Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to casat_mecha_017_la_1684.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/casat_mecha_017_la_1684.xml between version 1.1 and 1.2

version 1.1, 2003/09/26 15:28:21 version 1.2, 2003/11/20 18:08:02
Line 10 
Line 10 
         <cvs_file>casat_mecha_017_la_1684.xml</cvs_file>         <cvs_file>casat_mecha_017_la_1684.xml</cvs_file>
         <cvs_version/>         <cvs_version/>
         <locator>017.xml</locator>         <locator>017.xml</locator>
 </info>      <text>          <front>          </front>          <body>            <chap>        <pb/><p type="head"> </info>      <text>          <front>          </front>          <body>            <chap>        <pb xlink:href="017/01/001.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>R. P. PAULI <lb/>CASATI <lb/>MECHANICA.<emph.end type="center"/></s></p><pb/><pb/><p type="head"> <s><emph type="center"/>R. P. PAULI <lb/>CASATI <lb/>MECHANICA.<emph.end type="center"/></s></p><pb xlink:href="017/01/002.jpg"/><pb xlink:href="017/01/003.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>R. P. PAULI <lb/>CASATI <lb/>PLACENTINI <lb/>SOCIET. JESU <lb/>MECHANICORUM <lb/>LIBRI OCTO, <lb/>IN QUIBUS UNO EODEMQUE<emph.end type="center"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="center"/>R. P. PAULI <lb/>CASATI <lb/>PLACENTINI <lb/>SOCIET. JESU <lb/>MECHANICORUM <lb/>LIBRI OCTO, <lb/>IN QUIBUS UNO EODEMQUE<emph.end type="center"/></s></p><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>principio Vectis vires Phy&longs;ic&egrave; explicantur &amp; Geometric&egrave; <lb/>demon&longs;trantur,<emph.end type="center"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="center"/>principio Vectis vires Phy&longs;ic&egrave; explicantur &amp; Geometric&egrave; <lb/>demon&longs;trantur,<emph.end type="center"/></s></p><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Atque Machinarum omnis generis componendarum methodus <lb/>proponitur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><figure/><p type="head"> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Atque Machinarum omnis generis componendarum methodus <lb/>proponitur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><figure id="id.017.01.003.1.jpg" xlink:href="017/01/003/1.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>LUGDUNI, <lb/>Apud ANISSONIOS, JOAN, POSUEL <lb/>&amp; CLAUDIUM RIGAUD.<emph.end type="center"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="center"/>LUGDUNI, <lb/>Apud ANISSONIOS, JOAN, POSUEL <lb/>&amp; CLAUDIUM RIGAUD.<emph.end type="center"/></s></p><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>M. </s> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>M. </s>
  
 <s>D C. LXXXIV.<emph.end type="italics"/><lb/>CUM PRIVILEGIO REGIS.<emph.end type="center"/></s></p><pb/><figure/><pb/><p type="head"> <s>D C. LXXXIV.<emph.end type="italics"/><lb/>CUM PRIVILEGIO REGIS.<emph.end type="center"/></s></p><pb xlink:href="017/01/004.jpg"/><figure id="id.017.01.004.1.jpg" xlink:href="017/01/004/1.jpg"/><pb xlink:href="017/01/005.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>CHRISTIANISSIMO <lb/>GALLIARUM <lb/>ET NAVARR&AElig; REGI <lb/>LUDOVICO <lb/>MAGNO.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>CHRISTIANISSIMO <lb/>GALLIARUM <lb/>ET NAVARR&AElig; REGI <lb/>LUDOVICO <lb/>MAGNO.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>AD Maje&longs;tatis Tu&aelig; pedes,<emph.end type="italics"/><lb/>REX INVICTISSIME, <lb/><emph type="italics"/>me, me&aacute;mque hanc de rebus <lb/>Mechanicis lucubrationem, <lb/>ignotus homo, vix forta&longs;&longs;e cre&shy;<lb/>dibili confidenti&acirc;, &longs;i&longs;to: Sed <lb/>qu&acirc; Regi&acirc; comitate omnium <lb/>animos concilias, e&acirc;dem &longs;u&longs;tentor, ne repul&longs;am <lb/>timeam. </s> <s><emph type="italics"/>AD Maje&longs;tatis Tu&aelig; pedes,<emph.end type="italics"/><lb/>REX INVICTISSIME, <lb/><emph type="italics"/>me, me&aacute;mque hanc de rebus <lb/>Mechanicis lucubrationem, <lb/>ignotus homo, vix forta&longs;&longs;e cre&shy;<lb/>dibili confidenti&acirc;, &longs;i&longs;to: Sed <lb/>qu&acirc; Regi&acirc; comitate omnium <lb/>animos concilias, e&acirc;dem &longs;u&longs;tentor, ne repul&longs;am <lb/>timeam. </s>
  
 <s>In Te Orbis univer&longs;i conjecti &longs;unt oculi, <lb/>quos Tu&aelig; Glori&aelig; &longs;plendor allicit: &agrave; communi feli-<emph.end type="italics"/><pb/><emph type="italics"/>citate quid me paterer excludi? </s> <s>In Te Orbis univer&longs;i conjecti &longs;unt oculi, <lb/>quos Tu&aelig; Glori&aelig; &longs;plendor allicit: &agrave; communi feli-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="017/01/006.jpg"/><emph type="italics"/>citate quid me paterer excludi? </s>
  
 <s>Ampli&szlig;ima <lb/>Tua in Societatem no&longs;tram merita, quorum nullam <lb/>partem, ne cogitand&acirc; quidem grati&acirc;, con&longs;equi <lb/>po&longs;&longs;umus, hoc &longs;altem officij ab univer&longs;o Ordine re&shy;<lb/>petunt, ut &longs;inguli, quem cordi peniti&szlig;im&egrave; impre&longs;&longs;um <lb/>ge&longs;tamus non ingrati LVDOVICVM, in <lb/>libris pal&agrave;m in&longs;criptum velimus. </s> <s>Ampli&szlig;ima <lb/>Tua in Societatem no&longs;tram merita, quorum nullam <lb/>partem, ne cogitand&acirc; quidem grati&acirc;, con&longs;equi <lb/>po&longs;&longs;umus, hoc &longs;altem officij ab univer&longs;o Ordine re&shy;<lb/>petunt, ut &longs;inguli, quem cordi peniti&szlig;im&egrave; impre&longs;&longs;um <lb/>ge&longs;tamus non ingrati LVDOVICVM, in <lb/>libris pal&agrave;m in&longs;criptum velimus. </s>
  
Line 38 
Line 38 
  
 <s>Neque <lb/>illa quidem aut ex rerum magnitudine ac difficul&shy;<lb/>tate, aut ex multiplicato numero, aut ex di&longs;simi&shy;<lb/>lium varietate, aut ex &longs;erie non interrupt&acirc;, me&shy;<lb/>tienda duxi, quamquam &amp; in his admirabilitatis <lb/>plurimum in&longs;it: Ver&ugrave;m long&egrave; omnem admirationem <lb/>mult&uacute;mque &longs;uperare mihi videtur, qu&ograve;d paucis <lb/>lu&longs;tris vel &longs;&aelig;cula complexus, unus pluribus Regibus <lb/>par, tot, tant&aacute;que perficere valui&longs;ti. </s> <s>Neque <lb/>illa quidem aut ex rerum magnitudine ac difficul&shy;<lb/>tate, aut ex multiplicato numero, aut ex di&longs;simi&shy;<lb/>lium varietate, aut ex &longs;erie non interrupt&acirc;, me&shy;<lb/>tienda duxi, quamquam &amp; in his admirabilitatis <lb/>plurimum in&longs;it: Ver&ugrave;m long&egrave; omnem admirationem <lb/>mult&uacute;mque &longs;uperare mihi videtur, qu&ograve;d paucis <lb/>lu&longs;tris vel &longs;&aelig;cula complexus, unus pluribus Regibus <lb/>par, tot, tant&aacute;que perficere valui&longs;ti. </s>
  
 <s>Ingentis pon&shy;<lb/>deris gravitatem vincit adhibita Machina, &longs;ed <lb/>diuturno impul&longs;u agitanda, ut proficiat aliquid: At <lb/>plurima immen&longs;is munita difficultatibus exiguo tem&shy;<lb/>poris &longs;patio expugnare, atque ad optatum exitum <lb/>perducere, ita Tuum e&longs;t, REX INVICTISSIME, <lb/>ut quemadmodum rerum ge&longs;tarum glori&acirc;, ac nomi&shy;<lb/>nis celebritate, nemini &longs;uperiorum Regum &longs;ecundus<emph.end type="italics"/><pb/><emph type="italics"/>pr&aelig;dicaris, &longs;ic Tibi &longs;ecundum, qui Tuis plan&egrave; in&shy;<lb/>&longs;i&longs;tat ve&longs;tigiis, ventura &longs;&aelig;cula &longs;perare vix audeant. </s> <s>Ingentis pon&shy;<lb/>deris gravitatem vincit adhibita Machina, &longs;ed <lb/>diuturno impul&longs;u agitanda, ut proficiat aliquid: At <lb/>plurima immen&longs;is munita difficultatibus exiguo tem&shy;<lb/>poris &longs;patio expugnare, atque ad optatum exitum <lb/>perducere, ita Tuum e&longs;t, REX INVICTISSIME, <lb/>ut quemadmodum rerum ge&longs;tarum glori&acirc;, ac nomi&shy;<lb/>nis celebritate, nemini &longs;uperiorum Regum &longs;ecundus<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="017/01/007.jpg"/><emph type="italics"/>pr&aelig;dicaris, &longs;ic Tibi &longs;ecundum, qui Tuis plan&egrave; in&shy;<lb/>&longs;i&longs;tat ve&longs;tigiis, ventura &longs;&aelig;cula &longs;perare vix audeant. </s>
  
 <lb/><s>Patere igitur pro &longs;umm&acirc;, qu&acirc; pr&aelig;ditus es, huma&shy;<lb/>nitate, qualemcumque hanc rerum Mechanicarum <lb/>tractationem Regio in&longs;igniri Nomine, ut, quos <lb/>meas ha&longs;ce commentationes legere non piguerit, <lb/>vel hinc di&longs;cant, aliud e&longs;&longs;e non imitabile genus <lb/>Facultatis, qu&acirc; ingentia cit&ograve; perficiantur, &longs;i <lb/>LVDOVICI MAGNI mens acce&longs;&longs;erit. </s> <lb/><s>Patere igitur pro &longs;umm&acirc;, qu&acirc; pr&aelig;ditus es, huma&shy;<lb/>nitate, qualemcumque hanc rerum Mechanicarum <lb/>tractationem Regio in&longs;igniri Nomine, ut, quos <lb/>meas ha&longs;ce commentationes legere non piguerit, <lb/>vel hinc di&longs;cant, aliud e&longs;&longs;e non imitabile genus <lb/>Facultatis, qu&acirc; ingentia cit&ograve; perficiantur, &longs;i <lb/>LVDOVICI MAGNI mens acce&longs;&longs;erit. </s>
  
Line 48 
Line 48 
  
 <s>Parm&aelig; Kal, Maij 1683. </s></p><p type="main"> <s>Parm&aelig; Kal, Maij 1683. </s></p><p type="main">
  
 <s>Humillimus atque Ob&longs;equenti&longs;&longs;imus <lb/>Servus <lb/>PAULUS CASATUS &egrave; SOC. JESU. <pb/><gap desc="hr tag"/><!-- REMOVE S--><emph type="center"/><emph type="italics"/>Facultas R. P. <!-- REMOVE S-->Provincialis Societatis Je&longs;u <lb/>in Provincia Veneta.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> <s>Humillimus atque Ob&longs;equenti&longs;&longs;imus <lb/>Servus <lb/>PAULUS CASATUS &egrave; SOC. JESU. <pb xlink:href="017/01/008.jpg"/><gap desc="hr tag"/><!-- REMOVE S--><emph type="center"/><emph type="italics"/>Facultas R. P. <!-- REMOVE S-->Provincialis Societatis Je&longs;u <lb/>in Provincia Veneta.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">
  
 <s>EGo Octavius Rubeus Societatis Je&longs;u in Provincia Veneta <lb/>Pr&aelig;po&longs;itus Provincialis, pote&longs;tate ad id mihi fact&acirc; ab <lb/>Adm. </s> <s>EGo Octavius Rubeus Societatis Je&longs;u in Provincia Veneta <lb/>Pr&aelig;po&longs;itus Provincialis, pote&longs;tate ad id mihi fact&acirc; ab <lb/>Adm. </s>
  
Line 84 
Line 84 
  
 <s>JUNQUIERES. </s></p><p type="head"> <s>JUNQUIERES. </s></p><p type="head">
  
 <s>MECHA </s></p><pb/><figure/><p type="head"> <s>MECHA </s></p><pb xlink:href="017/01/009.jpg"/><figure id="id.017.01.009.1.jpg" xlink:href="017/01/009/1.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>AD LECTOREM.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>AD LECTOREM.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 94 
Line 94 
  
 <s>Amico&shy;<lb/>rum tamen officio&longs;is &longs;timulis me urgeri pa&longs;&longs;us &longs;um, ut &longs;ub&shy;<lb/>ci&longs;ivis, qu&aelig; incurrebant, temporibus tentarem, an de&longs;ti&shy;<lb/>natam animo tractationem, cujus brevem Synop&longs;im au&shy;<lb/>ditoribus meis in Romano Collegio, anno labentis &longs;&aelig;culi <lb/>decimi &longs;eptimi quinquage&longs;imo quarto, tradideram, re&shy;<lb/>dordiri, &amp; aliqu&acirc; ratione perficere liceret. </s> <s>Amico&shy;<lb/>rum tamen officio&longs;is &longs;timulis me urgeri pa&longs;&longs;us &longs;um, ut &longs;ub&shy;<lb/>ci&longs;ivis, qu&aelig; incurrebant, temporibus tentarem, an de&longs;ti&shy;<lb/>natam animo tractationem, cujus brevem Synop&longs;im au&shy;<lb/>ditoribus meis in Romano Collegio, anno labentis &longs;&aelig;culi <lb/>decimi &longs;eptimi quinquage&longs;imo quarto, tradideram, re&shy;<lb/>dordiri, &amp; aliqu&acirc; ratione perficere liceret. </s>
  
 <s>Licuit autem, <lb/>pr&aelig;ter &longs;pem, toties dimi&longs;&longs;um calamum re&longs;umere, ut tan-<pb/>dem de &longs;ingulis Mechanicis Facultatibus aliquid me &longs;crip&shy;<lb/>&longs;i&longs;&longs;e invenerim, quod Mathematicarum di&longs;ciplinarum can&shy;<lb/>didatis profuturum amici cen&longs;uerunt, &longs;i publici juris fieret. </s> <s>Licuit autem, <lb/>pr&aelig;ter &longs;pem, toties dimi&longs;&longs;um calamum re&longs;umere, ut tan-<pb xlink:href="017/01/010.jpg"/>dem de &longs;ingulis Mechanicis Facultatibus aliquid me &longs;crip&shy;<lb/>&longs;i&longs;&longs;e invenerim, quod Mathematicarum di&longs;ciplinarum can&shy;<lb/>didatis profuturum amici cen&longs;uerunt, &longs;i publici juris fieret. </s>
  
 <lb/><s>Quapropter alien&aelig; utilitati &longs;erviendum poti&ugrave;s fuit, qu&agrave;m <lb/>me&aelig; voluntati. </s></p><p type="main"> <lb/><s>Quapropter alien&aelig; utilitati &longs;erviendum poti&ugrave;s fuit, qu&agrave;m <lb/>me&aelig; voluntati. </s></p><p type="main">
  
Line 108 
Line 108 
  
 <s>Pr&aelig;terquam quod, &longs;i form&acirc; <lb/>ill&acirc; Mathematicis familiari u&longs;us fui&longs;&longs;em, animum forta&longs;&longs;e <lb/>induxi&longs;&longs;es, me mihi inept&egrave; blandiri, &amp; qua&longs;i Geometri&shy;<lb/>cas ratiocinationes obtrudere ea, qu&aelig; &longs;atis probabili con&shy;<lb/>jectur&acirc; &longs;tabilire conatus &longs;um. <!-- KEEP S--></s> <s>Pr&aelig;terquam quod, &longs;i form&acirc; <lb/>ill&acirc; Mathematicis familiari u&longs;us fui&longs;&longs;em, animum forta&longs;&longs;e <lb/>induxi&longs;&longs;es, me mihi inept&egrave; blandiri, &amp; qua&longs;i Geometri&shy;<lb/>cas ratiocinationes obtrudere ea, qu&aelig; &longs;atis probabili con&shy;<lb/>jectur&acirc; &longs;tabilire conatus &longs;um. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Quamvis enim non pauca <lb/>attulerim, qu&aelig; Geometricas demon&longs;trationes recipiunt, <lb/>nec mihi videar p&longs;eudographis &longs;yllogi&longs;mis deceptus; quia <lb/>tamen &amp; apud Phy&longs;icos &amp; apud Mathematicos agenda <lb/>erat cau&longs;a, multa fuere ad Philo&longs;ophicas rationes revocan&shy;<lb/>da; &amp; quidem, quoad ejus fieri potuit, &agrave; receptis in &longs;cho-<pb/>lis opinionibus mihi non erat h&igrave;c recedendum, ne quid <lb/>temer&egrave; &longs;ine argumentis proferrem, aut ne longi&ugrave;s ab in&shy;<lb/>&longs;tituto recederem, &longs;i quid novi, qu&aelig;&longs;it&acirc; veri &longs;imilitudine, <lb/>molirer. </s> <s>Quamvis enim non pauca <lb/>attulerim, qu&aelig; Geometricas demon&longs;trationes recipiunt, <lb/>nec mihi videar p&longs;eudographis &longs;yllogi&longs;mis deceptus; quia <lb/>tamen &amp; apud Phy&longs;icos &amp; apud Mathematicos agenda <lb/>erat cau&longs;a, multa fuere ad Philo&longs;ophicas rationes revocan&shy;<lb/>da; &amp; quidem, quoad ejus fieri potuit, &agrave; receptis in &longs;cho-<pb xlink:href="017/01/011.jpg"/>lis opinionibus mihi non erat h&igrave;c recedendum, ne quid <lb/>temer&egrave; &longs;ine argumentis proferrem, aut ne longi&ugrave;s ab in&shy;<lb/>&longs;tituto recederem, &longs;i quid novi, qu&aelig;&longs;it&acirc; veri &longs;imilitudine, <lb/>molirer. </s>
  
 <s>Hoc videlicet mihi poti&longs;&longs;imum cur&aelig; fuit, ut Phy&shy;<lb/>&longs;icam admirandorum per Machinas motuum cau&longs;am in&shy;<lb/>ve&longs;tigarem: in Phy&longs;icis autem modum &longs;ciendi Geome&shy;<lb/>tricum inquirens, ne ab Ari&longs;totele redarguerer, timerem. </s> <s>Hoc videlicet mihi poti&longs;&longs;imum cur&aelig; fuit, ut Phy&shy;<lb/>&longs;icam admirandorum per Machinas motuum cau&longs;am in&shy;<lb/>ve&longs;tigarem: in Phy&longs;icis autem modum &longs;ciendi Geome&shy;<lb/>tricum inquirens, ne ab Ari&longs;totele redarguerer, timerem. </s>
  
Line 124 
Line 124 
  
 <s>Mihi autem <lb/>non ea e&longs;t memori&aelig; firmitas, qu&aelig;, quid aliquando lege&shy;<lb/>rim, aut ubi legerim, &longs;atis explicat&acirc; recordatione &longs;uggerat. </s> <s>Mihi autem <lb/>non ea e&longs;t memori&aelig; firmitas, qu&aelig;, quid aliquando lege&shy;<lb/>rim, aut ubi legerim, &longs;atis explicat&acirc; recordatione &longs;uggerat. </s>
  
 <lb/><s>Qu&ograve;d &longs;i placui&longs;&longs;et, corrogatis aliunde libris, magnificam <lb/>hanc eruditionis pompam me&aelig; qualicumque commenta&shy;<lb/>tioni adhibere, non &longs;atis otii ad legendum &longs;uppetebat, &amp; <lb/>nimium temporis po&longs;tula&longs;&longs;et &longs;criptio, &longs;i exponend&aelig; pri&shy;<lb/>m&ugrave;m, dein confirmand&aelig; aut refellend&aelig; fui&longs;&longs;ent aliorum <pb/>&longs;ententi&aelig;: propterea &longs;atius duxi, qu&aelig; animo occurrebant, <lb/>pro me&acirc; con&longs;uetudine breviter &longs;implicit&eacute;rque &longs;cribere, <lb/>vix aliquando tact&acirc; alicujus Authoris opinione, quam in <lb/>adver&longs;ariis jampridem notatam inveni. </s></p><p type="main"> <lb/><s>Qu&ograve;d &longs;i placui&longs;&longs;et, corrogatis aliunde libris, magnificam <lb/>hanc eruditionis pompam me&aelig; qualicumque commenta&shy;<lb/>tioni adhibere, non &longs;atis otii ad legendum &longs;uppetebat, &amp; <lb/>nimium temporis po&longs;tula&longs;&longs;et &longs;criptio, &longs;i exponend&aelig; pri&shy;<lb/>m&ugrave;m, dein confirmand&aelig; aut refellend&aelig; fui&longs;&longs;ent aliorum <pb xlink:href="017/01/012.jpg"/>&longs;ententi&aelig;: propterea &longs;atius duxi, qu&aelig; animo occurrebant, <lb/>pro me&acirc; con&longs;uetudine breviter &longs;implicit&eacute;rque &longs;cribere, <lb/>vix aliquando tact&acirc; alicujus Authoris opinione, quam in <lb/>adver&longs;ariis jampridem notatam inveni. </s></p><p type="main">
  
 <s>Nec te pluribus volo, Amice Lector. </s> <s>Nec te pluribus volo, Amice Lector. </s>
  
Line 132 
Line 132 
  
 <s>In iis ver&ograve;, in quibus &agrave; me per impru&shy;<lb/>dentiam peccatum fuerit, &agrave; tu&acirc; Sapienti&acirc; facil&egrave; patiar me <lb/>dedoceri. </s> <s>In iis ver&ograve;, in quibus &agrave; me per impru&shy;<lb/>dentiam peccatum fuerit, &agrave; tu&acirc; Sapienti&acirc; facil&egrave; patiar me <lb/>dedoceri. </s>
  
 <s>Vale. <!-- KEEP S--></s></p><figure/><p type="head"> <s>Vale. <!-- KEEP S--></s></p><figure id="id.017.01.012.1.jpg" xlink:href="017/01/012/1.jpg"/><p type="head">
  
 <s>ELENCHUS </s></p><pb/><figure/><p type="head"> <s>ELENCHUS </s></p><pb xlink:href="017/01/013.jpg"/><figure id="id.017.01.013.1.jpg" xlink:href="017/01/013/1.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>ELENCHUS CAPITUM.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s><emph type="center"/>ELENCHUS CAPITUM.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
Line 170 
Line 170 
 <row><cell>V.</cell><cell><emph type="italics"/>In quo Machinarum vires &longs;ita &longs;int.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>V.</cell><cell><emph type="italics"/>In quo Machinarum vires &longs;ita &longs;int.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>VI.</cell><cell><emph type="italics"/>Quid attendendum &longs;it in Machin&aelig; collocatione, at que materi&aelig;.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VI.</cell><cell><emph type="italics"/>Quid attendendum &longs;it in Machin&aelig; collocatione, at que materi&aelig;.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>VII.</cell><cell><emph type="italics"/>Pr&aelig;&longs;tetne Machinam augere? an componere?<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VII.</cell><cell><emph type="italics"/>Pr&aelig;&longs;tetne Machinam augere? an componere?<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <pb/> <pb xlink:href="017/01/014.jpg"/>
 <row><cell>VIII.</cell><cell><emph type="italics"/>Cur majores rot&aelig; motum juvent pr&aelig; minoribus.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VIII.</cell><cell><emph type="italics"/>Cur majores rot&aelig; motum juvent pr&aelig; minoribus.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>IX.</cell><cell><emph type="italics"/>Quid cylindri &amp; Scytal&aelig; ad faciliorem ponderis motum   pr&aelig;&longs;tent.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>IX.</cell><cell><emph type="italics"/>Quid cylindri &amp; Scytal&aelig; ad faciliorem ponderis motum   pr&aelig;&longs;tent.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>X.</cell><cell><emph type="italics"/>Circulorum Concentricorum motus explicatur.<emph.end type="italics"/></cell></row></table> <row><cell>X.</cell><cell><emph type="italics"/>Circulorum Concentricorum motus explicatur.<emph.end type="italics"/></cell></row></table>
Line 206 
Line 206 
 <row><cell>VII.</cell><cell><emph type="italics"/>Quid conferat Potenti&aelig; moventis applicatio ad Vectens.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VII.</cell><cell><emph type="italics"/>Quid conferat Potenti&aelig; moventis applicatio ad Vectens.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>VIII.</cell><cell><emph type="italics"/>Oneris ex Vecte pendentis momentum inquiritur.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VIII.</cell><cell><emph type="italics"/>Oneris ex Vecte pendentis momentum inquiritur.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>IX.</cell><cell><emph type="italics"/>An duo pondus ge&longs;tantes &aelig;qualiter premantur.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>IX.</cell><cell><emph type="italics"/>An duo pondus ge&longs;tantes &aelig;qualiter premantur.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <pb/> <pb xlink:href="017/01/015.jpg"/>
 <row><cell>X.</cell><cell><emph type="italics"/>An vis Ela&longs;tica ad aliquod Vectis genus pertineat.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>X.</cell><cell><emph type="italics"/>An vis Ela&longs;tica ad aliquod Vectis genus pertineat.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>XI.</cell><cell><emph type="italics"/>Cur longiora corpora facili&ugrave;s flectantur, difficili&ugrave;s &longs;u&longs;tincantur.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>XI.</cell><cell><emph type="italics"/>Cur longiora corpora facili&ugrave;s flectantur, difficili&ugrave;s &longs;u&longs;tincantur.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>XII.</cell><cell><emph type="italics"/>Vnde oriantur forcipum, &amp; forficum vires.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>XII.</cell><cell><emph type="italics"/>Vnde oriantur forcipum, &amp; forficum vires.<emph.end type="italics"/></cell></row>
Line 243 
Line 243 
 <row><cell>VI.</cell><cell><emph type="italics"/>Trochlearum ope moveri pote&longs;t pondus velociter.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VI.</cell><cell><emph type="italics"/>Trochlearum ope moveri pote&longs;t pondus velociter.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>VII.</cell><cell><emph type="italics"/>Qu&agrave;m validum e&longs;&longs;e oporteat Trochlearum retinaculum.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>VII.</cell><cell><emph type="italics"/>Qu&agrave;m validum e&longs;&longs;e oporteat Trochlearum retinaculum.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>VIII.</cell><cell><emph type="italics"/>Aliqui Trochlearum u&longs;us indicantur.<emph.end type="italics"/></cell></row></table> <row><cell>VIII.</cell><cell><emph type="italics"/>Aliqui Trochlearum u&longs;us indicantur.<emph.end type="italics"/></cell></row></table>
 <pb/> <pb xlink:href="017/01/016.jpg"/>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>LIBER SEPTIMUS. De Cuneo, &amp; Percu&longs;&longs;ionibus.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>LIBER SEPTIMUS. De Cuneo, &amp; Percu&longs;&longs;ionibus.<emph.end type="center"/></s></p>
  
