt percutienti, quod propterea <lb/>durius cen&longs;etur. </s> | <s id="s.005301">Ea autem, <lb/>quæ dura &longs;unt, &longs;ed ductilia, quia <emph type="italics"/>eâdem percußione po&longs;&longs;unt &longs;imulin <lb/>latus, & in profundum &longs;ecundùm &longs;uperficiem transferri &longs;ecundùm <lb/>partem,<emph.end type="italics"/> ut ferro candenti, alií&longs;que metallis &longs;ub fabri malleo <lb/>contingit, aliquatenus ad mollia pertinere videntur, &longs;altem <lb/>comparatè, quia videlicet cedunt percutienti, quod propterea <lb/>durius cen&longs;etur. </s> |
| <s id="s.005302">Sic in arce Antuerpien&longs;i memini me vidi&longs;&longs;e <lb/>ænea aliquot ingentia tormenta bellica, olim ex Sckenckianâ <lb/>munitione, cum in Hi&longs;panorum pote&longs;tatem venit, a&longs;portata, <lb/>in quorum tubis non mediocres contu&longs;ionum notæ ab ho&longs;tili­<lb/>bus globis impre&longs;&longs;æ apparebant. </s> | <s id="s.005302">Sic in arce Antuerpien&longs;i memini me vidi&longs;&longs;e <lb/>ænea aliquot ingentia tormenta bellica, olim ex Sckenckianâ <lb/>munitione, cum in Hi&longs;panorum pote&longs;tatem venit, a&longs;portata, <lb/>in quorum tubis non mediocres contu&longs;ionum notæ ab ho&longs;tili­<lb/>bus globis impre&longs;&longs;æ apparebant. </s> |
| <s id="s.005303">Quæ verò corpora dura &longs;unt, <lb/>neque &longs;e ita comprimi patiuntur, ut &longs;uperficies depre&longs;&longs;a cra&longs;&longs;i­<lb/>tiem minuat, &longs;ed &longs;olùm, &longs;ervatâ longitudine, flexibilia &longs;unt eâ <lb/>ratione, ut à rectitudine ad curvitatem, aut vici&longs;&longs;im à curvitate <lb/>ad rectitudinem torqueantur, cedunt quidem, &longs;ed inter mollia, <lb/>ex hoc quidem capite, recen&longs;enda non &longs;unt. </s> | <s id="s.005303">Quæ verò corpora dura &longs;unt, <lb/>neque &longs;e ita comprimi patiuntur, ut &longs;uperficies depre&longs;&longs;a cra&longs;&longs;i­<lb/>tiem minuat, &longs;ed &longs;olùm, &longs;ervatâ longitudine, flexibilia &longs;unt eâ <lb/>ratione, ut à rectitudine ad curvitatem, aut vici&longs;&longs;im à curvitate <lb/>ad rectitudinem torqueantur, cedunt quidem, &longs;ed inter mollia, <lb/>ex hoc quidem capite, recen&longs;enda non &longs;unt. </s> |
| <s id="s.005304">Quod &longs;i vehe­<lb/>mentiore percu&longs;&longs;ione non &longs;olùm flectantur, &longs;ed etiam frangan­<lb/>tur (quemadmodum contingit cra&longs;&longs;iufculo baculo, cujus ex­<lb/>tremitates in acumen de&longs;inentes innituntur duobus vitreis cya­<lb/>this; qui circa medium valido fu&longs;te percu&longs;&longs;us flectitur, & in­<lb/>flexione declinans vitra, iis integris frangitur) in magnas par­<lb/>tes dividuntur, & &longs;eparantur: at &longs;i in partes plures di&longs;&longs;iliant ex <lb/>unicâ percu&longs;&longs;ione, fliantur, ut vitrum, lapis, fictile; id quod ex <lb/>duritie oritur. </s> | <s id="s.005304">Quod &longs;i vehe­<lb/>mentiore percu&longs;&longs;ione non &longs;olùm flectantur, &longs;ed etiam frangan­<lb/>tur (quemadmodum contingit cra&longs;&longs;iu&longs;culo baculo, cujus ex­<lb/>tremitates in acumen de&longs;inentes innituntur duobus vitreis cya­<lb/>this; qui circa medium valido fu&longs;te percu&longs;&longs;us flectitur, & in­<lb/>flexione declinans vitra, iis integris frangitur) in magnas par­<lb/>tes dividuntur, & &longs;eparantur: at &longs;i in partes plures di&longs;&longs;iliant ex <lb/>unicâ percu&longs;&longs;ione, friantur, ut vitrum, lapis, fictile; id quod ex <lb/>duritie oritur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005305">Hæc eadem corporis habitudo, quæ particularum compo­<lb/>nentium complexionem re&longs;picit, æquè in percutiente, ac in <lb/>percu&longs;&longs;o attendenda e&longs;t; quandoquidem &longs;i di&longs;par fuerit eorum <pb pagenum="720" xlink:href="017/01/736.jpg"/>durities, fieri pote&longs;t, ut ex ictu labefactetur potiùs percutiens, <lb/>quàm percu&longs;&longs;um: &longs;ic globus plumbeus ex editâ turri decidens <lb/>in &longs;ubjectum &longs;ilicem ex ictu contunditur, rotundâ &longs;uperficie in <lb/>planam mutatâ, qua parte fuit contactus; & vitrum ad &longs;axa <lb/>alli&longs;um friatur; & follis lu&longs;orius in parietem impactus compri­<lb/>mitur. </s> | <s id="s.005305">Hæc eadem corporis habitudo, quæ particularum compo­<lb/>nentium complexionem re&longs;picit, æquè in percutiente, ac in <lb/>percu&longs;&longs;o attendenda e&longs;t; quandoquidem &longs;i di&longs;par fuerit eorum <pb pagenum="720" xlink:href="017/01/736.jpg"/>durities, fieri pote&longs;t, ut ex ictu labefactetur potiùs percutiens, <lb/>quàm percu&longs;&longs;um: &longs;ic globus plumbeus ex editâ turri decidens <lb/>in &longs;ubjectum &longs;ilicem ex ictu contunditur, rotundâ &longs;uperficie in <lb/>planam mutatâ, qua parte fuit contactus; & vitrum ad &longs;axa <lb/>alli&longs;um friatur; & follis lu&longs;orius in parietem impactus compri­<lb/>mitur. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005325">Hinc &longs;i percu&longs;&longs;i corporis durities major fuerit, quàm percu­<lb/>tientis, fieri pote&longs;t, ut impetus qui corpori percu&longs;&longs;o imprimi <lb/>non pote&longs;t, disjiciat ip&longs;ius percutientis partes, aut in latus im­<lb/>pellat ita, ut vel contundatur, vel frangatur, vel frietur, sítque <lb/>percutientis conditio deterior, quàm percu&longs;&longs;i. </s> | <s id="s.005325">Hinc &longs;i percu&longs;&longs;i corporis durities major fuerit, quàm percu­<lb/>tientis, fieri pote&longs;t, ut impetus qui corpori percu&longs;&longs;o imprimi <lb/>non pote&longs;t, disjiciat ip&longs;ius percutientis partes, aut in latus im­<lb/>pellat ita, ut vel contundatur, vel frangatur, vel frietur, sítque <lb/>percutientis conditio deterior, quàm percu&longs;&longs;i. </s> |
| <s id="s.005326">Huju&longs;modi e&longs;&longs;et <lb/>apud nos conditio gladij, quo marmor percuteremus; neque <lb/>enim no&longs;trates en&longs;es comparandi &longs;unt cum illo, de quo Atlas <lb/>Sinicus pag.159.in XV Provincia Junnam ad urbem Chinkiang, <lb/>ubi hæc habet. <emph type="italics"/>Ad urbis Borealem partem ad hæc u&longs;que tempora in­<lb/>gens con&longs;picitur lapis, ubi Mung Rex Sinulo alterius Regis legatos <lb/>excipiens, cum illi minimè &longs;atisfacerent, extracto gladio lapidens <lb/>ita percu&longs;&longs;it, ut ictus ad tres cubitos penetraret, verbis in&longs;uper mi­<lb/>nacibus legatos alloquens; Ite, & Regive&longs;tro renunciare, quales apud <lb/>me gladij &longs;int.<emph.end type="italics"/></s> | <s id="s.005326">Huju&longs;modi e&longs;&longs;et <lb/>apud nos conditio gladij, quo marmor percuteremus; neque <lb/>enim no&longs;trates en&longs;es comparandi &longs;unt cum illo, de quo Atlas <lb/>Sinicus pag.159.in XV Provincia Junnam ad urbem Chinkiang, <lb/>ubi hæc habet. <emph type="italics"/>Ad urbis Borealem partem ad hæc u&longs;que tempora in­<lb/>gens con&longs;picitur lapis, ubi Mung Rex Sinulo alterius Regis legatos <lb/>excipiens, cum illi minimè &longs;atisfacerent, extracto gladio rapidens <lb/>ita percu&longs;&longs;it, ut ictus ad tres cubitos penetraret, verbis in&longs;uper mi­<lb/>nacibus legatos alloquens; Ite, & Regi ve&longs;tro renunciare, quales apud <lb/>me gladij &longs;int.<emph.end type="italics"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005327">Altera re&longs;i&longs;tentiæ origo habetur ex difficultate recedendi; <lb/>quando videlicet corpus percu&longs;&longs;um &longs;ivè ratione figuræ, &longs;ivè ra­<lb/>tione molis & gravitatis, &longs;ivè ratione ob&longs;taculi alicujus, aut <lb/>retinaculi, &longs;ivè ratione motûs oppo&longs;iti, nequit ob&longs;ecundare <lb/>motui percutientis, &longs;ed potiùs illum aut cohibet, aut retardat, <lb/>aut reflectit; hæc enim tria accidere po&longs;&longs;unt motui percutientis <lb/>ex percu&longs;&longs;i re&longs;i&longs;tentiâ. </s> | <s id="s.005327">Altera re&longs;i&longs;tentiæ origo habetur ex difficultate recedendi; <lb/>quando videlicet corpus percu&longs;&longs;um &longs;ivè ratione figuræ, &longs;ivè ra­<lb/>tione molis & gravitatis, &longs;ivè ratione ob&longs;taculi alicujus, aut <lb/>retinaculi, &longs;ivè ratione motûs oppo&longs;iti, nequit ob&longs;ecundare <lb/>motui percutientis, &longs;ed potiùs illum aut cohibet, aut retardat, <lb/>aut reflectit; hæc enim tria accidere po&longs;&longs;unt motui percutientis <lb/>ex percu&longs;&longs;i re&longs;i&longs;tentiâ. </s> |
| |
| <s id="s.005389">Sed &longs;i in <lb/>planum obliquè incidat li­<lb/>nea directionis globi per <lb/>centrum C deducta, & &longs;it MN; certum e&longs;t in plano AB <lb/>punctum N, in quod directionis linea MC producta incurrit, <lb/>non e&longs;&longs;e punctum contactûs; alioquin linea à globi centro <lb/>ducta ad punctum contactûs, caderet ad angulos inæquales ex <lb/>hypothe&longs;i, cum tamen angulos rectos con&longs;tituere demon&longs;tretur <lb/>in Sphæricis. </s> | <s id="s.005389">Sed &longs;i in <lb/>planum obliquè incidat li­<lb/>nea directionis globi per <lb/>centrum C deducta, & &longs;it MN; certum e&longs;t in plano AB <lb/>punctum N, in quod directionis linea MC producta incurrit, <lb/>non e&longs;&longs;e punctum contactûs; alioquin linea à globi centro <lb/>ducta ad punctum contactûs, caderet ad angulos inæquales ex <lb/>hypothe&longs;i, cum tamen angulos rectos con&longs;tituere demon&longs;tretur <lb/>in Sphæricis. </s> |
| <s id="s.005390">E&longs;t igitur contactus in puncto S, extra lineam <lb/>directionis centri, ideóque angulus reflexionis non e&longs;t BNQ <lb/>æqualis angulo ANM. </s> | <s id="s.005390">E&longs;t igitur contactus in puncto S, extra lineam <lb/>directionis centri, ideóque angulus reflexionis non e&longs;t BNQ <lb/>æqualis angulo ANM. </s> |
| <s id="s.005391">Propterea in globo attendendum e&longs;t <lb/>punctum S, à quo reipsâ percutitur planum; & &longs;icuti in circu­<lb/>lo globum bifariam dividente punctum I delatum e&longs;t per li­<lb/>neam MI, ita punctum S per lineam OS ip&longs;i MI parallelam <lb/>(pono hìc globum non rotari dum movetur, &longs;ed recto itinere <lb/>deduci) venit ad contactum & percu&longs;&longs;ionem plani. </s> | <s id="s.005391">Propterea in globo attendendum e&longs;t <lb/>punctum S, à quo reipsâ percutitur planum; & &longs;icuti in circu­<lb/>lo globum bifariam dividente punctum I delatum e&longs;t per li­<lb/>neam MI, ita punctum S per lineam OS ip&longs;i MI parallelam <lb/>(pono hìc globum non rotari dum movetur, &longs;ed recto itinere <lb/>deduci) venit ad contactum & percu&longs;&longs;ionem plani. </s> |
| <s id="s.005392">Cum igi­<lb/>tur OS & MN &longs;int parallelæ, anguli OSA, & MNA &longs;unt <lb/>æquales: & &longs;icuti &longs;i punctum I &longs;olitarium e&longs;&longs;et, atque juxta <lb/>&longs;uam directionem ventret in N, reflecteretur per NQ, ut re­<lb/>flexionis angulus QNB e&longs;&longs;et æqualis angulo Incidentiæ <lb/>MNA; ita punctum S globi reflectitur per SP, & angulus <lb/>reflexionis PSB æqualis e&longs;t incidentiæ angulo OSA; ac pro­<lb/>inde anguli PSB, & QNB &longs;unt æquales inter &longs;e. </s> | <s id="s.005392">Cum igi­<lb/>tur OS & MN &longs;int parallelæ, anguli OSA, & MNA &longs;unt <lb/>æquales: & &longs;icuti &longs;i punctum I &longs;olitarium e&longs;&longs;et, atque juxta <lb/>&longs;uam directionem veniret in N, reflecteretur per NQ, ut re­<lb/>flexionis angulus QNB e&longs;&longs;et æqualis angulo Incidentiæ <lb/>MNA; ita punctum S globi reflectitur per SP, & angulus <lb/>reflexionis PSB æqualis e&longs;t incidentiæ angulo OSA; ac pro­<lb/>inde anguli PSB, & QNB &longs;unt æquales inter &longs;e. </s> |
| <s id="s.005393">Centrum <pb pagenum="733" xlink:href="017/01/749.jpg"/>igitur C cùm in directione MN haberet directionem mixtam <lb/>ex directione CS versùs planum, & directione SB, eum im­<lb/>pediatur à globi &longs;oliditate ne ad planum ulteriùs accedat, mu­<lb/>tatâ directione CS in CR, atque retentâ priore directione SB, <lb/>habet directionem mixtam CH omnino &longs;imilem directioni <lb/>puncti S; atque propterea CH e&longs;t parallela ip&longs;i SP. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.005393">Centrum <pb pagenum="733" xlink:href="017/01/749.jpg"/>igitur C cùm in directione MN haberet directionem mixtam <lb/>ex directione CS versùs planum, & directione SB, eum im­<lb/>pediatur à globi &longs;oliditate ne ad planum ulteriùs accedat, mu­<lb/>tatâ directione CS in CR, atque retentâ priore directione SB, <lb/>habet directionem mixtam CH omnino &longs;imilem directioni <lb/>puncti S; atque propterea CH e&longs;t parallela ip&longs;i SP. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.005394">Quod &longs;i <lb/>globus rotari intelligatur, loco linearum, de quibus hactenus <lb/>fuit &longs;ermo, concipe plana, in quibus puncta illa &longs;uas periodos <lb/>de&longs;criberent in motu rotationis, & plana illa e&longs;&longs;ent ad planum <lb/>reflectens &longs;imiliter inclinata, ut de lineis dictum e&longs;t. </s> | <s id="s.005394">Quod &longs;i <lb/>globus rotari intelligatur, loco linearum, de quibus hactenus <lb/>fuit &longs;ermo, concipe plana, in quibus puncta illa &longs;uas periodos <lb/>de&longs;criberent in motu rotationis, & plana illa e&longs;&longs;ent ad planum <lb/>reflectens &longs;imiliter inclinata, ut de lineis dictum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.005406">Quantum autem in motu valeat directiones com­<lb/>mi&longs;cere, alteram centri rectam, alteram peripheriæ circularem <lb/>&longs;ed oppo&longs;itam, &longs;atis norûnt, qui minoribus orbiculis ludentes <lb/>globum qua&longs;i pendentem ex manu tenent, dúmque illum pro­<lb/>jiciunt, manu ei motum circularem communicant; unde oritur, <lb/>quod, ubi terram globus attigerit, vel &longs;i&longs;tit &longs;e, &longs;i directio peri­<lb/>pheriæ ad motum circularem e&longs;t æqualis directioni centri ad <lb/>motum rectum; vel tardiùs promovetur, quàm &longs;i &longs;olam centri <lb/>directionem haberet, prout directio centri major e&longs;t directione <lb/>peripheriæ, quæ cum primùm terram attingit, apta e&longs;t &longs;uá con­<lb/>ver&longs;ione retrahere centrum versùs projicientem. </s> | <s id="s.005406">Quantum autem in motu valeat directiones com­<lb/>mi&longs;cere, alteram centri rectam, alteram peripheriæ circularem <lb/>&longs;ed oppo&longs;itam, &longs;atis norûnt, qui minoribus orbiculis ludentes <lb/>globum qua&longs;i pendentem ex manu tenent, dúmque illum pro­<lb/>jiciunt, manu ei motum circularem communicant; unde oritur, <lb/>quod, ubi terram globus attigerit, vel &longs;i&longs;tit &longs;e, &longs;i directio peri­<lb/>pheriæ ad motum circularem e&longs;t æqualis directioni centri ad <lb/>motum rectum; vel tardiùs promovetur, quàm &longs;i &longs;olam centri <lb/>directionem haberet, prout directio centri major e&longs;t directione <lb/>peripheriæ, quæ cum primùm terram attingit, apta e&longs;t &longs;uá con­<lb/>ver&longs;ione retrahere centrum versùs projicientem. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005407">Quandoquidem verò in ludicris philo&longs;ophamur, liceat hìc <lb/>vulgarem crrorem retegere; quando &longs;cilicet rotundum verticil­<lb/>lum impre&longs;&longs;us impetus in gyrum agit, &longs;i verticillus corruat, mo­<lb/>vetur, quoad impetus extinguatur, &longs;ed ita ut videatur omnino <lb/>in contrarias partes agi, ac priùs: id quod communiter tribuunt <lb/>reflexioni, quia in pavimentum recidit. </s> | <s id="s.005407">Quandoquidem verò in ludicris philo&longs;ophamur, liceat hìc <lb/>vulgarem errorem retegere; quando &longs;cilicet rotundum verticil­<lb/>lum impre&longs;&longs;us impetus in gyrum agit, &longs;i verticillus corruat, mo­<lb/>vetur, quoad impetus extinguatur, &longs;ed ita ut videatur omnino <lb/>in contrarias partes agi, ac priùs: id quod communiter tribuunt <lb/>reflexioni, quia in pavimentum recidit. </s> |
| <s id="s.005408">Nullam hìc reflexio­<lb/>nem intercedere, & eandem permanere motûs directionem, <lb/>memini me aliquando a&longs;&longs;erentem vi&longs;um fui&longs;&longs;e pluribus, qui <lb/>aderant, paradoxum loqui: &longs;ed ubi inter nos convenit eundem <lb/>motum e&longs;&longs;e, quandiu circà axem ita fit convolutio, ut quæ par­<lb/>tes peripheriæ verticilli præcedebant axe in&longs;i&longs;tente, eædem axe <lb/>inclinato & procumbente præcedant; ju&longs;&longs;i aliquas notas peri­<lb/>pheriæ imprimi, ut priores à po&longs;terioribus di&longs;cerni po&longs;&longs;ent; de­<lb/>inde yerticillo corruente, & procumbente ob&longs;ervatum e&longs;t par­<lb/>tes, quæ priores erant in circuitione, ea&longs;dem &longs;ubinde altiùs at­<lb/>tolli à pavimento, atque circa axem eandem fieri conver&longs;io­<lb/>nem: & quia verticilli pes qua&longs;i centrum retinet inclinatam <lb/>peripheriam, illa eadem conver&longs;io circa axem facit, ut peri­<lb/>pheria &longs;ecundùm po&longs;teriores partes &longs;ubinde attingat &longs;ubjectum <lb/>alveolum, adeóque ratione habitâ alveoli videatur in contrarias <lb/>partes ferri ac priùs. </s> | <s id="s.005408">Nullam hìc reflexio­<lb/>nem intercedere, & eandem permanere motûs directionem, <lb/>memini me aliquando a&longs;&longs;erentem vi&longs;um fui&longs;&longs;e pluribus, qui <lb/>aderant, paradoxum loqui: &longs;ed ubi inter nos convenit eundem <lb/>motum e&longs;&longs;e, quandiu circà axem ita fit convolutio, ut quæ par­<lb/>tes peripheriæ verticilli præcedebant axe in&longs;i&longs;tente, eædem axe <lb/>inclinato & procumbente præcedant; ju&longs;&longs;i aliquas notas peri­<lb/>pheriæ imprimi, ut priores à po&longs;terioribus di&longs;cerni po&longs;&longs;ent; de­<lb/>inde yerticillo corruente, & procumbente ob&longs;ervatum e&longs;t par­<lb/>tes, quæ priores erant in circuitione, ea&longs;dem &longs;ubinde altiùs at­<lb/>tolli à pavimento, atque circa axem eandem fieri conver&longs;io­<lb/>nem: & quia verticilli pes qua&longs;i centrum retinet inclinatam <lb/>peripheriam, illa eadem conver&longs;io circa axem facit, ut peri­<lb/>pheria &longs;ecundùm po&longs;teriores partes &longs;ubinde attingat &longs;ubjectum <lb/>alveolum, adeóque ratione habitâ alveoli videatur in contrarias <lb/>partes ferri ac priùs. </s> |
| <s id="s.005409">Quare cùm nulla &longs;it nova motûs directio <lb/>ex plani oppo&longs;itione, nulla quoque e&longs;t reflexio. </s> | <s id="s.005409">Quare cùm nulla &longs;it nova motûs directio <lb/>ex plani oppo&longs;itione, nulla quoque e&longs;t reflexio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005410">At &longs;i duo corpora &longs;ibi invicem occurrant, &longs;ibi mutuo ob­<lb/>&longs;i&longs;tunt, & diminuto ex re&longs;i&longs;tentiâ impetu, &longs;i quid adhuc re&longs;i­<lb/>duum fuerit impetûs, qui excedat in&longs;itam repugnantiam ex <lb/>gravitate ortam, fit reflexio, aut alterius tantùm, &longs;i in reliquo <lb/>impetus obtundatur, aut utriu&longs;que, &longs;i fuerint &longs;ibi invicem per-<pb pagenum="736" xlink:href="017/01/752.jpg"/>cutiens & percu&longs;&longs;um: ut cùm duo globi &longs;ibi in motu occur­<lb/>runt aut æquali, aut non immodicè inæquali impetu acti. <lb/><emph type="italics"/>Æquali<emph.end type="italics"/> inquam, <emph type="italics"/>impetu,<emph.end type="italics"/> non <emph type="italics"/>æquali velocitate<emph.end type="italics"/>; &longs;i enim inæqua­<lb/>les fuerint globi, fieri pote&longs;t, ut eorum velocitates &longs;int in Re­<lb/>ciprocâ Ratione gravitatum; tunc &longs;cilicet impetus æquales &longs;unt; <lb/>contingere &longs;iquidem pote&longs;t majorem globum taidè quidem <lb/>moveri, &longs;ed multo impetu re&longs;pondente ejus moli, adeò ut ex­<lb/>cedat minoris globi impetum, qui proptereà non præcisè re­<lb/>flectatur, &longs;ed à majore globo & impetum recipiat, & directio­<lb/>nem non ex &longs;olâ re&longs;i&longs;tentiâ definitam, &longs;ed etiam ex ip&longs;ius ma­<lb/>joris globi motu. </s> | <s id="s.005410">At &longs;i duo corpora &longs;ibi invicem occurrant, &longs;ibi mutuo ob­<lb/>&longs;i&longs;tunt, & diminuto ex re&longs;i&longs;tentiâ impetu, &longs;i quid adhuc re&longs;i­<lb/>duum fuerit impetûs, qui excedat in&longs;itam repugnantiam ex <lb/>gravitate ortam, fit reflexio, aut alterius tantùm, &longs;i in reliquo <lb/>impetus obtundatur, aut utriu&longs;que, &longs;i fuerint &longs;ibi invicem per-<pb pagenum="736" xlink:href="017/01/752.jpg"/>cutiens & percu&longs;&longs;um: ut cùm duo globi &longs;ibi in motu occur­<lb/>runt aut æquali, aut non immodicè inæquali impetu acti. <lb/><emph type="italics"/>Æquali<emph.end type="italics"/> inquam, <emph type="italics"/>impetu,<emph.end type="italics"/> non <emph type="italics"/>æquali velocitate<emph.end type="italics"/>; &longs;i enim inæqua­<lb/>les fuerint globi, fieri pote&longs;t, ut eorum velocitates &longs;int in Re­<lb/>ciprocâ Ratione gravitatum; tunc &longs;cilicet impetus æquales &longs;unt; <lb/>contingere &longs;iquidem pote&longs;t majorem globum tardè quidem <lb/>moveri, &longs;ed multo impetu re&longs;pondente ejus moli, adeò ut ex­<lb/>cedat minoris globi impetum, qui proptereà non præcisè re­<lb/>flectatur, &longs;ed à majore globo & impetum recipiat, & directio­<lb/>nem non ex &longs;olâ re&longs;i&longs;tentiâ definitam, &longs;ed etiam ex ip&longs;ius ma­<lb/>joris globi motu. </s> |
| <s id="s.005411">Id quod &longs;i contingat, minor quidem reflecti­<lb/>tur, &longs;ed qui majore impetu ferebatur, modicam inveniens re­<lb/>&longs;i&longs;tentiam non reflectitur, quia dum minor globus cedit, plu­<lb/>rimum impetûs deperditur à majore; & ubi re&longs;i&longs;tentia minor <lb/>e&longs;t ce&longs;&longs;ione, e&longs;&longs;e nequit reflexio. </s> | <s id="s.005411">Id quod &longs;i contingat, minor quidem reflecti­<lb/>tur, &longs;ed qui majore impetu ferebatur, modicam inveniens re­<lb/>&longs;i&longs;tentiam non reflectitur, quia dum minor globus cedit, plu­<lb/>rimum impetûs deperditur à majore; & ubi re&longs;i&longs;tentia minor <lb/>e&longs;t ce&longs;&longs;ione, e&longs;&longs;e nequit reflexio. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.005426">Huic certè inhærens facultas &longs;e movendi planè otio&longs;a e&longs;t, <lb/>quippe quæ pror&longs;us immota con&longs;i&longs;teret, ni&longs;i impetum extra­<lb/>neum reciperet. </s> | <s id="s.005426">Huic certè inhærens facultas &longs;e movendi planè otio&longs;a e&longs;t, <lb/>quippe quæ pror&longs;us immota con&longs;i&longs;teret, ni&longs;i impetum extra­<lb/>neum reciperet. </s> |
| <s id="s.005427">Aliunde igitur quàm ex hac &longs;e movendi facul­<lb/>tate originem ducit impetus corpori percu&longs;&longs;o impre&longs;&longs;us. </s> | <s id="s.005427">Aliunde igitur quàm ex hac &longs;e movendi facul­<lb/>tate originem ducit impetus corpori percu&longs;&longs;o impre&longs;&longs;us. </s> |
| <s id="s.005428">Dein-<pb pagenum="738" xlink:href="017/01/754.jpg"/>de certum e&longs;t corporis percutientis naturam non priùs imprime­<lb/>re po&longs;&longs;e percu&longs;&longs;o impetum; quàm illud attingat: at in ip&longs;o per­<lb/>cutientis appul&longs;u ea e&longs;t percu&longs;&longs;i re&longs;i&longs;tentia, ut eju&longs;dem percu­<lb/>tientis motum ex ipsâ naturâ provenientem imminuat: cùm <lb/>igitur natura percutientis vix &longs;eip&longs;a movere valeat, quàm te­<lb/>nues habet vires ad vincendam obicis re&longs;i&longs;tentiam? </s> | <s id="s.005428">Dein-<pb pagenum="738" xlink:href="017/01/754.jpg"/>de certum e&longs;t corporis percutientis naturam non priùs imprime­<lb/>re po&longs;&longs;e percu&longs;&longs;o impetum; quàm illud attingat: at in ip&longs;o per­<lb/>cutientis appul&longs;u ea e&longs;t percu&longs;&longs;i re&longs;i&longs;tentia, ut eju&longs;dem percu­<lb/>tientis motum ex ipsâ naturâ provenientem imminuat: cùm <lb/>igitur natura percutientis vix &longs;eip&longs;a movere valeat, quàm te­<lb/>nues habet vires ad vincendam obicis re&longs;i&longs;tentiam? </s> |