Line 272 
Line 272 
 <row><cell>III.</cell><cell><emph type="italics"/>Cochlea cum Vecte, atque cum Axe componitur.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>III.</cell><cell><emph type="italics"/>Cochlea cum Vecte, atque cum Axe componitur.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>IV.</cell><cell><emph type="italics"/>Cochle&aelig; Infinit&aelig; vires explicantur.<emph.end type="italics"/></cell></row> <row><cell>IV.</cell><cell><emph type="italics"/>Cochle&aelig; Infinit&aelig; vires explicantur.<emph.end type="italics"/></cell></row>
 <row><cell>V.</cell><cell><emph type="italics"/>Cochlea u&longs;us aliqui indicantur.<emph.end type="italics"/></cell></row></table> <row><cell>V.</cell><cell><emph type="italics"/>Cochlea u&longs;us aliqui indicantur.<emph.end type="italics"/></cell></row></table>
 <pb n="1"/> <pb xlink:href="017/01/017.jpg" n="1"/>
 <figure/> <figure id="id.017.01.017.1.jpg" xlink:href="017/01/017/1.jpg"/>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>MECHANICORUM<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>MECHANICORUM<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
Line 289 
Line 289 
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Quid &longs;it Centrum gravium, &amp; levium.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Quid &longs;it Centrum gravium, &amp; levium.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>QUoniam h&aelig;c rerum univer&longs;itas corpora diver&longs;&aelig; inter &longs;e <lb/>rationis complectitur, eorum ordo aliquis nece&longs;&longs;ariu, fuit  <s>QUoniam h&aelig;c rerum univer&longs;itas corpora diver&longs;&aelig; inter &longs;e <lb/>rationis complectitur, eorum ordo aliquis nece&longs;&longs;ariu, fuit
 <pb n="2"/>ut &longs;uo unumquodque loco di&longs;poneretur; atque ade&ograve; &aelig;quum <lb/>fuit, ut &longs;ingulis &agrave; natura ea tribueretur facultas, qu&acirc; &amp; &longs;e &longs;uo <lb/>in loco, hoc e&longs;t, juxta in&longs;itam propen&longs;ionem &longs;ibi debito, con&shy;<lb/>&longs;ervare po&longs;&longs;int, &amp; ad illum &longs;e ip&longs;a promovere, &longs;i fort&egrave; ind&egrave; <lb/>dimota fuerint. </s><s>Quia ver&ograve; &aelig;qualia non ni&longs;i &aelig;qualiter, &longs;imili&shy;<lb/>que ratione di&longs;ponenda erant, nullum autem corpus pr&aelig;ter <lb/>&longs;ph&aelig;ram habet perfectam in partium di&longs;po&longs;itione &aelig;qualitatem, <lb/>debuerunt corpora omnia orbem unum con&longs;tituere. </s><s>At in <lb/>&longs;ph&aelig;ra punctum unum e&longs;t, &agrave; quo &aelig;qualibus radiis extrem&aelig; <lb/>&longs;uperficiei partes removentur: igitur ex ordine ad punctum <lb/>hoc, quod Centrum dicitur, comparanda &longs;unt corpora; qua&shy;<lb/>tenus c&ugrave;m natur&acirc; impellente moventur, ut in loco &longs;ibi debito, <lb/>&agrave; quo per vim &longs;ejuncta fuere, demum con&longs;i&longs;tant, vel ad cen&shy;<lb/>trum hoc accedunt, vel ab eo recedunt. </s></p> <pb xlink:href="017/01/018.jpg" n="2"/>ut &longs;uo unumquodque loco di&longs;poneretur; atque ade&ograve; &aelig;quum <lb/>fuit, ut &longs;ingulis &agrave; natura ea tribueretur facultas, qu&acirc; &amp; &longs;e &longs;uo <lb/>in loco, hoc e&longs;t, juxta in&longs;itam propen&longs;ionem &longs;ibi debito, con&shy;<lb/>&longs;ervare po&longs;&longs;int, &amp; ad illum &longs;e ip&longs;a promovere, &longs;i fort&egrave; ind&egrave; <lb/>dimota fuerint. </s><s>Quia ver&ograve; &aelig;qualia non ni&longs;i &aelig;qualiter, &longs;imili&shy;<lb/>que ratione di&longs;ponenda erant, nullum autem corpus pr&aelig;ter <lb/>&longs;ph&aelig;ram habet perfectam in partium di&longs;po&longs;itione &aelig;qualitatem, <lb/>debuerunt corpora omnia orbem unum con&longs;tituere. </s><s>At in <lb/>&longs;ph&aelig;ra punctum unum e&longs;t, &agrave; quo &aelig;qualibus radiis extrem&aelig; <lb/>&longs;uperficiei partes removentur: igitur ex ordine ad punctum <lb/>hoc, quod Centrum dicitur, comparanda &longs;unt corpora; qua&shy;<lb/>tenus c&ugrave;m natur&acirc; impellente moventur, ut in loco &longs;ibi debito, <lb/>&agrave; quo per vim &longs;ejuncta fuere, demum con&longs;i&longs;tant, vel ad cen&shy;<lb/>trum hoc accedunt, vel ab eo recedunt. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Et quidem &longs;i ad centrum accedant, gravitare dicuntur, &longs;i <lb/>ver&ograve; recedant, levitare: &amp; qu&aelig; propiora centro con&longs;i&longs;tunt, <lb/>graviora, qu&aelig; autem remotiora, leviora quoque cen&longs;entur <lb/>&longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem gravitatis, &amp; levitatis: quicquid &longs;it quod <lb/>&aelig;qualia e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int &longs;ecund&ugrave;m gravitatem ab&longs;olutam, aut etiam <lb/>&longs;&aelig;p&egrave; contingat minus habere gravitatis ab&longs;olut&aelig; id, quod e&longs;t <lb/>gravius &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem. </s><s>Sic libra plumbi &aelig;qualis e&longs;t libr&aelig; <lb/>aqu&aelig;, imm&ograve; minor centum libris aqu&aelig;; quia tamen plum&shy;<lb/>bum infra aquam de&longs;cendens fit centro vicinius, etiam gra&shy;<lb/>vius e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem. </s><s>Quod &longs;i comparare velis duo cor&shy;<lb/>pora &longs;olida, qu&aelig; &longs;ibi &longs;ua duritie ita ob&longs;i&longs;tunt, ut neutrum intra <lb/>alterum moveri po&longs;&longs;it tanquam in medio; illud e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&longs;peciem gravius affirmabis, quod dat&acirc; paritate molis cum alio <lb/>corpore, cum quo comparatur, &longs;tater&acirc; expen&longs;um in eodem <lb/>medio, in quo utrumque gravitat puta in a&euml;re, plus habere <lb/>ponderis deprehendes. </s><s>Sic aurum e&longs;t ferro gravius in &longs;pecie, <lb/>quia ex &aelig;qualibus molibus auri &amp; ferri, aurea e&longs;t pondero&longs;ior. </s></p> <s>Et quidem &longs;i ad centrum accedant, gravitare dicuntur, &longs;i <lb/>ver&ograve; recedant, levitare: &amp; qu&aelig; propiora centro con&longs;i&longs;tunt, <lb/>graviora, qu&aelig; autem remotiora, leviora quoque cen&longs;entur <lb/>&longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem gravitatis, &amp; levitatis: quicquid &longs;it quod <lb/>&aelig;qualia e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int &longs;ecund&ugrave;m gravitatem ab&longs;olutam, aut etiam <lb/>&longs;&aelig;p&egrave; contingat minus habere gravitatis ab&longs;olut&aelig; id, quod e&longs;t <lb/>gravius &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem. </s><s>Sic libra plumbi &aelig;qualis e&longs;t libr&aelig; <lb/>aqu&aelig;, imm&ograve; minor centum libris aqu&aelig;; quia tamen plum&shy;<lb/>bum infra aquam de&longs;cendens fit centro vicinius, etiam gra&shy;<lb/>vius e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem. </s><s>Quod &longs;i comparare velis duo cor&shy;<lb/>pora &longs;olida, qu&aelig; &longs;ibi &longs;ua duritie ita ob&longs;i&longs;tunt, ut neutrum intra <lb/>alterum moveri po&longs;&longs;it tanquam in medio; illud e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&longs;peciem gravius affirmabis, quod dat&acirc; paritate molis cum alio <lb/>corpore, cum quo comparatur, &longs;tater&acirc; expen&longs;um in eodem <lb/>medio, in quo utrumque gravitat puta in a&euml;re, plus habere <lb/>ponderis deprehendes. </s><s>Sic aurum e&longs;t ferro gravius in &longs;pecie, <lb/>quia ex &aelig;qualibus molibus auri &amp; ferri, aurea e&longs;t pondero&longs;ior. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Generatim autem loquendo ea &longs;unt in &longs;pecie graviora, qu&aelig; <lb/>&longs;unt den&longs;iora, ea ver&ograve; in &longs;pecie leviora, qu&aelig; rariora: nam &amp; <lb/>inflata ve&longs;ica ob a&euml;rem con&longs;tipatum gravior e&longs;t, qu&agrave;m flaccida; <lb/>&amp; &AElig;olipilam candentem, a&euml;re intus vi caloris raro, leviorem <lb/>prim&ugrave;m, po&longs;te&agrave;, ubi refrixerit, graviorem e&longs;&longs;e experimento <lb/>didicimus, a&euml;re a&longs;&longs;umptam <gap/>aritatem abjiciente. </s><s>C&ugrave;m enim <lb/>radij &agrave; &longs;ph&aelig;r&aelig; centro ad &longs;uperficiem ducti longi&ugrave;s &agrave; &longs;e invi- <s>Generatim autem loquendo ea &longs;unt in &longs;pecie graviora, qu&aelig; <lb/>&longs;unt den&longs;iora, ea ver&ograve; in &longs;pecie leviora, qu&aelig; rariora: nam &amp; <lb/>inflata ve&longs;ica ob a&euml;rem con&longs;tipatum gravior e&longs;t, qu&agrave;m flaccida; <lb/>&amp; &AElig;olipilam candentem, a&euml;re intus vi caloris raro, leviorem <lb/>prim&ugrave;m, po&longs;te&agrave;, ubi refrixerit, graviorem e&longs;&longs;e experimento <lb/>didicimus, a&euml;re a&longs;&longs;umptam <gap/>aritatem abjiciente. </s><s>C&ugrave;m enim <lb/>radij &agrave; &longs;ph&aelig;r&aelig; centro ad &longs;uperficiem ducti longi&ugrave;s &agrave; &longs;e invi-
 <pb n="3"/>cem recedant, &aelig;quum fuit, ut qu&aelig; plus habent materi&aelig; atque <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ub minori mole, in angu&longs;tiore &longs;patio collocarentur; <lb/>ea ver&ograve;, qu&aelig; &longs;ub majoribus dimen&longs;ionibus continentur, am&shy;<lb/>pliora &longs;patia occuparent, ubi radij magis di&longs;tant: ut videlicet <lb/>hac ratione &aelig;qua &longs;ub&longs;tanti&aelig; di&longs;tributio fieret in tot&acirc; &longs;ph&aelig;r&acirc;. </s><lb/><s>Hinc vides, cur idem corpus, eo ip&longs;o quod rarum fit, a&longs;cendat, <lb/>ut aqua in vaporem re&longs;oluta (ni&longs;i aliunde ad de&longs;cendendum <lb/>determinetur, ut aurum fulminans) quia materies eadem &longs;ub <lb/>majoribus dimen&longs;ionibus petit longi&ugrave;s abe&longs;&longs;e &agrave; centro, ibiqu&egrave; <lb/>tanti&longs;per conquie&longs;cit, dum con&longs;tipata, atque minorem in mo&shy;<lb/>lem redacta, iterum de&longs;cendat. </s></p> <pb xlink:href="017/01/019.jpg" n="3"/>cem recedant, &aelig;quum fuit, ut qu&aelig; plus habent materi&aelig; atque <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ub minori mole, in angu&longs;tiore &longs;patio collocarentur; <lb/>ea ver&ograve;, qu&aelig; &longs;ub majoribus dimen&longs;ionibus continentur, am&shy;<lb/>pliora &longs;patia occuparent, ubi radij magis di&longs;tant: ut videlicet <lb/>hac ratione &aelig;qua &longs;ub&longs;tanti&aelig; di&longs;tributio fieret in tot&acirc; &longs;ph&aelig;r&acirc;. </s><lb/><s>Hinc vides, cur idem corpus, eo ip&longs;o quod rarum fit, a&longs;cendat, <lb/>ut aqua in vaporem re&longs;oluta (ni&longs;i aliunde ad de&longs;cendendum <lb/>determinetur, ut aurum fulminans) quia materies eadem &longs;ub <lb/>majoribus dimen&longs;ionibus petit longi&ugrave;s abe&longs;&longs;e &agrave; centro, ibiqu&egrave; <lb/>tanti&longs;per conquie&longs;cit, dum con&longs;tipata, atque minorem in mo&shy;<lb/>lem redacta, iterum de&longs;cendat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quare centrum hoc, quod motus, vel quies corporum re&longs;pi&shy;<lb/>cit, dicitur <emph type="italics"/>Centrum gravium, &amp; levium<emph.end type="italics"/>; atque idem creditur <lb/>e&longs;&longs;e cum centro univer&longs;i: vel &longs;altem (ne par&ugrave;m utili nos di&longs;pu&shy;<lb/>tatione torqueamus) centrum eorum, qu&aelig; in hac &longs;ph&aelig;r&acirc; ele&shy;<lb/>mentari gravia, aut levia dicuntur, idem e&longs;t cum centro ter&shy;<lb/>raquei hujus globi, ut quotidiana docet experientia: quicquid <lb/>&longs;it, an pars lunaris globi, &longs;i &agrave; lun&acirc; &longs;ejungeretur, reditura e&longs;&longs;er <lb/>ad lunam, ut ad centrum &longs;ui motus. </s><s>Tam itaqu&egrave;, qu&aelig; huju&longs;mo&shy;<lb/>di centro proxima &longs;unt, deor&longs;um po&longs;ita dicuntur, &longs;ur&longs;um ver&ograve;, <lb/>qu&aelig; ab eo longi&ugrave;s collocata &longs;unt. </s><s>Hinc telluris &longs;uperficiei in&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentes caput &longs;ur&longs;um, pedes deor&longs;um habere dicimur. </s><s>Ille <lb/>ver&ograve;, quamvis rectus, &amp; pedes, &amp; caput &longs;ur&longs;um haberet, cu&shy;<lb/>jus umbilicus huic centro univer&longs;i congrueret. </s><s>Per quod pa&shy;<lb/>riter centrum &longs;i &longs;cala ducta intelligatur, duo po&longs;&longs;ent &longs;ibi non <lb/>occurrere invicem, licet alter a&longs;cenderet, alter de&longs;cenderet; <lb/>hic &longs;iquidem accederet ad centrum, ille inde recederet: per <lb/>eam ver&ograve; po&longs;&longs;et uterque a&longs;cendere, &amp; tamen licet, &aelig;quali mo&shy;<lb/>tu moverentur, &longs;emper invicem di&longs;tarent magis, qu&ograve; &agrave; centro <lb/>ad oppo&longs;itas partes recederent. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p> <s>Quare centrum hoc, quod motus, vel quies corporum re&longs;pi&shy;<lb/>cit, dicitur <emph type="italics"/>Centrum gravium, &amp; levium<emph.end type="italics"/>; atque idem creditur <lb/>e&longs;&longs;e cum centro univer&longs;i: vel &longs;altem (ne par&ugrave;m utili nos di&longs;pu&shy;<lb/>tatione torqueamus) centrum eorum, qu&aelig; in hac &longs;ph&aelig;r&acirc; ele&shy;<lb/>mentari gravia, aut levia dicuntur, idem e&longs;t cum centro ter&shy;<lb/>raquei hujus globi, ut quotidiana docet experientia: quicquid <lb/>&longs;it, an pars lunaris globi, &longs;i &agrave; lun&acirc; &longs;ejungeretur, reditura e&longs;&longs;er <lb/>ad lunam, ut ad centrum &longs;ui motus. </s><s>Tam itaqu&egrave;, qu&aelig; huju&longs;mo&shy;<lb/>di centro proxima &longs;unt, deor&longs;um po&longs;ita dicuntur, &longs;ur&longs;um ver&ograve;, <lb/>qu&aelig; ab eo longi&ugrave;s collocata &longs;unt. </s><s>Hinc telluris &longs;uperficiei in&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentes caput &longs;ur&longs;um, pedes deor&longs;um habere dicimur. </s><s>Ille <lb/>ver&ograve;, quamvis rectus, &amp; pedes, &amp; caput &longs;ur&longs;um haberet, cu&shy;<lb/>jus umbilicus huic centro univer&longs;i congrueret. </s><s>Per quod pa&shy;<lb/>riter centrum &longs;i &longs;cala ducta intelligatur, duo po&longs;&longs;ent &longs;ibi non <lb/>occurrere invicem, licet alter a&longs;cenderet, alter de&longs;cenderet; <lb/>hic &longs;iquidem accederet ad centrum, ille inde recederet: per <lb/>eam ver&ograve; po&longs;&longs;et uterque a&longs;cendere, &amp; tamen licet, &aelig;quali mo&shy;<lb/>tu moverentur, &longs;emper invicem di&longs;tarent magis, qu&ograve; &agrave; centro <lb/>ad oppo&longs;itas partes recederent. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
Line 303 
Line 303 
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>An corpora pr&aelig;dita &longs;int gravitate, &amp; levitate.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>An corpora pr&aelig;dita &longs;int gravitate, &amp; levitate.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>INter ea, qu&aelig; plan&egrave; homogenea &longs;unt, ordo e&longs;&longs;e non pote&longs;t &agrave; <lb/>natur&acirc; in&longs;titutus: hinc &longs;i nulla e&longs;&longs;et corporum di&longs;&longs;imilitudo,  <s>INter ea, qu&aelig; plan&egrave; homogenea &longs;unt, ordo e&longs;&longs;e non pote&longs;t &agrave; <lb/>natur&acirc; in&longs;titutus: hinc &longs;i nulla e&longs;&longs;et corporum di&longs;&longs;imilitudo,
 <pb n="4"/>&longs;ed ex omnin&ograve; &longs;imilibus &longs;ub&longs;tanti&aelig; partibus totus hic orbis <lb/>conflaretur, nulla quoque e&longs;&longs;et aut gravitas, aut levitas. </s><s>Quid <lb/>enim h&aelig;c poti&ugrave;s pars, nulla natur&aelig; conditione &agrave; c&aelig;teris di&longs;cre&shy;<lb/>ta, petat abe&longs;&longs;e &agrave; centro, illa ver&ograve; exigat in co conquie&longs;cere? </s><s><lb/>ver&ugrave;m quia multiplici corporum genere coagmentata rerum <lb/>univer&longs;itas inconcinna e&longs;&longs;e non potuit, &longs;uum cuique locum na&shy;<lb/>tura tribuit, in quo &longs;e &longs;i&longs;teret, ut infra h&aelig;c quidem de&longs;cende&shy;<lb/>ret, &longs;upr&agrave; illa ver&ograve; a&longs;cenderet, &longs;i quando &longs;ibi invicem con&shy;<lb/>tigua fierent ordine pr&aelig;po&longs;tero, nec ullus e&longs;&longs;et motui obex. </s><lb/><s>C&ugrave;m itaque corpora &longs;ingula in&longs;itam habeant propen&longs;ionem <lb/>(ab Ari&longs;totele dicitur <foreign lang="greek">o(rmh/</foreign>) qua petunt certum locum in uni&shy;<lb/>ver&longs;o; con&longs;tat pr&aelig;ter de&longs;cendentium gravitatem dari etiam po&shy;<lb/>&longs;itivam levitatem, qu&acirc; corpus aliquod &longs;e ip&longs;um promovet ad <lb/>&longs;uperiores partes univer&longs;i &agrave; centro magis di&longs;tantes, neque &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m admittendam levitatem negativam, qu&acirc; corpora min&ugrave;s <lb/>gravia cen&longs;entur levia, &longs;i eorum cum gravioribus fiat compa&shy;<lb/>ratio. </s><s>Nam &longs;i ea, qu&aelig; levia dicuntur, eatenus dicas a&longs;cendere, <lb/>quatenus &agrave; gravioribus in inferiorem locum de&longs;cendentibus <lb/>propelluntur; mihi &aelig;qu&egrave; liberum erit tollere omnem po&longs;iti&shy;<lb/>vam gravitatem, &longs;ol&acirc; levitate admi&longs;s&acirc;; &amp; omnia pariter &longs;ol&shy;<lb/>vam dicendo ea gravia cen&longs;eri, qu&aelig; min&ugrave;s levia &longs;unt, atque <lb/>ide&ograve; tant&ugrave;m de&longs;cendere, qu&ograve;d extrin&longs;ec&ugrave;s &agrave; levioribus a&longs;cen&shy;<lb/>dentibus loco pul&longs;a detrudantur, non qu&ograve;d ab intern&acirc; faculta&shy;<lb/>te deor&longs;um impellantur. </s><s>Quod &longs;i vel gravitas de medio tollen&shy;<lb/>da &longs;it, vel levitas, &longs;atius e&longs;t levitatem relinquere; natur&acirc; vi&shy;<lb/>delicet ad altiora &longs;emper, &amp; perfectiora a&longs;pirante, nec ade&ograve; <lb/>contendente de infimo loco. </s><s>Quare c&ugrave;m per gravitatem &longs;olam <lb/>&aelig;qu&egrave; ac per &longs;olam levitatem motus i&longs;ti explicentur, c&aelig;teroqui <lb/>autem ingenita &longs;it unicuique corpori &longs;ui loci exigentia; utram&shy;<lb/>que admittere rationi maxim&egrave; con&longs;entaneum fuerit. </s></p> <pb xlink:href="017/01/020.jpg" n="4"/>&longs;ed ex omnin&ograve; &longs;imilibus &longs;ub&longs;tanti&aelig; partibus totus hic orbis <lb/>conflaretur, nulla quoque e&longs;&longs;et aut gravitas, aut levitas. </s><s>Quid <lb/>enim h&aelig;c poti&ugrave;s pars, nulla natur&aelig; conditione &agrave; c&aelig;teris di&longs;cre&shy;<lb/>ta, petat abe&longs;&longs;e &agrave; centro, illa ver&ograve; exigat in co conquie&longs;cere? </s><s><lb/>ver&ugrave;m quia multiplici corporum genere coagmentata rerum <lb/>univer&longs;itas inconcinna e&longs;&longs;e non potuit, &longs;uum cuique locum na&shy;<lb/>tura tribuit, in quo &longs;e &longs;i&longs;teret, ut infra h&aelig;c quidem de&longs;cende&shy;<lb/>ret, &longs;upr&agrave; illa ver&ograve; a&longs;cenderet, &longs;i quando &longs;ibi invicem con&shy;<lb/>tigua fierent ordine pr&aelig;po&longs;tero, nec ullus e&longs;&longs;et motui obex. </s><lb/><s>C&ugrave;m itaque corpora &longs;ingula in&longs;itam habeant propen&longs;ionem <lb/>(ab Ari&longs;totele dicitur <foreign lang="greek">o(rmh/</foreign>) qua petunt certum locum in uni&shy;<lb/>ver&longs;o; con&longs;tat pr&aelig;ter de&longs;cendentium gravitatem dari etiam po&shy;<lb/>&longs;itivam levitatem, qu&acirc; corpus aliquod &longs;e ip&longs;um promovet ad <lb/>&longs;uperiores partes univer&longs;i &agrave; centro magis di&longs;tantes, neque &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m admittendam levitatem negativam, qu&acirc; corpora min&ugrave;s <lb/>gravia cen&longs;entur levia, &longs;i eorum cum gravioribus fiat compa&shy;<lb/>ratio. </s><s>Nam &longs;i ea, qu&aelig; levia dicuntur, eatenus dicas a&longs;cendere, <lb/>quatenus &agrave; gravioribus in inferiorem locum de&longs;cendentibus <lb/>propelluntur; mihi &aelig;qu&egrave; liberum erit tollere omnem po&longs;iti&shy;<lb/>vam gravitatem, &longs;ol&acirc; levitate admi&longs;s&acirc;; &amp; omnia pariter &longs;ol&shy;<lb/>vam dicendo ea gravia cen&longs;eri, qu&aelig; min&ugrave;s levia &longs;unt, atque <lb/>ide&ograve; tant&ugrave;m de&longs;cendere, qu&ograve;d extrin&longs;ec&ugrave;s &agrave; levioribus a&longs;cen&shy;<lb/>dentibus loco pul&longs;a detrudantur, non qu&ograve;d ab intern&acirc; faculta&shy;<lb/>te deor&longs;um impellantur. </s><s>Quod &longs;i vel gravitas de medio tollen&shy;<lb/>da &longs;it, vel levitas, &longs;atius e&longs;t levitatem relinquere; natur&acirc; vi&shy;<lb/>delicet ad altiora &longs;emper, &amp; perfectiora a&longs;pirante, nec ade&ograve; <lb/>contendente de infimo loco. </s><s>Quare c&ugrave;m per gravitatem &longs;olam <lb/>&aelig;qu&egrave; ac per &longs;olam levitatem motus i&longs;ti explicentur, c&aelig;teroqui <lb/>autem ingenita &longs;it unicuique corpori &longs;ui loci exigentia; utram&shy;<lb/>que admittere rationi maxim&egrave; con&longs;entaneum fuerit. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Vitreum globum vacuum, qui in tubulum recurvum de&longs;i&shy;<lb/>nat, quoad fieri pote&longs;t, calefactum, ut inclu&longs;us a&ouml;r rare&longs;cat, <lb/>Hermetic&egrave; claude: tum adjiciatur congruens plumbi gravitas, <lb/>qu&acirc; infra aquam deprimatur. </s><s>Sit autem globus, un&agrave; cum ad&shy;<lb/>jecto plumbo, connexus cum exqui&longs;it&aelig; libr&aelig; brachio, aut lan&shy;<lb/>ce, ej&uacute;&longs;que gravitas intr&agrave; aquam exploretur: ubi gravitas in&shy;<lb/>notuerit, adhuc &longs;ub aqu&acirc; retineatur globus, &longs;ed longiore for&shy;<lb/>cipe extremum tubuli caput occlu&longs;um frangatur: &amp; animad- <s>Vitreum globum vacuum, qui in tubulum recurvum de&longs;i&shy;<lb/>nat, quoad fieri pote&longs;t, calefactum, ut inclu&longs;us a&ouml;r rare&longs;cat, <lb/>Hermetic&egrave; claude: tum adjiciatur congruens plumbi gravitas, <lb/>qu&acirc; infra aquam deprimatur. </s><s>Sit autem globus, un&agrave; cum ad&shy;<lb/>jecto plumbo, connexus cum exqui&longs;it&aelig; libr&aelig; brachio, aut lan&shy;<lb/>ce, ej&uacute;&longs;que gravitas intr&agrave; aquam exploretur: ubi gravitas in&shy;<lb/>notuerit, adhuc &longs;ub aqu&acirc; retineatur globus, &longs;ed longiore for&shy;<lb/>cipe extremum tubuli caput occlu&longs;um frangatur: &amp; animad-
 <pb n="5"/>vertes globi vitrci cum appen&longs;o plumbo gravitatem augeri; cu&shy;<lb/>jus incrementum indicabitur ab addito in oppo&longs;it&acirc; lance pon&shy;<lb/>dere ad con&longs;tituendum &aelig;quilibrium. </s><s>C&ugrave;m itaque idem maneat <lb/>vitrum, id&eacute;mque plumbum, &amp; nulla facta &longs;it alicujus gravita&shy;<lb/>tis acce&longs;&longs;io, illud unum &longs;upere&longs;t, qu&ograve;d a&ouml;r rarus intr&agrave; globum <lb/>conclu&longs;us levior, qu&agrave;m idem a&ouml;r, aperto tubulo, &longs;ibi re&longs;titu&shy;<lb/>tus, plus elidit gravitatis plumbi &amp; vitri; atque moles compo&shy;<lb/>&longs;ita ex plumbo, vitro, &amp; a&euml;re raro, &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem levior <lb/>e&longs;t, qu&agrave;m moles ex plumbo, vitro, &amp; a&euml;re non raro. </s><s>A&euml;r igi&shy;<lb/>tur intra aquam ita levis e&longs;t, ut aliquid gravitatis imminuat: <lb/>Nam &longs;i globum eundem ex aqu&acirc; ext<gap/>actum, omni a&ouml;re exclu&shy;<lb/>&longs;o, aqu&acirc; repleveris, &amp; iterum eodem plumbo adjecto eju&longs;dem <lb/>gravitatem intr&agrave; aquam examinaveris, illam adhuc majorem <lb/>deprehendes; quia &longs;cilicet nulla levitas a&ouml;ris ade&longs;t, qu&aelig; ali&shy;<lb/>quam deterat gravitatem, &longs;ed illa &longs;ol&ugrave;m perire videtur, quam <lb/>infert di&longs;crimen gravitatum &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem, ut ex Hy&shy;<lb/>dro&longs;taticis con&longs;tat. </s><s>Neque &longs;u&longs;piceris h&aelig;c gravitatum incre&shy;<lb/>menta oriri ex aqu&acirc; &longs;ubeunte per apertum tubulum, c&ugrave;m a&euml;r <lb/>a&longs;&longs;umptam ex calore raritatem abjicit, &longs;e in naturalem &longs;uam <lb/>molem re&longs;tituens, &longs;iv&egrave;, a&euml;re pror&longs;us exclu&longs;o, ex aqu&aelig; globum <lb/>implentis gravitate. </s><s>Si enim vitrum aliud aut nullius, aut mo&shy;<lb/>dici&longs;&longs;im&aelig; aqu&aelig; capax, &longs;ed eju&longs;dem in a&euml;re ponderis cum a&longs;&shy;<lb/>&longs;umpto globo, &longs;imiliter in aqu&acirc; expendas, eandem invenies <lb/>gravitatem, &longs;ive mult&acirc;, &longs;ive modic&acirc; aqu&acirc; repletum fuerit. </s><lb/><s>Non igitur aqua intr&agrave; aquam gravitatem auget. </s></p> <pb xlink:href="017/01/021.jpg" n="5"/>vertes globi vitrci cum appen&longs;o plumbo gravitatem augeri; cu&shy;<lb/>jus incrementum indicabitur ab addito in oppo&longs;it&acirc; lance pon&shy;<lb/>dere ad con&longs;tituendum &aelig;quilibrium. </s><s>C&ugrave;m itaque idem maneat <lb/>vitrum, id&eacute;mque plumbum, &amp; nulla facta &longs;it alicujus gravita&shy;<lb/>tis acce&longs;&longs;io, illud unum &longs;upere&longs;t, qu&ograve;d a&ouml;r rarus intr&agrave; globum <lb/>conclu&longs;us levior, qu&agrave;m idem a&ouml;r, aperto tubulo, &longs;ibi re&longs;titu&shy;<lb/>tus, plus elidit gravitatis plumbi &amp; vitri; atque moles compo&shy;<lb/>&longs;ita ex plumbo, vitro, &amp; a&euml;re raro, &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem levior <lb/>e&longs;t, qu&agrave;m moles ex plumbo, vitro, &amp; a&euml;re non raro. </s><s>A&euml;r igi&shy;<lb/>tur intra aquam ita levis e&longs;t, ut aliquid gravitatis imminuat: <lb/>Nam &longs;i globum eundem ex aqu&acirc; ext<gap/>actum, omni a&ouml;re exclu&shy;<lb/>&longs;o, aqu&acirc; repleveris, &amp; iterum eodem plumbo adjecto eju&longs;dem <lb/>gravitatem intr&agrave; aquam examinaveris, illam adhuc majorem <lb/>deprehendes; quia &longs;cilicet nulla levitas a&ouml;ris ade&longs;t, qu&aelig; ali&shy;<lb/>quam deterat gravitatem, &longs;ed illa &longs;ol&ugrave;m perire videtur, quam <lb/>infert di&longs;crimen gravitatum &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem, ut ex Hy&shy;<lb/>dro&longs;taticis con&longs;tat. </s><s>Neque &longs;u&longs;piceris h&aelig;c gravitatum incre&shy;<lb/>menta oriri ex aqu&acirc; &longs;ubeunte per apertum tubulum, c&ugrave;m a&euml;r <lb/>a&longs;&longs;umptam ex calore raritatem abjicit, &longs;e in naturalem &longs;uam <lb/>molem re&longs;tituens, &longs;iv&egrave;, a&euml;re pror&longs;us exclu&longs;o, ex aqu&aelig; globum <lb/>implentis gravitate. </s><s>Si enim vitrum aliud aut nullius, aut mo&shy;<lb/>dici&longs;&longs;im&aelig; aqu&aelig; capax, &longs;ed eju&longs;dem in a&euml;re ponderis cum a&longs;&shy;<lb/>&longs;umpto globo, &longs;imiliter in aqu&acirc; expendas, eandem invenies <lb/>gravitatem, &longs;ive mult&acirc;, &longs;ive modic&acirc; aqu&acirc; repletum fuerit. </s><lb/><s>Non igitur aqua intr&agrave; aquam gravitatem auget. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sed illud, ut reliqua &longs;ileam, non leviter &longs;uadere pote&longs;t cor&shy;<lb/>pora &longs;uis nutibus non deor&longs;um tant&ugrave;m, &longs;ed etiam &longs;ur&longs;um co&shy;<lb/>nari, quod mihi haud ita pridem aliud inve&longs;tiganti contigit <lb/>ob&longs;ervare. </s><s>Cum enim animadverti&longs;&longs;em aliquando, qu&agrave;m di&longs;&shy;<lb/>par e&longs;&longs;et gravitas aqu&aelig; dimidiam &longs;itulam implentis, &longs;i illa in &longs;u&shy;<lb/>perficie horizontali libraret &longs;e&longs;e, ac quand&ograve; &longs;uppo&longs;ita ligneo <lb/>globo firmiter cum &longs;uperiore tigillo coh&aelig;renti alti&ugrave;s ad latera <lb/>a&longs;&longs;urgebat locum globo concedens, quem tamen non &longs;u&longs;tine&shy;<lb/>bat; &longs;ubiit animum cupido tentandi, an bubula ve&longs;ica inflata <lb/>tran&longs;ver&longs;is virgulis infra va&longs;is labra depre&longs;&longs;a ita, ut eam aqua <lb/>circumplecteretur, vim haberet pariter augendi momenta gra&shy;<lb/>vitatis; aquam &longs;iquidem cogebat a&longs;&longs;urgere ad altitudinem ma&shy;<lb/>jorem perpendicularem, ac quand&ograve;, ve&longs;ic&acirc; liber&egrave; innatante,  <s>Sed illud, ut reliqua &longs;ileam, non leviter &longs;uadere pote&longs;t cor&shy;<lb/>pora &longs;uis nutibus non deor&longs;um tant&ugrave;m, &longs;ed etiam &longs;ur&longs;um co&shy;<lb/>nari, quod mihi haud ita pridem aliud inve&longs;tiganti contigit <lb/>ob&longs;ervare. </s><s>Cum enim animadverti&longs;&longs;em aliquando, qu&agrave;m di&longs;&shy;<lb/>par e&longs;&longs;et gravitas aqu&aelig; dimidiam &longs;itulam implentis, &longs;i illa in &longs;u&shy;<lb/>perficie horizontali libraret &longs;e&longs;e, ac quand&ograve; &longs;uppo&longs;ita ligneo <lb/>globo firmiter cum &longs;uperiore tigillo coh&aelig;renti alti&ugrave;s ad latera <lb/>a&longs;&longs;urgebat locum globo concedens, quem tamen non &longs;u&longs;tine&shy;<lb/>bat; &longs;ubiit animum cupido tentandi, an bubula ve&longs;ica inflata <lb/>tran&longs;ver&longs;is virgulis infra va&longs;is labra depre&longs;&longs;a ita, ut eam aqua <lb/>circumplecteretur, vim haberet pariter augendi momenta gra&shy;<lb/>vitatis; aquam &longs;iquidem cogebat a&longs;&longs;urgere ad altitudinem ma&shy;<lb/>jorem perpendicularem, ac quand&ograve;, ve&longs;ic&acirc; liber&egrave; innatante,
 <pb n="6"/>&longs;ub&longs;idebat. </s><s>Inveni tamen nullum plan&egrave; ob&longs;ervari po&longs;&longs;e in <lb/>gravitate di&longs;crimen, quamvis tam ampla e&longs;&longs;et ve&longs;ica, ut facil&egrave; <lb/>dimidiam va&longs;is capacitatem impleret: in utroque enim ca&longs;u pon&shy;<lb/>dus fuit lib. 44 1/2. </s><s>Id mihi, fateor, accidit pr&aelig;ter opinionem: <lb/> <pb xlink:href="017/01/022.jpg" n="6"/>&longs;ub&longs;idebat. </s><s>Inveni tamen nullum plan&egrave; ob&longs;ervari po&longs;&longs;e in <lb/>gravitate di&longs;crimen, quamvis tam ampla e&longs;&longs;et ve&longs;ica, ut facil&egrave; <lb/>dimidiam va&longs;is capacitatem impleret: in utroque enim ca&longs;u pon&shy;<lb/>dus fuit lib. 44 1/2. </s><s>Id mihi, fateor, accidit pr&aelig;ter opinionem: <lb/>
 <figure/><lb/>Nam &longs;i ex pariete extet tigillus, cui adnectatur <lb/>cylindrus P, aut ve&longs;ica rit&egrave; firmata, fer&egrave; im&shy;<lb/>plens capacitatem va&longs;is AB, va&longs;que illi &longs;up&shy;<lb/>ponatur ita, ut aqua deinde infu&longs;a po&longs;&longs;it libe&shy;<lb/>r&egrave; cylindro circumfundi; percipies onus lon&shy;<lb/>g&egrave; majus, qu&agrave;m pro gravitate aqu&aelig; infu&longs;&aelig;, <lb/>&longs;i permitteretur &longs;ub&longs;idere: &amp; &longs;i vas ex &longs;tater&acirc; <lb/>pendeat, adducto reduct&oacute;ve &longs;acomate appa&shy;<lb/>rebunt momenta gravitatis long&egrave; majora, qu&agrave;m &longs;i tota illa <lb/>aqua fundum peteret, &amp; cylindri pars, qu&aelig; pri&ugrave;s immerge&shy;<lb/>batur, ab&longs;ci&longs;&longs;a, aut ve&longs;ica innataret. </s><s>Intelligebam id ex majori <lb/>altitudine perpendiculari aqu&aelig; &longs;upra eandem ba&longs;im oriri; nam <lb/>depre&longs;&longs;o va&longs;e ita, ut paulatim cylindus emcrgat, &amp; aqua &longs;ub&shy;<lb/>&longs;idat, &longs;emper minuitur pondus: idem futurum &longs;perabam, &longs;i <lb/>ve&longs;ica intra aquam non ab extrin&longs;eco obice detineretur, &longs;ed &agrave; <lb/>virgulis cum va&longs;e ip&longs;o connexis; quandoquidem aqua ad ean&shy;<lb/>dem pariter altitudinem a&longs;&longs;urgebat &longs;uper ba&longs;im eandem: at <lb/>&longs;pem fefellit eventus. </s><s>Nec alia mihi &longs;e obtulit probabilior ra&shy;<lb/>tio, qu&agrave;m ut exi&longs;timarem aquam altiorem vehementius qui&shy;<lb/>dem deor&longs;um niti, ve&longs;icam tamen leviorem alti&ugrave;s depre&longs;&longs;am, <lb/>conantem &longs;ur&longs;um, &aelig;qualiter contendere, ut emergeret; c&ugrave;m <lb/>ver&ograve; ni&longs;us i&longs;te &longs;ur&longs;um oppo&longs;itas virgulas, atque ade&ograve; vas cum <lb/>illis connexum urgeret, elidi adver&longs;um impetum deor&longs;um, <lb/>qui &agrave; majore altitudine perpendiculari aqu&aelig; oriebatur, &amp; &longs;o&shy;<lb/>lum remanere conatum ex ip&longs;orum corporum &longs;ub&longs;tanti&acirc; pro&shy;<lb/>manantem, qu&aelig; &longs;icut eadem &longs;emper erat, &longs;iv&egrave; innataret ve&longs;i&shy;<lb/>ca, &longs;iv&egrave; per vim immergeretur, ita eadem obtinebat gravita&shy;<lb/>tis momenta. </s><s>Quo experimento (quamquam non me lateat, <lb/>quid pro &longs;e afferre h&icirc;c po&longs;&longs;ent aliter &longs;entientes) vi&longs;us mihi <lb/>&longs;um deprehendere non ob&longs;curum po&longs;itiv&aelig; levitatis ve&longs;ti&shy;<lb/>gium. </s></p> <figure id="id.017.01.022.1.jpg" xlink:href="017/01/022/1.jpg"/><lb/>Nam &longs;i ex pariete extet tigillus, cui adnectatur <lb/>cylindrus P, aut ve&longs;ica rit&egrave; firmata, fer&egrave; im&shy;<lb/>plens capacitatem va&longs;is AB, va&longs;que illi &longs;up&shy;<lb/>ponatur ita, ut aqua deinde infu&longs;a po&longs;&longs;it libe&shy;<lb/>r&egrave; cylindro circumfundi; percipies onus lon&shy;<lb/>g&egrave; majus, qu&agrave;m pro gravitate aqu&aelig; infu&longs;&aelig;, <lb/>&longs;i permitteretur &longs;ub&longs;idere: &amp; &longs;i vas ex &longs;tater&acirc; <lb/>pendeat, adducto reduct&oacute;ve &longs;acomate appa&shy;<lb/>rebunt momenta gravitatis long&egrave; majora, qu&agrave;m &longs;i tota illa <lb/>aqua fundum peteret, &amp; cylindri pars, qu&aelig; pri&ugrave;s immerge&shy;<lb/>batur, ab&longs;ci&longs;&longs;a, aut ve&longs;ica innataret. </s><s>Intelligebam id ex majori <lb/>altitudine perpendiculari aqu&aelig; &longs;upra eandem ba&longs;im oriri; nam <lb/>depre&longs;&longs;o va&longs;e ita, ut paulatim cylindus emcrgat, &amp; aqua &longs;ub&shy;<lb/>&longs;idat, &longs;emper minuitur pondus: idem futurum &longs;perabam, &longs;i <lb/>ve&longs;ica intra aquam non ab extrin&longs;eco obice detineretur, &longs;ed &agrave; <lb/>virgulis cum va&longs;e ip&longs;o connexis; quandoquidem aqua ad ean&shy;<lb/>dem pariter altitudinem a&longs;&longs;urgebat &longs;uper ba&longs;im eandem: at <lb/>&longs;pem fefellit eventus. </s><s>Nec alia mihi &longs;e obtulit probabilior ra&shy;<lb/>tio, qu&agrave;m ut exi&longs;timarem aquam altiorem vehementius qui&shy;<lb/>dem deor&longs;um niti, ve&longs;icam tamen leviorem alti&ugrave;s depre&longs;&longs;am, <lb/>conantem &longs;ur&longs;um, &aelig;qualiter contendere, ut emergeret; c&ugrave;m <lb/>ver&ograve; ni&longs;us i&longs;te &longs;ur&longs;um oppo&longs;itas virgulas, atque ade&ograve; vas cum <lb/>illis connexum urgeret, elidi adver&longs;um impetum deor&longs;um, <lb/>qui &agrave; majore altitudine perpendiculari aqu&aelig; oriebatur, &amp; &longs;o&shy;<lb/>lum remanere conatum ex ip&longs;orum corporum &longs;ub&longs;tanti&acirc; pro&shy;<lb/>manantem, qu&aelig; &longs;icut eadem &longs;emper erat, &longs;iv&egrave; innataret ve&longs;i&shy;<lb/>ca, &longs;iv&egrave; per vim immergeretur, ita eadem obtinebat gravita&shy;<lb/>tis momenta. </s><s>Quo experimento (quamquam non me lateat, <lb/>quid pro &longs;e afferre h&icirc;c po&longs;&longs;ent aliter &longs;entientes) vi&longs;us mihi <lb/>&longs;um deprehendere non ob&longs;curum po&longs;itiv&aelig; levitatis ve&longs;ti&shy;<lb/>gium. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ut autem levitatem corporibus adimendam a&longs;&longs;ererent in&shy;<lb/>genio&longs;i Academici, hoc poti&longs;&longs;imum ducti &longs;unt experimento. </s><s> <s>Ut autem levitatem corporibus adimendam a&longs;&longs;ererent in&shy;<lb/>genio&longs;i Academici, hoc poti&longs;&longs;imum ducti &longs;unt experimento. </s><s>
 <pb n="7"/>Ligneum <expan abbr="cylindr&utilde;">cylindrum</expan> ABC <lb/> <pb xlink:href="017/01/023.jpg" n="7"/>Ligneum <expan abbr="cylindr&utilde;">cylindrum</expan> ABC <lb/>
 <figure/><lb/>plano horizontali D, E, <lb/>perpendicularem &longs;tatue&shy;<lb/>runt; &amp; ut cylindri ba&shy;<lb/>&longs;is &longs;ubjecto plano exact&egrave; <lb/>congrueret, laminas duas <lb/>accurati&longs;&longs;im&egrave; l&aelig;vigatas, <lb/>t&ugrave;m cylindri ba&longs;i, t&ugrave;m <lb/>&longs;ubjecto plano firmiter <lb/>adnexas voluerunt. </s><s>T&ugrave;m <lb/>ne a&euml;r facil&egrave; inter utrum&shy;<lb/>que &longs;ubiret, erecto &longs;upra <lb/><expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> in orbem ex cret&acirc;, <lb/>aut cer&acirc; aggerulo, <expan abbr="argen-t&utilde;">argen&shy;<lb/>tum</expan> vivum infuderunt. </s><s>Cylindrum extremo libr&aelig; jugo G, allig&acirc;&shy;<lb/>runt, addito in oppo&longs;it&acirc; libr&aelig; extremitate H pondere L cylin&shy;<lb/>dri pondus ad&aelig;quante; quod utique cylindrum elevare non po&shy;<lb/>te&longs;t. </s><s>Additum igitur e&longs;t &amp; aliud pondus M u&longs;que e&ograve;, dum cy&shy;<lb/>lindrus &agrave; &longs;ubjecto plano avelleretur, &amp; fuit librarum circiter <lb/>trium: quam men&longs;uram arguunt e&longs;&longs;e re&longs;i&longs;tenti&aelig; cylindri con&shy;<lb/>tiguo plano adh&aelig;rentis metu vacui. </s><s>His peractis concavum <lb/>vas cylindricum NOP, &aelig;qualis aut majoris altitudinis par&acirc;&shy;<lb/>runt, lamin&acirc; pariter perpolit&acirc; va&longs;is fundo adnex&acirc;, cui impo&shy;<lb/>&longs;itus fuit cylindrus, adeoque adh&aelig;&longs;it, ut, pleno-mercurij <lb/>va&longs;e, omnin&ograve; non avelleretur, ut innataret; &longs;ed tunc demum <lb/>argento vivo innatavit, c&ugrave;m per vim &agrave; va&longs;is fundo avul&longs;us e&longs;t <lb/>cylindrus: cui, ut iterum fundum peteret, &amp; argento vivo <lb/>immergeretur, imponendum fuit pondus Q librarum circiter <lb/>quinque. </s><s>Vis erg&ograve; levitatis ligni in mercurio (&longs;i qua levitas <lb/>e&longs;&longs;et) &aelig;&longs;timanda e&longs;&longs;et ut quinque, c&ugrave;m vis adh&aelig;&longs;ionis metu <lb/>vacui &longs;ol&ugrave;m inventa &longs;it ut tria: debui&longs;&longs;et igitur levitas ita pr&aelig;&shy;<lb/>valere, ut adh&aelig;&longs;ionem vinceret, &amp; cylindrus &longs;ponte elevaretur. </s><lb/><s>Non e&longs;t itaque levitas, qu&aelig; ligneum cylindrum innatare cogit, <lb/>&longs;ed mercurij gravitas major ip&longs;a e&longs;t, qu&aelig; lignum elevat, cum <lb/>prim&ugrave;m locus patet, in quem de&longs;cendat. </s></p> <figure id="id.017.01.023.1.jpg" xlink:href="017/01/023/1.jpg"/><lb/>plano horizontali D, E, <lb/>perpendicularem &longs;tatue&shy;<lb/>runt; &amp; ut cylindri ba&shy;<lb/>&longs;is &longs;ubjecto plano exact&egrave; <lb/>congrueret, laminas duas <lb/>accurati&longs;&longs;im&egrave; l&aelig;vigatas, <lb/>t&ugrave;m cylindri ba&longs;i, t&ugrave;m <lb/>&longs;ubjecto plano firmiter <lb/>adnexas voluerunt. </s><s>T&ugrave;m <lb/>ne a&euml;r facil&egrave; inter utrum&shy;<lb/>que &longs;ubiret, erecto &longs;upra <lb/><expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> in orbem ex cret&acirc;, <lb/>aut cer&acirc; aggerulo, <expan abbr="argen-t&utilde;">argen&shy;<lb/>tum</expan> vivum infuderunt. </s><s>Cylindrum extremo libr&aelig; jugo G, allig&acirc;&shy;<lb/>runt, addito in oppo&longs;it&acirc; libr&aelig; extremitate H pondere L cylin&shy;<lb/>dri pondus ad&aelig;quante; quod utique cylindrum elevare non po&shy;<lb/>te&longs;t. </s><s>Additum igitur e&longs;t &amp; aliud pondus M u&longs;que e&ograve;, dum cy&shy;<lb/>lindrus &agrave; &longs;ubjecto plano avelleretur, &amp; fuit librarum circiter <lb/>trium: quam men&longs;uram arguunt e&longs;&longs;e re&longs;i&longs;tenti&aelig; cylindri con&shy;<lb/>tiguo plano adh&aelig;rentis metu vacui. </s><s>His peractis concavum <lb/>vas cylindricum NOP, &aelig;qualis aut majoris altitudinis par&acirc;&shy;<lb/>runt, lamin&acirc; pariter perpolit&acirc; va&longs;is fundo adnex&acirc;, cui impo&shy;<lb/>&longs;itus fuit cylindrus, adeoque adh&aelig;&longs;it, ut, pleno-mercurij <lb/>va&longs;e, omnin&ograve; non avelleretur, ut innataret; &longs;ed tunc demum <lb/>argento vivo innatavit, c&ugrave;m per vim &agrave; va&longs;is fundo avul&longs;us e&longs;t <lb/>cylindrus: cui, ut iterum fundum peteret, &amp; argento vivo <lb/>immergeretur, imponendum fuit pondus Q librarum circiter <lb/>quinque. </s><s>Vis erg&ograve; levitatis ligni in mercurio (&longs;i qua levitas <lb/>e&longs;&longs;et) &aelig;&longs;timanda e&longs;&longs;et ut quinque, c&ugrave;m vis adh&aelig;&longs;ionis metu <lb/>vacui &longs;ol&ugrave;m inventa &longs;it ut tria: debui&longs;&longs;et igitur levitas ita pr&aelig;&shy;<lb/>valere, ut adh&aelig;&longs;ionem vinceret, &amp; cylindrus &longs;ponte elevaretur. </s><lb/><s>Non e&longs;t itaque levitas, qu&aelig; ligneum cylindrum innatare cogit, <lb/>&longs;ed mercurij gravitas major ip&longs;a e&longs;t, qu&aelig; lignum elevat, cum <lb/>prim&ugrave;m locus patet, in quem de&longs;cendat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sed antequam experimentum hoc ad examen revocemus, <lb/>ut innote&longs;cat, quid hinc confici po&longs;&longs;it ad levitatem excluden&shy;<lb/>dam, haud &aelig;gr&egrave; permi&longs;erim, c&ugrave;m in abeuntis &longs;u&acirc; &longs;ponte cor- <s>Sed antequam experimentum hoc ad examen revocemus, <lb/>ut innote&longs;cat, quid hinc confici po&longs;&longs;it ad levitatem excluden&shy;<lb/>dam, haud &aelig;gr&egrave; permi&longs;erim, c&ugrave;m in abeuntis &longs;u&acirc; &longs;ponte cor-
 <pb n="8"/>poris locum corpus aliud &longs;uapte vi, &amp; natur&acirc; &longs;uccedit, ab hoc <lb/>illud urgeri po&longs;&longs;e, ut veloci&ugrave;s moveatur: duo &longs;cilicet corpora <lb/>diver&longs;&aelig; &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem gravitatis &longs;i fuerint perturbat&egrave; di&longs;&shy;<lb/>po&longs;ita intr&agrave; medium, in quo utrumque gravitat, nil mirum, &longs;i <lb/>&agrave; graviore majori ni&longs;u conante extrudatur min&ugrave;s grave: id <lb/>quod etiam de duobus levibus dicendum perturbat&egrave; di&longs;po&longs;itis <lb/>in medio, ubi utrumque levitat: duobus enim &longs;imul currenti&shy;<lb/>bus, ab eo qui pon&egrave; &longs;ub&longs;equitur, &longs;i majoribus viribus polleat, <lb/>priorem urgeri atque impelli palam e&longs;t, quamquam motus uni&shy;<lb/>ver&longs;us impul&longs;ioni tribuendus non &longs;it. </s><s>Ita quoque a&longs;cendentem <lb/>in mercurio ligneum cylindrum &agrave; de&longs;cendente mercurio &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um urgeri aliquatenus po&longs;&longs;e non diffitebor, &longs;icut &amp; mercu&shy;<lb/>rium ip&longs;um repugnare, ne &longs;ur&longs;um propellatur, atque ab eodem <lb/>lignum innatans prohiberi, ne de&longs;cendat: hinc tamen non <lb/>&longs;equitur ligni a&longs;cendentis motum, aut innatantis quietem, <lb/>pr&aelig;gravis mercurij viribus omnino ad&longs;cribi jure debere, nam, <lb/>&amp; &longs;ua vis a&longs;cendendi, atque con&longs;i&longs;tendi, ligno ip&longs;i tribuen&shy;<lb/>da e&longs;t. </s></p> <pb xlink:href="017/01/024.jpg" n="8"/>poris locum corpus aliud &longs;uapte vi, &amp; natur&acirc; &longs;uccedit, ab hoc <lb/>illud urgeri po&longs;&longs;e, ut veloci&ugrave;s moveatur: duo &longs;cilicet corpora <lb/>diver&longs;&aelig; &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem gravitatis &longs;i fuerint perturbat&egrave; di&longs;&shy;<lb/>po&longs;ita intr&agrave; medium, in quo utrumque gravitat, nil mirum, &longs;i <lb/>&agrave; graviore majori ni&longs;u conante extrudatur min&ugrave;s grave: id <lb/>quod etiam de duobus levibus dicendum perturbat&egrave; di&longs;po&longs;itis <lb/>in medio, ubi utrumque levitat: duobus enim &longs;imul currenti&shy;<lb/>bus, ab eo qui pon&egrave; &longs;ub&longs;equitur, &longs;i majoribus viribus polleat, <lb/>priorem urgeri atque impelli palam e&longs;t, quamquam motus uni&shy;<lb/>ver&longs;us impul&longs;ioni tribuendus non &longs;it. </s><s>Ita quoque a&longs;cendentem <lb/>in mercurio ligneum cylindrum &agrave; de&longs;cendente mercurio &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um urgeri aliquatenus po&longs;&longs;e non diffitebor, &longs;icut &amp; mercu&shy;<lb/>rium ip&longs;um repugnare, ne &longs;ur&longs;um propellatur, atque ab eodem <lb/>lignum innatans prohiberi, ne de&longs;cendat: hinc tamen non <lb/>&longs;equitur ligni a&longs;cendentis motum, aut innatantis quietem, <lb/>pr&aelig;gravis mercurij viribus omnino ad&longs;cribi jure debere, nam, <lb/>&amp; &longs;ua vis a&longs;cendendi, atque con&longs;i&longs;tendi, ligno ip&longs;i tribuen&shy;<lb/>da e&longs;t. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quid qu&ograve;d ip&longs;&aelig; innatantis cylindri portiones, altera quidem <lb/>mercurio immer&longs;a, altera ver&ograve; extans, levitatem ip&longs;i ligno in&shy;<lb/>&longs;itam declarant? </s><s>Quid enim partis immeri&aelig; ad extantem (&longs;i <lb/>moles &longs;pectetur) ea ratio e&longs;t, qu&aelig; &longs;pecific&aelig; gravitatis ligni ad <lb/>differentiam gravitatum ligni, atque mercurij? </s><s>ni&longs;i quia por&shy;<lb/>tionis mercurio immer&longs;&aelig; levitas, atque extantis in a&euml;re gravi&shy;<lb/>tas, &aelig;quilibritatem con&longs;tituent; quemadmodum in <emph type="italics"/>Terra ma&shy;<lb/>chinis mota di&longs;&longs;ert.<emph.end type="italics"/> 5. <emph type="italics"/>n.<emph.end type="italics"/> 105. explicatum e&longs;t. </s><s>Hanc porr&ograve; &aelig;qua&shy;<lb/>litatem Algebric&egrave; &longs;ic o&longs;tendo. </s><s>Ratio gravitatis ligni ad gravi&shy;<lb/>tatem mercurij &longs;it ut S. ad R; differentia e&longs;t R&mdash;S. Ponatur <lb/>cylindri pars immer&longs;a. A. </s><s>Quia igitur ut &longs;pecifica gravitas <lb/>corporis innatantis ad differentiam gravitatum, hoc e&longs;t ut <lb/>S ad R &mdash; S, ita pars cylindri immer&longs;a A, ad extantem <lb/>(R in A&mdash;S in A/S); Si pars extans in a&euml;re in &longs;uam gravitatem S du&shy;<lb/>catur, pars ver&ograve; immer&longs;a A in differentiam gravitatum R&mdash;S, <lb/>hoc e&longs;t in &mdash; R + S, quia e&longs;t deficiens, efficitur hinc quantitas <lb/>R in A &mdash; S in A, hinc ver&ograve; &mdash; R in A + S in A, qu&aelig; &longs;e invi&shy;<lb/>cem elidunt. </s><s>&AElig;qualia igitur &longs;unt levitatis, &amp; gravitatis mo&shy;<lb/>menta. </s><s>Sit enim exempli caus&acirc; gravitas ligni ad gravitatem  <s>Quid qu&ograve;d ip&longs;&aelig; innatantis cylindri portiones, altera quidem <lb/>mercurio immer&longs;a, altera ver&ograve; extans, levitatem ip&longs;i ligno in&shy;<lb/>&longs;itam declarant? </s><s>Quid enim partis immeri&aelig; ad extantem (&longs;i <lb/>moles &longs;pectetur) ea ratio e&longs;t, qu&aelig; &longs;pecific&aelig; gravitatis ligni ad <lb/>differentiam gravitatum ligni, atque mercurij? </s><s>ni&longs;i quia por&shy;<lb/>tionis mercurio immer&longs;&aelig; levitas, atque extantis in a&euml;re gravi&shy;<lb/>tas, &aelig;quilibritatem con&longs;tituent; quemadmodum in <emph type="italics"/>Terra ma&shy;<lb/>chinis mota di&longs;&longs;ert.<emph.end type="italics"/> 5. <emph type="italics"/>n.<emph.end type="italics"/> 105. explicatum e&longs;t. </s><s>Hanc porr&ograve; &aelig;qua&shy;<lb/>litatem Algebric&egrave; &longs;ic o&longs;tendo. </s><s>Ratio gravitatis ligni ad gravi&shy;<lb/>tatem mercurij &longs;it ut S. ad R; differentia e&longs;t R&mdash;S. Ponatur <lb/>cylindri pars immer&longs;a. A. </s><s>Quia igitur ut &longs;pecifica gravitas <lb/>corporis innatantis ad differentiam gravitatum, hoc e&longs;t ut <lb/>S ad R &mdash; S, ita pars cylindri immer&longs;a A, ad extantem <lb/>(R in A&mdash;S in A/S); Si pars extans in a&euml;re in &longs;uam gravitatem S du&shy;<lb/>catur, pars ver&ograve; immer&longs;a A in differentiam gravitatum R&mdash;S, <lb/>hoc e&longs;t in &mdash; R + S, quia e&longs;t deficiens, efficitur hinc quantitas <lb/>R in A &mdash; S in A, hinc ver&ograve; &mdash; R in A + S in A, qu&aelig; &longs;e invi&shy;<lb/>cem elidunt. </s><s>&AElig;qualia igitur &longs;unt levitatis, &amp; gravitatis mo&shy;<lb/>menta. </s><s>Sit enim exempli caus&acirc; gravitas ligni ad gravitatem
 <pb n="9"/>mercurij, ut S. ad 13. differentia e&longs;t 8. </s><s>E&longs;t igitur cylindri <lb/>pars immer&longs;a eju&longs;dem (5/13), extans ver&ograve; (8/13): at portio immer&longs;a de&shy;<lb/>ficit &agrave; grayitate mercurij &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem ut 8; igitur (5/13) in - 8 <lb/>dant (40/13): item partis extantis gravitas in a&euml;re e&longs;t S; igitur (8/13) <lb/>in 5 dant (40/13): confligunt itaque inter &longs;e pari conatu levitas (-40/13) &amp; <lb/>gravitas (40/13), ade&oacute;que fit con&longs;i&longs;tentia &amp; innatat lignum. </s></p> <pb xlink:href="017/01/025.jpg" n="9"/>mercurij, ut S. ad 13. differentia e&longs;t 8. </s><s>E&longs;t igitur cylindri <lb/>pars immer&longs;a eju&longs;dem (5/13), extans ver&ograve; (8/13): at portio immer&longs;a de&shy;<lb/>ficit &agrave; grayitate mercurij &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem ut 8; igitur (5/13) in - 8 <lb/>dant (40/13): item partis extantis gravitas in a&euml;re e&longs;t S; igitur (8/13) <lb/>in 5 dant (40/13): confligunt itaque inter &longs;e pari conatu levitas (-40/13) &amp; <lb/>gravitas (40/13), ade&oacute;que fit con&longs;i&longs;tentia &amp; innatat lignum. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sed jam ad propo&longs;iti experimenti examen de&longs;cendamus. </s><s>Aio <lb/>cylindri re&longs;i&longs;tentiam ex adh&aelig;&longs;ione metu vacui non &longs;atis explo&shy;<lb/>ratam fui&longs;&longs;e per libram; h&aelig;c enim dum ex pondere M deor&longs;um <lb/>inclinatur, extremitas G &longs;ur&longs;um elevata arcum de&longs;cribit, ac <lb/>proinde cylindri a&longs;cendentis motus non e&longs;t per lineam horizon&shy;<lb/>tali plano perpendiculariter in&longs;i&longs;tentem, &longs;ed per inclinatam: <lb/>Quare c&ugrave;m A. vers&ugrave;s I libr&aelig; centrum trahatur, cylindri ba&longs;is <lb/>non incipit elevari parallela horizonti, &longs;ed cum inclinatione, ita <lb/>ut C pri&ugrave;s elevetur, qu&agrave;m B: ea autem, qu&aelig; &longs;ibi invicem adh&aelig;&shy;<lb/>re&longs;cunt, mult&ograve; facili&ugrave;s divelli manife&longs;tum e&longs;t, &longs;i id cum inclina&shy;<lb/>tione fiat, qu&agrave;m &longs;i &longs;ervandus &longs;it paralleli&longs;mus. </s><s>Adde in hac in&shy;<lb/>clinatione facili&ugrave;s adhuc divelli cylindrum &agrave; &longs;uppo&longs;ito plano, <lb/>qu&ograve; longior cylindrus fuerit; habet &longs;cilicet rationem vectis, <lb/>cujus potentia e&longs;t in A, hypomochlion in B, re&longs;i&longs;tentia vin&shy;<lb/>cenda in C. </s><s>Quare pondus M non apt&egrave; metitur re&longs;i&longs;tentiam, <lb/>qu&aelig; oritur ex corporum adh&aelig;re&longs;centi&acirc;, metu vacui, &longs;ed h&aelig;c <lb/>mult&ograve; major e&longs;t, &longs;i ad perpendiculum motus fieri debeat; <lb/>quemadmodum &amp; fieri oporteret, &longs;i in va&longs;e NOP mercurij <lb/>pleno cylindrus fundo adh&aelig;rens rect&acirc; a&longs;cenderet. </s><s>Quamvis <lb/>igitur pondus Q librarum quinque admitteretur men&longs;ura levi&shy;<lb/>tatis, non continu&ograve; argui pote&longs;t hujus exce&longs;&longs;us &longs;upra re&longs;i&longs;ten&shy;<lb/>tiam adh&aelig;&longs;ionis. </s><s>Quin immo affirmare au&longs;im, &longs;i libr&aelig; loco <lb/>adhibita fui&longs;&longs;et amplior trochlea, &amp; ex funiculo ejus orbitam <lb/><expan abbr="c&otilde;plectente">complectente</expan> hinc cylindrus A, hinc ver&ograve; pondus M ad perpen&shy;<lb/>diculum pependi&longs;&longs;ent, non &longs;atis futurum fui&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> librarum <lb/>trium, &longs;ed mult&ograve; majus adhibendum fui&longs;&longs;e, ut cylindri re&longs;i&longs;ten&shy;<lb/>tiam &longs;uperaret; fui&longs;&longs;et enim avellenda ba&longs;is &longs;ervato paralleli&longs;mo. </s></p> <s>Sed jam ad propo&longs;iti experimenti examen de&longs;cendamus. </s><s>Aio <lb/>cylindri re&longs;i&longs;tentiam ex adh&aelig;&longs;ione metu vacui non &longs;atis explo&shy;<lb/>ratam fui&longs;&longs;e per libram; h&aelig;c enim dum ex pondere M deor&longs;um <lb/>inclinatur, extremitas G &longs;ur&longs;um elevata arcum de&longs;cribit, ac <lb/>proinde cylindri a&longs;cendentis motus non e&longs;t per lineam horizon&shy;<lb/>tali plano perpendiculariter in&longs;i&longs;tentem, &longs;ed per inclinatam: <lb/>Quare c&ugrave;m A. vers&ugrave;s I libr&aelig; centrum trahatur, cylindri ba&longs;is <lb/>non incipit elevari parallela horizonti, &longs;ed cum inclinatione, ita <lb/>ut C pri&ugrave;s elevetur, qu&agrave;m B: ea autem, qu&aelig; &longs;ibi invicem adh&aelig;&shy;<lb/>re&longs;cunt, mult&ograve; facili&ugrave;s divelli manife&longs;tum e&longs;t, &longs;i id cum inclina&shy;<lb/>tione fiat, qu&agrave;m &longs;i &longs;ervandus &longs;it paralleli&longs;mus. </s><s>Adde in hac in&shy;<lb/>clinatione facili&ugrave;s adhuc divelli cylindrum &agrave; &longs;uppo&longs;ito plano, <lb/>qu&ograve; longior cylindrus fuerit; habet &longs;cilicet rationem vectis, <lb/>cujus potentia e&longs;t in A, hypomochlion in B, re&longs;i&longs;tentia vin&shy;<lb/>cenda in C. </s><s>Quare pondus M non apt&egrave; metitur re&longs;i&longs;tentiam, <lb/>qu&aelig; oritur ex corporum adh&aelig;re&longs;centi&acirc;, metu vacui, &longs;ed h&aelig;c <lb/>mult&ograve; major e&longs;t, &longs;i ad perpendiculum motus fieri debeat; <lb/>quemadmodum &amp; fieri oporteret, &longs;i in va&longs;e NOP mercurij <lb/>pleno cylindrus fundo adh&aelig;rens rect&acirc; a&longs;cenderet. </s><s>Quamvis <lb/>igitur pondus Q librarum quinque admitteretur men&longs;ura levi&shy;<lb/>tatis, non continu&ograve; argui pote&longs;t hujus exce&longs;&longs;us &longs;upra re&longs;i&longs;ten&shy;<lb/>tiam adh&aelig;&longs;ionis. </s><s>Quin immo affirmare au&longs;im, &longs;i libr&aelig; loco <lb/>adhibita fui&longs;&longs;et amplior trochlea, &amp; ex funiculo ejus orbitam <lb/><expan abbr="c&otilde;plectente">complectente</expan> hinc cylindrus A, hinc ver&ograve; pondus M ad perpen&shy;<lb/>diculum pependi&longs;&longs;ent, non &longs;atis futurum fui&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> librarum <lb/>trium, &longs;ed mult&ograve; majus adhibendum fui&longs;&longs;e, ut cylindri re&longs;i&longs;ten&shy;<lb/>tiam &longs;uperaret; fui&longs;&longs;et enim avellenda ba&longs;is &longs;ervato paralleli&longs;mo. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quantum autem virium, fer&egrave; &longs;upra fidem, habeat vacui <lb/>horrorad corpora retinenda, &longs;atis apert&egrave; declarant gravia, qu&aelig; <lb/>&longs;u&longs;penduntur. </s><s>Ego &longs;an&egrave; vidi marmoreum mortarium commu&shy;<lb/>nis magnitudinis &longs;atis vulgari artificio &longs;u&longs;pendi vitrco cyatho:  <s>Quantum autem virium, fer&egrave; &longs;upra fidem, habeat vacui <lb/>horrorad corpora retinenda, &longs;atis apert&egrave; declarant gravia, qu&aelig; <lb/>&longs;u&longs;penduntur. </s><s>Ego &longs;an&egrave; vidi marmoreum mortarium commu&shy;<lb/>nis magnitudinis &longs;atis vulgari artificio &longs;u&longs;pendi vitrco cyatho:
 <pb n="10"/>mortarij &longs;cilicet fundo exteri&ugrave;s aptata fuerat ma&longs;&longs;a ex farin&acirc; <lb/>ad formandos panes recens macerata, &amp; aqu&acirc; ita &longs;ubacta, ut <lb/>illi tenaciter coh&aelig;reret: tum vitreo calici injecta &longs;tuppa admo&shy;<lb/>to igne exar&longs;it, applicitu&longs;que calix ma&longs;&longs;&aelig; eam attraxit, &longs;icut &amp; <lb/>medicorum cucurbitul&aelig; carnem attrahunt: quare accepto ca&shy;<lb/>licis vitrei pede facile fuit mortarium elevare, &amp; &longs;u&longs;pendere. </s><lb/><s>Quod &longs;i marmoreum mortarium ex metu vacui in a&euml;re pendu&shy;<lb/>lum h&aelig;&longs;it, quid mirum &longs;i &amp; ligneus cylindrus &longs;ubjecto plano <lb/>adh&aelig;re&longs;cens in mercurio &longs;tetit? </s></p> <pb xlink:href="017/01/026.jpg" n="10"/>mortarij &longs;cilicet fundo exteri&ugrave;s aptata fuerat ma&longs;&longs;a ex farin&acirc; <lb/>ad formandos panes recens macerata, &amp; aqu&acirc; ita &longs;ubacta, ut <lb/>illi tenaciter coh&aelig;reret: tum vitreo calici injecta &longs;tuppa admo&shy;<lb/>to igne exar&longs;it, applicitu&longs;que calix ma&longs;&longs;&aelig; eam attraxit, &longs;icut &amp; <lb/>medicorum cucurbitul&aelig; carnem attrahunt: quare accepto ca&shy;<lb/>licis vitrei pede facile fuit mortarium elevare, &amp; &longs;u&longs;pendere. </s><lb/><s>Quod &longs;i marmoreum mortarium ex metu vacui in a&euml;re pendu&shy;<lb/>lum h&aelig;&longs;it, quid mirum &longs;i &amp; ligneus cylindrus &longs;ubjecto plano <lb/>adh&aelig;re&longs;cens in mercurio &longs;tetit? </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Nondum itaque ex hoc experimento, aut ex &longs;imilibus, ubi <lb/>metu vacui &longs;uos motus moliri corpora non po&longs;&longs;unt, &longs;atis habe&shy;<lb/>mus argumenti, quo levitatem, &longs;ol&acirc; gravitate retent&acirc;, expun&shy;<lb/>gamus. </s><s>Huju&longs;modi e&longs;t illud, ubi in lignei va&longs;is fundo exca&shy;<lb/>vatur &longs;caphium, cui exqui&longs;it&egrave; congruat eburneus globus, qui <lb/>&longs;uperinfu&longs;o hydrargyro non a&longs;cendit. </s><s>Neque enim ide&ograve; non <lb/>a&longs;cendit, quia rima nulla patet argento vivo, per quam &longs;ubiens <lb/>extrudat eburneum globum, &longs;ed quia ita &longs;ibi exqui&longs;it&egrave; con&shy;<lb/>gruunt ebur, &amp; lignum, ut vis ip&longs;a a&longs;cendendi vincere non va&shy;<lb/>leat vim adh&aelig;re&longs;centi&aelig;. </s><s>Nam &amp; eadem vis in a&ouml;re &longs;u&longs;pendit <lb/>corpora gravia, ne de&longs;cendant. </s><s>Quamvis autem non totum <lb/>hemi&longs;ph&aelig;rium globi eburnei, &longs;ed &longs;ol&ugrave;m ejus maximus circu&shy;<lb/>lus congrueret excavato ligno, &amp; cavitas ip&longs;a a&euml;re repleretur, <lb/>non propterea tollitur vis adh&aelig;re&longs;centi&aelig; illius annularis; quia <lb/>&longs;cilicet vis a&longs;cendendi in hydrargyro tanta non e&longs;t, ut valeat <lb/>inclu&longs;um ibi a&euml;rem di&longs;trahere, &longs;icut opus e&longs;&longs;et ad incipiendum <lb/>motum citra periculum vacui, &amp; pr&aelig;terea &longs;uperanda e&longs;t re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentia hydrargyri dividendi; corpora enim in motu divi&shy;<lb/>dunt medium, pro cujus cra&longs;&longs;itudine re&longs;i&longs;tentiam experiuntur. </s><lb/><s>Adde hemi&longs;ph&aelig;rium inferius in a&euml;re tanquam in loco po&longs;itum <lb/>gravitare non min&ugrave;s, qu&agrave;m hemi&longs;ph&aelig;rium &longs;uperius levitet in <lb/>hydrargyro; proinde nil mirum, &longs;i globus non a&longs;cendat. </s><s>Quod <lb/>&longs;i a&euml;re exclu&longs;o locum illum impleveris hydrargyro, &amp; ebur&shy;<lb/>neum globum ita foramini aptaveris, ut illi exqui&longs;it&egrave; congruat; <lb/>&longs;i in &longs;uperinfu&longs;o hydrargyro globus non a&longs;cendat, indicio e&longs;t <lb/>ita globum e&longs;&longs;e foramini infixum, ut neque valeat elevari &agrave; &longs;ub&shy;<lb/>jecto hydrargyro in &longs;caphij formam per vim excavato: neque <lb/>enim facil&egrave; mihi per&longs;uadebis &longs;pecificarum gravitatum diffe&shy;<lb/>rentiam exigere, ut hemi&longs;ph&aelig;rium integrum pr&aelig;cis&egrave; extet:  <s>Nondum itaque ex hoc experimento, aut ex &longs;imilibus, ubi <lb/>metu vacui &longs;uos motus moliri corpora non po&longs;&longs;unt, &longs;atis habe&shy;<lb/>mus argumenti, quo levitatem, &longs;ol&acirc; gravitate retent&acirc;, expun&shy;<lb/>gamus. </s><s>Huju&longs;modi e&longs;t illud, ubi in lignei va&longs;is fundo exca&shy;<lb/>vatur &longs;caphium, cui exqui&longs;it&egrave; congruat eburneus globus, qui <lb/>&longs;uperinfu&longs;o hydrargyro non a&longs;cendit. </s><s>Neque enim ide&ograve; non <lb/>a&longs;cendit, quia rima nulla patet argento vivo, per quam &longs;ubiens <lb/>extrudat eburneum globum, &longs;ed quia ita &longs;ibi exqui&longs;it&egrave; con&shy;<lb/>gruunt ebur, &amp; lignum, ut vis ip&longs;a a&longs;cendendi vincere non va&shy;<lb/>leat vim adh&aelig;re&longs;centi&aelig;. </s><s>Nam &amp; eadem vis in a&ouml;re &longs;u&longs;pendit <lb/>corpora gravia, ne de&longs;cendant. </s><s>Quamvis autem non totum <lb/>hemi&longs;ph&aelig;rium globi eburnei, &longs;ed &longs;ol&ugrave;m ejus maximus circu&shy;<lb/>lus congrueret excavato ligno, &amp; cavitas ip&longs;a a&euml;re repleretur, <lb/>non propterea tollitur vis adh&aelig;re&longs;centi&aelig; illius annularis; quia <lb/>&longs;cilicet vis a&longs;cendendi in hydrargyro tanta non e&longs;t, ut valeat <lb/>inclu&longs;um ibi a&euml;rem di&longs;trahere, &longs;icut opus e&longs;&longs;et ad incipiendum <lb/>motum citra periculum vacui, &amp; pr&aelig;terea &longs;uperanda e&longs;t re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentia hydrargyri dividendi; corpora enim in motu divi&shy;<lb/>dunt medium, pro cujus cra&longs;&longs;itudine re&longs;i&longs;tentiam experiuntur. </s><lb/><s>Adde hemi&longs;ph&aelig;rium inferius in a&euml;re tanquam in loco po&longs;itum <lb/>gravitare non min&ugrave;s, qu&agrave;m hemi&longs;ph&aelig;rium &longs;uperius levitet in <lb/>hydrargyro; proinde nil mirum, &longs;i globus non a&longs;cendat. </s><s>Quod <lb/>&longs;i a&euml;re exclu&longs;o locum illum impleveris hydrargyro, &amp; ebur&shy;<lb/>neum globum ita foramini aptaveris, ut illi exqui&longs;it&egrave; congruat; <lb/>&longs;i in &longs;uperinfu&longs;o hydrargyro globus non a&longs;cendat, indicio e&longs;t <lb/>ita globum e&longs;&longs;e foramini infixum, ut neque valeat elevari &agrave; &longs;ub&shy;<lb/>jecto hydrargyro in &longs;caphij formam per vim excavato: neque <lb/>enim facil&egrave; mihi per&longs;uadebis &longs;pecificarum gravitatum diffe&shy;<lb/>rentiam exigere, ut hemi&longs;ph&aelig;rium integrum pr&aelig;cis&egrave; extet:
 <pb n="11"/>pr&aelig;ter quam quod &longs;i non valebat &longs;ubjectum a&euml;rem di&longs;trahere, <lb/>mult&ograve; min&ugrave;s id in hydrargyro pr&aelig;&longs;tare pote&longs;t, ut vacuum <lb/>evitetur. </s></p> <pb xlink:href="017/01/027.jpg" n="11"/>pr&aelig;ter quam quod &longs;i non valebat &longs;ubjectum a&euml;rem di&longs;trahere, <lb/>mult&ograve; min&ugrave;s id in hydrargyro pr&aelig;&longs;tare pote&longs;t, ut vacuum <lb/>evitetur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>At, inquis, fi&longs;tulam quadricubitalem &longs;piritu vini plenam <lb/>cum globulo innatante &longs;i clau&longs;eris, &amp; inverteris deor&longs;um, <lb/>a&longs;cendet globulus &longs;patio 200 vibrationum perpendiculi; in e&acirc;&shy;<lb/>dem ver&ograve; fi&longs;tul&acirc; communis, &amp; &longs;implicis aqu&aelig; plen&acirc; a&longs;cendet <lb/>&longs;ubduplo tempore 100 vibrationum. </s><s>Cur hoc? </s><s>ni&longs;i quia aqua <lb/>ut pote gravior validi&ugrave;s extrudit globulum, qu&agrave;m &longs;piritus vini. </s><lb/><s>Nihilominus: &longs;i gravia in levibus magis gravitant, &amp; veloci&ugrave;s <lb/>de&longs;cendunt, qu&ograve; major e&longs;t &longs;pecificarum gravitatum differen&shy;<lb/>tia; vici&longs;&longs;im levia in gravibus magis levitant, &amp; veloci&ugrave;s <lb/>a&longs;cendunt, qu&ograve; major e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem levitatis differen&shy;<lb/>tia: Atqui &longs;piritus vini magis accedit ad &longs;pecificam levitatem <lb/>innatantis globuli, aqua autem magis differt; in aqu&acirc; igitur <lb/>globulus magis levitat, &amp; veloci&ugrave;s a&longs;cendit, &longs;icut lapis in a&euml;re <lb/>veloci&ugrave;s de&longs;cendit qu&agrave;m in aqua, aut in melle. </s></p> <s>At, inquis, fi&longs;tulam quadricubitalem &longs;piritu vini plenam <lb/>cum globulo innatante &longs;i clau&longs;eris, &amp; inverteris deor&longs;um, <lb/>a&longs;cendet globulus &longs;patio 200 vibrationum perpendiculi; in e&acirc;&shy;<lb/>dem ver&ograve; fi&longs;tul&acirc; communis, &amp; &longs;implicis aqu&aelig; plen&acirc; a&longs;cendet <lb/>&longs;ubduplo tempore 100 vibrationum. </s><s>Cur hoc? </s><s>ni&longs;i quia aqua <lb/>ut pote gravior validi&ugrave;s extrudit globulum, qu&agrave;m &longs;piritus vini. </s><lb/><s>Nihilominus: &longs;i gravia in levibus magis gravitant, &amp; veloci&ugrave;s <lb/>de&longs;cendunt, qu&ograve; major e&longs;t &longs;pecificarum gravitatum differen&shy;<lb/>tia; vici&longs;&longs;im levia in gravibus magis levitant, &amp; veloci&ugrave;s <lb/>a&longs;cendunt, qu&ograve; major e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &longs;peciem levitatis differen&shy;<lb/>tia: Atqui &longs;piritus vini magis accedit ad &longs;pecificam levitatem <lb/>innatantis globuli, aqua autem magis differt; in aqu&acirc; igitur <lb/>globulus magis levitat, &amp; veloci&ugrave;s a&longs;cendit, &longs;icut lapis in a&euml;re <lb/>veloci&ugrave;s de&longs;cendit qu&agrave;m in aqua, aut in melle. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Addis iterum. </s><s>Vitreo va&longs;culo, cui longior fi&longs;tula adh&aelig;reat, <lb/>fomitem cum filo &longs;ulphurato ope fili ferrei ingere, ut vitrum <lb/>tangat: totum imple hydrargyro, &amp; conver&longs;o deor&longs;um o&longs;culo <lb/>de&longs;cendit hydrargyrus; atque &longs;ub&longs;i&longs;tit in altitudine cubiti, &amp; <lb/>quadrantis: admot&acirc; lucern&acirc; vitrarij vitrum calefiat, ut fomes <lb/>cum filo &longs;ulphurato accendatur: fumus de&longs;cendit, nec ni&longs;i <lb/>aperto &longs;uperiore va&longs;is o&longs;culo a&longs;cendit, a&euml;re videlicet &longs;ubeunte, <lb/>&agrave; quo extrudatur &longs;ur&longs;um. </s><s>Nego fumum ab a&euml;re &longs;ur&longs;um extru&shy;<lb/>di, &longs;ed qui gravior &longs;piritu raro mercurij in illo de&longs;cendebat, <lb/>ubi a&euml;rem tangit, ut pote levior in illo a&longs;cendit. </s></p> <s>Addis iterum. </s><s>Vitreo va&longs;culo, cui longior fi&longs;tula adh&aelig;reat, <lb/>fomitem cum filo &longs;ulphurato ope fili ferrei ingere, ut vitrum <lb/>tangat: totum imple hydrargyro, &amp; conver&longs;o deor&longs;um o&longs;culo <lb/>de&longs;cendit hydrargyrus; atque &longs;ub&longs;i&longs;tit in altitudine cubiti, &amp; <lb/>quadrantis: admot&acirc; lucern&acirc; vitrarij vitrum calefiat, ut fomes <lb/>cum filo &longs;ulphurato accendatur: fumus de&longs;cendit, nec ni&longs;i <lb/>aperto &longs;uperiore va&longs;is o&longs;culo a&longs;cendit, a&euml;re videlicet &longs;ubeunte, <lb/>&agrave; quo extrudatur &longs;ur&longs;um. </s><s>Nego fumum ab a&euml;re &longs;ur&longs;um extru&shy;<lb/>di, &longs;ed qui gravior &longs;piritu raro mercurij in illo de&longs;cendebat, <lb/>ubi a&euml;rem tangit, ut pote levior in illo a&longs;cendit. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Non au&longs;im tamen in lapide, qui gravitatem in aqu&acirc; &amp; a&euml;re, <lb/>levitatem in mercurio, aut plumbo liquente obtinet, duplicem <lb/>&longs;tatuere virtutem, quarum altera &longs;ur&longs;um, altera deor&longs;um con&shy;<lb/>nitatur: Cum enim impetus motum efficiens (ut infr&agrave; con&longs;ta&shy;<lb/>bit) eju&longs;dem natur&aelig; &longs;it, in quamcunque demum orbis plagam <lb/>dirigatur motus; &longs;atis video ab uno eodemque principio, pro <lb/>vari&acirc; contigui corporis conditione, a&longs;cen&longs;um, de&longs;cens&uacute;mve <lb/>prodire po&longs;&longs;e. </s><s>Quandoquidem motus, qui in eadem line&acirc; per&shy;<lb/>ficitur, &longs;imiles plan&egrave; includit ubicationes &longs;ucce&longs;&longs;iv&egrave; acqui&longs;i&shy;<lb/>tas, &longs;iv&egrave; a&longs;cen&longs;us &longs;it, &longs;iv&egrave; de&longs;cen&longs;us, ordine tant&ugrave;m in earum <lb/>adeptione, commutato. </s><s>Quare cum a&longs;cen&longs;us &agrave; de&longs;cen&longs;u hoc  <s>Non au&longs;im tamen in lapide, qui gravitatem in aqu&acirc; &amp; a&euml;re, <lb/>levitatem in mercurio, aut plumbo liquente obtinet, duplicem <lb/>&longs;tatuere virtutem, quarum altera &longs;ur&longs;um, altera deor&longs;um con&shy;<lb/>nitatur: Cum enim impetus motum efficiens (ut infr&agrave; con&longs;ta&shy;<lb/>bit) eju&longs;dem natur&aelig; &longs;it, in quamcunque demum orbis plagam <lb/>dirigatur motus; &longs;atis video ab uno eodemque principio, pro <lb/>vari&acirc; contigui corporis conditione, a&longs;cen&longs;um, de&longs;cens&uacute;mve <lb/>prodire po&longs;&longs;e. </s><s>Quandoquidem motus, qui in eadem line&acirc; per&shy;<lb/>ficitur, &longs;imiles plan&egrave; includit ubicationes &longs;ucce&longs;&longs;iv&egrave; acqui&longs;i&shy;<lb/>tas, &longs;iv&egrave; a&longs;cen&longs;us &longs;it, &longs;iv&egrave; de&longs;cen&longs;us, ordine tant&ugrave;m in earum <lb/>adeptione, commutato. </s><s>Quare cum a&longs;cen&longs;us &agrave; de&longs;cen&longs;u hoc
 <pb n="12"/>uno differat, qu&ograve;d quam ubicationem lapis dem&ugrave;m obtineret <lb/>po&longs;t alias prop&egrave; finem mot&ucirc;s, &longs;i fui&longs;&longs;et centro propior qu&agrave;m <lb/>mercurius, eam acquirat &longs;ub initium mot&ucirc;s ante alias, &longs;i in <lb/>mercurij locum a&euml;r aut aqua &longs;urrogetur centro vicinior qu&agrave;m <lb/>lapis: ad ordinem hunc permutandum non videtur nece&longs;&longs;aria <lb/>virtutis motricis di&longs;&longs;imilitudo; nihil quippe producitur di&longs;&longs;imi&shy;<lb/>le. </s><s>Sed &longs;i quis &longs;ufficere dicat conditionum varietatem, nihil <lb/>ab&longs;onum fort&egrave; loquatur: debuit enim una virtus activa in &longs;ui <lb/>effectus productione non uni tant&ugrave;m conditioni alligari, &longs;ed pro <lb/>earum varietate modum quoque operandi mutare po&longs;&longs;e, mod&ograve; <lb/>pr&aelig;&longs;titutos fines, quoad &longs;ub&longs;tantiam, non tran&longs;iliret. </s></p> <pb xlink:href="017/01/028.jpg" n="12"/>uno differat, qu&ograve;d quam ubicationem lapis dem&ugrave;m obtineret <lb/>po&longs;t alias prop&egrave; finem mot&ucirc;s, &longs;i fui&longs;&longs;et centro propior qu&agrave;m <lb/>mercurius, eam acquirat &longs;ub initium mot&ucirc;s ante alias, &longs;i in <lb/>mercurij locum a&euml;r aut aqua &longs;urrogetur centro vicinior qu&agrave;m <lb/>lapis: ad ordinem hunc permutandum non videtur nece&longs;&longs;aria <lb/>virtutis motricis di&longs;&longs;imilitudo; nihil quippe producitur di&longs;&longs;imi&shy;<lb/>le. </s><s>Sed &longs;i quis &longs;ufficere dicat conditionum varietatem, nihil <lb/>ab&longs;onum fort&egrave; loquatur: debuit enim una virtus activa in &longs;ui <lb/>effectus productione non uni tant&ugrave;m conditioni alligari, &longs;ed pro <lb/>earum varietate modum quoque operandi mutare po&longs;&longs;e, mod&ograve; <lb/>pr&aelig;&longs;titutos fines, quoad &longs;ub&longs;tantiam, non tran&longs;iliret. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Neque arbitror hoc tant&ugrave;m &longs;en&longs;u negatam ab aliquibus levi&shy;<lb/>tatem po&longs;itivam; potui&longs;&longs;ent enim &aelig;qu&egrave; negare gravitatem, ad&shy;<lb/>mi&longs;&longs;a &longs;ol&ugrave;m potentia motrice. </s><s>Sed &longs;i vis i&longs;ta &longs;e movendi deor&shy;<lb/>&longs;um gravitas po&longs;itiva dicenda e&longs;t, c&ugrave;m eadem &longs;it virtus &longs;e mo&shy;<lb/>vendi &longs;urs&ugrave;m, cur levitas po&longs;itiva non fuerit? </s><s>Qui enim levita&shy;<lb/>tem &agrave; gravitate &longs;ejunctam negat, non illic&ograve; levitatem expun&shy;<lb/>git: quemadmodum Angelos intelligenti&acirc; aut voluntate dimi&shy;<lb/>nutos non a&longs;&longs;erunt ij, qui vitalium facultatum di&longs;tinctionem <lb/>non agno&longs;cunt. </s><s>Nullum igitur corpus &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; <lb/>grave dicendum e&longs;t, ni&longs;i quod c&aelig;teris omnibus ita petat &longs;ube&longs;&longs;e, <lb/>ut nequeat raritatem a&longs;&longs;umere, vi cujus evadat levius corpore <lb/>&longs;imili quidem &longs;ecund&ugrave;m naturam, di&longs;&longs;imilis tamen raritatis: <lb/>nullum &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; leve, ni&longs;i quod ita exigat extre&shy;<lb/>mam orbis laciniam occupare, ut nunquam con&longs;tipari po&longs;&longs;it, ac <lb/>fieri gravius proximo corpore rariore. </s><s>Reliqua omnia non ni&longs;i <lb/>comparat&egrave; gravia, aut levia dici po&longs;&longs;unt: &longs;ic plumbum grave e&longs;t <lb/>in a&euml;re, grave in aqua, at pariter leve in mercurio, leve &longs;i cum <lb/>auro conferatur. </s></p> <s>Neque arbitror hoc tant&ugrave;m &longs;en&longs;u negatam ab aliquibus levi&shy;<lb/>tatem po&longs;itivam; potui&longs;&longs;ent enim &aelig;qu&egrave; negare gravitatem, ad&shy;<lb/>mi&longs;&longs;a &longs;ol&ugrave;m potentia motrice. </s><s>Sed &longs;i vis i&longs;ta &longs;e movendi deor&shy;<lb/>&longs;um gravitas po&longs;itiva dicenda e&longs;t, c&ugrave;m eadem &longs;it virtus &longs;e mo&shy;<lb/>vendi &longs;urs&ugrave;m, cur levitas po&longs;itiva non fuerit? </s><s>Qui enim levita&shy;<lb/>tem &agrave; gravitate &longs;ejunctam negat, non illic&ograve; levitatem expun&shy;<lb/>git: quemadmodum Angelos intelligenti&acirc; aut voluntate dimi&shy;<lb/>nutos non a&longs;&longs;erunt ij, qui vitalium facultatum di&longs;tinctionem <lb/>non agno&longs;cunt. </s><s>Nullum igitur corpus &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; <lb/>grave dicendum e&longs;t, ni&longs;i quod c&aelig;teris omnibus ita petat &longs;ube&longs;&longs;e, <lb/>ut nequeat raritatem a&longs;&longs;umere, vi cujus evadat levius corpore <lb/>&longs;imili quidem &longs;ecund&ugrave;m naturam, di&longs;&longs;imilis tamen raritatis: <lb/>nullum &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; leve, ni&longs;i quod ita exigat extre&shy;<lb/>mam orbis laciniam occupare, ut nunquam con&longs;tipari po&longs;&longs;it, ac <lb/>fieri gravius proximo corpore rariore. </s><s>Reliqua omnia non ni&longs;i <lb/>comparat&egrave; gravia, aut levia dici po&longs;&longs;unt: &longs;ic plumbum grave e&longs;t <lb/>in a&euml;re, grave in aqua, at pariter leve in mercurio, leve &longs;i cum <lb/>auro conferatur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hinc corpus in loco &longs;ibi debito con&longs;titutum, s&egrave;que ibi con&shy;<lb/>&longs;ervans (extra tamen &longs;ph&aelig;r&aelig; centrum, nec in extim&acirc; orbis ele&shy;<lb/>mentaris &longs;uperficie) ob idip&longs;um, quia ob&longs;i&longs;tit non tant&ugrave;m, ne <lb/>infra &longs;ubjectum corpus deprimatur, ver&ugrave;m etiam, ne in locum <lb/>&longs;uperioris attollatur, &amp; levitare &longs;imul dicendum e&longs;t, &amp; gravi&shy;<lb/>tare. </s><s>At &longs;i in alienum locum transferatur, quia in medio levio&shy;<lb/>re ita repugnat a&longs;cen&longs;ui, ut petat de&longs;cendere, &longs;ol&ugrave;m gravitat; <lb/>quia ver&ograve; in graviore ita depre&longs;&longs;ioni reluctatur, ut exigat ad <lb/>&longs;uperiora evadere, &longs;ol&ugrave;m levitat. </s><s>Quod &longs;i corpora huju&longs;modi  <s>Hinc corpus in loco &longs;ibi debito con&longs;titutum, s&egrave;que ibi con&shy;<lb/>&longs;ervans (extra tamen &longs;ph&aelig;r&aelig; centrum, nec in extim&acirc; orbis ele&shy;<lb/>mentaris &longs;uperficie) ob idip&longs;um, quia ob&longs;i&longs;tit non tant&ugrave;m, ne <lb/>infra &longs;ubjectum corpus deprimatur, ver&ugrave;m etiam, ne in locum <lb/>&longs;uperioris attollatur, &amp; levitare &longs;imul dicendum e&longs;t, &amp; gravi&shy;<lb/>tare. </s><s>At &longs;i in alienum locum transferatur, quia in medio levio&shy;<lb/>re ita repugnat a&longs;cen&longs;ui, ut petat de&longs;cendere, &longs;ol&ugrave;m gravitat; <lb/>quia ver&ograve; in graviore ita depre&longs;&longs;ioni reluctatur, ut exigat ad <lb/>&longs;uperiora evadere, &longs;ol&ugrave;m levitat. </s><s>Quod &longs;i corpora huju&longs;modi
 <pb n="13"/>in actu &longs;ecundo gravitare aut levitare tunc &longs;ol&ugrave;m dixeris, quan&shy;<lb/>do illa in locum non &longs;uum tran&longs;lata aut de&longs;cendere expetunt, <lb/>aut a&longs;cendere, vel re etiam ips&acirc; de&longs;cendunt, aut a&longs;cendunt, <lb/>non admodum repugnabo; mod&ograve; conatum illum, quo &longs;e &longs;uo <lb/>tutantur in loco, gravitationem, &amp; levitationem &longs;altem in actu <lb/>primo, aut pariter a&longs;&longs;eras, aut pariter neges. </s></p> <pb xlink:href="017/01/029.jpg" n="13"/>in actu &longs;ecundo gravitare aut levitare tunc &longs;ol&ugrave;m dixeris, quan&shy;<lb/>do illa in locum non &longs;uum tran&longs;lata aut de&longs;cendere expetunt, <lb/>aut a&longs;cendere, vel re etiam ips&acirc; de&longs;cendunt, aut a&longs;cendunt, <lb/>non admodum repugnabo; mod&ograve; conatum illum, quo &longs;e &longs;uo <lb/>tutantur in loco, gravitationem, &amp; levitationem &longs;altem in actu <lb/>primo, aut pariter a&longs;&longs;eras, aut pariter neges. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Porr&ograve; motus omnis gravium, &amp; levium &longs;icut in vacuo exer&shy;<lb/>ceri non pote&longs;t (ut in <emph type="italics"/>Vacuo Pro&longs;cripto cap.<emph.end type="italics"/>2. <emph type="italics"/>num.<emph.end type="italics"/>9. o&longs;tendi) ita <lb/>in medio fit, vel tardi&ugrave;s, vel citi&ugrave;s, t&ugrave;m pro majori vel minori <lb/>ip&longs;ius medij re&longs;i&longs;tentia ad &longs;ci&longs;&longs;ionem partium magis, vel min&ugrave;s <lb/>connexarum, t&ugrave;m comparat&acirc; gravitate &longs;eu levitate mobilis <lb/>cum levitate &longs;eu gravitate medij. </s><s>Hinc e&longs;t gravibus minus <lb/>re&longs;i&longs;tere leviora, magis ver&ograve;, qu&aelig; min&ugrave;s levia, c&aelig;teris pari&shy;<lb/>bus: &longs;ic a&euml;r min&ugrave;s re&longs;i&longs;tit lapidi cadenti, qu&agrave;m &longs;i idem lapis in&shy;<lb/>ciperet moveri in aqu&acirc;, qu&aelig; min&ugrave;s levis e&longs;t, qu&agrave;m a&euml;r. </s><lb/><s>Ex oppo&longs;ito autem levibus graviora min&ugrave;s re&longs;i&longs;tunt, qu&aelig; au&shy;<lb/>tem min&ugrave;s gravia, magis re&longs;i&longs;tunt: &longs;ic exhalatio ex fundo <lb/>aqu&aelig;, in vitre&acirc; phial&acirc; ad ignem expo&longs;it&acirc;, per aquam a&longs;cendit <lb/>veloci&ugrave;s, qu&agrave;m deinde extra aquam po&longs;ita a&longs;cendat in a&euml;re, <lb/>ubi fumeam naturam induerit. </s><s>Unde patet non ade&ograve; &longs;olidum <lb/>ab aliquibus ex hoc experimento &longs;umi argumentum negandi <lb/>po&longs;itivam levitatem. </s><s>Qu&aelig; enim de gravibus ex comparatione <lb/>cum levibus dicuntur, ea de levibus, proportione &longs;ervat&acirc;, di&shy;<lb/>cenda &longs;unt, &longs;i cum gravibus conferantur. </s><s>Cur autem gravibus <lb/>leviora, levibus graviora min&ugrave;s re&longs;i&longs;tant, ratio e&longs;t, quia mo&shy;<lb/>bile movetur in medio propter di&longs;&longs;imilitudinem; nam &longs;i corpus <lb/>contiguum e&longs;&longs;et, &longs;imile non moveretur; quando igitur major <lb/>e&longs;t di&longs;&longs;imilitudo, debet veloci&ugrave;s moveri, &longs;egni&ugrave;s autem, &amp; len&shy;<lb/>ti&ugrave;s, qu&ograve; propi&ugrave;s abe&longs;t &agrave; &longs;imilitudine, donec in &longs;imili demum <lb/>quie&longs;cat. </s></p> <s>Porr&ograve; motus omnis gravium, &amp; levium &longs;icut in vacuo exer&shy;<lb/>ceri non pote&longs;t (ut in <emph type="italics"/>Vacuo Pro&longs;cripto cap.<emph.end type="italics"/>2. <emph type="italics"/>num.<emph.end type="italics"/>9. o&longs;tendi) ita <lb/>in medio fit, vel tardi&ugrave;s, vel citi&ugrave;s, t&ugrave;m pro majori vel minori <lb/>ip&longs;ius medij re&longs;i&longs;tentia ad &longs;ci&longs;&longs;ionem partium magis, vel min&ugrave;s <lb/>connexarum, t&ugrave;m comparat&acirc; gravitate &longs;eu levitate mobilis <lb/>cum levitate &longs;eu gravitate medij. </s><s>Hinc e&longs;t gravibus minus <lb/>re&longs;i&longs;tere leviora, magis ver&ograve;, qu&aelig; min&ugrave;s levia, c&aelig;teris pari&shy;<lb/>bus: &longs;ic a&euml;r min&ugrave;s re&longs;i&longs;tit lapidi cadenti, qu&agrave;m &longs;i idem lapis in&shy;<lb/>ciperet moveri in aqu&acirc;, qu&aelig; min&ugrave;s levis e&longs;t, qu&agrave;m a&euml;r. </s><lb/><s>Ex oppo&longs;ito autem levibus graviora min&ugrave;s re&longs;i&longs;tunt, qu&aelig; au&shy;<lb/>tem min&ugrave;s gravia, magis re&longs;i&longs;tunt: &longs;ic exhalatio ex fundo <lb/>aqu&aelig;, in vitre&acirc; phial&acirc; ad ignem expo&longs;it&acirc;, per aquam a&longs;cendit <lb/>veloci&ugrave;s, qu&agrave;m deinde extra aquam po&longs;ita a&longs;cendat in a&euml;re, <lb/>ubi fumeam naturam induerit. </s><s>Unde patet non ade&ograve; &longs;olidum <lb/>ab aliquibus ex hoc experimento &longs;umi argumentum negandi <lb/>po&longs;itivam levitatem. </s><s>Qu&aelig; enim de gravibus ex comparatione <lb/>cum levibus dicuntur, ea de levibus, proportione &longs;ervat&acirc;, di&shy;<lb/>cenda &longs;unt, &longs;i cum gravibus conferantur. </s><s>Cur autem gravibus <lb/>leviora, levibus graviora min&ugrave;s re&longs;i&longs;tant, ratio e&longs;t, quia mo&shy;<lb/>bile movetur in medio propter di&longs;&longs;imilitudinem; nam &longs;i corpus <lb/>contiguum e&longs;&longs;et, &longs;imile non moveretur; quando igitur major <lb/>e&longs;t di&longs;&longs;imilitudo, debet veloci&ugrave;s moveri, &longs;egni&ugrave;s autem, &amp; len&shy;<lb/>ti&ugrave;s, qu&ograve; propi&ugrave;s abe&longs;t &agrave; &longs;imilitudine, donec in &longs;imili demum <lb/>quie&longs;cat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>E&longs;t itaque in corporibus gravitas, &amp; levitas, vi cujus motus ali&shy;<lb/>quos juxta natur&aelig; propen&longs;ionem perficiunt, ut certo denique in <lb/>loco con&longs;i&longs;tant, eju&longs;demque vi re&longs;i&longs;tunt, ne oppo&longs;itis motibus <lb/>cieantur, &amp; &agrave; &longs;u&aelig; quietis loco avellantur. </s><s>Quamvis autem <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>maneat gravitas aut levitas, non <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> tamen e&longs;t &longs;emper <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> <lb/>(Gr&aelig;cis <foreign lang="greek"><gap/>ph</foreign>) hoc e&longs;t actualis ad motum inclinatio, dum in actio&shy;<lb/>ne e&longs;t; h&aelig;c enim, ut infra patebit, ut plurimum ex po&longs;itione, &amp; <lb/>&longs;itu mutatur, vel comparat&egrave; ad <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, in quo perficitur motus.  <s>E&longs;t itaque in corporibus gravitas, &amp; levitas, vi cujus motus ali&shy;<lb/>quos juxta natur&aelig; propen&longs;ionem perficiunt, ut certo denique in <lb/>loco con&longs;i&longs;tant, eju&longs;demque vi re&longs;i&longs;tunt, ne oppo&longs;itis motibus <lb/>cieantur, &amp; &agrave; &longs;u&aelig; quietis loco avellantur. </s><s>Quamvis autem <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>maneat gravitas aut levitas, non <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> tamen e&longs;t &longs;emper <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> <lb/>(Gr&aelig;cis <foreign lang="greek"><gap/>ph</foreign>) hoc e&longs;t actualis ad motum inclinatio, dum in actio&shy;<lb/>ne e&longs;t; h&aelig;c enim, ut infra patebit, ut plurimum ex po&longs;itione, &amp; <lb/>&longs;itu mutatur, vel comparat&egrave; ad <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, in quo perficitur motus.
 <pb n="14"/><gap desc="hr tag"/></s></p> <pb xlink:href="017/01/030.jpg" n="14"/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>CAPUT III.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>CAPUT III.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
Line 354 
Line 354 
 <s>QUamvis non min&ugrave;s levitate, qu&agrave;m gravitate pr&aelig;dita &longs;int <lb/>corpora, quia tamen frequenti&ugrave;s gravitatem vincere co&shy;<lb/>namur, qu&agrave;m levitatem; ide&ograve; illa poti&longs;&longs;im&ugrave;m cadit &longs;ub con&shy;<lb/>templationem &longs;cie&ngrave;ti&aelig; Machinalis: vix enim aliquando con&shy;<lb/>tingere poterit, ut opus &longs;it infra aquam corpus aliquod leve <lb/>per vim deprimere. </s><s>Hinc factum e&longs;t, ut de &longs;olo gravitatis cen&shy;<lb/>tro &longs;ermo communiter &longs;it, levitatis autem centrum &longs;ilentio <lb/>obvolvatur: quia nimir&ugrave;m qu&aelig; de gravitate de&longs;cendente ex&shy;<lb/>plicantur, ea de levitate a&longs;cendente, pro rata portione, dicta <lb/>facile intelliguntur. </s></p> <s>QUamvis non min&ugrave;s levitate, qu&agrave;m gravitate pr&aelig;dita &longs;int <lb/>corpora, quia tamen frequenti&ugrave;s gravitatem vincere co&shy;<lb/>namur, qu&agrave;m levitatem; ide&ograve; illa poti&longs;&longs;im&ugrave;m cadit &longs;ub con&shy;<lb/>templationem &longs;cie&ngrave;ti&aelig; Machinalis: vix enim aliquando con&shy;<lb/>tingere poterit, ut opus &longs;it infra aquam corpus aliquod leve <lb/>per vim deprimere. </s><s>Hinc factum e&longs;t, ut de &longs;olo gravitatis cen&shy;<lb/>tro &longs;ermo communiter &longs;it, levitatis autem centrum &longs;ilentio <lb/>obvolvatur: quia nimir&ugrave;m qu&aelig; de gravitate de&longs;cendente ex&shy;<lb/>plicantur, ea de levitate a&longs;cendente, pro rata portione, dicta <lb/>facile intelliguntur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ad centrum terr&aelig; (quod &amp; centrum gravium ac levium <lb/>dicimus) properant corpora qu&aelig;cumque gravia in medio le&shy;<lb/>viore con&longs;tituta &longs;ibi redduntur, ut motus &longs;uos perficiant. </s><s>Quo&shy;<lb/>niam ver&ograve; natura finem propo&longs;itum per media, qu&aelig; pote&longs;t, bre&shy;<lb/>vi&longs;&longs;ima pro&longs;equitur, ambages, &amp; diverticula fugiens; mo&shy;<lb/>ventur per lineam rectam, ut pote brevi&longs;&longs;imam, ni&longs;i externo <lb/>aliquo impedimento cogantur &agrave; rectitudine deflectere: H&aelig;c <lb/>autem recta linea intelligi debet ex terr&aelig; centro ducta ad cor&shy;<lb/>pus ip&longs;um, quod movetur; ac proinde t&ugrave;m in &longs;ph&aelig;ricam &longs;u&shy;<lb/> <s>Ad centrum terr&aelig; (quod &amp; centrum gravium ac levium <lb/>dicimus) properant corpora qu&aelig;cumque gravia in medio le&shy;<lb/>viore con&longs;tituta &longs;ibi redduntur, ut motus &longs;uos perficiant. </s><s>Quo&shy;<lb/>niam ver&ograve; natura finem propo&longs;itum per media, qu&aelig; pote&longs;t, bre&shy;<lb/>vi&longs;&longs;ima pro&longs;equitur, ambages, &amp; diverticula fugiens; mo&shy;<lb/>ventur per lineam rectam, ut pote brevi&longs;&longs;imam, ni&longs;i externo <lb/>aliquo impedimento cogantur &agrave; rectitudine deflectere: H&aelig;c <lb/>autem recta linea intelligi debet ex terr&aelig; centro ducta ad cor&shy;<lb/>pus ip&longs;um, quod movetur; ac proinde t&ugrave;m in &longs;ph&aelig;ricam &longs;u&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>perficiem, t&ugrave;m in planum Horizon&shy;<lb/>tis ad perpendiculum cadit. </s><s>Sed quia <lb/>corpus, quod deor&longs;um contendit, <lb/>plures habet partes, quibus con&longs;tat, <lb/>&longs;ingulas &longs;u&acirc; gravitate pr&aelig;ditas, line&aelig; <lb/>ver&ograve; &agrave; &longs;ingulis hi&longs;ce partibus exeun&shy;<lb/>tes in terr&aelig; centro concurrunt; fieri <lb/>non pote&longs;t, ut &longs;ervat&acirc; corporis figu&shy;<lb/>r&acirc;, atque continuo partium nexu non <lb/>di&longs;&longs;oluto, per rectam &longs;uam lineam ad <lb/>centrum ductam unaqu&aelig;que pars <lb/>de&longs;cendat. </s><s>Si enim parallelepipe&shy;<lb/>dum AB in a&euml;re dimittatur, ut &longs;pon- <figure id="id.017.01.030.1.jpg" xlink:href="017/01/030/1.jpg"/><lb/>perficiem, t&ugrave;m in planum Horizon&shy;<lb/>tis ad perpendiculum cadit. </s><s>Sed quia <lb/>corpus, quod deor&longs;um contendit, <lb/>plures habet partes, quibus con&longs;tat, <lb/>&longs;ingulas &longs;u&acirc; gravitate pr&aelig;ditas, line&aelig; <lb/>ver&ograve; &agrave; &longs;ingulis hi&longs;ce partibus exeun&shy;<lb/>tes in terr&aelig; centro concurrunt; fieri <lb/>non pote&longs;t, ut &longs;ervat&acirc; corporis figu&shy;<lb/>r&acirc;, atque continuo partium nexu non <lb/>di&longs;&longs;oluto, per rectam &longs;uam lineam ad <lb/>centrum ductam unaqu&aelig;que pars <lb/>de&longs;cendat. </s><s>Si enim parallelepipe&shy;<lb/>dum AB in a&euml;re dimittatur, ut &longs;pon-
 <pb n="15"/>te &longs;ua de&longs;cendat, fieri non pote&longs;t, ut A rectam AC percur&shy;<lb/>rat, quin oppo&longs;ituni extremum B &agrave; recta BC longi&longs;&longs;ime rece&shy;<lb/>dat, &amp; contra: utramque ver&ograve; extremitatem &longs;imul A &amp; B <lb/>rect&acirc; in centrum C tendere non po&longs;&longs;e e&longs;t manife&longs;tum: Quare <lb/>cum &longs;ibi invicem ob&longs;i&longs;tant &aelig;qualiter, ob gravitatis &aelig;qualita&shy;<lb/>tem, eas ex perpendicularibus AC, BC &aelig;qualiter &longs;ecedere <lb/>oportet ad latera, atque parallelas BE, AF de&longs;cendendo de&longs;&shy;<lb/>cribere. </s><s>Eadem e&longs;t ratio de c&aelig;teris partibus &aelig;quali intervallo <lb/>&longs;ejunctis &agrave; medio D; omnes enim &agrave; &longs;uis perpendiculis rece&shy;<lb/>dunt, pr&aelig;ter punctum medium D, cujus perpendicularis <lb/>DC parallela e&longs;t lineis &agrave; reliquis partibus in motu de&longs;criptis. </s><lb/><s>Ex omnibus itaque particulis datum grave componentibus, e&aelig; <lb/>&longs;ol&ugrave;m, qu&aelig; puncto D imminent, per rectam DC in centrum <lb/>moventur; qu&aelig; t&agrave;m plano horizontis in C, qu&agrave;m &longs;uperficiei <lb/>&longs;ph&aelig;ric&aelig; in H perpendicularis e&longs;t; c&aelig;ter&aelig; ver&ograve; parallel&aelig; BE, <lb/>AF perpendiculares quidem in horizontem cadunt, &longs;ed &longs;ph&aelig;&shy;<lb/>ricam &longs;uperficiem obliqu&egrave; &longs;ecant. </s></p> <pb xlink:href="017/01/031.jpg" n="15"/>te &longs;ua de&longs;cendat, fieri non pote&longs;t, ut A rectam AC percur&shy;<lb/>rat, quin oppo&longs;ituni extremum B &agrave; recta BC longi&longs;&longs;ime rece&shy;<lb/>dat, &amp; contra: utramque ver&ograve; extremitatem &longs;imul A &amp; B <lb/>rect&acirc; in centrum C tendere non po&longs;&longs;e e&longs;t manife&longs;tum: Quare <lb/>cum &longs;ibi invicem ob&longs;i&longs;tant &aelig;qualiter, ob gravitatis &aelig;qualita&shy;<lb/>tem, eas ex perpendicularibus AC, BC &aelig;qualiter &longs;ecedere <lb/>oportet ad latera, atque parallelas BE, AF de&longs;cendendo de&longs;&shy;<lb/>cribere. </s><s>Eadem e&longs;t ratio de c&aelig;teris partibus &aelig;quali intervallo <lb/>&longs;ejunctis &agrave; medio D; omnes enim &agrave; &longs;uis perpendiculis rece&shy;<lb/>dunt, pr&aelig;ter punctum medium D, cujus perpendicularis <lb/>DC parallela e&longs;t lineis &agrave; reliquis partibus in motu de&longs;criptis. </s><lb/><s>Ex omnibus itaque particulis datum grave componentibus, e&aelig; <lb/>&longs;ol&ugrave;m, qu&aelig; puncto D imminent, per rectam DC in centrum <lb/>moventur; qu&aelig; t&agrave;m plano horizontis in C, qu&agrave;m &longs;uperficiei <lb/>&longs;ph&aelig;ric&aelig; in H perpendicularis e&longs;t; c&aelig;ter&aelig; ver&ograve; parallel&aelig; BE, <lb/>AF perpendiculares quidem in horizontem cadunt, &longs;ed &longs;ph&aelig;&shy;<lb/>ricam &longs;uperficiem obliqu&egrave; &longs;ecant. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Jam ver&ograve; &longs;i eju&longs;dem parallelepipedi aliud planum AO hori&shy;<lb/>zonti parallelum moveri vers&ugrave;s C intelligas, erit in eo &longs;imiliter <lb/>aliud punctum unicum, quod rectam DC percurrat; &amp; intra <lb/>corporis &longs;oliditatem unica linea puncto illi imminens vi&acirc; e&acirc;dem <lb/>in centrum pergetnon declinans &agrave; perpendiculo: c&aelig;ter&aelig; partes, <lb/>tam qu&aelig; ad <expan abbr="dextr&atilde;">dextram</expan>, qu&agrave;m qu&aelig; ad <expan abbr="lev&atilde;">levam</expan>, tam qu&aelig; ant&egrave;, qu&agrave;m qu&aelig; <lb/>pon&egrave;, &longs;ibi mutu&ograve; adver&longs;antes &agrave; recto in <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> itinere deflectent <lb/>&aelig;qualiter. </s><s>Cum itaque, in priori po&longs;itione, linea puncto D <lb/>imminens, e&longs;&longs;et in communi &longs;ectione planorum, quorum alte&shy;<lb/>rum partes dextras &agrave; &longs;ini&longs;tris, alterum anteriores &agrave; po&longs;terioribus <lb/>&aelig;qualiter &longs;ecernebat; in &longs;ecund&acirc; autem po&longs;itione linea &agrave; per&shy;<lb/>pendiculo non recedens &longs;it quoqu&egrave; in duorum planorum com&shy;<lb/>muni &longs;ectione, quibus pariter corporis gravitas in &aelig;quas tribui&shy;<lb/>tur partes; unum ver&ograve; ex planis &longs;ecantibus &longs;it utrique po&longs;itioni <lb/>commune; unicum e&longs;t punctum tribus planis commune, in quo <lb/>binorum planorum &longs;ectiones &longs;e invicem &longs;ecant, &amp; &longs;it ex. gr. <lb/>punctum I; quod unicum rect&acirc; pergit in centrum C, quemcum&shy;<lb/>que tandem &longs;itum in motu obtineat corpus datum AB, ip&longs;um <lb/>enim e&longs;t duabus illis lineis commune, qu&aelig; in &longs;ingulis po&longs;itioni&shy;<lb/>bus ad &longs;ui perpendiculi latera non recedunt: c&aelig;tera illarum li&shy;<lb/>nearum puncta, mutat&acirc; po&longs;itione corporis, lineam quoque mo&shy;<lb/>t&ucirc;s mutant. </s></p> <s>Jam ver&ograve; &longs;i eju&longs;dem parallelepipedi aliud planum AO hori&shy;<lb/>zonti parallelum moveri vers&ugrave;s C intelligas, erit in eo &longs;imiliter <lb/>aliud punctum unicum, quod rectam DC percurrat; &amp; intra <lb/>corporis &longs;oliditatem unica linea puncto illi imminens vi&acirc; e&acirc;dem <lb/>in centrum pergetnon declinans &agrave; perpendiculo: c&aelig;ter&aelig; partes, <lb/>tam qu&aelig; ad <expan abbr="dextr&atilde;">dextram</expan>, qu&agrave;m qu&aelig; ad <expan abbr="lev&atilde;">levam</expan>, tam qu&aelig; ant&egrave;, qu&agrave;m qu&aelig; <lb/>pon&egrave;, &longs;ibi mutu&ograve; adver&longs;antes &agrave; recto in <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> itinere deflectent <lb/>&aelig;qualiter. </s><s>Cum itaque, in priori po&longs;itione, linea puncto D <lb/>imminens, e&longs;&longs;et in communi &longs;ectione planorum, quorum alte&shy;<lb/>rum partes dextras &agrave; &longs;ini&longs;tris, alterum anteriores &agrave; po&longs;terioribus <lb/>&aelig;qualiter &longs;ecernebat; in &longs;ecund&acirc; autem po&longs;itione linea &agrave; per&shy;<lb/>pendiculo non recedens &longs;it quoqu&egrave; in duorum planorum com&shy;<lb/>muni &longs;ectione, quibus pariter corporis gravitas in &aelig;quas tribui&shy;<lb/>tur partes; unum ver&ograve; ex planis &longs;ecantibus &longs;it utrique po&longs;itioni <lb/>commune; unicum e&longs;t punctum tribus planis commune, in quo <lb/>binorum planorum &longs;ectiones &longs;e invicem &longs;ecant, &amp; &longs;it ex. gr. <lb/>punctum I; quod unicum rect&acirc; pergit in centrum C, quemcum&shy;<lb/>que tandem &longs;itum in motu obtineat corpus datum AB, ip&longs;um <lb/>enim e&longs;t duabus illis lineis commune, qu&aelig; in &longs;ingulis po&longs;itioni&shy;<lb/>bus ad &longs;ui perpendiculi latera non recedunt: c&aelig;tera illarum li&shy;<lb/>nearum puncta, mutat&acirc; po&longs;itione corporis, lineam quoque mo&shy;<lb/>t&ucirc;s mutant. </s></p>
 <pb n="16"/> <pb xlink:href="017/01/032.jpg" n="16"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Illud itaqu&egrave; punctum in quocumque corpore gravi, quod <lb/>&longs;emper in motu de&longs;cribit lineam rect&agrave; in terr&aelig; centrum <lb/>ductam, dicitur <emph type="italics"/>Centrum Gravitatis<emph.end type="italics"/>; &amp; linea, qu&aelig; centrum <lb/>gravitatis conjungit cum terr&aelig; centro, <emph type="italics"/>Linea directionis<emph.end type="italics"/> dicitur; <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quam videlicet dirigitur motus, &amp; dimentienda e&longs;t <lb/>corporis &agrave; centro terr&aelig; di&longs;tantia, &longs;i quatenus grave con&longs;idere&shy;<lb/>tur. </s><s>Porr&ograve; punctum I centrum gravitatis dicitur, quia centri <lb/>nomen tribuitur puncto, quod e&longs;t medium: &amp; quemadmodum <lb/>magnitudinis alicujus centrum vocatur punctum illud, quod <lb/>&aelig;quales magnitudines circun&longs;tant, &longs;i partes, qu&aelig; ex adver&longs;o <lb/>&longs;unt, accipiantur; ita in gravibus centrum gravitatis dicitur, <lb/>quod &aelig;quales gravitates, vel &aelig;qualia gravitatum momenta cir&shy;<lb/>cun&longs;tant. </s><s>Quod &longs;i punctum I non haberet hinc, &amp; hinc &aelig;qua&shy;<lb/>les gravitatum vires, ab alterutr&acirc; parte pr&aelig;&longs;tante viribus pro&shy;<lb/>pelleretur in latus extra lineam directionis, &agrave; qu&acirc; nunquam re&shy;<lb/>cedit, &longs;i liber&egrave; moveatur. </s><s>Cave tamen, ne partium &aelig;qualita&shy;<lb/>tem dimetiaris linearum longitudine &agrave; c&eacute;ntro gravitatis exeun&shy;<lb/>tium, ita ut &longs;ingulas lineas &aelig;qualiter dividendas putes; &longs;ed to&shy;<lb/>tum corpus debet intelligi divi&longs;um bifariam &agrave; plano per cen&shy;<lb/>trum gravitatis ip&longs;ius corporis, &amp; per centrum gravium ac le&shy;<lb/>vium tran&longs;eunte, ita ut &longs;i planum &agrave; dextr&acirc; in &longs;ini&longs;tram ductum <lb/>&longs;ecernat partes anteriores &agrave; po&longs;terioribus, &aelig;qualia &longs;int gravita&shy;<lb/>tum momenta ant&egrave;, &amp; pon&egrave;; &longs;i aliud planum per eandem di&shy;<lb/>rectionis lineam ductum partes dextras &agrave; &longs;ini&longs;tris di&longs;tinguat pa&shy;<lb/>ria &longs;imiliter hinc &amp; hinc gravitatum momenta relinquat. </s></p> <s>Illud itaqu&egrave; punctum in quocumque corpore gravi, quod <lb/>&longs;emper in motu de&longs;cribit lineam rect&agrave; in terr&aelig; centrum <lb/>ductam, dicitur <emph type="italics"/>Centrum Gravitatis<emph.end type="italics"/>; &amp; linea, qu&aelig; centrum <lb/>gravitatis conjungit cum terr&aelig; centro, <emph type="italics"/>Linea directionis<emph.end type="italics"/> dicitur; <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quam videlicet dirigitur motus, &amp; dimentienda e&longs;t <lb/>corporis &agrave; centro terr&aelig; di&longs;tantia, &longs;i quatenus grave con&longs;idere&shy;<lb/>tur. </s><s>Porr&ograve; punctum I centrum gravitatis dicitur, quia centri <lb/>nomen tribuitur puncto, quod e&longs;t medium: &amp; quemadmodum <lb/>magnitudinis alicujus centrum vocatur punctum illud, quod <lb/>&aelig;quales magnitudines circun&longs;tant, &longs;i partes, qu&aelig; ex adver&longs;o <lb/>&longs;unt, accipiantur; ita in gravibus centrum gravitatis dicitur, <lb/>quod &aelig;quales gravitates, vel &aelig;qualia gravitatum momenta cir&shy;<lb/>cun&longs;tant. </s><s>Quod &longs;i punctum I non haberet hinc, &amp; hinc &aelig;qua&shy;<lb/>les gravitatum vires, ab alterutr&acirc; parte pr&aelig;&longs;tante viribus pro&shy;<lb/>pelleretur in latus extra lineam directionis, &agrave; qu&acirc; nunquam re&shy;<lb/>cedit, &longs;i liber&egrave; moveatur. </s><s>Cave tamen, ne partium &aelig;qualita&shy;<lb/>tem dimetiaris linearum longitudine &agrave; c&eacute;ntro gravitatis exeun&shy;<lb/>tium, ita ut &longs;ingulas lineas &aelig;qualiter dividendas putes; &longs;ed to&shy;<lb/>tum corpus debet intelligi divi&longs;um bifariam &agrave; plano per cen&shy;<lb/>trum gravitatis ip&longs;ius corporis, &amp; per centrum gravium ac le&shy;<lb/>vium tran&longs;eunte, ita ut &longs;i planum &agrave; dextr&acirc; in &longs;ini&longs;tram ductum <lb/>&longs;ecernat partes anteriores &agrave; po&longs;terioribus, &aelig;qualia &longs;int gravita&shy;<lb/>tum momenta ant&egrave;, &amp; pon&egrave;; &longs;i aliud planum per eandem di&shy;<lb/>rectionis lineam ductum partes dextras &agrave; &longs;ini&longs;tris di&longs;tinguat pa&shy;<lb/>ria &longs;imiliter hinc &amp; hinc gravitatum momenta relinquat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Gravitatum, inquam, momenta, non gravitates; ne locus <lb/>pateat &aelig;quivocationi; neque enim quoties &aelig;qualia &longs;unt mo&shy;<lb/>menta, toties &aelig;quales &longs;unt gravitates hinc &amp; hinc centrum gra&shy;<lb/>vitatis complectentes, ut patebit ex iis, qu&aelig; de &aelig;quilibrio dice&shy;<lb/>mus. </s><s>Unde fit in iis tant&ugrave;m corporibus, qu&aelig; partibus unius eju&longs;&shy;<lb/>demque natur&aelig;, ac ductu perpetuo &longs;imiliter con&longs;titutis, <expan abbr="con&longs;t&atilde;t">con&longs;tant</expan>, <lb/> <s>Gravitatum, inquam, momenta, non gravitates; ne locus <lb/>pateat &aelig;quivocationi; neque enim quoties &aelig;qualia &longs;unt mo&shy;<lb/>menta, toties &aelig;quales &longs;unt gravitates hinc &amp; hinc centrum gra&shy;<lb/>vitatis complectentes, ut patebit ex iis, qu&aelig; de &aelig;quilibrio dice&shy;<lb/>mus. </s><s>Unde fit in iis tant&ugrave;m corporibus, qu&aelig; partibus unius eju&longs;&shy;<lb/>demque natur&aelig;, ac ductu perpetuo &longs;imiliter con&longs;titutis, <expan abbr="con&longs;t&atilde;t">con&longs;tant</expan>, <lb/>
 <figure/><lb/>idem e&longs;&longs;e centrum gravitatis atque magni&shy;<lb/>tudinis; reliqua certis regulis non circum&shy;<lb/>&longs;cripta, aut ex variis naturis compo&longs;ita, in <lb/>alio puncto, molis centrum habere, in alio, <lb/>gravitatis. </s><s>Si enim duo &longs;olida VT, cujus <lb/>centrum gravitatis, &amp; magnitudinis R, <lb/>&amp; MN, cujus centrum S, &aelig;qualia &longs;ecun- <figure id="id.017.01.032.1.jpg" xlink:href="017/01/032/1.jpg"/><lb/>idem e&longs;&longs;e centrum gravitatis atque magni&shy;<lb/>tudinis; reliqua certis regulis non circum&shy;<lb/>&longs;cripta, aut ex variis naturis compo&longs;ita, in <lb/>alio puncto, molis centrum habere, in alio, <lb/>gravitatis. </s><s>Si enim duo &longs;olida VT, cujus <lb/>centrum gravitatis, &amp; magnitudinis R, <lb/>&amp; MN, cujus centrum S, &aelig;qualia &longs;ecun-
 <pb n="17"/>d&ugrave;m gravitatem coagmententur, non erit centrum gravitatis <lb/>totius molis compo&longs;it&aelig; in I, ubi planum tran&longs;iens per VN &longs;e&shy;<lb/>cat lineam RS jungentem centra &longs;ingularum gravitatum &aelig;qua&shy;<lb/>lium, &longs;ed erit in L, ubi recta RS bifariam dividitur: planum <lb/>autem per centrum terr&aelig;, &amp; punctum L ductum non ita &longs;ecat <lb/>hanc molem, ut &longs;int &aelig;quales hinc, &amp; hinc gravitates, quamvis <lb/>&aelig;qualia &longs;int gravitatum in&aelig;qualium momenta, qu&aelig; ex figur&aelig; <lb/>po&longs;itione poti&longs;&longs;im&ugrave;m pendent. </s><s>Quod &longs;i corporis VT gravitas <lb/>ad corporis MN gravitatem, eam haberet rationem, quam SI <lb/>ad IR, e&longs;&longs;et I gravitatis centrum molis compo&longs;it&aelig;, qu&aelig; &agrave; plano <lb/>per terr&aelig; centrum, &amp; punctum I ducto non in gravitates &aelig;qua&shy;<lb/>les, &longs;ed in momenta &aelig;qualia divideretur; ut in loco inferi&ugrave;s ex&shy;<lb/>plicabitur. </s></p> <pb xlink:href="017/01/033.jpg" n="17"/>d&ugrave;m gravitatem coagmententur, non erit centrum gravitatis <lb/>totius molis compo&longs;it&aelig; in I, ubi planum tran&longs;iens per VN &longs;e&shy;<lb/>cat lineam RS jungentem centra &longs;ingularum gravitatum &aelig;qua&shy;<lb/>lium, &longs;ed erit in L, ubi recta RS bifariam dividitur: planum <lb/>autem per centrum terr&aelig;, &amp; punctum L ductum non ita &longs;ecat <lb/>hanc molem, ut &longs;int &aelig;quales hinc, &amp; hinc gravitates, quamvis <lb/>&aelig;qualia &longs;int gravitatum in&aelig;qualium momenta, qu&aelig; ex figur&aelig; <lb/>po&longs;itione poti&longs;&longs;im&ugrave;m pendent. </s><s>Quod &longs;i corporis VT gravitas <lb/>ad corporis MN gravitatem, eam haberet rationem, quam SI <lb/>ad IR, e&longs;&longs;et I gravitatis centrum molis compo&longs;it&aelig;, qu&aelig; &agrave; plano <lb/>per terr&aelig; centrum, &amp; punctum I ducto non in gravitates &aelig;qua&shy;<lb/>les, &longs;ed in momenta &aelig;qualia divideretur; ut in loco inferi&ugrave;s ex&shy;<lb/>plicabitur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ob&longs;erva autem non &longs;emper centrum gravitatis e&longs;&longs;e in ip&longs;o <lb/>corpore gravi, ut patet in corporibus annularibus, aut angulos <lb/>cavos habentibus, in quibus nullum e&longs;t punctum per quod tran&shy;<lb/>&longs;euntia plana qu&aelig;cunque dividant in &aelig;quas pattes momenta <lb/>gravitatum: ita tamen e&longs;t extra corporis cavi &longs;oliditatem, ut &longs;it <lb/>intra ip&longs;am cavitatem punctum, ex quo &longs;i intelligatur annulus, <lb/>vel fru&longs;tum annulare &longs;u&longs;pendi, manet po&longs;itionem habens hori&shy;<lb/>zonti parallelam, cum habeat &aelig;qualia hinc, &amp; hinc gravita&shy;<lb/>tum momenta. </s><s>Quod &longs;i corpus in cavos angulos &longs;inuatum ha&shy;<lb/>beat particulam aliquam procurrentem, pote&longs;t contingere, ut <lb/>in illius particul&aelig; extremo &longs;it totius molis centrum gravitatis: <lb/>&longs;ic brevioris alicujus bacilli extremitati alteri &longs;i duos cultros in&shy;<lb/>fixeris, ut &longs;inguli cum bacillo hinc, &amp; hinc angulum acutum <lb/>ad ea&longs;dem partes con&longs;tituant, ita inclinari po&longs;&longs;unt, ut extremo <lb/>ungue &longs;uppo&longs;ito reliqu&aelig; bacilli extremitati tota illa moles &longs;u&longs;ti&shy;<lb/>neatur citr&agrave; periculum cadendi, c&ugrave;m gravitatis centrum in illa <lb/>extremitate, intr&agrave; cavitatem, quam inclinati cultri faciunt, <lb/>&aelig;qualia habeat ex omni parte gravitatum momenta, &longs;i planum <lb/>&longs;ecans per illud tran&longs;eat.  <s>Ob&longs;erva autem non &longs;emper centrum gravitatis e&longs;&longs;e in ip&longs;o <lb/>corpore gravi, ut patet in corporibus annularibus, aut angulos <lb/>cavos habentibus, in quibus nullum e&longs;t punctum per quod tran&shy;<lb/>&longs;euntia plana qu&aelig;cunque dividant in &aelig;quas pattes momenta <lb/>gravitatum: ita tamen e&longs;t extra corporis cavi &longs;oliditatem, ut &longs;it <lb/>intra ip&longs;am cavitatem punctum, ex quo &longs;i intelligatur annulus, <lb/>vel fru&longs;tum annulare &longs;u&longs;pendi, manet po&longs;itionem habens hori&shy;<lb/>zonti parallelam, cum habeat &aelig;qualia hinc, &amp; hinc gravita&shy;<lb/>tum momenta. </s><s>Quod &longs;i corpus in cavos angulos &longs;inuatum ha&shy;<lb/>beat particulam aliquam procurrentem, pote&longs;t contingere, ut <lb/>in illius particul&aelig; extremo &longs;it totius molis centrum gravitatis: <lb/>&longs;ic brevioris alicujus bacilli extremitati alteri &longs;i duos cultros in&shy;<lb/>fixeris, ut &longs;inguli cum bacillo hinc, &amp; hinc angulum acutum <lb/>ad ea&longs;dem partes con&longs;tituant, ita inclinari po&longs;&longs;unt, ut extremo <lb/>ungue &longs;uppo&longs;ito reliqu&aelig; bacilli extremitati tota illa moles &longs;u&longs;ti&shy;<lb/>neatur citr&agrave; periculum cadendi, c&ugrave;m gravitatis centrum in illa <lb/>extremitate, intr&agrave; cavitatem, quam inclinati cultri faciunt, <lb/>&aelig;qualia habeat ex omni parte gravitatum momenta, &longs;i planum <lb/>&longs;ecans per illud tran&longs;eat.
 <pb n="18"/><gap desc="hr tag"/></s></p> <pb xlink:href="017/01/034.jpg" n="18"/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>CAPUT IV.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>CAPUT IV.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
Line 376 
Line 376 
 <s>COrpora non intelliguntur gravitare ni&longs;i in alieno loco; <lb/>quando &longs;cilicet corpus contiguum inter illa &amp; centrum <lb/>terr&aelig; interjectum, quod medii rationem habere pote&longs;t, levius <lb/>e&longs;t; petit enim infra illud e&longs;&longs;e: ni&longs;um autem hunc deors&ugrave;m <lb/><emph type="italics"/>Gravitationem<emph.end type="italics"/> dicimus. </s><s>Sed quoniam ni&longs;us i&longs;te videtur idcirc&ograve; <lb/>&agrave; natur&acirc; in&longs;titutu<gap/>, ut perturbatus corporum ordo re&longs;tituatur; <lb/>&longs;i ex fine ratio petenda &longs;it, &longs;atis apparet corpora gravia &cacute;entro <lb/>terr&aelig; vicina min&ugrave;s gravitare. </s><s>Quemadmodum enim quotie&longs;&shy;<lb/>cunque aliquis &agrave; propo&longs;ito fine magis di&longs;tat, e&ograve; magis anxius <lb/>e&longs;t, atque &longs;olicitus de mediis ad illum a&longs;&longs;equendum nece&longs;&longs;ariis, <lb/>&amp; animo &aelig;quiore toleratur modica, qu&agrave;m multa violentia; ita <lb/>natura minorem ordinis debiti perturbationem &longs;entiens, &longs;i gra&shy;<lb/>ve par&ugrave;m ab&longs;it, qu&agrave;m &longs;i long&egrave; abe&longs;&longs;et, &agrave; loco, ubi juxta inge&shy;<lb/>nitam propen&longs;ionem exigit con&longs;i&longs;tere, min&ugrave;s &longs;olicita e&longs;&longs;e debet <lb/>de illo re&longs;tituendo, nec ade&ograve; vehementi conatu, hoc e&longs;t gravi&shy;<lb/>tatione, illud urgere debet in locum &longs;uum. </s></p> <s>COrpora non intelliguntur gravitare ni&longs;i in alieno loco; <lb/>quando &longs;cilicet corpus contiguum inter illa &amp; centrum <lb/>terr&aelig; interjectum, quod medii rationem habere pote&longs;t, levius <lb/>e&longs;t; petit enim infra illud e&longs;&longs;e: ni&longs;um autem hunc deors&ugrave;m <lb/><emph type="italics"/>Gravitationem<emph.end type="italics"/> dicimus. </s><s>Sed quoniam ni&longs;us i&longs;te videtur idcirc&ograve; <lb/>&agrave; natur&acirc; in&longs;titutu<gap/>, ut perturbatus corporum ordo re&longs;tituatur; <lb/>&longs;i ex fine ratio petenda &longs;it, &longs;atis apparet corpora gravia &cacute;entro <lb/>terr&aelig; vicina min&ugrave;s gravitare. </s><s>Quemadmodum enim quotie&longs;&shy;<lb/>cunque aliquis &agrave; propo&longs;ito fine magis di&longs;tat, e&ograve; magis anxius <lb/>e&longs;t, atque &longs;olicitus de mediis ad illum a&longs;&longs;equendum nece&longs;&longs;ariis, <lb/>&amp; animo &aelig;quiore toleratur modica, qu&agrave;m multa violentia; ita <lb/>natura minorem ordinis debiti perturbationem &longs;entiens, &longs;i gra&shy;<lb/>ve par&ugrave;m ab&longs;it, qu&agrave;m &longs;i long&egrave; abe&longs;&longs;et, &agrave; loco, ubi juxta inge&shy;<lb/>nitam propen&longs;ionem exigit con&longs;i&longs;tere, min&ugrave;s &longs;olicita e&longs;&longs;e debet <lb/>de illo re&longs;tituendo, nec ade&ograve; vehementi conatu, hoc e&longs;t gravi&shy;<lb/>tatione, illud urgere debet in locum &longs;uum. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ad h&aelig;c omnibus aperti&longs;&longs;im&egrave; liquet e&ograve; majore natur&aelig; impe&shy;<lb/>tu corpora deors&ugrave;m niti, qu&ograve; levius e&longs;t corpus, in quo tan&shy;<lb/>quam in medio perficiendus e&longs;t motus, &longs;i dimittantur. </s><s>Sic &agrave; <lb/>&longs;axo in a&euml;re pendente manum deors&ugrave;m validi&ugrave;s trahi &longs;enti&shy;<lb/>mus, qu&agrave;m ab eodem aqu&aelig; immer&longs;o trahatur, &amp; mult&ograve; lan&shy;<lb/>guidi&ugrave;s conatur deor&longs;um lapis in melle de&longs;cendens, qu&agrave;m in <lb/>aqua; quia videlicet aqua levior e&longs;t melle, &amp; a&euml;r levior aqu&acirc;. </s><lb/><s>Hinc e&longs;t quod, &longs;i medij partes fuerint divers&acirc; gravitate pr&aelig;di&shy;<lb/>t&aelig;, pars centro terr&aelig; propior etiam erit gravior; atque ide&ograve; <lb/>corpus in parte medij graviore min&ugrave;s gravitabit prop&egrave; centrum <lb/>terr&aelig;, qu&agrave;m procul. </s><s>E&longs;&longs;e autem eju&longs;dem medij non commoti <lb/>partes graviores in imo, omnium fer&egrave; hominum &longs;en&longs;us e&longs;t: <lb/>quotus enim qui&longs;que e&longs;t, qui ne&longs;ciat mellis optimam partem <lb/>e&longs;&longs;e, qu&aelig; in va&longs;is fundo, vini qu&aelig; in medio, olei qu&aelig; in &longs;um&shy;<lb/>mo? </s><s>id autem verum non e&longs;&longs;et, ni&longs;i liquoris eju&longs;dem partes <lb/>e&longs;&longs;ent divers&acirc; gravitate delat&aelig; in loca &agrave; terr&aelig; centro di&longs;pari- <s>Ad h&aelig;c omnibus aperti&longs;&longs;im&egrave; liquet e&ograve; majore natur&aelig; impe&shy;<lb/>tu corpora deors&ugrave;m niti, qu&ograve; levius e&longs;t corpus, in quo tan&shy;<lb/>quam in medio perficiendus e&longs;t motus, &longs;i dimittantur. </s><s>Sic &agrave; <lb/>&longs;axo in a&euml;re pendente manum deors&ugrave;m validi&ugrave;s trahi &longs;enti&shy;<lb/>mus, qu&agrave;m ab eodem aqu&aelig; immer&longs;o trahatur, &amp; mult&ograve; lan&shy;<lb/>guidi&ugrave;s conatur deor&longs;um lapis in melle de&longs;cendens, qu&agrave;m in <lb/>aqua; quia videlicet aqua levior e&longs;t melle, &amp; a&euml;r levior aqu&acirc;. </s><lb/><s>Hinc e&longs;t quod, &longs;i medij partes fuerint divers&acirc; gravitate pr&aelig;di&shy;<lb/>t&aelig;, pars centro terr&aelig; propior etiam erit gravior; atque ide&ograve; <lb/>corpus in parte medij graviore min&ugrave;s gravitabit prop&egrave; centrum <lb/>terr&aelig;, qu&agrave;m procul. </s><s>E&longs;&longs;e autem eju&longs;dem medij non commoti <lb/>partes graviores in imo, omnium fer&egrave; hominum &longs;en&longs;us e&longs;t: <lb/>quotus enim qui&longs;que e&longs;t, qui ne&longs;ciat mellis optimam partem <lb/>e&longs;&longs;e, qu&aelig; in va&longs;is fundo, vini qu&aelig; in medio, olei qu&aelig; in &longs;um&shy;<lb/>mo? </s><s>id autem verum non e&longs;&longs;et, ni&longs;i liquoris eju&longs;dem partes <lb/>e&longs;&longs;ent divers&acirc; gravitate delat&aelig; in loca &agrave; terr&aelig; centro di&longs;pari-
 <pb n="19"/>bus intervallis remota: Quia enim oleum e&ograve; perfectius e&longs;t, <lb/>qu&ograve; propi&ugrave;s a&euml;ris levitatem &longs;pirituum &longs;ubtilitate &aelig;mulatur, <lb/>ide&ograve; quod in &longs;ummo va&longs;e innatat, optimum e&longs;t: At vini &longs;ua&shy;<lb/>vitas in exqui&longs;it&acirc; &longs;ui tartari &longs;ufficienti humore diluti cum &longs;pi&shy;<lb/>ritibus permi&longs;tione con&longs;i&longs;tens medium locum in va&longs;e exigit, <lb/>&longs;icut media e&longs;t illius gravitas inter vagantium &longs;pirituum levita&shy;<lb/>tem, &amp; f&aelig;culenti tartari gravitatem: Mellis dem&ugrave;m dulcedo <lb/>ex &longs;ui &longs;alis, &longs;eu &longs;acchari, copi&acirc; proveniens iis partibus poti&longs;&longs;i&shy;<lb/>mum ine&longs;t, qu&aelig; multo &longs;ale refert&aelig; graviores quoqu&egrave; &longs;unt, &amp; <lb/>in fundo &longs;ub&longs;idunt. </s><s>Nec e&longs;t iis abroganda fides, qui in alti&longs;&longs;i&shy;<lb/>mo mari ade&ograve; gravem aquam &agrave; &longs;e deprehen&longs;am alicubi te&longs;tan&shy;<lb/>tur, ut &longs;upta reliquum maris fundum ambulantes ad alti&longs;&longs;i&shy;<lb/>mam fo&longs;&longs;am venerint, in quam penetrare &longs;&aelig;pi&ugrave;s irrito conatu <lb/>tent&acirc;rint: his enim non &aelig;gr&egrave; fidem habeo, qui a&euml;rem in imis <lb/>vallibus cra&longs;&longs;iorem atqu&egrave; graviorem, in &longs;ummis ver&ograve; montibus <lb/>puriorem atque leviorem ab omnibus admitti video. </s><s>Cum ita&shy;<lb/>que (&longs;i ex notis ad min&ugrave;s nota progredi philo&longs;ophando liceat) <lb/>prop&egrave; centrum gravium ac levium medij partes graviores &longs;int, <lb/>quam procul ab illo; minor e&longs;t gravitatio corporum, &longs;i centro <lb/>propiora fiant, ac quando long&egrave; ab illo remota detinebantur. </s><lb/><s>Hinc autem re&longs;ponderi pote&longs;t qu&aelig;rentibus, cur in fodinis lon&shy;<lb/>g&egrave; facili&ugrave;s crudi metalli ma&longs;&longs;a moveatur, qu&agrave;m in &longs;uperficie <lb/>terr&aelig;: a&euml;r &longs;cilicet profundis illis cuniculis inclu&longs;us gravior mul&shy;<lb/>t&ograve; ac cra&longs;&longs;ior e&longs;t a&euml;re i&longs;to, quem in&longs;piramus, atque ade&ograve; ibi <lb/>metallum min&ugrave;s gravitat. </s></p> <pb xlink:href="017/01/035.jpg" n="19"/>bus intervallis remota: Quia enim oleum e&ograve; perfectius e&longs;t, <lb/>qu&ograve; propi&ugrave;s a&euml;ris levitatem &longs;pirituum &longs;ubtilitate &aelig;mulatur, <lb/>ide&ograve; quod in &longs;ummo va&longs;e innatat, optimum e&longs;t: At vini &longs;ua&shy;<lb/>vitas in exqui&longs;it&acirc; &longs;ui tartari &longs;ufficienti humore diluti cum &longs;pi&shy;<lb/>ritibus permi&longs;tione con&longs;i&longs;tens medium locum in va&longs;e exigit, <lb/>&longs;icut media e&longs;t illius gravitas inter vagantium &longs;pirituum levita&shy;<lb/>tem, &amp; f&aelig;culenti tartari gravitatem: Mellis dem&ugrave;m dulcedo <lb/>ex &longs;ui &longs;alis, &longs;eu &longs;acchari, copi&acirc; proveniens iis partibus poti&longs;&longs;i&shy;<lb/>mum ine&longs;t, qu&aelig; multo &longs;ale refert&aelig; graviores quoqu&egrave; &longs;unt, &amp; <lb/>in fundo &longs;ub&longs;idunt. </s><s>Nec e&longs;t iis abroganda fides, qui in alti&longs;&longs;i&shy;<lb/>mo mari ade&ograve; gravem aquam &agrave; &longs;e deprehen&longs;am alicubi te&longs;tan&shy;<lb/>tur, ut &longs;upta reliquum maris fundum ambulantes ad alti&longs;&longs;i&shy;<lb/>mam fo&longs;&longs;am venerint, in quam penetrare &longs;&aelig;pi&ugrave;s irrito conatu <lb/>tent&acirc;rint: his enim non &aelig;gr&egrave; fidem habeo, qui a&euml;rem in imis <lb/>vallibus cra&longs;&longs;iorem atqu&egrave; graviorem, in &longs;ummis ver&ograve; montibus <lb/>puriorem atque leviorem ab omnibus admitti video. </s><s>Cum ita&shy;<lb/>que (&longs;i ex notis ad min&ugrave;s nota progredi philo&longs;ophando liceat) <lb/>prop&egrave; centrum gravium ac levium medij partes graviores &longs;int, <lb/>quam procul ab illo; minor e&longs;t gravitatio corporum, &longs;i centro <lb/>propiora fiant, ac quando long&egrave; ab illo remota detinebantur. </s><lb/><s>Hinc autem re&longs;ponderi pote&longs;t qu&aelig;rentibus, cur in fodinis lon&shy;<lb/>g&egrave; facili&ugrave;s crudi metalli ma&longs;&longs;a moveatur, qu&agrave;m in &longs;uperficie <lb/>terr&aelig;: a&euml;r &longs;cilicet profundis illis cuniculis inclu&longs;us gravior mul&shy;<lb/>t&ograve; ac cra&longs;&longs;ior e&longs;t a&euml;re i&longs;to, quem in&longs;piramus, atque ade&ograve; ibi <lb/>metallum min&ugrave;s gravitat. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Qu&ograve;d &longs;i libeat minorem hanc gravitationem experimento <lb/>deprehendere, &longs;ume vitream fi&longs;tulam &longs;upern&egrave; clau&longs;am longio&shy;<lb/>rem pedibus tribus Romanis, eam imple argento vivo, digito&shy;<lb/>que o&longs;culum accurat&egrave; claudens inverte, ac argento vivo &longs;ub&shy;<lb/>jecti va&longs;is immerge; t&ugrave;m amoto digito de&longs;cendet mercurius in <lb/>fi&longs;tul&acirc;, iter&uacute;mque a&longs;cendet, &amp; in cert&acirc; demum altitudine per&shy;<lb/>pendiculari quie&longs;cet. </s><s>Ob&longs;ervat&acirc; igitur altitudine perpendicu&shy;<lb/>lari, quam mercurius obtinet, &longs;i in im&acirc; valle experimentum <lb/>in&longs;tituatur, e&acirc;que comparat&acirc; cum altitudine perpendiculari, <lb/>in qua con&longs;i&longs;tit, c&ugrave;m in &longs;ummo montis alti&longs;&longs;imi vertice expe&shy;<lb/>rimentum idem &longs;umitur, animadvertes altitudinem mercurij <lb/>per vim in fi&longs;tul&acirc; &longs;u&longs;pen&longs;i minorem e&longs;&longs;e in &longs;ummo monre, qu&agrave;m  <s>Qu&ograve;d &longs;i libeat minorem hanc gravitationem experimento <lb/>deprehendere, &longs;ume vitream fi&longs;tulam &longs;upern&egrave; clau&longs;am longio&shy;<lb/>rem pedibus tribus Romanis, eam imple argento vivo, digito&shy;<lb/>que o&longs;culum accurat&egrave; claudens inverte, ac argento vivo &longs;ub&shy;<lb/>jecti va&longs;is immerge; t&ugrave;m amoto digito de&longs;cendet mercurius in <lb/>fi&longs;tul&acirc;, iter&uacute;mque a&longs;cendet, &amp; in cert&acirc; demum altitudine per&shy;<lb/>pendiculari quie&longs;cet. </s><s>Ob&longs;ervat&acirc; igitur altitudine perpendicu&shy;<lb/>lari, quam mercurius obtinet, &longs;i in im&acirc; valle experimentum <lb/>in&longs;tituatur, e&acirc;que comparat&acirc; cum altitudine perpendiculari, <lb/>in qua con&longs;i&longs;tit, c&ugrave;m in &longs;ummo montis alti&longs;&longs;imi vertice expe&shy;<lb/>rimentum idem &longs;umitur, animadvertes altitudinem mercurij <lb/>per vim in fi&longs;tul&acirc; &longs;u&longs;pen&longs;i minorem e&longs;&longs;e in &longs;ummo monre, qu&agrave;m
 <pb n="20"/>in valle; Quia nimirum mercurius intra fi&longs;tulam detentus tan&shy;<lb/>qu&agrave;m in va&longs;e, e&longs;t in a&euml;re fi&longs;tulam ambiente tanquam in loco; <lb/>in a&euml;re autem leviori c&ugrave;m magis gravitet, in minori etiam al&shy;<lb/>titudine perpendiculari con&longs;i&longs;tit. </s><s>Experimentum hoc in valle, <lb/>&amp; in monte &longs;umere mihi otium non fuit, quamvis in eo &longs;&aelig;&shy;<lb/>pi&ugrave;s me exercuerim: &longs;ed de illius veritate ambigere non &longs;inunt <lb/>te&longs;tes in Galli&acirc; luculenti&longs;&longs;imi, qui di&longs;crimen hoc in mercuri; <lb/>altitudine ob&longs;erv&acirc;runt in altioribus montibus. </s></p> <pb xlink:href="017/01/036.jpg" n="20"/>in valle; Quia nimirum mercurius intra fi&longs;tulam detentus tan&shy;<lb/>qu&agrave;m in va&longs;e, e&longs;t in a&euml;re fi&longs;tulam ambiente tanquam in loco; <lb/>in a&euml;re autem leviori c&ugrave;m magis gravitet, in minori etiam al&shy;<lb/>titudine perpendiculari con&longs;i&longs;tit. </s><s>Experimentum hoc in valle, <lb/>&amp; in monte &longs;umere mihi otium non fuit, quamvis in eo &longs;&aelig;&shy;<lb/>pi&ugrave;s me exercuerim: &longs;ed de illius veritate ambigere non &longs;inunt <lb/>te&longs;tes in Galli&acirc; luculenti&longs;&longs;imi, qui di&longs;crimen hoc in mercuri; <lb/>altitudine ob&longs;erv&acirc;runt in altioribus montibus. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ver&ugrave;m, ex alio pr&aelig;tete&agrave; capite imminui debet gravitatio <lb/>corporum in minori &agrave; centro remotione, habit&acirc; &longs;ol&ugrave;m ratione <lb/>&longs;it&ucirc;s. </s><s>C&ugrave;m enim totius corporis gravitatio conflata &longs;it ex &longs;in&shy;<lb/>gularum partium impetu, quo deor&longs;um nituntur, manife&longs;tum <lb/>e&longs;t &longs;ingulis partibus languidi&ugrave;s deor&longs;um conantibus, totius cor&shy;<lb/>poris gravitationem e&longs;&longs;e pariter languidiorem. </s><s>Quoniam ver&ograve; <lb/>quicquid in motu cogitur &agrave; recto &longs;ecund&ugrave;m naturam tramite <lb/>deflectere, lenti&ugrave;s atque remi&longs;&longs;i&ugrave;s pergit ad pr&aelig;&longs;titutum mo&shy;<lb/>t&ucirc;s terminum; particul&aelig; autem corporis &longs;olidi gravis, propio&shy;<lb/>res centro fact&aelig;, magis &agrave; &longs;uo perpendiculo, &longs;ibi invicem ad&shy;<lb/>ver&longs;antes, declinant; &longs;atis con&longs;tat &longs;ingulas fractis quodammo&shy;<lb/>do viribus languentes plurimum de conatu remittere. </s><s>Si enim <lb/> <s>Ver&ugrave;m, ex alio pr&aelig;tete&agrave; capite imminui debet gravitatio <lb/>corporum in minori &agrave; centro remotione, habit&acirc; &longs;ol&ugrave;m ratione <lb/>&longs;it&ucirc;s. </s><s>C&ugrave;m enim totius corporis gravitatio conflata &longs;it ex &longs;in&shy;<lb/>gularum partium impetu, quo deor&longs;um nituntur, manife&longs;tum <lb/>e&longs;t &longs;ingulis partibus languidi&ugrave;s deor&longs;um conantibus, totius cor&shy;<lb/>poris gravitationem e&longs;&longs;e pariter languidiorem. </s><s>Quoniam ver&ograve; <lb/>quicquid in motu cogitur &agrave; recto &longs;ecund&ugrave;m naturam tramite <lb/>deflectere, lenti&ugrave;s atque remi&longs;&longs;i&ugrave;s pergit ad pr&aelig;&longs;titutum mo&shy;<lb/>t&ucirc;s terminum; particul&aelig; autem corporis &longs;olidi gravis, propio&shy;<lb/>res centro fact&aelig;, magis &agrave; &longs;uo perpendiculo, &longs;ibi invicem ad&shy;<lb/>ver&longs;antes, declinant; &longs;atis con&longs;tat &longs;ingulas fractis quodammo&shy;<lb/>do viribus languentes plurimum de conatu remittere. </s><s>Si enim <lb/>
 <figure/><lb/>&longs;olidum AB fiat centro vicinius ita, <lb/>ut A &longs;it in K, &amp; B in L, line&aelig; di&shy;<lb/>rectionis partium extremarum &longs;unt <lb/>KC, LC: at coguntur per lineas <lb/>KF, LE parallelas de&longs;cendere, <lb/>fiuntque anguli CKF, CLE ex&shy;<lb/>terni majores internis CAK, CBL <lb/>per 16. l. 1. magis igitur in K &amp; L <lb/>recedunt &agrave; perpendiculo, qu&agrave;m re&shy;<lb/>cederent in A &amp; B. </s><s>Quia itaque <lb/>pars in K exi&longs;tens magis impeditur <lb/>ab oppo&longs;it&acirc; extremitate, qu&aelig; in L, <lb/>ne per KC de&longs;cendat (ni&longs;i enim <lb/>pars, qu&aelig; in L, urgeret oppo&longs;itam <lb/>tentans per LC de&longs;cendere, non cogeretur pars in K exi&longs;tens <lb/>ade&ograve; recedere &agrave; &longs;u&acirc; directionis line&acirc;) minori etiam impetu <lb/>deor&longs;um fertur. </s><s>E&longs;t autem eadem de reliquis partibus ratio,  <figure id="id.017.01.036.1.jpg" xlink:href="017/01/036/1.jpg"/><lb/>&longs;olidum AB fiat centro vicinius ita, <lb/>ut A &longs;it in K, &amp; B in L, line&aelig; di&shy;<lb/>rectionis partium extremarum &longs;unt <lb/>KC, LC: at coguntur per lineas <lb/>KF, LE parallelas de&longs;cendere, <lb/>fiuntque anguli CKF, CLE ex&shy;<lb/>terni majores internis CAK, CBL <lb/>per 16. l. 1. magis igitur in K &amp; L <lb/>recedunt &agrave; perpendiculo, qu&agrave;m re&shy;<lb/>cederent in A &amp; B. </s><s>Quia itaque <lb/>pars in K exi&longs;tens magis impeditur <lb/>ab oppo&longs;it&acirc; extremitate, qu&aelig; in L, <lb/>ne per KC de&longs;cendat (ni&longs;i enim <lb/>pars, qu&aelig; in L, urgeret oppo&longs;itam <lb/>tentans per LC de&longs;cendere, non cogeretur pars in K exi&longs;tens <lb/>ade&ograve; recedere &agrave; &longs;u&acirc; directionis line&acirc;) minori etiam impetu <lb/>deor&longs;um fertur. </s><s>E&longs;t autem eadem de reliquis partibus ratio,
 <pb n="21"/>pr&aelig;ter eas, qu&aelig; in e&acirc;dem directionis line&acirc; &longs;unt cum centro <lb/>gravitatis; &longs;ingul&aelig; enim ad centrum terr&aelig; accedentes magis &agrave; <lb/>&longs;uo perpendiculo recedunt, min&uacute;&longs;que deor&longs;um gravitant. </s><s>Qu&icirc; <lb/>igitur fieri po&longs;&longs;it, ut debilitato &longs;ingularum particularum cona&shy;<lb/>tu, atque impetu deor&longs;um, non minuatur pariter totius cor&shy;<lb/>poris gravitatio, &longs;i fiat centro vicinius? </s></p> <pb xlink:href="017/01/037.jpg" n="21"/>pr&aelig;ter eas, qu&aelig; in e&acirc;dem directionis line&acirc; &longs;unt cum centro <lb/>gravitatis; &longs;ingul&aelig; enim ad centrum terr&aelig; accedentes magis &agrave; <lb/>&longs;uo perpendiculo recedunt, min&uacute;&longs;que deor&longs;um gravitant. </s><s>Qu&icirc; <lb/>igitur fieri po&longs;&longs;it, ut debilitato &longs;ingularum particularum cona&shy;<lb/>tu, atque impetu deor&longs;um, non minuatur pariter totius cor&shy;<lb/>poris gravitatio, &longs;i fiat centro vicinius? </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Illud tamen non diffiteor, quod &longs;i medij levitates, aut angu&shy;<lb/>lorum CLE, CBL inclinationes eo tant&ugrave;m di&longs;crimine &longs;ecer&shy;<lb/>nantur, quod omnem &longs;en&longs;um fugiat, vel &longs;altem ex medij gra&shy;<lb/>vitate, &amp; anguli magnitudine conjunctim &longs;umptis oriri non <lb/>po&longs;&longs;it varietas, qu&aelig; &longs;ub &longs;en&longs;um cadat; neque percipietur gra&shy;<lb/>vitationis differentia in majori vicinitate. </s><s>Sed hoc non facit, <lb/>quin inter gravitationes di&longs;crimen intercedat; neque enim <lb/>continu&ograve;, &longs;i quid &longs;en&longs;um latet, id omnin&ograve; non e&longs;&longs;e dicendum <lb/>e&longs;t: contingere &longs;i quidem pote&longs;t motum aliquem ita &longs;en&longs;im, &amp; <lb/>&longs;ine &longs;en&longs;u fieri, ut non ni&longs;i elap&longs;o temporis &longs;patio dem&ugrave;m inno&shy;<lb/>te&longs;cat. </s><s>Sic &longs;i vinum, cujus gravitas vix minor &longs;it gravitate aqu&aelig; <lb/>arte &longs;atis not&acirc; affuderis aqu&aelig; ita, ut innatet, &amp; &longs;upremam va&shy;<lb/>&longs;is partem occupet, aliudque vas &longs;imili vino plenum, &longs;ed paul&ograve; <lb/>altius, habeas, tum ex libra centrum mot&ucirc;s habente in cen&shy;<lb/>tro gravitatis jugi pendeant &aelig;qualia pondera intr&agrave; vinum <lb/>utriu&longs;que va&longs;is; fiet utique ponderum &aelig;quilibrium, &amp; con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tent eo in &longs;itu, quem illis dederis: at &longs;i alterum libr&aelig; extre&shy;<lb/>mum ita deprimas, ut pondus, quod ex eo pendet, ex vino ad <lb/>aquam vix graviorem tran&longs;eat, reliquo pondere intra vinum <lb/>manente; initio quidem non apparebit motus libr&aelig; &longs;e re&longs;ti&shy;<lb/>tuentis, quia pondus in vino non excedit gravitationem pon&shy;<lb/>deris &aelig;qualis in aqu&acirc; ni&longs;i eo exce&longs;&longs;u, quo gravitas aqu&aelig; &longs;upe&shy;<lb/>rat gravitatem vini; hic autem exce&longs;&longs;us cum minimus &longs;it, mo&shy;<lb/>tum quoque efficiet, quem &aelig;gr&egrave; &agrave; quiete di&longs;cernas, ni&longs;i ubi <lb/>po&longs;t aliquod tempus deprehenderis pondus altius de&longs;cendi&longs;&longs;e, <lb/>depre&longs;&longs;ius autem a&longs;cendi&longs;&longs;e. </s><s>Haud &longs;ecus philo&longs;ophandum e&longs;t <lb/>de majore, aut minore corporum gravitatione, &longs;i di&longs;paribus in&shy;<lb/>tervallis &agrave; terr&aelig; centro removeantur, diuti&ugrave;s enim prop&egrave; cen&shy;<lb/>trum incumbere poterunt &longs;u&longs;tinenti, qu&agrave;m procul: id quod <lb/>&longs;atis erit ad minorem gravitationem patefaciendam, qu&aelig; non <lb/>&longs;tatim innote&longs;cat. </s></p> <s>Illud tamen non diffiteor, quod &longs;i medij levitates, aut angu&shy;<lb/>lorum CLE, CBL inclinationes eo tant&ugrave;m di&longs;crimine &longs;ecer&shy;<lb/>nantur, quod omnem &longs;en&longs;um fugiat, vel &longs;altem ex medij gra&shy;<lb/>vitate, &amp; anguli magnitudine conjunctim &longs;umptis oriri non <lb/>po&longs;&longs;it varietas, qu&aelig; &longs;ub &longs;en&longs;um cadat; neque percipietur gra&shy;<lb/>vitationis differentia in majori vicinitate. </s><s>Sed hoc non facit, <lb/>quin inter gravitationes di&longs;crimen intercedat; neque enim <lb/>continu&ograve;, &longs;i quid &longs;en&longs;um latet, id omnin&ograve; non e&longs;&longs;e dicendum <lb/>e&longs;t: contingere &longs;i quidem pote&longs;t motum aliquem ita &longs;en&longs;im, &amp; <lb/>&longs;ine &longs;en&longs;u fieri, ut non ni&longs;i elap&longs;o temporis &longs;patio dem&ugrave;m inno&shy;<lb/>te&longs;cat. </s><s>Sic &longs;i vinum, cujus gravitas vix minor &longs;it gravitate aqu&aelig; <lb/>arte &longs;atis not&acirc; affuderis aqu&aelig; ita, ut innatet, &amp; &longs;upremam va&shy;<lb/>&longs;is partem occupet, aliudque vas &longs;imili vino plenum, &longs;ed paul&ograve; <lb/>altius, habeas, tum ex libra centrum mot&ucirc;s habente in cen&shy;<lb/>tro gravitatis jugi pendeant &aelig;qualia pondera intr&agrave; vinum <lb/>utriu&longs;que va&longs;is; fiet utique ponderum &aelig;quilibrium, &amp; con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tent eo in &longs;itu, quem illis dederis: at &longs;i alterum libr&aelig; extre&shy;<lb/>mum ita deprimas, ut pondus, quod ex eo pendet, ex vino ad <lb/>aquam vix graviorem tran&longs;eat, reliquo pondere intra vinum <lb/>manente; initio quidem non apparebit motus libr&aelig; &longs;e re&longs;ti&shy;<lb/>tuentis, quia pondus in vino non excedit gravitationem pon&shy;<lb/>deris &aelig;qualis in aqu&acirc; ni&longs;i eo exce&longs;&longs;u, quo gravitas aqu&aelig; &longs;upe&shy;<lb/>rat gravitatem vini; hic autem exce&longs;&longs;us cum minimus &longs;it, mo&shy;<lb/>tum quoque efficiet, quem &aelig;gr&egrave; &agrave; quiete di&longs;cernas, ni&longs;i ubi <lb/>po&longs;t aliquod tempus deprehenderis pondus altius de&longs;cendi&longs;&longs;e, <lb/>depre&longs;&longs;ius autem a&longs;cendi&longs;&longs;e. </s><s>Haud &longs;ecus philo&longs;ophandum e&longs;t <lb/>de majore, aut minore corporum gravitatione, &longs;i di&longs;paribus in&shy;<lb/>tervallis &agrave; terr&aelig; centro removeantur, diuti&ugrave;s enim prop&egrave; cen&shy;<lb/>trum incumbere poterunt &longs;u&longs;tinenti, qu&agrave;m procul: id quod <lb/>&longs;atis erit ad minorem gravitationem patefaciendam, qu&aelig; non <lb/>&longs;tatim innote&longs;cat. </s></p>
 <pb n="22"/> <pb xlink:href="017/01/038.jpg" n="22"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>H&aelig;c autem non leviter confirmari videntur ex iis, qu&aelig; quo&shy;<lb/>tidi&egrave; fer&egrave; videmus; nam &longs;i circinus, quo circulos de&longs;cribere <lb/>&longs;olemus, cadat, &longs;emper nodus pr&aelig;vertit cu&longs;pides, &amp; prior ter&shy;<lb/>ram ferit; ni&longs;i fort&egrave; nodus ad perpendiculum immineat cru&shy;<lb/>ribus: &amp; omnia fer&egrave; corpora, qu&aelig; centrum gravitatis ex una <lb/>parte habent, &longs;i ex modic&acirc; altitudine dimittantur, videntur <lb/>quidem cadere parallela; &longs;ed ex majori altitudine &longs;i de&longs;cen&shy;<lb/>dant, pars gravior prior terram attingit. </s><s>Sit enim corpus ES, <lb/> <s>H&aelig;c autem non leviter confirmari videntur ex iis, qu&aelig; quo&shy;<lb/>tidi&egrave; fer&egrave; videmus; nam &longs;i circinus, quo circulos de&longs;cribere <lb/>&longs;olemus, cadat, &longs;emper nodus pr&aelig;vertit cu&longs;pides, &amp; prior ter&shy;<lb/>ram ferit; ni&longs;i fort&egrave; nodus ad perpendiculum immineat cru&shy;<lb/>ribus: &amp; omnia fer&egrave; corpora, qu&aelig; centrum gravitatis ex una <lb/>parte habent, &longs;i ex modic&acirc; altitudine dimittantur, videntur <lb/>quidem cadere parallela; &longs;ed ex majori altitudine &longs;i de&longs;cen&shy;<lb/>dant, pars gravior prior terram attingit. </s><s>Sit enim corpus ES, <lb/>
 <figure/><lb/>cujus gravitatis centrum H, linea <lb/>directionis HA; &longs;i horizonti paral&shy;<lb/>lelum de&longs;cenderet, per rectas EI, <lb/>SR parallelas line&aelig; directionis mo&shy;<lb/>veretur; id quod in modic&acirc; tant&ugrave;m <lb/>altitudine contingere videtur, quia <lb/>nondum facta e&longs;t ea gravitationis <lb/>imminutio in extremitate S, qu&aelig; <lb/>percipi po&longs;&longs;it. </s><s>Si enim E per EI <lb/>de&longs;cenderet, S ver&ograve; per SR, an&shy;<lb/>gulus IEA &aelig;qualis alterno EAH <lb/>per 29. lib. 1. minor e&longs;&longs;et angulo <lb/>RSA, qui &aelig;qualis e&longs;t alterno <lb/>HAS; nam ex hypothe&longs;i min&ugrave;s <lb/>di&longs;tat E, qu&agrave;m S, &agrave; centro gravi&shy;<lb/>tatis H, &amp; e&longs;t angulus EAH minor angulo HAS; pars igi&shy;<lb/>tur S magis deflecteret &agrave; &longs;uo perpendiculo SA, qu&agrave;m E de&shy;<lb/>flecteret ab EA; c&ugrave;m itaque S magis in latus propelleretur, <lb/>plus etiam de conatu deor&longs;um remitteret, qu&agrave;m E; atque ade&ograve; <lb/>non po&longs;&longs;et &aelig;qualiter de&longs;cendere ac moveri, contra hypothe&longs;im <lb/>paralleli&longs;mi. </s><s>Dicendum e&longs;t igitur non per parallelas EI, SR <lb/>fieri motum, &longs;ed intra illas paulatim partem E graviorem pr&aelig;&shy;<lb/>currere: quia &longs;cilicet partes omnes extra lineam directionis <lb/>AH con&longs;titut&aelig; dum removentur &agrave; &longs;uo perpendiculo, aliquid <lb/>amittunt de impetu, quo deor&longs;um nituntur, propiores quidem <lb/>minus, remotiores autem plus; pars &longs;i quidem G in principio <lb/>mot&ucirc;s de&longs;cendens parallela line&aelig; directionis per GM facit an&shy;<lb/>gulum AGM internum per 16.lib.1. minorem externo GMS, <lb/>qui per 29. 1. e&longs;t &aelig;qualis alterno MSR. </s><s>Quia ergo AGM  <figure id="id.017.01.038.1.jpg" xlink:href="017/01/038/1.jpg"/><lb/>cujus gravitatis centrum H, linea <lb/>directionis HA; &longs;i horizonti paral&shy;<lb/>lelum de&longs;cenderet, per rectas EI, <lb/>SR parallelas line&aelig; directionis mo&shy;<lb/>veretur; id quod in modic&acirc; tant&ugrave;m <lb/>altitudine contingere videtur, quia <lb/>nondum facta e&longs;t ea gravitationis <lb/>imminutio in extremitate S, qu&aelig; <lb/>percipi po&longs;&longs;it. </s><s>Si enim E per EI <lb/>de&longs;cenderet, S ver&ograve; per SR, an&shy;<lb/>gulus IEA &aelig;qualis alterno EAH <lb/>per 29. lib. 1. minor e&longs;&longs;et angulo <lb/>RSA, qui &aelig;qualis e&longs;t alterno <lb/>HAS; nam ex hypothe&longs;i min&ugrave;s <lb/>di&longs;tat E, qu&agrave;m S, &agrave; centro gravi&shy;<lb/>tatis H, &amp; e&longs;t angulus EAH minor angulo HAS; pars igi&shy;<lb/>tur S magis deflecteret &agrave; &longs;uo perpendiculo SA, qu&agrave;m E de&shy;<lb/>flecteret ab EA; c&ugrave;m itaque S magis in latus propelleretur, <lb/>plus etiam de conatu deor&longs;um remitteret, qu&agrave;m E; atque ade&ograve; <lb/>non po&longs;&longs;et &aelig;qualiter de&longs;cendere ac moveri, contra hypothe&longs;im <lb/>paralleli&longs;mi. </s><s>Dicendum e&longs;t igitur non per parallelas EI, SR <lb/>fieri motum, &longs;ed intra illas paulatim partem E graviorem pr&aelig;&shy;<lb/>currere: quia &longs;cilicet partes omnes extra lineam directionis <lb/>AH con&longs;titut&aelig; dum removentur &agrave; &longs;uo perpendiculo, aliquid <lb/>amittunt de impetu, quo deor&longs;um nituntur, propiores quidem <lb/>minus, remotiores autem plus; pars &longs;i quidem G in principio <lb/>mot&ucirc;s de&longs;cendens parallela line&aelig; directionis per GM facit an&shy;<lb/>gulum AGM internum per 16.lib.1. minorem externo GMS, <lb/>qui per 29. 1. e&longs;t &aelig;qualis alterno MSR. </s><s>Quia ergo AGM
 <pb n="23"/>minor e&longs;t angulo ASR, pars G minus de &longs;uo impetu deor&longs;um <lb/>amittit, qu&agrave;m pars S; &amp; quamvis initio di&longs;crimen hoc non <lb/>percipiatur, demum fit, ut additis pluribus differentiis mani&shy;<lb/>fe&longs;t&egrave; appareat partem S min&ugrave;s gravitare, quia tardi&ugrave;s deor&shy;<lb/>&longs;um movetur; &amp; tandem ip&longs;a &longs;equitur partem E pr&aelig;cur&shy;<lb/>rentem, po&longs;tquam minori ill&acirc; gravitatione permi&longs;it parti E, <lb/>ut propi&ugrave;s accederet ad lineam directionis, fieretqu&egrave; qu&aelig;&shy;<lb/>dam virtualis conver&longs;io circa centrum gravitatis H, in qua <lb/>extremitas E occuparet infimum locum, S autem &longs;upre&shy;<lb/>mum. </s><s>Quare c&ugrave;m nos doceat experientia partem HS <lb/>&aelig;quiponderantem parti HE, &longs;i &longs;u&longs;pendantur ex H, in mo&shy;<lb/>tu tamen min&ugrave;s gravitare, qu&agrave;m oppo&longs;itam, ide&oacute;que fieri <lb/>illam conver&longs;ionem, ut pars E fiat inferior; neque aptior <lb/>a&longs;&longs;ignari po&longs;&longs;it ratio, qu&agrave;m qu&aelig; petitur ex rece&longs;&longs;u partium <lb/>majori &agrave; &longs;uo perpendiculo: &longs;atis liquet, quantum momenti <lb/>habeat h&aelig;c declinatio &agrave; perpendiculo ad minuendam gra&shy;<lb/>vitationem. </s><s>Ex majori igitur declinatione &agrave; line&acirc; perpen&shy;<lb/>diculari, qu&aelig; con&longs;equitur corpus con&longs;titutum non ade&ograve; <lb/>procul &agrave; centro terr&aelig; ut pri&ugrave;s, non inept&egrave; arguitur minor <lb/>corporis gravitatio in eo &longs;itu, &longs;i c&aelig;tera &longs;int paria: neque <lb/>enim comparo corpus, quod per motum de&longs;cendit, per&longs;e&shy;<lb/>verans in &longs;uo motu, cum corpore in loco altiori tran&longs;eun&shy;<lb/>te &agrave; quiete ad motum; nam tunc ex impetu per motum <lb/>concepto major e&longs;t gravitatio in loco inferiore, qu&agrave;m in &longs;u&shy;<lb/>periore: &longs;ed tant&ugrave;m corpora invicem comparo, vel pariter <lb/>quie&longs;centia, vel &aelig;quali tempore mota, illudque, quod ter&shy;<lb/>r&aelig; vicinius e&longs;t, a&longs;&longs;ero, vel minori ni&longs;u conari &agrave; quiete in <lb/>loco alieno tran&longs;ire ad motum, vel &aelig;quali tempore, quo pr&aelig;&shy;<lb/>ce&longs;&longs;it motus, minus impetus acqui&longs;ii&longs;&longs;e ac minoribus viribus <lb/>motum continuare. </s></p> <pb xlink:href="017/01/039.jpg" n="23"/>minor e&longs;t angulo ASR, pars G minus de &longs;uo impetu deor&longs;um <lb/>amittit, qu&agrave;m pars S; &amp; quamvis initio di&longs;crimen hoc non <lb/>percipiatur, demum fit, ut additis pluribus differentiis mani&shy;<lb/>fe&longs;t&egrave; appareat partem S min&ugrave;s gravitare, quia tardi&ugrave;s deor&shy;<lb/>&longs;um movetur; &amp; tandem ip&longs;a &longs;equitur partem E pr&aelig;cur&shy;<lb/>rentem, po&longs;tquam minori ill&acirc; gravitatione permi&longs;it parti E, <lb/>ut propi&ugrave;s accederet ad lineam directionis, fieretqu&egrave; qu&aelig;&shy;<lb/>dam virtualis conver&longs;io circa centrum gravitatis H, in qua <lb/>extremitas E occuparet infimum locum, S autem &longs;upre&shy;<lb/>mum. </s><s>Quare c&ugrave;m nos doceat experientia partem HS <lb/>&aelig;quiponderantem parti HE, &longs;i &longs;u&longs;pendantur ex H, in mo&shy;<lb/>tu tamen min&ugrave;s gravitare, qu&agrave;m oppo&longs;itam, ide&oacute;que fieri <lb/>illam conver&longs;ionem, ut pars E fiat inferior; neque aptior <lb/>a&longs;&longs;ignari po&longs;&longs;it ratio, qu&agrave;m qu&aelig; petitur ex rece&longs;&longs;u partium <lb/>majori &agrave; &longs;uo perpendiculo: &longs;atis liquet, quantum momenti <lb/>habeat h&aelig;c declinatio &agrave; perpendiculo ad minuendam gra&shy;<lb/>vitationem. </s><s>Ex majori igitur declinatione &agrave; line&acirc; perpen&shy;<lb/>diculari, qu&aelig; con&longs;equitur corpus con&longs;titutum non ade&ograve; <lb/>procul &agrave; centro terr&aelig; ut pri&ugrave;s, non inept&egrave; arguitur minor <lb/>corporis gravitatio in eo &longs;itu, &longs;i c&aelig;tera &longs;int paria: neque <lb/>enim comparo corpus, quod per motum de&longs;cendit, per&longs;e&shy;<lb/>verans in &longs;uo motu, cum corpore in loco altiori tran&longs;eun&shy;<lb/>te &agrave; quiete ad motum; nam tunc ex impetu per motum <lb/>concepto major e&longs;t gravitatio in loco inferiore, qu&agrave;m in &longs;u&shy;<lb/>periore: &longs;ed tant&ugrave;m corpora invicem comparo, vel pariter <lb/>quie&longs;centia, vel &aelig;quali tempore mota, illudque, quod ter&shy;<lb/>r&aelig; vicinius e&longs;t, a&longs;&longs;ero, vel minori ni&longs;u conari &agrave; quiete in <lb/>loco alieno tran&longs;ire ad motum, vel &aelig;quali tempore, quo pr&aelig;&shy;<lb/>ce&longs;&longs;it motus, minus impetus acqui&longs;ii&longs;&longs;e ac minoribus viribus <lb/>motum continuare. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ex his qu&aelig; de gravibus hactenus di&longs;putata &longs;unt, aliquis <lb/>forta&longs;s&egrave; inferat levia &agrave; centro remotiora min&ugrave;s levitare, &longs;i&shy;<lb/>cut gravia centro propiora min&ugrave;s gravitant. </s><s>Ver&ugrave;m res e&longs;t <lb/>pen&longs;iculati&ugrave;s examinanda, nec &longs;impliciter ex oppo&longs;itis gra&shy;<lb/>vium, ac levium naturis definienda, qua&longs;i ob id ip&longs;um, <lb/>quia &longs;ibi gravitas atque levitas adver&longs;antur, contraria ha&shy;<lb/>berent omnia con&longs;equentia. </s><s>Et quidem quod &longs;pectat ad  <s>Ex his qu&aelig; de gravibus hactenus di&longs;putata &longs;unt, aliquis <lb/>forta&longs;s&egrave; inferat levia &agrave; centro remotiora min&ugrave;s levitare, &longs;i&shy;<lb/>cut gravia centro propiora min&ugrave;s gravitant. </s><s>Ver&ugrave;m res e&longs;t <lb/>pen&longs;iculati&ugrave;s examinanda, nec &longs;impliciter ex oppo&longs;itis gra&shy;<lb/>vium, ac levium naturis definienda, qua&longs;i ob id ip&longs;um, <lb/>quia &longs;ibi gravitas atque levitas adver&longs;antur, contraria ha&shy;<lb/>berent omnia con&longs;equentia. </s><s>Et quidem quod &longs;pectat ad
 <pb n="24"/>&longs;olam corporis levioris po&longs;itionem, non minuitur levitatio, <lb/>&longs;ed poti&ugrave;s augetur in majoribus &agrave; terr&aelig; centro intervallis; <lb/>ubi min&ugrave;s &agrave; &longs;uo perpendiculo declinant partes centrum le&shy;<lb/>vitatis circun&longs;tantes, &amp; idcirco min&ugrave;s de conatu remit&shy;<lb/>tunt, qu&ograve; nituntur ad &longs;upe&shy;<lb/> <pb xlink:href="017/01/040.jpg" n="24"/>&longs;olam corporis levioris po&longs;itionem, non minuitur levitatio, <lb/>&longs;ed poti&ugrave;s augetur in majoribus &agrave; terr&aelig; centro intervallis; <lb/>ubi min&ugrave;s &agrave; &longs;uo perpendiculo declinant partes centrum le&shy;<lb/>vitatis circun&longs;tantes, &amp; idcirco min&ugrave;s de conatu remit&shy;<lb/>tunt, qu&ograve; nituntur ad &longs;upe&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>riora evadere. </s><s>Sit namque <lb/>Globus HG, cujus centrum <lb/>levitatis M, &amp; linea di&longs;cretio&shy;<lb/>nis OMN; cui parallel&aelig; <lb/>&longs;unt HD &amp; GF, quas de&longs;&shy;<lb/>cribunt a&longs;cendendo extremi&shy;<lb/>tates H &amp; G, &amp; motum eum&shy;<lb/>dem continuabunt, &longs;i globus <lb/>in N tran&longs;latus intelligatur. </s><lb/><s>Quando igitur globus e&longs;t in M, <lb/>extremitas H recedit &agrave; per&shy;<lb/>pendiculo OI, &amp; cum eo <lb/>facit angulum IHT; quan&shy;<lb/>do autem e&longs;t in N, extremi&shy;<lb/>tas T a&longs;cendens per TD fa&shy;<lb/>cit cum perpendiculo OR an&shy;<lb/>gulum RTD, qui per 15.lib.1. <lb/>&aelig;qualis e&longs;t angulo HTO ad <lb/>verticem, hic autem, inter&shy;<lb/>nus cum &longs;it, per 16. 1. minor <lb/>e&longs;t externo IHT. </s><s>E&longs;t ergo <lb/>RTD minor angulo IHT, <lb/>atque ide&ograve; plus habet mo&shy;<lb/>menti &longs;ur&longs;um, ubi minus &agrave; <lb/>recto &longs;ecundum naturam tra&shy;<lb/>mite deflectit. </s></p> <figure id="id.017.01.040.1.jpg" xlink:href="017/01/040/1.jpg"/><lb/>riora evadere. </s><s>Sit namque <lb/>Globus HG, cujus centrum <lb/>levitatis M, &amp; linea di&longs;cretio&shy;<lb/>nis OMN; cui parallel&aelig; <lb/>&longs;unt HD &amp; GF, quas de&longs;&shy;<lb/>cribunt a&longs;cendendo extremi&shy;<lb/>tates H &amp; G, &amp; motum eum&shy;<lb/>dem continuabunt, &longs;i globus <lb/>in N tran&longs;latus intelligatur. </s><lb/><s>Quando igitur globus e&longs;t in M, <lb/>extremitas H recedit &agrave; per&shy;<lb/>pendiculo OI, &amp; cum eo <lb/>facit angulum IHT; quan&shy;<lb/>do autem e&longs;t in N, extremi&shy;<lb/>tas T a&longs;cendens per TD fa&shy;<lb/>cit cum perpendiculo OR an&shy;<lb/>gulum RTD, qui per 15.lib.1. <lb/>&aelig;qualis e&longs;t angulo HTO ad <lb/>verticem, hic autem, inter&shy;<lb/>nus cum &longs;it, per 16. 1. minor <lb/>e&longs;t externo IHT. </s><s>E&longs;t ergo <lb/>RTD minor angulo IHT, <lb/>atque ide&ograve; plus habet mo&shy;<lb/>menti &longs;ur&longs;um, ubi minus &agrave; <lb/>recto &longs;ecundum naturam tra&shy;<lb/>mite deflectit. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Di&longs;crimen hoc momentorum ab angulorum in&aelig;qualitate <lb/>proveniens optim&egrave; intelligit natura, qu&aelig; ita motum perfi&shy;<lb/>cit, ut, &longs;i duo in&aelig;qualiter levia coagmentata fuerint, le&shy;<lb/>vius pr&aelig;currat. </s><s>Sic &longs;i A cortex &longs;uberis coagmentetur ligno <lb/>fagino B, &amp; intra aquam mediocriter profundam horizon&shy;<lb/>taliter collocetur &longs;olidum DC, ita per lineam directio- <s>Di&longs;crimen hoc momentorum ab angulorum in&aelig;qualitate <lb/>proveniens optim&egrave; intelligit natura, qu&aelig; ita motum perfi&shy;<lb/>cit, ut, &longs;i duo in&aelig;qualiter levia coagmentata fuerint, le&shy;<lb/>vius pr&aelig;currat. </s><s>Sic &longs;i A cortex &longs;uberis coagmentetur ligno <lb/>fagino B, &amp; intra aquam mediocriter profundam horizon&shy;<lb/>taliter collocetur &longs;olidum DC, ita per lineam directio-
 <pb n="25"/>nis TO a&longs;cendit centrum <lb/> <pb xlink:href="017/01/041.jpg" n="25"/>nis TO a&longs;cendit centrum <lb/>
 <figure/><lb/>levitatis, ut demum A in <lb/>loco &longs;uperiore, B autem in <lb/>inferiore con&longs;tituatur, ex&shy;<lb/>tremo D per rectam DO <lb/>a&longs;cendente: Quo in motu <lb/>natura magnum invenit <lb/>compendium. </s><s>Quia enim <lb/>partes centro levitatis vi&shy;<lb/>ciniores magis levitant, <lb/>qu&ograve;d linea parallela line&aelig; <lb/>directionis faciat minorem <lb/>angulum cum earum per&shy;<lb/>pendiculo (&longs;ic &longs;i linea di&shy;<lb/>rectionis &longs;it FL, eique pa&shy;<lb/>rallel&aelig; NG, RX, angu&shy;<lb/>lus NGX internus per <lb/>29. 1. e&longs;t &aelig;qualis externo <lb/>RXY, at PGX externus per 16. 1. major e&longs;t interno GXF, <lb/>hoc e&longs;t VXY ad verticem, ergo PGX major e&longs;t angulo <lb/>VXY, &amp; &longs;i uterque auferatur ex &aelig;qualibus NGX, RXY, <lb/>remanet NGP minor angulo RXV, ideoque G magis levi&shy;<lb/>tat, quam X) ex majore impedimento, quod initio mot&ucirc;s ha&shy;<lb/>betur ob anguli HDI magnitudinem, dum pars D min&ugrave;s le&shy;<lb/>vitat, centrum levitatis per SO a&longs;cendens inclinat corpus DC, <lb/>&amp; extremitas D in recta DO con&longs;tituitur, in qua long&ecirc; ci&shy;<lb/>ti&ugrave;s minuuntur impedimenta, qu&agrave;m &longs;i per parallelam DI <lb/>a&longs;cenderet: vix enim a&longs;cendit in E, cum impedimenta &longs;unt <lb/>&aelig;qu&egrave; diminuta, ac &longs;i a&longs;cendi&longs;&longs;et in I; quandoquidem angu&shy;<lb/>lus KEI per 29. 1. e&longs;t &aelig;qualis alterno EID, atque ade&ograve; <lb/>etiam angulo, quem in I faceret parallela DI cum perpendi&shy;<lb/>culo; e&longs;t igitur angulus KEI minor quocunque alio angulo, <lb/>qui fieret in punctis intermediis line&aelig; DI; &longs;ed quoniam cen&shy;<lb/>trum levitatis a&longs;cendendo acqui&longs;ivit majorem impetum, qu&agrave;m <lb/>extremitas in E exi&longs;tens, per vim illam rapit extra paralle&shy;<lb/>lam EK, trahitque per lineam EO, &amp; perpendiculum facit <lb/>angulum &longs;emper minorem cum line&acirc; directionis; unde fit <lb/>partem inferiorem &longs;emper facili&ugrave;s trahi, quo min&ugrave;s in diver&longs;a  <figure id="id.017.01.041.1.jpg" xlink:href="017/01/041/1.jpg"/><lb/>levitatis, ut demum A in <lb/>loco &longs;uperiore, B autem in <lb/>inferiore con&longs;tituatur, ex&shy;<lb/>tremo D per rectam DO <lb/>a&longs;cendente: Quo in motu <lb/>natura magnum invenit <lb/>compendium. </s><s>Quia enim <lb/>partes centro levitatis vi&shy;<lb/>ciniores magis levitant, <lb/>qu&ograve;d linea parallela line&aelig; <lb/>directionis faciat minorem <lb/>angulum cum earum per&shy;<lb/>pendiculo (&longs;ic &longs;i linea di&shy;<lb/>rectionis &longs;it FL, eique pa&shy;<lb/>rallel&aelig; NG, RX, angu&shy;<lb/>lus NGX internus per <lb/>29. 1. e&longs;t &aelig;qualis externo <lb/>RXY, at PGX externus per 16. 1. major e&longs;t interno GXF, <lb/>hoc e&longs;t VXY ad verticem, ergo PGX major e&longs;t angulo <lb/>VXY, &amp; &longs;i uterque auferatur ex &aelig;qualibus NGX, RXY, <lb/>remanet NGP minor angulo RXV, ideoque G magis levi&shy;<lb/>tat, quam X) ex majore impedimento, quod initio mot&ucirc;s ha&shy;<lb/>betur ob anguli HDI magnitudinem, dum pars D min&ugrave;s le&shy;<lb/>vitat, centrum levitatis per SO a&longs;cendens inclinat corpus DC, <lb/>&amp; extremitas D in recta DO con&longs;tituitur, in qua long&ecirc; ci&shy;<lb/>ti&ugrave;s minuuntur impedimenta, qu&agrave;m &longs;i per parallelam DI <lb/>a&longs;cenderet: vix enim a&longs;cendit in E, cum impedimenta &longs;unt <lb/>&aelig;qu&egrave; diminuta, ac &longs;i a&longs;cendi&longs;&longs;et in I; quandoquidem angu&shy;<lb/>lus KEI per 29. 1. e&longs;t &aelig;qualis alterno EID, atque ade&ograve; <lb/>etiam angulo, quem in I faceret parallela DI cum perpendi&shy;<lb/>culo; e&longs;t igitur angulus KEI minor quocunque alio angulo, <lb/>qui fieret in punctis intermediis line&aelig; DI; &longs;ed quoniam cen&shy;<lb/>trum levitatis a&longs;cendendo acqui&longs;ivit majorem impetum, qu&agrave;m <lb/>extremitas in E exi&longs;tens, per vim illam rapit extra paralle&shy;<lb/>lam EK, trahitque per lineam EO, &amp; perpendiculum facit <lb/>angulum &longs;emper minorem cum line&acirc; directionis; unde fit <lb/>partem inferiorem &longs;emper facili&ugrave;s trahi, quo min&ugrave;s in diver&longs;a