| <s id="s.005429">Præterea, <lb/>ni&longs;i facta fuerit notabilis in longiore motu naturali acqui&longs;iti im­<lb/>petûs acce&longs;&longs;io, manife&longs;tò apparet valdè languida & enervata <lb/>percu&longs;&longs;io; &, quamvis &longs;ivè longior, &longs;ivè exiguus motus præ­<lb/>ce&longs;&longs;erit, eadem manens virtus movendi, nec &longs;ibi di&longs;&longs;imilis, va­<lb/>rictatem in &longs;e habet nullam: cum tamen ex di&longs;paribus incre­<lb/>mentis impetûs in motu acqui&longs;iti di&longs;&longs;imiles fiant percu&longs;&longs; ones: <lb/>Non igitur à &longs;olâ in&longs;itâ vi movendi producitur in percu&longs;&longs;o im­<lb/>petus. </s> | <s id="s.005429">Præterea, <lb/>ni&longs;i facta fuerit notabilis in longiore motu naturali acqui&longs;iti im­<lb/>petûs acce&longs;&longs;io, manife&longs;tò apparet valdè languida & enervata <lb/>percu&longs;&longs;io; &, quamvis &longs;ivè longior, &longs;ivè exiguus motus præ­<lb/>ce&longs;&longs;erit, eadem manens virtus movendi, nec &longs;ibi di&longs;&longs;imilis, va­<lb/>rietatem in &longs;e habet nullam: cum tamen ex di&longs;paribus incre­<lb/>mentis impetûs in motu acqui&longs;iti di&longs;&longs;imiles fiant percu&longs;&longs;iones: <lb/>Non igitur à &longs;olâ in&longs;itâ vi movendi producitur in percu&longs;&longs;o im­<lb/>petus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005430">Propterea, ut una atque eadem in percu&longs;&longs;ionibus omnibus <lb/>a&longs;&longs;ignetur producti impetûs cau&longs;a, &longs;ivè percutiens &longs;ponte &longs;uâ, <lb/>&longs;ivè per vim &longs;ibi illatam moveatur, percutientis impetum plu­<lb/>res cen&longs;ent dicendum e&longs;&longs;e principium & cau&longs;am effectricem <lb/>impetûs percu&longs;&longs;o impre&longs;&longs;i; ab illo enim, prout major fuerit, aut <lb/>minor, hujus menfuram pendere &longs;atis innotui&longs;&longs;e videtur ex <lb/>quotidianis experimentis. </s> | <s id="s.005430">Propterea, ut una atque eadem in percu&longs;&longs;ionibus omnibus <lb/>a&longs;&longs;ignetur producti impetûs cau&longs;a, &longs;ivè percutiens &longs;ponte &longs;uâ, <lb/>&longs;ivè per vim &longs;ibi illatam moveatur, percutientis impetum plu­<lb/>res cen&longs;ent dicendum e&longs;&longs;e principium & cau&longs;am effectricem <lb/>impetûs percu&longs;&longs;o impre&longs;&longs;i; ab illo enim, prout major fuerit, aut <lb/>minor, hujus men&longs;uram pendere &longs;atis innotui&longs;&longs;e videtur ex <lb/>quotidianis experimentis. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005431">Verùm, ne raptim in hanc &longs;ententiam pedarius Philo&longs;ophus <lb/>curram, illud me remoratur, quod, &longs;icuti eam e&longs;&longs;e con&longs;tat im­<lb/>petûs naturam, ut illico pror&longs;us pereat, ac motus ce&longs;&longs;at omni­<lb/>no illius corporis, in quo priùs inerat motum efficiens, ita pari­<lb/>ter eodem momento impetum minui nece&longs;&longs;e e&longs;t, eáque Ratio­<lb/>ne, quo momento, & qua Ratione illius eju&longs;dem corporis mo­<lb/>tus ex parte impeditur. </s> | <s id="s.005431">Verùm, ne raptim in hanc &longs;ententiam pedarius Philo&longs;ophus <lb/>curram, illud me remoratur, quod, &longs;icuti eam e&longs;&longs;e con&longs;tat im­<lb/>petûs naturam, ut illico pror&longs;us pereat, ac motus ce&longs;&longs;at omni­<lb/>no illius corporis, in quo priùs inerat motum efficiens, ita pari­<lb/>ter eodem momento impetum minui nece&longs;&longs;e e&longs;t, eáque Ratio­<lb/>ne, quo momento, & qua Ratione illius eju&longs;dem corporis mo­<lb/>tus ex parte impeditur. </s> |
| <s id="s.005432">Quò igitur magis impeditur percutien­<lb/>tis motus, eò magis eju&longs;dem impetum minui con&longs;equens e&longs;t: <lb/>propterea, quo momento à percutiente attingitur corpus per­<lb/>cu&longs;&longs;um, extenuatur in illo impetus, quia tunc illius motus im­<lb/>peditur; eóque minor evadit in percutiente impetus, quò ma­<lb/>jus invenit impedimentum motûs. </s> | <s id="s.005432">Quò igitur magis impeditur percutien­<lb/>tis motus, eò magis eju&longs;dem impetum minui con&longs;equens e&longs;t: <lb/>propterea, quo momento à percutiente attingitur corpus per­<lb/>cu&longs;&longs;um, extenuatur in illo impetus, quia tunc illius motus im­<lb/>peditur; eóque minor evadit in percutiente impetus, quò ma­<lb/>jus invenit impedimentum motûs. </s> |
| <s id="s.005433">Cùm autem effectui tenui­<lb/>tatem importet cau&longs;æ imbecillitas, exiguum utique impetum <lb/>in corpore percu&longs;&longs;o efficere valeret attenuatus percutientis im­<lb/>petus, quo momento accidit appul&longs;us atque alli&longs;io; eóque mi­<lb/>norem impetum reciperet corpus percu&longs;&longs;um, quò magis re­<lb/>&longs;i&longs;tens plus inferret impedimenti motui percutientis, quippe <pb pagenum="739" xlink:href="017/01/755.jpg"/>cujus impetus fieret languidior; neque enim quicquam juvat <lb/>antiqua virtus, &longs;i nunc e&longs;t effœta. </s> | <s id="s.005433">Cùm autem effectui tenui­<lb/>tatem importet cau&longs;æ imbecillitas, exiguum utique impetum <lb/>in corpore percu&longs;&longs;o efficere valeret attenuatus percutientis im­<lb/>petus, quo momento accidit appul&longs;us atque alli&longs;io; eóque mi­<lb/>norem impetum reciperet corpus percu&longs;&longs;um, quò magis re­<lb/>&longs;i&longs;tens plus inferret impedimenti motui percutientis, quippe <pb pagenum="739" xlink:href="017/01/755.jpg"/>cujus impetus fieret languidior; neque enim quicquam juvat <lb/>antiqua virtus, &longs;i nunc e&longs;t effœta. </s> |
| <s id="s.005434">Quò igitur magis re&longs;i&longs;tit <lb/>corpus percu&longs;&longs;um, languidiorem ictum exciperet, cum levior <lb/>infirmiórque impetus in eo efficeretur à tenuiore & languidio­<lb/>re percutientis impetu. </s> | <s id="s.005434">Quò igitur magis re&longs;i&longs;tit <lb/>corpus percu&longs;&longs;um, languidiorem ictum exciperet, cum levior <lb/>infirmiórque impetus in eo efficeretur à tenuiore & languidio­<lb/>re percutientis impetu. </s> |
| <s id="s.005435">Sed cum manife&longs;ta refragetur expe­<lb/>rientia validiores ictus à majore re&longs;i&longs;tentia ortos demon&longs;trans, <lb/>quæ&longs;o à Philo&longs;ophis, ut in hac causâ mihi dent hanc veniam, <lb/>ut patiantur me ab eorum placitis aliquantulum di&longs;cedere, nec <lb/>percutientis impetui tribuere facultatem effectricem imperûs <lb/>in corpore percu&longs;&longs;o, lyceo quamvis reclamante; cui &longs;ilentium <lb/>&longs;i tanti&longs;per indicere po&longs;&longs;em, dum me audiret po&longs;tulantem id, <lb/>quod æqui&longs;&longs;imum e&longs;t, ut ne quid huc præjudicati afferat, meam <lb/>forta&longs;&longs;e in &longs;ententiam volens deduceretur. </s> | <s id="s.005435">Sed cum manife&longs;ta refragetur expe­<lb/>rientia validiores ictus à majore re&longs;i&longs;tentia ortos demon&longs;trans, <lb/>quæ&longs;o à Philo&longs;ophis, ut in hac causâ mihi dent hanc veniam, <lb/>ut patiantur me ab eorum placitis aliquantulum di&longs;cedere, nec <lb/>percutientis impetui tribuere facultatem effectricem impetûs <lb/>in corpore percu&longs;&longs;o, lyceo quamvis reclamante; cui &longs;ilentium <lb/>&longs;i tanti&longs;per indicere po&longs;&longs;em, dum me audiret po&longs;tulantem id, <lb/>quod æqui&longs;&longs;imum e&longs;t, ut ne quid huc præjudicati afferat, meam <lb/>forta&longs;&longs;e in &longs;ententiam volens deduceretur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005436">Cùm itaque nec à virtute movendi, quæ corpori percutien­<lb/>ti inhæret, nec ab impetu eju&longs;dem percutientis effici novum <lb/>impetum in corpore percu&longs;&longs;o, &longs;atis probabili conjecturâ dicen­<lb/>dum videatur, quænam demum erit cau&longs;a impetûs, & eorum, <lb/>quæ impetum con&longs;equuntur, in corpore percu&longs;&longs;o? </s> | <s id="s.005436">Cùm itaque nec à virtute movendi, quæ corpori percutien­<lb/>ti inhæret, nec ab impetu eju&longs;dem percutientis effici novum <lb/>impetum in corpore percu&longs;&longs;o, &longs;atis probabili conjecturâ dicen­<lb/>dum videatur, quænam demum erit cau&longs;a impetûs, & eorum, <lb/>quæ impetum con&longs;equuntur, in corpore percu&longs;&longs;o? </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005444">At, inquis, impetus ex eo genere e&longs;t, quod Accidentia tan­<lb/>quam partes complectitur: Accidentia autem ex &longs;ubjecto in <lb/>&longs;ubjectum non tran&longs;ire, ip&longs;i &longs;cholarum parietes clamant. </s> | <s id="s.005444">At, inquis, impetus ex eo genere e&longs;t, quod Accidentia tan­<lb/>quam partes complectitur: Accidentia autem ex &longs;ubjecto in <lb/>&longs;ubjectum non tran&longs;ire, ip&longs;i &longs;cholarum parietes clamant. </s> |
| <s id="s.005445">Mul­<lb/>ta i&longs;tiu&longs;modi, non diffiteor, dicuntur in &longs;cholis: verùm an &longs;atis <lb/>examinata, momentóque &longs;uo ponderata fuerint, ignoro: non <lb/>pauca quippe habemus de manu, ut aiunt, in manum tradita, <lb/>non ad auri&longs;icis &longs;tateram revocata, &longs;ed populari trutinæ per­<lb/>mi&longs;&longs;a. </s> | <s id="s.005445">Mul­<lb/>ta i&longs;tiu&longs;modi, non diffiteor, dicuntur in &longs;cholis: verùm an &longs;atis <lb/>examinata, momentóque &longs;uo ponderata fuerint, ignoro: non <lb/>pauca quippe habemus de manu, ut aiunt, in manum tradita, <lb/>non ad aurificis &longs;tateram revocata, &longs;ed populari trutinæ per­<lb/>mi&longs;&longs;a. </s> |
| <s id="s.005446">In illis certè Accidentium generibus, quæ po&longs;tremis no­<lb/>vem Categoriis comprehenduntur, &longs;i &longs;ex demas, Relationem, <lb/>Actionem, Pa&longs;&longs;ionem, Ubi, Quando, Situm, quos alij (libera­<lb/>liter-ne? </s> | <s id="s.005446">In illis certè Accidentium generibus, quæ po&longs;tremis no­<lb/>vem Categoriis comprehenduntur, &longs;i &longs;ex demas, Relationem, <lb/>Actionem, Pa&longs;&longs;ionem, Ubi, Quando, Situm, quos alij (libera­<lb/>liter-ne? </s> |
| <s id="s.005447">dicam, an prodigè?) <emph type="italics"/>Modos<emph.end type="italics"/> certæ naturæ, à qua avel­<lb/>li nequeunt, affixos appellant, alij minimo contenti, & parciùs <lb/>philo&longs;ophantes, nihil e&longs;&longs;e præter mera nomina, aut ab&longs;tractas <lb/>à rebus inter &longs;e comparatis intelligentias exi&longs;timant; vix tria <lb/>reliqua genera Quantitas, Qualitas, Habitus con&longs;tituere con­<lb/>trover&longs;iam po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.005447">dicam, an prodigè?) <emph type="italics"/>Modos<emph.end type="italics"/> certæ naturæ, à qua avel­<lb/>li nequeunt, affixos appellant, alij minimo contenti, & parciùs <lb/>philo&longs;ophantes, nihil e&longs;&longs;e præter mera nomina, aut ab&longs;tractas <lb/>à rebus inter &longs;e comparatis intelligentias exi&longs;timant; vix tria <lb/>reliqua genera Quantitas, Qualitas, Habitus con&longs;tituere con­<lb/>trover&longs;iam po&longs;&longs;unt. </s> |
| <s id="s.005448">Et quidem de Habitu nullus videtur re­<lb/>lictus ambigendi locus; quis enim neget potui&longs;&longs;e Ther&longs;item eâ­<lb/>dem Achillis galeâ, eodémque thorace armari, & regiâ chla­<lb/>myde &longs;ervum indui? </s> | <s id="s.005448">Et quidem de Habitu nullus videtur re­<lb/>lictus ambigendi locus; quis enim neget potui&longs;&longs;e Ther&longs;item eâ­<lb/>dem Achillis galeâ, eodémque thorace armari, & regiâ chla­<lb/>myde &longs;ervum indui? </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005508">GLebam metallicam ex fodinis erutam valido igne exco­<lb/>quere oportet, ut metallum fluat, atque id, quod utile e&longs;t, <lb/>ab inutili &longs;ecernatur. </s> | <s id="s.005508">GLebam metallicam ex fodinis erutam valido igne exco­<lb/>quere oportet, ut metallum fluat, atque id, quod utile e&longs;t, <lb/>ab inutili &longs;ecernatur. </s> |
| <s id="s.005509">Ignis autem ut ex carbonibus excitetur <lb/>eâ vehementiâ, qua opus e&longs;t, etiam vehementem flatum, qui <lb/>ex follibus exprimatur adhibendum manife&longs;tum e&longs;t omnibus: <pb pagenum="749" xlink:href="017/01/765.jpg"/>neque enim ubique commodum reperiri pote&longs;t conclave hy­<lb/>pogæum, in quod præceps delapia aqua aërem vapori mi&longs;tum <lb/>per tubum in camim focum impellat. </s> | <s id="s.005509">Ignis autem ut ex carbonibus excitetur <lb/>eâ vehementiâ, qua opus e&longs;t, etiam vehementem flatum, qui <lb/>ex follibus exprimatur adhibendum manife&longs;tum e&longs;t omnibus: <pb pagenum="749" xlink:href="017/01/765.jpg"/>neque enim ubique commodum reperiri pote&longs;t conclave hy­<lb/>pogæum, in quod præceps delap&longs;a aqua aërem vapori mi&longs;tum <lb/>per tubum in camini focum impellat. </s> |
| <s id="s.005510">Quare præter vulgarem <lb/>& noti&longs;&longs;imam methodum folles alterno motu agitandi, ex his, <lb/>quæ hujus lib. | <s id="s.005510">Quare præter vulgarem <lb/>& noti&longs;&longs;imam methodum folles alterno motu agitandi, ex his, <lb/>quæ hujus lib. |