 <pb n="26"/>abit ejus perpendiculum, cum quo &longs;emper minorem, &amp; mi&shy;<lb/>norem angulum facit linea mot&ucirc;s DO; donec dem&ugrave;m to&shy;<lb/>tum &longs;olidum obtineat &longs;itum perpendicularem; quod initio erat <lb/>in &aelig;quilibrio. </s></p> <pb xlink:href="017/01/042.jpg" n="26"/>abit ejus perpendiculum, cum quo &longs;emper minorem, &amp; mi&shy;<lb/>norem angulum facit linea mot&ucirc;s DO; donec dem&ugrave;m to&shy;<lb/>tum &longs;olidum obtineat &longs;itum perpendicularem; quod initio erat <lb/>in &aelig;quilibrio. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>C&aelig;terum, quamvis habit&acirc; ratione &longs;it&ucirc;s, levia altiora magis <lb/>levitent, &longs;iv&egrave; parallela horizonti jaceant extrema, &longs;iv&egrave; incli&shy;<lb/>nata, ratione tamen medij, quod in &longs;uperioribus e&longs;t levius, <lb/>qu&agrave;m in inferioribus, min&ugrave;s levitant: experientia enim o&longs;ten&shy;<lb/>dit ea lenti&ugrave;s a&longs;cendere, qu&aelig; propi&ugrave;s accedunt ad medij na&shy;<lb/>turam &longs;ecund&ugrave;m levitatem: nam ex tribus globulis &longs;ph&aelig;ricis, <lb/>quorum diameter unc. 2 1/5 pedis Romani, cereus erat ponderis <lb/>drachmarum 24, faginus drachm. 22, vitra&euml;reus drachm. 7. <lb/>in a&euml;re expen&longs;i, &longs;ed eorum motus in aqu&acirc; ad altitudinem pe&shy;<lb/>dum 14, vald&egrave; in&aelig;qualis fuit, numeratis vibrationibus eju&longs;&shy;<lb/>dem perpendiculi; cereus &longs;iquidem a&longs;cendit lenti&longs;&longs;im&egrave; vibra&shy;<lb/>tionibus 88, faginus vibrationibus 37, vitra&euml;reus vibrationi&shy;<lb/>bus 33: unde patet cereum, qui minim&ugrave;m ab aqu&acirc; differt in <lb/>pondere (aqu&aelig; etenim molis &aelig;qualis e&longs;t drachm. 25 3/5) min&ugrave;s <lb/>in e&acirc; levitare. </s><s>Sicut igitur diver&longs;a levia in eodem medio in&aelig;&shy;<lb/>qualiter levitant, &longs;ic idem leve in medio di&longs;&longs;imili in&aelig;qualiter <lb/>levitabit pro majore aut minore levitatum di&longs;&longs;imilitudine. </s><lb/><s>Conveniunt itaque gravia, &amp; levia, quod h&aelig;c procul &agrave; cen&shy;<lb/>tro offendentia medium levius min&ugrave;s levitant, illa prop&egrave; cen&shy;<lb/>trum habentia medium gravius min&ugrave;s gravitant. </s><s>Differunt au&shy;<lb/>tem ratione po&longs;itionis, quia, in loco remotiore &agrave; centro, per&shy;<lb/>pendicula omnia concurrunt ad angulos magis acutos, min&uacute;&longs;&shy;<lb/>que differunt &agrave; line&acirc; rect&acirc;, ideo qua&longs;i collatis viribus magis <lb/>gravitant, &amp; magis levitant; at prope centrum cum perpendi&shy;<lb/>cula magis in diver&longs;a abeant, &amp; levia min&ugrave;s levitant, &amp; gravia <lb/>min&ugrave;sgravitant. </s><s>Porr&ograve; hanc &longs;imilitudinem gravitationis gra&shy;<lb/>vium, &amp; levitationis levium in eodem loco, &agrave; me vocari di&longs;cri&shy;<lb/>men, &amp; differentiam, quia habita ratione oppo&longs;itorum videba&shy;<lb/>tur leve remotius debere min&ugrave;s levitare, &longs;icut grave propius <lb/>min&ugrave;s gravitat, ne te moveat; litem de verbo non faciam.  <s>C&aelig;terum, quamvis habit&acirc; ratione &longs;it&ucirc;s, levia altiora magis <lb/>levitent, &longs;iv&egrave; parallela horizonti jaceant extrema, &longs;iv&egrave; incli&shy;<lb/>nata, ratione tamen medij, quod in &longs;uperioribus e&longs;t levius, <lb/>qu&agrave;m in inferioribus, min&ugrave;s levitant: experientia enim o&longs;ten&shy;<lb/>dit ea lenti&ugrave;s a&longs;cendere, qu&aelig; propi&ugrave;s accedunt ad medij na&shy;<lb/>turam &longs;ecund&ugrave;m levitatem: nam ex tribus globulis &longs;ph&aelig;ricis, <lb/>quorum diameter unc. 2 1/5 pedis Romani, cereus erat ponderis <lb/>drachmarum 24, faginus drachm. 22, vitra&euml;reus drachm. 7. <lb/>in a&euml;re expen&longs;i, &longs;ed eorum motus in aqu&acirc; ad altitudinem pe&shy;<lb/>dum 14, vald&egrave; in&aelig;qualis fuit, numeratis vibrationibus eju&longs;&shy;<lb/>dem perpendiculi; cereus &longs;iquidem a&longs;cendit lenti&longs;&longs;im&egrave; vibra&shy;<lb/>tionibus 88, faginus vibrationibus 37, vitra&euml;reus vibrationi&shy;<lb/>bus 33: unde patet cereum, qui minim&ugrave;m ab aqu&acirc; differt in <lb/>pondere (aqu&aelig; etenim molis &aelig;qualis e&longs;t drachm. 25 3/5) min&ugrave;s <lb/>in e&acirc; levitare. </s><s>Sicut igitur diver&longs;a levia in eodem medio in&aelig;&shy;<lb/>qualiter levitant, &longs;ic idem leve in medio di&longs;&longs;imili in&aelig;qualiter <lb/>levitabit pro majore aut minore levitatum di&longs;&longs;imilitudine. </s><lb/><s>Conveniunt itaque gravia, &amp; levia, quod h&aelig;c procul &agrave; cen&shy;<lb/>tro offendentia medium levius min&ugrave;s levitant, illa prop&egrave; cen&shy;<lb/>trum habentia medium gravius min&ugrave;s gravitant. </s><s>Differunt au&shy;<lb/>tem ratione po&longs;itionis, quia, in loco remotiore &agrave; centro, per&shy;<lb/>pendicula omnia concurrunt ad angulos magis acutos, min&uacute;&longs;&shy;<lb/>que differunt &agrave; line&acirc; rect&acirc;, ideo qua&longs;i collatis viribus magis <lb/>gravitant, &amp; magis levitant; at prope centrum cum perpendi&shy;<lb/>cula magis in diver&longs;a abeant, &amp; levia min&ugrave;s levitant, &amp; gravia <lb/>min&ugrave;sgravitant. </s><s>Porr&ograve; hanc &longs;imilitudinem gravitationis gra&shy;<lb/>vium, &amp; levitationis levium in eodem loco, &agrave; me vocari di&longs;cri&shy;<lb/>men, &amp; differentiam, quia habita ratione oppo&longs;itorum videba&shy;<lb/>tur leve remotius debere min&ugrave;s levitare, &longs;icut grave propius <lb/>min&ugrave;s gravitat, ne te moveat; litem de verbo non faciam.
 <pb n="27"/><gap desc="hr tag"/></s></p> <pb xlink:href="017/01/043.jpg" n="27"/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>CAPUT V.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>CAPUT V.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
Line 411 
Line 411 
 <s>OPus mechanicum plerunque non indiget puncto illo, <lb/>quod intra corporum &longs;oliditatem latet, ac centrum gra&shy;<lb/>vitatis definivimus; &longs;ed &longs;atis e&longs;t &longs;i in extim&acirc; corporis &longs;uperfi&shy;<lb/>cie innote&longs;cat punctum, aut linea imminens ip&longs;i gravitatis <lb/>centro, pro ratione &longs;it&ucirc;s, in quo corpus grave con&longs;i&longs;tere cu&shy;<lb/>pimus. </s><s>Ideo geometricum laborem inveniendi punctum illud <lb/>intimum Centrobaryc&aelig; relinquens, mechanica tant&ugrave;m inqui&shy;<lb/>&longs;itione, &amp; qua&longs;i tentans, perve&longs;tigo punctum illud, aut li&shy;<lb/>neam in corporis &longs;uperficie, cui re&longs;pondet planum per lineam <lb/>directionis ductum, &amp; &longs;ecans corpus in certo &longs;itu con&longs;titu&shy;<lb/>tum. </s><s>Et quidem &longs;i corpus &longs;ph&aelig;ricum fuerit ex partibus eju&longs;&shy;<lb/>dem natur&aelig; conflatum, aut &longs;altem ex partibus heterogeneis <lb/>quidem, &longs;ed circa &longs;ph&aelig;r&aelig; centrum &longs;imiliter di&longs;po&longs;itis ita, ut <lb/>intima &longs;ph&aelig;rula folliculis quibu&longs;dam obvolvatur; quia idem <lb/>e&longs;t molis atque gravitatis centrum, punctum quodcumque in <lb/>&longs;ph&aelig;rica &longs;uperficie a&longs;&longs;umatur, aptum erit; &longs;ingula enim &longs;i&shy;<lb/>milem habent po&longs;itionem. </s><s>Sin autem aut &longs;ph&aelig;r&aelig; &longs;egmentum, <lb/>aut &longs;ph&aelig;ra ex partibus heterogeneis in&aelig;qualiter di&longs;po&longs;itis fue&shy;<lb/>rit; imponatur plano horizontali accurat&egrave; levi, &amp; maxim&egrave; &aelig;qua&shy;<lb/>bili; &amp; quod punctum tangetur &agrave; &longs;uppo&longs;ito plano, ubi motus <lb/>omnis ce&longs;&longs;averit, illud e&longs;t, quod poti&longs;&longs;im&ugrave;m qu&aelig;ritur, ac <lb/>punctum &longs;uperius, quod huic &egrave; regione e&longs;t, erit pariter aptum <lb/>ad propo&longs;itum finem. </s></p> <s>OPus mechanicum plerunque non indiget puncto illo, <lb/>quod intra corporum &longs;oliditatem latet, ac centrum gra&shy;<lb/>vitatis definivimus; &longs;ed &longs;atis e&longs;t &longs;i in extim&acirc; corporis &longs;uperfi&shy;<lb/>cie innote&longs;cat punctum, aut linea imminens ip&longs;i gravitatis <lb/>centro, pro ratione &longs;it&ucirc;s, in quo corpus grave con&longs;i&longs;tere cu&shy;<lb/>pimus. </s><s>Ideo geometricum laborem inveniendi punctum illud <lb/>intimum Centrobaryc&aelig; relinquens, mechanica tant&ugrave;m inqui&shy;<lb/>&longs;itione, &amp; qua&longs;i tentans, perve&longs;tigo punctum illud, aut li&shy;<lb/>neam in corporis &longs;uperficie, cui re&longs;pondet planum per lineam <lb/>directionis ductum, &amp; &longs;ecans corpus in certo &longs;itu con&longs;titu&shy;<lb/>tum. </s><s>Et quidem &longs;i corpus &longs;ph&aelig;ricum fuerit ex partibus eju&longs;&shy;<lb/>dem natur&aelig; conflatum, aut &longs;altem ex partibus heterogeneis <lb/>quidem, &longs;ed circa &longs;ph&aelig;r&aelig; centrum &longs;imiliter di&longs;po&longs;itis ita, ut <lb/>intima &longs;ph&aelig;rula folliculis quibu&longs;dam obvolvatur; quia idem <lb/>e&longs;t molis atque gravitatis centrum, punctum quodcumque in <lb/>&longs;ph&aelig;rica &longs;uperficie a&longs;&longs;umatur, aptum erit; &longs;ingula enim &longs;i&shy;<lb/>milem habent po&longs;itionem. </s><s>Sin autem aut &longs;ph&aelig;r&aelig; &longs;egmentum, <lb/>aut &longs;ph&aelig;ra ex partibus heterogeneis in&aelig;qualiter di&longs;po&longs;itis fue&shy;<lb/>rit; imponatur plano horizontali accurat&egrave; levi, &amp; maxim&egrave; &aelig;qua&shy;<lb/>bili; &amp; quod punctum tangetur &agrave; &longs;uppo&longs;ito plano, ubi motus <lb/>omnis ce&longs;&longs;averit, illud e&longs;t, quod poti&longs;&longs;im&ugrave;m qu&aelig;ritur, ac <lb/>punctum &longs;uperius, quod huic &egrave; regione e&longs;t, erit pariter aptum <lb/>ad propo&longs;itum finem. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quod &longs;i cylindricum fuerit oblatum corpus, aut pri&longs;ma quod&shy;<lb/>cunque continuo, &amp; &longs;imili ductu productum; &longs;ecetur bifariam <lb/>longitudo, &amp; punctum habebitur cylindri centro gravitatis <lb/>re&longs;pondens: pri&longs;matis autem &longs;ingula plana parallelogramma &longs;i <lb/>dividantur in &aelig;quas tum longitudinis, tum latitudinis partes, <lb/>planum per inventa puncta ductum tran&longs;ibit per centrum <lb/>gravitatis pri&longs;matis, dividet enim in partes &aelig;quales, &amp; &longs;imi&shy;<lb/>liter po&longs;itas, unde oritur momentorum gravitatis &aelig;qualitas. </s> <s>Quod &longs;i cylindricum fuerit oblatum corpus, aut pri&longs;ma quod&shy;<lb/>cunque continuo, &amp; &longs;imili ductu productum; &longs;ecetur bifariam <lb/>longitudo, &amp; punctum habebitur cylindri centro gravitatis <lb/>re&longs;pondens: pri&longs;matis autem &longs;ingula plana parallelogramma &longs;i <lb/>dividantur in &aelig;quas tum longitudinis, tum latitudinis partes, <lb/>planum per inventa puncta ductum tran&longs;ibit per centrum <lb/>gravitatis pri&longs;matis, dividet enim in partes &aelig;quales, &amp; &longs;imi&shy;<lb/>liter po&longs;itas, unde oritur momentorum gravitatis &aelig;qualitas. </s>
 <pb n="28"/> <pb xlink:href="017/01/044.jpg" n="28"/>
 <figure/><lb/><s>Ut &longs;i parallelepipedi BC plana ita <lb/>dividantur, ut habeant puncta me&shy;<lb/>dia I, &amp; O, &amp; per ea agatur pla&shy;<lb/>num, con&longs;tat &aelig;qualia e&longs;&longs;e momenta <lb/>gravitatis partium IB, &amp; IC, c&ugrave;m <lb/>nullo ex capite po&longs;&longs;it oriri momento&shy;<lb/>rum in&aelig;qualitas. </s><s>At &longs;i non facies parallelogramm&aelig; pri&longs;matis <lb/>dividend&aelig; &longs;int, &longs;ed potius ba&longs;is, qu&aelig; &longs;&aelig;p&egrave; varia e&longs;t, &amp; irre&shy;<lb/>gularis, tunc inveniendum e&longs;t in ea punctum, in quo &longs;ibi oc&shy;<lb/>currunt &longs;ectiones planorum &longs;ecantium datum corpus in mo&shy;<lb/>menta &aelig;qualia, illudque re&longs;pondet centro gravitatis intra &longs;o&shy;<lb/>liditatem exi&longs;tenti. </s></p> <figure id="id.017.01.044.1.jpg" xlink:href="017/01/044/1.jpg"/><lb/><s>Ut &longs;i parallelepipedi BC plana ita <lb/>dividantur, ut habeant puncta me&shy;<lb/>dia I, &amp; O, &amp; per ea agatur pla&shy;<lb/>num, con&longs;tat &aelig;qualia e&longs;&longs;e momenta <lb/>gravitatis partium IB, &amp; IC, c&ugrave;m <lb/>nullo ex capite po&longs;&longs;it oriri momento&shy;<lb/>rum in&aelig;qualitas. </s><s>At &longs;i non facies parallelogramm&aelig; pri&longs;matis <lb/>dividend&aelig; &longs;int, &longs;ed potius ba&longs;is, qu&aelig; &longs;&aelig;p&egrave; varia e&longs;t, &amp; irre&shy;<lb/>gularis, tunc inveniendum e&longs;t in ea punctum, in quo &longs;ibi oc&shy;<lb/>currunt &longs;ectiones planorum &longs;ecantium datum corpus in mo&shy;<lb/>menta &aelig;qualia, illudque re&longs;pondet centro gravitatis intra &longs;o&shy;<lb/>liditatem exi&longs;tenti. </s></p>
 <figure/> <figure id="id.017.01.044.2.jpg" xlink:href="017/01/044/2.jpg"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sit autem prim&ograve; ba&longs;is pri&longs;matis <lb/>trigona AHI; dividatur unum <lb/>ex lateribus ex. gr. HI bifariam <lb/>in G, planum enim tran&longs;iens per <lb/>A &amp; G, atque bifariam &longs;ecans pa&shy;<lb/>rallelogrammum HV tran&longs;ibit per <lb/>centrum gravitatis pri&longs;matis trigo&shy;<lb/>ni. </s><s>Nam &longs;i datum pri&longs;ma &longs;ecetur <lb/>pluribus planis parallelis plano <lb/>HV facientibus &longs;ectiones ML, <lb/>BO, NS, CE, &amp; ex harum <lb/>&longs;ectionum extremis exeant alia <lb/>plana &longs;ecantia parallela plano AG; <lb/>ab&longs;cinduntur ex pri&longs;mate dato pa&shy;<lb/>rallelepipeda LF, OK &amp;c. qu&aelig; &agrave; plano AG dividuntur in <lb/>partes GL, GM &aelig;quales ac &longs;imiliter po&longs;itas; item DO, DB, &amp;c. </s><lb/><s>Igitur &longs;ingula in eodem plano AG habent gravitatis centrum, <lb/>ac proinde tota moles ex iis parallelepipedis compo&longs;ita in eo&shy;<lb/>dem plano habet centrum gravitatis. </s><s>Quoniam ver&ograve;, &longs;i adhuc <lb/>plana &longs;ecantia frequentiora &longs;int, plura fiunt parallelepipeda, <lb/>quorum omnium moles compo&longs;ita adhuc minus differt &agrave; mole <lb/>totius pri&longs;matis dati, ita ut toties multiplicari po&longs;&longs;it bi&longs;ectio, <lb/>ut demum relinquatur differentia minor quacunque minim&acirc; <lb/>mole excogitabili; hinc fit molem compo&longs;itam ex parallelepi&shy;<lb/>pedis illis infinitis (&longs;ic loqui liceat, quia non e&longs;t certus eorum <lb/>numerus explicabilis) habere centrum gravitatis in plano AG;  <s>Sit autem prim&ograve; ba&longs;is pri&longs;matis <lb/>trigona AHI; dividatur unum <lb/>ex lateribus ex. gr. HI bifariam <lb/>in G, planum enim tran&longs;iens per <lb/>A &amp; G, atque bifariam &longs;ecans pa&shy;<lb/>rallelogrammum HV tran&longs;ibit per <lb/>centrum gravitatis pri&longs;matis trigo&shy;<lb/>ni. </s><s>Nam &longs;i datum pri&longs;ma &longs;ecetur <lb/>pluribus planis parallelis plano <lb/>HV facientibus &longs;ectiones ML, <lb/>BO, NS, CE, &amp; ex harum <lb/>&longs;ectionum extremis exeant alia <lb/>plana &longs;ecantia parallela plano AG; <lb/>ab&longs;cinduntur ex pri&longs;mate dato pa&shy;<lb/>rallelepipeda LF, OK &amp;c. qu&aelig; &agrave; plano AG dividuntur in <lb/>partes GL, GM &aelig;quales ac &longs;imiliter po&longs;itas; item DO, DB, &amp;c. </s><lb/><s>Igitur &longs;ingula in eodem plano AG habent gravitatis centrum, <lb/>ac proinde tota moles ex iis parallelepipedis compo&longs;ita in eo&shy;<lb/>dem plano habet centrum gravitatis. </s><s>Quoniam ver&ograve;, &longs;i adhuc <lb/>plana &longs;ecantia frequentiora &longs;int, plura fiunt parallelepipeda, <lb/>quorum omnium moles compo&longs;ita adhuc minus differt &agrave; mole <lb/>totius pri&longs;matis dati, ita ut toties multiplicari po&longs;&longs;it bi&longs;ectio, <lb/>ut demum relinquatur differentia minor quacunque minim&acirc; <lb/>mole excogitabili; hinc fit molem compo&longs;itam ex parallelepi&shy;<lb/>pedis illis infinitis (&longs;ic loqui liceat, quia non e&longs;t certus eorum <lb/>numerus explicabilis) habere centrum gravitatis in plano AG;
 <pb n="29"/>ac proinde etiam pri&longs;ma trigonum ex iis conflatum parallelepi&shy;<lb/>pedis habere in eodem plano AG centrum &longs;u&aelig; gravitatis, <lb/>quandoquidem non differt ab illis ni&longs;i differenti&acirc; minore qua&shy;<lb/>cumque minim&acirc; excogitabili. </s><s>Sunt igitur partium AGH, <lb/>AGI momenta &aelig;qualia; quia &longs;i in&aelig;qualia e&longs;&longs;ent haberent <lb/>differentiam, qua po&longs;&longs;et dari minor (neque enim e&longs;&longs;et indivi&shy;<lb/>dua) h&aelig;c autem differentia &longs;i e&longs;&longs;et, alia non e&longs;&longs;et, qu&agrave;m qu&aelig; <lb/>intercedit inter pri&longs;ma datum, &amp; omnia parallelepipeda, cu&shy;<lb/>jus differenti&aelig; in&aelig;quales partes e&longs;&longs;ent in AGH, &amp; AGI: <lb/>igitur differentia partium AGH, AGI e&longs;&longs;et minor diffe&shy;<lb/>renti&acirc; pri&longs;matis, &amp; omnium parallelepipedorum; nam e&longs;&longs;e non <lb/>pote&longs;tmajor, vel illi &aelig;qualis: &longs;ed jam ex hypothe&longs;i differentia <lb/>inter molem compo&longs;itam ex omnibus parallelepipedis, &amp; pri&longs;&shy;<lb/>ma, e&longs;t minor quacumque minim&acirc; dat&acirc;, ergo &longs;i e&longs;&longs;ent in&aelig;&shy;<lb/>qualia momenta partium AGH, AGI haberent differen&shy;<lb/>tiam minorem, &amp; non minorem e&acirc;dem differenti&acirc; inter pri&longs;&shy;<lb/>ma &amp; omnia parallelepipeda. </s><s>Non &longs;unt igitur in&aelig;qualia. </s><s>Res <lb/>autem forta&longs;s&egrave; &longs;ic brevi&ugrave;s explicabitur; &longs;i partes AGH, AGI <lb/>non &longs;unt &aelig;quales, &longs;it AGH minor qu&agrave;m AGI, differenti&acirc; Y. </s><lb/><s>Tot autem fiant bi&longs;ectiones, ut parallelepipeda relinquant <lb/>differentiam minorem qu&agrave;m Y. </s><s>Quia ergo parallelepipeda <lb/>in AGI habent differentiam minorem qu&agrave;m Y, &agrave; parte pri&longs;&shy;<lb/>matis AGI, illa &longs;unt majora qu&agrave;m pars pri&longs;matis AGH, <lb/>qu&aelig; deficit &agrave; parte AGI differenti&acirc; Y. </s><s>Atqui parallelepepida <lb/>in AGH &longs;unt &aelig;qualia parallelepipedis in AGI, ergo etiam <lb/>parallelepipeda in AGH majora &longs;unt, qu&agrave;m tota pars AGH, <lb/>quod e&longs;t manife&longs;t&egrave; fal&longs;um. </s><s>Non e&longs;t igitur altera pars major, <lb/>altera minor. </s><s>Porr&ograve; ex continua bi&longs;ectione laterum AC, <lb/>&amp; CN &amp;c. relinqui &longs;emper minorem differentiam, hoc e&longs;t &longs;e&shy;<lb/>mi&longs;&longs;em pr&aelig;cedentis differenti&aelig;, con&longs;tat, quia &longs;i AC &longs;ecetur <lb/>in P, &amp; ducantur plana parallela planis AG, &amp; HV, dividi&shy;<lb/>tur CT bi&longs;ariam in Q, &amp; e&longs;t TP parallelepipedum ablatum <lb/>duplum pri&longs;matis trigoni CPQ, cui &aelig;quale e&longs;t pri&longs;ma APX; <lb/>ade&oacute;que duobus hi&longs;ce pri&longs;matis &aelig;quale e&longs;t ablatum parallele&shy;<lb/>pipedum TP, quod e&longs;t &longs;emi&longs;&longs;is differenti&aelig; ATC, qu&aelig; pri&ugrave;s <lb/>relinquebatur: &amp; eadem e&longs;t de c&aelig;teris ratio. </s><s>Quare &longs;i ex dat&acirc; <lb/>quantitate auferatur &longs;emi&longs;&longs;is, &amp; iterum &longs;emi&longs;&longs;is re&longs;idui, &amp; &longs;ic <lb/>in infinitum, nece&longs;&longs;e e&longs;t aliquando e&ograve; devenire, ut re&longs;idua  <pb xlink:href="017/01/045.jpg" n="29"/>ac proinde etiam pri&longs;ma trigonum ex iis conflatum parallelepi&shy;<lb/>pedis habere in eodem plano AG centrum &longs;u&aelig; gravitatis, <lb/>quandoquidem non differt ab illis ni&longs;i differenti&acirc; minore qua&shy;<lb/>cumque minim&acirc; excogitabili. </s><s>Sunt igitur partium AGH, <lb/>AGI momenta &aelig;qualia; quia &longs;i in&aelig;qualia e&longs;&longs;ent haberent <lb/>differentiam, qua po&longs;&longs;et dari minor (neque enim e&longs;&longs;et indivi&shy;<lb/>dua) h&aelig;c autem differentia &longs;i e&longs;&longs;et, alia non e&longs;&longs;et, qu&agrave;m qu&aelig; <lb/>intercedit inter pri&longs;ma datum, &amp; omnia parallelepipeda, cu&shy;<lb/>jus differenti&aelig; in&aelig;quales partes e&longs;&longs;ent in AGH, &amp; AGI: <lb/>igitur differentia partium AGH, AGI e&longs;&longs;et minor diffe&shy;<lb/>renti&acirc; pri&longs;matis, &amp; omnium parallelepipedorum; nam e&longs;&longs;e non <lb/>pote&longs;tmajor, vel illi &aelig;qualis: &longs;ed jam ex hypothe&longs;i differentia <lb/>inter molem compo&longs;itam ex omnibus parallelepipedis, &amp; pri&longs;&shy;<lb/>ma, e&longs;t minor quacumque minim&acirc; dat&acirc;, ergo &longs;i e&longs;&longs;ent in&aelig;&shy;<lb/>qualia momenta partium AGH, AGI haberent differen&shy;<lb/>tiam minorem, &amp; non minorem e&acirc;dem differenti&acirc; inter pri&longs;&shy;<lb/>ma &amp; omnia parallelepipeda. </s><s>Non &longs;unt igitur in&aelig;qualia. </s><s>Res <lb/>autem forta&longs;s&egrave; &longs;ic brevi&ugrave;s explicabitur; &longs;i partes AGH, AGI <lb/>non &longs;unt &aelig;quales, &longs;it AGH minor qu&agrave;m AGI, differenti&acirc; Y. </s><lb/><s>Tot autem fiant bi&longs;ectiones, ut parallelepipeda relinquant <lb/>differentiam minorem qu&agrave;m Y. </s><s>Quia ergo parallelepipeda <lb/>in AGI habent differentiam minorem qu&agrave;m Y, &agrave; parte pri&longs;&shy;<lb/>matis AGI, illa &longs;unt majora qu&agrave;m pars pri&longs;matis AGH, <lb/>qu&aelig; deficit &agrave; parte AGI differenti&acirc; Y. </s><s>Atqui parallelepepida <lb/>in AGH &longs;unt &aelig;qualia parallelepipedis in AGI, ergo etiam <lb/>parallelepipeda in AGH majora &longs;unt, qu&agrave;m tota pars AGH, <lb/>quod e&longs;t manife&longs;t&egrave; fal&longs;um. </s><s>Non e&longs;t igitur altera pars major, <lb/>altera minor. </s><s>Porr&ograve; ex continua bi&longs;ectione laterum AC, <lb/>&amp; CN &amp;c. relinqui &longs;emper minorem differentiam, hoc e&longs;t &longs;e&shy;<lb/>mi&longs;&longs;em pr&aelig;cedentis differenti&aelig;, con&longs;tat, quia &longs;i AC &longs;ecetur <lb/>in P, &amp; ducantur plana parallela planis AG, &amp; HV, dividi&shy;<lb/>tur CT bi&longs;ariam in Q, &amp; e&longs;t TP parallelepipedum ablatum <lb/>duplum pri&longs;matis trigoni CPQ, cui &aelig;quale e&longs;t pri&longs;ma APX; <lb/>ade&oacute;que duobus hi&longs;ce pri&longs;matis &aelig;quale e&longs;t ablatum parallele&shy;<lb/>pipedum TP, quod e&longs;t &longs;emi&longs;&longs;is differenti&aelig; ATC, qu&aelig; pri&ugrave;s <lb/>relinquebatur: &amp; eadem e&longs;t de c&aelig;teris ratio. </s><s>Quare &longs;i ex dat&acirc; <lb/>quantitate auferatur &longs;emi&longs;&longs;is, &amp; iterum &longs;emi&longs;&longs;is re&longs;idui, &amp; &longs;ic <lb/>in infinitum, nece&longs;&longs;e e&longs;t aliquando e&ograve; devenire, ut re&longs;idua
 <pb n="30"/>quantitas minor &longs;it quacunque dat&acirc; quantitate, ut colligitur <lb/>ex prop. 1. lib. 10. Eucl. </s><s>Ideo fieri non pote&longs;t, ut pri&longs;mate di&shy;<lb/>vi&longs;o &agrave; plano AG, altera pars excedat momenta alterius quan&shy;<lb/>titate Y, quia tot po&longs;&longs;unt ab&longs;cindi purallelepipeda, ut relin&shy;<lb/>quatur differentia illorum &agrave; pri&longs;mate minor, qu&agrave;m &longs;it Y: pla&shy;<lb/>num autem AG &aelig;qualiter dividit momenta parallelepipedo&shy;<lb/>rum, igitur cum tota re&longs;idua differentia minor &longs;it quam Y, <lb/>e&longs;&longs;e omnino non pote&longs;t, ut altera pars habeat exce&longs;&longs;um quan&shy;<lb/>titati Y re&longs;pondentem &longs;i enim quantitates ill&aelig; differrent, po&longs;&shy;<lb/>&longs;et dari quantitas minor illarum differenti&acirc;; &longs;ed non pote&longs;t hu&shy;<lb/>ju&longs;modi minor quantitas dari, nam qu&aelig;libet data e&longs;t major, <lb/>igitur non differunt, &longs;ed &longs;unt &aelig;quales. </s></p> <pb xlink:href="017/01/046.jpg" n="30"/>quantitas minor &longs;it quacunque dat&acirc; quantitate, ut colligitur <lb/>ex prop. 1. lib. 10. Eucl. </s><s>Ideo fieri non pote&longs;t, ut pri&longs;mate di&shy;<lb/>vi&longs;o &agrave; plano AG, altera pars excedat momenta alterius quan&shy;<lb/>titate Y, quia tot po&longs;&longs;unt ab&longs;cindi purallelepipeda, ut relin&shy;<lb/>quatur differentia illorum &agrave; pri&longs;mate minor, qu&agrave;m &longs;it Y: pla&shy;<lb/>num autem AG &aelig;qualiter dividit momenta parallelepipedo&shy;<lb/>rum, igitur cum tota re&longs;idua differentia minor &longs;it quam Y, <lb/>e&longs;&longs;e omnino non pote&longs;t, ut altera pars habeat exce&longs;&longs;um quan&shy;<lb/>titati Y re&longs;pondentem &longs;i enim quantitates ill&aelig; differrent, po&longs;&shy;<lb/>&longs;et dari quantitas minor illarum differenti&acirc;; &longs;ed non pote&longs;t hu&shy;<lb/>ju&longs;modi minor quantitas dari, nam qu&aelig;libet data e&longs;t major, <lb/>igitur non differunt, &longs;ed &longs;unt &aelig;quales. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>His ita con&longs;titutis facil&egrave; definitur punctum centro gravitatis <lb/>imminens in ba&longs;i pri&longs;matis: quia enim o&longs;ten&longs;um e&longs;t planum <lb/>ab angulo per medium latus oppo&longs;itum ductum tran&longs;ire per <lb/>centrum gravitatis, &amp; dividere in momenta &aelig;qualia totum <lb/>pri&longs;ma, centrum gravitatis erit non &longs;ol&ugrave;m in plano AG, &longs;ed <lb/>etiam in plano IN propter eandem rationem. </s><s>Punctum igi&shy;<lb/> <s>His ita con&longs;titutis facil&egrave; definitur punctum centro gravitatis <lb/>imminens in ba&longs;i pri&longs;matis: quia enim o&longs;ten&longs;um e&longs;t planum <lb/>ab angulo per medium latus oppo&longs;itum ductum tran&longs;ire per <lb/>centrum gravitatis, &amp; dividere in momenta &aelig;qualia totum <lb/>pri&longs;ma, centrum gravitatis erit non &longs;ol&ugrave;m in plano AG, &longs;ed <lb/>etiam in plano IN propter eandem rationem. </s><s>Punctum igi&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>tur D, in quo occurrunt &longs;ibi communes <lb/>&longs;ectiones planorum &longs;ecantium, &amp; ba&longs;is, e&longs;t <lb/>punctum, quod qu&aelig;ritur, imminens centro <lb/>gravitatis. </s><s>Punctum D autem &longs;ecare rectam <lb/>NI ita, ut ND ad DI &longs;it ut 1 ad 2, &longs;ic <lb/>o&longs;tenditur. </s><s>Ducatur recta NG, qu&aelig; per 2. lib. 6. e&longs;t paral&shy;<lb/>lela ip&longs;i AI; ergo ut HG ad HI, ita NG ad AI per 4. lib. 6. <lb/>ergo NG ad AI e&longs;t ut 1 ad 2: ergo triangula NGA, AGI <lb/>&longs;unt ut 1 ad 2, per 1. lib. 6. </s><s>Cum autem ut ND ad DI, <lb/>ita NDA ad DIA, &amp; NDG ad DIG per 1. 6. erit <lb/>etiam, ex 12. lib. 5. ut ND ad DI, ita NGA ad AGI, <lb/>hoc e&longs;t 1 ad 2. </s><s>Eadem ratione o&longs;tenditur GD ad DA e&longs;&longs;e, <lb/>ut 1 ad 2. </s><s>Vel etiam brevi&ugrave;s: Quia enim NG, AI &longs;unt pa&shy;<lb/>rallel&aelig;, triangula NDG, ADI &longs;unt &longs;imilia propter angulo&shy;<lb/>rum &aelig;qualitatem; ergo ut NG ad AI, hoc e&longs;t ut 1 ad 2, <lb/>ita GD ad DA, &amp; ND ad DI. </s><s>Quare &longs;atis erit latus unum <lb/>trianguli bifariam &longs;ecare, &amp; ab oppo&longs;ito angulo rectam duco&shy;<lb/>re; cujus tertia pars ver&longs;us ba&longs;im divi&longs;am dabit centrum gravi&shy;<lb/>tatis trianguli. </s></p> <figure id="id.017.01.046.1.jpg" xlink:href="017/01/046/1.jpg"/><lb/>tur D, in quo occurrunt &longs;ibi communes <lb/>&longs;ectiones planorum &longs;ecantium, &amp; ba&longs;is, e&longs;t <lb/>punctum, quod qu&aelig;ritur, imminens centro <lb/>gravitatis. </s><s>Punctum D autem &longs;ecare rectam <lb/>NI ita, ut ND ad DI &longs;it ut 1 ad 2, &longs;ic <lb/>o&longs;tenditur. </s><s>Ducatur recta NG, qu&aelig; per 2. lib. 6. e&longs;t paral&shy;<lb/>lela ip&longs;i AI; ergo ut HG ad HI, ita NG ad AI per 4. lib. 6. <lb/>ergo NG ad AI e&longs;t ut 1 ad 2: ergo triangula NGA, AGI <lb/>&longs;unt ut 1 ad 2, per 1. lib. 6. </s><s>Cum autem ut ND ad DI, <lb/>ita NDA ad DIA, &amp; NDG ad DIG per 1. 6. erit <lb/>etiam, ex 12. lib. 5. ut ND ad DI, ita NGA ad AGI, <lb/>hoc e&longs;t 1 ad 2. </s><s>Eadem ratione o&longs;tenditur GD ad DA e&longs;&longs;e, <lb/>ut 1 ad 2. </s><s>Vel etiam brevi&ugrave;s: Quia enim NG, AI &longs;unt pa&shy;<lb/>rallel&aelig;, triangula NDG, ADI &longs;unt &longs;imilia propter angulo&shy;<lb/>rum &aelig;qualitatem; ergo ut NG ad AI, hoc e&longs;t ut 1 ad 2, <lb/>ita GD ad DA, &amp; ND ad DI. </s><s>Quare &longs;atis erit latus unum <lb/>trianguli bifariam &longs;ecare, &amp; ab oppo&longs;ito angulo rectam duco&shy;<lb/>re; cujus tertia pars ver&longs;us ba&longs;im divi&longs;am dabit centrum gravi&shy;<lb/>tatis trianguli. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Jam ver&ograve; &longs;i ba&longs;is pri&longs;matis quadrangula fuerit parallelogram- <s>Jam ver&ograve; &longs;i ba&longs;is pri&longs;matis quadrangula fuerit parallelogram-
 <pb n="31"/>ma, ductis diametris apparebit qu&aelig;&longs;itum punctum, per quod <lb/>tran&longs;eunt omnia plana dividentia &aelig;qualiter corporis dati mo&shy;<lb/>menta, cum &longs;int partes utrinque &aelig;quales, &amp; &longs;imiliter po&longs;it&aelig;. </s><lb/><s>Et ob eandem rationem &longs;i ba&longs;is pri&longs;matis fuerit aliqua ex figu&shy;<lb/>ris ordinatis, &longs;eu &aelig;quilateris; centrum figur&aelig; e&longs;t punctum im&shy;<lb/>minens centro gravitatis; planum &longs;i <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> per illud tran&longs;iens, &amp; <lb/>per <expan abbr="un&utilde;">unum</expan> angulorum, dividit <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> pri&longs;ma in partes &aelig;quales &longs;imi&shy;<lb/>literque po&longs;itas; atque ade&ograve; momenta hinc, &amp; hinc &longs;unt &aelig;qualia. </s></p> <pb xlink:href="017/01/047.jpg" n="31"/>ma, ductis diametris apparebit qu&aelig;&longs;itum punctum, per quod <lb/>tran&longs;eunt omnia plana dividentia &aelig;qualiter corporis dati mo&shy;<lb/>menta, cum &longs;int partes utrinque &aelig;quales, &amp; &longs;imiliter po&longs;it&aelig;. </s><lb/><s>Et ob eandem rationem &longs;i ba&longs;is pri&longs;matis fuerit aliqua ex figu&shy;<lb/>ris ordinatis, &longs;eu &aelig;quilateris; centrum figur&aelig; e&longs;t punctum im&shy;<lb/>minens centro gravitatis; planum &longs;i <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> per illud tran&longs;iens, &amp; <lb/>per <expan abbr="un&utilde;">unum</expan> angulorum, dividit <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> pri&longs;ma in partes &aelig;quales &longs;imi&shy;<lb/>literque po&longs;itas; atque ade&ograve; momenta hinc, &amp; hinc &longs;unt &aelig;qualia. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>At &longs;i ba&longs;is trapezia fuerit, duc utramque <lb/> <s>At &longs;i ba&longs;is trapezia fuerit, duc utramque <lb/>
 <figure/><lb/>diametrum EC, &amp; BD: tum in ba&longs;i trigo&shy;<lb/>n&acirc; BCD pri&longs;matis partialis inveniatur <lb/>punctum centro gravitatis re&longs;pondens (pun&shy;<lb/>ctum hoc deinceps, brevitatis grati&acirc;, dice&shy;<lb/>tur centrum gravitatis, quamvis per abu&longs;ionem) &amp; &longs;it H; &amp; in <lb/>oppo&longs;ita ba&longs;i trigona reliqui pri&longs;matis BDE pariter invenia&shy;<lb/>tur punctum F; &amp; per utrumque punctum tran&longs;eat planum <lb/>FH; nam in hoc eodem plano e&longs;t centrum gravitatis totius <lb/>pri&longs;matis trapezij, quod dividitur in momenta &aelig;qualia: hoc &longs;i&shy;<lb/>quidem planum tran&longs;iens per H gravitatis momenta &aelig;qualia <lb/>habet hinc, &amp; hinc in pri&longs;mate trigono BDC; &longs;imiliter cum <lb/>tran&longs;eat per F, habet hinc, &amp; hinc momenta &aelig;qualia gravitatis <lb/>pri&longs;matis trigoni BED: &longs;i igitur &aelig;qualia &aelig;qualibus jungantur, <lb/>planum idem &aelig;qualiter partitur momenta gravitatis pri&longs;matis <lb/>trapezij EDCB, &amp; in eo e&longs;t centrum gravitatis illius. </s><s>Eadem <lb/>ratione in ba&longs;i trigona EBC inveniatur punctum G, &amp; in ba&longs;i <lb/>EDC punctum S, per qu&aelig; &longs;i agatur planum GS, in eo pariter <lb/>erit <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> gravitatis totius pri&longs;matis trapezij. </s></p> <figure id="id.017.01.047.1.jpg" xlink:href="017/01/047/1.jpg"/><lb/>diametrum EC, &amp; BD: tum in ba&longs;i trigo&shy;<lb/>n&acirc; BCD pri&longs;matis partialis inveniatur <lb/>punctum centro gravitatis re&longs;pondens (pun&shy;<lb/>ctum hoc deinceps, brevitatis grati&acirc;, dice&shy;<lb/>tur centrum gravitatis, quamvis per abu&longs;ionem) &amp; &longs;it H; &amp; in <lb/>oppo&longs;ita ba&longs;i trigona reliqui pri&longs;matis BDE pariter invenia&shy;<lb/>tur punctum F; &amp; per utrumque punctum tran&longs;eat planum <lb/>FH; nam in hoc eodem plano e&longs;t centrum gravitatis totius <lb/>pri&longs;matis trapezij, quod dividitur in momenta &aelig;qualia: hoc &longs;i&shy;<lb/>quidem planum tran&longs;iens per H gravitatis momenta &aelig;qualia <lb/>habet hinc, &amp; hinc in pri&longs;mate trigono BDC; &longs;imiliter cum <lb/>tran&longs;eat per F, habet hinc, &amp; hinc momenta &aelig;qualia gravitatis <lb/>pri&longs;matis trigoni BED: &longs;i igitur &aelig;qualia &aelig;qualibus jungantur, <lb/>planum idem &aelig;qualiter partitur momenta gravitatis pri&longs;matis <lb/>trapezij EDCB, &amp; in eo e&longs;t centrum gravitatis illius. </s><s>Eadem <lb/>ratione in ba&longs;i trigona EBC inveniatur punctum G, &amp; in ba&longs;i <lb/>EDC punctum S, per qu&aelig; &longs;i agatur planum GS, in eo pariter <lb/>erit <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> gravitatis totius pri&longs;matis trapezij. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>E&longs;t igitur centrum gravitatis in communi <lb/> <s>E&longs;t igitur centrum gravitatis in communi <lb/>
 <figure/><lb/>&longs;ectione planorum FH, &amp; GS; ac proinde <lb/>punctum I illud e&longs;t, quod qu&aelig;ritur. </s><s>Aliter <lb/>etiam, &amp; facillim&egrave; in ba&longs;i trapezia ABCD <lb/>invenitur centrum gravitatis: ductis enim <lb/>diametris AC, BD, altera diameter ex. gr. <lb/>AC bifariam &longs;ecetur in E, ducanturque rect&aelig; <lb/>DE, BE; trianguli ADC centrum gravi&shy;<lb/>tatis e&longs;t in recta DE, &amp; quidem in F, ita ut EF <lb/>&longs;it tertia pars totius ED, ut con&longs;tat ex paul&ograve; <lb/>ante demon&longs;tratis. </s><s>Ducatur igitur FG pa- <figure id="id.017.01.047.2.jpg" xlink:href="017/01/047/2.jpg"/><lb/>&longs;ectione planorum FH, &amp; GS; ac proinde <lb/>punctum I illud e&longs;t, quod qu&aelig;ritur. </s><s>Aliter <lb/>etiam, &amp; facillim&egrave; in ba&longs;i trapezia ABCD <lb/>invenitur centrum gravitatis: ductis enim <lb/>diametris AC, BD, altera diameter ex. gr. <lb/>AC bifariam &longs;ecetur in E, ducanturque rect&aelig; <lb/>DE, BE; trianguli ADC centrum gravi&shy;<lb/>tatis e&longs;t in recta DE, &amp; quidem in F, ita ut EF <lb/>&longs;it tertia pars totius ED, ut con&longs;tat ex paul&ograve; <lb/>ante demon&longs;tratis. </s><s>Ducatur igitur FG pa-
 <pb n="32"/>rallela alteri diametro BD, &amp; erit &longs;imiliter G centrum gravita&shy;<lb/>tis trianguli ABC, quia per 2. lib. 6. ut EF ad FD, ita EG <lb/>ad GB; Quia ergo diameter AC &longs;ecatur in H, &longs;umatur FO <lb/>&aelig;qualis ip&longs;i GH, &amp; e&longs;t O centrum gravitatis trapezij, e&longs;t enim <lb/>triangulum ABC ad triangulum ADC, ut FO ad OG, hoc <lb/>e&longs;t ut HG ad HF. </s><s>E&longs;t autem HG ad HF ut BI ad ID pro&shy;<lb/>pter paralleli&longs;mum linearum GF, BD. </s><s>Porr&ograve; con&longs;tat triangu&shy;<lb/>lum ABC ad triangulum ADC e&longs;&longs;e ut BI ad ID, nam trian&shy;<lb/>gula ABI, ADI &longs;unt ut ba&longs;es BI, DI, item BCI, DCI &longs;unt <lb/>ut e&aelig;dem ba&longs;es BI, DI per 1. lib. 6; igitur, &amp; totum triangu&shy;<lb/>lum ABC ad totum ADC e&longs;t ut BI ad DI: igitur, &amp; trian&shy;<lb/>gulum ABC ad triangulum ADC e&longs;t ut FO ad OG. </s></p> <pb xlink:href="017/01/048.jpg" n="32"/>rallela alteri diametro BD, &amp; erit &longs;imiliter G centrum gravita&shy;<lb/>tis trianguli ABC, quia per 2. lib. 6. ut EF ad FD, ita EG <lb/>ad GB; Quia ergo diameter AC &longs;ecatur in H, &longs;umatur FO <lb/>&aelig;qualis ip&longs;i GH, &amp; e&longs;t O centrum gravitatis trapezij, e&longs;t enim <lb/>triangulum ABC ad triangulum ADC, ut FO ad OG, hoc <lb/>e&longs;t ut HG ad HF. </s><s>E&longs;t autem HG ad HF ut BI ad ID pro&shy;<lb/>pter paralleli&longs;mum linearum GF, BD. </s><s>Porr&ograve; con&longs;tat triangu&shy;<lb/>lum ABC ad triangulum ADC e&longs;&longs;e ut BI ad ID, nam trian&shy;<lb/>gula ABI, ADI &longs;unt ut ba&longs;es BI, DI, item BCI, DCI &longs;unt <lb/>ut e&aelig;dem ba&longs;es BI, DI per 1. lib. 6; igitur, &amp; totum triangu&shy;<lb/>lum ABC ad totum ADC e&longs;t ut BI ad DI: igitur, &amp; trian&shy;<lb/>gulum ABC ad triangulum ADC e&longs;t ut FO ad OG. </s></p>
 <figure/> <figure id="id.017.01.048.1.jpg" xlink:href="017/01/048/1.jpg"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hinc facilis patet via ad inve&longs;ti&shy;<lb/>gandum idem punctum in ba&longs;i pri&longs;&shy;<lb/>matis pentagoni BDEAC. </s><s>Pri&shy;<lb/>m&ugrave;m enim ducto plano per BE, in&shy;<lb/>veniatur in ba&longs;i trigon&acirc; BDE <lb/>punctum R, &amp; in ba&longs;i BEAC qua&shy;<lb/>drangul&acirc; punctum P; &amp; ducto plano <lb/>per RP, in eo erit centrum gravi&shy;<lb/>tatis pri&longs;matis pentagoni, cum in eo&shy;<lb/>dem &longs;int centra gravitatis partium. </s><lb/><s>Deinde ducto per D &amp; A plano, inveniatur in ba&longs;i trigona <lb/>DEA punctum L centrum gravitatis, &amp; in ba&longs;i quadrangu&shy;<lb/>l&acirc; ACBD punctum M centrum gravitatis: in plano pariter <lb/>ducto per ML e&longs;t centrum gravitatis totius pri&longs;matis pentago&shy;<lb/>ni, quod proinde e&longs;t in communi planorum per PR, &amp; LM <lb/>ductorum &longs;ectione; atque ade&ograve; punctum, quod qu&aelig;ritur, e&longs;t O. </s><lb/><s>Eadem e&longs;t methodus in pri&longs;mate hexagono; ducto enim plano <lb/>dividente in duo pri&longs;mata, quorum alterum e&longs;t trigonum, al&shy;<lb/>terum pentagonum, inveniatur utriu&longs;que centrum gravitatis, <lb/>&amp; per inventa puncta agatur planum. </s><s>Deinde iterum alio pla&shy;<lb/>no &longs;ecetur in duo pri&longs;mata, quorum alterum pariter &longs;it trigo&shy;<lb/>num, alterum pentagonum, &amp; per inventa &longs;ingularia gravi&shy;<lb/>tatum centra agatur planum: duo &longs;iquidem plana ducta per <lb/>centra gravitatis partium, tran&longs;eunt pariter per centrum gra&shy;<lb/>vitatis totius, quod e&longs;t in communi eorum &longs;ectione. </s><s>Eademque <lb/>de reliquis pri&longs;matis e&longs;t ratio. </s></p> <s>Hinc facilis patet via ad inve&longs;ti&shy;<lb/>gandum idem punctum in ba&longs;i pri&longs;&shy;<lb/>matis pentagoni BDEAC. </s><s>Pri&shy;<lb/>m&ugrave;m enim ducto plano per BE, in&shy;<lb/>veniatur in ba&longs;i trigon&acirc; BDE <lb/>punctum R, &amp; in ba&longs;i BEAC qua&shy;<lb/>drangul&acirc; punctum P; &amp; ducto plano <lb/>per RP, in eo erit centrum gravi&shy;<lb/>tatis pri&longs;matis pentagoni, cum in eo&shy;<lb/>dem &longs;int centra gravitatis partium. </s><lb/><s>Deinde ducto per D &amp; A plano, inveniatur in ba&longs;i trigona <lb/>DEA punctum L centrum gravitatis, &amp; in ba&longs;i quadrangu&shy;<lb/>l&acirc; ACBD punctum M centrum gravitatis: in plano pariter <lb/>ducto per ML e&longs;t centrum gravitatis totius pri&longs;matis pentago&shy;<lb/>ni, quod proinde e&longs;t in communi planorum per PR, &amp; LM <lb/>ductorum &longs;ectione; atque ade&ograve; punctum, quod qu&aelig;ritur, e&longs;t O. </s><lb/><s>Eadem e&longs;t methodus in pri&longs;mate hexagono; ducto enim plano <lb/>dividente in duo pri&longs;mata, quorum alterum e&longs;t trigonum, al&shy;<lb/>terum pentagonum, inveniatur utriu&longs;que centrum gravitatis, <lb/>&amp; per inventa puncta agatur planum. </s><s>Deinde iterum alio pla&shy;<lb/>no &longs;ecetur in duo pri&longs;mata, quorum alterum pariter &longs;it trigo&shy;<lb/>num, alterum pentagonum, &amp; per inventa &longs;ingularia gravi&shy;<lb/>tatum centra agatur planum: duo &longs;iquidem plana ducta per <lb/>centra gravitatis partium, tran&longs;eunt pariter per centrum gra&shy;<lb/>vitatis totius, quod e&longs;t in communi eorum &longs;ectione. </s><s>Eademque <lb/>de reliquis pri&longs;matis e&longs;t ratio. </s></p>
 <pb n="33"/> <pb xlink:href="017/01/049.jpg" n="33"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sed h&aelig;c indica&longs;&longs;e &longs;ufficiat, qu&aelig; operi Mechanico &longs;atis e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;unt in omnibus fer&egrave; pri&longs;matis: Si enim ba&longs;is non fuerit <lb/>plan&egrave; rectilinea, in&longs;cripto polygono rectilineo, quod mini&shy;<lb/>m&ugrave;m differat &agrave; plano ba&longs;is, qu&aelig;res ejus centrum gravitatis, <lb/>methodo jam tradita; illoque u&longs;urpato tanquam vero dati pri&longs;&shy;<lb/>matis centro qu&aelig;&longs;ito, minim&ugrave;m aberrabis; aliquando tamen <lb/>aberrabis, aliquando continget, ut inventum cum qu&aelig;&longs;ito <lb/>conveniat. </s><s>Quod &longs;i accuratiori inve&longs;tigatione opus fuerit: <lb/>quemadmodum in c&aelig;teris corporibus, qu&aelig; continuum ductum <lb/>non habent, &longs;ed in&aelig;quali cra&longs;&longs;itudine cre&longs;cunt, aut decre&longs;&shy;<lb/>cunt, ut in obeli&longs;cis, aut pyramidibus truncatis, reliqui&longs;qu&egrave; <lb/>plan&egrave; inordinatis molibus; tunc ad geometricam Centrobary&shy;<lb/>ces methodum confugiendum e&longs;t; quam hic ego non per&longs;e&shy;<lb/>quor. </s><s>Praxes igitur aliqu&aelig; proponend&aelig; &longs;unt, quibus centrum <lb/>gravitatis phy&longs;ic&egrave; per&longs;pectum habere po&longs;&longs;imus in corporibus, <lb/>quorum frequentior, vulgari&longs;que u&longs;us e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s></p> <s>Sed h&aelig;c indica&longs;&longs;e &longs;ufficiat, qu&aelig; operi Mechanico &longs;atis e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;unt in omnibus fer&egrave; pri&longs;matis: Si enim ba&longs;is non fuerit <lb/>plan&egrave; rectilinea, in&longs;cripto polygono rectilineo, quod mini&shy;<lb/>m&ugrave;m differat &agrave; plano ba&longs;is, qu&aelig;res ejus centrum gravitatis, <lb/>methodo jam tradita; illoque u&longs;urpato tanquam vero dati pri&longs;&shy;<lb/>matis centro qu&aelig;&longs;ito, minim&ugrave;m aberrabis; aliquando tamen <lb/>aberrabis, aliquando continget, ut inventum cum qu&aelig;&longs;ito <lb/>conveniat. </s><s>Quod &longs;i accuratiori inve&longs;tigatione opus fuerit: <lb/>quemadmodum in c&aelig;teris corporibus, qu&aelig; continuum ductum <lb/>non habent, &longs;ed in&aelig;quali cra&longs;&longs;itudine cre&longs;cunt, aut decre&longs;&shy;<lb/>cunt, ut in obeli&longs;cis, aut pyramidibus truncatis, reliqui&longs;qu&egrave; <lb/>plan&egrave; inordinatis molibus; tunc ad geometricam Centrobary&shy;<lb/>ces methodum confugiendum e&longs;t; quam hic ego non per&longs;e&shy;<lb/>quor. </s><s>Praxes igitur aliqu&aelig; proponend&aelig; &longs;unt, quibus centrum <lb/>gravitatis phy&longs;ic&egrave; per&longs;pectum habere po&longs;&longs;imus in corporibus, <lb/>quorum frequentior, vulgari&longs;que u&longs;us e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Prima praxis &longs;it ad inveniendum gra&shy;<lb/> <s>Prima praxis &longs;it ad inveniendum gra&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>vitatis centrum in cingulis, qu&aelig; laminis <lb/>quoque communis e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s><s>Sit datum <lb/>cingulum AH, quod prim&ugrave;m &longs;u&longs;penda&shy;<lb/>tur ex H, &amp; inde pendens perpendicu&shy;<lb/>lum &longs;ecet oppo&longs;itum latus IA in C; note&shy;<lb/>tur igitur punctum C. </s><s>Deinde iterum <lb/>&longs;u&longs;pendatur ex R, &amp; perpendiculum ca&shy;<lb/>dat in punctum F, quod notetur. </s><s>His cognitis ducatur filum <lb/>ex R in F, ibique intentum alligetur; aliud filum &longs;imiliter <lb/>ex H in C ducatur, &amp; &longs;ecans in S filum RF, dabit punctum S <lb/>qu&aelig;&longs;itum centrum gravitatis: ex quo &longs;i &longs;u&longs;penderetur datum <lb/>cingulum, maneret horizonti parallelum. </s><s>Quod &longs;i e&longs;&longs;et corpus <lb/>talis figur&aelig;, ut &longs;patium non clauderet, &longs;ed haberet angulum <lb/>cavum, aut e&longs;&longs;et fru&longs;tum annulare, eadem e&longs;t methodus fact&acirc; <lb/>&longs;u&longs;pen&longs;ione illius ex duobus punctis, ex quibus perpendiculum <lb/>cadere po&longs;&longs;it intr&agrave; corporis &longs;uperficiem; in qua &longs;i notentur <lb/>puncta, per qu&aelig; tran&longs;it, &amp; ducantur fila, ut pri&ugrave;s, corum com&shy;<lb/>munis &longs;ectio dabit qu&aelig;&longs;itum centrum gravitatis. </s><s>Hinc &longs;i vel la&shy;<lb/>mina e&longs;&longs;et perforanda, ut axi infigeretur, vel cingulum e&longs;&longs;et <lb/>axi imponendum, in utr&acirc;que &longs;uperficie oppo&longs;ita qu&aelig;rere opor&shy;<lb/>teret punctum S, ut axis per centrum gravitatis tran&longs;iret, eique  <figure id="id.017.01.049.1.jpg" xlink:href="017/01/049/1.jpg"/><lb/>vitatis centrum in cingulis, qu&aelig; laminis <lb/>quoque communis e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s><s>Sit datum <lb/>cingulum AH, quod prim&ugrave;m &longs;u&longs;penda&shy;<lb/>tur ex H, &amp; inde pendens perpendicu&shy;<lb/>lum &longs;ecet oppo&longs;itum latus IA in C; note&shy;<lb/>tur igitur punctum C. </s><s>Deinde iterum <lb/>&longs;u&longs;pendatur ex R, &amp; perpendiculum ca&shy;<lb/>dat in punctum F, quod notetur. </s><s>His cognitis ducatur filum <lb/>ex R in F, ibique intentum alligetur; aliud filum &longs;imiliter <lb/>ex H in C ducatur, &amp; &longs;ecans in S filum RF, dabit punctum S <lb/>qu&aelig;&longs;itum centrum gravitatis: ex quo &longs;i &longs;u&longs;penderetur datum <lb/>cingulum, maneret horizonti parallelum. </s><s>Quod &longs;i e&longs;&longs;et corpus <lb/>talis figur&aelig;, ut &longs;patium non clauderet, &longs;ed haberet angulum <lb/>cavum, aut e&longs;&longs;et fru&longs;tum annulare, eadem e&longs;t methodus fact&acirc; <lb/>&longs;u&longs;pen&longs;ione illius ex duobus punctis, ex quibus perpendiculum <lb/>cadere po&longs;&longs;it intr&agrave; corporis &longs;uperficiem; in qua &longs;i notentur <lb/>puncta, per qu&aelig; tran&longs;it, &amp; ducantur fila, ut pri&ugrave;s, corum com&shy;<lb/>munis &longs;ectio dabit qu&aelig;&longs;itum centrum gravitatis. </s><s>Hinc &longs;i vel la&shy;<lb/>mina e&longs;&longs;et perforanda, ut axi infigeretur, vel cingulum e&longs;&longs;et <lb/>axi imponendum, in utr&acirc;que &longs;uperficie oppo&longs;ita qu&aelig;rere opor&shy;<lb/>teret punctum S, ut axis per centrum gravitatis tran&longs;iret, eique
 <pb n="34"/>uterque polus re&longs;ponderet: in cingulis autem pr&aelig;terea haben&shy;<lb/>da e&longs;&longs;et ratio tran&longs;ver&longs;ariorum, per qu&aelig; axis infigendus e&longs;&longs;et, <lb/>ea enim po&longs;&longs;unt centrum gravitatis compo&longs;it&aelig; in alio puncto <lb/>con&longs;tituere. </s></p> <pb xlink:href="017/01/050.jpg" n="34"/>uterque polus re&longs;ponderet: in cingulis autem pr&aelig;terea haben&shy;<lb/>da e&longs;&longs;et ratio tran&longs;ver&longs;ariorum, per qu&aelig; axis infigendus e&longs;&longs;et, <lb/>ea enim po&longs;&longs;unt centrum gravitatis compo&longs;it&aelig; in alio puncto <lb/>con&longs;tituere. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Secunda praxis laminis poti&longs;&longs;im&ugrave;m accommodata, in quibus <lb/>punctum medium &longs;atis accurat&egrave; inquiritur, ut &longs;i lamina metal&shy;<lb/>lica e&longs;&longs;et in calicem excavanda, h&aelig;c e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s><s>Impone lami&shy;<lb/>nam acut&aelig; cu&longs;pidi cultri, aut &longs;tyli, eamque ultr&ograve; citr&oacute;que <lb/>tanti&longs;per move, dum con&longs;i&longs;tat citr&agrave; periculum cadendi: <lb/>punctum enim, quod &agrave; cultri aut &longs;tyli cu&longs;pide notatur, cen&shy;<lb/>trum e&longs;t qu&aelig;&longs;itum. </s></p> <s>Secunda praxis laminis poti&longs;&longs;im&ugrave;m accommodata, in quibus <lb/>punctum medium &longs;atis accurat&egrave; inquiritur, ut &longs;i lamina metal&shy;<lb/>lica e&longs;&longs;et in calicem excavanda, h&aelig;c e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s><s>Impone lami&shy;<lb/>nam acut&aelig; cu&longs;pidi cultri, aut &longs;tyli, eamque ultr&ograve; citr&oacute;que <lb/>tanti&longs;per move, dum con&longs;i&longs;tat citr&agrave; periculum cadendi: <lb/>punctum enim, quod &agrave; cultri aut &longs;tyli cu&longs;pide notatur, cen&shy;<lb/>trum e&longs;t qu&aelig;&longs;itum. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 449 
Line 449 
 <s>Quarta praxis non mult&ugrave;m di&longs;tat &agrave; &longs;uperiore: &longs;i nimirum <lb/>oblatum corpus impo&longs;ueris plano alicui horizontali, quod ta&shy;<lb/>men &agrave; pavimento ab&longs;it mediocri aliquo intervallo, habeat au&shy;<lb/>tem extremum marginem exact&egrave; rectum: extra &longs;uppo&longs;iti pla&shy;<lb/>ni marginem illud paulatim promove, donec e&ograve; venerit, ut &longs;i <lb/>vel minimum ulteri&ugrave;s promoveretur, &longs;ponte caderet; ib&iacute;que <lb/>&longs;ecund&ugrave;m rectitudinem marginis plani duc &longs;tylo lineam in cor&shy;<lb/>pore impo&longs;ito. </s><s>Deinde &longs;uperficie e&acirc;dem planum tangente, &longs;i <lb/>corpus, pr&aelig;ter longitudinem, non modicam pr&aelig;terea habeat <lb/>latitudinem, convertatur aliquantulum, &amp; &longs;imili methodo in&shy;<lb/>venietur linea alia &longs;ecans priorem in puncto qu&aelig;&longs;ito, quod &longs;ci&shy;<lb/>licet re&longs;pondet centro gravitatis intra corporis &longs;oliditatem de&shy;<lb/>lite&longs;centi. </s></p> <s>Quarta praxis non mult&ugrave;m di&longs;tat &agrave; &longs;uperiore: &longs;i nimirum <lb/>oblatum corpus impo&longs;ueris plano alicui horizontali, quod ta&shy;<lb/>men &agrave; pavimento ab&longs;it mediocri aliquo intervallo, habeat au&shy;<lb/>tem extremum marginem exact&egrave; rectum: extra &longs;uppo&longs;iti pla&shy;<lb/>ni marginem illud paulatim promove, donec e&ograve; venerit, ut &longs;i <lb/>vel minimum ulteri&ugrave;s promoveretur, &longs;ponte caderet; ib&iacute;que <lb/>&longs;ecund&ugrave;m rectitudinem marginis plani duc &longs;tylo lineam in cor&shy;<lb/>pore impo&longs;ito. </s><s>Deinde &longs;uperficie e&acirc;dem planum tangente, &longs;i <lb/>corpus, pr&aelig;ter longitudinem, non modicam pr&aelig;terea habeat <lb/>latitudinem, convertatur aliquantulum, &amp; &longs;imili methodo in&shy;<lb/>venietur linea alia &longs;ecans priorem in puncto qu&aelig;&longs;ito, quod &longs;ci&shy;<lb/>licet re&longs;pondet centro gravitatis intra corporis &longs;oliditatem de&shy;<lb/>lite&longs;centi. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>H&aelig;c &longs;unt qu&aelig; Mechanices in&longs;tituto &longs;ufficere po&longs;&longs;int ad cen&shy;<lb/>trum gravitatis inveniendum; in molibus enim majoribus, qu&aelig; <lb/>plerumque vix differunt &agrave; pri&longs;matis, non indigemus commu- <s>H&aelig;c &longs;unt qu&aelig; Mechanices in&longs;tituto &longs;ufficere po&longs;&longs;int ad cen&shy;<lb/>trum gravitatis inveniendum; in molibus enim majoribus, qu&aelig; <lb/>plerumque vix differunt &agrave; pri&longs;matis, non indigemus commu-
 <pb n="35"/>niter Geometric&acirc; &longs;ubtilitate. </s><s>Illud re&longs;tat, ut earum, quas at&shy;<lb/>tuli praxes, ratio, &amp; cau&longs;&aelig; explicentur, ex quibus clarion ha&shy;<lb/>beatur notitia eorum, qu&aelig; ad centrum gravitatis pertinent. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p> <pb xlink:href="017/01/051.jpg" n="35"/>niter Geometric&acirc; &longs;ubtilitate. </s><s>Illud re&longs;tat, ut earum, quas at&shy;<lb/>tuli praxes, ratio, &amp; cau&longs;&aelig; explicentur, ex quibus clarion ha&shy;<lb/>beatur notitia eorum, qu&aelig; ad centrum gravitatis pertinent. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>CAPUT VI.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>CAPUT VI.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Affertur ratio pr&aelig;dictarum praxeon.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Affertur ratio pr&aelig;dictarum praxeon.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>UT palam fiat praxibus capite &longs;uperiore allatis inveniri <lb/>punctum re&longs;pondens centro gravitatis, quod inquiritur, <lb/>indicandi &longs;unt fontes, ex quibus ill&aelig; deducuntur. </s><s>Earum ita&shy;<lb/>que ratio petenda e&longs;t ex gravium natur&acirc;, qu&aelig; extra locum &longs;ibi <lb/>debitum con&longs;tituta, in medio videlicet leviore, conantur de&shy;<lb/>or&longs;um pro viribus, ni&longs;i impediantur: quod &longs;i interpellentur <lb/>quidem, non tamen pror&longs;us de&longs;cen&longs;u prohibeantur, de&longs;cen&shy;<lb/>dunt, prout fert ob&longs;tantium impedimentorum conditio. </s><s>Sic <lb/>lapis &longs;ph&aelig;ricus in montis clivo po&longs;itus c&ugrave;m non valeat rect&acirc;; <lb/>&longs;icut in a&euml;re libero, deor&longs;um ferri, per planum illud inclina&shy;<lb/>tum de&longs;cendit: Sic plumbum, quod filo adnectitur laqueari, &agrave; <lb/>perpendiculo remotum de&longs;cendit circulariter. </s><s>Porr&ograve; qu&aelig; de <lb/>toto ip&longs;o corpore vera e&longs;&longs;e intelligimus, ejus quoque partibus <lb/>&longs;ingulis conveniunt; c&ugrave;m enim &longs;ingul&aelig; &longs;uam habeant gravita&shy;<lb/>tem, ni&longs;i quid ob&longs;tet, de&longs;cendunt. </s><s>Jam ver&ograve; &longs;i contingat ita <lb/>corpus grave oppo&longs;ito extrin&longs;ec&ugrave;s obice impediri, ut cunct&aelig; <lb/>&longs;imul partes, qua&longs;i moles un&agrave; de&longs;cendere nequeant; &longs;ublato <lb/>partium nexu de&longs;cendunt, qu&aelig;cunque carent impedimento: <lb/>ut &longs;i ceream candelam, aut glaciem, quam manu &longs;u&longs;tines, igni <lb/>admoveas; haud dubium, quin partes extrem&aelig; igni proxim&aelig; <lb/>lique&longs;centes, &longs;olut&acirc; unione cum c&aelig;teris, &longs;uis nutibus deor&longs;um <lb/>lat&aelig; liber&egrave; de&longs;cendant. </s><s>At &longs;i partes omnes colligat&aelig; invicem <lb/>permaneant, eandemque figuram &longs;ervent; corpore illo &longs;u&longs;pen&shy;<lb/>&longs;o aut &longs;u&longs;tentato, fieri non pote&longs;t, ut partes aliqu&aelig; de&longs;cendant, <lb/>quin ali&aelig;, ou&aelig; &egrave; regione &longs;unt trans &longs;u&longs;pen&longs;ionis, aut &longs;u&longs;tenta&shy;<lb/>tionis punctum, a&longs;cendant; id autem harum gravitati re&shy;<lb/>pugnat: non igitur a&longs;cendere po&longs;&longs;unt, ni&longs;i de&longs;cendentes op&shy;<lb/>po&longs;it&aelig; viribus ac momentis pr&aelig;&longs;tent ita, ut harum gravitati  <s>UT palam fiat praxibus capite &longs;uperiore allatis inveniri <lb/>punctum re&longs;pondens centro gravitatis, quod inquiritur, <lb/>indicandi &longs;unt fontes, ex quibus ill&aelig; deducuntur. </s><s>Earum ita&shy;<lb/>que ratio petenda e&longs;t ex gravium natur&acirc;, qu&aelig; extra locum &longs;ibi <lb/>debitum con&longs;tituta, in medio videlicet leviore, conantur de&shy;<lb/>or&longs;um pro viribus, ni&longs;i impediantur: quod &longs;i interpellentur <lb/>quidem, non tamen pror&longs;us de&longs;cen&longs;u prohibeantur, de&longs;cen&shy;<lb/>dunt, prout fert ob&longs;tantium impedimentorum conditio. </s><s>Sic <lb/>lapis &longs;ph&aelig;ricus in montis clivo po&longs;itus c&ugrave;m non valeat rect&acirc;; <lb/>&longs;icut in a&euml;re libero, deor&longs;um ferri, per planum illud inclina&shy;<lb/>tum de&longs;cendit: Sic plumbum, quod filo adnectitur laqueari, &agrave; <lb/>perpendiculo remotum de&longs;cendit circulariter. </s><s>Porr&ograve; qu&aelig; de <lb/>toto ip&longs;o corpore vera e&longs;&longs;e intelligimus, ejus quoque partibus <lb/>&longs;ingulis conveniunt; c&ugrave;m enim &longs;ingul&aelig; &longs;uam habeant gravita&shy;<lb/>tem, ni&longs;i quid ob&longs;tet, de&longs;cendunt. </s><s>Jam ver&ograve; &longs;i contingat ita <lb/>corpus grave oppo&longs;ito extrin&longs;ec&ugrave;s obice impediri, ut cunct&aelig; <lb/>&longs;imul partes, qua&longs;i moles un&agrave; de&longs;cendere nequeant; &longs;ublato <lb/>partium nexu de&longs;cendunt, qu&aelig;cunque carent impedimento: <lb/>ut &longs;i ceream candelam, aut glaciem, quam manu &longs;u&longs;tines, igni <lb/>admoveas; haud dubium, quin partes extrem&aelig; igni proxim&aelig; <lb/>lique&longs;centes, &longs;olut&acirc; unione cum c&aelig;teris, &longs;uis nutibus deor&longs;um <lb/>lat&aelig; liber&egrave; de&longs;cendant. </s><s>At &longs;i partes omnes colligat&aelig; invicem <lb/>permaneant, eandemque figuram &longs;ervent; corpore illo &longs;u&longs;pen&shy;<lb/>&longs;o aut &longs;u&longs;tentato, fieri non pote&longs;t, ut partes aliqu&aelig; de&longs;cendant, <lb/>quin ali&aelig;, ou&aelig; &egrave; regione &longs;unt trans &longs;u&longs;pen&longs;ionis, aut &longs;u&longs;tenta&shy;<lb/>tionis punctum, a&longs;cendant; id autem harum gravitati re&shy;<lb/>pugnat: non igitur a&longs;cendere po&longs;&longs;unt, ni&longs;i de&longs;cendentes op&shy;<lb/>po&longs;it&aelig; viribus ac momentis pr&aelig;&longs;tent ita, ut harum gravitati
 <pb n="36"/>vim inferre valeant. </s><s>Quare &longs;i fiat corporis &longs;u&longs;pen&longs;i, aut &longs;u&longs;ten&shy;<lb/>tati con&longs;i&longs;tentia, argumentum e&longs;t &aelig;qualitatis momentorum <lb/>punctum &longs;u&longs;pen&longs;ionis, aut &longs;u&longs;tentationis hinc, &amp; hinc u&longs;que&shy;<lb/>quaque circun&longs;tantium; &longs;i qua enim e&longs;&longs;et in&aelig;qualitas, alterutra <lb/>pars pr&aelig;ponderaret, &amp; ad motum incitaretur. </s></p> <pb xlink:href="017/01/052.jpg" n="36"/>vim inferre valeant. </s><s>Quare &longs;i fiat corporis &longs;u&longs;pen&longs;i, aut &longs;u&longs;ten&shy;<lb/>tati con&longs;i&longs;tentia, argumentum e&longs;t &aelig;qualitatis momentorum <lb/>punctum &longs;u&longs;pen&longs;ionis, aut &longs;u&longs;tentationis hinc, &amp; hinc u&longs;que&shy;<lb/>quaque circun&longs;tantium; &longs;i qua enim e&longs;&longs;et in&aelig;qualitas, alterutra <lb/>pars pr&aelig;ponderaret, &amp; ad motum incitaretur. </s></p>
 <figure/> <figure id="id.017.01.052.1.jpg" xlink:href="017/01/052/1.jpg"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sit corpus grave AB, cujus <lb/>centrum gravitatis H, linea di&shy;<lb/>rectionis HT in centrum uni&shy;<lb/>ver&longs;i producta. </s><s>Si &longs;u&longs;pendatur <lb/>ex puncto C, quod e&longs;t in eadem <lb/>line&acirc; directionis, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit corpus horizonti paralle&shy;<lb/>lum, quia rect&acirc; de&longs;cendere non <lb/>pote&longs;t per HT, cum in C reti&shy;<lb/>neatur; neque alterutra pars pote&longs;t de&longs;cendere, quia momen&shy;<lb/>ta partis HB, quibus deor&longs;um nititur, &aelig;qualia &longs;unt momen&shy;<lb/>tis, quibus pars HA re&longs;i&longs;tit, no elevetur; &amp; vici&longs;&longs;im viribus <lb/>gravitatis- AH c&aelig;teroqui de&longs;cen&longs;ur&aelig; reluctatur gravitas HB <lb/>pari ni&longs;u repugnans, ne attollatur; totum ergo con&longs;i&longs;tit. </s><s>At &longs;i <lb/>ex M puncto &longs;u&longs;pendatur, non pote&longs;t quidem per MT per&shy;<lb/>pendicularem de&longs;cendere vers&ugrave;s terr&aelig; centrum, &longs;ed neque <lb/>con&longs;i&longs;tet horizonti parallelum; quia &longs;i planum intelligatur ex <lb/>terr&aelig; centro per rectam MT ductum, non dividitur corpus in <lb/>momenta &aelig;qualia, cum non tran&longs;eat per H centrum gravita&shy;<lb/>tis; igitur cum majora &longs;int momenta partis MB, qu&agrave;m par&shy;<lb/>tis MA, illa pr&aelig;ponderabit, atque de&longs;cendens circa <lb/>punctum M permanens convertetur, donec centrum gra&shy;<lb/>vitatis H &longs;it in perpendiculari MT, cui congruat recta <lb/>MO: tunc autem demum con&longs;i&longs;tet, quia planum tran&longs;iens <lb/>per MHO &aelig;qualiter di&longs;pertit momenta gravitatis; neutr&acirc; <lb/>autem parte pr&aelig;ponderante, utraque quie&longs;cit. </s><s>Idem dicen&shy;<lb/>dum, &longs;i corpus ex I puncto &longs;u&longs;penderetur; tunc enim &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m fieret con&longs;i&longs;tentia, ubi in eadem directionis line&acirc; <lb/>e&longs;&longs;et punctum I atque H centrum gravitatis. </s><s>Quod &longs;i du&shy;<lb/>plici funiculo &longs;u&longs;pendatur pondus, &amp; illi paralleli non &longs;int, <lb/>quia neque horizonti perpendiculares, illi &longs;i producantur, <lb/>concurrent in punctum aliquod line&aelig; directionis, &longs;iv&egrave; &longs;upra <lb/>pondus, &longs;iv&egrave; infra, pro ratione angulorum, quos con&longs;tituunt.  <s>Sit corpus grave AB, cujus <lb/>centrum gravitatis H, linea di&shy;<lb/>rectionis HT in centrum uni&shy;<lb/>ver&longs;i producta. </s><s>Si &longs;u&longs;pendatur <lb/>ex puncto C, quod e&longs;t in eadem <lb/>line&acirc; directionis, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit corpus horizonti paralle&shy;<lb/>lum, quia rect&acirc; de&longs;cendere non <lb/>pote&longs;t per HT, cum in C reti&shy;<lb/>neatur; neque alterutra pars pote&longs;t de&longs;cendere, quia momen&shy;<lb/>ta partis HB, quibus deor&longs;um nititur, &aelig;qualia &longs;unt momen&shy;<lb/>tis, quibus pars HA re&longs;i&longs;tit, no elevetur; &amp; vici&longs;&longs;im viribus <lb/>gravitatis- AH c&aelig;teroqui de&longs;cen&longs;ur&aelig; reluctatur gravitas HB <lb/>pari ni&longs;u repugnans, ne attollatur; totum ergo con&longs;i&longs;tit. </s><s>At &longs;i <lb/>ex M puncto &longs;u&longs;pendatur, non pote&longs;t quidem per MT per&shy;<lb/>pendicularem de&longs;cendere vers&ugrave;s terr&aelig; centrum, &longs;ed neque <lb/>con&longs;i&longs;tet horizonti parallelum; quia &longs;i planum intelligatur ex <lb/>terr&aelig; centro per rectam MT ductum, non dividitur corpus in <lb/>momenta &aelig;qualia, cum non tran&longs;eat per H centrum gravita&shy;<lb/>tis; igitur cum majora &longs;int momenta partis MB, qu&agrave;m par&shy;<lb/>tis MA, illa pr&aelig;ponderabit, atque de&longs;cendens circa <lb/>punctum M permanens convertetur, donec centrum gra&shy;<lb/>vitatis H &longs;it in perpendiculari MT, cui congruat recta <lb/>MO: tunc autem demum con&longs;i&longs;tet, quia planum tran&longs;iens <lb/>per MHO &aelig;qualiter di&longs;pertit momenta gravitatis; neutr&acirc; <lb/>autem parte pr&aelig;ponderante, utraque quie&longs;cit. </s><s>Idem dicen&shy;<lb/>dum, &longs;i corpus ex I puncto &longs;u&longs;penderetur; tunc enim &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m fieret con&longs;i&longs;tentia, ubi in eadem directionis line&acirc; <lb/>e&longs;&longs;et punctum I atque H centrum gravitatis. </s><s>Quod &longs;i du&shy;<lb/>plici funiculo &longs;u&longs;pendatur pondus, &amp; illi paralleli non &longs;int, <lb/>quia neque horizonti perpendiculares, illi &longs;i producantur, <lb/>concurrent in punctum aliquod line&aelig; directionis, &longs;iv&egrave; &longs;upra <lb/>pondus, &longs;iv&egrave; infra, pro ratione angulorum, quos con&longs;tituunt.
 <pb n="37"/>Sit enim corpus AB, cujus cen&shy;<lb/> <pb xlink:href="017/01/053.jpg" n="37"/>Sit enim corpus AB, cujus cen&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>trum gravitatis O, linea directio&shy;<lb/>nis IOC, &longs;i ex I &longs;u&longs;pendatur <lb/>per O, in co &longs;itu manebit; ergo <lb/>etiam, &longs;i funiculi &longs;int IH, IL, <lb/>manebit: ergo etiam, &longs;i &longs;int PH, <lb/>SL, funiculorum enim longitudo <lb/>nihil facit; Idem etiam dicendum <lb/>cum funiculi &longs;unt DH, FL; pro&shy;<lb/>ducti enim concurrunt cum linea <lb/>directionis in C, &longs;emper &longs;cilicet <lb/>perinde &longs;e habet atque, &longs;i ex I &longs;u&longs;penderetur. </s></p> <figure id="id.017.01.053.1.jpg" xlink:href="017/01/053/1.jpg"/><lb/>trum gravitatis O, linea directio&shy;<lb/>nis IOC, &longs;i ex I &longs;u&longs;pendatur <lb/>per O, in co &longs;itu manebit; ergo <lb/>etiam, &longs;i funiculi &longs;int IH, IL, <lb/>manebit: ergo etiam, &longs;i &longs;int PH, <lb/>SL, funiculorum enim longitudo <lb/>nihil facit; Idem etiam dicendum <lb/>cum funiculi &longs;unt DH, FL; pro&shy;<lb/>ducti enim concurrunt cum linea <lb/>directionis in C, &longs;emper &longs;cilicet <lb/>perinde &longs;e habet atque, &longs;i ex I &longs;u&longs;penderetur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Qu&aelig; ver&ograve; de &longs;u&longs;pen&longs;ione dicta &longs;unt, ea, analogi&acirc; &longs;ervat&acirc;, de <lb/>&longs;u&longs;tentatione quoque dicta intelligantur; tunc &longs;ol&ugrave;m videlicet <lb/>corpus con&longs;i&longs;tere, c&ugrave;m ex centro gravitatis ducta directionis <lb/>linea tran&longs;it per punctum &longs;u&longs;tentationis, quia tunc &longs;ol&ugrave;m &aelig;qua&shy;<lb/>lia hinc, &amp; hinc &longs;unt momenta virtutis ad de&longs;cendendum, at&shy;<lb/>que re&longs;i&longs;tenti&aelig; ad a&longs;cendendum: ut quando corpus aliquod <lb/>imponitur cono, vel pri&longs;ma &longs;ph&aelig;r&aelig;, vel &longs;egmentum &longs;ph&aelig;ri&shy;<lb/>cum, plano, vel cylindrus aciei pri&longs;matis trigoni in tran&longs;ver&shy;<lb/>&longs;um; cadet enim in alterutram partem impo&longs;itum corpus, ni&longs;i <lb/>in eadem linea fuerint centrum terr&aelig;, punctum contactus, &amp; <lb/>centrum gravitatis. </s><s>Quod &longs;i corpus &longs;u&longs;tentans, atque &longs;u&longs;tenta&shy;<lb/>tum &longs;e tangant in linea, opus e&longs;t lineam illam e&longs;&longs;e in plano per <lb/>lineam directionis ducto, ut fiat &aelig;qualium momentorum con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentia. </s><s>Quare &longs;i impo&longs;itum corpus con&longs;i&longs;tat, certi&longs;&longs;imo ar&shy;<lb/>gumento con&longs;tabit punctum, &longs;eu lineam, contact&ucirc;s re&longs;pon&shy;<lb/>dere centro gravitatis. </s><s>Hinc patet ratio &longs;ecund&aelig;, &amp; terti&aelig; <lb/>praxis. </s></p> <s>Qu&aelig; ver&ograve; de &longs;u&longs;pen&longs;ione dicta &longs;unt, ea, analogi&acirc; &longs;ervat&acirc;, de <lb/>&longs;u&longs;tentatione quoque dicta intelligantur; tunc &longs;ol&ugrave;m videlicet <lb/>corpus con&longs;i&longs;tere, c&ugrave;m ex centro gravitatis ducta directionis <lb/>linea tran&longs;it per punctum &longs;u&longs;tentationis, quia tunc &longs;ol&ugrave;m &aelig;qua&shy;<lb/>lia hinc, &amp; hinc &longs;unt momenta virtutis ad de&longs;cendendum, at&shy;<lb/>que re&longs;i&longs;tenti&aelig; ad a&longs;cendendum: ut quando corpus aliquod <lb/>imponitur cono, vel pri&longs;ma &longs;ph&aelig;r&aelig;, vel &longs;egmentum &longs;ph&aelig;ri&shy;<lb/>cum, plano, vel cylindrus aciei pri&longs;matis trigoni in tran&longs;ver&shy;<lb/>&longs;um; cadet enim in alterutram partem impo&longs;itum corpus, ni&longs;i <lb/>in eadem linea fuerint centrum terr&aelig;, punctum contactus, &amp; <lb/>centrum gravitatis. </s><s>Quod &longs;i corpus &longs;u&longs;tentans, atque &longs;u&longs;tenta&shy;<lb/>tum &longs;e tangant in linea, opus e&longs;t lineam illam e&longs;&longs;e in plano per <lb/>lineam directionis ducto, ut fiat &aelig;qualium momentorum con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentia. </s><s>Quare &longs;i impo&longs;itum corpus con&longs;i&longs;tat, certi&longs;&longs;imo ar&shy;<lb/>gumento con&longs;tabit punctum, &longs;eu lineam, contact&ucirc;s re&longs;pon&shy;<lb/>dere centro gravitatis. </s><s>Hinc patet ratio &longs;ecund&aelig;, &amp; terti&aelig; <lb/>praxis. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>In prima praxi quia facies extima, &longs;upra quam perpendicu&shy;<lb/>lum liber&egrave; movetur, e&longs;t in plano verticali, perpendiculum HC <lb/>e&longs;t parallelum line&aelig; directionis corporis gravis, qu&aelig; tran&longs;it <lb/>etiam per punctum &longs;u&longs;pen&longs;ionis H: planum igitur tran&longs;iens per <lb/>punctum &longs;u&longs;pen&longs;ionis H, &amp; per perpendiculum HC, tran&longs;it <lb/>quoque per centrum gravitatis corporis. </s><s>Cum ver&ograve; idem pror&shy;<lb/>&longs;us dicendum &longs;it de plano tran&longs;eunte per punctum &longs;u&longs;pen&longs;io&shy;<lb/>nis R, &amp; perpendiculum RF, illud &longs;cilicet tran&longs;ire per cen&shy;<lb/>trum gravitatis corporis; apertum e&longs;t centrum gravitatis e&longs;&longs;e in  <s>In prima praxi quia facies extima, &longs;upra quam perpendicu&shy;<lb/>lum liber&egrave; movetur, e&longs;t in plano verticali, perpendiculum HC <lb/>e&longs;t parallelum line&aelig; directionis corporis gravis, qu&aelig; tran&longs;it <lb/>etiam per punctum &longs;u&longs;pen&longs;ionis H: planum igitur tran&longs;iens per <lb/>punctum &longs;u&longs;pen&longs;ionis H, &amp; per perpendiculum HC, tran&longs;it <lb/>quoque per centrum gravitatis corporis. </s><s>Cum ver&ograve; idem pror&shy;<lb/>&longs;us dicendum &longs;it de plano tran&longs;eunte per punctum &longs;u&longs;pen&longs;io&shy;<lb/>nis R, &amp; perpendiculum RF, illud &longs;cilicet tran&longs;ire per cen&shy;<lb/>trum gravitatis corporis; apertum e&longs;t centrum gravitatis e&longs;&longs;e in
 <pb n="38"/>communi illorum planorum &longs;ectione, eique re&longs;pondere <lb/>punctum S inventum. </s></p> <pb xlink:href="017/01/054.jpg" n="38"/>communi illorum planorum &longs;ectione, eique re&longs;pondere <lb/>punctum S inventum. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quia demum, &longs;i corpus quod &longs;u&longs;tinet, &amp; id, quod &longs;u&longs;tine&shy;<lb/>tur, in &longs;uperficie &longs;e tangant, corpus impo&longs;itum in alterutram <lb/>partem cadere non pote&longs;t (ni&longs;i fort&egrave; &longs;uppo&longs;itum planum fuerit <lb/>inclinatum) quin planum per lineam directionis ductum ita &longs;it <lb/>extra &longs;uperficiem, in qua fit contactus, ut neque illam con&shy;<lb/>tingat; con&longs;tat ratio quart&aelig; praxis. </s><s>Si namque planum ex ter&shy;<lb/> <s>Quia demum, &longs;i corpus quod &longs;u&longs;tinet, &amp; id, quod &longs;u&longs;tine&shy;<lb/>tur, in &longs;uperficie &longs;e tangant, corpus impo&longs;itum in alterutram <lb/>partem cadere non pote&longs;t (ni&longs;i fort&egrave; &longs;uppo&longs;itum planum fuerit <lb/>inclinatum) quin planum per lineam directionis ductum ita &longs;it <lb/>extra &longs;uperficiem, in qua fit contactus, ut neque illam con&shy;<lb/>tingat; con&longs;tat ratio quart&aelig; praxis. </s><s>Si namque planum ex ter&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>r&aelig; centro ductum per C cen&shy;<lb/>trum gravitatis dati corporis <lb/>OS, &longs;ecet &longs;ubjectum planum, <lb/>pars corporis extra marginem <lb/>FE in a&euml;re extans minora ha&shy;<lb/>bet momenta gravitatis, qu&agrave;m <lb/>reliqua pars; h&aelig;c igitur gra&shy;<lb/>vior non pote&longs;t ab illa elevari: <lb/>ubi ver&ograve; promotum corpus e&ograve; <lb/>venerit, ut planum per cen&shy;<lb/>trum gravitatis C ductum tangat extremum marginem &longs;ub&shy;<lb/>jecti plani ita, ut in eodem plano, in quo e&longs;t centrum gravi&shy;<lb/>tatis C, &longs;it etiam FE, &aelig;qualia &longs;unt gravitatis momenta par&shy;<lb/>tis CS in a&euml;re extantis, ac CO partis plano incumbentis; &amp; <lb/>&longs;i vel minimum ulteri&ugrave;s promoveretur, pars extra planum &longs;ub&shy;<lb/>jectum extans gravior e&longs;&longs;et, ade&oacute;que de&longs;cenderet. </s><s>Quare &longs;i in <lb/>corporis OS &longs;uperficie infim&acirc; lineam de&longs;crip&longs;eris &longs;ecund&ugrave;m <lb/>marginem FE, ea erit in plano tran&longs;eunte per centrum gravi&shy;<lb/>tatis. </s><s>Quia ver&ograve; idem contingit, &longs;i ii&longs;dem &longs;uperficiebus &longs;e con&shy;<lb/>tingentibus alium &longs;itum corpori dederis, pariterque e&ograve; u&longs;que <lb/>promoveris, ut citr&agrave; cadendi periculum promoveri ulteri&ugrave;s <lb/>non po&longs;&longs;it; alia linea &longs;ecund&ugrave;m marginem FE ducta erit pari&shy;<lb/>ter in plano per gravitatis centrum tran&longs;eunte, &longs;ecabitque <lb/>priorem lineam, punctum mutu&aelig; linearum &longs;ectionis illud e&longs;&longs;e, <lb/>quod qu&aelig;ritur, &longs;atis liquet. </s><s>H&aelig;c e&longs;t di&longs;par philo&longs;ophandi ra&shy;<lb/>tio, &longs;i pars CO ade&ograve; longa e&longs;&longs;et, ut etiam extaret extra an&shy;<lb/>gu&longs;tias &longs;ubjecti plani; &longs;emper enim con&longs;i&longs;tit impo&longs;itum corpus, <lb/>quandi&ugrave; planum per lineam directionis tran&longs;iens, aut tangit, <lb/>aut &longs;ecat &longs;ubjectum planum. </s><s>Quandocunque enim linea di&shy;<lb/>rectionis non tran&longs;it per punctum, vel lineam, vel &longs;uperficiem,  <figure id="id.017.01.054.1.jpg" xlink:href="017/01/054/1.jpg"/><lb/>r&aelig; centro ductum per C cen&shy;<lb/>trum gravitatis dati corporis <lb/>OS, &longs;ecet &longs;ubjectum planum, <lb/>pars corporis extra marginem <lb/>FE in a&euml;re extans minora ha&shy;<lb/>bet momenta gravitatis, qu&agrave;m <lb/>reliqua pars; h&aelig;c igitur gra&shy;<lb/>vior non pote&longs;t ab illa elevari: <lb/>ubi ver&ograve; promotum corpus e&ograve; <lb/>venerit, ut planum per cen&shy;<lb/>trum gravitatis C ductum tangat extremum marginem &longs;ub&shy;<lb/>jecti plani ita, ut in eodem plano, in quo e&longs;t centrum gravi&shy;<lb/>tatis C, &longs;it etiam FE, &aelig;qualia &longs;unt gravitatis momenta par&shy;<lb/>tis CS in a&euml;re extantis, ac CO partis plano incumbentis; &amp; <lb/>&longs;i vel minimum ulteri&ugrave;s promoveretur, pars extra planum &longs;ub&shy;<lb/>jectum extans gravior e&longs;&longs;et, ade&oacute;que de&longs;cenderet. </s><s>Quare &longs;i in <lb/>corporis OS &longs;uperficie infim&acirc; lineam de&longs;crip&longs;eris &longs;ecund&ugrave;m <lb/>marginem FE, ea erit in plano tran&longs;eunte per centrum gravi&shy;<lb/>tatis. </s><s>Quia ver&ograve; idem contingit, &longs;i ii&longs;dem &longs;uperficiebus &longs;e con&shy;<lb/>tingentibus alium &longs;itum corpori dederis, pariterque e&ograve; u&longs;que <lb/>promoveris, ut citr&agrave; cadendi periculum promoveri ulteri&ugrave;s <lb/>non po&longs;&longs;it; alia linea &longs;ecund&ugrave;m marginem FE ducta erit pari&shy;<lb/>ter in plano per gravitatis centrum tran&longs;eunte, &longs;ecabitque <lb/>priorem lineam, punctum mutu&aelig; linearum &longs;ectionis illud e&longs;&longs;e, <lb/>quod qu&aelig;ritur, &longs;atis liquet. </s><s>H&aelig;c e&longs;t di&longs;par philo&longs;ophandi ra&shy;<lb/>tio, &longs;i pars CO ade&ograve; longa e&longs;&longs;et, ut etiam extaret extra an&shy;<lb/>gu&longs;tias &longs;ubjecti plani; &longs;emper enim con&longs;i&longs;tit impo&longs;itum corpus, <lb/>quandi&ugrave; planum per lineam directionis tran&longs;iens, aut tangit, <lb/>aut &longs;ecat &longs;ubjectum planum. </s><s>Quandocunque enim linea di&shy;<lb/>rectionis non tran&longs;it per punctum, vel lineam, vel &longs;uperficiem,
 <pb n="39"/>in quibus corpus grave tangitur &agrave; &longs;u&longs;tentante (idem dic de <lb/>&longs;u&longs;pen&longs;ione) &longs;emper in alterutram partem grave inclinatur, in <lb/>eam &longs;cilicet, in qua reperitur centrum gravitatis, c&ugrave;m plura <lb/>&longs;int ex ea parte momenta gravitatis. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p> <pb xlink:href="017/01/055.jpg" n="39"/>in quibus corpus grave tangitur &agrave; &longs;u&longs;tentante (idem dic de <lb/>&longs;u&longs;pen&longs;ione) &longs;emper in alterutram partem grave inclinatur, in <lb/>eam &longs;cilicet, in qua reperitur centrum gravitatis, c&ugrave;m plura <lb/>&longs;int ex ea parte momenta gravitatis. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>CAPUT VII.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>CAPUT VII.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Quomodo gravia &longs;pont&egrave; a&longs;cendentia de&longs;cendant.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Quomodo gravia &longs;pont&egrave; a&longs;cendentia de&longs;cendant.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>EX his, qu&aelig; proxim&egrave; dicta &longs;unt, grave &longs;u&longs;tentatum in eam <lb/>partem inclinari, in qua e&longs;t gravitatis centrum, oritur ali&shy;<lb/>quando a&longs;cen&longs;us gravium, qui rerum naturalium ignaros in <lb/>admirationem adducit non mediocrem, &longs;i maxim&egrave; tunc cor&shy;<lb/>pus de&longs;cendere intelligant, quando illud cernunt alti&ugrave;s ab ho&shy;<lb/>rizonte a&longs;cendere. </s><s>Sit <lb/> <s>EX his, qu&aelig; proxim&egrave; dicta &longs;unt, grave &longs;u&longs;tentatum in eam <lb/>partem inclinari, in qua e&longs;t gravitatis centrum, oritur ali&shy;<lb/>quando a&longs;cen&longs;us gravium, qui rerum naturalium ignaros in <lb/>admirationem adducit non mediocrem, &longs;i maxim&egrave; tunc cor&shy;<lb/>pus de&longs;cendere intelligant, quando illud cernunt alti&ugrave;s ab ho&shy;<lb/>rizonte a&longs;cendere. </s><s>Sit <lb/>
 <figure/><lb/>enim &longs;uper planum in&shy;<lb/>clinatum RN rota tant&aelig; <lb/>latitudinis, ut po&longs;&longs;it in <lb/>plano verticali erecta <lb/>permanere, dum conver&shy;<lb/>titur; habeat autem ad <lb/>PO adnexam laminam <lb/>plumbeam cra&longs;&longs;iorem, <lb/>ade&ograve; ut totius rot&aelig; cen&shy;<lb/>trum gravitatis &longs;it S. </s><s>Jam <lb/>ver&ograve; ea &longs;it plani &longs;ubjecti <lb/>inclinatio, ut rot&acirc; illud <lb/>tangente puncto H, li&shy;<lb/>nea &agrave; terr&aelig; centro per H punctum contact&ucirc;s tran&longs;iens non <lb/>tran&longs;eat per S centrum gravitatis (&longs;eu ut veri&ugrave;s dicam, quia <lb/>extima &longs;uperficies rot&aelig; cylindrica tangit planum in line&acirc;, pla&shy;<lb/>num ex centro terr&aelig; per lineam contact&ucirc;s in H ductum non <lb/>tran&longs;eat per S) &longs;ed illud relinquat vers&ugrave;s &longs;uperiorem plani par&shy;<lb/>tem N; planum per rectam HO perpendicularem ductum <lb/>di&longs;tinguit rotam in momenta gravitatis in&aelig;qualia: non pote&longs;t <lb/>igitur rota in H con&longs;i&longs;tere, &longs;ed convertitur, ita ut tangat pla&shy;<lb/>num in I prim&ugrave;m, deinde in E, dem&ugrave;m in P, ubi con&longs;i&longs;tet,  <figure id="id.017.01.055.1.jpg" xlink:href="017/01/055/1.jpg"/><lb/>enim &longs;uper planum in&shy;<lb/>clinatum RN rota tant&aelig; <lb/>latitudinis, ut po&longs;&longs;it in <lb/>plano verticali erecta <lb/>permanere, dum conver&shy;<lb/>titur; habeat autem ad <lb/>PO adnexam laminam <lb/>plumbeam cra&longs;&longs;iorem, <lb/>ade&ograve; ut totius rot&aelig; cen&shy;<lb/>trum gravitatis &longs;it S. </s><s>Jam <lb/>ver&ograve; ea &longs;it plani &longs;ubjecti <lb/>inclinatio, ut rot&acirc; illud <lb/>tangente puncto H, li&shy;<lb/>nea &agrave; terr&aelig; centro per H punctum contact&ucirc;s tran&longs;iens non <lb/>tran&longs;eat per S centrum gravitatis (&longs;eu ut veri&ugrave;s dicam, quia <lb/>extima &longs;uperficies rot&aelig; cylindrica tangit planum in line&acirc;, pla&shy;<lb/>num ex centro terr&aelig; per lineam contact&ucirc;s in H ductum non <lb/>tran&longs;eat per S) &longs;ed illud relinquat vers&ugrave;s &longs;uperiorem plani par&shy;<lb/>tem N; planum per rectam HO perpendicularem ductum <lb/>di&longs;tinguit rotam in momenta gravitatis in&aelig;qualia: non pote&longs;t <lb/>igitur rota in H con&longs;i&longs;tere, &longs;ed convertitur, ita ut tangat pla&shy;<lb/>num in I prim&ugrave;m, deinde in E, dem&ugrave;m in P, ubi con&longs;i&longs;tet,
 <pb n="40"/>c&ugrave;m linea directionis ex gravitatis centro S ducta in terr&aelig; cen&shy;<lb/>trum tran&longs;ibit per P locum contact&uacute;s. </s><s>In hac autem conver&shy;<lb/>&longs;ione dum rot&aelig; partes inter H &amp; P deinceps aptantur &longs;ubjecto <lb/>plano, centrum quidem molis a&longs;cendit, &longs;ed centrum gravita&shy;<lb/>tis S de&longs;cendit. </s><s>Lineam porr&ograve; SP minorem e&longs;&longs;e line&aacute; SE, &amp; <lb/>hanc minorem line&acirc; SI, &amp; hanc line&acirc; SH, con&longs;tat ex prop.7. <lb/>lib.3. Eucl. &longs;i nimirum per S, &amp; C centrum agatur diameter. </s><lb/><s>Non e&longs;t tamen cen&longs;endum quamlibet ponderis additionem <lb/>in OP &longs;atis e&longs;&longs;e, ut in quoliber plano inclinato rota a&longs;cendat; <lb/>&longs;i enim di&longs;tantia centri gravitatis &agrave; centro rot&aelig; minor fuerit, <lb/>qu&agrave;m Sinus inclinationis plani, &longs;emper de&longs;cendet; &longs;i eidem <lb/>Sinui &aelig;qualis, non a&longs;cendet; &longs;i demum eo &longs;inu major, poterit <lb/>a&longs;cendere. </s></p> <pb xlink:href="017/01/056.jpg" n="40"/>c&ugrave;m linea directionis ex gravitatis centro S ducta in terr&aelig; cen&shy;<lb/>trum tran&longs;ibit per P locum contact&uacute;s. </s><s>In hac autem conver&shy;<lb/>&longs;ione dum rot&aelig; partes inter H &amp; P deinceps aptantur &longs;ubjecto <lb/>plano, centrum quidem molis a&longs;cendit, &longs;ed centrum gravita&shy;<lb/>tis S de&longs;cendit. </s><s>Lineam porr&ograve; SP minorem e&longs;&longs;e line&aacute; SE, &amp; <lb/>hanc minorem line&acirc; SI, &amp; hanc line&acirc; SH, con&longs;tat ex prop.7. <lb/>lib.3. Eucl. &longs;i nimirum per S, &amp; C centrum agatur diameter. </s><lb/><s>Non e&longs;t tamen cen&longs;endum quamlibet ponderis additionem <lb/>in OP &longs;atis e&longs;&longs;e, ut in quoliber plano inclinato rota a&longs;cendat; <lb/>&longs;i enim di&longs;tantia centri gravitatis &agrave; centro rot&aelig; minor fuerit, <lb/>qu&agrave;m Sinus inclinationis plani, &longs;emper de&longs;cendet; &longs;i eidem <lb/>Sinui &aelig;qualis, non a&longs;cendet; &longs;i demum eo &longs;inu major, poterit <lb/>a&longs;cendere. </s></p>
 <figure/> <figure id="id.017.01.056.1.jpg" xlink:href="017/01/056/1.jpg"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sit planum inclinatum <lb/>AB, quod in H contingat <lb/>circulum (hunc &longs;umo cir&shy;<lb/>culum, qui tran&longs;eat per <lb/>centrum tum molis tum <lb/>gravitatis rot&aelig;) cujus cen&shy;<lb/>trum C, &amp; ducatur recta <lb/>CH, qu&aelig; cum perpendi&shy;<lb/>culari HO faciat angu&shy;<lb/>lum CHO. </s><s>Quia enim <lb/>OH producta cadit in ho&shy;<lb/>rizontem AD perpendicularis, &amp; angulus OHA per 32.lib.1. <lb/>&aelig;qualis e&longs;t duobus internis HFA, FAH, e&longs;t autem AHC ad <lb/>contingentem factus &agrave; &longs;emidiametro rectus per 18.lib. 3. &longs;icut <lb/>&amp; HFA e&longs;t rectus; reliquus CHO &aelig;qualis e&longs;t angulo HAF <lb/>inclinationis plani. </s><s>Certum e&longs;t igitur, qu&ograve;d in eam partem ro&shy;<lb/>ra convertetur, in qua fuerit centrum gravitatis. </s><s>Quoniam <lb/>ver&ograve; CI e&longs;t Sinus anguli CHI, po&longs;ito radio CH, e&longs;t au&shy;<lb/>tem CI minima omnium, qu&aelig; ex C puncto cadant in rectam <lb/>HO, manife&longs;tum e&longs;t, qu&ograve;d, &longs;i centrum gravitatis fuerit cen&shy;<lb/>tro rot&aelig; vicinius, ut in R, rota &longs;emper de&longs;cendet, quia cen&shy;<lb/>trum gravitatis re&longs;picit declivitatem plani: at, &longs;i fuerit <lb/>in I, a&longs;cendere non pote&longs;t, quia pars re&longs;piciens acclivita&shy;<lb/>tem plani non pr&aelig;ponderat: &longs;i demum longi&ugrave;s &agrave; centro <lb/>di&longs;titerit, ut in S, a&longs;cendere poterit, u&longs;que dum punctum S  <s>Sit planum inclinatum <lb/>AB, quod in H contingat <lb/>circulum (hunc &longs;umo cir&shy;<lb/>culum, qui tran&longs;eat per <lb/>centrum tum molis tum <lb/>gravitatis rot&aelig;) cujus cen&shy;<lb/>trum C, &amp; ducatur recta <lb/>CH, qu&aelig; cum perpendi&shy;<lb/>culari HO faciat angu&shy;<lb/>lum CHO. </s><s>Quia enim <lb/>OH producta cadit in ho&shy;<lb/>rizontem AD perpendicularis, &amp; angulus OHA per 32.lib.1. <lb/>&aelig;qualis e&longs;t duobus internis HFA, FAH, e&longs;t autem AHC ad <lb/>contingentem factus &agrave; &longs;emidiametro rectus per 18.lib. 3. &longs;icut <lb/>&amp; HFA e&longs;t rectus; reliquus CHO &aelig;qualis e&longs;t angulo HAF <lb/>inclinationis plani. </s><s>Certum e&longs;t igitur, qu&ograve;d in eam partem ro&shy;<lb/>ra convertetur, in qua fuerit centrum gravitatis. </s><s>Quoniam <lb/>ver&ograve; CI e&longs;t Sinus anguli CHI, po&longs;ito radio CH, e&longs;t au&shy;<lb/>tem CI minima omnium, qu&aelig; ex C puncto cadant in rectam <lb/>HO, manife&longs;tum e&longs;t, qu&ograve;d, &longs;i centrum gravitatis fuerit cen&shy;<lb/>tro rot&aelig; vicinius, ut in R, rota &longs;emper de&longs;cendet, quia cen&shy;<lb/>trum gravitatis re&longs;picit declivitatem plani: at, &longs;i fuerit <lb/>in I, a&longs;cendere non pote&longs;t, quia pars re&longs;piciens acclivita&shy;<lb/>tem plani non pr&aelig;ponderat: &longs;i demum longi&ugrave;s &agrave; centro <lb/>di&longs;titerit, ut in S, a&longs;cendere poterit, u&longs;que dum punctum S
 <pb n="41"/>fuerit in line&acirc; perpendiculari ad horizontem tran&longs;eunte per <lb/>punctum contact&ucirc;s. </s></p> <pb xlink:href="017/01/057.jpg" n="41"/>fuerit in line&acirc; perpendiculari ad horizontem tran&longs;eunte per <lb/>punctum contact&ucirc;s. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ex his apert&egrave; con&longs;tat futurum, ut rota de&longs;cendat, &longs;i angulus, <lb/>quem in puncto contact&ucirc;s faciunt line&aelig; duct&aelig; ex centris mo&shy;<lb/>lis, &amp; gravitatis (&longs;uppono molis centrum idem e&longs;&longs;e cum centro <lb/>rot&aelig;, qu&acirc; rota e&longs;t) minor fuerit angulo inclinationis plani, <lb/>tunc enim centrum gravitatis re&longs;picit declivitatem plani; fu&shy;<lb/>turum autem, ut rota a&longs;cendat, &longs;i angulus ille major fuerit co&shy;<lb/>dem angulo inclinationis, quia centrum gravitatis re&longs;picit ac&shy;<lb/>clivitatem plani; futurum dem&ugrave;m, ut con&longs;i&longs;tat, &longs;i angulus il&shy;<lb/>le fuerit &aelig;qualis eidem angulo inclinationis plani, quia nimi&shy;<lb/>rum planum perpendiculare dividit &aelig;qualiter momenta gravi&shy;<lb/>tatis, cum tran&longs;eat per centrum gravitatis exi&longs;tens in line&acirc; <lb/>perpendiculari. </s></p> <s>Ex his apert&egrave; con&longs;tat futurum, ut rota de&longs;cendat, &longs;i angulus, <lb/>quem in puncto contact&ucirc;s faciunt line&aelig; duct&aelig; ex centris mo&shy;<lb/>lis, &amp; gravitatis (&longs;uppono molis centrum idem e&longs;&longs;e cum centro <lb/>rot&aelig;, qu&acirc; rota e&longs;t) minor fuerit angulo inclinationis plani, <lb/>tunc enim centrum gravitatis re&longs;picit declivitatem plani; fu&shy;<lb/>turum autem, ut rota a&longs;cendat, &longs;i angulus ille major fuerit co&shy;<lb/>dem angulo inclinationis, quia centrum gravitatis re&longs;picit ac&shy;<lb/>clivitatem plani; futurum dem&ugrave;m, ut con&longs;i&longs;tat, &longs;i angulus il&shy;<lb/>le fuerit &aelig;qualis eidem angulo inclinationis plani, quia nimi&shy;<lb/>rum planum perpendiculare dividit &aelig;qualiter momenta gravi&shy;<lb/>tatis, cum tran&longs;eat per centrum gravitatis exi&longs;tens in line&acirc; <lb/>perpendiculari. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 491 
Line 491 
 <s>At &longs;i centrum gravitatis fuerit S, duct&acirc; ad CS perpendicu&shy;<lb/>lari SM, angulus omnium maximus e&longs;t CMS: hic autem e&longs;t <lb/>&aelig;qualis externo CKI, cum IK, &amp; SM parallel&aelig; &longs;int con&longs;ti&shy;<lb/>tut&aelig;; angulus ver&ograve; CKI externus major e&longs;t interno CHI, <lb/>igitur angulus CMS major e&longs;t angulo CHI, hoc e&longs;t angulo <lb/>inclinationis. </s><s>A&longs;cendere igitur poterit rota, quando angulus <lb/>ad contractum factus &agrave; lineis ex C, &amp; S exeuntibus major e&longs;t <lb/>angulo inclinationis; &longs;in autem contactus fiat in co puncto, ad <lb/>quod fit angulus &aelig;qualis, con&longs;i&longs;tet; &longs;i in iis punctis, ad qu&aelig; fit <lb/>angulus minor, de&longs;cendet. </s></p> <s>At &longs;i centrum gravitatis fuerit S, duct&acirc; ad CS perpendicu&shy;<lb/>lari SM, angulus omnium maximus e&longs;t CMS: hic autem e&longs;t <lb/>&aelig;qualis externo CKI, cum IK, &amp; SM parallel&aelig; &longs;int con&longs;ti&shy;<lb/>tut&aelig;; angulus ver&ograve; CKI externus major e&longs;t interno CHI, <lb/>igitur angulus CMS major e&longs;t angulo CHI, hoc e&longs;t angulo <lb/>inclinationis. </s><s>A&longs;cendere igitur poterit rota, quando angulus <lb/>ad contractum factus &agrave; lineis ex C, &amp; S exeuntibus major e&longs;t <lb/>angulo inclinationis; &longs;in autem contactus fiat in co puncto, ad <lb/>quod fit angulus &aelig;qualis, con&longs;i&longs;tet; &longs;i in iis punctis, ad qu&aelig; fit <lb/>angulus minor, de&longs;cendet. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Porr&ograve; quamvis iis, qui in A&longs;tronomicarum Pro&longs;taph&aelig;re&longs;eon  <s>Porr&ograve; quamvis iis, qui in A&longs;tronomicarum Pro&longs;taph&aelig;re&longs;eon
 <pb n="42"/>doctrin&acirc; ver&longs;ati &longs;unt, &longs;upervacaneum &longs;it o&longs;tendere angulum <lb/>ad peripheriam factum &agrave; Radio circuli, &amp; &agrave; linea perpendicu&shy;<lb/>lari in diametrum, e&longs;&longs;e maximum omnium, qui fieri po&longs;&longs;int &agrave; <lb/>Radio, &amp; &agrave; line&acirc; duct&acirc; ex eodem diametri puncto, in quod <lb/>cadebat perpendicularis; ut omnibus tamen fiat &longs;atis, non pi&shy;<lb/> <pb xlink:href="017/01/058.jpg" n="42"/>doctrin&acirc; ver&longs;ati &longs;unt, &longs;upervacaneum &longs;it o&longs;tendere angulum <lb/>ad peripheriam factum &agrave; Radio circuli, &amp; &agrave; linea perpendicu&shy;<lb/>lari in diametrum, e&longs;&longs;e maximum omnium, qui fieri po&longs;&longs;int &agrave; <lb/>Radio, &amp; &agrave; line&acirc; duct&acirc; ex eodem diametri puncto, in quod <lb/>cadebat perpendicularis; ut omnibus tamen fiat &longs;atis, non pi&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>gebit h&icirc;c demon&longs;trare. </s><s>Sit in diametro <lb/>circuli punctum R extra centrum C, &amp; <lb/>ad CR ducatur perpendicularis HR, <lb/>qu&aelig; producta in G, bifariam dividitur <lb/>in R: &amp; ductis ex centro rectis CH, <lb/>CG &aelig;qualibus, &longs;unt anguli CHR, <lb/>CGR &aelig;quales, per 5. vel 8. lib.1. </s><s>Fiat <lb/>angulus CER, ductis ex C &amp; R rectis <lb/>lineis ad idem punctum E peripheri&aelig;. </s><lb/><s>Dico angulum CER minorem e&longs;&longs;e an&shy;<lb/>gulo CHR. </s><s>Ducatur enim recta EG; &amp; erunt in I&longs;o&longs;cele <lb/>CEG &aelig;quales anguli CEG, CGE. </s><s>Quia ver&ograve;, per 7.lib.3. <lb/>RE major e&longs;t qu&agrave;m RG, angulus RGE major e&longs;t angulo <lb/>REG, per 18.lib. 1. &amp; ablatis &aelig;qualibus remanet REC mi&shy;<lb/>nor angulo RGC, hoc e&longs;t RHC. </s><s>Similiter o&longs;tendetur angu&shy;<lb/>lum RIC minorem e&longs;&longs;e angulo RHC: duct&acirc; enim IG, angu&shy;<lb/>li CIG, CGI &longs;unt &aelig;quales: &amp; quoniam per 7.lib.3. RG ma&shy;<lb/>jor e&longs;t qu&agrave;m RI, angulus RIG major e&longs;t angulo RGI, per <lb/>18.lib.1. &longs;i igitur ex &aelig;qualibus auferantur in&aelig;quales anguli, re&shy;<lb/>manet RIC minor, qu&agrave;m RGC, hoc e&longs;t quam RHC. </s><s>Ea&shy;<lb/>dem erit methodus demon&longs;trandi angulos ad puncta periphe&shy;<lb/>ri&aelig; propiora puncto H e&longs;&longs;e majores angulo CER. </s><s>Duct&acirc; enim <lb/>RD &aelig;quali ip&longs;i RE, ad punctum &longs;cilicet D &aelig;qualiter di&longs;tans &agrave; <lb/>diametro, ac di&longs;tet punctum E, &amp; ducto radio CD, e&longs;t angu&shy;<lb/>lus CDR &aelig;qualis angulo CER. </s><s>Sit autem puncto H vicinior <lb/>angulus COR, quem dico e&longs;&longs;e majorem angulo CER per <lb/>7.lib.3. &amp; 8.lib.1. </s><s>Ducta line&acirc; OD, anguli COD, CDO <lb/>&longs;unt &aelig;quales, quia latera CO, CD &aelig;qualia &longs;unt: at per 7.lib.3. <lb/>RO minor e&longs;t, qu&agrave;m RE, hoc e&longs;t RD, igitur angulus ROD <lb/>per 18.lib.1. major e&longs;t angulo RDO, &amp; ablatis &aelig;qualibus re&shy;<lb/>manet ROC major quam RDC, hoc e&longs;t qu&agrave;m REC. </s><s>Angu&shy;<lb/>li it&aacute;que recedentes &agrave; puncto H &longs;emper fiunt minores, acce&shy;<lb/>dentes ver&ograve; fiunt majores. </s></p> <figure id="id.017.01.058.1.jpg" xlink:href="017/01/058/1.jpg"/><lb/>gebit h&icirc;c demon&longs;trare. </s><s>Sit in diametro <lb/>circuli punctum R extra centrum C, &amp; <lb/>ad CR ducatur perpendicularis HR, <lb/>qu&aelig; producta in G, bifariam dividitur <lb/>in R: &amp; ductis ex centro rectis CH, <lb/>CG &aelig;qualibus, &longs;unt anguli CHR, <lb/>CGR &aelig;quales, per 5. vel 8. lib.1. </s><s>Fiat <lb/>angulus CER, ductis ex C &amp; R rectis <lb/>lineis ad idem punctum E peripheri&aelig;. </s><lb/><s>Dico angulum CER minorem e&longs;&longs;e an&shy;<lb/>gulo CHR. </s><s>Ducatur enim recta EG; &amp; erunt in I&longs;o&longs;cele <lb/>CEG &aelig;quales anguli CEG, CGE. </s><s>Quia ver&ograve;, per 7.lib.3. <lb/>RE major e&longs;t qu&agrave;m RG, angulus RGE major e&longs;t angulo <lb/>REG, per 18.lib. 1. &amp; ablatis &aelig;qualibus remanet REC mi&shy;<lb/>nor angulo RGC, hoc e&longs;t RHC. </s><s>Similiter o&longs;tendetur angu&shy;<lb/>lum RIC minorem e&longs;&longs;e angulo RHC: duct&acirc; enim IG, angu&shy;<lb/>li CIG, CGI &longs;unt &aelig;quales: &amp; quoniam per 7.lib.3. RG ma&shy;<lb/>jor e&longs;t qu&agrave;m RI, angulus RIG major e&longs;t angulo RGI, per <lb/>18.lib.1. &longs;i igitur ex &aelig;qualibus auferantur in&aelig;quales anguli, re&shy;<lb/>manet RIC minor, qu&agrave;m RGC, hoc e&longs;t quam RHC. </s><s>Ea&shy;<lb/>dem erit methodus demon&longs;trandi angulos ad puncta periphe&shy;<lb/>ri&aelig; propiora puncto H e&longs;&longs;e majores angulo CER. </s><s>Duct&acirc; enim <lb/>RD &aelig;quali ip&longs;i RE, ad punctum &longs;cilicet D &aelig;qualiter di&longs;tans &agrave; <lb/>diametro, ac di&longs;tet punctum E, &amp; ducto radio CD, e&longs;t angu&shy;<lb/>lus CDR &aelig;qualis angulo CER. </s><s>Sit autem puncto H vicinior <lb/>angulus COR, quem dico e&longs;&longs;e majorem angulo CER per <lb/>7.lib.3. &amp; 8.lib.1. </s><s>Ducta line&acirc; OD, anguli COD, CDO <lb/>&longs;unt &aelig;quales, quia latera CO, CD &aelig;qualia &longs;unt: at per 7.lib.3. <lb/>RO minor e&longs;t, qu&agrave;m RE, hoc e&longs;t RD, igitur angulus ROD <lb/>per 18.lib.1. major e&longs;t angulo RDO, &amp; ablatis &aelig;qualibus re&shy;<lb/>manet ROC major quam RDC, hoc e&longs;t qu&agrave;m REC. </s><s>Angu&shy;<lb/>li it&aacute;que recedentes &agrave; puncto H &longs;emper fiunt minores, acce&shy;<lb/>dentes ver&ograve; fiunt majores. </s></p>
 <pb n="43"/> <pb xlink:href="017/01/059.jpg" n="43"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hoc probato con&longs;equens e&longs;t illud, quod in rot&aelig; peripheri&acirc; <lb/>duo &longs;unt puncta, inter qu&aelig; quodlibet punctum contingat pla&shy;<lb/>num <expan abbr="inclinat&utilde;">inclinatum</expan>, rota a&longs;cendit, &longs;i angulus maximus factus &agrave; lineis <lb/>ductis ex centro rot&aelig;, &amp; ex centro gravitatis &longs;it major angulo <lb/>inclinationis; quia nimirum anguli &agrave; puncto H recedentes ad <lb/>utramque partem &longs;emper fiunt minores; ergo ad utramque e&longs;t <lb/>angulus unus &aelig;qualis angulo inclinationis, &amp; &longs;patium inter <lb/>huju&longs;modi angulos e&longs;t quantitas peripheri&aelig;, qu&aelig; a&longs;cendens <lb/>pote&longs;t coaptari plano inclinato: ac proinde ex horum puncto&shy;<lb/>rum di&longs;tantia definietur &longs;patium, quod pote&longs;t rota a&longs;cendens <lb/>percurrere. </s></p> <s>Hoc probato con&longs;equens e&longs;t illud, quod in rot&aelig; peripheri&acirc; <lb/>duo &longs;unt puncta, inter qu&aelig; quodlibet punctum contingat pla&shy;<lb/>num <expan abbr="inclinat&utilde;">inclinatum</expan>, rota a&longs;cendit, &longs;i angulus maximus factus &agrave; lineis <lb/>ductis ex centro rot&aelig;, &amp; ex centro gravitatis &longs;it major angulo <lb/>inclinationis; quia nimirum anguli &agrave; puncto H recedentes ad <lb/>utramque partem &longs;emper fiunt minores; ergo ad utramque e&longs;t <lb/>angulus unus &aelig;qualis angulo inclinationis, &amp; &longs;patium inter <lb/>huju&longs;modi angulos e&longs;t quantitas peripheri&aelig;, qu&aelig; a&longs;cendens <lb/>pote&longs;t coaptari plano inclinato: ac proinde ex horum puncto&shy;<lb/>rum di&longs;tantia definietur &longs;patium, quod pote&longs;t rota a&longs;cendens <lb/>percurrere. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sit igitur rota, cujus centrum C, &amp; <lb/> <s>Sit igitur rota, cujus centrum C, &amp; <lb/>
 <figure/><lb/>centrum gravitatis S: &longs;it autem CS par&shy;<lb/>tium 11, quarum CH Radius e&longs;t 16: <lb/>e&longs;t igitur CS &aelig;qualis Sinui gr. 43. 26&prime;. <lb/>qui erit maximus angulus CIS ad peri&shy;<lb/>pheriam factus &agrave; Radio, &amp; &agrave; line&acirc; IS <lb/>perpendiculari ad SC. </s><s>Quare in quoli&shy;<lb/>bet plano habente minorem inclinatio&shy;<lb/>nem poterit a&longs;cendere. </s><s>Ponatur plani <lb/>inclinatio gr. 15, cui &aelig;qualis &longs;it angulus CHS. </s><s>Fiat igitur <lb/>ut CS 11 ad CH 16, ita Sinus anguli CHS 25882 ad <lb/>37646 Sinum Anguli CSH gr. 22. 7&prime;; eritque angulus <lb/>SCH gr. 142. 53&prime;. </s><s>Cre&longs;cet ergo &longs;upra angulum H angulus <lb/>ad peripheriam, &longs;i ultra punctum H fiat contactus rot&aelig; <lb/>in alio puncto viciniore puncto I, ex quo ad SC perpendi&shy;<lb/>cularis cadit; &amp; ex I decre&longs;cit u&longs;que dum in P fiat angu&shy;<lb/>lus SPC grad. 15 &aelig;qualis angulo inclinationis. </s><s>In triangu&shy;<lb/>lo itaque SPC invenitur ex ii&longs;dem datis angulus PSC <lb/>gr. 157. 53&prime;. &amp; angulus SCP gr. 7. 7&prime;. qui ex angulo SCH <lb/>gr. 142. 53&prime; ablatus relinquit PCH gr. 135. 46&prime;. qu&aelig; e&longs;t quan&shy;<lb/>titas arc&ucirc;s HIP, qu&aelig; plano coaptatur in a&longs;cen&longs;u. </s><s>Quoniam <lb/>ver&ograve; quarum partium CG Radius e&longs;t 16, peripheria e&longs;t 100 1/2 <lb/>earum parirer e&longs;t arcus HP fer&egrave; 38, &longs;i Radius rot&aelig; fuerit un&shy;<lb/>ciarum pedis 16, rota a&longs;cendet in plano percurrens &longs;patium <lb/>pedum 3, &amp; eo ampli&ugrave;s. </s><s>Hinc poteris aut rot&aelig; diametrum au&shy;<lb/>gere, aut plani inclinationem minuere, &longs;i volveris rotam lon&shy;<lb/>giore &longs;patio moveri: auct&acirc; enim rot&aelig; diametro augetur peri- <figure id="id.017.01.059.1.jpg" xlink:href="017/01/059/1.jpg"/><lb/>centrum gravitatis S: &longs;it autem CS par&shy;<lb/>tium 11, quarum CH Radius e&longs;t 16: <lb/>e&longs;t igitur CS &aelig;qualis Sinui gr. 43. 26&prime;. <lb/>qui erit maximus angulus CIS ad peri&shy;<lb/>pheriam factus &agrave; Radio, &amp; &agrave; line&acirc; IS <lb/>perpendiculari ad SC. </s><s>Quare in quoli&shy;<lb/>bet plano habente minorem inclinatio&shy;<lb/>nem poterit a&longs;cendere. </s><s>Ponatur plani <lb/>inclinatio gr. 15, cui &aelig;qualis &longs;it angulus CHS. </s><s>Fiat igitur <lb/>ut CS 11 ad CH 16, ita Sinus anguli CHS 25882 ad <lb/>37646 Sinum Anguli CSH gr. 22. 7&prime;; eritque angulus <lb/>SCH gr. 142. 53&prime;. </s><s>Cre&longs;cet ergo &longs;upra angulum H angulus <lb/>ad peripheriam, &longs;i ultra punctum H fiat contactus rot&aelig; <lb/>in alio puncto viciniore puncto I, ex quo ad SC perpendi&shy;<lb/>cularis cadit; &amp; ex I decre&longs;cit u&longs;que dum in P fiat angu&shy;<lb/>lus SPC grad. 15 &aelig;qualis angulo inclinationis. </s><s>In triangu&shy;<lb/>lo itaque SPC invenitur ex ii&longs;dem datis angulus PSC <lb/>gr. 157. 53&prime;. &amp; angulus SCP gr. 7. 7&prime;. qui ex angulo SCH <lb/>gr. 142. 53&prime; ablatus relinquit PCH gr. 135. 46&prime;. qu&aelig; e&longs;t quan&shy;<lb/>titas arc&ucirc;s HIP, qu&aelig; plano coaptatur in a&longs;cen&longs;u. </s><s>Quoniam <lb/>ver&ograve; quarum partium CG Radius e&longs;t 16, peripheria e&longs;t 100 1/2 <lb/>earum parirer e&longs;t arcus HP fer&egrave; 38, &longs;i Radius rot&aelig; fuerit un&shy;<lb/>ciarum pedis 16, rota a&longs;cendet in plano percurrens &longs;patium <lb/>pedum 3, &amp; eo ampli&ugrave;s. </s><s>Hinc poteris aut rot&aelig; diametrum au&shy;<lb/>gere, aut plani inclinationem minuere, &longs;i volveris rotam lon&shy;<lb/>giore &longs;patio moveri: auct&acirc; enim rot&aelig; diametro augetur peri-
 <pb n="44"/>pheria, &longs;ervat&acirc; ratione eadem di&longs;tanti&aelig; centri gravitatis. </s><s>At &longs;i <lb/>data fuerit rota (oportet non ignorari di&longs;tantiam centri gravi&shy;<lb/>tatis &agrave; centro rot&aelig;, poterit autem prim&acirc; praxi cap.5. inve&longs;tiga&shy;<lb/>ri) certum e&longs;t illam non po&longs;&longs;e a&longs;cendere ni&longs;i per &longs;patium mi&shy;<lb/>nus longitudine &longs;emiperipheri&aelig;; con&longs;tituto autem &longs;patio inve&shy;<lb/>nietur inclinatio plani nece&longs;&longs;aria, hac methodo. </s><s>Data &longs;patij <lb/>longitudo PH reducatur ad denominationem graduum, &amp; erit <lb/>notus angulus PCH: &amp; quoniam anguli ad H &amp; ad P debent <lb/>e&longs;&longs;e &aelig;quales, anguli ver&ograve; in R ad verticem &longs;unt &aelig;quales, erunt <lb/>pariter &aelig;quales PCH, &amp; PSH, qui proinde notus e&longs;t. </s><s>Hujus <lb/>&longs;emi&longs;&longs;is auferatur ex recto CSI, &amp; innote&longs;cet angulus CSH, <lb/>cum quo &amp; duobus lateribus CS, CH invenietur per Trigo&shy;<lb/>nometriam angulus CHS &aelig;qualis angulo inclinationis plani <lb/>nece&longs;&longs;ari&aelig;. </s><s>Quod autem angulus HSI &longs;it &longs;emi&longs;&longs;is totius HSP, <lb/>hoc e&longs;t dati PCH, &longs;ic o&longs;tendo. </s><s>Quia in duobus triangulis <lb/>CSP, CHS idem latus CS opponitur angulis &aelig;qualibus ad H, <lb/>&amp; ad P, &aelig;qualia autem latera CH, &amp; CP opponuntur angulis <lb/>qu&aelig;&longs;itis CSH, &amp; CSP, con&longs;tat horum duorum angulorum <lb/>e&longs;&longs;e unum eundemque &longs;inum; ergo &longs;imul &longs;umpti &longs;unt &aelig;quales <lb/>duobus rectis; auferatur ex eorum &longs;umm&acirc; unus rectus, rema&shy;<lb/>nebunt duo anguli &longs;imul CSH, ISP &aelig;quales uni recto, hoc <lb/>e&longs;t angulo ISC: auferatur communis CSH, remanebit HSI <lb/>&aelig;qualis angulo ISP: id quod oportuit demon&longs;trare. </s></p> <pb xlink:href="017/01/060.jpg" n="44"/>pheria, &longs;ervat&acirc; ratione eadem di&longs;tanti&aelig; centri gravitatis. </s><s>At &longs;i <lb/>data fuerit rota (oportet non ignorari di&longs;tantiam centri gravi&shy;<lb/>tatis &agrave; centro rot&aelig;, poterit autem prim&acirc; praxi cap.5. inve&longs;tiga&shy;<lb/>ri) certum e&longs;t illam non po&longs;&longs;e a&longs;cendere ni&longs;i per &longs;patium mi&shy;<lb/>nus longitudine &longs;emiperipheri&aelig;; con&longs;tituto autem &longs;patio inve&shy;<lb/>nietur inclinatio plani nece&longs;&longs;aria, hac methodo. </s><s>Data &longs;patij <lb/>longitudo PH reducatur ad denominationem graduum, &amp; erit <lb/>notus angulus PCH: &amp; quoniam anguli ad H &amp; ad P debent <lb/>e&longs;&longs;e &aelig;quales, anguli ver&ograve; in R ad verticem &longs;unt &aelig;quales, erunt <lb/>pariter &aelig;quales PCH, &amp; PSH, qui proinde notus e&longs;t. </s><s>Hujus <lb/>&longs;emi&longs;&longs;is auferatur ex recto CSI, &amp; innote&longs;cet angulus CSH, <lb/>cum quo &amp; duobus lateribus CS, CH invenietur per Trigo&shy;<lb/>nometriam angulus CHS &aelig;qualis angulo inclinationis plani <lb/>nece&longs;&longs;ari&aelig;. </s><s>Quod autem angulus HSI &longs;it &longs;emi&longs;&longs;is totius HSP, <lb/>hoc e&longs;t dati PCH, &longs;ic o&longs;tendo. </s><s>Quia in duobus triangulis <lb/>CSP, CHS idem latus CS opponitur angulis &aelig;qualibus ad H, <lb/>&amp; ad P, &aelig;qualia autem latera CH, &amp; CP opponuntur angulis <lb/>qu&aelig;&longs;itis CSH, &amp; CSP, con&longs;tat horum duorum angulorum <lb/>e&longs;&longs;e unum eundemque &longs;inum; ergo &longs;imul &longs;umpti &longs;unt &aelig;quales <lb/>duobus rectis; auferatur ex eorum &longs;umm&acirc; unus rectus, rema&shy;<lb/>nebunt duo anguli &longs;imul CSH, ISP &aelig;quales uni recto, hoc <lb/>e&longs;t angulo ISC: auferatur communis CSH, remanebit HSI <lb/>&aelig;qualis angulo ISP: id quod oportuit demon&longs;trare. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Colligere po&longs;&longs;umus ex his, qu&aelig; hactenus explicata &longs;unt, fie&shy;<lb/>ri quidem po&longs;&longs;e, ut, &longs;i rota in plano inclinato prim&ugrave;m con&longs;ti&shy;<lb/>tuta exact&egrave; tangat in H, pror&longs;us con&longs;i&longs;tat; id tamen vix po&longs;&longs;e <lb/>&longs;perari, quia &longs;i in alio puncto remotiore ab I tangat, cadet, &longs;i <lb/>in puncto viciniore, a&longs;cendet. </s><s>At ubi venerit in P, &longs;i ex con&shy;<lb/>cepto impetu pergat adhuc aliquantulum a&longs;cendere; centro <lb/>gravitatis S tran&longs;lato vers&ugrave;s plani declivitatem, &amp; diminuto <lb/>angulo, de&longs;cendet; &amp; ubi tran&longs;ilierit punctum P, iter&ugrave;m aucto <lb/>angulo a&longs;cendet, donec omnin&ograve; in P con&longs;i&longs;tat. </s><s>Ubi licet <lb/>animadvertere non idem e&longs;&longs;e punctum contactus, in quo <lb/>quie&longs;ceret in plano horizontali, ac inclinato; in plano enim <lb/>horizontali quie&longs;ceret in O, ubi linea &agrave; centro rot&aelig; C perpen&shy;<lb/>dicularis horizonti, ac tran&longs;iens per S centrum gravitatis, ter&shy;<lb/>minatur: in eo autem puncto O con&longs;i&longs;tere non po&longs;&longs;e &longs;upra pla&shy;<lb/>num inclinatum &longs;atis patet ex dictis. </s><s>Porr&ograve; h&aelig;c, qu&aelig; de rot&acirc;  <s>Colligere po&longs;&longs;umus ex his, qu&aelig; hactenus explicata &longs;unt, fie&shy;<lb/>ri quidem po&longs;&longs;e, ut, &longs;i rota in plano inclinato prim&ugrave;m con&longs;ti&shy;<lb/>tuta exact&egrave; tangat in H, pror&longs;us con&longs;i&longs;tat; id tamen vix po&longs;&longs;e <lb/>&longs;perari, quia &longs;i in alio puncto remotiore ab I tangat, cadet, &longs;i <lb/>in puncto viciniore, a&longs;cendet. </s><s>At ubi venerit in P, &longs;i ex con&shy;<lb/>cepto impetu pergat adhuc aliquantulum a&longs;cendere; centro <lb/>gravitatis S tran&longs;lato vers&ugrave;s plani declivitatem, &amp; diminuto <lb/>angulo, de&longs;cendet; &amp; ubi tran&longs;ilierit punctum P, iter&ugrave;m aucto <lb/>angulo a&longs;cendet, donec omnin&ograve; in P con&longs;i&longs;tat. </s><s>Ubi licet <lb/>animadvertere non idem e&longs;&longs;e punctum contactus, in quo <lb/>quie&longs;ceret in plano horizontali, ac inclinato; in plano enim <lb/>horizontali quie&longs;ceret in O, ubi linea &agrave; centro rot&aelig; C perpen&shy;<lb/>dicularis horizonti, ac tran&longs;iens per S centrum gravitatis, ter&shy;<lb/>minatur: in eo autem puncto O con&longs;i&longs;tere non po&longs;&longs;e &longs;upra pla&shy;<lb/>num inclinatum &longs;atis patet ex dictis. </s><s>Porr&ograve; h&aelig;c, qu&aelig; de rot&acirc;
 <pb n="45"/>con&longs;i&longs;tente, aut cadente di&longs;putata &longs;unt, dicenda e&longs;&longs;e de &longs;ph&aelig;&shy;<lb/>r&acirc; quie&longs;cente in plano inclinato, clarius e&longs;t, qu&agrave;m ut oporteat <lb/>pluribus explicare. </s></p> <pb xlink:href="017/01/061.jpg" n="45"/>con&longs;i&longs;tente, aut cadente di&longs;putata &longs;unt, dicenda e&longs;&longs;e de &longs;ph&aelig;&shy;<lb/>r&acirc; quie&longs;cente in plano inclinato, clarius e&longs;t, qu&agrave;m ut oporteat <lb/>pluribus explicare. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Unum &longs;upere&longs;&longs;e videtur o&longs;tendendum, qu&icirc; verum &longs;it cen&shy;<lb/>trum gravitatis de&longs;cendere ita, ut fiat horizonti vicinius, dum <lb/>rota a&longs;cendit, &amp; fit remotior. </s><s>Id ut manife&longs;tum fiat, prim&ograve; in&shy;<lb/>veniatur HS: &amp; &longs;it ut Sinus anguli CHS gr. 15. ad &longs;inum an&shy;<lb/>guli SCH gr. 14.2. 53&prime;. hoc e&longs;t ut 25882 ad 60344, ita CS <lb/>partium 11 ad HS 25 2/3: qu&aelig; e&longs;t altitudo centri gravitatis ante <lb/>motum. </s><s>Deinde inveniatur SP; &amp; &longs;it ut Sinus SPC gr. 15 ad <lb/>Sinum SCP gr.7. 7&prime; hoc e&longs;t, ut 25882 ad 12389, ita CS par&shy;<lb/>tium 11 ad SP 5 1/4, qu&aelig; in fine motus erit altitudo centri gravi&shy;<lb/>tatis &longs;upra planum inclinatum; huic autem addenda e&longs;t altitu&shy;<lb/>do, quam &longs;upra horizontem habet punctum illud plani inclinati, <lb/>in quo tanget P. </s><s>Quia ergo inclinatio plani e&longs;t gr. 15, &amp; HP <lb/>e&longs;t partium 38, tantum e&longs;t &longs;patium, quod in plano percurritur <lb/>&agrave; rota a&longs;cendente, fiat ut Radius 100000 ad 25882 Sinum an&shy;<lb/>guli inclinationis, ita 38 ad 9 4/5 altitudinem &longs;upra horizontem, <lb/>cui &longs;i addas SP 5 1/4, erit in fine mot&ucirc;s altitudo centri gravitatis <lb/>&longs;upra horizontem partium 15, c&ugrave;m initio di&longs;taret partibus 25 2/3. </s><lb/><s>Centrum igitur gravitatis &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; de&longs;cendit, <lb/>dum rota in plano inclinato a&longs;cendit. </s></p> <s>Unum &longs;upere&longs;&longs;e videtur o&longs;tendendum, qu&icirc; verum &longs;it cen&shy;<lb/>trum gravitatis de&longs;cendere ita, ut fiat horizonti vicinius, dum <lb/>rota a&longs;cendit, &amp; fit remotior. </s><s>Id ut manife&longs;tum fiat, prim&ograve; in&shy;<lb/>veniatur HS: &amp; &longs;it ut Sinus anguli CHS gr. 15. ad &longs;inum an&shy;<lb/>guli SCH gr. 14.2. 53&prime;. hoc e&longs;t ut 25882 ad 60344, ita CS <lb/>partium 11 ad HS 25 2/3: qu&aelig; e&longs;t altitudo centri gravitatis ante <lb/>motum. </s><s>Deinde inveniatur SP; &amp; &longs;it ut Sinus SPC gr. 15 ad <lb/>Sinum SCP gr.7. 7&prime; hoc e&longs;t, ut 25882 ad 12389, ita CS par&shy;<lb/>tium 11 ad SP 5 1/4, qu&aelig; in fine motus erit altitudo centri gravi&shy;<lb/>tatis &longs;upra planum inclinatum; huic autem addenda e&longs;t altitu&shy;<lb/>do, quam &longs;upra horizontem habet punctum illud plani inclinati, <lb/>in quo tanget P. </s><s>Quia ergo inclinatio plani e&longs;t gr. 15, &amp; HP <lb/>e&longs;t partium 38, tantum e&longs;t &longs;patium, quod in plano percurritur <lb/>&agrave; rota a&longs;cendente, fiat ut Radius 100000 ad 25882 Sinum an&shy;<lb/>guli inclinationis, ita 38 ad 9 4/5 altitudinem &longs;upra horizontem, <lb/>cui &longs;i addas SP 5 1/4, erit in fine mot&ucirc;s altitudo centri gravitatis <lb/>&longs;upra horizontem partium 15, c&ugrave;m initio di&longs;taret partibus 25 2/3. </s><lb/><s>Centrum igitur gravitatis &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; de&longs;cendit, <lb/>dum rota in plano inclinato a&longs;cendit. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Po&longs;&longs;em h&icirc;c afferre aquam vi &longs;u&aelig; gravitatis a&longs;cendentem in <lb/>cochle&acirc; Archimedis, dum cylindrus, quem cochlea ambit, <lb/>convertitur: ab&longs;tineo tamen, quia non vacat h&icirc;c examinare, <lb/>an motus ille compo&longs;itus &longs;it ex conver&longs;ione, qu&acirc; pul&longs;u externo <lb/>agitata aqua attollatur, &amp; ex naturali de&longs;cen&longs;u, quo per tubum <lb/>in &longs;piras &longs;inuatum de&longs;cendat; an ver&ograve; quemadmodum &longs;uppo&longs;i&shy;<lb/>to cuneo reluctans pondus elevatur, vel etiam cochle&acirc; trahitur <lb/>in plano horizontali, ita dicendum &longs;it aquam vi &longs;u&aelig; gravitatis <lb/>in imo per&longs;i&longs;tentem &agrave; cochle&acirc; &longs;en&longs;im &longs;ubeunte elevari &longs;imul, &amp; <lb/>trahi, quin illa &longs;ponte &longs;ua a&longs;cendat: nam aqu&aelig; facil&egrave; tribuitur <lb/>aliquando motus, qui &longs;ubjecto corpori, cui illa in&longs;idet, conve&shy;<lb/>nit; ut liquet &longs;i ampliorem peluim ex fune &longs;u&longs;penderis, vel lu&shy;<lb/>brico in plano horizontali collocaveris, in qua &longs;it non multa <lb/>aqua in depre&longs;&longs;iore fundi parte quie&longs;cens; va&longs;e &longs;iquidem ex <lb/>improvi&longs;o vehementi&ugrave;s impul&longs;o videtur aqua in oppo&longs;itam par- <s>Po&longs;&longs;em h&icirc;c afferre aquam vi &longs;u&aelig; gravitatis a&longs;cendentem in <lb/>cochle&acirc; Archimedis, dum cylindrus, quem cochlea ambit, <lb/>convertitur: ab&longs;tineo tamen, quia non vacat h&icirc;c examinare, <lb/>an motus ille compo&longs;itus &longs;it ex conver&longs;ione, qu&acirc; pul&longs;u externo <lb/>agitata aqua attollatur, &amp; ex naturali de&longs;cen&longs;u, quo per tubum <lb/>in &longs;piras &longs;inuatum de&longs;cendat; an ver&ograve; quemadmodum &longs;uppo&longs;i&shy;<lb/>to cuneo reluctans pondus elevatur, vel etiam cochle&acirc; trahitur <lb/>in plano horizontali, ita dicendum &longs;it aquam vi &longs;u&aelig; gravitatis <lb/>in imo per&longs;i&longs;tentem &agrave; cochle&acirc; &longs;en&longs;im &longs;ubeunte elevari &longs;imul, &amp; <lb/>trahi, quin illa &longs;ponte &longs;ua a&longs;cendat: nam aqu&aelig; facil&egrave; tribuitur <lb/>aliquando motus, qui &longs;ubjecto corpori, cui illa in&longs;idet, conve&shy;<lb/>nit; ut liquet &longs;i ampliorem peluim ex fune &longs;u&longs;penderis, vel lu&shy;<lb/>brico in plano horizontali collocaveris, in qua &longs;it non multa <lb/>aqua in depre&longs;&longs;iore fundi parte quie&longs;cens; va&longs;e &longs;iquidem ex <lb/>improvi&longs;o vehementi&ugrave;s impul&longs;o videtur aqua in oppo&longs;itam par-
 <pb n="46"/>tem refluere, cum tamen vas ip&longs;um poti&ugrave;s infra aquam mo&shy;<lb/>veatur, qu&agrave;m aqua in va&longs;e: quanquam ratione adh&aelig; &longs;ionis aqu&aelig; <lb/>ad peluim etiam ip&longs;a motum concipiat. </s><s>Quare in cen&longs;u &longs;ponte <lb/>a&longs;cendentium numeranda non videtur aqua tubo &longs;peciali cy&shy;<lb/>lindrum circumplexo elevata. </s></p> <pb xlink:href="017/01/062.jpg" n="46"/>tem refluere, cum tamen vas ip&longs;um poti&ugrave;s infra aquam mo&shy;<lb/>veatur, qu&agrave;m aqua in va&longs;e: quanquam ratione adh&aelig; &longs;ionis aqu&aelig; <lb/>ad peluim etiam ip&longs;a motum concipiat. </s><s>Quare in cen&longs;u &longs;ponte <lb/>a&longs;cendentium numeranda non videtur aqua tubo &longs;peciali cy&shy;<lb/>lindrum circumplexo elevata. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Videatur forta&longs;&longs;e aqua &longs;ponte a&longs;cen&longs;ura in tubo non &aelig;quabi&shy;<lb/>li &longs;ed conico, in plano verticali rot&aelig; &longs;piraliter circumducto: <lb/>dum enim aqua &aelig;quilibrium &longs;uperficiei faciens in parte tubi <lb/>ampliore pr&aelig;ponderat, convertitur rota, &amp; illa iterum &aelig;qua&shy;<lb/>liter &longs;e librans totius molis compo&longs;it&aelig; centrum gravitatis trans&shy;<lb/>fert extra lineam perpendicularem: &longs;i tamen ea cautio adhi&shy;<lb/>beatur, ut tanta &longs;it aqu&aelig; quantitas, qu&aelig; non planam obtineat <lb/>&longs;uperficiem &longs;ed tubi inflexione conformetur; neque ita &longs;it <lb/>&longs;pir&aelig; a&longs;cendentis ardua altitudo, ut aqua po&longs;t &longs;uperficiei libra&shy;<lb/>tionem ex ea parte ob &longs;ui paucitatem non pr&aelig;ponderet; &amp; pr&aelig;&shy;<lb/>terea ejus figur&aelig; &longs;it tubus, ut aqua in parte angu&longs;tiore remo&shy;<lb/>tior &agrave; perpendiculari, non ita ratione &longs;it&ucirc;s augeat momenta &longs;ui <lb/>conat&ucirc;<gap/>s deor&longs;um, ut repugnare valeat aqu&aelig; ampliorem tubi <lb/>partem occupanti. </s><s>Si h&aelig;c, inquam, ob&longs;erventur (an autem <lb/>ita facile &longs;it ea ob&longs;ervare, ut quidam autumant, hic non de&shy;<lb/>finio) &amp; centrum gravitatis transferatur extra perpendicula&shy;<lb/>rem vers&ugrave;s ampliorem tubi &longs;piralis partem, futurum quidem <lb/>e&longs;t, ut aqua a&longs;cendat; id tamen non e&longs;t opus centri gravitatis, <lb/>&longs;ed potius virtutis illius, qua humor &longs;e &aelig;quabiliter librat. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p> <s>Videatur forta&longs;&longs;e aqua &longs;ponte a&longs;cen&longs;ura in tubo non &aelig;quabi&shy;<lb/>li &longs;ed conico, in plano verticali rot&aelig; &longs;piraliter circumducto: <lb/>dum enim aqua &aelig;quilibrium &longs;uperficiei faciens in parte tubi <lb/>ampliore pr&aelig;ponderat, convertitur rota, &amp; illa iterum &aelig;qua&shy;<lb/>liter &longs;e librans totius molis compo&longs;it&aelig; centrum gravitatis trans&shy;<lb/>fert extra lineam perpendicularem: &longs;i tamen ea cautio adhi&shy;<lb/>beatur, ut tanta &longs;it aqu&aelig; quantitas, qu&aelig; non planam obtineat <lb/>&longs;uperficiem &longs;ed tubi inflexione conformetur; neque ita &longs;it <lb/>&longs;pir&aelig; a&longs;cendentis ardua altitudo, ut aqua po&longs;t &longs;uperficiei libra&shy;<lb/>tionem ex ea parte ob &longs;ui paucitatem non pr&aelig;ponderet; &amp; pr&aelig;&shy;<lb/>terea ejus figur&aelig; &longs;it tubus, ut aqua in parte angu&longs;tiore remo&shy;<lb/>tior &agrave; perpendiculari, non ita ratione &longs;it&ucirc;s augeat momenta &longs;ui <lb/>conat&ucirc;<gap/>s deor&longs;um, ut repugnare valeat aqu&aelig; ampliorem tubi <lb/>partem occupanti. </s><s>Si h&aelig;c, inquam, ob&longs;erventur (an autem <lb/>ita facile &longs;it ea ob&longs;ervare, ut quidam autumant, hic non de&shy;<lb/>finio) &amp; centrum gravitatis transferatur extra perpendicula&shy;<lb/>rem vers&ugrave;s ampliorem tubi &longs;piralis partem, futurum quidem <lb/>e&longs;t, ut aqua a&longs;cendat; id tamen non e&longs;t opus centri gravitatis, <lb/>&longs;ed potius virtutis illius, qua humor &longs;e &aelig;quabiliter librat. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
Line 516 
Line 516 
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Cur gravium in plano inclinato de&longs;cendentium <lb/>alia repant, alia rotentur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Cur gravium in plano inclinato de&longs;cendentium <lb/>alia repant, alia rotentur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>QU&aelig; capite &longs;uperiori dixi de globi aut rot&aelig; &longs;uper planum <lb/>inclinatum con&longs;i&longs;tenti&acirc; in puncto, in quo linea &agrave; centro <lb/>globi, aut rot&aelig; ducta cum e&acirc;, qu&aelig; ex centro gravitatis duci&shy;<lb/>tur, facit angulum &aelig;qualem angulo inclinationis plani, non ita <lb/>intelligi velim, qua&longs;i motus omnis deor&longs;um adimatur rot&aelig; aut <lb/>globo cuju&longs;libet gravitatis, &amp; in quovis plano inclinato: ibi <lb/>enim con&longs;i&longs;tenti&aelig;, aut quietis nomine &longs;olam conver&longs;ionem  <s>QU&aelig; capite &longs;uperiori dixi de globi aut rot&aelig; &longs;uper planum <lb/>inclinatum con&longs;i&longs;tenti&acirc; in puncto, in quo linea &agrave; centro <lb/>globi, aut rot&aelig; ducta cum e&acirc;, qu&aelig; ex centro gravitatis duci&shy;<lb/>tur, facit angulum &aelig;qualem angulo inclinationis plani, non ita <lb/>intelligi velim, qua&longs;i motus omnis deor&longs;um adimatur rot&aelig; aut <lb/>globo cuju&longs;libet gravitatis, &amp; in quovis plano inclinato: ibi <lb/>enim con&longs;i&longs;tenti&aelig;, aut quietis nomine &longs;olam conver&longs;ionem
 <pb n="47"/>excipio, non lap&longs;um nego. </s><s>Fieri &longs;i quidem pote&longs;t, ut ade&ograve; con&shy;<lb/>tinuo l&aelig;vore lubricum &longs;it planum, exact&eacute;que rotundatus globus, <lb/>ut nullam ex eminulis particulis moram recipiens deor&longs;um la&shy;<lb/>batur, volubilitate ips&acirc; motum nihil juvante, &longs;ed &longs;olo pondere <lb/>urgente, cum in line&acirc; ad horizontem perpendiculari &longs;emper <lb/>maneat centrum gravitatis, &amp; punctum contact&ucirc;s. </s></p> <pb xlink:href="017/01/063.jpg" n="47"/>excipio, non lap&longs;um nego. </s><s>Fieri &longs;i quidem pote&longs;t, ut ade&ograve; con&shy;<lb/>tinuo l&aelig;vore lubricum &longs;it planum, exact&eacute;que rotundatus globus, <lb/>ut nullam ex eminulis particulis moram recipiens deor&longs;um la&shy;<lb/>batur, volubilitate ips&acirc; motum nihil juvante, &longs;ed &longs;olo pondere <lb/>urgente, cum in line&acirc; ad horizontem perpendiculari &longs;emper <lb/>maneat centrum gravitatis, &amp; punctum contact&ucirc;s. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Neque e&longs;&longs;et diver&longs;a ratio &longs;ph&aelig;r&aelig; centrum gravitatis haben&shy;<lb/>tis extra centrum molis, ac c&aelig;terorum corporum non &longs;ph&aelig;ri&shy;<lb/>corum: Nam gravia qu&aelig;cunque in plano inclinato con&longs;tituta <lb/>tantum habent ad de&longs;cendendum momenti, ut a&longs;peritatis re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentiam vincant, repunt quidem, &longs;i linea directionis ab eo&shy;<lb/>rum gravitatis centro in terr&aelig; centrum ducta tran&longs;eat per can&shy;<lb/>tactum &longs;ubjecti plani, &amp; impo&longs;iti gravis; rotantur ver&ograve;, &longs;i di&shy;<lb/>rectionis linea in plani declivitatem cadat extra contactum: <lb/>&longs;iv&egrave; dem&ugrave;m in puncto, &longs;iv&egrave; in line&acirc;, &longs;iv&egrave; in &longs;uperficie con&shy;<lb/>tactus fiat. </s><s>E&longs;t autem animadvertendum non e&longs;&longs;e opus, ut una <lb/>continua &longs;uperficies &longs;it, aut linea, &longs;ecund&ugrave;m quam &longs;e tangant; <lb/>&longs;ed pro &longs;uperficie aut linea contact&ucirc;s accipitur totum illud &longs;pa&shy;<lb/>tium, quod inter extrema contingentia rectis lineis conjuncta <lb/>intercipitur. </s></p> <s>Neque e&longs;&longs;et diver&longs;a ratio &longs;ph&aelig;r&aelig; centrum gravitatis haben&shy;<lb/>tis extra centrum molis, ac c&aelig;terorum corporum non &longs;ph&aelig;ri&shy;<lb/>corum: Nam gravia qu&aelig;cunque in plano inclinato con&longs;tituta <lb/>tantum habent ad de&longs;cendendum momenti, ut a&longs;peritatis re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentiam vincant, repunt quidem, &longs;i linea directionis ab eo&shy;<lb/>rum gravitatis centro in terr&aelig; centrum ducta tran&longs;eat per can&shy;<lb/>tactum &longs;ubjecti plani, &amp; impo&longs;iti gravis; rotantur ver&ograve;, &longs;i di&shy;<lb/>rectionis linea in plani declivitatem cadat extra contactum: <lb/>&longs;iv&egrave; dem&ugrave;m in puncto, &longs;iv&egrave; in line&acirc;, &longs;iv&egrave; in &longs;uperficie con&shy;<lb/>tactus fiat. </s><s>E&longs;t autem animadvertendum non e&longs;&longs;e opus, ut una <lb/>continua &longs;uperficies &longs;it, aut linea, &longs;ecund&ugrave;m quam &longs;e tangant; <lb/>&longs;ed pro &longs;uperficie aut linea contact&ucirc;s accipitur totum illud &longs;pa&shy;<lb/>tium, quod inter extrema contingentia rectis lineis conjuncta <lb/>intercipitur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sit planum inclinatum AB, <lb/> <s>Sit planum inclinatum AB, <lb/>
 <figure/><lb/>cui globus C incumbit con&shy;<lb/>tingens in puncto D. </s><s>Ex cen&shy;<lb/>tro gravitatis C, quod &amp; cen&shy;<lb/>trum molis e&longs;t ex hypothe&longs;i, <lb/>cadat linea directionis CE <lb/>perpendicularis in horizon&shy;<lb/>tem FB; qu&aelig; nece&longs;&longs;ari&ograve; ca&shy;<lb/>dit extra punctum contact&ucirc;s <lb/>D; alioquin eadem linea CE <lb/>caderet ad angulos rectos &longs;u&shy;<lb/>pra planum inclinatum, &amp; &longs;upra horizontale, id quod fieri <lb/>non pote&longs;t, cum huju&longs;modi plana non &longs;int invicem parallela. </s><lb/><s>Per D igitur punctum &longs;u&longs;tentationis duct&acirc; GH parallel&acirc; line&aelig; <lb/>directionis, &longs;i per utramque plana parallela ducantur, planum <lb/>per GH &longs;ecat &longs;ph&aelig;ram in partes in&aelig;qualiter graves; &amp; idcir&shy;<lb/>co pars pr&aelig;ponderans, in qua e&longs;t centrum gravitatis globi, mo&shy;<lb/>vetur circa punctum &longs;u&longs;tentationis D, atque ade&ograve; in gyrum  <figure id="id.017.01.063.1.jpg" xlink:href="017/01/063/1.jpg"/><lb/>cui globus C incumbit con&shy;<lb/>tingens in puncto D. </s><s>Ex cen&shy;<lb/>tro gravitatis C, quod &amp; cen&shy;<lb/>trum molis e&longs;t ex hypothe&longs;i, <lb/>cadat linea directionis CE <lb/>perpendicularis in horizon&shy;<lb/>tem FB; qu&aelig; nece&longs;&longs;ari&ograve; ca&shy;<lb/>dit extra punctum contact&ucirc;s <lb/>D; alioquin eadem linea CE <lb/>caderet ad angulos rectos &longs;u&shy;<lb/>pra planum inclinatum, &amp; &longs;upra horizontale, id quod fieri <lb/>non pote&longs;t, cum huju&longs;modi plana non &longs;int invicem parallela. </s><lb/><s>Per D igitur punctum &longs;u&longs;tentationis duct&acirc; GH parallel&acirc; line&aelig; <lb/>directionis, &longs;i per utramque plana parallela ducantur, planum <lb/>per GH &longs;ecat &longs;ph&aelig;ram in partes in&aelig;qualiter graves; &amp; idcir&shy;<lb/>co pars pr&aelig;ponderans, in qua e&longs;t centrum gravitatis globi, mo&shy;<lb/>vetur circa punctum &longs;u&longs;tentationis D, atque ade&ograve; in gyrum
 <pb n="48"/>conver&longs;a circa centrum C de&longs;cendit, ac rotatur. </s><s>Quod &longs;i in&aelig;&shy;<lb/>qualis fuerit &longs;ph&aelig;r&aelig; &longs;ub&longs;tantia, &amp; centrum gravitatis I in per&shy;<lb/>pendiculari GH, non de&longs;cendet &longs;ph&aelig;ra in gyrum acta, &longs;ed <lb/>tant&ugrave;m repet, cum neutra pars pr&aelig;ponderet. </s></p> <pb xlink:href="017/01/064.jpg" n="48"/>conver&longs;a circa centrum C de&longs;cendit, ac rotatur. </s><s>Quod &longs;i in&aelig;&shy;<lb/>qualis fuerit &longs;ph&aelig;r&aelig; &longs;ub&longs;tantia, &amp; centrum gravitatis I in per&shy;<lb/>pendiculari GH, non de&longs;cendet &longs;ph&aelig;ra in gyrum acta, &longs;ed <lb/>tant&ugrave;m repet, cum neutra pars pr&aelig;ponderet. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Simili ratione parallelepipedum KL, cujus centrum gravi&shy;<lb/>tatis M, non repit; quia, c&ugrave;m linea directionis MN cadat ex&shy;<lb/>tra ba&longs;im KO, qu&aelig; contingit &longs;ubjectum planum, &longs;i per extre&shy;<lb/>mam lineam KP tran&longs;eat planum PQ horizonti perpendicu&shy;<lb/>lare, dividitur parallelepipedum in duo pri&longs;mata in&aelig;qualia, &amp; <lb/>non &aelig;quiponderantia: cum ver&ograve; pri&longs;ma trapezium QLKP <lb/>pr&aelig;ponderet pri&longs;mati trigono KOQ, quod &longs;u&longs;tinetur &agrave; ba&longs;i, <lb/>illud nece&longs;&longs;ari&ograve; de&longs;cendit, &amp; circa lineam KP convertitur. </s><lb/><s>Contr&agrave; autem quando intra ba&longs;im contact&ucirc;s, ut in cubo PR, <lb/>cujus centrum S, cadit linea directionis ST, tunc repit, &amp; non <lb/>rotatur cubus; quia &longs;cilicet ab extrema &longs;u&longs;tentationis line&acirc; KP <lb/>ductum planum horizonti perpendiculare dividit cubum in <lb/>partes in&aelig;quales ita, ut pars illa, in qua e&longs;t centrum gravitatis, <lb/>&amp; qu&aelig; &agrave; &longs;ubjecto plano tota &longs;u&longs;tinetur, pr&aelig;ponderet, nec po&longs;&shy;<lb/>&longs;it &agrave; reliqu&acirc; parte elevari, ut circa KP convertatur. </s></p> <s>Simili ratione parallelepipedum KL, cujus centrum gravi&shy;<lb/>tatis M, non repit; quia, c&ugrave;m linea directionis MN cadat ex&shy;<lb/>tra ba&longs;im KO, qu&aelig; contingit &longs;ubjectum planum, &longs;i per extre&shy;<lb/>mam lineam KP tran&longs;eat planum PQ horizonti perpendicu&shy;<lb/>lare, dividitur parallelepipedum in duo pri&longs;mata in&aelig;qualia, &amp; <lb/>non &aelig;quiponderantia: cum ver&ograve; pri&longs;ma trapezium QLKP <lb/>pr&aelig;ponderet pri&longs;mati trigono KOQ, quod &longs;u&longs;tinetur &agrave; ba&longs;i, <lb/>illud nece&longs;&longs;ari&ograve; de&longs;cendit, &amp; circa lineam KP convertitur. </s><lb/><s>Contr&agrave; autem quando intra ba&longs;im contact&ucirc;s, ut in cubo PR, <lb/>cujus centrum S, cadit linea directionis ST, tunc repit, &amp; non <lb/>rotatur cubus; quia &longs;cilicet ab extrema &longs;u&longs;tentationis line&acirc; KP <lb/>ductum planum horizonti perpendiculare dividit cubum in <lb/>partes in&aelig;quales ita, ut pars illa, in qua e&longs;t centrum gravitatis, <lb/>&amp; qu&aelig; &agrave; &longs;ubjecto plano tota &longs;u&longs;tinetur, pr&aelig;ponderet, nec po&longs;&shy;<lb/>&longs;it &agrave; reliqu&acirc; parte elevari, ut circa KP convertatur. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hinc apparet ad quantam altitudinem pertinere po&longs;&longs;it paral&shy;<lb/>lelepipedum, ut in dato plano inclinato non rotetur, &longs;ed repat: <lb/>nam ab extrem&acirc; &longs;u&longs;tentationis line&acirc; KP excitatum planum <lb/>horizonti perpendiculare PQ, quod bifariam in partes &aelig;qui&shy;<lb/>ponderantes dividit parallelepipedum KQ, determinat altitu&shy;<lb/>dinem maximam <expan abbr="Xq;">Xque</expan> in omni quippe majori altitudine non <lb/>repit, &longs;ed rotatur, quia linea directionis cadit extra ba&longs;im <lb/>&longs;u&longs;tentationis: in omni ver&ograve; minori altitudine non rotatur, &longs;ed <lb/>repit, quia linea directionis cadit intra ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis. </s><lb/><s>Hoc idem in corporibus c&aelig;teris, quamvis non parallelepipe&shy;<lb/>dis, ob&longs;ervandum e&longs;t, an &longs;cilicet linea directionis cadat extra <lb/>ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis, nec ne. </s></p> <s>Hinc apparet ad quantam altitudinem pertinere po&longs;&longs;it paral&shy;<lb/>lelepipedum, ut in dato plano inclinato non rotetur, &longs;ed repat: <lb/>nam ab extrem&acirc; &longs;u&longs;tentationis line&acirc; KP excitatum planum <lb/>horizonti perpendiculare PQ, quod bifariam in partes &aelig;qui&shy;<lb/>ponderantes dividit parallelepipedum KQ, determinat altitu&shy;<lb/>dinem maximam <expan abbr="Xq;">Xque</expan> in omni quippe majori altitudine non <lb/>repit, &longs;ed rotatur, quia linea directionis cadit extra ba&longs;im <lb/>&longs;u&longs;tentationis: in omni ver&ograve; minori altitudine non rotatur, &longs;ed <lb/>repit, quia linea directionis cadit intra ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis. </s><lb/><s>Hoc idem in corporibus c&aelig;teris, quamvis non parallelepipe&shy;<lb/>dis, ob&longs;ervandum e&longs;t, an &longs;cilicet linea directionis cadat extra <lb/>ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis, nec ne. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Qu&aelig; tamen de cubo repente dicta &longs;unt, intelligi velim &longs;pecta&shy;<lb/>t&acirc; per &longs;e gravium figur&acirc;: quia per accidens fieri pote&longs;t, ut cor&shy;<lb/>pus non repat, &longs;ed rotetur, quamvis linea directionis cadat in&shy;<lb/>tra ba&longs;im, qu&aelig; planum inclinatum contingit. </s><s>Nam &longs;i in motu <lb/>occurrat &longs;uper plano inclinato offendiculum aliquod, cui de&shy;<lb/>&longs;cendens corpus illidatur, fieri pote&longs;t, ut impetus ex motu con&shy;<lb/>ceptus ita promoveat centrum gravitatis in anteriora, ut linea  <s>Qu&aelig; tamen de cubo repente dicta &longs;unt, intelligi velim &longs;pecta&shy;<lb/>t&acirc; per &longs;e gravium figur&acirc;: quia per accidens fieri pote&longs;t, ut cor&shy;<lb/>pus non repat, &longs;ed rotetur, quamvis linea directionis cadat in&shy;<lb/>tra ba&longs;im, qu&aelig; planum inclinatum contingit. </s><s>Nam &longs;i in motu <lb/>occurrat &longs;uper plano inclinato offendiculum aliquod, cui de&shy;<lb/>&longs;cendens corpus illidatur, fieri pote&longs;t, ut impetus ex motu con&shy;<lb/>ceptus ita promoveat centrum gravitatis in anteriora, ut linea
 <pb n="49"/>directionis cadat extra ba&longs;im ultr&agrave; punctum illud, quod prox&iacute;&shy;<lb/>mum e&longs;t offendiculo, ac proinde circa illud convertatur. </s><s>H&aelig;c <lb/>autem poti&longs;&longs;im&ugrave;m e&longs;t ratio, cur ex clivis de&longs;cendentes lapides, <lb/>quamquam nec orbiculares, nec admodum alti, rotentur ta&shy;<lb/>men; quia &longs;cilicet multa offendicula in clivo occurrunt, &amp; ab <lb/>impetu per motum concepto partes &longs;uperiores promoventur <lb/>ulteri&ugrave;s, inferioribus retardatis. </s><s>Sic &longs;&aelig;p&egrave; ce&longs;pitantes cadimus, <lb/>quia ab offendiculo retinentur pedes, cum interim corpus re&shy;<lb/>liquum ex concepto impetu ulteri&ugrave;s promoveatur, ita ut linea <lb/>directionis cadat extra ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p> <pb xlink:href="017/01/065.jpg" n="49"/>directionis cadat extra ba&longs;im ultr&agrave; punctum illud, quod prox&iacute;&shy;<lb/>mum e&longs;t offendiculo, ac proinde circa illud convertatur. </s><s>H&aelig;c <lb/>autem poti&longs;&longs;im&ugrave;m e&longs;t ratio, cur ex clivis de&longs;cendentes lapides, <lb/>quamquam nec orbiculares, nec admodum alti, rotentur ta&shy;<lb/>men; quia &longs;cilicet multa offendicula in clivo occurrunt, &amp; ab <lb/>impetu per motum concepto partes &longs;uperiores promoventur <lb/>ulteri&ugrave;s, inferioribus retardatis. </s><s>Sic &longs;&aelig;p&egrave; ce&longs;pitantes cadimus, <lb/>quia ab offendiculo retinentur pedes, cum interim corpus re&shy;<lb/>liquum ex concepto impetu ulteri&ugrave;s promoveatur, ita ut linea <lb/>directionis cadat extra ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/>CAPUT IX.<emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/>CAPUT IX.<emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Cur turres inclinat&aelig; non corruant.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Cur turres inclinat&aelig; non corruant.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>OB&longs;ervandum e&longs;t, ait Vitruvius lib.6. cap. 11, uti omnes <lb/>&longs;tructur&aelig; perpendiculo re&longs;pondeant, neque habeant in <lb/>ulla parte proclinationes. </s><s>Nemo e&longs;t qui non intelligat pr&aelig;&shy;<lb/>ceptum hoc ad &aelig;dificiorum con&longs;i&longs;tentiam pertinere; &longs;ed neque <lb/>defuerunt, qui rem &longs;ubtili&ugrave;s, qu&agrave;m par &longs;it, perpendentes ina&shy;<lb/>ni timore &longs;e torquebant, ne fort&egrave; aliquando domus corrueret, <lb/>cujus parietes inter &longs;e paralleli fuerant con&longs;tituti; c&ugrave;m enim <lb/>perpendicula &longs;ibi demum in terr&aelig; centro occurrant, fieri non <lb/>po&longs;&longs;e putabant, ut &longs;imul paralleli e&longs;&longs;ent parietes. </s><s>Id quod Geo&shy;<lb/>metric&egrave; quidem verum e&longs;t; Phy&longs;ic&egrave; tamen paralleli&longs;mus cum <lb/>perpendiculis con&longs;entit: nam &longs;i funiculos duos longitudinis <lb/>ped. 100. clavo affixos ita extendas, ut extrema eorum palmi <lb/>intervallo di&longs;tent, angulum facient acuti&longs;&longs;imum; &amp; &longs;i lineas <lb/>duas bipedales duxeris eorum extremitatibus congruentes, vix <lb/>different &agrave; parallelis, cum intervalla jungentia utro&longs;que linea&shy;<lb/>rum terminos differant inter &longs;e &longs;olum palmi parte quinquage&shy;<lb/>&longs;ima. </s><s>Long&egrave; autem majorem rationem terr&aelig; &longs;emidiameter ha&shy;<lb/>bet ad quamlibet &aelig;dificiorum altitudinem; ut proinde &agrave; paral&shy;<lb/>leli&longs;mo multo min&ugrave;s recedant parietes, etiam&longs;i fuerint turrium <lb/>in&longs;tar alti&longs;&longs;imi. </s><s>Ponantur enim parietes duo, aut poti&ugrave;s turres, <lb/>di&longs;tare inter &longs;e pa&longs;&longs;.300; &longs;it autem parietum, vel turrium alti&shy;<lb/>tudo pa&longs;&longs;. 60, hoc e&longs;t ped.300. </s><s>Con&longs;tat mihi, ut ali&agrave;s o&longs;tendi, <lb/>terrenam &longs;emidiametrum non e&longs;&longs;e minorem pa&longs;&longs;ibus Rom.  <s>OB&longs;ervandum e&longs;t, ait Vitruvius lib.6. cap. 11, uti omnes <lb/>&longs;tructur&aelig; perpendiculo re&longs;pondeant, neque habeant in <lb/>ulla parte proclinationes. </s><s>Nemo e&longs;t qui non intelligat pr&aelig;&shy;<lb/>ceptum hoc ad &aelig;dificiorum con&longs;i&longs;tentiam pertinere; &longs;ed neque <lb/>defuerunt, qui rem &longs;ubtili&ugrave;s, qu&agrave;m par &longs;it, perpendentes ina&shy;<lb/>ni timore &longs;e torquebant, ne fort&egrave; aliquando domus corrueret, <lb/>cujus parietes inter &longs;e paralleli fuerant con&longs;tituti; c&ugrave;m enim <lb/>perpendicula &longs;ibi demum in terr&aelig; centro occurrant, fieri non <lb/>po&longs;&longs;e putabant, ut &longs;imul paralleli e&longs;&longs;ent parietes. </s><s>Id quod Geo&shy;<lb/>metric&egrave; quidem verum e&longs;t; Phy&longs;ic&egrave; tamen paralleli&longs;mus cum <lb/>perpendiculis con&longs;entit: nam &longs;i funiculos duos longitudinis <lb/>ped. 100. clavo affixos ita extendas, ut extrema eorum palmi <lb/>intervallo di&longs;tent, angulum facient acuti&longs;&longs;imum; &amp; &longs;i lineas <lb/>duas bipedales duxeris eorum extremitatibus congruentes, vix <lb/>different &agrave; parallelis, cum intervalla jungentia utro&longs;que linea&shy;<lb/>rum terminos differant inter &longs;e &longs;olum palmi parte quinquage&shy;<lb/>&longs;ima. </s><s>Long&egrave; autem majorem rationem terr&aelig; &longs;emidiameter ha&shy;<lb/>bet ad quamlibet &aelig;dificiorum altitudinem; ut proinde &agrave; paral&shy;<lb/>leli&longs;mo multo min&ugrave;s recedant parietes, etiam&longs;i fuerint turrium <lb/>in&longs;tar alti&longs;&longs;imi. </s><s>Ponantur enim parietes duo, aut poti&ugrave;s turres, <lb/>di&longs;tare inter &longs;e pa&longs;&longs;.300; &longs;it autem parietum, vel turrium alti&shy;<lb/>tudo pa&longs;&longs;. 60, hoc e&longs;t ped.300. </s><s>Con&longs;tat mihi, ut ali&agrave;s o&longs;tendi, <lb/>terrenam &longs;emidiametrum non e&longs;&longs;e minorem pa&longs;&longs;ibus Rom.
 <pb n="50"/><expan abbr="antiq.">antique</expan> 4128635: quar&egrave; &longs;i fiat ut terr&aelig; &longs;emidiameter 4128635 <lb/>ad altitudinem 60, ita di&longs;tantia parietum, aut turrium in imo <lb/>300, ad aliud, proveniet differentia, qua di&longs;tantia turrium in <lb/>&longs;ummo vertice &longs;uperat earum di&longs;tantiam in imo pede, &amp; <gap/>rit <lb/>partium (4359/1000000) unius pa&longs;&longs;us, qu&aelig; e&longs;t minor qu&agrave;m 2/5 digiti: quis <lb/>autem parallelas non dixerit turres, qu&aelig; vix uno aut altero <lb/>hordei grano di&longs;tant &agrave; paralleli&longs;mo? </s><s>Quod &longs;i in tanta altitudine <lb/>atque di&longs;tanti&acirc; di&longs;crimen hoc ade&ograve; exiguum e&longs;t, &longs;atis patet, <lb/>quid de columnarum paralleli&longs;mo dicendum &longs;it. </s><s>Con&longs;tat autem <lb/>ex his &aelig;dificia in alti&longs;&longs;imis montibus con&longs;tituta habere parie&shy;<lb/>tes min&ugrave;s &agrave; paralleli&longs;mo recedentes, &longs;i fuerint ad perpendicu&shy;<lb/>lum &aelig;dificati, qu&agrave;m in locis depre&longs;&longs;ioribus: atque ade&ograve;, &longs;i du&aelig; <lb/>column&aelig; eandem inter &longs;e po&longs;itionem &longs;ervantes de&longs;cenderent <lb/>cum &longs;ubjecto plano, ita ut alterutra columnarum illarum ad <lb/>perpendiculum de&longs;cenderet, reliqua dem&ugrave;m ade&ograve; inclinare&shy;<lb/>tur, ut caderet. </s></p> <pb xlink:href="017/01/066.jpg" n="50"/><expan abbr="antiq.">antique</expan> 4128635: quar&egrave; &longs;i fiat ut terr&aelig; &longs;emidiameter 4128635 <lb/>ad altitudinem 60, ita di&longs;tantia parietum, aut turrium in imo <lb/>300, ad aliud, proveniet differentia, qua di&longs;tantia turrium in <lb/>&longs;ummo vertice &longs;uperat earum di&longs;tantiam in imo pede, &amp; <gap/>rit <lb/>partium (4359/1000000) unius pa&longs;&longs;us, qu&aelig; e&longs;t minor qu&agrave;m 2/5 digiti: quis <lb/>autem parallelas non dixerit turres, qu&aelig; vix uno aut altero <lb/>hordei grano di&longs;tant &agrave; paralleli&longs;mo? </s><s>Quod &longs;i in tanta altitudine <lb/>atque di&longs;tanti&acirc; di&longs;crimen hoc ade&ograve; exiguum e&longs;t, &longs;atis patet, <lb/>quid de columnarum paralleli&longs;mo dicendum &longs;it. </s><s>Con&longs;tat autem <lb/>ex his &aelig;dificia in alti&longs;&longs;imis montibus con&longs;tituta habere parie&shy;<lb/>tes min&ugrave;s &agrave; paralleli&longs;mo recedentes, &longs;i fuerint ad perpendicu&shy;<lb/>lum &aelig;dificati, qu&agrave;m in locis depre&longs;&longs;ioribus: atque ade&ograve;, &longs;i du&aelig; <lb/>column&aelig; eandem inter &longs;e po&longs;itionem &longs;ervantes de&longs;cenderent <lb/>cum &longs;ubjecto plano, ita ut alterutra columnarum illarum ad <lb/>perpendiculum de&longs;cenderet, reliqua dem&ugrave;m ade&ograve; inclinare&shy;<lb/>tur, ut caderet. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Sed qu&agrave;m inanem &longs;ibi &longs;truant &longs;olicitudinem, qui nimis exi&shy;<lb/>gu&egrave;, &amp; exiliter ad calculos revocant &longs;tructurarum perpendicu&shy;<lb/>la, &longs;atis indicant turres inclinat&aelig;, qu&aelig; po&longs;t aliquot &longs;ecula con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tunt citr&agrave; ullum ruin&aelig; periculum, quamvis illam timeant <lb/>imperiti. </s><s>Duas habemus in Itali&acirc; turres ob in&longs;ignem inclina&shy;<lb/>tionem con&longs;picuas; altera e&longs;t Bononi&aelig; quadrata opere lateri&shy;<lb/>tio, altera Pi&longs;is rotunda ex albo marmore affabr&egrave; expolito, &amp; <lb/>columnis 284 rite di&longs;po&longs;itis ornata. </s><s>&AElig;dificari c&oelig;pit anno <lb/>1173 Germano quodam architecto, quem ab aliis Guillel&shy;<lb/>mum, ab aliis Joannem OE nipontanum dici reperio. </s><s>Rotunda <lb/>e&longs;t forma duplici muro concludente &longs;calas cochle&aelig; in modum <lb/>ab imo ad &longs;ummum ductas: parietis cra&longs;&longs;ities e&longs;t cubitorum <lb/>6 1/3, turris altitudo cubitorum 78, ambitus in imo pede cubi&shy;<lb/>torum 80; unde colligitur diameter cubitorum fer&egrave; 25 1/2; incli&shy;<lb/>natio, &longs;eu intervallum inter ba&longs;im, &amp; perpendiculum e&longs;t cu&shy;<lb/>bitorum 7 1/3, ut ex literis ad me inde datis habeo; quamvis <lb/>apud aliquos legerim tant&ugrave;m cubitos 7, apud alios 6 1/2. </s><s>Fact&acirc; <lb/>ne fuerit illa inclinatio de indu&longs;tri&acirc;, an ver&ograve; &longs;ub&longs;identibus fun&shy;<lb/>damentis, incertum e&longs;t. </s><s>Ego non facil&egrave; eo in illorum &longs;enten&shy;<lb/>tiam, qui id &longs;cribunt contigi&longs;&longs;e ex artificis imperitia, cui non <lb/>&longs;atis per&longs;pecta e&longs;&longs;et &longs;oli natura; tum quia fundamenta altitudi- <s>Sed qu&agrave;m inanem &longs;ibi &longs;truant &longs;olicitudinem, qui nimis exi&shy;<lb/>gu&egrave;, &amp; exiliter ad calculos revocant &longs;tructurarum perpendicu&shy;<lb/>la, &longs;atis indicant turres inclinat&aelig;, qu&aelig; po&longs;t aliquot &longs;ecula con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tunt citr&agrave; ullum ruin&aelig; periculum, quamvis illam timeant <lb/>imperiti. </s><s>Duas habemus in Itali&acirc; turres ob in&longs;ignem inclina&shy;<lb/>tionem con&longs;picuas; altera e&longs;t Bononi&aelig; quadrata opere lateri&shy;<lb/>tio, altera Pi&longs;is rotunda ex albo marmore affabr&egrave; expolito, &amp; <lb/>columnis 284 rite di&longs;po&longs;itis ornata. </s><s>&AElig;dificari c&oelig;pit anno <lb/>1173 Germano quodam architecto, quem ab aliis Guillel&shy;<lb/>mum, ab aliis Joannem OE nipontanum dici reperio. </s><s>Rotunda <lb/>e&longs;t forma duplici muro concludente &longs;calas cochle&aelig; in modum <lb/>ab imo ad &longs;ummum ductas: parietis cra&longs;&longs;ities e&longs;t cubitorum <lb/>6 1/3, turris altitudo cubitorum 78, ambitus in imo pede cubi&shy;<lb/>torum 80; unde colligitur diameter cubitorum fer&egrave; 25 1/2; incli&shy;<lb/>natio, &longs;eu intervallum inter ba&longs;im, &amp; perpendiculum e&longs;t cu&shy;<lb/>bitorum 7 1/3, ut ex literis ad me inde datis habeo; quamvis <lb/>apud aliquos legerim tant&ugrave;m cubitos 7, apud alios 6 1/2. </s><s>Fact&acirc; <lb/>ne fuerit illa inclinatio de indu&longs;tri&acirc;, an ver&ograve; &longs;ub&longs;identibus fun&shy;<lb/>damentis, incertum e&longs;t. </s><s>Ego non facil&egrave; eo in illorum &longs;enten&shy;<lb/>tiam, qui id &longs;cribunt contigi&longs;&longs;e ex artificis imperitia, cui non <lb/>&longs;atis per&longs;pecta e&longs;&longs;et &longs;oli natura; tum quia fundamenta altitudi-
 <pb n="51"/>nem habent, atque amplitudinem ingentem, quibus con&shy;<lb/>&longs;truendis annus &longs;olidus &longs;atis non fuit; tum quia nullam unquam <lb/>egit rimam, id quod &longs;ub&longs;idente &longs;olo rari&longs;&longs;imum e&longs;t; tum quia <lb/>potuit architectus excitari ad artis &longs;pecimen exhibendum &agrave; tur&shy;<lb/>ri Bononien&longs;i Gari&longs;end<gap/> excitat&acirc; anno 1110. </s></p> <pb xlink:href="017/01/067.jpg" n="51"/>nem habent, atque amplitudinem ingentem, quibus con&shy;<lb/>&longs;truendis annus &longs;olidus &longs;atis non fuit; tum quia nullam unquam <lb/>egit rimam, id quod &longs;ub&longs;idente &longs;olo rari&longs;&longs;imum e&longs;t; tum quia <lb/>potuit architectus excitari ad artis &longs;pecimen exhibendum &agrave; tur&shy;<lb/>ri Bononien&longs;i Gari&longs;end<gap/> excitat&acirc; anno 1110. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Turris Bononicn&longs;is altitudinem habet pedum Bonon. 130; <lb/>exteri&ugrave;s inclinatur ped. 9, interi&ugrave;s ver&ograve; ped. 1, &amp; paulo am&shy;<lb/>plius: muri cra&longs;&longs;ities in parte infim&acirc; e&longs;t pedum 6 1/2, in &longs;upre&shy;<lb/>ma ped. 4; cava turris ped. 7. quare lateris longitudo e&longs;t ped. <lb/>20, &amp; ambitus, quoniam quadrata e&longs;t, ped. 80. Ex his men&shy;<lb/>&longs;uris, quas in <emph type="italics"/>Bonon&iuml;&aacute; Perlu<gap/>rat&acirc;<emph.end type="italics"/> anno 1650 typis evulgat&acirc; at&shy;<lb/>tulit Antonius Pauli Ma&longs;ini, turris &longs;pe&shy;<lb/> <s>Turris Bononicn&longs;is altitudinem habet pedum Bonon. 130; <lb/>exteri&ugrave;s inclinatur ped. 9, interi&ugrave;s ver&ograve; ped. 1, &amp; paulo am&shy;<lb/>plius: muri cra&longs;&longs;ities in parte infim&acirc; e&longs;t pedum 6 1/2, in &longs;upre&shy;<lb/>ma ped. 4; cava turris ped. 7. quare lateris longitudo e&longs;t ped. <lb/>20, &amp; ambitus, quoniam quadrata e&longs;t, ped. 80. Ex his men&shy;<lb/>&longs;uris, quas in <emph type="italics"/>Bonon&iuml;&aacute; Perlu<gap/>rat&acirc;<emph.end type="italics"/> anno 1650 typis evulgat&acirc; at&shy;<lb/>tulit Antonius Pauli Ma&longs;ini, turris &longs;pe&shy;<lb/>
 <figure/><lb/>ciem exhibeo, &amp; e&longs;t AB latus unum <lb/>ped. 20, BD inclinationis men&longs;ura <lb/>ped. 9. DC altitudo perpendicularis <lb/>ped.130; EB &amp; AF ped. 6 1/2 cra&longs;&longs;ities <lb/>imi parietis, &amp; CH ped. 4. cra&longs;&longs;ities <lb/>eju&longs;dem parietis EC exteri&ugrave;s inclinati. </s><lb/><s>At quoniam inclinatio interior FI dici&shy;<lb/>tur e&longs;&longs;e ped.1, &amp; paulo ampli&ugrave;s, erit ID <lb/>paulo major ped.21; erecta autem ex I <lb/>perpendicularis dabit punctum G termi&shy;<lb/>num cra&longs;&longs;itiei muri AG in parte &longs;upre&shy;<lb/>m&acirc;, &amp; erit CG major ped. 21, cum &longs;it <lb/>&aelig;qualis ip&longs;i ID. </s><s>Quare fieri non pote&longs;t, <lb/>ut KG &longs;it ped. 4; quemadmodum HC; <lb/>alioquin e&longs;&longs;et CK &longs;altem ped.25, cum <lb/>ba&longs;is AB &longs;it tantum ped.20. </s><s>Hinc &longs;i li&shy;<lb/>ceat conjecturas per&longs;equi (quandoqui&shy;<lb/>dem veritatem a&longs;&longs;equi non potui, cum <lb/>non careat periculo a&longs;cen&longs;us per &longs;calas <lb/>ligneas &agrave; pluviis maximam partem cor&shy;<lb/>ruptas) exi&longs;timo AF majorem e&longs;&longs;e qu&agrave;m <lb/>EB, hoc e&longs;t majorem pedibus 6 1/2, KG <lb/>ver&ograve; minorem quam HC, ut turri &longs;ua <lb/>con&longs;tet Eurithmia; id quod obtineretur, &longs;i ID uno, aut alte&shy;<lb/>ro pede minor e&longs;&longs;et qu&agrave;m AB, differentia enim inter ID, <lb/>&amp; AB e&longs;&longs;et cra&longs;&longs;ities KG. </s><s>Et &longs;an&egrave; memini aliquando me au- <figure id="id.017.01.067.1.jpg" xlink:href="017/01/067/1.jpg"/><lb/>ciem exhibeo, &amp; e&longs;t AB latus unum <lb/>ped. 20, BD inclinationis men&longs;ura <lb/>ped. 9. DC altitudo perpendicularis <lb/>ped.130; EB &amp; AF ped. 6 1/2 cra&longs;&longs;ities <lb/>imi parietis, &amp; CH ped. 4. cra&longs;&longs;ities <lb/>eju&longs;dem parietis EC exteri&ugrave;s inclinati. </s><lb/><s>At quoniam inclinatio interior FI dici&shy;<lb/>tur e&longs;&longs;e ped.1, &amp; paulo ampli&ugrave;s, erit ID <lb/>paulo major ped.21; erecta autem ex I <lb/>perpendicularis dabit punctum G termi&shy;<lb/>num cra&longs;&longs;itiei muri AG in parte &longs;upre&shy;<lb/>m&acirc;, &amp; erit CG major ped. 21, cum &longs;it <lb/>&aelig;qualis ip&longs;i ID. </s><s>Quare fieri non pote&longs;t, <lb/>ut KG &longs;it ped. 4; quemadmodum HC; <lb/>alioquin e&longs;&longs;et CK &longs;altem ped.25, cum <lb/>ba&longs;is AB &longs;it tantum ped.20. </s><s>Hinc &longs;i li&shy;<lb/>ceat conjecturas per&longs;equi (quandoqui&shy;<lb/>dem veritatem a&longs;&longs;equi non potui, cum <lb/>non careat periculo a&longs;cen&longs;us per &longs;calas <lb/>ligneas &agrave; pluviis maximam partem cor&shy;<lb/>ruptas) exi&longs;timo AF majorem e&longs;&longs;e qu&agrave;m <lb/>EB, hoc e&longs;t majorem pedibus 6 1/2, KG <lb/>ver&ograve; minorem quam HC, ut turri &longs;ua <lb/>con&longs;tet Eurithmia; id quod obtineretur, &longs;i ID uno, aut alte&shy;<lb/>ro pede minor e&longs;&longs;et qu&agrave;m AB, differentia enim inter ID, <lb/>&amp; AB e&longs;&longs;et cra&longs;&longs;ities KG. </s><s>Et &longs;an&egrave; memini aliquando me au-
 <pb n="52"/>divi&longs;&longs;e &longs;upremam cra&longs;&longs;itiem muri oppo&longs;iti parti inclinat&aelig; <lb/>non excedere integrum pedem. </s><s>Id autem valde opportu&shy;<lb/>num accidebat, ut long&egrave; facili&ugrave;s paries AFGK &longs;u&acirc; mole <lb/>&longs;taret: neque enim ca&longs;u inclinatam fui&longs;&longs;e turrim dicere po&shy;<lb/>teris, quam con&longs;tat prope A&longs;inellam recti&longs;&longs;imam ide&ograve; fui&longs;&longs;e <lb/>conditam, ut multo clari&ugrave;s appareret inclinatio: pr&aelig;terquam <lb/>quod inclinatio interior minor extern&acirc; &longs;atis o&longs;tendit muros <lb/>nunquam fui&longs;&longs;e parallolos. </s></p> <pb xlink:href="017/01/068.jpg" n="52"/>divi&longs;&longs;e &longs;upremam cra&longs;&longs;itiem muri oppo&longs;iti parti inclinat&aelig; <lb/>non excedere integrum pedem. </s><s>Id autem valde opportu&shy;<lb/>num accidebat, ut long&egrave; facili&ugrave;s paries AFGK &longs;u&acirc; mole <lb/>&longs;taret: neque enim ca&longs;u inclinatam fui&longs;&longs;e turrim dicere po&shy;<lb/>teris, quam con&longs;tat prope A&longs;inellam recti&longs;&longs;imam ide&ograve; fui&longs;&longs;e <lb/>conditam, ut multo clari&ugrave;s appareret inclinatio: pr&aelig;terquam <lb/>quod inclinatio interior minor extern&acirc; &longs;atis o&longs;tendit muros <lb/>nunquam fui&longs;&longs;e parallolos. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Porr&ograve; ut con&longs;tet ex huju&longs;modi inclinatione non magis <lb/>e&longs;&longs;e de ruin&acirc; timendum, qu&agrave;m &longs;i exact&egrave; perpendicularis e&longs;&shy;<lb/>&longs;et, examinemus, &longs;i placet, centrum gravitatis in turri Bo&shy;<lb/>nonien&longs;i; hinc enim facilis erit conjectura de c&aelig;teris. </s><s>Et <lb/> <s>Porr&ograve; ut con&longs;tet ex huju&longs;modi inclinatione non magis <lb/>e&longs;&longs;e de ruin&acirc; timendum, qu&agrave;m &longs;i exact&egrave; perpendicularis e&longs;&shy;<lb/>&longs;et, examinemus, &longs;i placet, centrum gravitatis in turri Bo&shy;<lb/>nonien&longs;i; hinc enim facilis erit conjectura de c&aelig;teris. </s><s>Et <lb/>
 <figure/><lb/>prim&ograve; parietis maxim&egrave; inclinati &longs;ectio <lb/>verticalis illum bifariam &longs;ecans ac tran&shy;<lb/>&longs;iens per centrum gravitatis &longs;it HCBE: <lb/>cujus latera parallela HC, EB bifariam <lb/>&longs;ecta in V &amp; R jungantur rect&acirc; VR, cu&shy;<lb/>jus longitudo inve&longs;tiganda e&longs;t, ut in e&acirc; <lb/>definiatur punctum S centrum gravitatis, <lb/>ac innote&longs;cat utrum perpendicularis SX, <lb/>&longs;cilicet linea directionis cadat intra ba&shy;<lb/>&longs;im EB &longs;u&longs;tentantem. </s><s>Et ut &agrave; fractioni&shy;<lb/>bus minus incommodi &longs;ubeamus, liceat <lb/>a&longs;&longs;umere pedem in partes cente&longs;imas di&shy;<lb/>vi&longs;um. </s><s>Cum autem EB &longs;it ped. 6 1/2, &longs;emi&longs;&shy;<lb/>&longs;is RB e&longs;t ped. 3. 25&Prime;; &amp; quia HC e&longs;t <lb/>ped. 4, VC e&longs;t ped. 200&Prime;. </s><s>Et ducatur <lb/>recta BV. </s></p> <figure id="id.017.01.068.1.jpg" xlink:href="017/01/068/1.jpg"/><lb/>prim&ograve; parietis maxim&egrave; inclinati &longs;ectio <lb/>verticalis illum bifariam &longs;ecans ac tran&shy;<lb/>&longs;iens per centrum gravitatis &longs;it HCBE: <lb/>cujus latera parallela HC, EB bifariam <lb/>&longs;ecta in V &amp; R jungantur rect&acirc; VR, cu&shy;<lb/>jus longitudo inve&longs;tiganda e&longs;t, ut in e&acirc; <lb/>definiatur punctum S centrum gravitatis, <lb/>ac innote&longs;cat utrum perpendicularis SX, <lb/>&longs;cilicet linea directionis cadat intra ba&shy;<lb/>&longs;im EB &longs;u&longs;tentantem. </s><s>Et ut &agrave; fractioni&shy;<lb/>bus minus incommodi &longs;ubeamus, liceat <lb/>a&longs;&longs;umere pedem in partes cente&longs;imas di&shy;<lb/>vi&longs;um. </s><s>Cum autem EB &longs;it ped. 6 1/2, &longs;emi&longs;&shy;<lb/>&longs;is RB e&longs;t ped. 3. 25&Prime;; &amp; quia HC e&longs;t <lb/>ped. 4, VC e&longs;t ped. 200&Prime;. </s><s>Et ducatur <lb/>recta BV. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>In triangulo BDC rectangulo datis BD, <lb/>inclinatione ped. 90&prime;0&prime;, &amp; altitudine per&shy;<lb/>pendiculari CD ped. 130&prime;0&prime;, additis late&shy;<lb/>rum quadratis fit quadratum hypothenu&shy;<lb/>&longs;&aelig; BC, qu&aelig; e&longs;t ped. 13031&Prime;. </s><s>Ex datis autem lateribus BD, <lb/>&amp; DC invenitur angulus CBD gr. 88. 33&prime;, cui &aelig;qualis e&longs;t <lb/>inter parallelas VC, BD alternus VCB: angulus ver&ograve; CBR <lb/>gr. 91. 27&prime;. </s></p> <s>In triangulo BDC rectangulo datis BD, <lb/>inclinatione ped. 90&prime;0&prime;, &amp; altitudine per&shy;<lb/>pendiculari CD ped. 130&prime;0&prime;, additis late&shy;<lb/>rum quadratis fit quadratum hypothenu&shy;<lb/>&longs;&aelig; BC, qu&aelig; e&longs;t ped. 13031&Prime;. </s><s>Ex datis autem lateribus BD, <lb/>&amp; DC invenitur angulus CBD gr. 88. 33&prime;, cui &aelig;qualis e&longs;t <lb/>inter parallelas VC, BD alternus VCB: angulus ver&ograve; CBR <lb/>gr. 91. 27&prime;. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>In triangulo VCB datis lateribus VC ped. 2.0&prime;0&prime;, CB <lb/>ped. 130. 31&Prime;, &amp; angulo verticali VCB gr. 88. 33&prime;, reperitur  <s>In triangulo VCB datis lateribus VC ped. 2.0&prime;0&prime;, CB <lb/>ped. 130. 31&Prime;, &amp; angulo verticali VCB gr. 88. 33&prime;, reperitur
 <pb n="53"/>CVB gr. 90. 34&prime;. 14&Prime;, &amp; VBC gr. 0. 52&prime;. 46&Prime;.. </s><s>Ex his autem <lb/>inve&longs;tigatur VB ped. 130. 26&Prime;. </s></p> <pb xlink:href="017/01/069.jpg" n="53"/>CVB gr. 90. 34&prime;. 14&Prime;, &amp; VBC gr. 0. 52&prime;. 46&Prime;.. </s><s>Ex his autem <lb/>inve&longs;tigatur VB ped. 130. 26&Prime;. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quoniam autem angulus CBR notus erat gr. 91. 27&prime;, &longs;i de&shy;<lb/>matur ex illo angulus VBC gr. 0. 52&prime;. 46&Prime;. remanet VBR <lb/>gr. 90. 34&prime;, 14&Prime;, &aelig;qualis angulo CVB alterno inter parallelas; <lb/>&amp; nota &longs;unt latera illum con&longs;tituentia BR ped 3. 25&Prime;. &amp; BV <lb/>ped. 130. 26&Prime;. </s><s>Ex quibus datis invenitur angulus BRV gr. 88. <lb/>0&prime;. 2&Prime;, BVR gr. 1. 25&prime;. 44&Prime; &amp; ba&longs;is VR ped. 130. 326&tprime;. </s></p> <s>Quoniam autem angulus CBR notus erat gr. 91. 27&prime;, &longs;i de&shy;<lb/>matur ex illo angulus VBC gr. 0. 52&prime;. 46&Prime;. remanet VBR <lb/>gr. 90. 34&prime;, 14&Prime;, &aelig;qualis angulo CVB alterno inter parallelas; <lb/>&amp; nota &longs;unt latera illum con&longs;tituentia BR ped 3. 25&Prime;. &amp; BV <lb/>ped. 130. 26&Prime;. </s><s>Ex quibus datis invenitur angulus BRV gr. 88. <lb/>0&prime;. 2&Prime;, BVR gr. 1. 25&prime;. 44&Prime; &amp; ba&longs;is VR ped. 130. 326&tprime;. </s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 569 
Line 569 
 m</cell><cell>9,97399,93121</cell></row></table> m</cell><cell>9,97399,93121</cell></row></table>
  
  
 <pb n="54"/> <pb xlink:href="017/01/070.jpg" n="54"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quod &longs;i paries exteri&ugrave;s inclinatus etiam &longs;olitarius con&longs;i&longs;tere <lb/>po&longs;&longs;et, mod&ograve; ea e&longs;&longs;et partium connexio, ut unum quid &longs;oli&shy;<lb/>dum conflarent, quia directionis linea intra ba&longs;im &longs;u&longs;tentan&shy;<lb/>tem cadit, &amp; planum per extremam ba&longs;is lineam, &amp; terr&aelig; cen&shy;<lb/>trum tran&longs;iens relinquit interiorem parietis partem pr&aelig;ponde&shy;<lb/>rantem exteriori: quis po&longs;&longs;it de turris ruin&acirc; dubitare, &longs;i e&acirc;dem <lb/>methodo deprehendat oppo&longs;iti parietis AG centrum gravita&shy;<lb/>tis e&longs;&longs;e in O, ac proinde comparatis reliquorum duorum pa&shy;<lb/>rietum centris gravitatum, totius turris centrum gravitatis e&longs;&longs;e <lb/>in intimis turris partibus? </s> <s>Quod &longs;i paries exteri&ugrave;s inclinatus etiam &longs;olitarius con&longs;i&longs;tere <lb/>po&longs;&longs;et, mod&ograve; ea e&longs;&longs;et partium connexio, ut unum quid &longs;oli&shy;<lb/>dum conflarent, quia directionis linea intra ba&longs;im &longs;u&longs;tentan&shy;<lb/>tem cadit, &amp; planum per extremam ba&longs;is lineam, &amp; terr&aelig; cen&shy;<lb/>trum tran&longs;iens relinquit interiorem parietis partem pr&aelig;ponde&shy;<lb/>rantem exteriori: quis po&longs;&longs;it de turris ruin&acirc; dubitare, &longs;i e&acirc;dem <lb/>methodo deprehendat oppo&longs;iti parietis AG centrum gravita&shy;<lb/>tis e&longs;&longs;e in O, ac proinde comparatis reliquorum duorum pa&shy;<lb/>rietum centris gravitatum, totius turris centrum gravitatis e&longs;&longs;e <lb/>in intimis turris partibus? </s>
  