| | |
| cap. | cap. |
| |
| <s id="s.005548">Tum de&longs;tinatæ embolorum depre&longs;&longs;ioni atque eleva­<lb/>tioni æqualis &longs;altem pars QS toreutæ operâ rotundetur; <lb/>deinde &longs;errâ obliquè &longs;ecetur, ut fiat ellip&longs;is QT: cujus <lb/>limbus ferreâ lamellâ exactè planâ & politâ muniatur tùm <lb/>ad perpetuitatem, ne lignum atteratur, tùm ad faciliorem <lb/>motum, ut minor &longs;it cum &longs;ubjectis ligneis jugis conflictus: <lb/>interiores autem ellip&longs;is partes &longs;calpro eximi po&longs;&longs;unt, ut factâ <lb/>cavitate nullum motui impedimentum afferant tigni CD &longs;u­<lb/>premi anguli. </s> | <s id="s.005548">Tum de&longs;tinatæ embolorum depre&longs;&longs;ioni atque eleva­<lb/>tioni æqualis &longs;altem pars QS toreutæ operâ rotundetur; <lb/>deinde &longs;errâ obliquè &longs;ecetur, ut fiat ellip&longs;is QT: cujus <lb/>limbus ferreâ lamellâ exactè planâ & politâ muniatur tùm <lb/>ad perpetuitatem, ne lignum atteratur, tùm ad faciliorem <lb/>motum, ut minor &longs;it cum &longs;ubjectis ligneis jugis conflictus: <lb/>interiores autem ellip&longs;is partes &longs;calpro eximi po&longs;&longs;unt, ut factâ <lb/>cavitate nullum motui impedimentum afferant tigni CD &longs;u­<lb/>premi anguli. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005549">Fru&longs;to huic cylindrico ad axem firmiter in&longs;eratur minot <lb/>cylindrus VR, cui immitti po&longs;&longs;it vectis XY à jumento in X <lb/>circumducendus. </s> | <s id="s.005549">Fru&longs;to huic cylindrico ad axem firmiter in&longs;eratur minor <lb/>cylindrus VR, cui immitti po&longs;&longs;it vectis XY à jumento in X <lb/>circumducendus. </s> |
| <s id="s.005550">Minor huju&longs;modi cylindrus methodo &longs;u­<lb/>periùs indicatâ &longs;ub finem prop. | <s id="s.005550">Minor huju&longs;modi cylindrus methodo &longs;u­<lb/>periùs indicatâ &longs;ub finem prop. |
| | |
| 4. &longs;u&longs;pendatur eâ lege, ut <lb/>jugo GI maximè inclinato conveniat ellip&longs;is diameter QT, <lb/>minori autem ellip&longs;is Axi conveniant extremitates LM & <lb/>NO inferioris jugi, quæ erunt horizonti parallelæ. </s> | 4. &longs;u&longs;pendatur eâ lege, ut <lb/>jugo GI maximè inclinato conveniat ellip&longs;is diameter QT, <lb/>minori autem ellip&longs;is Axi conveniant extremitates LM & <lb/>NO inferioris jugi, quæ erunt horizonti parallelæ. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005564">Circulari hac compage impo&longs;itâ &longs;tylo RS, ha&longs;tulæ embolo­<lb/>rum &longs;uis axibus adnectantur extremitatibus tigillorum promi­<lb/><figure id="id.017.01.772.1.jpg" xlink:href="017/01/772/1.jpg"/><lb/>nentibus. </s> | <s id="s.005564">Circulari hac compage impo&longs;itâ &longs;tylo RS, ha&longs;tulæ embolo­<lb/>rum &longs;uis axibus adnectantur extremitatibus tigillorum promi­<lb/><figure id="id.017.01.772.1.jpg" xlink:href="017/01/772/1.jpg"/><lb/>nentibus. </s> |
| <s id="s.005565">Tum ad conciliandum <lb/>motum machinæ, cylindrus IK <lb/>&longs;uo centro K innitatur apici &longs;ty­<lb/>li T, & in &longs;uperiore loco, axis I <lb/>congruo foramini immi&longs;&longs;us ier­<lb/>vet cylindri po&longs;itionem porpen­<lb/>dicularem. </s> | <s id="s.005565">Tum ad conciliandum <lb/>motum machinæ, cylindrus IK <lb/>&longs;uo centro K innitatur apici &longs;ty­<lb/>li T, & in &longs;uperiore loco, axis I <lb/>congruo foramini immi&longs;&longs;us ier­<lb/>vet cylindri po&longs;itionem perpen­<lb/>dicularem. </s> |
| <s id="s.005566">Sit autem in cylin­<lb/>dri latere profundiùs excavata <lb/>crena, cui in&longs;eri po&longs;&longs;it triangu­<lb/>lum OPN obtu&longs;angulum ad P, <lb/>quod validum &longs;it, & cum cylin­<lb/>dro firmi&longs;&longs;imè cohæreat: &longs;ic enim fiet, ut trianguli extremi­<lb/>tas O tangens circulum, illum à po&longs;itione horizonti parallelâ <lb/>removeat, & in eam partem inclinet, atque ex adversâ elevet. </s> | <s id="s.005566">Sit autem in cylin­<lb/>dri latere profundiùs excavata <lb/>crena, cui in&longs;eri po&longs;&longs;it triangu­<lb/>lum OPN obtu&longs;angulum ad P, <lb/>quod validum &longs;it, & cum cylin­<lb/>dro firmi&longs;&longs;imè cohæreat: &longs;ic enim fiet, ut trianguli extremi­<lb/>tas O tangens circulum, illum à po&longs;itione horizonti parallelâ <lb/>removeat, & in eam partem inclinet, atque ex adversâ elevet. </s> |
| <lb/> | <lb/> |
| <s id="s.005567">Potentia verò vecti VX applicata, & cylindrum volvens, alam <lb/>pariter NOP circumducet; quæ aliis atque aliis &longs;ubjecti circu­<lb/>li partibus &longs;ubinde applicata illas deprimet, & ex diametro op­<lb/>po&longs;itas elevabit: intermediæ autem aliæ deprimentur, ad quas <lb/>&longs;cilicet extremitas O accedit, aliæ elevabuntur, à quibus ea­<lb/>dem extremitas O recedit. </s> | <s id="s.005567">Potentia verò vecti VX applicata, & cylindrum volvens, alam <lb/>pariter NOP circumducet; quæ aliis atque aliis &longs;ubjecti circu­<lb/>li partibus &longs;ubinde applicata illas deprimet, & ex diametro op­<lb/>po&longs;itas elevabit: intermediæ autem aliæ deprimentur, ad quas <lb/>&longs;cilicet extremitas O accedit, aliæ elevabuntur, à quibus ea­<lb/>dem extremitas O recedit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005568">Quantum autem extremitas O infra ba&longs;im cylindri de&longs;cen-<pb pagenum="757" xlink:href="017/01/773.jpg"/>dere oporteat, definiendum e&longs;t primò ex motu, quem embolus <lb/>elevatus atque depre&longs;&longs;us perficit; cujus motús medietas acci­<lb/>pienda e&longs;t: deinde attendenda e&longs;t di&longs;tantia ba&longs;is cylindri à pla­<lb/>no circuli, &longs;i hoc con&longs;titueretur horizonti parallelum; hæc ve­<lb/>rò di&longs;tantia addenda e&longs;t &longs;emi&longs;&longs;i motûs emboli, ut innote&longs;cat, <lb/>quantum oporteat extremitatem O deprimi infra ba&longs;im cylin­<lb/>dri. </s> | <s id="s.005568">Quantum autem extremitas O infra ba&longs;im cylindri de&longs;cen-<pb pagenum="757" xlink:href="017/01/773.jpg"/>dere oporteat, definiendum e&longs;t primò ex motu, quem embolus <lb/>elevatus atque depre&longs;&longs;us perficit; cujus motús medietas acci­<lb/>pienda e&longs;t: deinde attendenda e&longs;t di&longs;tantia ba&longs;is cylindri à pla­<lb/>no circuli, &longs;i hoc con&longs;titueretur horizonti parallelum; hæc ve­<lb/>rò di&longs;tantia addenda e&longs;t &longs;emi&longs;&longs;i motûs emboli, ut innote&longs;cat, <lb/>quantum oporteat extremitatem O deprimi infra ba&longs;im cylin­<lb/>dri. </s> |
| <s id="s.005569">Neque cuiquam dubium e&longs;&longs;e pote&longs;t; an &longs;ic definienda &longs;it <lb/>huju&longs;modi depre&longs;&longs;io extremitatis O; &longs;iquidem inclinato circu­<lb/>lo tantum extremitas altera diametri deprimitur infra planum <lb/>horizontale, quantum altera attollitur; hæc autem duplicata <lb/>differentia dat univer&longs;um motum emboli; igitur hujus mo ús <lb/>&longs;emi&longs;&longs;e definitur circuli depre&longs;&longs;io & inclinatio. </s> | <s id="s.005569">Neque cuiquam dubium e&longs;&longs;e pote&longs;t; an &longs;ic definienda &longs;it <lb/>huju&longs;modi depre&longs;&longs;io extremitatis O; &longs;iquidem inclinato circu­<lb/>lo tantum extremitas altera diametri deprimitur infra planum <lb/>horizontale, quantum altera attollitur; hæc autem duplicata <lb/>differentia dat univer&longs;um motum emboli; igitur hujus motús <lb/>&longs;emi&longs;&longs;e definitur circuli depre&longs;&longs;io & inclinatio. </s> |
| <s id="s.005570">Qaia autem ad <lb/>faciliorem motum, tùm ne cylindri cra&longs;&longs;ities plano circuli in­<lb/>clinato occurrat, tùm ne latus PO circulum tangat præter­<lb/>quam extremitate O, ad vitandum tritum atque conflictum <lb/>partium, præ&longs;tat cylindrum non proximè adhærere circulo; <lb/>propterea di&longs;tantia ba&longs;is cylindri à centro &longs;ubjecti circuli com­<lb/>putanda e&longs;t. </s> | <s id="s.005570">Quia autem ad <lb/>faciliorem motum, tùm ne cylindri cra&longs;&longs;ities plano circuli in­<lb/>clinato occurrat, tùm ne latus PO circulum tangat præter­<lb/>quam extremitate O, ad vitandum tritum atque conflictum <lb/>partium, præ&longs;tat cylindrum non proximè adhærere circulo; <lb/>propterea di&longs;tantia ba&longs;is cylindri à centro &longs;ubjecti circuli com­<lb/>putanda e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005571">Porrò expedire extremitatem O munitam ferreâ laminâ <lb/>percurrere in &longs;ubjecto circulo laminam pariter ferream ex­<lb/>qui&longs;itè politam, non opus e&longs;t monere: &longs;atis quippe per &longs;e <lb/>patet. </s> | <s id="s.005571">Porrò expedire extremitatem O munitam ferreâ laminâ <lb/>percurrere in &longs;ubjecto circulo laminam pariter ferream ex­<lb/>qui&longs;itè politam, non opus e&longs;t monere: &longs;atis quippe per &longs;e <lb/>patet. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005583">POSTREMO loco inter Mechanicas Facultates <lb/>numeratur Cochlea, non tamen po&longs;tremo loco <lb/>habenda, &longs;i ejus vires perpendantur; immò &longs;i <lb/>cum cæteris Facultatibus comparetur, omnium <lb/>efficaci&longs;&longs;ima cen&longs;enda erit, cæteris paribus, ut <lb/>ex iis, quæ hoc libro di&longs;putabuntur, mani­<lb/>fe&longs;tum fiet. </s> | <s id="s.005583">POSTREMO loco inter Mechanicas Facultates <lb/>numeratur Cochlea, non tamen po&longs;tremo loco <lb/>habenda, &longs;i ejus vires perpendantur; immò &longs;i <lb/>cum cæteris Facultatibus comparetur, omnium <lb/>efficaci&longs;&longs;ima cen&longs;enda erit, cæteris paribus, ut <lb/>ex iis, quæ hoc libro di&longs;putabuntur, mani­<lb/>fe&longs;tum fiet. </s> |
| <s id="s.005584">Cur de Cochleâ po&longs;tremus habeatur &longs;ermo, &longs;i <lb/>quis inquirat, non pauci ex iis, qui inter Mechanicas faculta­<lb/>tes cognationis nexus quo&longs;dam perve&longs;tigant, ideò po&longs;t Cu­<lb/>neum numerari Cochleam autumabunt, quia Cochlea longior <lb/>quidam Cuneus cylindro convolutus cen&longs;eri pote&longs;t, cujus <lb/>propterea vires ad Cuneum revocare contendunt. </s> | <s id="s.005584">Cur de Cochleâ po&longs;tremus habeatur &longs;ermo, &longs;i <lb/>quis inquirat, non pauci ex iis, qui inter Mechanicas faculta­<lb/>tes cognationis nexus quo&longs;dam perve&longs;tigant, ideò po&longs;t Cu­<lb/>neum numerari Cochleam autumabunt, quia Cochlea longior <lb/>quidam Cuneus cylindro convolutus cen&longs;eri pote&longs;t, cujus <lb/>propterea vires ad Cuneum revocare contendunt. </s> |