Line 577 
Line 577 
  
 <s>Id quod pueris ip&longs;is noti&longs;&longs;imum e&longs;t, <lb/>qui turriculas inclinatas architectantur ex buxeis orbiculis, <lb/>quibus in alveolo ludunt. </s></p><p type="main"> <s>Id quod pueris ip&longs;is noti&longs;&longs;imum e&longs;t, <lb/>qui turriculas inclinatas architectantur ex buxeis orbiculis, <lb/>quibus in alveolo ludunt. </s></p><p type="main">
  
 <s>Et ut res i&longs;ta plani&longs;&longs;im&egrave; o&longs;tendatur, <lb/><figure id="fig1"/><lb/>&longs;it &longs;upra planum inclinatum AB, pa&shy;<lb/>rallelepipedum ligneum ID ita, ut <lb/>recta CE ad horizontem perpendicu&shy;<lb/>laris tran&longs;eat per centrum gravitatis: <lb/>con&longs;tat ex dictis cap.  <s>Et ut res i&longs;ta plani&longs;&longs;im&egrave; o&longs;tendatur, <lb/><figure id="id.017.01.070.1.jpg" xlink:href="017/01/070/1.jpg"/><lb/>&longs;it &longs;upra planum inclinatum AB, pa&shy;<lb/>rallelepipedum ligneum ID ita, ut <lb/>recta CE ad horizontem perpendicu&shy;<lb/>laris tran&longs;eat per centrum gravitatis: <lb/>con&longs;tat ex dictis cap.
  
 8. futurum e&longs;&longs;e, <lb/>ut grave ID repat, non autem rote&shy;<lb/>tur, quia pars CED non pr&aelig;ponderat parti CEI, &longs;iqui&shy;<lb/>dem po&longs;&longs;it de&longs;cendere per planum inclinatum; quod &longs;i &agrave; lap&shy;<lb/>&longs;u impediatur, &longs;ub&longs;i&longs;tet. </s> 8. futurum e&longs;&longs;e, <lb/>ut grave ID repat, non autem rote&shy;<lb/>tur, quia pars CED non pr&aelig;ponderat parti CEI, &longs;iqui&shy;<lb/>dem po&longs;&longs;it de&longs;cendere per planum inclinatum; quod &longs;i &agrave; lap&shy;<lb/>&longs;u impediatur, &longs;ub&longs;i&longs;tet. </s>
  
Line 589 
Line 589 
  
 <s>Quare litteris ad P. <!-- REMOVE S-->Franci&longs;cum Mariam Grimaldum da&shy;<lb/>tis rogavi, ut pro e&acirc;, quam ad res omnes conferre &longs;olebat, di&shy;<lb/>ligenti&acirc;, accurat&egrave; men&longs;uras illas inquireret: h&aelig;c igitur ex ejus <lb/>re&longs;pon&longs;ione habui, quibus &longs;uperi&ugrave;s dicta corrigenda &longs;unt; qu&aelig; <lb/>tamen expungere nolui, ut &longs;i lubeat, vulgarem opinionem &longs;e&shy;<lb/>qui valeas. </s> <s>Quare litteris ad P. <!-- REMOVE S-->Franci&longs;cum Mariam Grimaldum da&shy;<lb/>tis rogavi, ut pro e&acirc;, quam ad res omnes conferre &longs;olebat, di&shy;<lb/>ligenti&acirc;, accurat&egrave; men&longs;uras illas inquireret: h&aelig;c igitur ex ejus <lb/>re&longs;pon&longs;ione habui, quibus &longs;uperi&ugrave;s dicta corrigenda &longs;unt; qu&aelig; <lb/>tamen expungere nolui, ut &longs;i lubeat, vulgarem opinionem &longs;e&shy;<lb/>qui valeas. </s>
  
 </p><pb pagenum="55"/><p type="main"> </p><pb xlink:href="017/01/071.jpg" pagenum="55"/><p type="main">
  
 <s>Extimus turris ambitus tam in im&acirc;, quam in &longs;uprem&acirc; parte <lb/>&aelig;qualis e&longs;t, ade&ograve; ut oppo&longs;it&aelig; facies parallel&aelig; excurrant: &longs;in&shy;<lb/>gulorum autem laterum ad ba&longs;im latitudo e&longs;t ped. <!-- REMOVE S-->Bonon. <!-- REMOVE S-->17. <lb/>unc. </s> <s>Extimus turris ambitus tam in im&acirc;, quam in &longs;uprem&acirc; parte <lb/>&aelig;qualis e&longs;t, ade&ograve; ut oppo&longs;it&aelig; facies parallel&aelig; excurrant: &longs;in&shy;<lb/>gulorum autem laterum ad ba&longs;im latitudo e&longs;t ped. <!-- REMOVE S-->Bonon. <!-- REMOVE S-->17. <lb/>unc. </s>
  
Line 605 
Line 605 
  
 <s>Cum autem pluvi&aelig; per hiantem, &amp; patulum turris verticem <lb/>decidu&aelig; &longs;calas corruperint, nec e&ograve; veniri po&longs;&longs;it, ut demi&longs;&longs;o <lb/>perpendiculo altitudo turris inve&longs;tigetur, &longs;ub&longs;idium peten&shy;<lb/>dum fuit ex Trigonometri&acirc;, &amp; ex proxim&acirc; turri A&longs;inell&acirc;, cu&shy;<lb/>jus men&longs;ur&aelig; multiplici ob&longs;ervatione innotuerant. </s> <s>Cum autem pluvi&aelig; per hiantem, &amp; patulum turris verticem <lb/>decidu&aelig; &longs;calas corruperint, nec e&ograve; veniri po&longs;&longs;it, ut demi&longs;&longs;o <lb/>perpendiculo altitudo turris inve&longs;tigetur, &longs;ub&longs;idium peten&shy;<lb/>dum fuit ex Trigonometri&acirc;, &amp; ex proxim&acirc; turri A&longs;inell&acirc;, cu&shy;<lb/>jus men&longs;ur&aelig; multiplici ob&longs;ervatione innotuerant. </s>
  
 <s>Sit itaque <lb/>turris inclinata DC, &longs;uperioris autem podij <lb/><figure id="fig2"/><lb/>A&longs;inell&aelig; altitudo EB ped.234 1/2, unde ob&longs;er&shy;<lb/>vatus e&longs;t angulus CEB gr. <!-- REMOVE S-->18. 40&prime;. </s> <s>Sit itaque <lb/>turris inclinata DC, &longs;uperioris autem podij <lb/><figure id="id.017.01.071.1.jpg" xlink:href="017/01/071/1.jpg"/><lb/>A&longs;inell&aelig; altitudo EB ped.234 1/2, unde ob&longs;er&shy;<lb/>vatus e&longs;t angulus CEB gr. <!-- REMOVE S-->18. 40&prime;. </s>
  
  
  
Line 617 
Line 617 
  
 <s>Ut igitur innote&longs;cat qu&aelig;&longs;i&shy;<lb/>ta altitudo, inveniatur in triangulo rectangu&shy;<lb/>lo CGE, ex datis latere CE ped. (117 7/12) &amp; <lb/>angulo ob&longs;ervato CEG, gr.18.40&prime;, latus EG <lb/>ped. (111 5/12). Jam ver&ograve; &longs;i EG ped.(111 5/12) dematur <lb/>ex EB ped. <!-- REMOVE S-->234 1/2, remanet altitudo GB, hoc e&longs;t CH, <lb/>ped. (123 1/12). </s> <s>Ut igitur innote&longs;cat qu&aelig;&longs;i&shy;<lb/>ta altitudo, inveniatur in triangulo rectangu&shy;<lb/>lo CGE, ex datis latere CE ped. (117 7/12) &amp; <lb/>angulo ob&longs;ervato CEG, gr.18.40&prime;, latus EG <lb/>ped. (111 5/12). Jam ver&ograve; &longs;i EG ped.(111 5/12) dematur <lb/>ex EB ped. <!-- REMOVE S-->234 1/2, remanet altitudo GB, hoc e&longs;t CH, <lb/>ped. (123 1/12). </s>
  
 </p><pb pagenum="56"/><p type="main"> </p><pb xlink:href="017/01/072.jpg" pagenum="56"/><p type="main">
  
 <s>Demum ad inve&longs;tigandam turris inclinationem, applicito <lb/>ad punctum I perpendiculo ob&longs;ervatus e&longs;t angulus DIL <lb/>gr. <!-- REMOVE S-->3. 10&prime;.: c&ugrave;m autem IL parallela &longs;it perpendiculari CH, erit <lb/>pariter angulus DCH gr.3.10&prime;. <!-- KEEP S--></s> <s>Demum ad inve&longs;tigandam turris inclinationem, applicito <lb/>ad punctum I perpendiculo ob&longs;ervatus e&longs;t angulus DIL <lb/>gr. <!-- REMOVE S-->3. 10&prime;.: c&ugrave;m autem IL parallela &longs;it perpendiculari CH, erit <lb/>pariter angulus DCH gr.3.10&prime;. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 637 
Line 637 
  
 <s>BD autem e&longs;t ped. <!-- REMOVE S-->6. unc.10, hoc e&longs;t ped.(6 10/12). </s> <s>BD autem e&longs;t ped. <!-- REMOVE S-->6. unc.10, hoc e&longs;t ped.(6 10/12). </s>
  
 </p><figure/><p type="main"> </p><figure id="id.017.01.072.1.jpg" xlink:href="017/01/072/1.jpg"/><p type="main">
  
 <s>In Triangulo BDC rectangulo datis BD <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->6. (10/12), &amp; altitudine perpendiculari CD <lb/>ped. (123 1/12), additis laterum quadratis fit qua&shy;<lb/>dratum hypothenu&longs;&aelig; BC, qu&aelig; e&longs;t ped.123.27&Prime;. <!-- KEEP S--></s> <s>In Triangulo BDC rectangulo datis BD <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->6. (10/12), &amp; altitudine perpendiculari CD <lb/>ped. (123 1/12), additis laterum quadratis fit qua&shy;<lb/>dratum hypothenu&longs;&aelig; BC, qu&aelig; e&longs;t ped.123.27&Prime;. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 705 
Line 705 
  
 <s>Tum fiat ut 17 ad 16; hoc e&longs;t duplum majoris EB cum mi&shy;<lb/>nore HC, ad duplum minoris HC cum majore EB, ita VS <lb/>ad SR, &amp; erit SR ped.59.72&Prime;. <!-- KEEP S--></s> <s>Tum fiat ut 17 ad 16; hoc e&longs;t duplum majoris EB cum mi&shy;<lb/>nore HC, ad duplum minoris HC cum majore EB, ita VS <lb/>ad SR, &amp; erit SR ped.59.72&Prime;. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Duct&acirc; igitur ex S centro gra-<pb pagenum="57"/>vitatis perpendiculari line&acirc; directionis SX, ex datis latere SR <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->59. 72&Prime;, &amp; angulo VRX gr. <!-- REMOVE S-->86, 35&prime;, 43&Prime;, innote&longs;cit RX <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->3. 54&Prime;. <!-- KEEP S--></s> <s>Duct&acirc; igitur ex S centro gra-<pb xlink:href="017/01/073.jpg" pagenum="57"/>vitatis perpendiculari line&acirc; directionis SX, ex datis latere SR <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->59. 72&Prime;, &amp; angulo VRX gr. <!-- REMOVE S-->86, 35&prime;, 43&Prime;, innote&longs;cit RX <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->3. 54&Prime;. <!-- KEEP S--></s>
  
  
  
Line 735 
Line 735 
  
 <s>H&icirc;c autem qua&longs;i pr&aelig;teriens &longs;atisfaciam qu&aelig;renti, cur lon&shy;<lb/>giores ha&longs;tas facili&ugrave;s, qu&agrave;m breviores virgas digiti extremitate <lb/>&longs;u&longs;tineamus, quin cadant. </s> <s>H&icirc;c autem qua&longs;i pr&aelig;teriens &longs;atisfaciam qu&aelig;renti, cur lon&shy;<lb/>giores ha&longs;tas facili&ugrave;s, qu&agrave;m breviores virgas digiti extremitate <lb/>&longs;u&longs;tineamus, quin cadant. </s>
  
 <s>Quia nimirum minimus angulus <lb/>declinationis &agrave; perpendiculo &longs;tatim &longs;e prodit ha&longs;t&aelig; vertice ad <lb/>partem unam &longs;ecedente, cui &longs;tatim occurrimus ha&longs;t&aelig; calcem <lb/>manu transferentes, ac &longs;ub vertice collocantes: ver&ugrave;m quia fa&shy;<lb/>cilior ha&longs;t&aelig; con&longs;i&longs;tentia innote&longs;cit etiam, quando &agrave; &longs;uppo&longs;it&acirc; <lb/>manu calx ejus non movetur (nam &longs;i militarem &longs;ari&longs;&longs;am terr&aelig; <lb/>perpendiculariter in&longs;i&longs;tentem con&longs;titueris, potes te &longs;emel in gy&shy;<lb/>rum contorquere, &amp; illam qua&longs;i perpendicularem recipere, id <lb/>quod in breviore ha&longs;t&acirc; non obtinebis) alia e&longs;t ratio petenda <lb/>prim&ugrave;m ex dictis, quia &longs;cilicet longior ha&longs;ta, c&aelig;teris paribus, <lb/>min&ugrave;s declinat &agrave; perpendiculo, ide&oacute;que difficili&ugrave;s de&longs;cendit; <pb pagenum="58"/>deinde que madmodum longiorem ha&longs;tam &longs;i in aqu&aacute; agitaveris <lb/>majorem percipies re&longs;i&longs;tentiam, qu&agrave;m &longs;i breviorem virgam in&shy;<lb/>citares; ita a&euml;rem variis &longs;emper motibus turbatum plus etiam <lb/>impedire de&longs;cen&longs;um longioris ha&longs;t&aelig; cen&longs;endum e&longs;t, pr&aelig;&longs;ertim <lb/>&longs;i in &longs;uperiore parte a&euml;r vers&ugrave;s unam, in inferiore autem vers&ugrave;s <lb/>aliam partem moveatur: id quod in breviore virg&acirc; non accidit, <lb/>quam modicus a&euml;r contingit, nec pote&longs;t aut ade&ograve; re&longs;i&longs;tere di&shy;<lb/>vi&longs;ioni, aut ade&ograve; diver&longs;is motibus cieri. </s> <s>Quia nimirum minimus angulus <lb/>declinationis &agrave; perpendiculo &longs;tatim &longs;e prodit ha&longs;t&aelig; vertice ad <lb/>partem unam &longs;ecedente, cui &longs;tatim occurrimus ha&longs;t&aelig; calcem <lb/>manu transferentes, ac &longs;ub vertice collocantes: ver&ugrave;m quia fa&shy;<lb/>cilior ha&longs;t&aelig; con&longs;i&longs;tentia innote&longs;cit etiam, quando &agrave; &longs;uppo&longs;it&acirc; <lb/>manu calx ejus non movetur (nam &longs;i militarem &longs;ari&longs;&longs;am terr&aelig; <lb/>perpendiculariter in&longs;i&longs;tentem con&longs;titueris, potes te &longs;emel in gy&shy;<lb/>rum contorquere, &amp; illam qua&longs;i perpendicularem recipere, id <lb/>quod in breviore ha&longs;t&acirc; non obtinebis) alia e&longs;t ratio petenda <lb/>prim&ugrave;m ex dictis, quia &longs;cilicet longior ha&longs;ta, c&aelig;teris paribus, <lb/>min&ugrave;s declinat &agrave; perpendiculo, ide&oacute;que difficili&ugrave;s de&longs;cendit; <pb xlink:href="017/01/074.jpg" pagenum="58"/>deinde que madmodum longiorem ha&longs;tam &longs;i in aqu&aacute; agitaveris <lb/>majorem percipies re&longs;i&longs;tentiam, qu&agrave;m &longs;i breviorem virgam in&shy;<lb/>citares; ita a&euml;rem variis &longs;emper motibus turbatum plus etiam <lb/>impedire de&longs;cen&longs;um longioris ha&longs;t&aelig; cen&longs;endum e&longs;t, pr&aelig;&longs;ertim <lb/>&longs;i in &longs;uperiore parte a&euml;r vers&ugrave;s unam, in inferiore autem vers&ugrave;s <lb/>aliam partem moveatur: id quod in breviore virg&acirc; non accidit, <lb/>quam modicus a&euml;r contingit, nec pote&longs;t aut ade&ograve; re&longs;i&longs;tere di&shy;<lb/>vi&longs;ioni, aut ade&ograve; diver&longs;is motibus cieri. </s>
  
 <s>Hinc a&longs;ta longior <lb/>tardi&ugrave;s de&longs;cen&longs;um molitur, &amp; facili&ugrave;s &longs;u&longs;tinetur, quia major <lb/>a&euml;ris dividendi quantitas, ac motus var us, magis re&longs;i&longs;tit, &amp; <lb/>dat&acirc; &aelig;qualitate mot&ucirc;s min&ugrave;s declinat &agrave; perpendiculo. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="head"> <s>Hinc a&longs;ta longior <lb/>tardi&ugrave;s de&longs;cen&longs;um molitur, &amp; facili&ugrave;s &longs;u&longs;tinetur, quia major <lb/>a&euml;ris dividendi quantitas, ac motus var us, magis re&longs;i&longs;tit, &amp; <lb/>dat&acirc; &aelig;qualitate mot&ucirc;s min&ugrave;s declinat &agrave; perpendiculo. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="head">
  
Line 747 
Line 747 
  
 <s>Et &longs;an&egrave; &longs;i planities in &longs;ummo montis jugo con&shy;<lb/>&longs;ideretur, certum e&longs;t illam e&longs;&longs;e plurium &longs;tructurarum ca&shy;<lb/>pacem, qu&agrave;m &longs;ubjectum planum in &longs;uperficie globi ter&shy;<lb/>re&longs;tris: Quemadmodum enim &longs;uperficies &longs;ph&aelig;r&aelig; majoris <lb/>plura capit &aelig;dificia, qu&agrave;m minor, ita etiam &longs;ph&aelig;rarum <lb/>in&aelig;qualium partes &longs;imiles in&aelig;qualis &longs;unt capacitatis: Con&longs;tat <lb/>autem planitiem in fummo monte pertinere ad &longs;ph&aelig;ram <lb/>majorem, qu&agrave;m pertineat &longs;imilis planities illi &longs;ubjecta; ac <lb/>proinde &amp; amplior e&longs;t, &amp; magis capax. </s> <s>Et &longs;an&egrave; &longs;i planities in &longs;ummo montis jugo con&shy;<lb/>&longs;ideretur, certum e&longs;t illam e&longs;&longs;e plurium &longs;tructurarum ca&shy;<lb/>pacem, qu&agrave;m &longs;ubjectum planum in &longs;uperficie globi ter&shy;<lb/>re&longs;tris: Quemadmodum enim &longs;uperficies &longs;ph&aelig;r&aelig; majoris <lb/>plura capit &aelig;dificia, qu&agrave;m minor, ita etiam &longs;ph&aelig;rarum <lb/>in&aelig;qualium partes &longs;imiles in&aelig;qualis &longs;unt capacitatis: Con&longs;tat <lb/>autem planitiem in fummo monte pertinere ad &longs;ph&aelig;ram <lb/>majorem, qu&agrave;m pertineat &longs;imilis planities illi &longs;ubjecta; ac <lb/>proinde &amp; amplior e&longs;t, &amp; magis capax. </s>
  
 <s>Harum ver&ograve; pla&shy;<lb/>nitierum differentia ea erit, qu&aelig; e&longs;t quadratorum di&longs;tan&shy;<lb/>tiarum &agrave; centro terr&aelig;: qu&ograve;d &longs;i quadratorum huju&longs;modi <lb/>differentia exigua &longs;it &amp; contemnenda, eo quod ad illam <lb/>quadratum &longs;emidiametri terr&aelig; habeat nimis magnam ratio&shy;<lb/>nem; planitierum pariter differentia fugiet omnem &longs;en&longs;um. <pb pagenum="59"/>Sit terr&aelig; &longs;emidiameter CS, altitudo au&shy;<lb/><figure id="fig3"/><lb/>tem montis SR, in cujus vertice &longs;it pla&shy;<lb/>nities RH, cui &longs;imilis e&longs;t in &longs;uperficie <lb/>globi terreni planities SO illi parallela: <lb/>h&aelig; autem planities &longs;imiles habent, per <lb/>20. lib.  <s>Harum ver&ograve; pla&shy;<lb/>nitierum differentia ea erit, qu&aelig; e&longs;t quadratorum di&longs;tan&shy;<lb/>tiarum &agrave; centro terr&aelig;: qu&ograve;d &longs;i quadratorum huju&longs;modi <lb/>differentia exigua &longs;it &amp; contemnenda, eo quod ad illam <lb/>quadratum &longs;emidiametri terr&aelig; habeat nimis magnam ratio&shy;<lb/>nem; planitierum pariter differentia fugiet omnem &longs;en&longs;um. <pb xlink:href="017/01/075.jpg" pagenum="59"/>Sit terr&aelig; &longs;emidiameter CS, altitudo au&shy;<lb/><figure id="id.017.01.075.1.jpg" xlink:href="017/01/075/1.jpg"/><lb/>tem montis SR, in cujus vertice &longs;it pla&shy;<lb/>nities RH, cui &longs;imilis e&longs;t in &longs;uperficie <lb/>globi terreni planities SO illi parallela: <lb/>h&aelig; autem planities &longs;imiles habent, per <lb/>20. lib.
  
 6. duplicatam Rationem laterum <lb/>RI, SL, hoc e&longs;t, per 4. lib.  6. duplicatam Rationem laterum <lb/>RI, SL, hoc e&longs;t, per 4. lib.
  
Line 761 
Line 761 
  
 <s>Non tamen continu&ograve; major dicenda <lb/>e&longs;t capacitas, qu&aelig; plura aut ampliora recipiat &aelig;dificia; ni&longs;i <lb/>mons ad ingentem altitudinem a&longs;cendat; tunc enim perpendi&shy;<lb/>cula non &longs;unt inter &longs;e parallela, propter in&longs;ignem eorum <lb/>di&longs;tantiam. </s> <s>Non tamen continu&ograve; major dicenda <lb/>e&longs;t capacitas, qu&aelig; plura aut ampliora recipiat &aelig;dificia; ni&longs;i <lb/>mons ad ingentem altitudinem a&longs;cendat; tunc enim perpendi&shy;<lb/>cula non &longs;unt inter &longs;e parallela, propter in&longs;ignem eorum <lb/>di&longs;tantiam. </s>
  
 <s>Nam &longs;i &longs;uper clivo AB <lb/>&longs;it &longs;tructura AL, cujus parietes per&shy;<lb/><figure id="fig4"/><lb/>pendiculares, &longs;int etiam paralleli <lb/>LB, DA, illi non magis inter &longs;e <lb/>di&longs;tant, qu&agrave;m &longs;i &longs;uper plano hori&shy;<lb/>zontali NB fui&longs;&longs;ent excitati: quic&shy;<lb/>quid &longs;it, quod, &longs;icut linea AB ma&shy;<lb/>jor e&longs;t qu&agrave;m NB, ita planum incli&shy;<lb/>natum majus &longs;it plano horizontali. </s> <s>Nam &longs;i &longs;uper clivo AB <lb/>&longs;it &longs;tructura AL, cujus parietes per&shy;<lb/><figure id="id.017.01.075.2.jpg" xlink:href="017/01/075/2.jpg"/><lb/>pendiculares, &longs;int etiam paralleli <lb/>LB, DA, illi non magis inter &longs;e <lb/>di&longs;tant, qu&agrave;m &longs;i &longs;uper plano hori&shy;<lb/>zontali NB fui&longs;&longs;ent excitati: quic&shy;<lb/>quid &longs;it, quod, &longs;icut linea AB ma&shy;<lb/>jor e&longs;t qu&agrave;m NB, ita planum incli&shy;<lb/>natum majus &longs;it plano horizontali. </s>
  
 <lb/><s>Non igitur plures aut ampliores &longs;tructuras recipit clivus collis, <lb/>qu&agrave;m &longs;ubjectum planum horizontale. </s> <lb/><s>Non igitur plures aut ampliores &longs;tructuras recipit clivus collis, <lb/>qu&agrave;m &longs;ubjectum planum horizontale. </s>
  
 <s>Quod ver&ograve; de &longs;tructuris <lb/>dicitur, de c&aelig;teris quoque intelligendum e&longs;t, qu&aelig; perpendi&shy;<lb/>cularia in&longs;i&longs;tunt, &amp; &longs;patium implent; at &longs;i ita &longs;e habeant, ut <pb pagenum="60"/>perpendicularia non in&longs;i&longs;tant, certum e&longs;t plures aut longiores <lb/>homines jacere po&longs;&longs;e in clivo AB, quos non capit planum NB: <lb/>vel &longs;i in clivo &longs;e min&ugrave;s invicem impediant, tunc plura huju&longs;&shy;<lb/>modi corpora in colle e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt qu&agrave;m in planitie: &longs;i enim ra&shy;<lb/>mi arboris inferioris re&longs;pondeant trunco &longs;uperioris, certum e&longs;t <lb/>quod mult&ograve; viciniores e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt arbores, qu&agrave;m in planitie, <lb/>ubi rami &longs;e vici&longs;&longs;im impedientes majorem po&longs;tulant truncorum <lb/>di&longs;tantiam; ac proinde etiam multo plures arbores intra ea&longs;&shy;<lb/>dem parallelas erunt. </s> <s>Quod ver&ograve; de &longs;tructuris <lb/>dicitur, de c&aelig;teris quoque intelligendum e&longs;t, qu&aelig; perpendi&shy;<lb/>cularia in&longs;i&longs;tunt, &amp; &longs;patium implent; at &longs;i ita &longs;e habeant, ut <pb xlink:href="017/01/076.jpg" pagenum="60"/>perpendicularia non in&longs;i&longs;tant, certum e&longs;t plures aut longiores <lb/>homines jacere po&longs;&longs;e in clivo AB, quos non capit planum NB: <lb/>vel &longs;i in clivo &longs;e min&ugrave;s invicem impediant, tunc plura huju&longs;&shy;<lb/>modi corpora in colle e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt qu&agrave;m in planitie: &longs;i enim ra&shy;<lb/>mi arboris inferioris re&longs;pondeant trunco &longs;uperioris, certum e&longs;t <lb/>quod mult&ograve; viciniores e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt arbores, qu&agrave;m in planitie, <lb/>ubi rami &longs;e vici&longs;&longs;im impedientes majorem po&longs;tulant truncorum <lb/>di&longs;tantiam; ac proinde etiam multo plures arbores intra ea&longs;&shy;<lb/>dem parallelas erunt. </s>
  
 <s>Sic plures homines e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt in gradi&shy;<lb/>bus amphitheatri, qu&agrave;m in &longs;ubjecto plano, quia graciliores, <lb/>partes &longs;uperiorum re&longs;pondent cra&longs;&longs;ioribus inferiorum, &amp; &longs;e <lb/>min&ugrave;s invicem impedientes minus relinquunt &longs;patij vacui: <lb/>quod &longs;i non homines, &longs;ed parallelepipeda, &longs;tatueres in gradi&shy;<lb/>bus, non plura &longs;tatui in iis po&longs;&longs;ent, qu&agrave;m in plan&acirc; are&acirc; gradi&shy;<lb/>bus &longs;ubject&acirc;. </s></p><p type="main"> <s>Sic plures homines e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt in gradi&shy;<lb/>bus amphitheatri, qu&agrave;m in &longs;ubjecto plano, quia graciliores, <lb/>partes &longs;uperiorum re&longs;pondent cra&longs;&longs;ioribus inferiorum, &amp; &longs;e <lb/>min&ugrave;s invicem impedientes minus relinquunt &longs;patij vacui: <lb/>quod &longs;i non homines, &longs;ed parallelepipeda, &longs;tatueres in gradi&shy;<lb/>bus, non plura &longs;tatui in iis po&longs;&longs;ent, qu&agrave;m in plan&acirc; are&acirc; gradi&shy;<lb/>bus &longs;ubject&acirc;. </s></p><p type="main">
  
Line 773 
Line 773 
  
 <s>Ponamus enim per&shy;<lb/>pendicula GC, &amp; OC jam non e&longs;&longs;e parallela, eamque e&longs;&longs;e <lb/>altitudinem KG, ut planum per G tran&longs;iens horizonti <lb/>parallelum majus &longs;it plano per O intra eadem perpendicu&shy;<lb/>la intercepto, erit quidem capacitas plani inclinati GOLF <lb/>&aelig;qualis capacitati &longs;ubjecti plani EKOL: at ulteri&ugrave;s a&longs;cen&shy;<lb/>dendo capacitas FGMR non erit &aelig;qualis capacitati plani <lb/>SK continuati cum priore plano EO, &longs;ederit major, quip&shy;<lb/>pe qu&aelig; &aelig;qualis e&longs;t capacitati plani VG; e&longs;t autem pla&shy;<lb/>num VG ad planum &longs;imile SK, ut quadratum GC ad <lb/>quadratum KC: major igitur e&longs;t totius clivi ML capacitas, <lb/>qu&agrave;m planitiei SO. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Ponamus enim per&shy;<lb/>pendicula GC, &amp; OC jam non e&longs;&longs;e parallela, eamque e&longs;&longs;e <lb/>altitudinem KG, ut planum per G tran&longs;iens horizonti <lb/>parallelum majus &longs;it plano per O intra eadem perpendicu&shy;<lb/>la intercepto, erit quidem capacitas plani inclinati GOLF <lb/>&aelig;qualis capacitati &longs;ubjecti plani EKOL: at ulteri&ugrave;s a&longs;cen&shy;<lb/>dendo capacitas FGMR non erit &aelig;qualis capacitati plani <lb/>SK continuati cum priore plano EO, &longs;ederit major, quip&shy;<lb/>pe qu&aelig; &aelig;qualis e&longs;t capacitati plani VG; e&longs;t autem pla&shy;<lb/>num VG ad planum &longs;imile SK, ut quadratum GC ad <lb/>quadratum KC: major igitur e&longs;t totius clivi ML capacitas, <lb/>qu&agrave;m planitiei SO. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Et ut res apertius con&longs;tet, quandoquidem clivi alti&longs;&shy;<lb/>&longs;imorum montium, &longs;i eandem &longs;ervent inclinationem, non <lb/>&longs;unt ab imo pede ad &longs;ummum jugum &aelig;quabili, &amp; conti&shy;<lb/>nuo ductu exten&longs;i, Sit terr&aelig; centrum H, &amp; &longs;uperficies <pb pagenum="61"/>AD; cujus arcus dividatur in par&shy;<lb/><figure id="fig5"/><lb/>tes AB, BC, CD &aelig;quales, ita ut <lb/>&longs;inguli arcus pro recti&acirc; line&acirc;, &amp; &longs;u&shy;<lb/>perficies pro plano horizontali <lb/>Phy&longs;ic&egrave; u&longs;urpari po&longs;&longs;int; &amp; tunc <lb/>&longs;ol&ugrave;m intelligatur mutari horizon, <lb/>quando ex A jam venerit in B, <lb/>deinde in C &amp;c. </s> <s>Et ut res apertius con&longs;tet, quandoquidem clivi alti&longs;&shy;<lb/>&longs;imorum montium, &longs;i eandem &longs;ervent inclinationem, non <lb/>&longs;unt ab imo pede ad &longs;ummum jugum &aelig;quabili, &amp; conti&shy;<lb/>nuo ductu exten&longs;i, Sit terr&aelig; centrum H, &amp; &longs;uperficies <pb xlink:href="017/01/077.jpg" pagenum="61"/>AD; cujus arcus dividatur in par&shy;<lb/><figure id="id.017.01.077.1.jpg" xlink:href="017/01/077/1.jpg"/><lb/>tes AB, BC, CD &aelig;quales, ita ut <lb/>&longs;inguli arcus pro recti&acirc; line&acirc;, &amp; &longs;u&shy;<lb/>perficies pro plano horizontali <lb/>Phy&longs;ic&egrave; u&longs;urpari po&longs;&longs;int; &amp; tunc <lb/>&longs;ol&ugrave;m intelligatur mutari horizon, <lb/>quando ex A jam venerit in B, <lb/>deinde in C &amp;c. </s>
  
 <s>Si igitur &longs;it pla&shy;<lb/>num inclinatum AE, ubi venerit <lb/>in E punctum perpendiculi HB <lb/>producti, non pote&longs;t rect&acirc; progre&shy;<lb/>di, quin mutet inclinationem &longs;upra horizontem novum, ad <lb/>quem venit; quare ut &longs;ervetur &longs;imilis inclinatio, deflectit in EF, <lb/>&amp; e&longs;t angulus HEF &aelig;qualis angulo HAE cui demum ubi ve&shy;<lb/>nerit in F, debet fieri &aelig;qualis angulus HEG. </s> <s>Si igitur &longs;it pla&shy;<lb/>num inclinatum AE, ubi venerit <lb/>in E punctum perpendiculi HB <lb/>producti, non pote&longs;t rect&acirc; progre&shy;<lb/>di, quin mutet inclinationem &longs;upra horizontem novum, ad <lb/>quem venit; quare ut &longs;ervetur &longs;imilis inclinatio, deflectit in EF, <lb/>&amp; e&longs;t angulus HEF &aelig;qualis angulo HAE cui demum ubi ve&shy;<lb/>nerit in F, debet fieri &aelig;qualis angulus HEG. </s>
  
Line 789 
Line 789 
  
 <s>Eademque e&longs;to de c&aelig;teris <lb/>ratio. </s> <s>Eademque e&longs;to de c&aelig;teris <lb/>ratio. </s>
  
 <s>Hinc manife&longs;tum e&longs;t non omnin&ograve; in univer&longs;um vera e&longs;&longs;e, <lb/>qu&aelig; pa&longs;&longs;im dicuntur de &aelig;quali capacitate collium, &amp; planitiei <lb/>&longs;ubject&aelig;, ni&longs;i h&aelig;c certis limitibus circum&longs;cribantur; videlicet <lb/>&longs;i &longs;ermo &longs;it de iis qu&aelig; tant&ugrave;m perpendiculariter in&longs;i&longs;tunt, &amp; <pb pagenum="62"/>intr&agrave; illud &longs;patium, ac in e&aacute; altitudine, ubi perpendiculorum <lb/>convergentia ade&ograve; exigua e&longs;t, ut evane&longs;cat. </s> <s>Hinc manife&longs;tum e&longs;t non omnin&ograve; in univer&longs;um vera e&longs;&longs;e, <lb/>qu&aelig; pa&longs;&longs;im dicuntur de &aelig;quali capacitate collium, &amp; planitiei <lb/>&longs;ubject&aelig;, ni&longs;i h&aelig;c certis limitibus circum&longs;cribantur; videlicet <lb/>&longs;i &longs;ermo &longs;it de iis qu&aelig; tant&ugrave;m perpendiculariter in&longs;i&longs;tunt, &amp; <pb xlink:href="017/01/078.jpg" pagenum="62"/>intr&agrave; illud &longs;patium, ac in e&aacute; altitudine, ubi perpendiculorum <lb/>convergentia ade&ograve; exigua e&longs;t, ut evane&longs;cat. </s>
  
 <s>C&aelig;ter&ugrave;m &longs;atis <lb/>mihi videor o&longs;tendi&longs;&longs;e fieri po&longs;&longs;e, ut clivus aliquis plures <lb/>&longs;tructuras recipere po&longs;&longs;it, qu&agrave;m &longs;uperficies &longs;ph&aelig;rica globi illi <lb/>re&longs;pondens. </s> <s>C&aelig;ter&ugrave;m &longs;atis <lb/>mihi videor o&longs;tendi&longs;&longs;e fieri po&longs;&longs;e, ut clivus aliquis plures <lb/>&longs;tructuras recipere po&longs;&longs;it, qu&agrave;m &longs;uperficies &longs;ph&aelig;rica globi illi <lb/>re&longs;pondens. </s>
  
Line 807 
Line 807 
  
 <s>Quandoquidem &longs;ive con&longs;i&longs;tentium quie&shy;<lb/>tem, &longs;iv&egrave; gradientium motum, &longs;iv&egrave; reclinantium &longs;e &longs;e inflexio&shy;<lb/>nem con&longs;ideres, miram natur&aelig; artem intelliges, qu&acirc; pr&aelig;cavit, <lb/>ne corpus ingenit&acirc; gravitate delatum pr&aelig;ceps caderet. </s> <s>Quandoquidem &longs;ive con&longs;i&longs;tentium quie&shy;<lb/>tem, &longs;iv&egrave; gradientium motum, &longs;iv&egrave; reclinantium &longs;e &longs;e inflexio&shy;<lb/>nem con&longs;ideres, miram natur&aelig; artem intelliges, qu&acirc; pr&aelig;cavit, <lb/>ne corpus ingenit&acirc; gravitate delatum pr&aelig;ceps caderet. </s>
  
 <s>Id au&shy;<lb/>tem a&longs;&longs;ecuta e&longs;t motus ita di&longs;ponendo, ut linea directionis nun-<pb pagenum="63"/>quam caderet extr&agrave; ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis, ni&longs;i fort&egrave; in cur&longs;u, in <lb/>quo tamen &longs;atis con&longs;ultum e&longs;t animalis incolumitati, dum ab <lb/>anteriore pede, ubi terram attigerit, retinetur, ne ulteri&ugrave;s <lb/>de&longs;cendat. </s></p><p type="main"> <s>Id au&shy;<lb/>tem a&longs;&longs;ecuta e&longs;t motus ita di&longs;ponendo, ut linea directionis nun-<pb xlink:href="017/01/079.jpg" pagenum="63"/>quam caderet extr&agrave; ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis, ni&longs;i fort&egrave; in cur&longs;u, in <lb/>quo tamen &longs;atis con&longs;ultum e&longs;t animalis incolumitati, dum ab <lb/>anteriore pede, ubi terram attigerit, retinetur, ne ulteri&ugrave;s <lb/>de&longs;cendat. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ba&longs;is autem &longs;u&longs;tentationis non &longs;unt &longs;oli pedes, &longs;ed totum <lb/>illud &longs;patium interceptum &agrave; lineis pedum extremitates jun&shy;<lb/>gentibus; &longs;ic in quadrupedibus linea directionis debet cadere <lb/>intr&agrave; &longs;patium comprehen&longs;um lineis, qu&aelig; jungunt extrema <lb/>pedum terram contingentium, ut po&longs;&longs;it animal con&longs;i&longs;tere. </s> <s>Ba&longs;is autem &longs;u&longs;tentationis non &longs;unt &longs;oli pedes, &longs;ed totum <lb/>illud &longs;patium interceptum &agrave; lineis pedum extremitates jun&shy;<lb/>gentibus; &longs;ic in quadrupedibus linea directionis debet cadere <lb/>intr&agrave; &longs;patium comprehen&longs;um lineis, qu&aelig; jungunt extrema <lb/>pedum terram contingentium, ut po&longs;&longs;it animal con&longs;i&longs;tere. </s>
  
Line 819 
Line 819 
  
 <lb/><s>Cum autem difficillimum &longs;it diuti&ugrave;s con&longs;i&longs;tere ita, ut centrum <lb/>gravitatis &longs;emper immineat funi, ide&ograve; funambuli, vel ha&longs;tam <lb/>plumbeis laminis gravem in extremitatibus manu tenent, vel <lb/>brachiis expan&longs;is &longs;e librant, ut ha&longs;tam vel brachia extenden&shy;<lb/>tes in partem oppo&longs;itam ei, in quam gravitas inclinat, cen&shy;<lb/>trum gravitatis con&longs;tituatur in puncto, quod immineat funi <lb/>&longs;uitentanti. </s> <lb/><s>Cum autem difficillimum &longs;it diuti&ugrave;s con&longs;i&longs;tere ita, ut centrum <lb/>gravitatis &longs;emper immineat funi, ide&ograve; funambuli, vel ha&longs;tam <lb/>plumbeis laminis gravem in extremitatibus manu tenent, vel <lb/>brachiis expan&longs;is &longs;e librant, ut ha&longs;tam vel brachia extenden&shy;<lb/>tes in partem oppo&longs;itam ei, in quam gravitas inclinat, cen&shy;<lb/>trum gravitatis con&longs;tituatur in puncto, quod immineat funi <lb/>&longs;uitentanti. </s>
  
 <s>Hinc oritur difficultas con&longs;i&longs;tendi, quam expe&shy;<lb/>riuntur grallatores; cum enim grall&aelig; exigu&acirc; &longs;ui parte tangant <lb/>terram, e&longs;t qua&longs;i linea, in qua fit &longs;u&longs;tentatio, extra quam fa&shy;<lb/>cil&egrave; cadit linea directionis: ide&ograve; tertium ge&longs;tant baculum, cui <pb pagenum="64"/>innitantur, quoties quie&longs;cere voluerint, line&acirc; directionis ca&shy;<lb/>dente intr&agrave; &longs;patium triangulare comprehen&longs;um &agrave; grallis, &amp; <lb/>baculo. </s></p><p type="main"> <s>Hinc oritur difficultas con&longs;i&longs;tendi, quam expe&shy;<lb/>riuntur grallatores; cum enim grall&aelig; exigu&acirc; &longs;ui parte tangant <lb/>terram, e&longs;t qua&longs;i linea, in qua fit &longs;u&longs;tentatio, extra quam fa&shy;<lb/>cil&egrave; cadit linea directionis: ide&ograve; tertium ge&longs;tant baculum, cui <pb xlink:href="017/01/080.jpg" pagenum="64"/>innitantur, quoties quie&longs;cere voluerint, line&acirc; directionis ca&shy;<lb/>dente intr&agrave; &longs;patium triangulare comprehen&longs;um &agrave; grallis, &amp; <lb/>baculo. </s></p><p type="main">
  
 <s>H&icirc;c autem maxim&egrave; &longs;e prodit natur&aelig; providentia in tam va&shy;<lb/>ri&acirc; pedum conformatione, ut ad &longs;u&longs;tentandum idonei e&longs;&longs;ent: <lb/>quadrupedibus &longs;iquidem non adc&ograve; amplos pedes tribuit, quia <lb/>ex eorum inter &longs;e di&longs;tanti&acirc; plurimum &longs;patium intercipitur, cui <lb/>immineat centrum gravitatis: bipedibus ver&ograve; latiores tribuit <lb/>pedes, qu&acirc; parte timeri potuit ca&longs;us: &longs;ic quia ex duorum cru&shy;<lb/>rum modic&acirc; divaricatione non facil&egrave; periculum erat cadendi <lb/>in alterutrum latus, ide&ograve; humanis pedibus minorem dedit la&shy;<lb/>titudinem, qu&agrave;m longitudinem; hanc ver&ograve; non in &aelig;quas <lb/>di&longs;tribuit partes, &longs;ed minimam calci (pr&aelig;terquam in Scauris, <lb/>quos pravis fultos male talis appellat Horatius, talis &longs;cilicet <lb/>extantioribus) maximam anteriori parti conce&longs;&longs;it, ne impetu <lb/>per motum concepto tran&longs;latum centrum gravitatis in anterio&shy;<lb/>ra tran&longs;iliret ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis. </s> <s>H&icirc;c autem maxim&egrave; &longs;e prodit natur&aelig; providentia in tam va&shy;<lb/>ri&acirc; pedum conformatione, ut ad &longs;u&longs;tentandum idonei e&longs;&longs;ent: <lb/>quadrupedibus &longs;iquidem non adc&ograve; amplos pedes tribuit, quia <lb/>ex eorum inter &longs;e di&longs;tanti&acirc; plurimum &longs;patium intercipitur, cui <lb/>immineat centrum gravitatis: bipedibus ver&ograve; latiores tribuit <lb/>pedes, qu&acirc; parte timeri potuit ca&longs;us: &longs;ic quia ex duorum cru&shy;<lb/>rum modic&acirc; divaricatione non facil&egrave; periculum erat cadendi <lb/>in alterutrum latus, ide&ograve; humanis pedibus minorem dedit la&shy;<lb/>titudinem, qu&agrave;m longitudinem; hanc ver&ograve; non in &aelig;quas <lb/>di&longs;tribuit partes, &longs;ed minimam calci (pr&aelig;terquam in Scauris, <lb/>quos pravis fultos male talis appellat Horatius, talis &longs;cilicet <lb/>extantioribus) maximam anteriori parti conce&longs;&longs;it, ne impetu <lb/>per motum concepto tran&longs;latum centrum gravitatis in anterio&shy;<lb/>ra tran&longs;iliret ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis. </s>
  
Line 829 
Line 829 
  
 <s>Eandem ob cau&longs;am an&longs;eres, &amp; anates, qu&aelig; <lb/>mult&acirc; carne abundant, &amp; amplo &longs;unt pectore, altern&acirc; qua&shy;<lb/>dam in dextrum, &amp; &longs;ini&longs;trum latus inclinatione gradiuntur, <lb/>ide&oacute;que ampliores habent palmas, ut citr&agrave; cadendi periculum <lb/>centrum gravitatis facili&ugrave;s vel immineat pedi &longs;u&longs;tentanti, vel <lb/>minim&ugrave;m ab eo declinet, ne majore, qu&agrave;m par &longs;it, impetu <lb/>de&longs;cendens corpus &amp; anteriori pedi incumbens, tibi&aelig; mu&longs;cu&shy;<lb/>los, &amp; tendines l&aelig;dat. </s> <s>Eandem ob cau&longs;am an&longs;eres, &amp; anates, qu&aelig; <lb/>mult&acirc; carne abundant, &amp; amplo &longs;unt pectore, altern&acirc; qua&shy;<lb/>dam in dextrum, &amp; &longs;ini&longs;trum latus inclinatione gradiuntur, <lb/>ide&oacute;que ampliores habent palmas, ut citr&agrave; cadendi periculum <lb/>centrum gravitatis facili&ugrave;s vel immineat pedi &longs;u&longs;tentanti, vel <lb/>minim&ugrave;m ab eo declinet, ne majore, qu&agrave;m par &longs;it, impetu <lb/>de&longs;cendens corpus &amp; anteriori pedi incumbens, tibi&aelig; mu&longs;cu&shy;<lb/>los, &amp; tendines l&aelig;dat. </s>
  
 <s>Aves ver&ograve;, qu&aelig; &longs;ubtilioribus ramu&longs;cu&shy;<lb/>lis in&longs;ident non palmipedes &longs;unt, &longs;ed digitat&aelig; (palm&aelig; enim <lb/>avibus amphibiis ad natandum poti&longs;&longs;imum dat&aelig; videntur) ut <lb/>ramis tenaci&ugrave;s inh&aelig;reant; qu&aelig; pr&aelig;terqu&agrave;m quod exigu&aelig; &longs;unt <lb/>gravitatis, facil&egrave; &longs;e &longs;i&longs;tunt in line&acirc; directionis, qu&aelig; cadat in <lb/>ramu&longs;culum, cui in&longs;i&longs;tunt, majore, vel minore angulo, quem <pb pagenum="65"/>faciunt tibi&aelig; cum cox&acirc;; ide&ograve; ubi ramum arripuerint, &longs;ub&longs;ul&shy;<lb/>tantes &longs;e librant, ramumque arct&egrave; apprehentes prohibent, ne <lb/>repentino ca&longs;u circumagantur &agrave; centro gravitatis nondum im&shy;<lb/>minente ba&longs;i &longs;u&longs;tentationis. </s></p><p type="main"> <s>Aves ver&ograve;, qu&aelig; &longs;ubtilioribus ramu&longs;cu&shy;<lb/>lis in&longs;ident non palmipedes &longs;unt, &longs;ed digitat&aelig; (palm&aelig; enim <lb/>avibus amphibiis ad natandum poti&longs;&longs;imum dat&aelig; videntur) ut <lb/>ramis tenaci&ugrave;s inh&aelig;reant; qu&aelig; pr&aelig;terqu&agrave;m quod exigu&aelig; &longs;unt <lb/>gravitatis, facil&egrave; &longs;e &longs;i&longs;tunt in line&acirc; directionis, qu&aelig; cadat in <lb/>ramu&longs;culum, cui in&longs;i&longs;tunt, majore, vel minore angulo, quem <pb xlink:href="017/01/081.jpg" pagenum="65"/>faciunt tibi&aelig; cum cox&acirc;; ide&ograve; ubi ramum arripuerint, &longs;ub&longs;ul&shy;<lb/>tantes &longs;e librant, ramumque arct&egrave; apprehentes prohibent, ne <lb/>repentino ca&longs;u circumagantur &agrave; centro gravitatis nondum im&shy;<lb/>minente ba&longs;i &longs;u&longs;tentationis. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ver&ugrave;m quoniam ad aves delap&longs;us &longs;um, pr&aelig;tereundus non <lb/>e&longs;t u&longs;us centri gravitatis involatu; quia enim avis dum alis <lb/>a&euml;rem verberans in volatu &longs;e librat atque &longs;u&longs;pendit, ita alas <lb/>debet extendere, ut centrum gravitatis exi&longs;tat intra illud <lb/>alarum &longs;patium, in quo exercetur &longs;u&longs;tentatio; ide&ograve; &longs;i vo&shy;<lb/>luerit ad &longs;uperiora volatum dirigere, alas in anteriora ver&shy;<lb/>&longs;us caput extendit, ut centro gravitatis in po&longs;terioribus re&shy;<lb/>licto, ac deor&longs;um pr&aelig;ponderante, caput &longs;ur&longs;um dirigatur: <lb/>contra ver&ograve;, ut motum deor&longs;um dirigat, alas retrahit, ut <lb/>caput pr&aelig;ponderet, ac deor&longs;um feratur. </s> <s>Ver&ugrave;m quoniam ad aves delap&longs;us &longs;um, pr&aelig;tereundus non <lb/>e&longs;t u&longs;us centri gravitatis involatu; quia enim avis dum alis <lb/>a&euml;rem verberans in volatu &longs;e librat atque &longs;u&longs;pendit, ita alas <lb/>debet extendere, ut centrum gravitatis exi&longs;tat intra illud <lb/>alarum &longs;patium, in quo exercetur &longs;u&longs;tentatio; ide&ograve; &longs;i vo&shy;<lb/>luerit ad &longs;uperiora volatum dirigere, alas in anteriora ver&shy;<lb/>&longs;us caput extendit, ut centro gravitatis in po&longs;terioribus re&shy;<lb/>licto, ac deor&longs;um pr&aelig;ponderante, caput &longs;ur&longs;um dirigatur: <lb/>contra ver&ograve;, ut motum deor&longs;um dirigat, alas retrahit, ut <lb/>caput pr&aelig;ponderet, ac deor&longs;um feratur. </s>
  
Line 837 
Line 837 
  
 <s>Infinitum e&longs;&longs;et &longs;ingulos animalium motus per&longs;equi, in qui&shy;<lb/>bus centri gravitatis ratio habetur; &longs;atis fuerit ob&longs;erva&longs;&longs;e nos <lb/>ex declivi loco de&longs;cendentes non in&longs;i&longs;tere plantis pedum ad <lb/>angulos rectos; &longs;ed paululum in po&longs;teriora inclinari; contra <lb/>ver&ograve; a&longs;cendentes jugum acclive curvari in anteriora; ut nimi&shy;<lb/>rum linea directionis cadat intr&agrave; &longs;patium, cui pedes in&longs;i&longs;tunt; <lb/>extra quod illa &longs;i caderet, nec alteri fulcro inniteremur, quod <lb/>un&agrave; cum pedibus includeret ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis, nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>nobis cadendum e&longs;&longs;et. </s> <s>Infinitum e&longs;&longs;et &longs;ingulos animalium motus per&longs;equi, in qui&shy;<lb/>bus centri gravitatis ratio habetur; &longs;atis fuerit ob&longs;erva&longs;&longs;e nos <lb/>ex declivi loco de&longs;cendentes non in&longs;i&longs;tere plantis pedum ad <lb/>angulos rectos; &longs;ed paululum in po&longs;teriora inclinari; contra <lb/>ver&ograve; a&longs;cendentes jugum acclive curvari in anteriora; ut nimi&shy;<lb/>rum linea directionis cadat intr&agrave; &longs;patium, cui pedes in&longs;i&longs;tunt; <lb/>extra quod illa &longs;i caderet, nec alteri fulcro inniteremur, quod <lb/>un&agrave; cum pedibus includeret ba&longs;im &longs;u&longs;tentationis, nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>nobis cadendum e&longs;&longs;et. </s>
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i quis onus habens dor&longs;o impo&shy;<lb/>&longs;itum in montos&acirc; regione iter habeat, mult&ograve; magis curvari de&shy;<lb/>bet, cum a&longs;cendit, ut pedibus immineat centrum gravitatis <lb/>compo&longs;it&aelig; ex corpore, &amp; ex onere: quare &longs;apienti&longs;&longs;im&egrave; ru&longs;tici <lb/>aliqui in Alpibus, qu&aelig; Germaniam ab Itali&aacute; di&longs;terminant, ar&shy;<lb/>culam ex levibus a&longs;&longs;erculis, &amp; virgulis compactam habent, cui <lb/>onera immittunt, ba&longs;is autem arcul&aelig;, qu&aelig; ge&longs;tantis corpori <lb/>adh&aelig;ret, imitatur Re&longs;c Hebraicum, ita ut pars quidem dor&shy;<lb/>&longs;o, pars autem capiti incumbat: unde fit, ut centrum gravita-<pb pagenum="66"/>tis compo&longs;it&aelig; min&ugrave;s recedat &agrave; medio humani corporis, ade&oacute;&shy;<lb/>que facili&ugrave;s etiam motus perficiatur, quin opus &longs;it tant&acirc; corpo&shy;<lb/>ris inflexione. </s> <s>Qu&ograve;d &longs;i quis onus habens dor&longs;o impo&shy;<lb/>&longs;itum in montos&acirc; regione iter habeat, mult&ograve; magis curvari de&shy;<lb/>bet, cum a&longs;cendit, ut pedibus immineat centrum gravitatis <lb/>compo&longs;it&aelig; ex corpore, &amp; ex onere: quare &longs;apienti&longs;&longs;im&egrave; ru&longs;tici <lb/>aliqui in Alpibus, qu&aelig; Germaniam ab Itali&aacute; di&longs;terminant, ar&shy;<lb/>culam ex levibus a&longs;&longs;erculis, &amp; virgulis compactam habent, cui <lb/>onera immittunt, ba&longs;is autem arcul&aelig;, qu&aelig; ge&longs;tantis corpori <lb/>adh&aelig;ret, imitatur Re&longs;c Hebraicum, ita ut pars quidem dor&shy;<lb/>&longs;o, pars autem capiti incumbat: unde fit, ut centrum gravita-<pb xlink:href="017/01/082.jpg" pagenum="66"/>tis compo&longs;it&aelig; min&ugrave;s recedat &agrave; medio humani corporis, ade&oacute;&shy;<lb/>que facili&ugrave;s etiam motus perficiatur, quin opus &longs;it tant&acirc; corpo&shy;<lb/>ris inflexione. </s>
  
 <s>Simile quid experimur, &longs;i quis &agrave; &longs;ede &longs;urgat; <lb/>caput enim cum thorace in anteriora reclinat; pedes ver&ograve; in <lb/>po&longs;teriora vers&ugrave;s &longs;edem retrahit, ut nimirum pedes &longs;upponan&shy;<lb/>tur centro gravitatis, quod prim&ugrave;m imminet parti digitis proxi&shy;<lb/>m&aelig;, deinde corpore erecto linea directionis vers&ugrave;s talos rece&shy;<lb/>dit. </s> <s>Simile quid experimur, &longs;i quis &agrave; &longs;ede &longs;urgat; <lb/>caput enim cum thorace in anteriora reclinat; pedes ver&ograve; in <lb/>po&longs;teriora vers&ugrave;s &longs;edem retrahit, ut nimirum pedes &longs;upponan&shy;<lb/>tur centro gravitatis, quod prim&ugrave;m imminet parti digitis proxi&shy;<lb/>m&aelig;, deinde corpore erecto linea directionis vers&ugrave;s talos rece&shy;<lb/>dit. </s>
  
Line 851 
Line 851 
  
 <s>Caput hoc <lb/>claudo explicatione qu&aelig;&longs;tionis, qua qu&aelig;ritur, quant&ograve; ma&shy;<lb/>jus &longs;patium percurrat caput qu&agrave;m pedes; certum &longs;iquidem <lb/>e&longs;t hominem in line&acirc; directionis imminere &longs;emper terr&aelig; <lb/>centro; ac proinde &longs;i pedes ex B venerunt in C, caput ex <lb/>F in E tran&longs;latum e&longs;t per arcum FE majorem arcu BC. <!-- KEEP S--></s> <s>Caput hoc <lb/>claudo explicatione qu&aelig;&longs;tionis, qua qu&aelig;ritur, quant&ograve; ma&shy;<lb/>jus &longs;patium percurrat caput qu&agrave;m pedes; certum &longs;iquidem <lb/>e&longs;t hominem in line&acirc; directionis imminere &longs;emper terr&aelig; <lb/>centro; ac proinde &longs;i pedes ex B venerunt in C, caput ex <lb/>F in E tran&longs;latum e&longs;t per arcum FE majorem arcu BC. <!-- KEEP S--></s>
  
 <lb/><s>Cum enim uterque arcus BC, FE &longs;ubtendatur eidem an&shy;<lb/>gulo ad centrum, &longs;unt &longs;imiles, &amp; ut arcus BC ad totam <lb/>&longs;uam peripheriam, ita arcus FE ad &longs;uam peripheriam; &longs;unt <pb pagenum="67"/>autem peripheri&aelig; inter &longs;e ut &longs;emi&shy;<lb/><figure id="fig6"/><lb/>diametri, igitur BC ad FE, ut TB, <lb/>ad TF; atqui TF major e&longs;t qu&agrave;m <lb/>TB, igitur &amp; FE arcus major arcu <lb/>BC: ab&longs;cindatur FI, qu&aelig; ex hypo&shy;<lb/>the&longs;i intelligatur &aelig;qualis ip&longs;i BC; <lb/>e&longs;t igitur ut TB ad TF, ita FI ad <lb/>FE, &amp; dividendo ut TB ad BF <lb/>ita FI, hoc e&longs;t BC, ad IE. </s> <lb/><s>Cum enim uterque arcus BC, FE &longs;ubtendatur eidem an&shy;<lb/>gulo ad centrum, &longs;unt &longs;imiles, &amp; ut arcus BC ad totam <lb/>&longs;uam peripheriam, ita arcus FE ad &longs;uam peripheriam; &longs;unt <pb xlink:href="017/01/083.jpg" pagenum="67"/>autem peripheri&aelig; inter &longs;e ut &longs;emi&shy;<lb/><figure id="id.017.01.083.1.jpg" xlink:href="017/01/083/1.jpg"/><lb/>diametri, igitur BC ad FE, ut TB, <lb/>ad TF; atqui TF major e&longs;t qu&agrave;m <lb/>TB, igitur &amp; FE arcus major arcu <lb/>BC: ab&longs;cindatur FI, qu&aelig; ex hypo&shy;<lb/>the&longs;i intelligatur &aelig;qualis ip&longs;i BC; <lb/>e&longs;t igitur ut TB ad TF, ita FI ad <lb/>FE, &amp; dividendo ut TB ad BF <lb/>ita FI, hoc e&longs;t BC, ad IE. </s>
  
 <s>Fiat ita&shy;<lb/>que ut TB &longs;emidiameter terr&aelig; mil&shy;<lb/>liar. </s> <s>Fiat ita&shy;<lb/>que ut TB &longs;emidiameter terr&aelig; mil&shy;<lb/>liar. </s>
  
Line 883 
Line 883 
  
  
  
 <s>71, ubi mihi tribuit &longs;ententiam maxi&shy;<lb/>m&egrave; ab&longs;urdam, qua&longs;i in mechanic&acirc; me&acirc; manu&longs;cript&acirc; (quam <lb/>&longs;cilicet anno 1653. Rom&aelig; auditoribus meis tradidi) docuerim <lb/>exce&longs;&longs;um mot&ucirc;s capitis &longs;upra motum pedum <emph type="italics"/>e&longs;&longs;e valde modi&shy;<lb/>cum, nimirum &longs;olum pedum &longs;ex cum dimidio, ade&ograve; ut in milliaribus<emph.end type="italics"/><lb/>500 <emph type="italics"/>tantum reperiatur exce&longs;&longs;us<emph.end type="italics"/> (15/17) <emph type="italics"/>unius pedis, po&longs;it&aacute; hominis altitu&shy;<lb/>dine pedum &longs;ex, &amp; terr&aelig; ambitu milliariorum<emph.end type="italics"/> 21600. H&aelig;&longs;i pri&shy;<lb/>m&ugrave;m attonitus, meamque o&longs;citantiam admiratus illic&ograve; anti&shy;<lb/>qu&agrave;s illas meas &longs;chedulas per&longs;crutari c&oelig;pi; &amp; nihil minus in&shy;<lb/>veniens errorem Typographo, qui pro pa&longs;&longs;ibus pedes &longs;uppo-<pb pagenum="68"/>&longs;uerit, tribuendum cen&longs;ui&longs;&longs;em, ni&longs;i Author ip&longs;e modicum il&shy;<lb/>lum exce&longs;&longs;um pedum &longs;ex cum dimidio redargueret. </s> <s>71, ubi mihi tribuit &longs;ententiam maxi&shy;<lb/>m&egrave; ab&longs;urdam, qua&longs;i in mechanic&acirc; me&acirc; manu&longs;cript&acirc; (quam <lb/>&longs;cilicet anno 1653. Rom&aelig; auditoribus meis tradidi) docuerim <lb/>exce&longs;&longs;um mot&ucirc;s capitis &longs;upra motum pedum <emph type="italics"/>e&longs;&longs;e valde modi&shy;<lb/>cum, nimirum &longs;olum pedum &longs;ex cum dimidio, ade&ograve; ut in milliaribus<emph.end type="italics"/><lb/>500 <emph type="italics"/>tantum reperiatur exce&longs;&longs;us<emph.end type="italics"/> (15/17) <emph type="italics"/>unius pedis, po&longs;it&aacute; hominis altitu&shy;<lb/>dine pedum &longs;ex, &amp; terr&aelig; ambitu milliariorum<emph.end type="italics"/> 21600. H&aelig;&longs;i pri&shy;<lb/>m&ugrave;m attonitus, meamque o&longs;citantiam admiratus illic&ograve; anti&shy;<lb/>qu&agrave;s illas meas &longs;chedulas per&longs;crutari c&oelig;pi; &amp; nihil minus in&shy;<lb/>veniens errorem Typographo, qui pro pa&longs;&longs;ibus pedes &longs;uppo-<pb xlink:href="017/01/084.jpg" pagenum="68"/>&longs;uerit, tribuendum cen&longs;ui&longs;&longs;em, ni&longs;i Author ip&longs;e modicum il&shy;<lb/>lum exce&longs;&longs;um pedum &longs;ex cum dimidio redargueret. </s>
  
 <s>Quare <lb/>contingere facile potuit, ut ille, qui tunc Rom&aelig; degebat, ex <lb/>aliquo manu&longs;cripto codice meam &longs;ententiam re&longs;cribens, ubi <lb/>men&longs;uram hanc pedibus definiebam, brevitatis ergo ad pa&longs;&shy;<lb/>&longs;us revocaverit, quam litera P notatam dem&ugrave;m pro pedibus &longs;it <lb/>interpretatus. </s> <s>Quare <lb/>contingere facile potuit, ut ille, qui tunc Rom&aelig; degebat, ex <lb/>aliquo manu&longs;cripto codice meam &longs;ententiam re&longs;cribens, ubi <lb/>men&longs;uram hanc pedibus definiebam, brevitatis ergo ad pa&longs;&shy;<lb/>&longs;us revocaverit, quam litera P notatam dem&ugrave;m pro pedibus &longs;it <lb/>interpretatus. </s>
  
Line 899 
Line 899 
  
 5. h&aelig;c peripheria &aelig;qualis e&longs;t illi exce&longs;&longs;ui periphe&shy;<lb/>ri&aelig; majoris. </s> 5. h&aelig;c peripheria &aelig;qualis e&longs;t illi exce&longs;&longs;ui periphe&shy;<lb/>ri&aelig; majoris. </s>
  
 <s>Cum itaque Ratio diametri ad peripheriam &longs;it ut <lb/>7 ad 22, &longs;eu ut 113 ad 355, fiat ut Radius 7 ad peripheriam <lb/>44, &longs;eu ut 113 ad 710, ita BF altitudo ped. <!-- REMOVE S-->6. ad ped. <!-- REMOVE S-->37. <lb/>unc.8: qui numerus con&longs;entit c&ugrave;m &longs;uperiore. <pb pagenum="69"/><gap desc="hr tag"/></s> <s>Cum itaque Ratio diametri ad peripheriam &longs;it ut <lb/>7 ad 22, &longs;eu ut 113 ad 355, fiat ut Radius 7 ad peripheriam <lb/>44, &longs;eu ut 113 ad 710, ita BF altitudo ped. <!-- REMOVE S-->6. ad ped. <!-- REMOVE S-->37. <lb/>unc.8: qui numerus con&longs;entit c&ugrave;m &longs;uperiore. <pb xlink:href="017/01/085.jpg" pagenum="69"/><gap desc="hr tag"/></s>
  
  
  
Line 919 
Line 919 
  
 <s>Quoniam ver&ograve; huc illuc pa&longs;&longs;im tran&longs;latis corpori&shy;<lb/>bus, terra nunc in hanc, nunc in illam partem moveretur, ut <lb/>proinde qua&longs;i trepidaret; hinc factus e&longs;t qu&aelig;&longs;tioni locus, an <lb/>tellus moveatur motu trepidationis; quicquid &longs;it an motus i&longs;te <lb/>&longs;ub &longs;en&longs;um cadat, nec ne. </s></p><p type="main"> <s>Quoniam ver&ograve; huc illuc pa&longs;&longs;im tran&longs;latis corpori&shy;<lb/>bus, terra nunc in hanc, nunc in illam partem moveretur, ut <lb/>proinde qua&longs;i trepidaret; hinc factus e&longs;t qu&aelig;&longs;tioni locus, an <lb/>tellus moveatur motu trepidationis; quicquid &longs;it an motus i&longs;te <lb/>&longs;ub &longs;en&longs;um cadat, nec ne. </s></p><p type="main">
  
 <s>Terram univer&longs;am &amp; &longs;ingulas cjus partes &longs;u&acirc; gravitate re&shy;<lb/>pugnare, ne &longs;ur&longs;um moveantur, certum e&longs;t; at univer&longs;i cen&shy;<lb/>trum occupare, toti quidem elemento gravi&longs;&longs;imo convenit, &longs;ed <lb/>non partibus &longs;ingulis: neque enim gravitas e&longs;t appetitus &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tendi in centro, quem natura non &longs;atis apt&egrave; gravibus &longs;ingu&shy;<lb/>lis indidi&longs;&longs;et; cui nimir&ugrave;m fieri &longs;atis non pote&longs;t, ni&longs;i corpora <lb/>&longs;e invicem penetrent; unum autem grave in centro exi&longs;tens <pb pagenum="70"/>c&aelig;tera omnia inde excludit. </s> <s>Terram univer&longs;am &amp; &longs;ingulas cjus partes &longs;u&acirc; gravitate re&shy;<lb/>pugnare, ne &longs;ur&longs;um moveantur, certum e&longs;t; at univer&longs;i cen&shy;<lb/>trum occupare, toti quidem elemento gravi&longs;&longs;imo convenit, &longs;ed <lb/>non partibus &longs;ingulis: neque enim gravitas e&longs;t appetitus &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tendi in centro, quem natura non &longs;atis apt&egrave; gravibus &longs;ingu&shy;<lb/>lis indidi&longs;&longs;et; cui nimir&ugrave;m fieri &longs;atis non pote&longs;t, ni&longs;i corpora <lb/>&longs;e invicem penetrent; unum autem grave in centro exi&longs;tens <pb xlink:href="017/01/086.jpg" pagenum="70"/>c&aelig;tera omnia inde excludit. </s>
  
 <s>Re&longs;tituunt &longs;e gravia in locum <lb/>&longs;uum vers&ugrave;s centrum pergendo, non ut ad centrum veniant; <lb/>&longs;ed ut nihil levius infra &longs;e habeant; quemadmodum &amp; levia <lb/>vers&ugrave;s c&aelig;lum a&longs;cendunt, non ut c&aelig;lum petant, ib&iacute;que demum <lb/>quie&longs;cant, &longs;ed ne quid gravius &longs;upra &longs;e patiantur. </s> <s>Re&longs;tituunt &longs;e gravia in locum <lb/>&longs;uum vers&ugrave;s centrum pergendo, non ut ad centrum veniant; <lb/>&longs;ed ut nihil levius infra &longs;e habeant; quemadmodum &amp; levia <lb/>vers&ugrave;s c&aelig;lum a&longs;cendunt, non ut c&aelig;lum petant, ib&iacute;que demum <lb/>quie&longs;cant, &longs;ed ne quid gravius &longs;upra &longs;e patiantur. </s>
  
Line 933 
Line 933 
  
 <s>Hinc e&longs;t quod terr&aelig; con&longs;i&longs;tentiam in loco &longs;uo, non propri&egrave; <lb/>ex libr&aelig; rationibus explicandam cen&longs;eo; quia in libr&acirc; utraque <lb/>lanx non repugnat &longs;ol&ugrave;m, ne attollatur, ver&ugrave;m etiam in a&ouml;re <lb/>con&longs;tituta deor&longs;um nititur; terr&aelig; autem partes &longs;uperiores nil <lb/>infr&agrave; &longs;e levius habentes non conantur deor&longs;um. </s> <s>Hinc e&longs;t quod terr&aelig; con&longs;i&longs;tentiam in loco &longs;uo, non propri&egrave; <lb/>ex libr&aelig; rationibus explicandam cen&longs;eo; quia in libr&acirc; utraque <lb/>lanx non repugnat &longs;ol&ugrave;m, ne attollatur, ver&ugrave;m etiam in a&ouml;re <lb/>con&longs;tituta deor&longs;um nititur; terr&aelig; autem partes &longs;uperiores nil <lb/>infr&agrave; &longs;e levius habentes non conantur deor&longs;um. </s>
  
 <s>Et quemad&shy;<lb/>modum &longs;i libr&aelig; lanx utraque &longs;ubjecto plano incumberet, ea&shy;<lb/>rum con&longs;i&longs;tentia non e&longs;&longs;et &aelig;quilibrio tribuenda, quamvis <lb/>&aelig;quilibres &longs;int, &longs;ed idcirc&ograve; &longs;ol&ugrave;m con&longs;i&longs;terent, quia infr&agrave; &longs;e <lb/>haberent corpus, quod permeare vel non exigit, vel non po&shy;<lb/>te&longs;t earum gravitas: ita terr&aelig; partes lic&egrave;t ade&ograve; &aelig;qualiter &longs;int <lb/>di&longs;po&longs;it&aelig; circa &longs;uum commune gravitatis centrum (in quo vi&shy;<lb/>res &longs;uas exererent tellure tot&acirc; in a&ouml;ris locum tran&longs;lat&acirc;) ut ex illo <lb/>&longs;u&longs;pens&acirc; tellure in &aelig;quilibrio con&longs;i&longs;terent; re tamen ips&acirc; non <pb pagenum="71"/>con&longs;i&longs;tunt propter &aelig;quilibrium; &longs;ed quia nulla pars habet in&shy;<lb/>fra &longs;e aliquid, &longs;ub quo petat exi&longs;tere, atque ade&ograve; nulla e&longs;t, <lb/>qu&aelig; deor&longs;um nitatur. </s> <s>Et quemad&shy;<lb/>modum &longs;i libr&aelig; lanx utraque &longs;ubjecto plano incumberet, ea&shy;<lb/>rum con&longs;i&longs;tentia non e&longs;&longs;et &aelig;quilibrio tribuenda, quamvis <lb/>&aelig;quilibres &longs;int, &longs;ed idcirc&ograve; &longs;ol&ugrave;m con&longs;i&longs;terent, quia infr&agrave; &longs;e <lb/>haberent corpus, quod permeare vel non exigit, vel non po&shy;<lb/>te&longs;t earum gravitas: ita terr&aelig; partes lic&egrave;t ade&ograve; &aelig;qualiter &longs;int <lb/>di&longs;po&longs;it&aelig; circa &longs;uum commune gravitatis centrum (in quo vi&shy;<lb/>res &longs;uas exererent tellure tot&acirc; in a&ouml;ris locum tran&longs;lat&acirc;) ut ex illo <lb/>&longs;u&longs;pens&acirc; tellure in &aelig;quilibrio con&longs;i&longs;terent; re tamen ips&acirc; non <pb xlink:href="017/01/087.jpg" pagenum="71"/>con&longs;i&longs;tunt propter &aelig;quilibrium; &longs;ed quia nulla pars habet in&shy;<lb/>fra &longs;e aliquid, &longs;ub quo petat exi&longs;tere, atque ade&ograve; nulla e&longs;t, <lb/>qu&aelig; deor&longs;um nitatur. </s>
  
 <s>Quare Po&euml;tic&egrave; &longs;ol&ugrave;m, non ver&ograve; Philo&shy;<lb/>&longs;ophic&egrave; dictum e&longs;t. <lb/><emph type="italics"/>Terra pil&aelig; &longs;imilis, nullo fulcimine nixa, <lb/>A&euml;re &longs;ubjecto tam grave pendet onus.<emph.end type="italics"/><lb/>A&ouml;r &longs;i quidem non e&longs;t &longs;ubjectus terr&aelig;, &longs;ed circumfu&longs;us; ea <lb/>namque &longs;ubjecta &longs;unt, qu&aelig; inferiora; inferiora autem, qu&aelig; <lb/>centro propiora. </s> <s>Quare Po&euml;tic&egrave; &longs;ol&ugrave;m, non ver&ograve; Philo&shy;<lb/>&longs;ophic&egrave; dictum e&longs;t. <lb/><emph type="italics"/>Terra pil&aelig; &longs;imilis, nullo fulcimine nixa, <lb/>A&euml;re &longs;ubjecto tam grave pendet onus.<emph.end type="italics"/><lb/>A&ouml;r &longs;i quidem non e&longs;t &longs;ubjectus terr&aelig;, &longs;ed circumfu&longs;us; ea <lb/>namque &longs;ubjecta &longs;unt, qu&aelig; inferiora; inferiora autem, qu&aelig; <lb/>centro propiora. </s>
  
Line 941 
Line 941 
  
 <s>Qu&aelig; cum ita &longs;int, nulla unquam continget in terr&acirc; mutatio <lb/>atque gravium tran&longs;latio, qu&aelig; efficiat motum trepidationis. </s> <s>Qu&aelig; cum ita &longs;int, nulla unquam continget in terr&acirc; mutatio <lb/>atque gravium tran&longs;latio, qu&aelig; efficiat motum trepidationis. </s>
  
 <lb/><s>Sit enim terr&aelig; globus AB, cujus cen&shy;<lb/><figure id="fig7"/><lb/>trum C &longs;it pariter centrum gravitatis: <lb/>ducto per C plano IL, hemi&longs;ph&aelig;rium <lb/>IAL e&longs;t &aelig;quale hemi&longs;ph&aelig;rio IBL; <lb/>ex quo ab&longs;ci&longs;&longs;a intelligatur portio <lb/>&longs;ph&aelig;rica DEB, in cujus locum &longs;uc&shy;<lb/>cedat a&euml;r. </s> <lb/><s>Sit enim terr&aelig; globus AB, cujus cen&shy;<lb/><figure id="id.017.01.087.1.jpg" xlink:href="017/01/087/1.jpg"/><lb/>trum C &longs;it pariter centrum gravitatis: <lb/>ducto per C plano IL, hemi&longs;ph&aelig;rium <lb/>IAL e&longs;t &aelig;quale hemi&longs;ph&aelig;rio IBL; <lb/>ex quo ab&longs;ci&longs;&longs;a intelligatur portio <lb/>&longs;ph&aelig;rica DEB, in cujus locum &longs;uc&shy;<lb/>cedat a&euml;r. </s>
  
 <s>Si qua igitur pars deberet <lb/>deor&longs;um vers&ugrave;s C niti, non alia uti&shy;<lb/>que e&longs;&longs;et pr&aelig;ter D &amp; E, qu&aelig; longi&ugrave;s <lb/>&agrave; centro ab&longs;unt, qu&agrave;m contiguus a&euml;r <lb/>DE. <!-- KEEP S--></s> <s>Si qua igitur pars deberet <lb/>deor&longs;um vers&ugrave;s C niti, non alia uti&shy;<lb/>que e&longs;&longs;et pr&aelig;ter D &amp; E, qu&aelig; longi&ugrave;s <lb/>&agrave; centro ab&longs;unt, qu&agrave;m contiguus a&euml;r <lb/>DE. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 955 
Line 955 
  
 <s>Aio ne dum factam <lb/>e&longs;&longs;e mutationem, qu&aelig; ad motum telluri conciliandum &longs;ufficiat. </s> <s>Aio ne dum factam <lb/>e&longs;&longs;e mutationem, qu&aelig; ad motum telluri conciliandum &longs;ufficiat. </s>
  
 <lb/><s>Quamvis enim mons ille FHG, quippe quem ambit a&euml;r le-<pb pagenum="72"/>vior vicinior centro, conetur deor&longs;um; certum e&longs;t illum de&shy;<lb/>&longs;cendere non po&longs;&longs;e, quin totam reliquam terram impellat, eju&longs;&shy;<lb/>que re&longs;i&longs;tentiam &longs;uperet; re&longs;i&longs;tit autem prim&ograve; &longs;egmentum <lb/>IDEL, cujus omnes partes magis &agrave; centro removerentur; ni&shy;<lb/>&longs;i igitur mons FHG major &longs;it &longs;egmento &longs;ph&aelig;rico IDEL <lb/>(vel &longs;altem non mult&ograve; minor, &longs;i quidem ob majorem &agrave; centro <lb/>di&longs;tantiam augerentur momenta gravitatis, ex dictis cap.  <lb/><s>Quamvis enim mons ille FHG, quippe quem ambit a&euml;r le-<pb xlink:href="017/01/088.jpg" pagenum="72"/>vior vicinior centro, conetur deor&longs;um; certum e&longs;t illum de&shy;<lb/>&longs;cendere non po&longs;&longs;e, quin totam reliquam terram impellat, eju&longs;&shy;<lb/>que re&longs;i&longs;tentiam &longs;uperet; re&longs;i&longs;tit autem prim&ograve; &longs;egmentum <lb/>IDEL, cujus omnes partes magis &agrave; centro removerentur; ni&shy;<lb/>&longs;i igitur mons FHG major &longs;it &longs;egmento &longs;ph&aelig;rico IDEL <lb/>(vel &longs;altem non mult&ograve; minor, &longs;i quidem ob majorem &agrave; centro <lb/>di&longs;tantiam augerentur momenta gravitatis, ex dictis cap.
  
 4.) <lb/>non poterit &longs;ubjectam terram loco dimovere. </s> 4.) <lb/>non poterit &longs;ubjectam terram loco dimovere. </s>
  
Line 975 
Line 975 
  
 <s>Id quod in libr&aelig; lance, cui uncia fue&shy;<lb/>rit addita, reperire non poteris; totum &longs;iquidem lancis pon&shy;<lb/>dus deor&longs;um nititur. </s></p><p type="main"> <s>Id quod in libr&aelig; lance, cui uncia fue&shy;<lb/>rit addita, reperire non poteris; totum &longs;iquidem lancis pon&shy;<lb/>dus deor&longs;um nititur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Quod &longs;i ex libr&acirc; &longs;imilitudinem ducere placeat, petenda po-<pb pagenum="73"/>ti&ugrave;s e&longs;t ex libr&acirc;, cujus lanx altera &longs;ubjecto plano incumbat, al&shy;<lb/>tera in a&euml;re libera pendeat; &longs;i enim utraque lanx plena &aelig;quali&shy;<lb/>bu; ponderibus con&longs;i&longs;tat in &aelig;quilibrio, &amp; incumbenti lanci ad&shy;<lb/>datur ponderis pars, qu&aelig; &agrave; pendul&acirc; lance detrahatur, lances <lb/>non moventur, nec inter &longs;e mutu&ograve; confligunt ponderum gra&shy;<lb/>vitates, ni&longs;i quaten&ugrave;s lanx gravior &longs;emper magis re&longs;i&longs;tit leviori, <lb/>ne ab ill&acirc; elevetur: c&aelig;ter&ugrave;m gravior lanx non movet leviorem, <lb/>ni&longs;i ubi demum tanto pondere pr&aelig;gravata fuerit, ut &longs;ubjecti <lb/>plani re&longs;i&longs;tentiam vincens illud aut frangat, aut &longs;altem depri&shy;<lb/>mat. </s> <s>Quod &longs;i ex libr&acirc; &longs;imilitudinem ducere placeat, petenda po-<pb xlink:href="017/01/089.jpg" pagenum="73"/>ti&ugrave;s e&longs;t ex libr&acirc;, cujus lanx altera &longs;ubjecto plano incumbat, al&shy;<lb/>tera in a&euml;re libera pendeat; &longs;i enim utraque lanx plena &aelig;quali&shy;<lb/>bu; ponderibus con&longs;i&longs;tat in &aelig;quilibrio, &amp; incumbenti lanci ad&shy;<lb/>datur ponderis pars, qu&aelig; &agrave; pendul&acirc; lance detrahatur, lances <lb/>non moventur, nec inter &longs;e mutu&ograve; confligunt ponderum gra&shy;<lb/>vitates, ni&longs;i quaten&ugrave;s lanx gravior &longs;emper magis re&longs;i&longs;tit leviori, <lb/>ne ab ill&acirc; elevetur: c&aelig;ter&ugrave;m gravior lanx non movet leviorem, <lb/>ni&longs;i ubi demum tanto pondere pr&aelig;gravata fuerit, ut &longs;ubjecti <lb/>plani re&longs;i&longs;tentiam vincens illud aut frangat, aut &longs;altem depri&shy;<lb/>mat. </s>
  
 <s>Sic hemi&longs;ph&aelig;rium IAL habet rationem lancis non tan&shy;<lb/>t&ugrave;m &longs;ubjecto plano incumbentis, &longs;ed, quod potius e&longs;t, &longs;uo in <lb/>loco quie&longs;centis; cui qu&ograve; plus addideris ponderis, auges qui&shy;<lb/>dem re&longs;i&longs;tentiam ne &longs;urs&ugrave;m vers&ugrave;s H propellatur, ip&longs;um ver&ograve; <lb/>non conatur deor&longs;um vers&ugrave;s C; &longs;ed totus conatus impo&longs;ito &amp; <lb/>adjecto monti tribuendus e&longs;&longs;et, vel (ut &longs;im maxim&egrave; liberalis) <lb/>etiam exce&longs;&longs;ui illi, quo hemi&longs;ph&aelig;rium IAL &longs;uperat &longs;egmen&shy;<lb/>tum &longs;ph&aelig;ricum IDEL, qui exce&longs;&longs;us e&longs;t &aelig;qualis ip&longs;i monti, <lb/>hoc e&longs;t &longs;egmento DEB. </s> <s>Sic hemi&longs;ph&aelig;rium IAL habet rationem lancis non tan&shy;<lb/>t&ugrave;m &longs;ubjecto plano incumbentis, &longs;ed, quod potius e&longs;t, &longs;uo in <lb/>loco quie&longs;centis; cui qu&ograve; plus addideris ponderis, auges qui&shy;<lb/>dem re&longs;i&longs;tentiam ne &longs;urs&ugrave;m vers&ugrave;s H propellatur, ip&longs;um ver&ograve; <lb/>non conatur deor&longs;um vers&ugrave;s C; &longs;ed totus conatus impo&longs;ito &amp; <lb/>adjecto monti tribuendus e&longs;&longs;et, vel (ut &longs;im maxim&egrave; liberalis) <lb/>etiam exce&longs;&longs;ui illi, quo hemi&longs;ph&aelig;rium IAL &longs;uperat &longs;egmen&shy;<lb/>tum &longs;ph&aelig;ricum IDEL, qui exce&longs;&longs;us e&longs;t &aelig;qualis ip&longs;i monti, <lb/>hoc e&longs;t &longs;egmento DEB. </s>
  
Line 985 
Line 985 
  
 <s>Sed unum adhuc &longs;upere&longs;t, quod per di&longs;&longs;imulantiam pr&aelig;&shy;<lb/>tereundum non videtur. </s> <s>Sed unum adhuc &longs;upere&longs;t, quod per di&longs;&longs;imulantiam pr&aelig;&shy;<lb/>tereundum non videtur. </s>
  
 <s>E&longs;to inquis, nulla fiat in tellure gra&shy;<lb/>vium tran&longs;latio, qu&aelig; tanta &longs;it, ut novum gravitatis centrum in <lb/>univer&longs;i centro con&longs;tituere valeat, ac proinde nulla &longs;it centri <lb/>terr&aelig; trepidatio: circa centrum &longs;altem nutabit tellus motu <lb/>conver&longs;ionis, valid&acirc; ventorum vi &longs;ummos montes impellente, <lb/>orbemque totum, pro vari&acirc; ip&longs;orum incur&longs;ione, mod&ograve; hanc, <lb/>mod&ograve; illam partem ver&longs;ante: unde forta&longs;&longs;e ortam ac&ucirc; magne&shy;<lb/>tic&aelig; eodem in loco po&longs;t aliquot annos variationem &longs;u&longs;picari <pb pagenum="74"/>quis po&longs;&longs;it. </s> <s>E&longs;to inquis, nulla fiat in tellure gra&shy;<lb/>vium tran&longs;latio, qu&aelig; tanta &longs;it, ut novum gravitatis centrum in <lb/>univer&longs;i centro con&longs;tituere valeat, ac proinde nulla &longs;it centri <lb/>terr&aelig; trepidatio: circa centrum &longs;altem nutabit tellus motu <lb/>conver&longs;ionis, valid&acirc; ventorum vi &longs;ummos montes impellente, <lb/>orbemque totum, pro vari&acirc; ip&longs;orum incur&longs;ione, mod&ograve; hanc, <lb/>mod&ograve; illam partem ver&longs;ante: unde forta&longs;&longs;e ortam ac&ucirc; magne&shy;<lb/>tic&aelig; eodem in loco po&longs;t aliquot annos variationem &longs;u&longs;picari <pb xlink:href="017/01/090.jpg" pagenum="74"/>quis po&longs;&longs;it. </s>
  
 <s>Cum enim tellus &aelig;qualibus circ&agrave; centrum nutibus <lb/>librata permaneat, multo facili&ugrave;s omnem in partem converti <lb/>po&longs;&longs;e videtur, qu&agrave;m rota ingens &longs;uo in axe &longs;u&longs;pen&longs;a: Rota &longs;ci&shy;<lb/>licet &longs;uo pondere axem premens illum, dum convertitur, te&shy;<lb/>rit; hancque affrict&ucirc;s difficultatem vincat nece&longs;&longs;e e&longs;t, quod <lb/>una ex parte additur pondus, vel qu&aelig; applicatur Potentia, ut <lb/>conver&longs;ionem efficiat: tellus ver&ograve; in orbem diffu&longs;a nec cen&shy;<lb/>trum premit, nec axem, cum quo ullus fiat affrictus; ac <lb/>proptere&agrave; faciliorem pr&aelig;bet conver&longs;ionis an&longs;am Potenti&aelig; unam <lb/>aliquam in partem urgenti. </s> <s>Cum enim tellus &aelig;qualibus circ&agrave; centrum nutibus <lb/>librata permaneat, multo facili&ugrave;s omnem in partem converti <lb/>po&longs;&longs;e videtur, qu&agrave;m rota ingens &longs;uo in axe &longs;u&longs;pen&longs;a: Rota &longs;ci&shy;<lb/>licet &longs;uo pondere axem premens illum, dum convertitur, te&shy;<lb/>rit; hancque affrict&ucirc;s difficultatem vincat nece&longs;&longs;e e&longs;t, quod <lb/>una ex parte additur pondus, vel qu&aelig; applicatur Potentia, ut <lb/>conver&longs;ionem efficiat: tellus ver&ograve; in orbem diffu&longs;a nec cen&shy;<lb/>trum premit, nec axem, cum quo ullus fiat affrictus; ac <lb/>proptere&agrave; faciliorem pr&aelig;bet conver&longs;ionis an&longs;am Potenti&aelig; unam <lb/>aliquam in partem urgenti. </s>
  
Line 997 
Line 997 
  
 <s>an c&aelig;lum volvatur; &longs;i igitur diurna c&aelig;li conver&longs;io magne&shy;<lb/>tis declinationem non mutat, neque ad illam mutandam &longs;uffi&shy;<lb/>ceret telluris circa &longs;uum axem conver&longs;io, vi cujus alia atque <lb/>alia &longs;ydera re&longs;piceret: Pr&aelig;terquam quod non id temporum lap&shy;<lb/>&longs;u accideret; &longs;ed ubi ventorum impetus elangui&longs;&longs;et, illic&ograve; va&shy;<lb/>riatio illa declinationis magnetic&aelig; deprehenderetur: id quod <lb/>ab omni experimento long&egrave; abe&longs;t. </s> <s>an c&aelig;lum volvatur; &longs;i igitur diurna c&aelig;li conver&longs;io magne&shy;<lb/>tis declinationem non mutat, neque ad illam mutandam &longs;uffi&shy;<lb/>ceret telluris circa &longs;uum axem conver&longs;io, vi cujus alia atque <lb/>alia &longs;ydera re&longs;piceret: Pr&aelig;terquam quod non id temporum lap&shy;<lb/>&longs;u accideret; &longs;ed ubi ventorum impetus elangui&longs;&longs;et, illic&ograve; va&shy;<lb/>riatio illa declinationis magnetic&aelig; deprehenderetur: id quod <lb/>ab omni experimento long&egrave; abe&longs;t. </s>
  
 <s>Ver&ugrave;m ade&ograve; &agrave; no&longs;tris &longs;en&shy;<lb/>&longs;ibus &longs;ejunct&aelig; &longs;unt magneticorum &longs;ymptomatum cau&longs;&aelig;, ut ad <pb pagenum="75"/>aliarum difficultatum &longs;olutionem non facil&egrave; advocandus &longs;it in <lb/>Philo&longs;ophicam &longs;cenam magneti&longs;mus. </s></p><p type="main"> <s>Ver&ugrave;m ade&ograve; &agrave; no&longs;tris &longs;en&shy;<lb/>&longs;ibus &longs;ejunct&aelig; &longs;unt magneticorum &longs;ymptomatum cau&longs;&aelig;, ut ad <pb xlink:href="017/01/091.jpg" pagenum="75"/>aliarum difficultatum &longs;olutionem non facil&egrave; advocandus &longs;it in <lb/>Philo&longs;ophicam &longs;cenam magneti&longs;mus. </s></p><p type="main">
  
 <s>Illud potius h&igrave;c attendendum videtur, quod montis altitu&shy;<lb/>do, atque magnitudo ad totius telluris molem Rationem habet <lb/>&longs;atis exiguam. </s> <s>Illud potius h&igrave;c attendendum videtur, quod montis altitu&shy;<lb/>do, atque magnitudo ad totius telluris molem Rationem habet <lb/>&longs;atis exiguam. </s>
  
Line 1017 
Line 1017 
  
 <s>Quare neque montis altitu&shy;<lb/>do con&longs;tituta quicquam detrahet orbicularis figur&aelig;, quod &longs;ub <lb/>Phy&longs;icam con&longs;iderationem cadat; ac proptere&agrave; nihil virium ad <lb/>tellurem convertendam obtinet ventus in montem incurrens. </s></p><p type="main"> <s>Quare neque montis altitu&shy;<lb/>do con&longs;tituta quicquam detrahet orbicularis figur&aelig;, quod &longs;ub <lb/>Phy&longs;icam con&longs;iderationem cadat; ac proptere&agrave; nihil virium ad <lb/>tellurem convertendam obtinet ventus in montem incurrens. </s></p><p type="main">
  
 <s>Et quidem conver&longs;ionem hanc re ips&acirc; non fieri manife&longs;tum <lb/>e&longs;t; &longs;i quidem cum nulla vincenda e&longs;&longs;et gravitas, qu&aelig; longi&ugrave;s <lb/>&agrave; centro gravium recederet, vel qu&aelig; axem tereret, facillima <lb/>videretur e&longs;&longs;e globi totius conver&longs;io circa centrum, non &longs;ol&ugrave;m <pb pagenum="76"/>validioribus atque incitatioribus, &longs;ed temperatis etiam atque <lb/>mediocribus ventis flantibus. </s> <s>Et quidem conver&longs;ionem hanc re ips&acirc; non fieri manife&longs;tum <lb/>e&longs;t; &longs;i quidem cum nulla vincenda e&longs;&longs;et gravitas, qu&aelig; longi&ugrave;s <lb/>&agrave; centro gravium recederet, vel qu&aelig; axem tereret, facillima <lb/>videretur e&longs;&longs;e globi totius conver&longs;io circa centrum, non &longs;ol&ugrave;m <pb xlink:href="017/01/092.jpg" pagenum="76"/>validioribus atque incitatioribus, &longs;ed temperatis etiam atque <lb/>mediocribus ventis flantibus. </s>
  