| <s id="s.005585">Mihi tamen, <lb/>qui Facultates &longs;ingulas ita à reliquis ab&longs;olutas agno&longs;co, ut nul­<lb/>lo alio vinculo invicem copulentur, ni&longs;i quatenus omnes ab <lb/>uno eodémque principio ortum ducunt, ea tantummodo e&longs;&longs;e <lb/>videtur cau&longs;a, quod reliquæ Facultates &longs;implices &longs;int, ac faci­<lb/>liùs parabiles, quàm Cochlea, atque hæc &longs;i &longs;olitaria adhibea­<lb/>tur, nec cum ullâ reliquarum Facultatum componatur, licèt <lb/>validè urgeat, aut trahat, eâ tamen communiter non utamur <lb/>ad majores motus efficiendos, quos unc aliquâ reliquarum Fa­<lb/>cultatum, minore operâ, con&longs;equimur. </s> | <s id="s.005585">Mihi tamen, <lb/>qui Facultates &longs;ingulas ita à reliquis ab&longs;olutas agno&longs;co, ut nul­<lb/>lo alio vinculo invicem copulentur, ni&longs;i quatenus omnes ab <lb/>uno eodémque principio ortum ducunt, ea tantummodo e&longs;&longs;e <lb/>videtur cau&longs;a, quod reliquæ Facultates &longs;implices &longs;int, ac faci­<lb/>liùs parabiles, quàm Cochlea, atque hæc &longs;i &longs;olitaria adhibea­<lb/>tur, nec cum ullâ reliquarum Facultatum componatur, licèt <lb/>validè urgeat, aut trahat, eâ tamen communiter non utamur <lb/>ad majores motus efficiendos, quos unâ aliquâ reliquarum Fa­<lb/>cultatum, minore operâ, con&longs;equimur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005586">Hùc autem non &longs;pectat Archimedea Cochlea ad aquam in <lb/>altum evehendam in&longs;tituta: e&longs;t enim tubus in &longs;piram convolu­<lb/>tus circa &longs;uperficiem conicam aut cylindricam, &longs;eu in cono ip&longs;o <lb/>aut cylindro ita excavatus, ut aquam continere valeat, quam <lb/>extremum tubi o&longs;culum ex &longs;ubjectâ profluente hau&longs;it: dum &longs;ci-<pb pagenum="760" xlink:href="017/01/776.jpg"/>licet circa &longs;uum axem Conus aut Cylinder ad horizontem in­<lb/>clinatus convertitur, quæ ingre&longs;&longs;a fuerat aqua, per &longs;piras a&longs;cen­<lb/>dens ad alteram tubi extremitatem &longs;uperiorem demum effundi­<lb/>tur; atque hac ratione ad tantam altitudinem illa attollitur, <lb/>quantus e&longs;t Sinus anguli, quo ad horizontem inclinatur axis <lb/>eoni aut cylindri, po&longs;ito codem axe tanquam Radio. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.005586">Hùc autem non &longs;pectat Archimedea Cochlea ad aquam in <lb/>altum evehendam in&longs;tituta: e&longs;t enim tubus in &longs;piram convolu­<lb/>tus circa &longs;uperficiem conicam aut cylindricam, &longs;eu in cono ip&longs;o <lb/>aut cylindro ita excavatus, ut aquam continere valeat, quam <lb/>extremum tubi o&longs;culum ex &longs;ubjectâ profluente hau&longs;it: dum &longs;ci-<pb pagenum="760" xlink:href="017/01/776.jpg"/>licet circa &longs;uum axem Conus aut Cylinder ad horizontem in­<lb/>clinatus convertitur, quæ ingre&longs;&longs;a fuerat aqua, per &longs;piras a&longs;cen­<lb/>dens ad alteram tubi extremitatem &longs;uperiorem demum effundi­<lb/>tur; atque hac ratione ad tantam altitudinem illa attollitur, <lb/>quantus e&longs;t Sinus anguli, quo ad horizontem inclinatur axis <lb/>eoni aut cylindri, po&longs;ito codem axe tanquam Radio. <!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.005612">Sed tunc huju&longs;modi cochleæ non exercent vim facul­<lb/>tatis Mechanicæ; eatenus &longs;cilicet validiùs, quàm clavi, duo <lb/>corpora, quæ compinguntur, connectunt, quatenus multipli­<lb/>ces in cylindruli facie &longs;olidarum &longs;pirarum ductus pluribus cavis <lb/>foraminum &longs;piris implicantur ex cylindruli convolutione; qui <lb/>propterea eximi non pote&longs;t, ni&longs;i in contrarium revolvatur; <lb/>quandiu quidem incorruptum permanet lignum neque ex hu­<lb/>more putre&longs;cens, neque vermiculo erodente cario&longs;um, neque <lb/>calore nimio ita di&longs;cedens atque dehi&longs;cens, ut laxato foramine <lb/>jam non ampliùs &longs;olida cylindruli &longs;pira congruentibus &longs;triis <lb/>coërceatur. </s> | <s id="s.005612">Sed tunc huju&longs;modi cochleæ non exercent vim facul­<lb/>tatis Mechanicæ; eatenus &longs;cilicet validiùs, quàm clavi, duo <lb/>corpora, quæ compinguntur, connectunt, quatenus multipli­<lb/>ces in cylindruli facie &longs;olidarum &longs;pirarum ductus pluribus cavis <lb/>foraminum &longs;piris implicantur ex cylindruli convolutione; qui <lb/>propterea eximi non pote&longs;t, ni&longs;i in contrarium revolvatur; <lb/>quandiu quidem incorruptum permanet lignum neque ex hu­<lb/>more putre&longs;cens, neque vermiculo erodente cario&longs;um, neque <lb/>calore nimio ita di&longs;cedens atque dehi&longs;cens, ut laxato foramine <lb/>jam non ampliùs &longs;olida cylindruli &longs;pira congruentibus &longs;triis <lb/>coërceatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005613">Hinc e&longs;t in &longs;u&longs;tentando pondere ex cochleâ &longs;u&longs;pen&longs;o pro­<lb/>propriè non exerceri vim Mechanicam; nihil enim ampliùs co­<lb/>nante Potentiâ (quemadmodum in Vecte, aut Axe in Peritro­<lb/>chio, aut fune Trochlearum retinendo opus e&longs;t, quæ pondus <lb/>elevavit convoluto cylindro in cochleam deformato, &longs;ola &longs;pira­<lb/>rum cavæ atque convexæ complexio efficit, ut cylindrus cum <lb/>adnexo pondere retineatur, ne recidat, quatenus à &longs;ubjectâ lo­<lb/>culamenti &longs;pirâ &longs;olidâ &longs;u&longs;tinetur: quemadmodum & &longs;ub&longs;cudi­<lb/>bus compagem cohibentibus accidit, quatenus &longs;ecuricla ex mi­<lb/>nore in majorem amplitudinem explicata decre&longs;centis recepta-<pb pagenum="764" xlink:href="017/01/780.jpg"/>culi angu&longs;tiis coërcetur, ne excurrat; adeóque confixum hu­<lb/>ju&longs;imodi &longs;ub&longs;cude corpus grave inferius retinetur, ne à &longs;uperio­<lb/>re disjungatur, & cadat. </s> | <s id="s.005613">Hinc e&longs;t in &longs;u&longs;tentando pondere ex cochleâ &longs;u&longs;pen&longs;o pro­<lb/>priè non exerceri vim Mechanicam; nihil enim ampliùs co­<lb/>nante Potentiâ (quemadmodum in Vecte, aut Axe in Peritro­<lb/>chio, aut fune Trochlearum retinendo opus e&longs;t, quæ pondus <lb/>elevavit convoluto cylindro in cochleam deformato, &longs;ola &longs;pira­<lb/>rum cavæ atque convexæ complexio efficit, ut cylindrus cum <lb/>adnexo pondere retineatur, ne recidat, quatenus à &longs;ubjectâ lo­<lb/>culamenti &longs;pirâ &longs;olidâ &longs;u&longs;tinetur: quemadmodum & &longs;ub&longs;cudi­<lb/>bus compagem cohibentibus accidit, quatenus &longs;ecuricla ex mi­<lb/>nore in majorem amplitudinem explicata decre&longs;centis recepta-<pb pagenum="764" xlink:href="017/01/780.jpg"/>culi angu&longs;tiis coërcetur, ne excurrat; adeóque confixum hu­<lb/>ju&longs;imodi &longs;ub&longs;cude corpus grave inferius retinetur, ne à &longs;uperio­<lb/>re disjungatur, & cadat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005614">Tota igitur vis Machinalis à Cochleâ exercetur in motu, <lb/>quem à potentiâ illam circumagente recipit. </s> | <s id="s.005614">Tota igitur vis Machinalis à Cochleâ exercetur in motu, <lb/>quem à potentiâ illam circumagente recipit. </s> |
| |
| <s id="s.005634">Adde momenta gravitatis ponderis alicujus tunc &longs;olùm <pb pagenum="767" xlink:href="017/01/783.jpg"/>fieri minora in plano inclinato, quando illi in&longs;i&longs;tit, & deor&longs;um <lb/>nititur premendo ip&longs;um planum: at &longs;i pondus idem incumbat <lb/>plano horizontali, verum quidem e&longs;t planum verticale, quod <lb/>adversùs pondus moveatur non &longs;ecundùm directionem, quæ <lb/>recta occurrat centro gravitatis eju&longs;dem ponderis, &longs;ed obliquè, <lb/>minus invenire re&longs;i&longs;tentiæ: &longs;ed pondus illud propriè non mo­<lb/>vetur &longs;uper plano, licèt ab eo obliquè repellatur; & potiùs pla­<lb/>num movetur juxta pondus: hìc verò &longs;i pondus in plano hori­<lb/>zontali jacens &longs;it adnexum cochleæ trahenti, aut oppo&longs;itum <lb/>cochleæ repellenti & urgenti, non movetur obliquè, &longs;ed motu <lb/>directo: non igitur movetur &longs;uper planum inclinatum. </s> | <s id="s.005634">Adde momenta gravitatis ponderis alicujus tunc &longs;olùm <pb pagenum="767" xlink:href="017/01/783.jpg"/>fieri minora in plano inclinato, quando illi in&longs;i&longs;tit, & deor&longs;um <lb/>nititur premendo ip&longs;um planum: at &longs;i pondus idem incumbat <lb/>plano horizontali, verum quidem e&longs;t planum verticale, quod <lb/>adversùs pondus moveatur non &longs;ecundùm directionem, quæ <lb/>recta occurrat centro gravitatis eju&longs;dem ponderis, &longs;ed obliquè, <lb/>minus invenire re&longs;i&longs;tentiæ: &longs;ed pondus illud propriè non mo­<lb/>vetur &longs;uper plano, licèt ab eo obliquè repellatur; & potiùs pla­<lb/>num movetur juxta pondus: hìc verò &longs;i pondus in plano hori­<lb/>zontali jacens &longs;it adnexum cochleæ trahenti, aut oppo&longs;itum <lb/>cochleæ repellenti & urgenti, non movetur obliquè, &longs;ed motu <lb/>directo: non igitur movetur &longs;uper planum inclinatum. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005635">Porrò unum e&longs;t in Cochleâ quodammodo &longs;ingulare, quod <lb/>in nullam aliam Facultatem æquè convenire deprehenditur: <lb/>Cum enim requiratur & cylindrus in helicem inflexus, & Ma­<lb/>trix illi congruens, ita ut alteri quies, alteri motus debeatur; <lb/>perinde e&longs;t &longs;i matrice immotâ cylindrus convertatur, atque &longs;i <lb/>manente cylindro matrix ip&longs;a convolvatur, modò Potentia <lb/>æquali Radio utatur, &longs;ivè cylindri capiti, &longs;ivè Matrici infixo: <lb/>eadem &longs;iquidem &longs;unt potentiæ momenta, & æqualis motus pon­<lb/>deris; æqualiter enim promovetur matrix in cylindro &longs;tabili, at­<lb/>que cylindrus in Matrice immmotâ. </s> | <s id="s.005635">Porrò unum e&longs;t in Cochleâ quodammodo &longs;ingulare, quod <lb/>in nullam aliam Facultatem æquè convenire deprehenditur: <lb/>Cum enim requiratur & cylindrus in helicem inflexus, & Ma­<lb/>trix illi congruens, ita ut alteri quies, alteri motus debeatur; <lb/>perinde e&longs;t &longs;i matrice immotâ cylindrus convertatur, atque &longs;i <lb/>manente cylindro matrix ip&longs;a convolvatur, modò Potentia <lb/>æquali Radio utatur, &longs;ivè cylindri capiti, &longs;ivè Matrici infixo: <lb/>eadem &longs;iquidem &longs;unt potentiæ momenta, & æqualis motus pon­<lb/>deris; æqualiter enim promovetur matrix in cylindro &longs;tabili, at­<lb/>que cylindrus in Matrice immotâ. </s> |
| <s id="s.005636">Id quod maxime locum <lb/>habet, ubi opus e&longs;t compre&longs;&longs;ione, & vulgati&longs;&longs;imus e&longs;t apud va­<lb/>rios artifices u&longs;us. </s> | <s id="s.005636">Id quod maxime locum <lb/>habet, ubi opus e&longs;t compre&longs;&longs;ione, & vulgati&longs;&longs;imus e&longs;t apud va­<lb/>rios artifices u&longs;us. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005668">Quamvis autem huju&longs;modi duplex cochlea ad duo corpo­<lb/>ra disjungenda aut attrahenda &longs;æpè utilis &longs;it, ubi tamen exi­<lb/>guus motus requiritur, &longs;ivè ad augenda potentiæ momenta, <lb/>&longs;ive ad affectandam tarditatem, præ&longs;tabit &longs;implicem co­<lb/>chleam adhibere. </s> | <s id="s.005668">Quamvis autem huju&longs;modi duplex cochlea ad duo corpo­<lb/>ra disjungenda aut attrahenda &longs;æpè utilis &longs;it, ubi tamen exi­<lb/>guus motus requiritur, &longs;ivè ad augenda potentiæ momenta, <lb/>&longs;ive ad affectandam tarditatem, præ&longs;tabit &longs;implicem co­<lb/>chleam adhibere. </s> |
| <s id="s.005669">Nam in duplicis cochleæ conver&longs;ione <lb/>disjunguntur, aut ad &longs;e invicem accedunt matrices (ac pro­<lb/>inde & corpora, quæ moventur) quantum e&longs;t duplex inter­<lb/>vallum, quo &longs;pira abe&longs;t à &longs;pira; &longs;ingulis nimirum cochleis <lb/>&longs;uum re&longs;pondet intervallum: at in &longs;implicis cochleæ con­<lb/>ver&longs;ione motus re&longs;pondet &longs;implici duarum proximarum &longs;pi­<lb/>rarum intervallo; ad quod idem potentiæ motus majorem <lb/>habet Rationem, quàm ad duplex intervallum. </s> | <s id="s.005669">Nam in duplicis cochleæ conver&longs;ione <lb/>disjunguntur, aut ad &longs;e invicem accedunt matrices (ac pro­<lb/>inde & corpora, quæ moventur) quantum e&longs;t duplex inter­<lb/>vallum, quo &longs;pira abe&longs;t à &longs;pira; &longs;ingulis nimirum cochleis <lb/>&longs;uum re&longs;pondet intervallum: at in &longs;implicis cochleæ con­<lb/>ver&longs;ione motus re&longs;pondet &longs;implici duarum proximarum &longs;pi­<lb/>rarum intervallo; ad quod idem potentiæ motus majorem <lb/>habet Rationem, quàm ad duplex intervallum. </s> |
| <s id="s.005670">Quare fa­<lb/>tis e&longs;t, &longs;i alterutrum membrum cochleam includens longius <lb/>&longs;it, & matricem habeat; reliquum membrum, ut MN, <lb/>brevius e&longs;&longs;e pote&longs;t, quantum opus fuerit ad recipiendum <lb/>cylindri caput extenuatum in minorem cylindrum, intrà <lb/>foramen cylindricum exqui&longs;itè politum, ut facillimè con­<lb/>verti po&longs;&longs;it: ita verò caput illud muniatur, ut ex locula­<lb/>mento extrahi nequeat, quando utendum fuerit in&longs;tru­<lb/>mento ad corpora attrahenda: nam ad illa disjungenda cùm <lb/>addhibetur, &longs;atis reluctatur major diameter cylindri in co-<pb pagenum="773" xlink:href="017/01/789.jpg"/>chleam deformati, ne intrà foramen ulteriùs excurrat. </s> | <s id="s.005670">Quare fa­<lb/>tis e&longs;t, &longs;i alterutrum membrum cochleam includens longius <lb/>&longs;it, & matricem habeat; reliquum membrum, ut MN, <lb/>brevius e&longs;&longs;e pote&longs;t, quantum opus fuerit ad recipiendum <lb/>cylindri caput extenuatum in minorem cylindrum, intrà <lb/>foramen cylindricum exqui&longs;itè politum, ut facillimè con­<lb/>verti po&longs;&longs;it: ita verò caput illud muniatur, ut ex locula­<lb/>mento extrahi nequeat, quando utendum fuerit in&longs;tru­<lb/>mento ad corpora attrahenda: nam ad illa disjungenda cùm <lb/>adhibetur, &longs;atis reluctatur major diameter cylindri in co-<pb pagenum="773" xlink:href="017/01/789.jpg"/>chleam deformati, ne intrà foramen ulteriùs excurrat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005671">Simili planè ratione ad divaricanda aut contrahenda cir­<lb/>cini crura, uti <lb/><figure id="id.017.01.789.1.jpg" xlink:href="017/01/789/1.jpg"/><lb/>poteram unicâ & <lb/>&longs;implici cochleâ <lb/>RS: cylindri il­<lb/>lius extremitas <lb/>extenuetur in mi­<lb/>norem cylindrum <lb/>exqui&longs;itè lævigatum, qui prominentis capitis O foramini <lb/>cylindrico pariter polito in&longs;eratur, & exteriore an&longs;ula V <lb/>converti pro arbitrio po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.005671">Simili planè ratione ad divaricanda aut contrahenda cir­<lb/>cini crura, uti <lb/><figure id="id.017.01.789.1.jpg" xlink:href="017/01/789/1.jpg"/><lb/>poteram unicâ & <lb/>&longs;implici cochleâ <lb/>RS: cylindri il­<lb/>lius extremitas <lb/>extenuetur in mi­<lb/>norem cylindrum <lb/>exqui&longs;itè lævigatum, qui prominentis capitis O foramini <lb/>cylindrico pariter polito in&longs;eratur, & exteriore an&longs;ula V <lb/>converti pro arbitrio po&longs;&longs;it. </s> |