 <s>Hi autem aliquando diuturni <lb/>&longs;unt; cuju&longs;modi poti&longs;&longs;imum &longs;unt Ete&longs;i&aelig;, quibus maritimi cur&shy;<lb/>&longs;us celeres, &amp; certi diriguntur. </s> <s>Hi autem aliquando diuturni <lb/>&longs;unt; cuju&longs;modi poti&longs;&longs;imum &longs;unt Ete&longs;i&aelig;, quibus maritimi cur&shy;<lb/>&longs;us celeres, &amp; certi diriguntur. </s>
  
Line 1031 
Line 1031 
  
 <lb/><s>Nam &longs;i ab ortu in occa&longs;um ex. </s> <lb/><s>Nam &longs;i ab ortu in occa&longs;um ex. </s>
  
 <s>gr. <!-- REMOVE S-->proce&longs;&longs;erit tellus, minus tem&shy;<lb/>poris numerabitur qu&agrave;m pro ratione c&aelig;le&longs;tium motuum; ut <lb/>contigi&longs;&longs;e fertur navi cui &agrave; Victori&acirc; nomen inditum e&longs;t, in ex&shy;<lb/>peditione Magellanic&acirc;; cum &longs;cilicet po&longs;t totius orbis ambitum <lb/>redux in Hi&longs;palen&longs;em portum, ex quo ante tres annos &longs;olve&shy;<lb/>rat, intraret, tunc prim&ugrave;m ob&longs;ervarunt &longs;e &agrave; rect&acirc; temporis nu&shy;<lb/>meratione defeci&longs;&longs;e die uno; quippe qui cum juxta diurnam <lb/>c&aelig;li conver&longs;ionem ab ortu in occa&longs;um iter in&longs;titui&longs;&longs;ent, ju&longs;to <lb/>tardi&ugrave;s &longs;emper &longs;ol illis occiderat, exiguo quidem &longs;ingulis die-<pb pagenum="77"/>bus, quibus procedebant, di&longs;crimine, &longs;ed quod dem&ugrave;m modi&shy;<lb/>cis illis acce&longs;&longs;ionibus in integrum diem excreverat. </s> <s>gr. <!-- REMOVE S-->proce&longs;&longs;erit tellus, minus tem&shy;<lb/>poris numerabitur qu&agrave;m pro ratione c&aelig;le&longs;tium motuum; ut <lb/>contigi&longs;&longs;e fertur navi cui &agrave; Victori&acirc; nomen inditum e&longs;t, in ex&shy;<lb/>peditione Magellanic&acirc;; cum &longs;cilicet po&longs;t totius orbis ambitum <lb/>redux in Hi&longs;palen&longs;em portum, ex quo ante tres annos &longs;olve&shy;<lb/>rat, intraret, tunc prim&ugrave;m ob&longs;ervarunt &longs;e &agrave; rect&acirc; temporis nu&shy;<lb/>meratione defeci&longs;&longs;e die uno; quippe qui cum juxta diurnam <lb/>c&aelig;li conver&longs;ionem ab ortu in occa&longs;um iter in&longs;titui&longs;&longs;ent, ju&longs;to <lb/>tardi&ugrave;s &longs;emper &longs;ol illis occiderat, exiguo quidem &longs;ingulis die-<pb xlink:href="017/01/093.jpg" pagenum="77"/>bus, quibus procedebant, di&longs;crimine, &longs;ed quod dem&ugrave;m modi&shy;<lb/>cis illis acce&longs;&longs;ionibus in integrum diem excreverat. </s>
  
  
  
Line 1049 
Line 1049 
  
 <s>Ita <lb/>plan&egrave; e&longs;t. </s> <s>Ita <lb/>plan&egrave; e&longs;t. </s>
  
 <s>Sed jam animum transfer ad in&longs;titutam di&longs;putatio&shy;<lb/>nem, ut di&longs;picias, und&egrave; irrep&longs;erit dubitatio h&aelig;c de relluris <pb pagenum="78"/>conver&longs;ione ex ventorum impul&longs;u, &amp; qu&agrave;m facil&egrave; fucum fece&shy;<lb/>rit rota &longs;uo in axe &longs;u&longs;pen&longs;a, qu&aelig; levi negotio, nec valido im&shy;<lb/>pul&longs;u, volvitur. </s> <s>Sed jam animum transfer ad in&longs;titutam di&longs;putatio&shy;<lb/>nem, ut di&longs;picias, und&egrave; irrep&longs;erit dubitatio h&aelig;c de relluris <pb xlink:href="017/01/094.jpg" pagenum="78"/>conver&longs;ione ex ventorum impul&longs;u, &amp; qu&agrave;m facil&egrave; fucum fece&shy;<lb/>rit rota &longs;uo in axe &longs;u&longs;pen&longs;a, qu&aelig; levi negotio, nec valido im&shy;<lb/>pul&longs;u, volvitur. </s>
  
 <s>Rota &longs;iquidem tota deor&longs;um gravitat, ac <lb/>proptere&agrave; axem premit; quia autem in axe &longs;u&longs;penditur, fieri <lb/>non pote&longs;t, ut pars altera de&longs;cendat, quin oppo&longs;ita a&longs;cendat. </s> <s>Rota &longs;iquidem tota deor&longs;um gravitat, ac <lb/>proptere&agrave; axem premit; quia autem in axe &longs;u&longs;penditur, fieri <lb/>non pote&longs;t, ut pars altera de&longs;cendat, quin oppo&longs;ita a&longs;cendat. </s>
  
Line 1065 
Line 1065 
  
 <lb/><s>Adde in telluris conver&longs;ione, &longs;i illa fieret, qu&ograve; vehementior <lb/>e&longs;&longs;et ventus in montem incurrens, validior e&longs;&longs;et re&longs;i&longs;tentia a&euml;ris <lb/>&agrave; reliquis montibus dividendi; &longs;ed &amp; multorum ingentium <lb/>fluminum contrariam in partem labentium impetus ob&longs;i&longs;teret, <lb/>ne tellus vento flanti ob&longs;ecundaret. </s> <lb/><s>Adde in telluris conver&longs;ione, &longs;i illa fieret, qu&ograve; vehementior <lb/>e&longs;&longs;et ventus in montem incurrens, validior e&longs;&longs;et re&longs;i&longs;tentia a&euml;ris <lb/>&agrave; reliquis montibus dividendi; &longs;ed &amp; multorum ingentium <lb/>fluminum contrariam in partem labentium impetus ob&longs;i&longs;teret, <lb/>ne tellus vento flanti ob&longs;ecundaret. </s>
  
 <s>Quod &longs;i h&aelig;c levis e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>menti dixeris ad ob&longs;i&longs;tendum, levis pariter momenti e&longs;&longs;e ven&shy;<lb/>torum impetum, nece&longs;&longs;e e&longs;t, fatearis: neque hic arduum e&longs;&longs;et <lb/>ventorum atque fluminum vires invicem conferre, aquarum-<pb pagenum="79"/>que impetum mult&ograve; validiorem o&longs;tendere; &longs;ed ad alia prope&shy;<lb/>randum e&longs;t: &longs;atisfuerit monui&longs;&longs;e non mediocrem intercedere <lb/>analogiam inter aquarum guttas in rivulos prim&ugrave;m, deinde in <lb/>majores rivos, ac demum in torrentem concurrentes, atque <lb/>terr&aelig; expirationes in ventum congregatas, qu&aelig; multum vi&shy;<lb/>rium obtinent, &longs;i plurim&aelig; in unum co&euml;ant, quemadmodum <lb/>&amp; aquis contingit. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="head"> <s>Quod &longs;i h&aelig;c levis e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>menti dixeris ad ob&longs;i&longs;tendum, levis pariter momenti e&longs;&longs;e ven&shy;<lb/>torum impetum, nece&longs;&longs;e e&longs;t, fatearis: neque hic arduum e&longs;&longs;et <lb/>ventorum atque fluminum vires invicem conferre, aquarum-<pb xlink:href="017/01/095.jpg" pagenum="79"/>que impetum mult&ograve; validiorem o&longs;tendere; &longs;ed ad alia prope&shy;<lb/>randum e&longs;t: &longs;atisfuerit monui&longs;&longs;e non mediocrem intercedere <lb/>analogiam inter aquarum guttas in rivulos prim&ugrave;m, deinde in <lb/>majores rivos, ac demum in torrentem concurrentes, atque <lb/>terr&aelig; expirationes in ventum congregatas, qu&aelig; multum vi&shy;<lb/>rium obtinent, &longs;i plurim&aelig; in unum co&euml;ant, quemadmodum <lb/>&amp; aquis contingit. <lb/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>CAPUT XIII.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s><emph type="center"/>CAPUT XIII.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
Line 1073 
Line 1073 
  
 <s>PLanum inclinatum dicitur planum quodcumque non tran&shy;<lb/>&longs;it per centrum gravium &amp; levium, hoc e&longs;t per centrum <lb/>univer&longs;i; huju&longs;modi &longs;iquidem planum non cadit ad angulos <lb/>&aelig;quales in &longs;ph&aelig;ricam terr&aelig; &longs;uperficiem. </s> <s>PLanum inclinatum dicitur planum quodcumque non tran&shy;<lb/>&longs;it per centrum gravium &amp; levium, hoc e&longs;t per centrum <lb/>univer&longs;i; huju&longs;modi &longs;iquidem planum non cadit ad angulos <lb/>&aelig;quales in &longs;ph&aelig;ricam terr&aelig; &longs;uperficiem. </s>
  
 <s>Hinc etiam planum <lb/>horizonti parallelum reips&acirc; e&longs;t inclinatum, ni&longs;i ade&ograve; exiguum <lb/>&longs;it ac breve, ut puncti vicem obtineat, &longs;i cum terreni globi &longs;u&shy;<lb/><figure id="fig8"/><lb/>perficie conferatur. </s> <s>Hinc etiam planum <lb/>horizonti parallelum reips&acirc; e&longs;t inclinatum, ni&longs;i ade&ograve; exiguum <lb/>&longs;it ac breve, ut puncti vicem obtineat, &longs;i cum terreni globi &longs;u&shy;<lb/><figure id="id.017.01.095.1.jpg" xlink:href="017/01/095/1.jpg"/><lb/>perficie conferatur. </s>
  
 <s>Sit univer&longs;i <lb/>centrum A, plana BA, &amp; CA &longs;unt <lb/>verticalia &amp; perpendicularia, qui&shy;<lb/>bus &longs;i corpus aliquod grave appli&shy;<lb/>cueris, illud non impedietur, quin <lb/>per &longs;uam directionis lineam de&longs;cen&shy;<lb/>dat. </s> <s>Sit univer&longs;i <lb/>centrum A, plana BA, &amp; CA &longs;unt <lb/>verticalia &amp; perpendicularia, qui&shy;<lb/>bus &longs;i corpus aliquod grave appli&shy;<lb/>cueris, illud non impedietur, quin <lb/>per &longs;uam directionis lineam de&longs;cen&shy;<lb/>dat. </s>
  
Line 1083 
Line 1083 
  
 <s>Quod &longs;i planum parallelum horizonti ita exiguum &longs;it, <lb/>ut &agrave; &longs;ph&aelig;ric&acirc; &longs;uperficie, quam tangit, non recedat; tunc in <lb/>quacumque ejus parte con&longs;tituatur corpus grave, perinde e&longs;t, <lb/>atque &longs;i in puncto D collocatum concipiatur. </s> <s>Quod &longs;i planum parallelum horizonti ita exiguum &longs;it, <lb/>ut &agrave; &longs;ph&aelig;ric&acirc; &longs;uperficie, quam tangit, non recedat; tunc in <lb/>quacumque ejus parte con&longs;tituatur corpus grave, perinde e&longs;t, <lb/>atque &longs;i in puncto D collocatum concipiatur. </s>
  
 <s>Sin autem ita &agrave; <pb pagenum="80"/>puncto D di&longs;titerit, ut &agrave; &longs;ph&aelig;ric&acirc; &longs;uperficie recedat, quemad&shy;<lb/>modum &longs;i e&longs;&longs;et planum DF, illud e&longs;t inclinatum, &amp; fit angulus <lb/>DFA inclinationis. </s> <s>Sin autem ita &agrave; <pb xlink:href="017/01/096.jpg" pagenum="80"/>puncto D di&longs;titerit, ut &agrave; &longs;ph&aelig;ric&acirc; &longs;uperficie recedat, quemad&shy;<lb/>modum &longs;i e&longs;&longs;et planum DF, illud e&longs;t inclinatum, &amp; fit angulus <lb/>DFA inclinationis. </s>
  
 <s>Ubi ob&longs;ervandum e&longs;t non eandem e&longs;&longs;e <lb/>&longs;ingularum plani partium inclinationem; angulus enim in&shy;<lb/>clinationis AEC major e&longs;t inclinatione ABC, per 16. <lb/>lib.  <s>Ubi ob&longs;ervandum e&longs;t non eandem e&longs;&longs;e <lb/>&longs;ingularum plani partium inclinationem; angulus enim in&shy;<lb/>clinationis AEC major e&longs;t inclinatione ABC, per 16. <lb/>lib.
  
Line 1101 
Line 1101 
  
 <s>Cogno&longs;citur autem gravitatio ex re&longs;i&longs;tenti&acirc;, qu&acirc; corpus <lb/>repugnat contra vires illud retinentis, ne deor&longs;um feratur, <lb/>aut &longs;ur&longs;um trahentis; neque enim alio ni&longs;u gravia gravi&shy;<lb/>tant, qu&agrave;m quo re&longs;i&longs;tunt impedienti motum gravitati <lb/>convenientem. </s> <s>Cogno&longs;citur autem gravitatio ex re&longs;i&longs;tenti&acirc;, qu&acirc; corpus <lb/>repugnat contra vires illud retinentis, ne deor&longs;um feratur, <lb/>aut &longs;ur&longs;um trahentis; neque enim alio ni&longs;u gravia gravi&shy;<lb/>tant, qu&agrave;m quo re&longs;i&longs;tunt impedienti motum gravitati <lb/>convenientem. </s>
  
 <s>Et quidem experimento aliquo pote&longs;t gra&shy;<lb/>vitationis varietas inve&longs;tigari; &longs;i nimirum planum BO ex <lb/>ligno, aut marmore accurat&egrave; l&aelig;vigetur, &amp; extremitati B <lb/>adnectatur orbiculus D facillim&egrave; circa axem ver&longs;atilis, pon-<pb pagenum="81"/>deri autem A &longs;ubjiciantur <lb/><figure id="fig9"/><lb/>rotul&aelig;, &amp; adnectatur funi&shy;<lb/>culus per D tran&longs;iens, ex <lb/>cujus extremo pendeat lanx <lb/>E, cui pondera immitti po&longs;&shy;<lb/>&longs;int: pro vari&acirc; enim plani <lb/>BO inclinatione etiam pon&shy;<lb/>dera in lance mutare opor&shy;<lb/>tebit, ut pondus A &longs;u&longs;ti&shy;<lb/>neatur, &amp; plura erunt, qu&ograve; magis ad perpendiculare accedet <lb/>planum BO. <!-- KEEP S--></s> <s>Et quidem experimento aliquo pote&longs;t gra&shy;<lb/>vitationis varietas inve&longs;tigari; &longs;i nimirum planum BO ex <lb/>ligno, aut marmore accurat&egrave; l&aelig;vigetur, &amp; extremitati B <lb/>adnectatur orbiculus D facillim&egrave; circa axem ver&longs;atilis, pon-<pb xlink:href="017/01/097.jpg" pagenum="81"/>deri autem A &longs;ubjiciantur <lb/><figure id="id.017.01.097.1.jpg" xlink:href="017/01/097/1.jpg"/><lb/>rotul&aelig;, &amp; adnectatur funi&shy;<lb/>culus per D tran&longs;iens, ex <lb/>cujus extremo pendeat lanx <lb/>E, cui pondera immitti po&longs;&shy;<lb/>&longs;int: pro vari&acirc; enim plani <lb/>BO inclinatione etiam pon&shy;<lb/>dera in lance mutare opor&shy;<lb/>tebit, ut pondus A &longs;u&longs;ti&shy;<lb/>neatur, &amp; plura erunt, qu&ograve; magis ad perpendiculare accedet <lb/>planum BO. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Ver&ugrave;m quia nunquam carere poteris &longs;u&longs;picione, <lb/>an corporum affrictus aliquid afferat impedimenti; ide&ograve; &longs;eclu&shy;<lb/>&longs;is omnibus, qu&aelig; extrin&longs;ec&ugrave;s accidere po&longs;&longs;unt, re&longs;i&longs;tentiam ex <lb/>&longs;ol&acirc; gravitate ortam opus e&longs;t con&longs;iderare. </s></p><p type="main"> <s>Ver&ugrave;m quia nunquam carere poteris &longs;u&longs;picione, <lb/>an corporum affrictus aliquid afferat impedimenti; ide&ograve; &longs;eclu&shy;<lb/>&longs;is omnibus, qu&aelig; extrin&longs;ec&ugrave;s accidere po&longs;&longs;unt, re&longs;i&longs;tentiam ex <lb/>&longs;ol&acirc; gravitate ortam opus e&longs;t con&longs;iderare. </s></p><p type="main">
  
 <s>Re&longs;i&longs;tentia ver&ograve; omnis re&longs;pondet violenti&aelig;, quam patitur <lb/>id quod re&longs;i&longs;tit; minori etenim conatu minorem vim illatam <lb/>propul&longs;are &longs;tudet natura, qu&aelig; validi&ugrave;s ob&longs;i&longs;tit majori violen&shy;<lb/>ti&aelig;: id quod ita rationi e&longs;t con&longs;onum, &amp; obviis experimentis <lb/>manife&longs;tum, ut in hoc demon&longs;trando &longs;upervacaneum &longs;it im&shy;<lb/>morari. </s> <s>Re&longs;i&longs;tentia ver&ograve; omnis re&longs;pondet violenti&aelig;, quam patitur <lb/>id quod re&longs;i&longs;tit; minori etenim conatu minorem vim illatam <lb/>propul&longs;are &longs;tudet natura, qu&aelig; validi&ugrave;s ob&longs;i&longs;tit majori violen&shy;<lb/>ti&aelig;: id quod ita rationi e&longs;t con&longs;onum, &amp; obviis experimentis <lb/>manife&longs;tum, ut in hoc demon&longs;trando &longs;upervacaneum &longs;it im&shy;<lb/>morari. </s>
  
 <s>Con&longs;tituantur itaque duo <lb/><figure id="fig10"/><lb/>&aelig;qualis ponderis corpora in D &amp; <lb/>in C; &longs;ingulis alligetur funiculus, <lb/>qui per B tran&longs;eat, &amp; &longs;ur&longs;um tra&shy;<lb/>hantur &longs;imul ita, ut &aelig;qualiter mo&shy;<lb/>veantur. </s> <s>Con&longs;tituantur itaque duo <lb/><figure id="id.017.01.097.2.jpg" xlink:href="017/01/097/2.jpg"/><lb/>&aelig;qualis ponderis corpora in D &amp; <lb/>in C; &longs;ingulis alligetur funiculus, <lb/>qui per B tran&longs;eat, &amp; &longs;ur&longs;um tra&shy;<lb/>hantur &longs;imul ita, ut &aelig;qualiter mo&shy;<lb/>veantur. </s>
  
 <s>Ab&longs;olut&acirc; mot&ucirc;s particu&shy;<lb/>l&acirc;, corpus alterum ex D a&longs;cendit <lb/>in H in plano perpendiculari; al&shy;<lb/>terum in plano inclinato ex C ve&shy;<lb/>nit in E, &amp; CE linea &aelig;qualis e&longs;t <lb/>line&aelig; mot&ucirc;s DH. <!-- KEEP S--></s> <s>Ab&longs;olut&acirc; mot&ucirc;s particu&shy;<lb/>l&acirc;, corpus alterum ex D a&longs;cendit <lb/>in H in plano perpendiculari; al&shy;<lb/>terum in plano inclinato ex C ve&shy;<lb/>nit in E, &amp; CE linea &aelig;qualis e&longs;t <lb/>line&aelig; mot&ucirc;s DH. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Non eandem <lb/>tamen utrumque grave &longs;ubiit vio&shy;<lb/>lentiam; nam motus DH fuit &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; violen&shy;<lb/>tus; at motus CE eatenus &longs;ol&ugrave;m gravitati adver&longs;atur, quate&shy;<lb/>nus a&longs;cendit; a&longs;cen&longs;um autem metitur linea DG, quam ab&shy;<lb/>&longs;cindit EG horizonti parallela. </s> <s>Non eandem <lb/>tamen utrumque grave &longs;ubiit vio&shy;<lb/>lentiam; nam motus DH fuit &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; violen&shy;<lb/>tus; at motus CE eatenus &longs;ol&ugrave;m gravitati adver&longs;atur, quate&shy;<lb/>nus a&longs;cendit; a&longs;cen&longs;um autem metitur linea DG, quam ab&shy;<lb/>&longs;cindit EG horizonti parallela. </s>
  
 <s>H&icirc;c &longs;cilicet planum DC in&shy;<lb/>tellige horizontale nihil &agrave; &longs;ph&aelig;ric&aacute; &longs;uperficie di&longs;crepans, ut <lb/>communiter contingit: qu&ograve;d &longs;i non ita &longs;e haberet; &longs;ed e&longs;&longs;et <lb/>ampli&longs;&longs;imum planum, men&longs;ura violenti&aelig; illat&aelig; ponderi in C <pb pagenum="82"/>con&longs;tituto, in E elevato de&longs;umenda e&longs;&longs;et ex differenti&acirc; inter <lb/>KC &amp; OE. </s> <s>H&icirc;c &longs;cilicet planum DC in&shy;<lb/>tellige horizontale nihil &agrave; &longs;ph&aelig;ric&aacute; &longs;uperficie di&longs;crepans, ut <lb/>communiter contingit: qu&ograve;d &longs;i non ita &longs;e haberet; &longs;ed e&longs;&longs;et <lb/>ampli&longs;&longs;imum planum, men&longs;ura violenti&aelig; illat&aelig; ponderi in C <pb xlink:href="017/01/098.jpg" pagenum="82"/>con&longs;tituto, in E elevato de&longs;umenda e&longs;&longs;et ex differenti&acirc; inter <lb/>KC &amp; OE. </s>
  
 <s>E&longs;t itaque gravitatio in plano perpendiculari ad <lb/>gravitationem in plano inclinato, ut re&longs;i&longs;tentia ad a&longs;cenden&shy;<lb/>dum in uno ad re&longs;i&longs;tentiam ad a&longs;cendendum in alio; re&longs;i&longs;tenti&aelig; <lb/>autem &longs;unt, ut violentia, quam corpora &longs;ubeunt in motu; vio&shy;<lb/>lentia demum e&longs;t ut HD ad GD, hoc e&longs;t per 7. lib.  <s>E&longs;t itaque gravitatio in plano perpendiculari ad <lb/>gravitationem in plano inclinato, ut re&longs;i&longs;tentia ad a&longs;cenden&shy;<lb/>dum in uno ad re&longs;i&longs;tentiam ad a&longs;cendendum in alio; re&longs;i&longs;tenti&aelig; <lb/>autem &longs;unt, ut violentia, quam corpora &longs;ubeunt in motu; vio&shy;<lb/>lentia demum e&longs;t ut HD ad GD, hoc e&longs;t per 7. lib.
  
Line 1133 
Line 1133 
  
 <s>Sed quia de&longs;cen&longs;us natur&aelig; pro&shy;<lb/>pen&longs;ioni congruit, fieri non pote&longs;t, ut in alio atque alio plano <lb/>&aelig;quales &longs;int motus i&longs;ochroni; tardior enim e&longs;t, qui in plano in&shy;<lb/>clinato perficitur, neque, &longs;i &aelig;qualis ponderis corpora de&longs;cen&shy;<lb/>dant ex H &amp; E, quando illud ad D pervenit, hoc pote&longs;t attin&shy;<lb/>gere punctum C: ide&ograve; non ex de&longs;cen&longs;u gravitationem metiri <lb/>oportet, cum motus &aelig;quales non habeantur: ni&longs;i fort&egrave; ea&longs;dem <lb/>movendi vires tribuas gravitati non impedit&aelig; in perpendicula&shy;<lb/>ri, ac impedit&aelig; in plano inclinato. </s> <s>Sed quia de&longs;cen&longs;us natur&aelig; pro&shy;<lb/>pen&longs;ioni congruit, fieri non pote&longs;t, ut in alio atque alio plano <lb/>&aelig;quales &longs;int motus i&longs;ochroni; tardior enim e&longs;t, qui in plano in&shy;<lb/>clinato perficitur, neque, &longs;i &aelig;qualis ponderis corpora de&longs;cen&shy;<lb/>dant ex H &amp; E, quando illud ad D pervenit, hoc pote&longs;t attin&shy;<lb/>gere punctum C: ide&ograve; non ex de&longs;cen&longs;u gravitationem metiri <lb/>oportet, cum motus &aelig;quales non habeantur: ni&longs;i fort&egrave; ea&longs;dem <lb/>movendi vires tribuas gravitati non impedit&aelig; in perpendicula&shy;<lb/>ri, ac impedit&aelig; in plano inclinato. </s>
  
 <s>Qua propter gravitationis <lb/>momenta ad de&longs;cendendum non aliunde meli&ugrave;s &aelig;&longs;timantur, <lb/>qu&agrave;m ex repugnanti&acirc; ad a&longs;cendendum: &longs;ic enim vulgari argu-<pb pagenum="83"/>mento &longs;ingulorum corporum gravitates libr&acirc; expendimus, tan&shy;<lb/>tumque iis ad de&longs;cendendum virium tribuimus, quantum re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tunt, ne ab oppo&longs;it&acirc; libr&aelig; lance deor&longs;um conante eleventur. </s> <s>Qua propter gravitationis <lb/>momenta ad de&longs;cendendum non aliunde meli&ugrave;s &aelig;&longs;timantur, <lb/>qu&agrave;m ex repugnanti&acirc; ad a&longs;cendendum: &longs;ic enim vulgari argu-<pb xlink:href="017/01/099.jpg" pagenum="83"/>mento &longs;ingulorum corporum gravitates libr&acirc; expendimus, tan&shy;<lb/>tumque iis ad de&longs;cendendum virium tribuimus, quantum re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tunt, ne ab oppo&longs;it&acirc; libr&aelig; lance deor&longs;um conante eleventur. </s>
  
 <lb/><s>Eadem igitur e&longs;t gravitationis Ratio, &longs;eu propen&longs;ionis ad de&shy;<lb/>&longs;cendendum, qu&aelig; e&longs;t re&longs;i&longs;tenti&aelig; ad a&longs;cendendum: Cum ver&ograve; <lb/>re&longs;i&longs;tentiam in plano inclinato ad re&longs;i&longs;tentiam in perpendicu&shy;<lb/>lari o&longs;ten&longs;um &longs;it e&longs;&longs;e, ut Radius ad Secantem anguli inclinatio&shy;<lb/>nis, hoc e&longs;t ut BD ad BC, erit pariter vis de&longs;cendendi in <lb/>plano BC ad vim de&longs;cendendi in plano BD, reciproc&egrave; ut BD <lb/>ad BC. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <lb/><s>Eadem igitur e&longs;t gravitationis Ratio, &longs;eu propen&longs;ionis ad de&shy;<lb/>&longs;cendendum, qu&aelig; e&longs;t re&longs;i&longs;tenti&aelig; ad a&longs;cendendum: Cum ver&ograve; <lb/>re&longs;i&longs;tentiam in plano inclinato ad re&longs;i&longs;tentiam in perpendicu&shy;<lb/>lari o&longs;ten&longs;um &longs;it e&longs;&longs;e, ut Radius ad Secantem anguli inclinatio&shy;<lb/>nis, hoc e&longs;t ut BD ad BC, erit pariter vis de&longs;cendendi in <lb/>plano BC ad vim de&longs;cendendi in plano BD, reciproc&egrave; ut BD <lb/>ad BC. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1151 
Line 1151 
  
 <s>Et h&aelig;c e&longs;t ratio, cur violentiam determinans, quam grave <lb/>a&longs;cendens patitur, a&longs;&longs;ump&longs;erim in perpendiculari BA par&shy;<lb/>tem GD, quam ab&longs;cindit parallela horizonti; h&aelig;c enim <lb/>men&longs;ura phy&longs;ic&egrave; non di&longs;crepat &agrave; ver&acirc; men&longs;ur&acirc;, qu&aelig; a&longs;&longs;umen&shy;<lb/>da e&longs;&longs;et, &longs;i mente concipias rectam lineam DC tangere circu&shy;<lb/>lum, cujus &longs;emidiameter &longs;it millecuplo major. </s> <s>Et h&aelig;c e&longs;t ratio, cur violentiam determinans, quam grave <lb/>a&longs;cendens patitur, a&longs;&longs;ump&longs;erim in perpendiculari BA par&shy;<lb/>tem GD, quam ab&longs;cindit parallela horizonti; h&aelig;c enim <lb/>men&longs;ura phy&longs;ic&egrave; non di&longs;crepat &agrave; ver&acirc; men&longs;ur&acirc;, qu&aelig; a&longs;&longs;umen&shy;<lb/>da e&longs;&longs;et, &longs;i mente concipias rectam lineam DC tangere circu&shy;<lb/>lum, cujus &longs;emidiameter &longs;it millecuplo major. </s>
  
 <s>Men&longs;ura &longs;i qui&shy;<lb/>dem a&longs;cens&ucirc;s petenda e&longs;t ex exce&longs;&longs;u, quo perpendicularis EA <lb/>&longs;uperat perpendicularem AC; illo enim intervallo, quo magis <lb/>rece&longs;&longs;it &agrave; centro, a&longs;cendit. </s></p><pb pagenum="84"/><p type="main"> <s>Men&longs;ura &longs;i qui&shy;<lb/>dem a&longs;cens&ucirc;s petenda e&longs;t ex exce&longs;&longs;u, quo perpendicularis EA <lb/>&longs;uperat perpendicularem AC; illo enim intervallo, quo magis <lb/>rece&longs;&longs;it &agrave; centro, a&longs;cendit. </s></p><pb xlink:href="017/01/100.jpg" pagenum="84"/><p type="main">
  
 <s>Ex quo fit quod, &longs;i planum inclinatum BC cum perpendi&shy;<lb/>culari CA faceret angulum acutum ACB, corpus ex C u&longs;que <lb/>in L (in quod punctum cadit perpendicularis AL) de&longs;cende&shy;<lb/>ret, quia &longs;emper magis ad centrum accederet: ex L autem in E <lb/>a&longs;cenderet, &amp; a&longs;cen&longs;um metiretur exce&longs;&longs;us perpendiculi EA <lb/>&longs;upr&agrave; perpendiculum LA. <!-- KEEP S--></s> <s>Ex quo fit quod, &longs;i planum inclinatum BC cum perpendi&shy;<lb/>culari CA faceret angulum acutum ACB, corpus ex C u&longs;que <lb/>in L (in quod punctum cadit perpendicularis AL) de&longs;cende&shy;<lb/>ret, quia &longs;emper magis ad centrum accederet: ex L autem in E <lb/>a&longs;cenderet, &amp; a&longs;cen&longs;um metiretur exce&longs;&longs;us perpendiculi EA <lb/>&longs;upr&agrave; perpendiculum LA. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1183 
Line 1183 
  
 <s>26&prime;; <lb/>eju&longs;que Secans AC e&longs;t partium (100000 5017/100000), quarum AD <lb/>po&longs;ita e&longs;t 100000; di&longs;crimen inter AC, &amp; AE &longs;uperi&ugrave;s in&shy;<lb/>ventam, e&longs;t partium (43 46227/100000), qu&aelig; e&longs;t proxim&egrave; eadem men&longs;u&shy;<lb/>ra, ac DG po&longs;ita partium 43 1/2. Quod &longs;i in plani inclinati lon&shy;<lb/>gitudine <expan abbr="tant&atilde;">tantam</expan> Rationem habente ad terr&aelig; <expan abbr="&longs;emidiametr&utilde;">&longs;emidiametrum</expan>, quan&shy;<lb/>ta con&longs;tit ita e&longs;t, pote&longs;t citr&agrave; errorem a&longs;&longs;umi tanquam men&longs;ura <lb/>a&longs;cens&ucirc;s pars perpendiculi BA inte c pta ab horizontali DC, <lb/>&amp; parallel&acirc; EG, &longs;atis patet id mult&ograve; magis licere in planorum <lb/>longitudinibus minorem Rationem habentibus ad eandem ter&shy;<lb/>r&aelig; &longs;emidiametrum. </s> <s>26&prime;; <lb/>eju&longs;que Secans AC e&longs;t partium (100000 5017/100000), quarum AD <lb/>po&longs;ita e&longs;t 100000; di&longs;crimen inter AC, &amp; AE &longs;uperi&ugrave;s in&shy;<lb/>ventam, e&longs;t partium (43 46227/100000), qu&aelig; e&longs;t proxim&egrave; eadem men&longs;u&shy;<lb/>ra, ac DG po&longs;ita partium 43 1/2. Quod &longs;i in plani inclinati lon&shy;<lb/>gitudine <expan abbr="tant&atilde;">tantam</expan> Rationem habente ad terr&aelig; <expan abbr="&longs;emidiametr&utilde;">&longs;emidiametrum</expan>, quan&shy;<lb/>ta con&longs;tit ita e&longs;t, pote&longs;t citr&agrave; errorem a&longs;&longs;umi tanquam men&longs;ura <lb/>a&longs;cens&ucirc;s pars perpendiculi BA inte c pta ab horizontali DC, <lb/>&amp; parallel&acirc; EG, &longs;atis patet id mult&ograve; magis licere in planorum <lb/>longitudinibus minorem Rationem habentibus ad eandem ter&shy;<lb/>r&aelig; &longs;emidiametrum. </s>
  
 <s>Manet itaque con&longs;tituta regula gravitatio&shy;<lb/>nis, videlicet gravitationem in plano inclinato ad gravitationem <lb/>in perpendiculari e&longs;&longs;e, ut e&longs;t Radius ad &longs;ecantem anguli incli&shy;<lb/>nationis. </s></p><pb pagenum="85"/><p type="main"> <s>Manet itaque con&longs;tituta regula gravitatio&shy;<lb/>nis, videlicet gravitationem in plano inclinato ad gravitationem <lb/>in perpendiculari e&longs;&longs;e, ut e&longs;t Radius ad &longs;ecantem anguli incli&shy;<lb/>nationis. </s></p><pb xlink:href="017/01/101.jpg" pagenum="85"/><p type="main">
  
 <s>Quamvis ver&ograve; in partibus inferioribus plani inclinati &longs;it &longs;em&shy;<lb/>per major angulus inclinationis, qu&agrave;m in &longs;uperioribus, &amp; pro&shy;<lb/>inde minor &longs;it Ratio, quam habet Radius ad &longs;ecantem anguli <lb/>majoris, ac ea, quam idem Radius habet ad &longs;ecantem anguli <lb/>minoris: non tamen ea e&longs;t gravitationis differentia, cujus ratio <lb/>habenda &longs;it; cum enim ade&ograve; exiguus &longs;it angulus BAC, ejus <lb/>quantitas di&longs;tribuitur per omnes inclinationis angulos, qui <lb/>fiunt in punctis intermediis inter B &amp; C; atque ade&ograve; contem&shy;<lb/>nendum e&longs;t in praxi di&longs;crimen illud, quod oritur ex alio atque <lb/>alio inclinationis angulo in codem plano. </s> <s>Quamvis ver&ograve; in partibus inferioribus plani inclinati &longs;it &longs;em&shy;<lb/>per major angulus inclinationis, qu&agrave;m in &longs;uperioribus, &amp; pro&shy;<lb/>inde minor &longs;it Ratio, quam habet Radius ad &longs;ecantem anguli <lb/>majoris, ac ea, quam idem Radius habet ad &longs;ecantem anguli <lb/>minoris: non tamen ea e&longs;t gravitationis differentia, cujus ratio <lb/>habenda &longs;it; cum enim ade&ograve; exiguus &longs;it angulus BAC, ejus <lb/>quantitas di&longs;tribuitur per omnes inclinationis angulos, qui <lb/>fiunt in punctis intermediis inter B &amp; C; atque ade&ograve; contem&shy;<lb/>nendum e&longs;t in praxi di&longs;crimen illud, quod oritur ex alio atque <lb/>alio inclinationis angulo in codem plano. </s>
  
Line 1197 
Line 1197 
  
 <s>Hinc pr&aelig;tere&agrave; fit, ut, &longs;i gravia in planis con&longs;tituta habeant <lb/>Rationem eandem, quam &longs;ecantes angulorum inclinationis ha&shy;<lb/>bent inter &longs;e vel ad Radium, eorum gravitatione, &longs;int &aelig;quales. </s> <s>Hinc pr&aelig;tere&agrave; fit, ut, &longs;i gravia in planis con&longs;tituta habeant <lb/>Rationem eandem, quam &longs;ecantes angulorum inclinationis ha&shy;<lb/>bent inter &longs;e vel ad Radium, eorum gravitatione, &longs;int &aelig;quales. </s>
  
 <lb/><s>Sit ad horizontalem, SC per&shy;<lb/><figure id="fig11"/><lb/>pendicularis BD, &amp; inclina&shy;<lb/>t&aelig; BS, BC, per quas lineas <lb/>ducta intelligantur plana, &amp; <lb/>in planis gravia diver&longs;a, &amp; ut <lb/>BD ad BC ita pondus O ad <lb/>pondus M, &amp; ut BD ad BS <lb/>ita pondus O ad pondus N. <!-- KEEP S--></s> <lb/><s>Sit ad horizontalem, SC per&shy;<lb/><figure id="id.017.01.101.1.jpg" xlink:href="017/01/101/1.jpg"/><lb/>pendicularis BD, &amp; inclina&shy;<lb/>t&aelig; BS, BC, per quas lineas <lb/>ducta intelligantur plana, &amp; <lb/>in planis gravia diver&longs;a, &amp; ut <lb/>BD ad BC ita pondus O ad <lb/>pondus M, &amp; ut BD ad BS <lb/>ita pondus O ad pondus N. <!-- KEEP S--></s>
  
 <lb/><s>Dico ponderum M, O, N, gravitationes in &longs;uis planis e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;quales. </s> <lb/><s>Dico ponderum M, O, N, gravitationes in &longs;uis planis e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;quales. </s>
  
 <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> enim duorum gravium gravitationes in eadem <lb/>perpendiculari BD &longs;unt ut <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> pondera, gravitatio M in per&shy;<lb/>pendiculari BD, ad gravitationem O in eadem perpendiculari, <lb/>e&longs;t ut M ad O, hoc e&longs;t ut BC ad BD; &longs;ed gravitatio M in per-<pb pagenum="86"/>pendiculari BD, ad gravitationcm eju&longs;dem M in inclinat&acirc; <lb/>BC, e&longs;t pariter ut BC ad BD; igitur per 11. lib.  <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> enim duorum gravium gravitationes in eadem <lb/>perpendiculari BD &longs;unt ut <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> pondera, gravitatio M in per&shy;<lb/>pendiculari BD, ad gravitationem O in eadem perpendiculari, <lb/>e&longs;t ut M ad O, hoc e&longs;t ut BC ad BD; &longs;ed gravitatio M in per-<pb xlink:href="017/01/102.jpg" pagenum="86"/>pendiculari BD, ad gravitationcm eju&longs;dem M in inclinat&acirc; <lb/>BC, e&longs;t pariter ut BC ad BD; igitur per 11. lib.
  
 5. gravita&shy;<lb/>tio M in perpendiculari ad gravitationem O in perpendiculari <lb/>e&longs;t, ut gravitatio M in perpendiculari BD ad gravitationem <lb/>M in inclinat&acirc; BC; igitur per 14. lib.  5. gravita&shy;<lb/>tio M in perpendiculari ad gravitationem O in perpendiculari <lb/>e&longs;t, ut gravitatio M in perpendiculari BD ad gravitationem <lb/>M in inclinat&acirc; BC; igitur per 14. lib.
  
Line 1247 
Line 1247 
  
 <s>Quare potentia &longs;u&longs;tinens <lb/>pondus in plano inclinato e&longs;t ad pondus, ut Radius ad Secan&shy;<lb/>tem anguli inclinationis; &amp; potentia potens movere cum &longs;it ma&shy;<lb/>jor potenti&acirc; &longs;u&longs;tinente, etiam majorem habet Rationem qu&agrave;m <lb/>habeat Radius ad Secantem. </s> <s>Quare potentia &longs;u&longs;tinens <lb/>pondus in plano inclinato e&longs;t ad pondus, ut Radius ad Secan&shy;<lb/>tem anguli inclinationis; &amp; potentia potens movere cum &longs;it ma&shy;<lb/>jor potenti&acirc; &longs;u&longs;tinente, etiam majorem habet Rationem qu&agrave;m <lb/>habeat Radius ad Secantem. </s>
  
 <s>Id quod intelligitur ex vi pr&aelig;cis&egrave; <lb/>gravitationis; quicquid inferat di&longs;criminis partium conflictus. <pb pagenum="87"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="head"> <s>Id quod intelligitur ex vi pr&aelig;cis&egrave; <lb/>gravitationis; quicquid inferat di&longs;criminis partium conflictus. <pb xlink:href="017/01/103.jpg" pagenum="87"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="head">
  
 <s><emph type="center"/>CAPUT XIV.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s><emph type="center"/>CAPUT XIV.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
Line 1267 
Line 1267 
  
 <s>E&aelig;dem <lb/>igitur vires, qu&aelig; ad de&longs;cendendum in plano verticali impen&shy;<lb/>derentur, in urgendo plano horizontali in&longs;umuntur. </s></p><p type="main"> <s>E&aelig;dem <lb/>igitur vires, qu&aelig; ad de&longs;cendendum in plano verticali impen&shy;<lb/>derentur, in urgendo plano horizontali in&longs;umuntur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Qu&aelig; cum ita &longs;int, &longs;atis con&longs;tat corpora gravia ita in pla&shy;<lb/>no inclinato gravitare, &amp; obtinere momenta ad de&longs;cenden-<pb pagenum="88"/>dum, ut etiam in illud, &agrave; quo impediuntur, gravitent, il&shy;<lb/>ludque urgeant. </s></p><p type="main"> <s>Qu&aelig; cum ita &longs;int, &longs;atis con&longs;tat corpora gravia ita in pla&shy;<lb/>no inclinato gravitare, &amp; obtinere momenta ad de&longs;cenden-<pb xlink:href="017/01/104.jpg" pagenum="88"/>dum, ut etiam in illud, &agrave; quo impediuntur, gravitent, il&shy;<lb/>ludque urgeant. </s></p><p type="main">
  
 <s>Id ver&ograve; fieri non pote&longs;t ni&longs;i pro ratione impedimenti &amp; mo&shy;<lb/>r&aelig;, quam &longs;ubjectum planum motui infert &longs;u&longs;tinendo corpora <lb/>gravia; qu&aelig; proinde &longs;ibi relicta &agrave; directionis line&acirc; declinant, <lb/>mot&uacute;mque deflectunt. </s> <s>Id ver&ograve; fieri non pote&longs;t ni&longs;i pro ratione impedimenti &amp; mo&shy;<lb/>r&aelig;, quam &longs;ubjectum planum motui infert &longs;u&longs;tinendo corpora <lb/>gravia; qu&aelig; proinde &longs;ibi relicta &agrave; directionis line&acirc; declinant, <lb/>mot&uacute;mque deflectunt. </s>
  
 <s>Porr&ograve; in plano inclinato quantum &longs;ub&shy;<lb/>&longs;it impedimenti, &longs;tatim apparet, ac innote&longs;cit, quantum reli&shy;<lb/>quum &longs;it virium ad de&longs;cendendum; vires enim, qu&aelig; reliqu&aelig; <lb/>&longs;unt, &longs;i adjiciantur viribus impeditis, totam virium omnium <lb/>&longs;ummam conflare debent. </s> <s>Porr&ograve; in plano inclinato quantum &longs;ub&shy;<lb/>&longs;it impedimenti, &longs;tatim apparet, ac innote&longs;cit, quantum reli&shy;<lb/>quum &longs;it virium ad de&longs;cendendum; vires enim, qu&aelig; reliqu&aelig; <lb/>&longs;unt, &longs;i adjiciantur viribus impeditis, totam virium omnium <lb/>&longs;ummam conflare debent. </s>
  
 <s>Atqui ex &longs;uperiori capite not&aelig; &longs;unt <lb/>vires, quibus corpus gravitat in plano inclinato; igitur qu&aelig; e&longs;t <lb/>differentia gravitationis in plano inclinato, &agrave; gravitatione in <lb/>plano verticlai, quod &amp; perpendiculare, ea e&longs;t men&longs;ura im&shy;<lb/>pedimenti, quod &agrave; &longs;ubjecto plano infertur motui; atque <lb/><figure id="fig12"/><lb/>ade&ograve; gravitationis corporis in planum. </s></p><p type="main"> <s>Atqui ex &longs;uperiori capite not&aelig; &longs;unt <lb/>vires, quibus corpus gravitat in plano inclinato; igitur qu&aelig; e&longs;t <lb/>differentia gravitationis in plano inclinato, &agrave; gravitatione in <lb/>plano verticlai, quod &amp; perpendiculare, ea e&longs;t men&longs;ura im&shy;<lb/>pedimenti, quod &agrave; &longs;ubjecto plano infertur motui; atque <lb/><figure id="id.017.01.104.1.jpg" xlink:href="017/01/104/1.jpg"/><lb/>ade&ograve; gravitationis corporis in planum. </s></p><p type="main">
  
 <s>Cum itaque o&longs;ten&longs;um fuerit <expan abbr="gravitation&etilde;">gravitationem</expan> <lb/>in plano BS ad gravitationem in plano BD <lb/>e&longs;&longs;e reciproc&egrave; ut BD ad BS, hoc e&longs;t, ut Ra&shy;<lb/>dius ad &longs;ecantem anguli inclinationis cum <lb/>verticali, hoc e&longs;t ut BV ad BS, patet vires <lb/>non impeditas ad vires impeditas e&longs;&longs;e ut <lb/>BV ad VS, quandoquidem totas gravita&shy;<lb/>tis vires refert BS. <!-- KEEP S--></s> <s>Cum itaque o&longs;ten&longs;um fuerit <expan abbr="gravitation&etilde;">gravitationem</expan> <lb/>in plano BS ad gravitationem in plano BD <lb/>e&longs;&longs;e reciproc&egrave; ut BD ad BS, hoc e&longs;t, ut Ra&shy;<lb/>dius ad &longs;ecantem anguli inclinationis cum <lb/>verticali, hoc e&longs;t ut BV ad BS, patet vires <lb/>non impeditas ad vires impeditas e&longs;&longs;e ut <lb/>BV ad VS, quandoquidem totas gravita&shy;<lb/>tis vires refert BS. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1283 
Line 1283 
  
 <s>Id <lb/>autem, quod de plano BS dictum e&longs;t, de plano quoque BC, &amp; <lb/>c&aelig;teris quibu&longs;cunque dictum intelligatur; cum enim gravita&shy;<lb/>tio in plano inclinato BC ad gravitationem in perpendiculari <lb/>&longs;it ut BD, hoc e&longs;t BX, ad BC, erit gravitatio in planum ho&shy;<lb/>rizontale ad gravitationem in inclinatum ut BC ad XC, hoc <lb/>e&longs;t ut BT ad DT. </s> <s>Id <lb/>autem, quod de plano BS dictum e&longs;t, de plano quoque BC, &amp; <lb/>c&aelig;teris quibu&longs;cunque dictum intelligatur; cum enim gravita&shy;<lb/>tio in plano inclinato BC ad gravitationem in perpendiculari <lb/>&longs;it ut BD, hoc e&longs;t BX, ad BC, erit gravitatio in planum ho&shy;<lb/>rizontale ad gravitationem in inclinatum ut BC ad XC, hoc <lb/>e&longs;t ut BT ad DT. </s>
  
 <s>Quare gravitatio in planum BS ad gravi&shy;<lb/>tationem in planum BC, e&longs;t ut DR Sinus ver&longs;us inclinationis <lb/>DBS, ad DT Sinum ver&longs;um inclinationis DBC; a&longs;&longs;umptis <pb pagenum="89"/>&longs;cilicet numeris tabulatis ad eundem Radium relatis; nam &longs;i li&shy;<lb/>ne&aelig; &longs;pectentur, non e&longs;t Ratio ut DR ad DT, &longs;ed ut OT <lb/>ad DT; neque enim idem e&longs;t Radius BS &amp; BC; ac proinde <lb/>OT major e&longs;t, qu&agrave;m DR, &longs;icuti Radius BI major e&longs;t Radio <lb/>BS; vel a&longs;&longs;umpto eodem Radio BD, Ratio e&longs;t ut VS ad XC, <lb/>exce&longs;&longs;us &longs;ecantium &longs;upra Radium. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Quare gravitatio in planum BS ad gravi&shy;<lb/>tationem in planum BC, e&longs;t ut DR Sinus ver&longs;us inclinationis <lb/>DBS, ad DT Sinum ver&longs;um inclinationis DBC; a&longs;&longs;umptis <pb xlink:href="017/01/105.jpg" pagenum="89"/>&longs;cilicet numeris tabulatis ad eundem Radium relatis; nam &longs;i li&shy;<lb/>ne&aelig; &longs;pectentur, non e&longs;t Ratio ut DR ad DT, &longs;ed ut OT <lb/>ad DT; neque enim idem e&longs;t Radius BS &amp; BC; ac proinde <lb/>OT major e&longs;t, qu&agrave;m DR, &longs;icuti Radius BI major e&longs;t Radio <lb/>BS; vel a&longs;&longs;umpto eodem Radio BD, Ratio e&longs;t ut VS ad XC, <lb/>exce&longs;&longs;us &longs;ecantium &longs;upra Radium. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Id ver&ograve; ex dictis &longs;ub finem capitis &longs;uperioris videtur mani&shy;<lb/>fe&longs;tum: nam &longs;i in plano BC retinetur pondus lib.  <s>Id ver&ograve; ex dictis &longs;ub finem capitis &longs;uperioris videtur mani&shy;<lb/>fe&longs;tum: nam &longs;i in plano BC retinetur pondus lib.
  
Line 1291 
Line 1291 
  
 40 1/2, pa&shy;<lb/>tet &agrave; plano &longs;u&longs;tineri lib.9 1/2; ac proinde grave, quod habet gra&shy;<lb/>vitatem totam ut 100, in plano BC gravitabit ut 81, &amp; urge&shy;<lb/>bit ut 19 &longs;ubjectum planum. </s></p><p type="main"> 40 1/2, pa&shy;<lb/>tet &agrave; plano &longs;u&longs;tineri lib.9 1/2; ac proinde grave, quod habet gra&shy;<lb/>vitatem totam ut 100, in plano BC gravitabit ut 81, &amp; urge&shy;<lb/>bit ut 19 &longs;ubjectum planum. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ex his fieri pote&longs;t &longs;atis qu&aelig;&shy;<lb/><figure id="fig13"/><lb/>renti, cur &longs;u&longs;tinens columnam <lb/>OR plus gravitatis percipiat, <lb/>qu&agrave;m qui &longs;u&longs;tinet columnam <lb/>SR: quia nimirum, qui &longs;u&longs;tinet, <lb/>e&longs;t pars plani inclinati, in quo ja&shy;<lb/>cens concipitur columna: quan&shy;<lb/>do igitur e&longs;t pars plani habentis <lb/>inclinationem LOR, gravitas, <lb/>qu&aelig; &longs;u&longs;tinetur &agrave; &longs;ubjecto plano, &longs;e habet ad totam gravitatem <lb/>ut Sinus Ver&longs;us anguli LOR ad Radium; Quando autem e&longs;t <lb/>pars plani habentis inclinationem VSR, gravitatio in &longs;ub&shy;<lb/>jectum planum &longs;u&longs;tinens e&longs;t ad totam gravitationem ut Sinus <lb/>Ver&longs;us anguli VSR ad eumdem Radium. <!-- KEEP S--></s> <s>Ex his fieri pote&longs;t &longs;atis qu&aelig;&shy;<lb/><figure id="id.017.01.105.1.jpg" xlink:href="017/01/105/1.jpg"/><lb/>renti, cur &longs;u&longs;tinens columnam <lb/>OR plus gravitatis percipiat, <lb/>qu&agrave;m qui &longs;u&longs;tinet columnam <lb/>SR: quia nimirum, qui &longs;u&longs;tinet, <lb/>e&longs;t pars plani inclinati, in quo ja&shy;<lb/>cens concipitur columna: quan&shy;<lb/>do igitur e&longs;t pars plani habentis <lb/>inclinationem LOR, gravitas, <lb/>qu&aelig; &longs;u&longs;tinetur &agrave; &longs;ubjecto plano, &longs;e habet ad totam gravitatem <lb/>ut Sinus Ver&longs;us anguli LOR ad Radium; Quando autem e&longs;t <lb/>pars plani habentis inclinationem VSR, gravitatio in &longs;ub&shy;<lb/>jectum planum &longs;u&longs;tinens e&longs;t ad totam gravitationem ut Sinus <lb/>Ver&longs;us anguli VSR ad eumdem Radium. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Atqui Sinus Ver&longs;us <lb/>anguli VSR minoris minor e&longs;t Sinu Ver&longs;o anguli LOR ma&shy;<lb/>joris; igitur minor e&longs;t gravitatio SR, quam OR. </s> <s>Atqui Sinus Ver&longs;us <lb/>anguli VSR minoris minor e&longs;t Sinu Ver&longs;o anguli LOR ma&shy;<lb/>joris; igitur minor e&longs;t gravitatio SR, quam OR. </s>
  
 <s>Verum qui&shy;<lb/>dem e&longs;t illud, quod &longs;i in R aliquo obice prohibeatur, ne de&shy;<lb/>&longs;cendat; variat&acirc; inclinatione, quo fit minor &longs;u&longs;tinentis labor, <lb/>c&ograve; augetur magis conatus potenti&aelig; in R detinentis columnam, <lb/>ne juxta plani inclinationem de&longs;cendat. </s> <s>Verum qui&shy;<lb/>dem e&longs;t illud, quod &longs;i in R aliquo obice prohibeatur, ne de&shy;<lb/>&longs;cendat; variat&acirc; inclinatione, quo fit minor &longs;u&longs;tinentis labor, <lb/>c&ograve; augetur magis conatus potenti&aelig; in R detinentis columnam, <lb/>ne juxta plani inclinationem de&longs;cendat. </s>
  
 <s>Hinc &longs;i duo &longs;int co&shy;<lb/>lumnam inclinatam deferentes, qui illam in R &longs;u&longs;tinet, plus <lb/>&longs;ubit laboris, qu&agrave;m qui in O, aut S: quia pr&aelig;ter gravitatio&shy;<lb/>nem, quam percipit tanquam pars plani inclinati SR aut OR, <lb/>debet pr&aelig;terea retinere columnam proclivem ad de&longs;cen&longs;um <lb/>propter plani inclinationem; ide&ograve; c&ugrave;m &longs;calas, aut montis cli&shy;<lb/>vum con&longs;cendunt, qui in &longs;uperiore loco e&longs;t, minimum &longs;ubit <pb pagenum="90"/>laboris. </s> <s>Hinc &longs;i duo &longs;int co&shy;<lb/>lumnam inclinatam deferentes, qui illam in R &longs;u&longs;tinet, plus <lb/>&longs;ubit laboris, qu&agrave;m qui in O, aut S: quia pr&aelig;ter gravitatio&shy;<lb/>nem, quam percipit tanquam pars plani inclinati SR aut OR, <lb/>debet pr&aelig;terea retinere columnam proclivem ad de&longs;cen&longs;um <lb/>propter plani inclinationem; ide&ograve; c&ugrave;m &longs;calas, aut montis cli&shy;<lb/>vum con&longs;cendunt, qui in &longs;uperiore loco e&longs;t, minimum &longs;ubit <pb xlink:href="017/01/106.jpg" pagenum="90"/>laboris. </s>
  
 <s>Huc etiam revocari po&longs;&longs;e videtur ratio, ob quam in <lb/>elevando pontes illos ver&longs;atiles, qui arcium portis opponuntur, <lb/>initio major percipiatur difficultas, &longs;ed dem&ugrave;m facillim&egrave; ele&shy;<lb/>ventur. </s> <s>Huc etiam revocari po&longs;&longs;e videtur ratio, ob quam in <lb/>elevando pontes illos ver&longs;atiles, qui arcium portis opponuntur, <lb/>initio major percipiatur difficultas, &longs;ed dem&ugrave;m facillim&egrave; ele&shy;<lb/>ventur. </s>
  
Line 1307 
Line 1307 
  
 <s>E&longs;t &longs;iquidem certum apud <lb/>omnes mechanicos, tam ubi de libra, qu&agrave;m ubi de vecte &longs;ermo <lb/>e&longs;t, aliam &longs;ervari Rationem qu&agrave;m Sinuum Ver&longs;orum in mo&shy;<lb/>mento potenti&aelig;, aut ponderis determinando. </s> <s>E&longs;t &longs;iquidem certum apud <lb/>omnes mechanicos, tam ubi de libra, qu&agrave;m ubi de vecte &longs;ermo <lb/>e&longs;t, aliam &longs;ervari Rationem qu&agrave;m Sinuum Ver&longs;orum in mo&shy;<lb/>mento potenti&aelig;, aut ponderis determinando. </s>
  
 <s>Sit vectis, aut <lb/><figure id="fig14"/><lb/>libr&aelig; brachium EC, hypomochlion <lb/>&longs;eu centrum C; attollatur in H, aut <lb/>in D; omnes con&longs;entiunt momentum <lb/>potenti&aelig; aut ponderis in E ad mo&shy;<lb/>mentum in H, e&longs;&longs;e ut HC ad IC, <lb/>ad momentum ver&ograve; in D e&longs;&longs;e ut DC <lb/>ad FC. </s> <s>Sit vectis, aut <lb/><figure id="id.017.01.106.1.jpg" xlink:href="017/01/106/1.jpg"/><lb/>libr&aelig; brachium EC, hypomochlion <lb/>&longs;eu centrum C; attollatur in H, aut <lb/>in D; omnes con&longs;entiunt momentum <lb/>potenti&aelig; aut ponderis in E ad mo&shy;<lb/>mentum in H, e&longs;&longs;e ut HC ad IC, <lb/>ad momentum ver&ograve; in D e&longs;&longs;e ut DC <lb/>ad FC. </s>
  
 <s>E&longs;t igitur, inquis, gravitatio <lb/>in planum DC ad gravitationem in <lb/>planum horizontale EC, ut FC ad DC; in planum ver&ograve; HC, <lb/>ut IC ad HC, hoc e&longs;t ut Sinus Rectus anguli inclinationis ad <lb/>Radium. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>E&longs;t igitur, inquis, gravitatio <lb/>in planum DC ad gravitationem in <lb/>planum horizontale EC, ut FC ad DC; in planum ver&ograve; HC, <lb/>ut IC ad HC, hoc e&longs;t ut Sinus Rectus anguli inclinationis ad <lb/>Radium. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1317 
Line 1317 
  
 <lb/><s>Neque hic liceat ad &aelig;qualitatem potentiarum confugere, ut <lb/>&longs;icut per 47. lib.  <lb/><s>Neque hic liceat ad &aelig;qualitatem potentiarum confugere, ut <lb/>&longs;icut per 47. lib.
  
 1. Eucl. <!-- REMOVE S-->linea DC pote&longs;t quadrata linearum <lb/>DF, FC, ita vis totius gravitatis &aelig;qualis gravitationibus in <lb/>plano inclinato &amp; in planum inclinatum eandem &longs;ervet pro&shy;<lb/>portionem laterum trianguli DFC, ade&ograve; ut totam gravitatem <pb pagenum="91"/>Secans anguli inclinationis exprimat, gravitationem in plano <lb/>inclinato Radius, Tangens ver&ograve; gravitationem in planum in&shy;<lb/>clinatum. </s> 1. Eucl. <!-- REMOVE S-->linea DC pote&longs;t quadrata linearum <lb/>DF, FC, ita vis totius gravitatis &aelig;qualis gravitationibus in <lb/>plano inclinato &amp; in planum inclinatum eandem &longs;ervet pro&shy;<lb/>portionem laterum trianguli DFC, ade&ograve; ut totam gravitatem <pb xlink:href="017/01/107.jpg" pagenum="91"/>Secans anguli inclinationis exprimat, gravitationem in plano <lb/>inclinato Radius, Tangens ver&ograve; gravitationem in planum in&shy;<lb/>clinatum. </s>
  
  
  
Line 1337 
Line 1337 
  
 <s>Nam &longs;i DC &longs;it columna, <lb/>aut pons ver&longs;atilis, retineaturque in C, jam punctum C vicem <lb/>obtinens &longs;ubjecti plani, illiu&longs;que munere fungens, &longs;u&longs;tinet <lb/>ponderis partem EF, reliqua FC, qu&aelig; e&longs;t men&longs;ura momenti <lb/>ad de&longs;cendendum, debet &longs;u&longs;tineri &agrave; potentia motum impe&shy;<lb/>diente per DG. <!-- KEEP S--></s> <s>Nam &longs;i DC &longs;it columna, <lb/>aut pons ver&longs;atilis, retineaturque in C, jam punctum C vicem <lb/>obtinens &longs;ubjecti plani, illiu&longs;que munere fungens, &longs;u&longs;tinet <lb/>ponderis partem EF, reliqua FC, qu&aelig; e&longs;t men&longs;ura momenti <lb/>ad de&longs;cendendum, debet &longs;u&longs;tineri &agrave; potentia motum impe&shy;<lb/>diente per DG. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Sin autem per DC planum columna moveri <lb/>po&longs;&longs;it rect&acirc; &amp; de&longs;cendere, vis de&longs;cendendi ad totam gravitatio&shy;<lb/>nem e&longs;t ut DF ad DC, gravitatio autem contra &longs;u&longs;tinentem <lb/>e&longs;t ad totam gravitationem ut Sinus Ver&longs;us anguli inclinationis <pb pagenum="92"/>FDC ad Radium; qui enim &longs;u&longs;tinet grave, dum de&longs;cendit in&shy;<lb/>clinatum, habet rationem plani inclinati. </s> <s>Sin autem per DC planum columna moveri <lb/>po&longs;&longs;it rect&acirc; &amp; de&longs;cendere, vis de&longs;cendendi ad totam gravitatio&shy;<lb/>nem e&longs;t ut DF ad DC, gravitatio autem contra &longs;u&longs;tinentem <lb/>e&longs;t ad totam gravitationem ut Sinus Ver&longs;us anguli inclinationis <pb xlink:href="017/01/108.jpg" pagenum="92"/>FDC ad Radium; qui enim &longs;u&longs;tinet grave, dum de&longs;cendit in&shy;<lb/>clinatum, habet rationem plani inclinati. </s>
  
 <s>Neque id mirum vi&shy;<lb/>deri debet, quandoquidem plurimum refert, an per planum <lb/>DG an ver&ograve; per DC &longs;it determinatio ad motum, &amp; qu&acirc; ra&shy;<lb/>tione &longs;u&longs;tinens opponatur virtuti motiv&aelig;: quare c&ugrave;m divers&acirc; <lb/>ratione opponatur motui circa centrum C, ac motui per pla&shy;<lb/>num DC, etiam di&longs;par erit in &longs;u&longs;tinendo difficultas. </s></p><p type="main"> <s>Neque id mirum vi&shy;<lb/>deri debet, quandoquidem plurimum refert, an per planum <lb/>DG an ver&ograve; per DC &longs;it determinatio ad motum, &amp; qu&acirc; ra&shy;<lb/>tione &longs;u&longs;tinens opponatur virtuti motiv&aelig;: quare c&ugrave;m divers&acirc; <lb/>ratione opponatur motui circa centrum C, ac motui per pla&shy;<lb/>num DC, etiam di&longs;par erit in &longs;u&longs;tinendo difficultas. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ex his, qu&aelig; t&ugrave;m hoc, t&ugrave;m &longs;uperiori capite di&longs;putata &longs;unt, <lb/>habes quid funambulis re&longs;pondeas volatum mentiri meditanti&shy;<lb/>bus, cum pectore in&longs;i&longs;tentes intento funi, diductis cruribus &amp; <lb/>exten&longs;is brachiis, corpus &aelig;qualibus momentis librant, s&eacute;que <lb/>ex edit&acirc; turri in depre&longs;&longs;iorem locum pr&aelig;cipites dant; &longs;i fort&egrave;, <lb/>ut noverint, qu&agrave;m &longs;olidus e&longs;&longs;e debeat ac validus funis, quo iis <lb/>utendum e&longs;t, qu&aelig;rant, quantis momentis corpus urgeat &longs;ub&shy;<lb/><figure id="fig15"/><lb/>jectum funem. </s> <s>Ex his, qu&aelig; t&ugrave;m hoc, t&ugrave;m &longs;uperiori capite di&longs;putata &longs;unt, <lb/>habes quid funambulis re&longs;pondeas volatum mentiri meditanti&shy;<lb/>bus, cum pectore in&longs;i&longs;tentes intento funi, diductis cruribus &amp; <lb/>exten&longs;is brachiis, corpus &aelig;qualibus momentis librant, s&eacute;que <lb/>ex edit&acirc; turri in depre&longs;&longs;iorem locum pr&aelig;cipites dant; &longs;i fort&egrave;, <lb/>ut noverint, qu&agrave;m &longs;olidus e&longs;&longs;e debeat ac validus funis, quo iis <lb/>utendum e&longs;t, qu&aelig;rant, quantis momentis corpus urgeat &longs;ub&shy;<lb/><figure id="id.017.01.108.1.jpg" xlink:href="017/01/108/1.jpg"/><lb/>jectum funem. </s>
  
 <s>Dat&acirc; enim turris altitudi&shy;<lb/>ne BD, &amp; depre&longs;&longs;ioris loci, in quem de&shy;<lb/>&longs;cendendum e&longs;t, di&longs;tanti&acirc; DC, collect&iacute;&longs;&shy;<lb/>que in &longs;ummam harum quadratis, Radix <lb/>&longs;umm&aelig; dabit BC funis longitudinem; ex <lb/>qu&acirc; &longs;i auferatur BX turris altitudini BD <lb/>&aelig;qualis, erit BC divi&longs;a in X juxt&agrave; Ratio&shy;<lb/>nem momentorum, qu&aelig; corporis gravitas <lb/>exercet in plano inclinato, &amp; in planum <lb/>inclinatum. </s> <s>Dat&acirc; enim turris altitudi&shy;<lb/>ne BD, &amp; depre&longs;&longs;ioris loci, in quem de&shy;<lb/>&longs;cendendum e&longs;t, di&longs;tanti&acirc; DC, collect&iacute;&longs;&shy;<lb/>que in &longs;ummam harum quadratis, Radix <lb/>&longs;umm&aelig; dabit BC funis longitudinem; ex <lb/>qu&acirc; &longs;i auferatur BX turris altitudini BD <lb/>&aelig;qualis, erit BC divi&longs;a in X juxt&agrave; Ratio&shy;<lb/>nem momentorum, qu&aelig; corporis gravitas <lb/>exercet in plano inclinato, &amp; in planum <lb/>inclinatum. </s>
  
 <s>Sic po&longs;it&acirc; BD ped. <!-- REMOVE S-->150, &amp; DC ped. <!-- REMOVE S-->200, BC e&longs;t <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->250: ex qu&acirc; &longs;i auferatur BD, erit BX 150, &amp; XC 100. <lb/>Statue autem totius gravitatis corporis funambuli momenta <lb/>220; h&aelig;c dividantur in duas partes, quarum major &longs;it &longs;e&longs;qui&shy;<lb/>altera minoris, &longs;icut BX inventa e&longs;t ip&longs;ius XC &longs;e&longs;quialtera, &amp; <lb/>erunt momenta quidem ad de&longs;cendendum in plano inclinato <lb/>132, momenta ver&ograve; gravitationis in planum inclinatum, hoc <lb/>e&longs;t in &longs;ubjectum funem, 88. H&aelig;c tamen intelligenda &longs;unt e&acirc; <lb/>fact&acirc; hypothe&longs;i, qu&ograve;d funis rect&acirc; intentus permaneret: c&aelig;te&shy;<lb/>r&ugrave;m cum &amp; &longs;uopte pondere, &amp; &longs;ub impo&longs;iti corporis mole &longs;ub&shy;<lb/>&longs;idat, atque inflectatur, pr&aelig;&longs;ertim circ&agrave; medium, &longs;atis apparet <lb/>adhuc majorem &longs;ubjecti plani inclinationem &aelig;&longs;timandam e&longs;&longs;e, <lb/>qu&agrave;m qu&aelig; ex altitudine DB &amp; di&longs;tanti&acirc; DC inferatur, quin <lb/>&amp; illam pro divers&acirc; ab extremitatibus di&longs;tanti&acirc; &longs;ubinde muta&shy;<lb/>ri, ac proinde validiori fune opus e&longs;&longs;e. <pb pagenum="93"/><gap desc="hr tag"/></s> <s>Sic po&longs;it&acirc; BD ped. <!-- REMOVE S-->150, &amp; DC ped. <!-- REMOVE S-->200, BC e&longs;t <lb/>ped. <!-- REMOVE S-->250: ex qu&acirc; &longs;i auferatur BD, erit BX 150, &amp; XC 100. <lb/>Statue autem totius gravitatis corporis funambuli momenta <lb/>220; h&aelig;c dividantur in duas partes, quarum major &longs;it &longs;e&longs;qui&shy;<lb/>altera minoris, &longs;icut BX inventa e&longs;t ip&longs;ius XC &longs;e&longs;quialtera, &amp; <lb/>erunt momenta quidem ad de&longs;cendendum in plano inclinato <lb/>132, momenta ver&ograve; gravitationis in planum inclinatum, hoc <lb/>e&longs;t in &longs;ubjectum funem, 88. H&aelig;c tamen intelligenda &longs;unt e&acirc; <lb/>fact&acirc; hypothe&longs;i, qu&ograve;d funis rect&acirc; intentus permaneret: c&aelig;te&shy;<lb/>r&ugrave;m cum &amp; &longs;uopte pondere, &amp; &longs;ub impo&longs;iti corporis mole &longs;ub&shy;<lb/>&longs;idat, atque inflectatur, pr&aelig;&longs;ertim circ&agrave; medium, &longs;atis apparet <lb/>adhuc majorem &longs;ubjecti plani inclinationem &aelig;&longs;timandam e&longs;&longs;e, <lb/>qu&agrave;m qu&aelig; ex altitudine DB &amp; di&longs;tanti&acirc; DC inferatur, quin <lb/>&amp; illam pro divers&acirc; ab extremitatibus di&longs;tanti&acirc; &longs;ubinde muta&shy;<lb/>ri, ac proinde validiori fune opus e&longs;&longs;e. <pb xlink:href="017/01/109.jpg" pagenum="93"/><gap desc="hr tag"/></s>
  
  
  
Line 1361 
Line 1361 
  
 <s>Ex his &longs;i quidem, qu&aelig; hactenus di&longs;puta&shy;<lb/>ta &longs;unt, lux, opinor, non modica ad hanc, quam examinan&shy;<lb/>dam &longs;u&longs;cipimus qu&aelig;&longs;tionem, derivabitur. </s></p><p type="main"> <s>Ex his &longs;i quidem, qu&aelig; hactenus di&longs;puta&shy;<lb/>ta &longs;unt, lux, opinor, non modica ad hanc, quam examinan&shy;<lb/>dam &longs;u&longs;cipimus qu&aelig;&longs;tionem, derivabitur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Pendeat ex clavo C ad perpen&shy;<lb/><figure id="fig16"/><lb/>diculum globus ferreus A, quem <lb/>&longs;uppo&longs;itum planum horizontale <lb/>BD ita exact&egrave; contingat, ut nihil <lb/>de funiculi CA intentione remit&shy;<lb/>tatur. </s> <s>Pendeat ex clavo C ad perpen&shy;<lb/><figure id="id.017.01.109.1.jpg" xlink:href="017/01/109/1.jpg"/><lb/>diculum globus ferreus A, quem <lb/>&longs;uppo&longs;itum planum horizontale <lb/>BD ita exact&egrave; contingat, ut nihil <lb/>de funiculi CA intentione remit&shy;<lb/>tatur. </s>
  
 <s>Satis apparet &longs;ubjecto pla&shy;<lb/>no BD non incumbere globum A, <lb/>&longs;ed omnia &longs;u&aelig; gravitationis, qua <lb/>deor&longs;um nititur, momenta exer&shy;<lb/>cere contr&agrave; clavum C, ex quo &longs;u&longs;pen&longs;us ad perpendiculum <lb/>pendet. </s> <s>Satis apparet &longs;ubjecto pla&shy;<lb/>no BD non incumbere globum A, <lb/>&longs;ed omnia &longs;u&aelig; gravitationis, qua <lb/>deor&longs;um nititur, momenta exer&shy;<lb/>cere contr&agrave; clavum C, ex quo &longs;u&longs;pen&longs;us ad perpendiculum <lb/>pendet. </s>
  
 <s>Quod &longs;i aut clavus C, nemine funem retinente, revel&shy;<lb/>leretur, aut funis CA pr&aelig;cideretur, jam tota vis de&longs;cendendi, <lb/>qu&aelig; corpori A ine&longs;t, urgeret &longs;ubjectum planum BD; nec ta&shy;<lb/>men in motum erumperet globus, quia planum BD; pari u&longs;que&shy;<lb/>quaque ad perpendiculum inclinatione libratur, atque ade&ograve; <lb/>motui pror&longs;us ob&longs;i&longs;tit. </s></p><p type="main"> <s>Quod &longs;i aut clavus C, nemine funem retinente, revel&shy;<lb/>leretur, aut funis CA pr&aelig;cideretur, jam tota vis de&longs;cendendi, <lb/>qu&aelig; corpori A ine&longs;t, urgeret &longs;ubjectum planum BD; nec ta&shy;<lb/>men in motum erumperet globus, quia planum BD; pari u&longs;que&shy;<lb/>quaque ad perpendiculum inclinatione libratur, atque ade&ograve; <lb/>motui pror&longs;us ob&longs;i&longs;tit. </s></p><p type="main">
  
 <s>Jam ver&ograve; &longs;i globum A pariter ex perpendiculo CA penden&shy;<lb/>tem contingat planum aliud non quidem horizontale, &longs;ed in&shy;<lb/>clinatum EF, manife&longs;tum e&longs;t totam pariter gravitationem <lb/>exerceri contra clavum C retinentem, planumque contingens <pb pagenum="94"/>omnin&ograve; non urgeri, ni&longs;i pr&aelig;ci&longs;o funiculo &longs;ibi relinquatur glo&shy;<lb/>bus, ut in inclinato plano EF ad de&longs;cen&longs;um pronus contra &longs;ub&shy;<lb/>jectum planum nitatur, &agrave; quo cogitur, ut in motu &agrave; recto, quod <lb/>ad univer&longs;i centrum e&longs;t, itinere deflectat. </s></p><p type="main"> <s>Jam ver&ograve; &longs;i globum A pariter ex perpendiculo CA penden&shy;<lb/>tem contingat planum aliud non quidem horizontale, &longs;ed in&shy;<lb/>clinatum EF, manife&longs;tum e&longs;t totam pariter gravitationem <lb/>exerceri contra clavum C retinentem, planumque contingens <pb xlink:href="017/01/110.jpg" pagenum="94"/>omnin&ograve; non urgeri, ni&longs;i pr&aelig;ci&longs;o funiculo &longs;ibi relinquatur glo&shy;<lb/>bus, ut in inclinato plano EF ad de&longs;cen&longs;um pronus contra &longs;ub&shy;<lb/>jectum planum nitatur, &agrave; quo cogitur, ut in motu &agrave; recto, quod <lb/>ad univer&longs;i centrum e&longs;t, itinere deflectat. </s></p><p type="main">
  
 <s>Quod &longs;i planum inclinatum EF ita &longs;u&longs;pen&longs;o globo A &longs;ubji&shy;<lb/>ciatur, ut recta linea centrum gravitatis A, &amp; punctum &longs;u&longs;&shy;<lb/>pen&longs;ionis H conjungens parallela &longs;it line&aelig; EF, quam in plano <lb/>inclinato de&longs;cendens globus percurreret; momenta quidem <lb/>gravitationis, qu&aelig; in eo plano obtineret globus ad de&longs;cenden&shy;<lb/>dum, exercebit advers&ugrave;s clavum retinentem in H, &longs;ubjectum <lb/>ver&ograve; planum EF perinde urgebitur, atque &longs;i nullo retinente li&shy;<lb/>bera e&longs;&longs;et globo de&longs;cendendi facultas: vis enim, qu&acirc; prohibe&shy;<lb/>tur globus, ne moveatur &longs;ecund&ugrave;m rectam lineam, ut con&longs;tat, <lb/>opponitur de&longs;cen&longs;ui in plano inclinato; ejus autem directio <lb/>AH non opponitur nitenti in planum, cui parallela e&longs;t. </s></p><p type="main"> <s>Quod &longs;i planum inclinatum EF ita &longs;u&longs;pen&longs;o globo A &longs;ubji&shy;<lb/>ciatur, ut recta linea centrum gravitatis A, &amp; punctum &longs;u&longs;&shy;<lb/>pen&longs;ionis H conjungens parallela &longs;it line&aelig; EF, quam in plano <lb/>inclinato de&longs;cendens globus percurreret; momenta quidem <lb/>gravitationis, qu&aelig; in eo plano obtineret globus ad de&longs;cenden&shy;<lb/>dum, exercebit advers&ugrave;s clavum retinentem in H, &longs;ubjectum <lb/>ver&ograve; planum EF perinde urgebitur, atque &longs;i nullo retinente li&shy;<lb/>bera e&longs;&longs;et globo de&longs;cendendi facultas: vis enim, qu&acirc; prohibe&shy;<lb/>tur globus, ne moveatur &longs;ecund&ugrave;m rectam lineam, ut con&longs;tat, <lb/>opponitur de&longs;cen&longs;ui in plano inclinato; ejus autem directio <lb/>AH non opponitur nitenti in planum, cui parallela e&longs;t. </s></p><p type="main">
  
Line 1379 
Line 1379 
  
 <s>Qu&aelig; ver&ograve; fuerit inter <lb/>CA &amp; HA, tollet quidem de&longs;cen&longs;um in plano EF inclinato; <lb/>&longs;ed non omnin&ograve; prohibebit, quin &longs;ubjectum planum, cui aliqua&shy;<lb/>tenus nititur, urgeat. </s> <s>Qu&aelig; ver&ograve; fuerit inter <lb/>CA &amp; HA, tollet quidem de&longs;cen&longs;um in plano EF inclinato; <lb/>&longs;ed non omnin&ograve; prohibebit, quin &longs;ubjectum planum, cui aliqua&shy;<lb/>tenus nititur, urgeat. </s>
  
 <s>Id quod facil&egrave; intelligas, &longs;i plana &longs;ubjecta <lb/>BD horizontale, &amp; EF inclinatum ex maxim&egrave; flexili mate&shy;<lb/>ria, puta, papyro, concipias; in qu&acirc;libet enim &longs;u&longs;pen&longs;ione <lb/>inter C, &amp; L, planum BD horizontale flectetur ex pondere, <lb/>non autem inclinatum EF: contr&agrave; ver&ograve; in omni &longs;u&longs;pen&longs;ione <pb pagenum="95"/>inter C &amp; H, planum inclinatum EF flectetur; at non item ho&shy;<lb/>rizontale BD, quia nimirum inclinatum EF prohibet, ne recta <lb/>HA ad perpendiculum accedens verticalis fiat. </s></p><p type="main"> <s>Id quod facil&egrave; intelligas, &longs;i plana &longs;ubjecta <lb/>BD horizontale, &amp; EF inclinatum ex maxim&egrave; flexili mate&shy;<lb/>ria, puta, papyro, concipias; in qu&acirc;libet enim &longs;u&longs;pen&longs;ione <lb/>inter C, &amp; L, planum BD horizontale flectetur ex pondere, <lb/>non autem inclinatum EF: contr&agrave; ver&ograve; in omni &longs;u&longs;pen&longs;ione <pb xlink:href="017/01/111.jpg" pagenum="95"/>inter C &amp; H, planum inclinatum EF flectetur; at non item ho&shy;<lb/>rizontale BD, quia nimirum inclinatum EF prohibet, ne recta <lb/>HA ad perpendiculum accedens verticalis fiat. </s></p><p type="main">
  
 <s>Unum hic pr&aelig;terea con&longs;iderandum venit, quod &longs;uperiori <lb/>capite &longs;ubindicatum fuit; &longs;i videlicet non ex flexili fune deor&shy;<lb/>&longs;um pendeat globus, &longs;ed rigido bacillo circ&agrave; axem inferi&ugrave;s po&shy;<lb/>&longs;itum ver&longs;atili adnectatur &longs;upe&shy;<lb/><figure id="fig17"/><lb/>ri&ugrave;s. </s> <s>Unum hic pr&aelig;terea con&longs;iderandum venit, quod &longs;uperiori <lb/>capite &longs;ubindicatum fuit; &longs;i videlicet non ex flexili fune deor&shy;<lb/>&longs;um pendeat globus, &longs;ed rigido bacillo circ&agrave; axem inferi&ugrave;s po&shy;<lb/>&longs;itum ver&longs;atili adnectatur &longs;upe&shy;<lb/><figure id="id.017.01.111.1.jpg" xlink:href="017/01/111/1.jpg"/><lb/>ri&ugrave;s. </s>
  
 <s>Sic rectus bacillus AB, cujus <lb/>extremitas altera adnexum ha&shy;<lb/>beat globum B, altera &longs;it circ&agrave; <lb/>axem A ver&longs;atilis. </s> <s>Sic rectus bacillus AB, cujus <lb/>extremitas altera adnexum ha&shy;<lb/>beat globum B, altera &longs;it circ&agrave; <lb/>axem A ver&longs;atilis. </s>
  
Line 1397 
Line 1397 
  
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>Quia tamen in motu globus ex bacilli conver&longs;ione circ&agrave; <lb/>axem A non pote&longs;t percurrere rectam BC, &longs;ed ita retinetur &agrave; <lb/>bacillo, cui adnectitur, ut de&longs;cendat in F, jam in alio plano <lb/>minorem inclinationem habente con&longs;titutus intelligitur, nimi&shy;<lb/>r&ugrave;m in plano FG, quod cum perpendiculo FL efficit angulum <lb/>inclinationis GFL &aelig;qualem angulo LAF elevationis: id quod <lb/>e&acirc;dem plan&egrave; methodo, ac &longs;uperi&ugrave;s factum e&longs;t, demon&longs;tratur. <pb pagenum="96"/>Ex quo fit, quemadmodum in huju&longs;modi conver&longs;ione globus <lb/>in alio atque alio plano inclinato con&longs;tituitur, ita alia atque alia <lb/>obtinere gravitatis momenta: in B &longs;iquidem gravitat ut BD ad <lb/>BE, in F ver&ograve; ut HF ad FI. <!-- KEEP S--></s> <s>Quia tamen in motu globus ex bacilli conver&longs;ione circ&agrave; <lb/>axem A non pote&longs;t percurrere rectam BC, &longs;ed ita retinetur &agrave; <lb/>bacillo, cui adnectitur, ut de&longs;cendat in F, jam in alio plano <lb/>minorem inclinationem habente con&longs;titutus intelligitur, nimi&shy;<lb/>r&ugrave;m in plano FG, quod cum perpendiculo FL efficit angulum <lb/>inclinationis GFL &aelig;qualem angulo LAF elevationis: id quod <lb/>e&acirc;dem plan&egrave; methodo, ac &longs;uperi&ugrave;s factum e&longs;t, demon&longs;tratur. <pb xlink:href="017/01/112.jpg" pagenum="96"/>Ex quo fit, quemadmodum in huju&longs;modi conver&longs;ione globus <lb/>in alio atque alio plano inclinato con&longs;tituitur, ita alia atque alia <lb/>obtinere gravitatis momenta: in B &longs;iquidem gravitat ut BD ad <lb/>BE, in F ver&ograve; ut HF ad FI. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Cum igitur Radius utrobique ex <lb/>hypothe&longs;i &aelig;qualis &longs;it, videlicet DB, &amp; HF, major autem &longs;it <lb/>BE Secans majoris anguli DBE, qu&agrave;m FI Secans minoris an&shy;<lb/>guli HFI, con&longs;tat ex 8. lib.  <s>Cum igitur Radius utrobique ex <lb/>hypothe&longs;i &aelig;qualis &longs;it, videlicet DB, &amp; HF, major autem &longs;it <lb/>BE Secans majoris anguli DBE, qu&agrave;m FI Secans minoris an&shy;<lb/>guli HFI, con&longs;tat ex 8. lib.
  