| |
| <s id="s.005674">Cochleam autem ip&longs;am opportuno loco &longs;tatuet: & <lb/>&longs;i fortè corporum ip&longs;orum motus paulò velocior aut major <lb/>requiratur, quàm ferat ip&longs;a cochleæ convolutio, duobus <lb/>vectibus decu&longs;&longs;atis, & circa axem in decu&longs;&longs;atione ver&longs;ati­<lb/>libus uti poterit, atque cochleam cum &longs;uis clavis & matri­<lb/>cibus (ut &longs;uperiùs de circino dictum e&longs;t) non procul à de­<lb/>cu&longs;&longs;atione collocabit; nam modica illius convolutio non <lb/>exiguum motum tribuet corporibus in vectium illorum ex­<lb/>tremitate po&longs;itis, quippe quæ à decu&longs;&longs;atione magis di&longs;tant, <lb/>quàm cochlea. </s> | <s id="s.005674">Cochleam autem ip&longs;am opportuno loco &longs;tatuet: & <lb/>&longs;i fortè corporum ip&longs;orum motus paulò velocior aut major <lb/>requiratur, quàm ferat ip&longs;a cochleæ convolutio, duobus <lb/>vectibus decu&longs;&longs;atis, & circa axem in decu&longs;&longs;atione ver&longs;ati­<lb/>libus uti poterit, atque cochleam cum &longs;uis clavis & matri­<lb/>cibus (ut &longs;uperiùs de circino dictum e&longs;t) non procul à de­<lb/>cu&longs;&longs;atione collocabit; nam modica illius convolutio non <lb/>exiguum motum tribuet corporibus in vectium illorum ex­<lb/>tremitate po&longs;itis, quippe quæ à decu&longs;&longs;atione magis di&longs;tant, <lb/>quàm cochlea. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005675">At, inquies, hoc idem Ergatâ præ&longs;tari poterit: &longs;i enim <lb/>&longs;unes breviorum brachiorum extremitatibus C & E adnexi <pb pagenum="774" xlink:href="017/01/790.jpg"/>connectantur cum Ergatæ cylindro, ex hujus conver&longs;ione ac­<lb/><figure id="id.017.01.790.1.jpg" xlink:href="017/01/790/1.jpg"/><lb/>cedent ad &longs;e invicem ex­<lb/>tremitates C & E, ac pro­<lb/>pterea etiam velociùs cor­<lb/>pora in F & D movebun­<lb/>tur. </s> | <s id="s.005675">At, inquies, hoc idem Ergatâ præ&longs;tari poterit: &longs;i enim <lb/>funes breviorum brachiorum extremitatibus C & E adnexi <pb pagenum="774" xlink:href="017/01/790.jpg"/>connectantur cum Ergatæ cylindro, ex hujus conver&longs;ione ac­<lb/><figure id="id.017.01.790.1.jpg" xlink:href="017/01/790/1.jpg"/><lb/>cedent ad &longs;e invicem ex­<lb/>tremitates C & E, ac pro­<lb/>pterea etiam velociùs cor­<lb/>pora in F & D movebun­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.005676">Ita planè: non diffi­<lb/>teor: &longs;ed &longs;i extremitates C <lb/>& E proximas disjungere <lb/>oporteat, adeóne promptus <lb/>erit Ergatæ u&longs;us, quin alio artificio opus &longs;it, ut hujus ope <lb/>disjungantur? </s> | <s id="s.005676">Ita planè: non diffi­<lb/>teor: &longs;ed &longs;i extremitates C <lb/>& E proximas disjungere <lb/>oporteat, adeóne promptus <lb/>erit Ergatæ u&longs;us, quin alio artificio opus &longs;it, ut hujus ope <lb/>disjungantur? </s> |
| <s id="s.005677">Præterquam, quod &longs;æpè multum &longs;patij ad col­<lb/>locandam Ergatam requiritur; &longs;i maximè opus &longs;it illi pegma <lb/>con&longs;truere. </s> | <s id="s.005677">Præterquam, quod &longs;æpè multum &longs;patij ad col­<lb/>locandam Ergatam requiritur; &longs;i maximè opus &longs;it illi pegma <lb/>con&longs;truere. </s> |
| <s id="s.005678">Quid verò &longs;i vectes ip&longs;i promovendi &longs;int, non <lb/>retrahendi, ut in rebus &longs;cenicis contingere pote&longs;t? </s> | <s id="s.005678">Quid verò &longs;i vectes ip&longs;i promovendi &longs;int, non <lb/>retrahendi, ut in rebus &longs;cenicis contingere pote&longs;t? </s> |
| |
| <s id="s.005712">Propterea ab Axe in Peritrochio &longs;ub­<lb/>&longs;idium facile peti pote&longs;t; &longs;i videlicet extra torcularis alveum <lb/>ligneus cylindrus ad perpendiculum erigatur circa &longs;uos polos, <lb/>alterum &longs;ubjecto plano, alterum exporrectæ è proximo pariete <lb/>trabi, infixos ver&longs;atilis: huic funem adnecte, qui extremo un­<lb/>co apprehendat annulum Radij, quo cochlea ver&longs;atur: cylin­<lb/>dro enim infixus Radius dum illum volvit, & funem illi cir­<lb/>cumducit, cochleæ vectem ad &longs;e rapit, & vehementiùs premi­<lb/>tur &longs;ubjectum cochleæ planum, quàm &longs;i eadem cochlea duplo <lb/>longiore vecte convolveretur. </s> | <s id="s.005712">Propterea ab Axe in Peritrochio &longs;ub­<lb/>&longs;idium facile peti pote&longs;t; &longs;i videlicet extra torcularis alveum <lb/>ligneus cylindrus ad perpendiculum erigatur circa &longs;uos polos, <lb/>alterum &longs;ubjecto plano, alterum exporrectæ è proximo pariete <lb/>trabi, infixos ver&longs;atilis: huic funem adnecte, qui extremo un­<lb/>co apprehendat annulum Radij, quo cochlea ver&longs;atur: cylin­<lb/>dro enim infixus Radius dum illum volvit, & funem illi cir­<lb/>cumducit, cochleæ vectem ad &longs;e rapit, & vehementiùs premi­<lb/>tur &longs;ubjectum cochleæ planum, quàm &longs;i eadem cochlea duplo <lb/>longiore vecte convolveretur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005713">Unum tamen hìc ob&longs;ervandum, videlicet in huju&longs;modi con­<lb/>ver&longs;ione non eadem e&longs;&longs;e momenta, quandoquidem funis exten­<lb/>tus non cundem &longs;emper cum cochleæ vecte angulum con&longs;ti­<lb/>tuit; eò autem minora &longs;unt momenta, quò magis hic ab an­<lb/>gulo recto recedit, ut ex iis con&longs;tat, quæ lib.4. cap.7. dicta &longs;unt. </s> | <s id="s.005713">Unum tamen hìc ob&longs;ervandum, videlicet in huju&longs;modi con­<lb/>ver&longs;ione non eadem e&longs;&longs;e momenta, quandoquidem funis exten­<lb/>tus non eundem &longs;emper cum cochleæ vecte angulum con&longs;ti­<lb/>tuit; eò autem minora &longs;unt momenta, quò magis hic ab an­<lb/>gulo recto recedit, ut ex iis con&longs;tat, quæ lib.4. cap.7. dicta &longs;unt. </s> |
| <lb/> | <lb/> |
| <s id="s.005714">Quapropter expedit cylindrum illum ver&longs;atilem non longiùs à <lb/>torculari abe&longs;&longs;e, ut funis minùs acutum angulum cum vecte <lb/>con&longs;tituat, quando vectis extremitas incipit &longs;uæ peripheriæ ar­<lb/>cum de&longs;cribere: atque adeò ita &longs;tatuendus videtur cylindrus, <lb/>ut quando funis angulum rectum con&longs;tituet cum cochleæ vecte, <lb/>hic jam percurrerit arcum non majorem &longs;emirecto angulo, re&longs;­<lb/>pondentem gradibus 45: &longs;ic enim fiet, non nimis acutum e&longs;&longs;e <lb/>angulum initio tractionis, & progrediendo augeri, donec &longs;iat <lb/>rectus: deinde, licèt momenta decre&longs;cant angulo in obtu&longs;um <lb/>tran&longs;eunte, ubi nimis obliquus factus fuerit angulus, poterit in <pb pagenum="780" xlink:href="017/01/796.jpg"/>aliud foramen immitti Radius, laxato priùs fune ex cylindri <lb/>revolutione. </s> | <s id="s.005714">Quapropter expedit cylindrum illum ver&longs;atilem non longiùs à <lb/>torculari abe&longs;&longs;e, ut funis minùs acutum angulum cum vecte <lb/>con&longs;tituat, quando vectis extremitas incipit &longs;uæ peripheriæ ar­<lb/>cum de&longs;cribere: atque adeò ita &longs;tatuendus videtur cylindrus, <lb/>ut quando funis angulum rectum con&longs;tituet cum cochleæ vecte, <lb/>hic jam percurrerit arcum non majorem &longs;emirecto angulo, re&longs;­<lb/>pondentem gradibus 45: &longs;ic enim fiet, non nimis acutum e&longs;&longs;e <lb/>angulum initio tractionis, & progrediendo augeri, donec fiat <lb/>rectus: deinde, licèt momenta decre&longs;cant angulo in obtu&longs;um <lb/>tran&longs;eunte, ubi nimis obliquus factus fuerit angulus, poterit in <pb pagenum="780" xlink:href="017/01/796.jpg"/>aliud foramen immitti Radius, laxato priùs fune ex cylindri <lb/>revolutione. </s> |
| <s id="s.005715">Quapropter ut potentiæ cylindrum volventis mo­<lb/>menta ad calculos revoces, maximum momentum e&longs;t fune ad <lb/>cochleæ Radium perpendiculari: quamvis autem non &longs;emper <lb/>progrediente motu con&longs;tituat angulum rectum, tunc tamen <lb/>perinde computandum e&longs;t momentum, atque &longs;i eandem po&longs;i­<lb/>tionem ad angulum rectum &longs;ervatura e&longs;&longs;et potentia per funem <lb/>Radio applicata; præterita &longs;iquidem atque futura applicatio <lb/>nihil minuit præ&longs;entis applicationis virtutem. </s> | <s id="s.005715">Quapropter ut potentiæ cylindrum volventis mo­<lb/>menta ad calculos revoces, maximum momentum e&longs;t fune ad <lb/>cochleæ Radium perpendiculari: quamvis autem non &longs;emper <lb/>progrediente motu con&longs;tituat angulum rectum, tunc tamen <lb/>perinde computandum e&longs;t momentum, atque &longs;i eandem po&longs;i­<lb/>tionem ad angulum rectum &longs;ervatura e&longs;&longs;et potentia per funem <lb/>Radio applicata; præterita &longs;iquidem atque futura applicatio <lb/>nihil minuit præ&longs;entis applicationis virtutem. </s> |
| <s id="s.005716">In eâ verò appli­<lb/>catione perpendiculari, momenti Ratio de&longs;umenda e&longs;t ex circu­<lb/>li à Radio de&longs;cripti peripheriâ, atque ex intervallo &longs;pirarum co­<lb/>chleæ: quæ Ratio componenda e&longs;t cum Ratione Radij cylin­<lb/>drum volventis ad eju&longs;dem cylindri &longs;emidiametrum. </s> | <s id="s.005716">In eâ verò appli­<lb/>catione perpendiculari, momenti Ratio de&longs;umenda e&longs;t ex circu­<lb/>li à Radio de&longs;cripti peripheriâ, atque ex intervallo &longs;pirarum co­<lb/>chleæ: quæ Ratio componenda e&longs;t cum Ratione Radij cylin­<lb/>drum volventis ad eju&longs;dem cylindri &longs;emidiametrum. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005771">Cylindrus circa &longs;uum axem, appo&longs;ito manubrio, ver&longs;atilis <lb/>in brevem cochleam deformatur unâ aut alterâ &longs;pirâ conten­<lb/>tus: ita autem ad tympani dentes accommodatur, ut eorum in­<lb/>tervallum &longs;it &longs;pirarum intervallo congruens; hoc e&longs;t initium <lb/>&longs;piræ apprehendat unum tympani dentem; dúmque ex Co­<lb/>chleæ convolutione dens primus tántum promovetur, quantum <lb/>exigit &longs;pirarum di&longs;tantia, unâ conver&longs;ione ab&longs;olutâ iterum ini-<pb pagenum="785" xlink:href="017/01/801.jpg"/>tium &longs;piræ apprehendat &longs;ecundum tympani dentem proximè <lb/>con&longs;equentem, ex tympani convolutione jam con&longs;titutum in <lb/>codem loco, in quo erat primus dens initio motûs: atque ita <lb/>deinceps omnes &longs;ubinde dentes apprehenduntur à cochleâ; <lb/>&longs;emelque revoluto tympano, iterum à primo dente incipit &longs;e­<lb/>cunda illius convolutio. </s> | <s id="s.005771">Cylindrus circa &longs;uum axem, appo&longs;ito manubrio, ver&longs;atilis <lb/>in brevem cochleam deformatur unâ aut alterâ &longs;pirâ conten­<lb/>tus: ita autem ad tympani dentes accommodatur, ut eorum in­<lb/>tervallum &longs;it &longs;pirarum intervallo congruens; hoc e&longs;t initium <lb/>&longs;piræ apprehendat unum tympani dentem; dúmque ex Co­<lb/>chleæ convolutione dens primus tántum promovetur, quantum <lb/>exigit &longs;pirarum di&longs;tantia, unâ conver&longs;ione ab&longs;olutâ iterum ini-<pb pagenum="785" xlink:href="017/01/801.jpg"/>tium &longs;piræ apprehendat &longs;ecundum tympani dentem proximè <lb/>con&longs;equentem, ex tympani convolutione jam con&longs;titutum in <lb/>codem loco, in quo erat primus dens initio motûs: atque ita <lb/>deinceps omnes &longs;ubinde dentes apprehenduntur à cochleâ; <lb/>&longs;emelque revoluto tympano, iterum à primo dente incipit &longs;e­<lb/>cunda illius convolutio. </s> |
| <s id="s.005772">Hinc quia cochleâ huju&longs;modi, quate­<lb/>nus ad &longs;e pertinet, nullum &longs;tatuit convolutionibus terminum, <lb/>ctiam&longs;i definitum habet &longs;pirarum numerum, immò unicam ha­<lb/>beat &longs;piram, Infinita dicitur, nam & tympanum orbitam ha­<lb/>bens in &longs;e&longs;e redeuntem plurimis &longs;ine fine convolutionibus cir­<lb/>cumagi pote&longs;t. </s> | <s id="s.005772">Hinc quia cochleâ huju&longs;modi, quate­<lb/>nus ad &longs;e pertinet, nullum &longs;tatuit convolutionibus terminum, <lb/>etiam&longs;i definitum habet &longs;pirarum numerum, immò unicam ha­<lb/>beat &longs;piram, Infinita dicitur, nam & tympanum orbitam ha­<lb/>bens in &longs;e&longs;e redeuntem plurimis &longs;ine fine convolutionibus cir­<lb/>cumagi pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.005773">At &longs;i tympani loco rectam appo&longs;ueris laminam <lb/>denticulatam, quæ ex Cochleæ huju&longs;modi conver&longs;ione alium <lb/>atque &longs;ubinde alium dentem apprehendentis adduceretur, aut <lb/>repelleretur; an illa appellanda e&longs;&longs;et Cochlea Infinita, quia <lb/>longiorem atque longiorem &longs;inè fine laminam &longs;imiliter movere <lb/>po&longs;&longs;et; iis examinanda relinquatur quæ&longs;tio, quibus de vocabu­<lb/>lo di&longs;putandi otium e&longs;t. </s> | <s id="s.005773">At &longs;i tympani loco rectam appo&longs;ueris laminam <lb/>denticulatam, quæ ex Cochleæ huju&longs;modi conver&longs;ione alium <lb/>atque &longs;ubinde alium dentem apprehendentis adduceretur, aut <lb/>repelleretur; an illa appellanda e&longs;&longs;et Cochlea Infinita, quia <lb/>longiorem atque longiorem &longs;inè fine laminam &longs;imiliter movere <lb/>po&longs;&longs;et; iis examinanda relinquatur quæ&longs;tio, quibus de vocabu­<lb/>lo di&longs;putandi otium e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.005793">Neque in po&longs;tremis illud numerandum e&longs;t, quod tantula <lb/>machinula facillimè transferri pote&longs;t, ad pondera &longs;atis magna <lb/>dimovenda; maximè &longs;i in plano raptanda &longs;int &longs;uppo&longs;itis &longs;cytalis <lb/>& trochleæ adhibeantur, quas non adeò cra&longs;&longs;o fune connecti <lb/>oportet, quemadmodum &longs;i in &longs;ublime attollendum e&longs;&longs;et pon­<lb/>dus, & fune ip&longs;o retinendum, ne relabatur. </s> | <s id="s.005793">Neque in po&longs;tremis illud numerandum e&longs;t, quod tantula <lb/>machinula facillimè transferri pote&longs;t, ad pondera &longs;atis magna <lb/>dimovenda; maximè &longs;i in plano raptanda &longs;int &longs;uppo&longs;itis &longs;cytalis <lb/>& trochleæ adhibeantur, quas non adeò cra&longs;&longs;o fune connecti <lb/>oportet, quemadmodum &longs;i in &longs;ublime attollendum e&longs;&longs;et pon­<lb/>dus, & fune ip&longs;o retinendum, ne relabatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005794">Adde non requiri ampliora &longs;patia, ut cochlea huju&longs;modi infi <lb/>nita circumagatur, & vel &longs;edentem hominem &longs;olâ, neque mul­<lb/>tâ, lacertorum manubrium ver&longs;antium contentione po&longs;&longs;e mo­<lb/>tum quæ&longs;itum perficere: atque &longs;i pondus attollatur, licet poten <lb/>tiæ, quandocumque libitum fuerit, ce&longs;&longs;are à motu, quin pon <lb/>dus &longs;u&longs;pen&longs;um recidat, etiam&longs;i neque illi fulcrum &longs;ubjiciatui <lb/>neque cochleæ manubrium retinaculo aliquo firmetur. </s> | <s id="s.005794">Adde non requiri ampliora &longs;patia, ut cochlea huju&longs;modi infi<lb/>nita circumagatur, & vel &longs;edentem hominem &longs;olâ, neque mul­<lb/>tâ, lacertorum manubrium ver&longs;antium contentione po&longs;&longs;e mo­<lb/>tum quæ&longs;itum perficere: atque &longs;i pondus attollatur, licet poten<lb/>tiæ, quandocumque libitum fuerit, ce&longs;&longs;are à motu, quin pon <lb/>dus &longs;u&longs;pen&longs;um recidat, etiam&longs;i neque illi fulcrum &longs;ubjiciatur <lb/>neque cochleæ manubrium retinaculo aliquo firmetur. </s> |
| <s id="s.005795">Verùr <lb/>in attollendis ingentibus oneribus non expedit hac machinâ <lb/>uti, ni&longs;i tympanum dentatum &longs;atis magnum fuerit, ut Axem <lb/>cra&longs;&longs;iorem atque validiorem admittat, cui ductarius funis cir <lb/>cumduci queat; hic autem funis cum <expan abbr="teñuis">tennuis</expan> e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;it, ne­<lb/>que exilem Axem exigit. </s> | <s id="s.005795">Verùm <lb/>in attollendis ingentibus oneribus non expedit hac machinâ <lb/>uti, ni&longs;i tympanum dentatum &longs;atis magnum fuerit, ut Axem <lb/>cra&longs;&longs;iorem atque validiorem admittat, cui ductarius funis cir <lb/>cumduci queat; hic autem funis cum <expan abbr="teñuis">tenuis</expan> e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;it, ne­<lb/>que exilem Axem exigit. </s> |
| <s id="s.005796">Præterea di&longs;&longs;imulandum non e&longs;t per <lb/>culum, ne cochlea inutilis fiat; &longs;i videlicet vel unicus tympano <lb/>dens excutiatur: ubi enim in conver&longs;ione ad cam lacunam <lb/>ventum fuerit, illico ce&longs;&longs;at tympani conver&longs;io, cum nullus ejus <lb/>dens occurrat cochleæ. </s> | <s id="s.005796">Præterea di&longs;&longs;imulandum non e&longs;t per <lb/>culum, ne cochlea inutilis fiat; &longs;i videlicet vel unicus tympano <lb/>dens excutiatur: ubi enim in conver&longs;ione ad cam lacunam <lb/>ventum fuerit, illico ce&longs;&longs;at tympani conver&longs;io, cum nullus ejus <lb/>dens occurrat cochleæ. </s> |
| <s id="s.005797">Propterea rem prudenter admini&longs;trare <lb/>oportet, ut congrua machina eligatur. </s> | <s id="s.005797">Propterea rem prudenter admini&longs;trare <lb/>oportet, ut congrua machina eligatur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005798">Porrò non contemnenda utilitas ex Cochleâ hac infinitâ pe <lb/>cipi pote&longs;t ad augendas communis Cochleæ vires &longs;ivè preme <lb/>tis, &longs;ivè etiam attrahentis. </s> | <s id="s.005798">Porrò non contemnenda utilitas ex Cochleâ hac infinitâ per<lb/>cipi pote&longs;t ad augendas communis Cochleæ vires &longs;ivè preme<lb/>tis, &longs;ivè etiam attrahentis. </s> |
| <s id="s.005799">Eo videlicet loco, ubi aptandus e&longs;­<lb/>&longs;et Radius ad Cochleæ conver&longs;ionem, tympanum dentatum ad­<lb/>jiciatur, ex cujus centro exeat cylindrus in cochleam deforma­<lb/>tus, & Matrici in&longs;ertus: tympani verò dentes congruâ cochleæ <pb pagenum="788" xlink:href="017/01/804.jpg"/>infinitæ &longs;pirâ excipiantur: Manubrio enim ver&longs;ato cochlea in­<lb/>finita convertitur, & &longs;ingulis conver&longs;ionibus &longs;ingulos tympani <lb/>dentes, alios &longs;ubinde atque alios promovens, tympani covolu­<lb/>tionem efficit, atque cum eo pariter infixa cochlea ver&longs;atur. </s> | <s id="s.005799">Eo videlicet loco, ubi aptandus e&longs;­<lb/>&longs;et Radius ad Cochleæ conver&longs;ionem, tympanum dentatum ad­<lb/>jiciatur, ex cujus centro exeat cylindrus in cochleam deforma­<lb/>tus, & Matrici in&longs;ertus: tympani verò dentes congruâ cochleæ <pb pagenum="788" xlink:href="017/01/804.jpg"/>infinitæ &longs;pirâ excipiantur: Manubrio enim ver&longs;ato cochlea in­<lb/>finita convertitur, & &longs;ingulis conver&longs;ionibus &longs;ingulos tympani <lb/>dentes, alios &longs;ubinde atque alios promovens, tympani covolu­<lb/>tionem efficit, atque cum eo pariter infixa cochlea ver&longs;atur. </s> |
| <lb/> | <lb/> |
| <s id="s.005800">Prudenti autem Machinatori non deerit methodus, qua huju&longs;­<lb/>modi Cochlea infinita applicetur, & &longs;imul cum tympano den­<lb/>tato deprimatur aut attollatur, &longs;i opus fuerit. </s> | <s id="s.005800">Prudenti autem Machinatori non deerit methodus, qua huju&longs;­<lb/>modi Cochlea infinita applicetur, & &longs;imul cum tympano den­<lb/>tato deprimatur aut attollatur, &longs;i opus fuerit. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005809">Po&longs;tremò Cocheas infinitas cochleis pariter infinitis coag­<lb/>mentare &longs;i quis voluerit, is profectò momentis potentiæ immen­<lb/>&longs;am quandam acce&longs;&longs;ionem fecerit. </s> | <s id="s.005809">Po&longs;tremò Cocheas infinitas cochleis pariter infinitis coag­<lb/>mentare &longs;i quis voluerit, is profectò momentis potentiæ immen­<lb/>&longs;am quandam acce&longs;&longs;ionem fecerit. </s> |
| <s id="s.005810">Si enim primi tympani den­<lb/>tati Axem deformaveris in cochleam, quæ aliud tympanum <lb/>pariter dentatum moveat, & &longs;ecundi hujus tympani Axem item <lb/>in &longs;piralem &longs;triam excavaveris, quæ tertium tympanum con­<lb/>vertat unà cum Axe, cui ductarius funis circumducitur; ccce <lb/>quot Rationibus componitur Ratio motuum potentiæ & pon­<lb/>deris. </s> | <s id="s.005810">Si enim primi tympani den­<lb/>tati Axem deformaveris in cochleam, quæ aliud tympanum <lb/>pariter dentatum moveat, & &longs;ecundi hujus tympani Axem item <lb/>in &longs;piralem &longs;triam excavaveris, quæ tertium tympanum con­<lb/>vertat unà cum Axe, cui ductarius funis circumducitur; ecce <lb/>quot Rationibus componitur Ratio motuum potentiæ & pon­<lb/>deris. </s> |
| <s id="s.005811">Prima Ratio e&longs;t Peripheriæ à manubrio de&longs;criptæ ad di­<lb/>&longs;tantiam &longs;pirarum primæ cochleæ. </s> | <s id="s.005811">Prima Ratio e&longs;t Peripheriæ à manubrio de&longs;criptæ ad di­<lb/>&longs;tantiam &longs;pirarum primæ cochleæ. </s> |
| <s id="s.005812">Secunda Ratio e&longs;t periphe­<lb/>riæ primi tympani ad intervallum &longs;pirarum &longs;ecundæ cochleæ. </s> | <s id="s.005812">Secunda Ratio e&longs;t periphe­<lb/>riæ primi tympani ad intervallum &longs;pirarum &longs;ecundæ cochleæ. </s> |
| <lb/> | <lb/> |
| |
| <s id="s.005824">primæ cochleæ apponatur <lb/>loco manubrij rota cum pinnis, in quas aqua incurrat; illa enim <lb/>circumacta cochleam & con&longs;equentia tympana ver&longs;abit, ac de­<lb/>mum vel dormientibus operis moles ab exiguâ aquâ dimo­<lb/>vebitur. </s> | <s id="s.005824">primæ cochleæ apponatur <lb/>loco manubrij rota cum pinnis, in quas aqua incurrat; illa enim <lb/>circumacta cochleam & con&longs;equentia tympana ver&longs;abit, ac de­<lb/>mum vel dormientibus operis moles ab exiguâ aquâ dimo­<lb/>vebitur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005825">Quod &longs;i ex pluribus cochleis infinitis compo&longs;itam machinam <lb/>tibi con&longs;truere volueris, ita tamen, ut modò majoribus, modò <lb/>minoribus ponderibus movendis &longs;it idonea citrà temporis di&longs;-<pb pagenum="791" xlink:href="017/01/807.jpg"/>pendium, ubi &longs;atis virium habetur in potentiâ; eâ ratione in <lb/>loculamento di&longs;pone &longs;ingulos axes in cochleam deformatos, ut <lb/>corum poli ex loculamento promineant, atque pro re natâ pro­<lb/>pelli &longs;eu retrahi aliquanti&longs;per valeat hic aut ille axis, ne ejus <lb/>&longs;tria occurrat &longs;ubjecti tympani dentibus. </s> | <s id="s.005825">Quod &longs;i ex pluribus cochleis infinitis compo&longs;itam machinam <lb/>tibi con&longs;truere volueris, ita tamen, ut modò majoribus, modò <lb/>minoribus ponderibus movendis &longs;it idonea citrà temporis di&longs;-<pb pagenum="791" xlink:href="017/01/807.jpg"/>pendium, ubi &longs;atis virium habetur in potentiâ; eâ ratione in <lb/>loculamento di&longs;pone &longs;ingulos axes in cochleam deformatos, ut <lb/>eorum poli ex loculamento promineant, atque pro re natâ pro­<lb/>pelli &longs;eu retrahi aliquanti&longs;per valeat hic aut ille axis, ne ejus <lb/>&longs;tria occurrat &longs;ubjecti tympani dentibus. </s> |
| <s id="s.005826">Nam &longs;i alterius &longs;al­<lb/>tem poli extremitas in quadratam figuram de&longs;inat, quæ in&longs;eri <lb/>po&longs;&longs;it manubrio, hoc poterit huic aut illi axi aptari, quin &longs;upe­<lb/>riores cochleæ hujus tympani convolutionem impediant. </s> | <s id="s.005826">Nam &longs;i alterius &longs;al­<lb/>tem poli extremitas in quadratam figuram de&longs;inat, quæ in&longs;eri <lb/>po&longs;&longs;it manubrio, hoc poterit huic aut illi axi aptari, quin &longs;upe­<lb/>riores cochleæ hujus tympani convolutionem impediant. </s> |
| <s id="s.005827">Quod <lb/>&longs;i majora adhuc requirantur potentiæ momenta, proximè &longs;u­<lb/>perior axis &longs;uum in locum re&longs;tituatur, ut cochleæ &longs;tria in &longs;ub­<lb/>jecti tympani dentes incurrat. </s> | <s id="s.005827">Quod <lb/>&longs;i majora adhuc requirantur potentiæ momenta, proximè &longs;u­<lb/>perior axis &longs;uum in locum re&longs;tituatur, ut cochleæ &longs;tria in &longs;ub­<lb/>jecti tympani dentes incurrat. </s> |
| <s id="s.005828">Quapropter ad minora pondera <lb/>movenda adhibeantur inferiores cochleæ, ad majora &longs;uperiores. <lb/></s> | <s id="s.005828">Quapropter ad minora pondera <lb/>movenda adhibeantur inferiores cochleæ, ad majora &longs;uperiores. <lb/></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005835">FOllibus lu&longs;oriis aërem pyulco ingerentes majorem &longs;ubinde <lb/>atque majorem difficultatem percipiunt; quo enim magis <lb/>aër conclu&longs;us à naturali raritate recedere cogitur, etiam majo­<lb/>re ni&longs;u re&longs;i&longs;tit, neque &longs;olùm magis den&longs;ari renuit, &longs;ed & &longs;e la­<lb/>tiùs explicare molitur. </s> | <s id="s.005835">FOllibus lu&longs;oriis aërem pyulco ingerentes majorem &longs;ubinde <lb/>atque majorem difficultatem percipiunt; quo enim magis <lb/>aër conclu&longs;us à naturali raritate recedere cogitur, etiam majo­<lb/>re ni&longs;u re&longs;i&longs;tit, neque &longs;olùm magis den&longs;ari renuit, &longs;ed & &longs;e la­<lb/>tiùs explicare molitur. </s> |
| <s id="s.005836">Hinc didicimus & pneumaticos fontes <lb/>con&longs;truere, qui Spiritu interno urgente aquam in altum evi-<pb pagenum="792" xlink:href="017/01/808.jpg"/>brant, & plumbeas glandes fi&longs;tulis ejaculari, non pulvere ni­<lb/>trato ignem concipiente, &longs;ed aëre per vim den&longs;ato ad antiquas <lb/>dimen&longs;iones recuperandas crumpente. </s> | <s id="s.005836">Hinc didicimus & pneumaticos fontes <lb/>con&longs;truere, qui Spiritu interno urgente aquam in altum evi-<pb pagenum="792" xlink:href="017/01/808.jpg"/>brant, & plumbeas glandes fi&longs;tulis ejaculari, non pulvere ni­<lb/>trato ignem concipiente, &longs;ed aëre per vim den&longs;ato ad antiquas <lb/>dimen&longs;iones recuperandas erumpente. </s> |
| <s id="s.005837">Quoniam verò inge&longs;ta <lb/>jam in conceptaculum non exigua aëris copia difficiliùs com­<lb/>primitur nová aëris acce&longs;&longs;ione, quàm ut manus valeat tru&longs;illum <lb/>rectâ impellere; idcirco tru&longs;illi ha&longs;tulam deformatam in heli­<lb/>cem, & &longs;uæ matrici in&longs;ertam, adhibere operæ pretium erit: <lb/>dum enim manubrio agitante contorquetur cochlea, &longs;en&longs;im de­<lb/>primitur embolus, aërémque ingerit. </s> | <s id="s.005837">Quoniam verò inge&longs;ta <lb/>jam in conceptaculum non exigua aëris copia difficiliùs com­<lb/>primitur nová aëris acce&longs;&longs;ione, quàm ut manus valeat tru&longs;illum <lb/>rectâ impellere; idcirco tru&longs;illi ha&longs;tulam deformatam in heli­<lb/>cem, & &longs;uæ matrici in&longs;ertam, adhibere operæ pretium erit: <lb/>dum enim manubrio agitante contorquetur cochlea, &longs;en&longs;im de­<lb/>primitur embolus, aërémque ingerit. </s> |
| <s id="s.005838">Ne autem morâ longio­<lb/>re opus &longs;it perpetuâ ver&longs;atione manubrij, ita cochleæ matrix <lb/>externam va&longs;is faciem contingat, ut illi adnecti, atque ab eo <lb/>disjungi valeat: initio enim, quando adhuc levis e&longs;t aöris mo­<lb/>dicè compre&longs;&longs;i re&longs;i&longs;tentia, lamella illa &longs;uo foramine interiùs <lb/>claviculatim &longs;triato cohærens ha&longs;tulæ emboli, &longs;i à va&longs;e dis­<lb/>juncta fuerit, unà cum ha&longs;tulâ movebitur: deinde verò, quan­<lb/>do jam tru&longs;illus ægrè impellitur, lamella illa cum va&longs;e con­<lb/>nectatur, & non ni&longs;i ver&longs;ato manubrio adduci atque reduci em­<lb/>bolus poterit; id quod &longs;atis lentè perficietur. </s> | <s id="s.005838">Ne autem morâ longio­<lb/>re opus &longs;it perpetuâ ver&longs;atione manubrij, ita cochleæ matrix <lb/>externam va&longs;is faciem contingat, ut illi adnecti, atque ab eo <lb/>disjungi valeat: initio enim, quando adhuc levis e&longs;t aeris mo­<lb/>dicè compre&longs;&longs;i re&longs;i&longs;tentia, lamella illa &longs;uo foramine interiùs <lb/>claviculatim &longs;triato cohærens ha&longs;tulæ emboli, &longs;i à va&longs;e dis­<lb/>juncta fuerit, unà cum ha&longs;tulâ movebitur: deinde verò, quan­<lb/>do jam tru&longs;illus ægrè impellitur, lamella illa cum va&longs;e con­<lb/>nectatur, & non ni&longs;i ver&longs;ato manubrio adduci atque reduci em­<lb/>bolus poterit; id quod &longs;atis lentè perficietur. </s> |
| <s id="s.005839">Rem claritatis <lb/>gratia in fonte pneumatico explicemus. </s> | <s id="s.005839">Rem claritatis <lb/>gratia in fonte pneumatico explicemus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.005848">Laxato demum Epi&longs;tomio E, compre&longs;&longs;us in va&longs;e aër <lb/>aquam exprimit per tubum CD, primùm quidem vehemen­<lb/>tiùs, &longs;ubinde remi&longs;&longs;ius, prout aëris vis ela&longs;tica &longs;en&longs;im lan­<lb/>gue&longs;cit. </s> | <s id="s.005848">Laxato demum Epi&longs;tomio E, compre&longs;&longs;us in va&longs;e aër <lb/>aquam exprimit per tubum CD, primùm quidem vehemen­<lb/>tiùs, &longs;ubinde remi&longs;&longs;ius, prout aëris vis ela&longs;tica &longs;en&longs;im lan­<lb/>gue&longs;cit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005849">Hoc idem quod de aëre intra vas comprimendo ad aquam <lb/>evibrandam commini&longs;ci placuit, &longs;ervatâ analogiâ dicendum <lb/>e&longs;t de aëre, tùm conatu manûs rectâ tru&longs;illum impellentis, tum <lb/>ope cochleæ &longs;imiliter conformatæ, intrà conceptaculum com­<lb/>primendo, uc ex fi&longs;tulâ deinde multâ vi emittatur plumbea <lb/>glans, ubi re&longs;eratus aëri exitus illum &longs;ubitò dilatari permi&longs;erit. </s> | <s id="s.005849">Hoc idem quod de aëre intra vas comprimendo ad aquam <lb/>evibrandam commini&longs;ci placuit, &longs;ervatâ analogiâ dicendum <lb/>e&longs;t de aëre, tùm conatu manûs rectâ tru&longs;illum impellentis, tum <lb/>ope cochleæ &longs;imiliter conformatæ, intrà conceptaculum com­<lb/>primendo, ut ex fi&longs;tulâ deinde multâ vi emittatur plumbea <lb/>glans, ubi re&longs;eratus aëri exitus illum &longs;ubitò dilatari permi&longs;erit. </s> |
| <lb/> | <lb/> |
| <s id="s.005850">Quin & pneumatica huju&longs;modi tormenta citrà conceptaculum <lb/>aëris compre&longs;&longs;i con&longs;truere non inutile accidat, &longs;i, quemadmo-<pb pagenum="794" xlink:href="017/01/810.jpg"/>dum no&longs;trates pueri &longs;urculos &longs;ambuceos fungosâ medullâ <lb/>exhauriunt, & utráque tubuli extremitate papyraceis globulis <lb/>ob&longs;tructâ, alterum globulum congruo cylindro propellunt, at­<lb/>que inclu&longs;um aërem den&longs;ant, quoad aëris vim ela&longs;ticam, & im­<lb/>pellentis manûs conatum non ferens extremus alter globulus <lb/>edito &longs;cloppo expellatur; ita ferream fi&longs;tulam longiorem para­<lb/>veris, cujus alteri extremitati immittatur plumbea glans ob­<lb/>ducta papyro, aut &longs;imili materiâ, ut exqui&longs;itè tubi o&longs;culum <lb/>implens demum univer&longs;am aëris vim excipiat, alteram extre­<lb/>mitatem aliquot &longs;piris ambiat cava cochlea, quam impleat cy­<lb/>lindrus ferreus in congruentem cochleam deformatus: Si enim <lb/>huju&longs;modi cylindrus vix brevior fuerit, quàm fi&longs;tula, & apto <lb/>manubrio convolutus in fi&longs;tulam &longs;en&longs;im immittatur, totum aë­<lb/>rem, quo fi&longs;tula replebatur, ad exiguas &longs;patij angu&longs;tias adiget, <lb/>ex quibus magnâ vi demum, quâ data porta, erumpens ejacu­<lb/>labitur plumbeum globulum. </s> | <s id="s.005850">Quin & pneumatica huju&longs;modi tormenta citrà conceptaculum <lb/>aëris compre&longs;&longs;i con&longs;truere non inutile accidat, &longs;i, quemadmo-<pb pagenum="794" xlink:href="017/01/810.jpg"/>dum no&longs;trates pueri &longs;urculos &longs;ambuceos fungosâ medullâ <lb/>exhauriunt, & utráque tubuli extremitate papyraceis globulis <lb/>ob&longs;tructâ, alterum globulum congruo cylindro propellunt, at­<lb/>que inclu&longs;um aërem den&longs;ant, quoad aëris vim ela&longs;ticam, & im­<lb/>pellentis manûs conatum non ferens extremus alter globulus <lb/>edito &longs;cloppo expellatur; ita ferream fi&longs;tulam longiorem para­<lb/>veris, cujus alteri extremitati immittatur plumbea glans ob­<lb/>ducta papyro, aut &longs;imili materiâ, ut exqui&longs;itè tubi o&longs;culum <lb/>implens demum univer&longs;am aëris vim excipiat, alteram extre­<lb/>mitatem aliquot &longs;piris ambiat cava cochlea, quam impleat cy­<lb/>lindrus ferreus in congruentem cochleam deformatus: Si enim <lb/>huju&longs;modi cylindrus vix brevior fuerit, quàm fi&longs;tula, & apto <lb/>manubrio convolutus in fi&longs;tulam &longs;en&longs;im immittatur, totum aë­<lb/>rem, quo fi&longs;tula replebatur, ad exiguas &longs;patij angu&longs;tias adiget, <lb/>ex quibus magnâ vi demum, quâ data porta, erumpens ejacu­<lb/>labitur plumbeum globulum. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005858">Paretur itaque valida & &longs;atis cra&longs;&longs;a lamina chalybea AB, <lb/>matricem cochleæ habens in C, & &longs;it <lb/><figure id="id.017.01.811.1.jpg" xlink:href="017/01/811/1.jpg"/><lb/>cochlea FE, manubrium habens ED. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.005858">Paretur itaque valida & &longs;atis cra&longs;&longs;a lamina chalybea AB, <lb/>matricem cochleæ habens in C, & &longs;it <lb/><figure id="id.017.01.811.1.jpg" xlink:href="017/01/811/1.jpg"/><lb/>cochlea FE, manubrium habens ED. <!-- KEEP S--></s> |
| <lb/> | <lb/> |
| <s id="s.005859">Cochleæ verò extremitas in cylindrum <lb/>de&longs;inat, qui cra&longs;&longs;ioris laminæ HI fora­<lb/>mini exqui&longs;itè polito in&longs;eratur, & in co <lb/>facillimè convolvi valeat. </s> | <s id="s.005859">Cochleæ verò extremitas in cylindrum <lb/>de&longs;inat, qui cra&longs;&longs;ioris laminæ HI fora­<lb/>mini exqui&longs;itè polito in&longs;eratur, & in eo <lb/>facillimè convolvi valeat. </s> |
| <s id="s.005860">Cylindri ex­<lb/>tremitas infra laminam HI ita dilatetur, <lb/>ut eandem laminam HI &longs;u&longs;tineat, non <lb/>tamen convolutionem impediat. </s> | <s id="s.005860">Cylindri ex­<lb/>tremitas infra laminam HI ita dilatetur, <lb/>ut eandem laminam HI &longs;u&longs;tineat, non <lb/>tamen convolutionem impediat. </s> |
| <s id="s.005861">Porrò <lb/>laminæ HI adnexi &longs;int duo annuli ita <lb/>conformati, ut forcipis brachia exci­<lb/>piant: nam &longs;i brachia in huju&longs;modi an­<lb/>nulos immittantur, ut hi proximi &longs;int nodo forcipis maximè di­<lb/>latatæ, antequam apprehendat clavum extrahendum, po&longs;tmo­<lb/>dum con&longs;trictâ forcipe & clavum apprehendente, elevata la­<lb/>mina HI annulos &longs;ecum rapiet, qui per forcipis brachia diva­<lb/>ricata excurrentes demum validè illa con&longs;tringent, nec ulte­<lb/>riùs excurrere poterunt. </s> | <s id="s.005861">Porrò <lb/>laminæ HI adnexi &longs;int duo annuli ita <lb/>conformati, ut forcipis brachia exci­<lb/>piant: nam &longs;i brachia in huju&longs;modi an­<lb/>nulos immittantur, ut hi proximi &longs;int nodo forcipis maximè di­<lb/>latatæ, antequam apprehendat clavum extrahendum, po&longs;tmo­<lb/>dum con&longs;trictâ forcipe & clavum apprehendente, elevata la­<lb/>mina HI annulos &longs;ecum rapiet, qui per forcipis brachia diva­<lb/>ricata excurrentes demum validè illa con&longs;tringent, nec ulte­<lb/>riùs excurrere poterunt. </s> |
| <s id="s.005862">His paratis utrique extremitati AB <lb/>&longs;ubjiciantur fulcra (&longs;ivè &longs;int tigillorum fru&longs;ta, &longs;ivè quæcum­<lb/>que alia) inter ip&longs;am laminam & planum, ex quo educendus <lb/>e&longs;t clavus, interjecta: Nam manubrio DE convoluta cochlea <lb/>ita matricem AB applicabit fulcris, ut firmi&longs;&longs;imè cohæreant <lb/>cum &longs;ubjecto plano. </s> | <s id="s.005862">His paratis utrique extremitati AB <lb/>&longs;ubjiciantur fulcra (&longs;ivè &longs;int tigillorum fru&longs;ta, &longs;ivè quæcum­<lb/>que alia) inter ip&longs;am laminam & planum, ex quo educendus <lb/>e&longs;t clavus, interjecta: Nam manubrio DE convoluta cochlea <lb/>ita matricem AB applicabit fulcris, ut firmi&longs;&longs;imè cohæreant <lb/>cum &longs;ubjecto plano. </s> |