Line 1405 
Line 1405 
  
 <s>Ex his attent&egrave; perpen&longs;is facilis e&longs;t tran&longs;itus ad &longs;u&longs;pen&longs;orum <lb/>corporum gravitationem inve&longs;tigandam. </s> <s>Ex his attent&egrave; perpen&longs;is facilis e&longs;t tran&longs;itus ad &longs;u&longs;pen&longs;orum <lb/>corporum gravitationem inve&longs;tigandam. </s>
  
 <s>Sit enim jam non in&shy;<lb/><figure id="fig18"/><lb/>feri&ugrave;s, &longs;ed &longs;uperi&ugrave;s po&longs;itus <lb/>Axis A, circa quem ver&longs;a&shy;<lb/>tilis e&longs;t funiculus AB, cui <lb/>globus B adnectitur. </s> <s>Sit enim jam non in&shy;<lb/><figure id="id.017.01.112.1.jpg" xlink:href="017/01/112/1.jpg"/><lb/>feri&ugrave;s, &longs;ed &longs;uperi&ugrave;s po&longs;itus <lb/>Axis A, circa quem ver&longs;a&shy;<lb/>tilis e&longs;t funiculus AB, cui <lb/>globus B adnectitur. </s>
  
 <s>Con&shy;<lb/>&longs;tat &longs;an&egrave; non ad perpendi&shy;<lb/>culum BD cadere po&longs;&longs;e <lb/>globum B; &longs;ed &agrave; recto deor&shy;<lb/>&longs;um tramite deflectere, fu&shy;<lb/>niculo &longs;cilicet AB eum re&shy;<lb/>tinente, quemadmodum ri&shy;<lb/>gidus bacillus OB eum ali&shy;<lb/>quaten&ugrave;s &longs;u&longs;tineret. </s> <s>Con&shy;<lb/>&longs;tat &longs;an&egrave; non ad perpendi&shy;<lb/>culum BD cadere po&longs;&longs;e <lb/>globum B; &longs;ed &agrave; recto deor&shy;<lb/>&longs;um tramite deflectere, fu&shy;<lb/>niculo &longs;cilicet AB eum re&shy;<lb/>tinente, quemadmodum ri&shy;<lb/>gidus bacillus OB eum ali&shy;<lb/>quaten&ugrave;s &longs;u&longs;tineret. </s>
  
Line 1413 
Line 1413 
  
 <s>Momenta igitur gra&shy;<lb/>vitatis in eo plano inclinato, ad gravitatis momenta &longs;i corpus <lb/>liber&egrave; de&longs;cenderet, in e&acirc; &longs;unt Ratione, qu&aelig; e&longs;t DB ad BE; <lb/>hoc e&longs;t DO ad OB per 8. lib.6. hoc e&longs;t KB ad BA per 4.lib.6. <lb/>Haud di&longs;pari methodo ratiocinantes o&longs;tendemus globi in F <lb/>con&longs;tituti momenta ad gravitandum e&longs;&longs;e perinde, atque &longs;i e&longs;&shy;<lb/>&longs;et in plano inclinato FI, in quod ad rectos angulos cadit fu&shy;<lb/>niculus AF; ac proinde gravitatio in F, &longs;i de&longs;cendendi vis <lb/>pr&aelig;cis&egrave; &longs;pectetur, ad gravitationem globi liberi, e&longs;t ut HF <lb/>ad FI, hoc e&longs;t, ut GF ad FA. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Momenta igitur gra&shy;<lb/>vitatis in eo plano inclinato, ad gravitatis momenta &longs;i corpus <lb/>liber&egrave; de&longs;cenderet, in e&acirc; &longs;unt Ratione, qu&aelig; e&longs;t DB ad BE; <lb/>hoc e&longs;t DO ad OB per 8. lib.6. hoc e&longs;t KB ad BA per 4.lib.6. <lb/>Haud di&longs;pari methodo ratiocinantes o&longs;tendemus globi in F <lb/>con&longs;tituti momenta ad gravitandum e&longs;&longs;e perinde, atque &longs;i e&longs;&shy;<lb/>&longs;et in plano inclinato FI, in quod ad rectos angulos cadit fu&shy;<lb/>niculus AF; ac proinde gravitatio in F, &longs;i de&longs;cendendi vis <lb/>pr&aelig;cis&egrave; &longs;pectetur, ad gravitationem globi liberi, e&longs;t ut HF <lb/>ad FI, hoc e&longs;t, ut GF ad FA. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Ex quo aperti&ugrave;s liquet, qu&agrave;m ut in eo explicando diuti&ugrave;s <pb pagenum="97"/>immorari oporteat, alia &longs;ubinde atque alia e&longs;&longs;e momenta gra&shy;<lb/>vitatis corporis &longs;u&longs;pen&longs;i, pro ut major aut minor e&longs;t angulus <lb/>declinationis &agrave; perpendiculo AG, haud aliter qu&agrave;m &longs;i in aliis <lb/>atque aliis planis inclinatis con&longs;titueretur; quo enim minor e&longs;t <lb/>declinationis angulus GAF, e&ograve; major e&longs;t angulus inclinatio&shy;<lb/>nis plani, quippe qui e&longs;t illius complementum. </s> <s>Ex quo aperti&ugrave;s liquet, qu&agrave;m ut in eo explicando diuti&ugrave;s <pb xlink:href="017/01/113.jpg" pagenum="97"/>immorari oporteat, alia &longs;ubinde atque alia e&longs;&longs;e momenta gra&shy;<lb/>vitatis corporis &longs;u&longs;pen&longs;i, pro ut major aut minor e&longs;t angulus <lb/>declinationis &agrave; perpendiculo AG, haud aliter qu&agrave;m &longs;i in aliis <lb/>atque aliis planis inclinatis con&longs;titueretur; quo enim minor e&longs;t <lb/>declinationis angulus GAF, e&ograve; major e&longs;t angulus inclinatio&shy;<lb/>nis plani, quippe qui e&longs;t illius complementum. </s>
  
 <s>Con&longs;tat &longs;i qui&shy;<lb/>dem angulos GAF, GFA &longs;imul, e&longs;&longs;e &aelig;quales t&ugrave;m Recto <lb/>AFI, t&ugrave;m Recto GFH; ac proinde dempto communi GFI, <lb/>remanet HFI angulus inclinationis plani &aelig;qualis angulo <lb/>GFA, qui e&longs;t complementum anguli declinationis GAF. </s> <s>Con&longs;tat &longs;i qui&shy;<lb/>dem angulos GAF, GFA &longs;imul, e&longs;&longs;e &aelig;quales t&ugrave;m Recto <lb/>AFI, t&ugrave;m Recto GFH; ac proinde dempto communi GFI, <lb/>remanet HFI angulus inclinationis plani &aelig;qualis angulo <lb/>GFA, qui e&longs;t complementum anguli declinationis GAF. </s>
  
Line 1433 
Line 1433 
  
 1. ac propterea minor e&longs;t incli&shy;<lb/>natio plani FN facientis cum rect&acirc; MF angulum Rectum, <lb/>qu&agrave;m &longs;it inclinatio plani FI, cui perpendicularis e&longs;t recta <lb/>AF. <!-- KEEP S--></s> 1. ac propterea minor e&longs;t incli&shy;<lb/>natio plani FN facientis cum rect&acirc; MF angulum Rectum, <lb/>qu&agrave;m &longs;it inclinatio plani FI, cui perpendicularis e&longs;t recta <lb/>AF. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Plus igitur momenti ad gravitandum habet glo-<pb pagenum="98"/>bus F, &longs;i ex breviore funiculo MF pendeat, qu&agrave;m &longs;i ex <lb/>longiore AF. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Plus igitur momenti ad gravitandum habet glo-<pb xlink:href="017/01/114.jpg" pagenum="98"/>bus F, &longs;i ex breviore funiculo MF pendeat, qu&agrave;m &longs;i ex <lb/>longiore AF. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Qu&aelig; cum ita &longs;int, haud &longs;an&egrave; incongrua &longs;e nobis offert me&shy;<lb/>thodus pondus ex depre&longs;&longs;iore in altiorem locum transferendi; <lb/>&longs;i videlicet id curemus, ut ex &longs;atis valido &amp; longiore fune &longs;u&longs;&shy;<lb/>pendatur; &longs;ublato etenim partium attritu, qui fieret, &longs;i per pla&shy;<lb/>num raptaretur pondus, minore virium jactur&acirc; trahi pote&longs;t. </s></p><p type="main"> <s>Qu&aelig; cum ita &longs;int, haud &longs;an&egrave; incongrua &longs;e nobis offert me&shy;<lb/>thodus pondus ex depre&longs;&longs;iore in altiorem locum transferendi; <lb/>&longs;i videlicet id curemus, ut ex &longs;atis valido &amp; longiore fune &longs;u&longs;&shy;<lb/>pendatur; &longs;ublato etenim partium attritu, qui fieret, &longs;i per pla&shy;<lb/>num raptaretur pondus, minore virium jactur&acirc; trahi pote&longs;t. </s></p><p type="main">
  
 <s>Sit corpus grave ubi A, quod at&shy;<lb/><figure id="fig19"/><lb/>tollere oporteat, &amp; in &longs;uperiorem <lb/>locum RS transferre. </s> <s>Sit corpus grave ubi A, quod at&shy;<lb/><figure id="id.017.01.114.1.jpg" xlink:href="017/01/114/1.jpg"/><lb/>tollere oporteat, &amp; in &longs;uperiorem <lb/>locum RS transferre. </s>
  
 <s>Si ex C brevio&shy;<lb/>ri fune &longs;u&longs;pendatur, trahere illud po&shy;<lb/>terit u&longs;que in R, quicumque facto de&shy;<lb/>clinationis angulo ACR pote&longs;t illud <lb/>cum aliquo virium exce&longs;&longs;u retinere, <lb/>&amp; ob&longs;i&longs;tere gravitatis momentis, qu&aelig; <lb/>obtinet in R. <!-- KEEP S--></s> <s>Si ex C brevio&shy;<lb/>ri fune &longs;u&longs;pendatur, trahere illud po&shy;<lb/>terit u&longs;que in R, quicumque facto de&shy;<lb/>clinationis angulo ACR pote&longs;t illud <lb/>cum aliquo virium exce&longs;&longs;u retinere, <lb/>&amp; ob&longs;i&longs;tere gravitatis momentis, qu&aelig; <lb/>obtinet in R. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1453 
Line 1453 
  
 1. &longs;i ex &longs;umm&acirc; duorum Rectorum au&shy;<lb/>ferantur duo majores anguli DAS, DSA, relinquitur ADS <lb/>minor, qu&agrave;m &longs;i ex e&acirc;dem duorum Rectorum &longs;umm&acirc; auferan&shy;<lb/>tur duo minores CAR, CRA, hoc e&longs;t minor qu&agrave;m ACR. </s> 1. &longs;i ex &longs;umm&acirc; duorum Rectorum au&shy;<lb/>ferantur duo majores anguli DAS, DSA, relinquitur ADS <lb/>minor, qu&agrave;m &longs;i ex e&acirc;dem duorum Rectorum &longs;umm&acirc; auferan&shy;<lb/>tur duo minores CAR, CRA, hoc e&longs;t minor qu&agrave;m ACR. </s>
  
 <lb/><s>Ut autem clari&ugrave;s innote&longs;cat, qu&aelig;nam &longs;it gravitationum Ratio <lb/>pro funiculi longitudine, &longs;it corpus grave in R: &amp; prim&ugrave;m <lb/>quidem ex C pendeat funiculo breviore CR, deinde ex D lon&shy;<lb/>giore funiculo DR: qui&longs;quis retineat corpus in R con&longs;titu&shy;<lb/>tum, atque de&longs;cen&longs;u prohibeat, facili&ugrave;s retinebit, cum ex D, <pb pagenum="99"/>qu&agrave;m c&ugrave;m ex C, pendebit; quia declinationis angulus XCR <lb/>major e&longs;t angulo XDR per 16. lib.  <lb/><s>Ut autem clari&ugrave;s innote&longs;cat, qu&aelig;nam &longs;it gravitationum Ratio <lb/>pro funiculi longitudine, &longs;it corpus grave in R: &amp; prim&ugrave;m <lb/>quidem ex C pendeat funiculo breviore CR, deinde ex D lon&shy;<lb/>giore funiculo DR: qui&longs;quis retineat corpus in R con&longs;titu&shy;<lb/>tum, atque de&longs;cen&longs;u prohibeat, facili&ugrave;s retinebit, cum ex D, <pb xlink:href="017/01/115.jpg" pagenum="99"/>qu&agrave;m c&ugrave;m ex C, pendebit; quia declinationis angulus XCR <lb/>major e&longs;t angulo XDR per 16. lib.
  
 1. Ver&ugrave;m qua Ratione, in&shy;<lb/>quis, vires, quas in utroque ca&longs;u retinens exerit, di&longs;criminan&shy;<lb/>tur? </s> 1. Ver&ugrave;m qua Ratione, in&shy;<lb/>quis, vires, quas in utroque ca&longs;u retinens exerit, di&longs;criminan&shy;<lb/>tur? </s>
  
Line 1467 
Line 1467 
  
 <lb/><s>Quemcumque enim interrogaveris, qu&aelig; &longs;it Ratio 2/7 ad 6/7 illic&ograve; <lb/>re&longs;pondebit e&longs;&longs;e &longs;ubtriplam, &longs;ecunda &longs;cilicet ter continet pri&shy;<lb/>mam, ut con&longs;tat &longs;i ter po&longs;itam Rationem 2/7 in &longs;ummam colligas; <lb/>neque enim <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t Rationem Rationis e&longs;&longs;e &longs;ubtriplam, ac &longs;ub&shy;<lb/>triplicatam; Ratio &longs;iquidem 2/7 e&longs;t &longs;ubtriplicata Rationis (8/343). Si <lb/>igitur pariter qu&aelig;ras, qu&aelig;nam &longs;it Ratio 7/2 ad 7/6 rect&egrave; re&longs;ponde&shy;<lb/>bit eam e&longs;&longs;e triplam, hoc e&longs;t reciproc&egrave; ut 6 ad 2: id quod ma&shy;<lb/>nife&longs;t&egrave; apparebit, &longs;i illas ad denominationem eandem, hoc e&longs;t <lb/>ad eumdem Con&longs;equentem terminum reduxeris, &longs;unt nimirum <lb/>ut (42/12) ad (14/12), hoc e&longs;t ut 6 ad 2. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <lb/><s>Quemcumque enim interrogaveris, qu&aelig; &longs;it Ratio 2/7 ad 6/7 illic&ograve; <lb/>re&longs;pondebit e&longs;&longs;e &longs;ubtriplam, &longs;ecunda &longs;cilicet ter continet pri&shy;<lb/>mam, ut con&longs;tat &longs;i ter po&longs;itam Rationem 2/7 in &longs;ummam colligas; <lb/>neque enim <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t Rationem Rationis e&longs;&longs;e &longs;ubtriplam, ac &longs;ub&shy;<lb/>triplicatam; Ratio &longs;iquidem 2/7 e&longs;t &longs;ubtriplicata Rationis (8/343). Si <lb/>igitur pariter qu&aelig;ras, qu&aelig;nam &longs;it Ratio 7/2 ad 7/6 rect&egrave; re&longs;ponde&shy;<lb/>bit eam e&longs;&longs;e triplam, hoc e&longs;t reciproc&egrave; ut 6 ad 2: id quod ma&shy;<lb/>nife&longs;t&egrave; apparebit, &longs;i illas ad denominationem eandem, hoc e&longs;t <lb/>ad eumdem Con&longs;equentem terminum reduxeris, &longs;unt nimirum <lb/>ut (42/12) ad (14/12), hoc e&longs;t ut 6 ad 2. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Ex quibus obiter patet methodus exponendi per lineas pro&shy;<lb/>portionem duarum Rationum etiam numeris non explicabi&shy;<lb/>lium; &longs;i videlicet fiat ut Antecedens &longs;ecund&aelig; Rationis ad &longs;uum <lb/>Con&longs;equentem, ita Antecedens datus prim&aelig; Rationis ad alium <lb/>novum Con&longs;equentem; erit enim prima Ratio data ad &longs;ecun-<pb pagenum="100"/>dam rationem daram reciproc&egrave; ut novus Con&longs;equens terminus <lb/>ad datum Con&longs;equentem prim&aelig; Rationis: aut etiam &longs;i fiat ut <lb/>Con&longs;equens &longs;ecund&aelig; Rationis ad &longs;uum Antecedentem, ita con&shy;<lb/>&longs;equens prim&aelig; Rationis ad alium novum Antecedentem; erit <lb/>enim prima ratio data ad &longs;ecundam Rationem datam, direct&egrave; <lb/>ut datus Antecedens prim&aelig; Rationis ad novum Antecedentem. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Ex quibus obiter patet methodus exponendi per lineas pro&shy;<lb/>portionem duarum Rationum etiam numeris non explicabi&shy;<lb/>lium; &longs;i videlicet fiat ut Antecedens &longs;ecund&aelig; Rationis ad &longs;uum <lb/>Con&longs;equentem, ita Antecedens datus prim&aelig; Rationis ad alium <lb/>novum Con&longs;equentem; erit enim prima Ratio data ad &longs;ecun-<pb xlink:href="017/01/116.jpg" pagenum="100"/>dam rationem daram reciproc&egrave; ut novus Con&longs;equens terminus <lb/>ad datum Con&longs;equentem prim&aelig; Rationis: aut etiam &longs;i fiat ut <lb/>Con&longs;equens &longs;ecund&aelig; Rationis ad &longs;uum Antecedentem, ita con&shy;<lb/>&longs;equens prim&aelig; Rationis ad alium novum Antecedentem; erit <lb/>enim prima ratio data ad &longs;ecundam Rationem datam, direct&egrave; <lb/>ut datus Antecedens prim&aelig; Rationis ad novum Antecedentem. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Con&longs;iderat&acirc; hactenus unic&acirc; &amp; &longs;implici corporis gravis &longs;u&longs;&shy;<lb/>pen&longs;ione, gradum facere oportet ad gravitationis rationes in&shy;<lb/>ve&longs;tigandas, &longs;i duplex fuerit &longs;u&longs;pen&longs;io. </s> <s>Con&longs;iderat&acirc; hactenus unic&acirc; &amp; &longs;implici corporis gravis &longs;u&longs;&shy;<lb/>pen&longs;ione, gradum facere oportet ad gravitationis rationes in&shy;<lb/>ve&longs;tigandas, &longs;i duplex fuerit &longs;u&longs;pen&longs;io. </s>
  
 <s>Sit enim globus A t&ugrave;m <lb/><figure id="fig20"/><lb/>ex B, t&ugrave;m ex C &longs;u&longs;pen&longs;us fu&shy;<lb/>niculis BA &amp; CA. <!-- KEEP S--></s> <s>Sit enim globus A t&ugrave;m <lb/><figure id="id.017.01.116.1.jpg" xlink:href="017/01/116/1.jpg"/><lb/>ex B, t&ugrave;m ex C &longs;u&longs;pen&longs;us fu&shy;<lb/>niculis BA &amp; CA. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Haud du&shy;<lb/>bium quin tota corporis gravi&shy;<lb/>tas ex B &amp; C pendeat; &longs;ed qu&acirc; <lb/>Ratione &longs;ingul&aelig; vires eidem <lb/>gravitati ob&longs;i&longs;tant, de hoc po&shy;<lb/>te&longs;t ambigi. </s> <s>Haud du&shy;<lb/>bium quin tota corporis gravi&shy;<lb/>tas ex B &amp; C pendeat; &longs;ed qu&acirc; <lb/>Ratione &longs;ingul&aelig; vires eidem <lb/>gravitati ob&longs;i&longs;tant, de hoc po&shy;<lb/>te&longs;t ambigi. </s>
  
Line 1487 
Line 1487 
  
 <s>Quare fiat angulus DAF &aelig;qualis angulo EAC, &amp; e&longs;t trian&shy;<lb/>gulum DAF ob angulorum &aelig;qualitatem &longs;imile triangulo <lb/>EAC; ac propterea per 4. lib.  <s>Quare fiat angulus DAF &aelig;qualis angulo EAC, &amp; e&longs;t trian&shy;<lb/>gulum DAF ob angulorum &aelig;qualitatem &longs;imile triangulo <lb/>EAC; ac propterea per 4. lib.
  
 6. ut EA ad AC, ita DA ad <pb pagenum="101"/>AF. <!-- KEEP S--></s> 6. ut EA ad AC, ita DA ad <pb xlink:href="017/01/117.jpg" pagenum="101"/>AF. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Ergo vis de&longs;cendendi ex CA e&longs;t ut DA ad AF, &amp; vis <lb/>de&longs;cendendi ex BA e&longs;t ut DA ad AB: igitur du&aelig; h&aelig; Ratio&shy;<lb/>nes &longs;unt reciproc&egrave; ut BA ad AF; atque ade&ograve; B quidem reti&shy;<lb/>nens, ne de&longs;cendat ex CA, exerit vires ut BA; C ver&ograve; reti&shy;<lb/>nens, ne de&longs;cendat ex BA, adhibet conatum ut FA; &amp; qu&aelig; <lb/>componitur ex BA, AF, totum gravitatis momentum, quod <lb/>corpori &longs;u&longs;pen&longs;o ine&longs;t, repr&aelig;&longs;entat. </s> <s>Ergo vis de&longs;cendendi ex CA e&longs;t ut DA ad AF, &amp; vis <lb/>de&longs;cendendi ex BA e&longs;t ut DA ad AB: igitur du&aelig; h&aelig; Ratio&shy;<lb/>nes &longs;unt reciproc&egrave; ut BA ad AF; atque ade&ograve; B quidem reti&shy;<lb/>nens, ne de&longs;cendat ex CA, exerit vires ut BA; C ver&ograve; reti&shy;<lb/>nens, ne de&longs;cendat ex BA, adhibet conatum ut FA; &amp; qu&aelig; <lb/>componitur ex BA, AF, totum gravitatis momentum, quod <lb/>corpori &longs;u&longs;pen&longs;o ine&longs;t, repr&aelig;&longs;entat. </s>
  
Line 1499 
Line 1499 
  
 <s>Hic autem h&aelig;&longs;itantem videre mihi videor non neminem ex <lb/>iis, qu&aelig; dicebantur, colligentem corpus A prim&ugrave;m ex decli&shy;<lb/>nante BA &aelig;qu&egrave; ac ex perpendiculari BD gravitare; deinde <lb/>plus ad de&longs;cendendum momenti obtinere, &longs;i ex duobus funi&shy;<lb/>culis, qu&agrave;m &longs;i ex unico pendeat. </s> <s>Hic autem h&aelig;&longs;itantem videre mihi videor non neminem ex <lb/>iis, qu&aelig; dicebantur, colligentem corpus A prim&ugrave;m ex decli&shy;<lb/>nante BA &aelig;qu&egrave; ac ex perpendiculari BD gravitare; deinde <lb/>plus ad de&longs;cendendum momenti obtinere, &longs;i ex duobus funi&shy;<lb/>culis, qu&agrave;m &longs;i ex unico pendeat. </s>
  
 <s>Si enim angulus declinatio&shy;<lb/>nis DBA &longs;it gr. <!-- REMOVE S-->22. 12&prime;; e&longs;t DA &longs;inus dati anguli ad radium <lb/>BA ut 37784 ad 100000: &amp; &longs;i angulus declinationis ECA <lb/>&longs;it gr. <!-- REMOVE S-->54. 35, e&longs;t EA &longs;inus dati anguli ad Radium CA ut <lb/>81496 ad 100000. At ex con&longs;tructione triangulum DAF &longs;i&shy;<lb/>mile e&longs;t triangulo EAC; igitur DA ad AF e&longs;t ut 81496 ad <lb/>100000. E&longs;t autem DA in particulis Radij BA partium 37784; <lb/>igitur &longs;i fiat ut 81496 ad 100000, ita 37784, ad aliud, erit AF <lb/>earumdem particularum 46363, quarum BA e&longs;t 100000. Qua&shy;<lb/>re compo&longs;ita BA, AF momenta &longs;unt 146363, cum tamen <lb/>momentum in perpendiculari AD &longs;it tantum 100000. Cum <lb/>ver&ograve; dictum &longs;it B clavum re&longs;i&longs;tere ponderi A ut BA, C autem <pb pagenum="102"/>ut FA, manife&longs;tum e&longs;t B clavum retinere ut 100000 quando <lb/>declinat BA &agrave; perpendiculo: Atqui etiam in perpendiculo BD <lb/>retinet ut 100000, igitur idem e&longs;t ponderis t&ugrave;m ex BD, t&ugrave;m <lb/>ex BA momentum; id quod e&longs;t ab&longs;urdum. </s> <s>Si enim angulus declinatio&shy;<lb/>nis DBA &longs;it gr. <!-- REMOVE S-->22. 12&prime;; e&longs;t DA &longs;inus dati anguli ad radium <lb/>BA ut 37784 ad 100000: &amp; &longs;i angulus declinationis ECA <lb/>&longs;it gr. <!-- REMOVE S-->54. 35, e&longs;t EA &longs;inus dati anguli ad Radium CA ut <lb/>81496 ad 100000. At ex con&longs;tructione triangulum DAF &longs;i&shy;<lb/>mile e&longs;t triangulo EAC; igitur DA ad AF e&longs;t ut 81496 ad <lb/>100000. E&longs;t autem DA in particulis Radij BA partium 37784; <lb/>igitur &longs;i fiat ut 81496 ad 100000, ita 37784, ad aliud, erit AF <lb/>earumdem particularum 46363, quarum BA e&longs;t 100000. Qua&shy;<lb/>re compo&longs;ita BA, AF momenta &longs;unt 146363, cum tamen <lb/>momentum in perpendiculari AD &longs;it tantum 100000. Cum <lb/>ver&ograve; dictum &longs;it B clavum re&longs;i&longs;tere ponderi A ut BA, C autem <pb xlink:href="017/01/118.jpg" pagenum="102"/>ut FA, manife&longs;tum e&longs;t B clavum retinere ut 100000 quando <lb/>declinat BA &agrave; perpendiculo: Atqui etiam in perpendiculo BD <lb/>retinet ut 100000, igitur idem e&longs;t ponderis t&ugrave;m ex BD, t&ugrave;m <lb/>ex BA momentum; id quod e&longs;t ab&longs;urdum. </s>
  
  
  
Line 1515 
Line 1515 
  
 <s>At &longs;i globus ex alio <lb/>pr&aelig;tere&agrave; funiculo CA pendeat, idem funiculus BA re&longs;i&longs;tit <lb/>etiam momentis illis, quibus globus A de&longs;cenderet in plano in&shy;<lb/>clinato, cui CA ad rectos angulos in&longs;i&longs;teret, qu&aelig; momenta (ut <lb/>&longs;ummum) &longs;unt ad BA radium ut 81496. Momenta ver&ograve; qui&shy;<lb/>bus urgeret planum inclinatum perpendiculare ad BA, &longs;unt, ex <lb/>dictis &longs;uperiori capite, ut Sinus Ver&longs;us anguli inclinationis pla&shy;<lb/>ni; inclinatio autem plani, ut paul&ograve; &longs;uperi&ugrave;s hoc eodem capite <lb/>demon&longs;travimus, e&longs;t complementum anguli declinationis <lb/>DBA. </s> <s>At &longs;i globus ex alio <lb/>pr&aelig;tere&agrave; funiculo CA pendeat, idem funiculus BA re&longs;i&longs;tit <lb/>etiam momentis illis, quibus globus A de&longs;cenderet in plano in&shy;<lb/>clinato, cui CA ad rectos angulos in&longs;i&longs;teret, qu&aelig; momenta (ut <lb/>&longs;ummum) &longs;unt ad BA radium ut 81496. Momenta ver&ograve; qui&shy;<lb/>bus urgeret planum inclinatum perpendiculare ad BA, &longs;unt, ex <lb/>dictis &longs;uperiori capite, ut Sinus Ver&longs;us anguli inclinationis pla&shy;<lb/>ni; inclinatio autem plani, ut paul&ograve; &longs;uperi&ugrave;s hoc eodem capite <lb/>demon&longs;travimus, e&longs;t complementum anguli declinationis <lb/>DBA. </s>
  
 <s>Quare differentia inter DA 37784 &longs;inum rectum an&shy;<lb/>guli declinationis, &amp; radium BA 100000, cum &longs;it Sinus Ver&shy;<lb/>&longs;us anguli inclinationis plani, &longs;unt momenta 62216 addenda <pb pagenum="103"/>prioribus 81496; ade&ograve; ut &longs;umma &longs;it 143712 momentorum, qui&shy;<lb/>bus funiculus BA repugnat, &longs;i pondus pendeat etiam ex CA; <lb/>cum tamen &longs;i ex ip&longs;o tant&ugrave;m funiculo BA penderet, &amp; aliquis <lb/>e&longs;&longs;et pr&aelig;cis&egrave; obluctans viribus ad de&longs;cendendum, idem funicu&shy;<lb/>lus BA re&longs;i&longs;teret &longs;ol&ugrave;m momentis 62216. </s></p><p type="main"> <s>Quare differentia inter DA 37784 &longs;inum rectum an&shy;<lb/>guli declinationis, &amp; radium BA 100000, cum &longs;it Sinus Ver&shy;<lb/>&longs;us anguli inclinationis plani, &longs;unt momenta 62216 addenda <pb xlink:href="017/01/119.jpg" pagenum="103"/>prioribus 81496; ade&ograve; ut &longs;umma &longs;it 143712 momentorum, qui&shy;<lb/>bus funiculus BA repugnat, &longs;i pondus pendeat etiam ex CA; <lb/>cum tamen &longs;i ex ip&longs;o tant&ugrave;m funiculo BA penderet, &amp; aliquis <lb/>e&longs;&longs;et pr&aelig;cis&egrave; obluctans viribus ad de&longs;cendendum, idem funicu&shy;<lb/>lus BA re&longs;i&longs;teret &longs;ol&ugrave;m momentis 62216. </s></p><p type="main">
  
 <s>E&acirc;dem methodo deprehendes funiculum CA, &longs;i ex eo &longs;olo <lb/>globus pendeat, retinere momenta 18504: at &longs;i etiam ex BA <lb/>globus pendeat, additis momentis 37784, tota momentorum <lb/>&longs;umma e&longs;t 56288. Jam &longs;ummam hanc priori 143712 adde, &amp; <lb/>erit tota momentorum &longs;umma 200000: perinde atque &longs;i corpo&shy;<lb/>ris gravitas fui&longs;&longs;et duplicata. </s> <s>E&acirc;dem methodo deprehendes funiculum CA, &longs;i ex eo &longs;olo <lb/>globus pendeat, retinere momenta 18504: at &longs;i etiam ex BA <lb/>globus pendeat, additis momentis 37784, tota momentorum <lb/>&longs;umma e&longs;t 56288. Jam &longs;ummam hanc priori 143712 adde, &amp; <lb/>erit tota momentorum &longs;umma 200000: perinde atque &longs;i corpo&shy;<lb/>ris gravitas fui&longs;&longs;et duplicata. </s>
  
Line 1523 
Line 1523 
  
 <s>H&aelig;c tamen ut veritati congruant, ita &longs;ol&ugrave;m accipienda &longs;unt, <lb/>ut momenta &longs;ingula ex utr&acirc;que funiculorum declinatione orta <lb/>particulatim &longs;umantur: pondus &longs;cilicet ex utroque &longs;u&longs;pen&longs;um <lb/>perinde hactenus con&longs;ideratum e&longs;t, ac &longs;i momenta ip&longs;a de&longs;cen&shy;<lb/>dendi in diver&longs;as partes abeuntia momentum quoddam ex <lb/>utri&longs;que temperatum non con&longs;tituerent; re autem ipsa quod ex <lb/>iis componitur momentum, non ex ip&longs;orum momentorum ad&shy;<lb/>ditione conflatur, &longs;ed ex ip&longs;is temperatur. </s> <s>H&aelig;c tamen ut veritati congruant, ita &longs;ol&ugrave;m accipienda &longs;unt, <lb/>ut momenta &longs;ingula ex utr&acirc;que funiculorum declinatione orta <lb/>particulatim &longs;umantur: pondus &longs;cilicet ex utroque &longs;u&longs;pen&longs;um <lb/>perinde hactenus con&longs;ideratum e&longs;t, ac &longs;i momenta ip&longs;a de&longs;cen&shy;<lb/>dendi in diver&longs;as partes abeuntia momentum quoddam ex <lb/>utri&longs;que temperatum non con&longs;tituerent; re autem ipsa quod ex <lb/>iis componitur momentum, non ex ip&longs;orum momentorum ad&shy;<lb/>ditione conflatur, &longs;ed ex ip&longs;is temperatur. </s>
  
 <s>Si enim mobile &longs;it <lb/>ubi A, impetum ver&ograve; cum tali <lb/><figure id="fig21"/><lb/>directione habeat, qu&acirc; deferri <lb/>po&longs;&longs;it &aelig;quabiliter per rectam <lb/>AB, alio autem impetu feratur <lb/>&aelig;quabiliter directum in C, no&shy;<lb/>tum omnibus e&longs;t motum, qui ex <lb/>AB &amp; AC componitur, non fieri ex earum additione, &longs;ed tem&shy;<lb/>perari in lineam AD, qu&aelig; dimetiens e&longs;t parallelogrammi, quod <lb/>ex earumdem linearum AB, AC longitudine, ac mutu&acirc; incli&shy;<lb/>natione formam de&longs;umit. </s> <s>Si enim mobile &longs;it <lb/>ubi A, impetum ver&ograve; cum tali <lb/><figure id="id.017.01.119.1.jpg" xlink:href="017/01/119/1.jpg"/><lb/>directione habeat, qu&acirc; deferri <lb/>po&longs;&longs;it &aelig;quabiliter per rectam <lb/>AB, alio autem impetu feratur <lb/>&aelig;quabiliter directum in C, no&shy;<lb/>tum omnibus e&longs;t motum, qui ex <lb/>AB &amp; AC componitur, non fieri ex earum additione, &longs;ed tem&shy;<lb/>perari in lineam AD, qu&aelig; dimetiens e&longs;t parallelogrammi, quod <lb/>ex earumdem linearum AB, AC longitudine, ac mutu&acirc; incli&shy;<lb/>natione formam de&longs;umit. </s>
  
 <s>Qu&acirc; in re plurimum intere&longs;t, quam <lb/>invicem habeant inclinationem directiones motuum in diver&longs;a <lb/>abeuntium; qu&ograve; enim acutiorem angulum con&longs;tituunt, e&ograve; lon&shy;<lb/>gi&ugrave;s provehitur mobile, ut AB, AC in acutum angulum <pb pagenum="104"/>co&euml;untibus mobile ex A in D venit: qu&ograve; ver&ograve; obtu&longs;ior fuerit <lb/>angulus, e&ograve; etiam brevius e&longs;t iter ip&longs;ius mobilis, ut contingit, <lb/>&longs;i ex B directum per rectas BA, BD ad obtu&longs;um angulum <lb/>con&longs;titutas moveatur, &longs;i&longs;titur enim in C, &amp; brevior e&longs;t diame&shy;<lb/>ter BC qu&agrave;m AD, ut ex 24. lib.  <s>Qu&acirc; in re plurimum intere&longs;t, quam <lb/>invicem habeant inclinationem directiones motuum in diver&longs;a <lb/>abeuntium; qu&ograve; enim acutiorem angulum con&longs;tituunt, e&ograve; lon&shy;<lb/>gi&ugrave;s provehitur mobile, ut AB, AC in acutum angulum <pb xlink:href="017/01/120.jpg" pagenum="104"/>co&euml;untibus mobile ex A in D venit: qu&ograve; ver&ograve; obtu&longs;ior fuerit <lb/>angulus, e&ograve; etiam brevius e&longs;t iter ip&longs;ius mobilis, ut contingit, <lb/>&longs;i ex B directum per rectas BA, BD ad obtu&longs;um angulum <lb/>con&longs;titutas moveatur, &longs;i&longs;titur enim in C, &amp; brevior e&longs;t diame&shy;<lb/>ter BC qu&agrave;m AD, ut ex 24. lib.
  
 1. &longs;atis manife&longs;tum e&longs;t geo&shy;<lb/>metris, &amp; ip&longs;a motuum natura po&longs;tulat; qui nimirum &longs;ibi in&shy;<lb/>vicem magis adver&longs;antur, magi&longs;que in diver&longs;a abeunt, &longs;e ma&shy;<lb/>gis elidunt, id quod fit ex angulo obtu&longs;o DBA; qui ver&ograve; mi&shy;<lb/>n&ugrave;s in diver&longs;a abeunt, id quod fit ex angulo acuto CAB, &longs;e pa&shy;<lb/>riter min&ugrave;s elidunt. </s></p><p type="main"> 1. &longs;atis manife&longs;tum e&longs;t geo&shy;<lb/>metris, &amp; ip&longs;a motuum natura po&longs;tulat; qui nimirum &longs;ibi in&shy;<lb/>vicem magis adver&longs;antur, magi&longs;que in diver&longs;a abeunt, &longs;e ma&shy;<lb/>gis elidunt, id quod fit ex angulo obtu&longs;o DBA; qui ver&ograve; mi&shy;<lb/>n&ugrave;s in diver&longs;a abeunt, id quod fit ex angulo acuto CAB, &longs;e pa&shy;<lb/>riter min&ugrave;s elidunt. </s></p><p type="main">
  
Line 1553 
Line 1553 
  
 <s>Sunt igitur in triangulo AGN nota latera AG, <lb/>GN (e&longs;t enim ex 34. lib.  <s>Sunt igitur in triangulo AGN nota latera AG, <lb/>GN (e&longs;t enim ex 34. lib.
  
 1. GN oppo&longs;ito lateri AR &aelig;quale) <pb pagenum="105"/>un&acirc; cum angulo G comprehen&longs;o, &amp; ex Trigonometri&acirc; inno&shy;<lb/>te&longs;cit tertium latus AN. <!-- KEEP S--></s> 1. GN oppo&longs;ito lateri AR &aelig;quale) <pb xlink:href="017/01/121.jpg" pagenum="105"/>un&acirc; cum angulo G comprehen&longs;o, &amp; ex Trigonometri&acirc; inno&shy;<lb/>te&longs;cit tertium latus AN. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Quare cum latus AG &longs;it ex &longs;upe&shy;<lb/>ri&ugrave;s con&longs;titutis 81496, &amp; GN, hoc e&longs;t AR, 37784, fiat ut <lb/>laterum AG, GN &longs;umma 119280 ad eorumdem differen&shy;<lb/>tiam 43712, ita &longs;emi&longs;umm&aelig; angulorum ad ba&longs;im, hoc e&longs;t <lb/>gr. <!-- REMOVE S-->51. 36 1/2 Tangens 126205 ad 46249 Tangentem gr. <!-- REMOVE S-->24. 49&prime; 2/5 <lb/>differenti&aelig; infra, vel &longs;upra eandem &longs;emi&longs;ummam. </s> <s>Quare cum latus AG &longs;it ex &longs;upe&shy;<lb/>ri&ugrave;s con&longs;titutis 81496, &amp; GN, hoc e&longs;t AR, 37784, fiat ut <lb/>laterum AG, GN &longs;umma 119280 ad eorumdem differen&shy;<lb/>tiam 43712, ita &longs;emi&longs;umm&aelig; angulorum ad ba&longs;im, hoc e&longs;t <lb/>gr. <!-- REMOVE S-->51. 36 1/2 Tangens 126205 ad 46249 Tangentem gr. <!-- REMOVE S-->24. 49&prime; 2/5 <lb/>differenti&aelig; infra, vel &longs;upra eandem &longs;emi&longs;ummam. </s>
  
Line 1579 
Line 1579 
  
 <s>Quemadmodum ver&ograve; de momentis de&longs;cendendi in planis <lb/>inclinatis ratiocinati &longs;umus, ita pariter in unum coale&longs;cere di&shy;<lb/>cenda &longs;unt momenta, quibus funiculi pondus retinentes ip&longs;um <lb/>quodammodo avellere conantur &agrave; plano inclinato, ne illud ur&shy;<lb/>geat; h&aelig;c enim pariter momenta in diver&longs;a abeunt &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m ip&longs;am funiculorum directionem. </s> <s>Quemadmodum ver&ograve; de momentis de&longs;cendendi in planis <lb/>inclinatis ratiocinati &longs;umus, ita pariter in unum coale&longs;cere di&shy;<lb/>cenda &longs;unt momenta, quibus funiculi pondus retinentes ip&longs;um <lb/>quodammodo avellere conantur &agrave; plano inclinato, ne illud ur&shy;<lb/>geat; h&aelig;c enim pariter momenta in diver&longs;a abeunt &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m ip&longs;am funiculorum directionem. </s>
  
 <s>Sunt autem momenta <lb/>illa Sinus Ver&longs;i angulorum inclinationis planorum; qui haben&shy;<lb/>tur, &longs;i Sinus Recti complementorum, hoc e&longs;t angulorum de-<pb pagenum="106"/><figure id="fig22"/><lb/>clinationis funiculorum, de&shy;<lb/>mantur ex Radio. <!-- KEEP S--></s> <s>Sunt autem momenta <lb/>illa Sinus Ver&longs;i angulorum inclinationis planorum; qui haben&shy;<lb/>tur, &longs;i Sinus Recti complementorum, hoc e&longs;t angulorum de-<pb xlink:href="017/01/122.jpg" pagenum="106"/><figure id="id.017.01.122.1.jpg" xlink:href="017/01/122/1.jpg"/><lb/>clinationis funiculorum, de&shy;<lb/>mantur ex Radio. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Itaque ex <lb/>BA auferatur BF ip&longs;i DA <lb/>&aelig;qualis, &amp; e&longs;t FA Sinus Ver&shy;<lb/>&longs;us anguli inclinationis: po&longs;ita <lb/>e&longs;t autem declinatio DBA <lb/>gr.22. 12&prime;, igitur FA e&longs;t parti&shy;<lb/>cularum 62216; &amp; declinatio <lb/>ECA gr. <!-- REMOVE S-->54. 35&prime;; igitur fact&acirc; <lb/>CG &aelig;quali ip&longs;i AE, remanet <lb/>GA particularum 18504, quarum CA e&longs;t 100000. Quare ut <lb/>habeantur particul&aelig; eju&longs;dem rationis cum particulis AF, fiat <lb/>ut CA ad AG, ita BA ad AH, &amp; e&longs;t AH particularum 18504 <lb/>homologarum particulis AF. <!-- KEEP S--></s> <s>Itaque ex <lb/>BA auferatur BF ip&longs;i DA <lb/>&aelig;qualis, &amp; e&longs;t FA Sinus Ver&shy;<lb/>&longs;us anguli inclinationis: po&longs;ita <lb/>e&longs;t autem declinatio DBA <lb/>gr.22. 12&prime;, igitur FA e&longs;t parti&shy;<lb/>cularum 62216; &amp; declinatio <lb/>ECA gr. <!-- REMOVE S-->54. 35&prime;; igitur fact&acirc; <lb/>CG &aelig;quali ip&longs;i AE, remanet <lb/>GA particularum 18504, quarum CA e&longs;t 100000. Quare ut <lb/>habeantur particul&aelig; eju&longs;dem rationis cum particulis AF, fiat <lb/>ut CA ad AG, ita BA ad AH, &amp; e&longs;t AH particularum 18504 <lb/>homologarum particulis AF. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1605 
Line 1605 
  
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>Inventa itaque momenta compo&longs;ita t&ugrave;m in planis inclinatis, <lb/>t&ugrave;m in plana inclinata, dividantur juxta Rationem momento-<pb pagenum="107"/>rum &longs;implicium, ut innote&longs;cat, quid demum cuique fi<gap/><lb/>tribuendum &longs;it in pondere retinendo. </s> <s>Inventa itaque momenta compo&longs;ita t&ugrave;m in planis inclinatis, <lb/>t&ugrave;m in plana inclinata, dividantur juxta Rationem momento-<pb xlink:href="017/01/123.jpg" pagenum="107"/>rum &longs;implicium, ut innote&longs;cat, quid demum cuique fi<gap/><lb/>tribuendum &longs;it in pondere retinendo. </s>
  
 <s>Momentum de&longs;cenden&shy;<lb/>di compo&longs;itum inventum e&longs;t &longs;u&longs;peri&ugrave;s 81613, &longs;implicia &longs;unt <lb/>81496, &amp; 37784. Fiat ut igitur ut &longs;implicium momentorum <lb/>&longs;umma 119280 ad corum alterutrum, puta ad 37784, ita mo&shy;<lb/>mentum compo&longs;itum 81613 ad aliud, &amp; provenit 25852 pars <lb/>illius momenti pertinens ad funiculum CA, qui retinet pon&shy;<lb/>dus; cujus vis de&longs;cendendi e&longs;t DA 37784. Reliqua autem mo&shy;<lb/>menti 81613 pars 55761 pertinet ad funiculum BA retinentem <lb/>pondus, cujus vis de&longs;cendendi e&longs;t EA 81496. Pari ratione fiat <lb/>ut Sinuum Ver&longs;orum angulorum inclinationis &longs;implicium <lb/>62216, atque 18504 &longs;umma 80720 ad corum alterutrum, pu&shy;<lb/>ta ad 18504, ita momentum compo&longs;itum inventum 68852 ad <lb/>aliud, &amp; provenit pro minori 15783, pro majori ver&ograve; 53069. <lb/>Quare funiculus BA minorem habens declinationem, &amp; plus <lb/>&longs;u&longs;tinet in &longs;uo plano magis inclinato, cui perpendicularis e&longs;t, <lb/>nimirum ut 53069, &amp; plus retinet in plano reliquo min&ugrave;s in&shy;<lb/>clinato, nimirum ut 55761: contra ver&ograve; funiculus CA, &amp; mi&shy;<lb/>nus &longs;u&longs;tinet, &longs;cilicet ut 15783, &amp; minus retinet &longs;cilicet ut <lb/>25852. Funiculus itaque BA exercet vires ut 108830, &amp; fu&shy;<lb/>niculus CA ut 41635, &amp; totum corporis &longs;u&longs;pen&longs;i momentum <lb/>e&longs;t 150465. </s></p><p type="main"> <s>Momentum de&longs;cenden&shy;<lb/>di compo&longs;itum inventum e&longs;t &longs;u&longs;peri&ugrave;s 81613, &longs;implicia &longs;unt <lb/>81496, &amp; 37784. Fiat ut igitur ut &longs;implicium momentorum <lb/>&longs;umma 119280 ad corum alterutrum, puta ad 37784, ita mo&shy;<lb/>mentum compo&longs;itum 81613 ad aliud, &amp; provenit 25852 pars <lb/>illius momenti pertinens ad funiculum CA, qui retinet pon&shy;<lb/>dus; cujus vis de&longs;cendendi e&longs;t DA 37784. Reliqua autem mo&shy;<lb/>menti 81613 pars 55761 pertinet ad funiculum BA retinentem <lb/>pondus, cujus vis de&longs;cendendi e&longs;t EA 81496. Pari ratione fiat <lb/>ut Sinuum Ver&longs;orum angulorum inclinationis &longs;implicium <lb/>62216, atque 18504 &longs;umma 80720 ad corum alterutrum, pu&shy;<lb/>ta ad 18504, ita momentum compo&longs;itum inventum 68852 ad <lb/>aliud, &amp; provenit pro minori 15783, pro majori ver&ograve; 53069. <lb/>Quare funiculus BA minorem habens declinationem, &amp; plus <lb/>&longs;u&longs;tinet in &longs;uo plano magis inclinato, cui perpendicularis e&longs;t, <lb/>nimirum ut 53069, &amp; plus retinet in plano reliquo min&ugrave;s in&shy;<lb/>clinato, nimirum ut 55761: contra ver&ograve; funiculus CA, &amp; mi&shy;<lb/>nus &longs;u&longs;tinet, &longs;cilicet ut 15783, &amp; minus retinet &longs;cilicet ut <lb/>25852. Funiculus itaque BA exercet vires ut 108830, &amp; fu&shy;<lb/>niculus CA ut 41635, &amp; totum corporis &longs;u&longs;pen&longs;i momentum <lb/>e&longs;t 150465. </s></p><p type="main">
  
Line 1613 
Line 1613 
  
 <s>Illud po&longs;trem&ograve; h&icirc;c o&longs;tendendum &longs;upere&longs;t, plus &longs;cilicet in&shy;<lb/>e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e momenti ad de&longs;cendendum corpori ex duobus funi&shy;<lb/>culis invicem inclinatis &longs;u&longs;pen&longs;o, qu&agrave;m &longs;i ex unico ad per&shy;<lb/>pendiculum pendeat. </s> <s>Illud po&longs;trem&ograve; h&icirc;c o&longs;tendendum &longs;upere&longs;t, plus &longs;cilicet in&shy;<lb/>e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e momenti ad de&longs;cendendum corpori ex duobus funi&shy;<lb/>culis invicem inclinatis &longs;u&longs;pen&longs;o, qu&agrave;m &longs;i ex unico ad per&shy;<lb/>pendiculum pendeat. </s>
  
 <s>Orbiculo circ&agrave; &longs;uum axem C ver&longs;atili, <pb pagenum="108"/><figure id="fig23"/><lb/>ac &longs;ecund&ugrave;m extremam <lb/>oram excavato, in&longs;eratur <lb/>funiculus AFB, ex quo <lb/>&aelig;qualia hinc, &amp; hinc <lb/>pondera A, &amp; B pen&shy;<lb/>deant: nullus plan&egrave; &longs;e&shy;<lb/>quitur motus, quia utrum&shy;<lb/>que ex perpendiculo pen&shy;<lb/>det, &amp; quant&acirc; vi alterum conatur deor&longs;um, pari nu&longs;u alterum <lb/>repugnat, ne elevetur. </s> <s>Orbiculo circ&agrave; &longs;uum axem C ver&longs;atili, <pb xlink:href="017/01/124.jpg" pagenum="108"/><figure id="id.017.01.124.1.jpg" xlink:href="017/01/124/1.jpg"/><lb/>ac &longs;ecund&ugrave;m extremam <lb/>oram excavato, in&longs;eratur <lb/>funiculus AFB, ex quo <lb/>&aelig;qualia hinc, &amp; hinc <lb/>pondera A, &amp; B pen&shy;<lb/>deant: nullus plan&egrave; &longs;e&shy;<lb/>quitur motus, quia utrum&shy;<lb/>que ex perpendiculo pen&shy;<lb/>det, &amp; quant&acirc; vi alterum conatur deor&longs;um, pari nu&longs;u alterum <lb/>repugnat, ne elevetur. </s>
  
 <s>Qu&aelig;renti igitur, quantum momenti <lb/>pondus B habeat ad de&longs;cendendum, utique re&longs;pondebis omni&shy;<lb/>n&ograve; par e&longs;&longs;e momento ponderis A. <!-- KEEP S--></s> <s>Qu&aelig;renti igitur, quantum momenti <lb/>pondus B habeat ad de&longs;cendendum, utique re&longs;pondebis omni&shy;<lb/>n&ograve; par e&longs;&longs;e momento ponderis A. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1625 
Line 1625 
  
 <s>Non igitur hoc ab&longs;urdum e&longs;t, <lb/>quod con&longs;titutam &agrave; nobis momentorum hypothe&longs;im con&longs;equa&shy;<lb/>tur, &longs;ed poti&ugrave;s ip&longs;i natur&aelig; no&longs;tra con&longs;entit hypothe&longs;is, cui ro&shy;<lb/>bur adjicit experientia; nec ex eo capite perperam philo&longs;opha&shy;<lb/>ti videmur, qu&ograve;d in perpendiculo minus momenti, qu&agrave;m ex <lb/>duplici funiculo &longs;u&longs;pen&longs;um pondus habere dicendum &longs;it. </s></p><p type="main"> <s>Non igitur hoc ab&longs;urdum e&longs;t, <lb/>quod con&longs;titutam &agrave; nobis momentorum hypothe&longs;im con&longs;equa&shy;<lb/>tur, &longs;ed poti&ugrave;s ip&longs;i natur&aelig; no&longs;tra con&longs;entit hypothe&longs;is, cui ro&shy;<lb/>bur adjicit experientia; nec ex eo capite perperam philo&longs;opha&shy;<lb/>ti videmur, qu&ograve;d in perpendiculo minus momenti, qu&agrave;m ex <lb/>duplici funiculo &longs;u&longs;pen&longs;um pondus habere dicendum &longs;it. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ex his, qu&aelig; de corpore ex binis funiculis &longs;u&longs;pen&longs;o hactenus <lb/>di&longs;putata &longs;unt, non difficilis erit conjectura eorum, qu&aelig; dicen&shy;<lb/>da &longs;int, &longs;i ex tribus aut quatuor &longs;u&longs;pendatur, &longs;iv&egrave; illi immedia&shy;<lb/>t&egrave; adnectantur ip&longs;i ponderi, &longs;iv&egrave; funiculus unus demum in plu&shy;<lb/>ra capita dividatur, ex quibus fiat &longs;u&longs;pen&longs;io: neque enim his <lb/>diuti&ugrave;s ad nau&longs;eam immorandum cen&longs;eo. <pb pagenum="109"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="main"> <s>Ex his, qu&aelig; de corpore ex binis funiculis &longs;u&longs;pen&longs;o hactenus <lb/>di&longs;putata &longs;unt, non difficilis erit conjectura eorum, qu&aelig; dicen&shy;<lb/>da &longs;int, &longs;i ex tribus aut quatuor &longs;u&longs;pendatur, &longs;iv&egrave; illi immedia&shy;<lb/>t&egrave; adnectantur ip&longs;i ponderi, &longs;iv&egrave; funiculus unus demum in plu&shy;<lb/>ra capita dividatur, ex quibus fiat &longs;u&longs;pen&longs;io: neque enim his <lb/>diuti&ugrave;s ad nau&longs;eam immorandum cen&longs;eo. <pb xlink:href="017/01/125.jpg" pagenum="109"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="center"/>CAPUT XVI.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>CAPUT XVI.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1633 
Line 1633 
  
 <s>PRoxima e&longs;t iis, qu&aelig; hactenus di&longs;putata &longs;unt, pr&aelig;&longs;ens in&shy;<lb/>ve&longs;tigatio gravitationis corporum, &longs;ive nis&ucirc;s, quo motui <lb/>re&longs;i&longs;tunt, c&ugrave;m obliqu&egrave; in plano aliquo trahuntur, aut elevan&shy;<lb/>tur: &longs;icut enim toto conatu repugnant elevanti ad perpendicu&shy;<lb/>lum, &amp; ab&longs;trahenti &agrave; plano, cui in&longs;ident, ita pro majori, aut <lb/>minori obliquitate tractionis aut elevationis magis etiam, aut <lb/>min&ugrave;s, ob&longs;i&longs;tere experimur. </s> <s>PRoxima e&longs;t iis, qu&aelig; hactenus di&longs;putata &longs;unt, pr&aelig;&longs;ens in&shy;<lb/>ve&longs;tigatio gravitationis corporum, &longs;ive nis&ucirc;s, quo motui <lb/>re&longs;i&longs;tunt, c&ugrave;m obliqu&egrave; in plano aliquo trahuntur, aut elevan&shy;<lb/>tur: &longs;icut enim toto conatu repugnant elevanti ad perpendicu&shy;<lb/>lum, &amp; ab&longs;trahenti &agrave; plano, cui in&longs;ident, ita pro majori, aut <lb/>minori obliquitate tractionis aut elevationis magis etiam, aut <lb/>min&ugrave;s, ob&longs;i&longs;tere experimur. </s>
  
 <s>Et prim&ugrave;m quidem &longs;uper plano <lb/><figure id="fig24"/><lb/>inclinato AB duo pondera <lb/>pror&longs;us &aelig;qualia, &amp; &longs;imilia <lb/>intelligantur po&longs;ita in B <lb/>&amp; C, atque linea CE &longs;it <lb/>horizonti BE perpendicu&shy;<lb/>laris, ac pondus C filo DC <lb/>ad perpendiculum &longs;u&longs;pen&shy;<lb/>datur, ita tamen, ut con&shy;<lb/>tingat planum in C, &amp; &longs;it <lb/>recta DE. <!-- KEEP S--></s> <s>Et prim&ugrave;m quidem &longs;uper plano <lb/><figure id="id.017.01.125.1.jpg" xlink:href="017/01/125/1.jpg"/><lb/>inclinato AB duo pondera <lb/>pror&longs;us &aelig;qualia, &amp; &longs;imilia <lb/>intelligantur po&longs;ita in B <lb/>&amp; C, atque linea CE &longs;it <lb/>horizonti BE perpendicu&shy;<lb/>laris, ac pondus C filo DC <lb/>ad perpendiculum &longs;u&longs;pen&shy;<lb/>datur, ita tamen, ut con&shy;<lb/>tingat planum in C, &amp; &longs;it <lb/>recta DE. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Item ex D <lb/>puncto ducatur filum DB, <lb/>ut &longs;ur&longs;um trahatur B pon&shy;<lb/>dus incumbens plano in&shy;<lb/>clinato, dum pariter pon&shy;<lb/>dus C &longs;ur&longs;um rect&acirc; trahi&shy;<lb/>tur, &amp; &agrave; plano avellitur: horum autem funiculorum trahatur <lb/>ex D pars &aelig;qualis. </s> <s>Item ex D <lb/>puncto ducatur filum DB, <lb/>ut &longs;ur&longs;um trahatur B pon&shy;<lb/>dus incumbens plano in&shy;<lb/>clinato, dum pariter pon&shy;<lb/>dus C &longs;ur&longs;um rect&acirc; trahi&shy;<lb/>tur, &amp; &agrave; plano avellitur: horum autem funiculorum trahatur <lb/>ex D pars &aelig;qualis. </s>
  
Line 1641 
Line 1641 
  
 <s>Duct&acirc; itaque line&acirc; ON horizonti pa&shy;<lb/>rallel&acirc;, erit EN altitudo perpendicularis, ad quam a&longs;cendit <lb/>pondus B in plano inclinato interea, dum pondus C venit in V, <lb/>aut E venit in M, e&longs;t enim EM a&longs;&longs;umpta ip&longs;i CV &aelig;qualis. </s> <s>Duct&acirc; itaque line&acirc; ON horizonti pa&shy;<lb/>rallel&acirc;, erit EN altitudo perpendicularis, ad quam a&longs;cendit <lb/>pondus B in plano inclinato interea, dum pondus C venit in V, <lb/>aut E venit in M, e&longs;t enim EM a&longs;&longs;umpta ip&longs;i CV &aelig;qualis. </s>
  
 <lb/><s>Quare cum pondus B obliqu&egrave; trahitur &longs;uper planum inclina-<pb pagenum="110"/>tum, minorem &longs;ubit violentiam, qu&agrave;m cum ab illo perpendi&shy;<lb/>culari elevatione avellitur. </s></p><p type="main"> <lb/><s>Quare cum pondus B obliqu&egrave; trahitur &longs;uper planum inclina-<pb xlink:href="017/01/126.jpg" pagenum="110"/>tum, minorem &longs;ubit violentiam, qu&agrave;m cum ab illo perpendi&shy;<lb/>culari elevatione avellitur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Hoc tamen ita intelligendum e&longs;t, ut ob&longs;ervetur alia e&longs;&longs;e <lb/>momenta, c&ugrave;m tractionis linea parallela e&longs;t ip&longs;i plano inclina&shy;<lb/>to, ac c&ugrave;m in planum inclinatum cadit obliqua, ut h&icirc;c li&shy;<lb/>nea DB. <!-- KEEP S--></s> <s>Hoc tamen ita intelligendum e&longs;t, ut ob&longs;ervetur alia e&longs;&longs;e <lb/>momenta, c&ugrave;m tractionis linea parallela e&longs;t ip&longs;i plano inclina&shy;<lb/>to, ac c&ugrave;m in planum inclinatum cadit obliqua, ut h&icirc;c li&shy;<lb/>nea DB. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1653 
Line 1653 
  
 <s>Similiter intelligatur pondus C elevatum fui&longs;&longs;e ex D <lb/>(quod punctum D concipiatur mult&ograve; altius, qu&agrave;m in pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti &longs;chemate) ad perpendiculum altitudine &aelig;quali ip&longs;i ET, <lb/>pondus ver&ograve; B &aelig;quali tractione funiculi veni&longs;&longs;e ex B in G, <lb/>dempt&acirc; &longs;cilicet longitudine BF ip&longs;i ET &aelig;quali, atque <lb/>ade&ograve; DF, DG &aelig;quales &longs;unt: ip&longs;i autem ET &aelig;qualis &longs;u&shy;<lb/>matur BI; qu&aelig; &longs;imili ratione demon&longs;tratur brevior, qu&agrave;m <lb/>BG: ex quo pariter &longs;it h&icirc;c etiam ad majorem altitudi&shy;<lb/>nem perpendicularem EH elevari, qu&agrave;m &longs;i tractio pa&shy;<lb/>rallela fui&longs;&longs;et plano inclinato, &amp; elevatio ad altitudi&shy;<lb/>nem EL. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Similiter intelligatur pondus C elevatum fui&longs;&longs;e ex D <lb/>(quod punctum D concipiatur mult&ograve; altius, qu&agrave;m in pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti &longs;chemate) ad perpendiculum altitudine &aelig;quali ip&longs;i ET, <lb/>pondus ver&ograve; B &aelig;quali tractione funiculi veni&longs;&longs;e ex B in G, <lb/>dempt&acirc; &longs;cilicet longitudine BF ip&longs;i ET &aelig;quali, atque <lb/>ade&ograve; DF, DG &aelig;quales &longs;unt: ip&longs;i autem ET &aelig;qualis &longs;u&shy;<lb/>matur BI; qu&aelig; &longs;imili ratione demon&longs;tratur brevior, qu&agrave;m <lb/>BG: ex quo pariter &longs;it h&icirc;c etiam ad majorem altitudi&shy;<lb/>nem perpendicularem EH elevari, qu&agrave;m &longs;i tractio pa&shy;<lb/>rallela fui&longs;&longs;et plano inclinato, &amp; elevatio ad altitudi&shy;<lb/>nem EL. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Ex his manife&longs;tum e&longs;t plus virium requiri ad trahendum <pb pagenum="111"/>pondus idem per lineam DB, aut DO, aut DG obli&shy;<lb/>quas, qu&agrave;m per lineam plani inclinati BC, aut illi paral&shy;<lb/>lelam: dum enim per obliquas illas lineas fit tractio, pon&shy;<lb/>dus quidem non omnin&ograve; ab&longs;trahitur &agrave; plano, &longs;icut in tractio&shy;<lb/>ne perpendiculari, &longs;ed nec omnin&ograve; incumbit plano, &longs;i&shy;<lb/>cut in tractione parallel&acirc; ip&longs;i plano; ac propterea, qu&ograve; ma&shy;<lb/>gis tractio ad perpendicularem accedit, e&ograve; majorem inve&shy;<lb/>nit in pondere re&longs;i&longs;tentiam. </s> <s>Ex his manife&longs;tum e&longs;t plus virium requiri ad trahendum <pb xlink:href="017/01/127.jpg" pagenum="111"/>pondus idem per lineam DB, aut DO, aut DG obli&shy;<lb/>quas, qu&agrave;m per lineam plani inclinati BC, aut illi paral&shy;<lb/>lelam: dum enim per obliquas illas lineas fit tractio, pon&shy;<lb/>dus quidem non omnin&ograve; ab&longs;trahitur &agrave; plano, &longs;icut in tractio&shy;<lb/>ne perpendiculari, &longs;ed nec omnin&ograve; incumbit plano, &longs;i&shy;<lb/>cut in tractione parallel&acirc; ip&longs;i plano; ac propterea, qu&ograve; ma&shy;<lb/>gis tractio ad perpendicularem accedit, e&ograve; majorem inve&shy;<lb/>nit in pondere re&longs;i&longs;tentiam. </s>
  
 <s>Patet autem altitudinum per&shy;<lb/>pendicularium EH, EL differentiam HL majorem e&longs;&longs;e, <lb/>qu&agrave;m &longs;it altitudinum perpendicularium EN, ES differen&shy;<lb/>tia NS. </s> <s>Patet autem altitudinum per&shy;<lb/>pendicularium EH, EL differentiam HL majorem e&longs;&longs;e, <lb/>qu&agrave;m &longs;it altitudinum perpendicularium EN, ES differen&shy;<lb/>tia NS. </s>
  
Line 1669 
Line 1669 
  
 <s>Momentum igitur <lb/>perpendicularis tractionis ad momentum obliqu&aelig; tractionis <lb/>minorem Rationem habet, qu&agrave;m ad momentum tractionis pa&shy;<lb/>rallel&aelig; plano inclinato. </s></p><p type="main"> <s>Momentum igitur <lb/>perpendicularis tractionis ad momentum obliqu&aelig; tractionis <lb/>minorem Rationem habet, qu&agrave;m ad momentum tractionis pa&shy;<lb/>rallel&aelig; plano inclinato. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ex his ob&longs;ervare e&longs;t aliquod paradoxum, pondus &longs;cilicet obli&shy;<lb/>qu&acirc; h&acirc;c elevatione tractum plus moveri, qu&agrave;m potentiam tra&shy;<lb/>hentem; h&aelig;c enim movetur &longs;ecund&ugrave;m men&longs;uram funiculi <lb/>tracti, hoc e&longs;t BP &longs;eu BR illi &aelig;qualis, o&longs;ten&longs;um e&longs;t autem <pb pagenum="112"/>BR minorem e&longs;&longs;e qu&agrave;m BO. <!-- KEEP S--></s> <s>Ex his ob&longs;ervare e&longs;t aliquod paradoxum, pondus &longs;cilicet obli&shy;<lb/>qu&acirc; h&acirc;c elevatione tractum plus moveri, qu&agrave;m potentiam tra&shy;<lb/>hentem; h&aelig;c enim movetur &longs;ecund&ugrave;m men&longs;uram funiculi <lb/>tracti, hoc e&longs;t BP &longs;eu BR illi &aelig;qualis, o&longs;ten&longs;um e&longs;t autem <pb xlink:href="017/01/128.jpg" pagenum="112"/>BR minorem e&longs;&longs;e qu&agrave;m BO. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Id quod etiam manife&longs;tum e&longs;t, <lb/>&longs;i tractio obliqua non ab&longs;trahat pondus &agrave; plano, &longs;ed qua&longs;i il&shy;<lb/><figure id="fig25"/><lb/>lud advers&ugrave;s planum trahat. </s> <s>Id quod etiam manife&longs;tum e&longs;t, <lb/>&longs;i tractio obliqua non ab&longs;trahat pondus &agrave; plano, &longs;ed qua&longs;i il&shy;<lb/><figure id="id.017.01.128.1.jpg" xlink:href="017/01/128/1.jpg"/><lb/>lud advers&ugrave;s planum trahat. </s>
  
 <lb/><s>Sit enim planum AB, &longs;uper <lb/>quo globus C, &amp; funiculus <lb/>obliquus DC; ex D autem <lb/>pendeat ad perpendiculum <lb/>&aelig;quale pondus E. <!-- KEEP S--></s> <lb/><s>Sit enim planum AB, &longs;uper <lb/>quo globus C, &amp; funiculus <lb/>obliquus DC; ex D autem <lb/>pendeat ad perpendiculum <lb/>&aelig;quale pondus E. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1687 
Line 1687 
  
 <s>Sed jam trahatur iterum funiculus ita, ut ip&longs;i CG prim&aelig; <lb/>tractioni &aelig;qualis &longs;it &longs;ecunda tractio HL; &amp; crit centrum globi <lb/>in M, &amp; &aelig;quales DM, DL. </s> <s>Sed jam trahatur iterum funiculus ita, ut ip&longs;i CG prim&aelig; <lb/>tractioni &aelig;qualis &longs;it &longs;ecunda tractio HL; &amp; crit centrum globi <lb/>in M, &amp; &aelig;quales DM, DL. </s>
  
 <s>Anguli MDH, HDC &longs;i di&shy;<lb/>cantur &aelig;quales, etiam per 3.lib.6. ut MD ad DC ita MH <lb/>ad HC: e&longs;t igitur MH minor qu&agrave;m HC, major tamen qu&agrave;m <lb/>HL, quia &longs;ubten&longs;a e&longs;t angulo MLH obtu&longs;o, ut pote infra ba-<pb pagenum="113"/>&longs;im I&longs;o&longs;celis MDL. </s> <s>Anguli MDH, HDC &longs;i di&shy;<lb/>cantur &aelig;quales, etiam per 3.lib.6. ut MD ad DC ita MH <lb/>ad HC: e&longs;t igitur MH minor qu&agrave;m HC, major tamen qu&agrave;m <lb/>HL, quia &longs;ubten&longs;a e&longs;t angulo MLH obtu&longs;o, ut pote infra ba-<pb xlink:href="017/01/129.jpg" pagenum="113"/>&longs;im I&longs;o&longs;celis MDL. </s>
  
 <s>Atqui ex hypothe&longs;i anguli MDL, HDG <lb/>&longs;unt &aelig;quales; ergo I&longs;o&longs;celium anguli infra ba&longs;es, hoc e&longs;t MLH, <lb/>HGC &longs;unt &aelig;quales: angulus autem extermus MHL major e&longs;t <lb/>interno HCD, hoc e&longs;t HCG, per 16.lib.1. igitur reliquus <lb/>HML minor e&longs;t reliquo CHG. </s> <s>Atqui ex hypothe&longs;i anguli MDL, HDG <lb/>&longs;unt &aelig;quales; ergo I&longs;o&longs;celium anguli infra ba&longs;es, hoc e&longs;t MLH, <lb/>HGC &longs;unt &aelig;quales: angulus autem extermus MHL major e&longs;t <lb/>interno HCD, hoc e&longs;t HCG, per 16.lib.1. igitur reliquus <lb/>HML minor e&longs;t reliquo CHG. </s>
  
Line 1701 
Line 1701 
  
 <s>Quandoquidem igitur LMH, GHC non &longs;unt &aelig;quales, dica&shy;<lb/>tur angulus LMH minor qu&agrave;m GHC, &amp; quia &aelig;qualibus li&shy;<lb/>neis HL, CG &longs;ubtenduntur, triangulum HLM e&longs;t in circulo <lb/>majore, triangulum ver&ograve; CHG in minore. </s> <s>Quandoquidem igitur LMH, GHC non &longs;unt &aelig;quales, dica&shy;<lb/>tur angulus LMH minor qu&agrave;m GHC, &amp; quia &aelig;qualibus li&shy;<lb/>neis HL, CG &longs;ubtenduntur, triangulum HLM e&longs;t in circulo <lb/>majore, triangulum ver&ograve; CHG in minore. </s>
  
 <s>Cum autem angu-<pb pagenum="114"/>lus MHL, ex &longs;&aelig;pi&ugrave;s dictis, &longs;it major qu&agrave;m HCG, etiam &longs;ub&shy;<lb/>ten&longs;a illius, ut pot&egrave; in circulo majori, &longs;cilicet ML major e&longs;t <lb/>qu&agrave;m HG &longs;ubten&longs;a anguli minoris in circulo minori: atque <lb/>hinc idem quod pri&ugrave;s, &longs;equitur ab&longs;urdum angulum verticalem <lb/>MDL, ex hypothe&longs;i minorem, &amp; brevioribus lateribus com&shy;<lb/>prehen&longs;um ba&longs;im habere majorem, qu&agrave;m &longs;it ba&longs;is anguli verti&shy;<lb/>calis HDG majoris &longs;ub lateribus longioribus. </s></p><p type="main"> <s>Cum autem angu-<pb xlink:href="017/01/130.jpg" pagenum="114"/>lus MHL, ex &longs;&aelig;pi&ugrave;s dictis, &longs;it major qu&agrave;m HCG, etiam &longs;ub&shy;<lb/>ten&longs;a illius, ut pot&egrave; in circulo majori, &longs;cilicet ML major e&longs;t <lb/>qu&agrave;m HG &longs;ubten&longs;a anguli minoris in circulo minori: atque <lb/>hinc idem quod pri&ugrave;s, &longs;equitur ab&longs;urdum angulum verticalem <lb/>MDL, ex hypothe&longs;i minorem, &amp; brevioribus lateribus com&shy;<lb/>prehen&longs;um ba&longs;im habere majorem, qu&agrave;m &longs;it ba&longs;is anguli verti&shy;<lb/>calis HDG majoris &longs;ub lateribus longioribus. </s></p><p type="main">
  
 <s>Sed neque dici pote&longs;t angulus HML major qu&agrave;m CHG; <lb/>quia, &longs;i MDL minor e&longs;t qu&agrave;m HDG, angulus DML ad ba&shy;<lb/>&longs;im I&longs;o&longs;celis major e&longs;t qu&agrave;m DHG pariter ad ba&longs;im; ergo &longs;i <lb/>DML majori addatur major HML, &amp; DHG minori adda&shy;<lb/>tur minor CHG, erit totus DMH major toto angulo DHC, <lb/>internus &longs;cilicet major externo, contra 16.lib.1. Si igitur an&shy;<lb/>gulus HML comparatus cum angulo CHG non pote&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;qualis, neque minor, neque major, fact&acirc; hypothe&longs;i anguli <lb/>MDL minoris qu&agrave;m HDC, nece&longs;&longs;ari&acirc; con&longs;ecutione confici&shy;<lb/>tur angulum MDL non e&longs;&longs;e minorem angulo HDG. </s></p><p type="main"> <s>Sed neque dici pote&longs;t angulus HML major qu&agrave;m CHG; <lb/>quia, &longs;i MDL minor e&longs;t qu&agrave;m HDG, angulus DML ad ba&shy;<lb/>&longs;im I&longs;o&longs;celis major e&longs;t qu&agrave;m DHG pariter ad ba&longs;im; ergo &longs;i <lb/>DML majori addatur major HML, &amp; DHG minori adda&shy;<lb/>tur minor CHG, erit totus DMH major toto angulo DHC, <lb/>internus &longs;cilicet major externo, contra 16.lib.1. Si igitur an&shy;<lb/>gulus HML comparatus cum angulo CHG non pote&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;qualis, neque minor, neque major, fact&acirc; hypothe&longs;i anguli <lb/>MDL minoris qu&agrave;m HDC, nece&longs;&longs;ari&acirc; con&longs;ecutione confici&shy;<lb/>tur angulum MDL non e&longs;&longs;e minorem angulo HDG. </s></p><p type="main">
  
Line 1711 
Line 1711 
  
 <s>Facil&egrave; ex dictis colliges, quanto laboris compendio Rom&aelig; <lb/>altioribus rotis in&longs;truantur birota (antiquis Ci&longs;ia dicebantur) <lb/>ade&ograve; ut unicus equus temoni applicitus, illumque &longs;ubjecto pla&shy;<lb/>no proxim&egrave; parallelum &longs;ervans, dum clivum a&longs;cendit, ingentia <lb/>pondera trahat, quibus &longs;an&egrave; par non e&longs;&longs;et, &longs;i rotarum axis mi&shy;<lb/>n&ugrave;s &agrave; &longs;ubjecto plano di&longs;taret, &amp; equitractio e&longs;&longs;et obliqua &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um: quamvis, ut ali&agrave;s &longs;uo loco explicabitur, ip&longs;a rotarum am&shy;<lb/>plitudo plurimum conferat. </s> <s>Facil&egrave; ex dictis colliges, quanto laboris compendio Rom&aelig; <lb/>altioribus rotis in&longs;truantur birota (antiquis Ci&longs;ia dicebantur) <lb/>ade&ograve; ut unicus equus temoni applicitus, illumque &longs;ubjecto pla&shy;<lb/>no proxim&egrave; parallelum &longs;ervans, dum clivum a&longs;cendit, ingentia <lb/>pondera trahat, quibus &longs;an&egrave; par non e&longs;&longs;et, &longs;i rotarum axis mi&shy;<lb/>n&ugrave;s &agrave; &longs;ubjecto plano di&longs;taret, &amp; equitractio e&longs;&longs;et obliqua &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um: quamvis, ut ali&agrave;s &longs;uo loco explicabitur, ip&longs;a rotarum am&shy;<lb/>plitudo plurimum conferat. </s>
  
 <s>Similiter in navium tractione, qu&aelig; <pb pagenum="115"/>adver&longs;o flumine deducuntur fune ab&longs;idi mali conjuncto, ali&shy;<lb/>quid juvare funis longitudinem, ut &longs;cilicet min&ugrave;s obliqua &longs;it <lb/>tractio, ex dictis confirmatur: quamvis enim tractiones in plano <lb/>inclinato confideraverimus, ut gravium elevationem expende&shy;<lb/>remus, aliquid etiam facit obliquitas tractionis in plano horizon&shy;<lb/>tali, cuju&longs;modi e&longs;t aqua, cui navis innatat; pars &longs;iquidem de&shy;<lb/>mer&longs;a ob&longs;tantem undam repellere debet; nec plan&egrave; inutile e&longs;t, <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quam lineam dirigatur motus potenti&aelig; trahentis, vi <lb/>cujus impedimentum &longs;uperandum e&longs;t. </s></p><p type="main"> <s>Similiter in navium tractione, qu&aelig; <pb xlink:href="017/01/131.jpg" pagenum="115"/>adver&longs;o flumine deducuntur fune ab&longs;idi mali conjuncto, ali&shy;<lb/>quid juvare funis longitudinem, ut &longs;cilicet min&ugrave;s obliqua &longs;it <lb/>tractio, ex dictis confirmatur: quamvis enim tractiones in plano <lb/>inclinato confideraverimus, ut gravium elevationem expende&shy;<lb/>remus, aliquid etiam facit obliquitas tractionis in plano horizon&shy;<lb/>tali, cuju&longs;modi e&longs;t aqua, cui navis innatat; pars &longs;iquidem de&shy;<lb/>mer&longs;a ob&longs;tantem undam repellere debet; nec plan&egrave; inutile e&longs;t, <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quam lineam dirigatur motus potenti&aelig; trahentis, vi <lb/>cujus impedimentum &longs;uperandum e&longs;t. </s></p><p type="main">
  
 <s>Hactenus nobis de tractione &longs;ermo fuit, qu&aelig; motum inferens <lb/>non ni&longs;i &longs;patiis, per qu&aelig; motus e&longs;t, determinari potuit. </s> <s>Hactenus nobis de tractione &longs;ermo fuit, qu&aelig; motum inferens <lb/>non ni&longs;i &longs;patiis, per qu&aelig; motus e&longs;t, determinari potuit. </s>
  
Line 1719 
Line 1719 
  
 <s>Quamquam autem <lb/>pondera qua&longs;i molis expertia unico puncto expre&longs;&longs;imus in plano <lb/>ip&longs;o inclinato, ut in 1.fig.hujus cap.  <s>Quamquam autem <lb/>pondera qua&longs;i molis expertia unico puncto expre&longs;&longs;imus in plano <lb/>ip&longs;o inclinato, ut in 1.fig.hujus cap.
  
 re tamen ver&acirc; centrum gra&shy;<lb/>vitatis attendendum e&longs;t, ut in 2. &longs;chemate, quod utique di&longs;tat &agrave; <lb/>plano, cui corpus grave incumbit: hujus ver&ograve; di&longs;tantiam nulla <lb/>certior men&longs;ura definit, qu&agrave;m linea ex eo cadens in &longs;ubjectum <lb/>planum ad angulos rectos, h&aelig;c quippe omnium brevi&longs;&longs;ima e&longs;t. <lb/><figure id="fig26"/><lb/>Sit igitur planum inclinatum AB, <lb/>cui impo&longs;itus globus centrum ha&shy;<lb/>bet gravitatis C, &amp; contingit pla&shy;<lb/>num in D; ac propterea etiam, qu&aelig; <lb/>&agrave; centro ad contactum ducitur <lb/>recta CD, di&longs;tantiam determinat, <lb/>cum &longs;it plano perpendicularis ex <lb/>18.lib.3. Jam recta CE parallela <lb/>plano ducatur, &amp; &longs;it linea &longs;u&longs;pen&shy;<lb/>&longs;ionis, quam claritatis grati&acirc; paral&shy;<lb/>lelam vocemus: &amp; per D punctum, <lb/>in quod cadit linea di&longs;tanti&aelig; cen&shy;<lb/>tri gravitatis tran&longs;eat perpendicu&shy;<lb/>laris horizonti linea FD qu&aelig; in G <lb/>&longs;ecat lineam CE. <!-- KEEP S--></s> re tamen ver&acirc; centrum gra&shy;<lb/>vitatis attendendum e&longs;t, ut in 2. &longs;chemate, quod utique di&longs;tat &agrave; <lb/>plano, cui corpus grave incumbit: hujus ver&ograve; di&longs;tantiam nulla <lb/>certior men&longs;ura definit, qu&agrave;m linea ex eo cadens in &longs;ubjectum <lb/>planum ad angulos rectos, h&aelig;c quippe omnium brevi&longs;&longs;ima e&longs;t. <lb/><figure id="id.017.01.131.1.jpg" xlink:href="017/01/131/1.jpg"/><lb/>Sit igitur planum inclinatum AB, <lb/>cui impo&longs;itus globus centrum ha&shy;<lb/>bet gravitatis C, &amp; contingit pla&shy;<lb/>num in D; ac propterea etiam, qu&aelig; <lb/>&agrave; centro ad contactum ducitur <lb/>recta CD, di&longs;tantiam determinat, <lb/>cum &longs;it plano perpendicularis ex <lb/>18.lib.3. Jam recta CE parallela <lb/>plano ducatur, &amp; &longs;it linea &longs;u&longs;pen&shy;<lb/>&longs;ionis, quam claritatis grati&acirc; paral&shy;<lb/>lelam vocemus: &amp; per D punctum, <lb/>in quod cadit linea di&longs;tanti&aelig; cen&shy;<lb/>tri gravitatis tran&longs;eat perpendicu&shy;<lb/>laris horizonti linea FD qu&aelig; in G <lb/>&longs;ecat lineam CE. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Con&longs;tat trian-<pb pagenum="116"/>gulum DGC fimile e&longs;&longs;e triangulo BAS: quia enim GD pa&shy;<lb/>rallela e&longs;t line&aelig; AS pariter perpendiculari ad horizontem, an&shy;<lb/>guli SAB, ADG alterni &aelig;quales &longs;unt per 27.lib.1. Et quo&shy;<lb/>niam angulus CDA ex con&longs;tractione e&longs;t rectus, complemen&shy;<lb/>tum CDG &aelig;quale e&longs;t angulo complementi ABS; anguli ver&ograve; <lb/>DCG, BSA &longs;unt recti, hic quidem ex hypothe&longs;i, ille autem <lb/>propter linearum CE, DA paralleli&longs;mum: igitur reliquus <lb/>CGD reliquo BAS &aelig;qualis e&longs;t; ac proptere&agrave; per 4. lib.  <s>Con&longs;tat trian-<pb xlink:href="017/01/132.jpg" pagenum="116"/>gulum DGC fimile e&longs;&longs;e triangulo BAS: quia enim GD pa&shy;<lb/>rallela e&longs;t line&aelig; AS pariter perpendiculari ad horizontem, an&shy;<lb/>guli SAB, ADG alterni &aelig;quales &longs;unt per 27.lib.1. Et quo&shy;<lb/>niam angulus CDA ex con&longs;tractione e&longs;t rectus, complemen&shy;<lb/>tum CDG &aelig;quale e&longs;t angulo complementi ABS; anguli ver&ograve; <lb/>DCG, BSA &longs;unt recti, hic quidem ex hypothe&longs;i, ille autem <lb/>propter linearum CE, DA paralleli&longs;mum: igitur reliquus <lb/>CGD reliquo BAS &aelig;qualis e&longs;t; ac proptere&agrave; per 4. lib.
  
 6. ut <lb/>BA ad AS, ita DG ad GC. <!-- KEEP S--></s> 6. ut <lb/>BA ad AS, ita DG ad GC. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1741 
Line 1741 
  
 <s>Sunt itaque &aelig;quiangula &amp; &longs;imi&shy;<lb/>lia duo triangula BAP &amp; DIC, atque per 4.lib.6. ut BA ad <lb/>AP, ita DI ad IC. </s> <s>Sunt itaque &aelig;quiangula &amp; &longs;imi&shy;<lb/>lia duo triangula BAP &amp; DIC, atque per 4.lib.6. ut BA ad <lb/>AP, ita DI ad IC. </s>
  
 <s>Atqui pondera &longs;uper BA &amp; AP, qu&aelig; &longs;int <pb pagenum="117"/>ut BA ad AP, &aelig;quiponderant ex dictis cap.  <s>Atqui pondera &longs;uper BA &amp; AP, qu&aelig; &longs;int <pb xlink:href="017/01/133.jpg" pagenum="117"/>ut BA ad AP, &aelig;quiponderant ex dictis cap.
  
 13. ergo etiam <lb/>&aelig;qualium momentorum e&longs;t globus, &amp; potentia retinens per <lb/>HC, &longs;i globus ad potentiam &longs;it ut DI ad IC, hoc e&longs;t ut CN <lb/>ad ND, &longs;i ex D intelligatur exire DN parallela ip&longs;i HC. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> 13. ergo etiam <lb/>&aelig;qualium momentorum e&longs;t globus, &amp; potentia retinens per <lb/>HC, &longs;i globus ad potentiam &longs;it ut DI ad IC, hoc e&longs;t ut CN <lb/>ad ND, &longs;i ex D intelligatur exire DN parallela ip&longs;i HC. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1759 
Line 1759 
  
 <s>Ex his &amp; illud colligitur, quod &longs;i linea, &longs;ecund&ugrave;m quam <lb/>pondus retinetur in plano inclinato, &longs;it parallela horizonti, <lb/>eadem e&longs;t philo&longs;ophandi methodus. </s> <s>Ex his &amp; illud colligitur, quod &longs;i linea, &longs;ecund&ugrave;m quam <lb/>pondus retinetur in plano inclinato, &longs;it parallela horizonti, <lb/>eadem e&longs;t philo&longs;ophandi methodus. </s>
  
 <s>Si enim &longs;uper plano in&shy;<lb/>clinato AB &longs;it pondus tangens in C, cujus gravitatis centrum <lb/>&longs;it D, &amp; linea retentionis DE horizonti parallela, ducatur <pb pagenum="118"/><figure id="fig27"/><lb/>CF perpendicularis horizonti; &amp; Rati<gap/><lb/>ponderis ad vires retinentes erunt ut CF <lb/>ad FD. <!-- KEEP S--></s> <s>Si enim &longs;uper plano in&shy;<lb/>clinato AB &longs;it pondus tangens in C, cujus gravitatis centrum <lb/>&longs;it D, &amp; linea retentionis DE horizonti parallela, ducatur <pb xlink:href="017/01/134.jpg" pagenum="118"/><figure id="id.017.01.134.1.jpg" xlink:href="017/01/134/1.jpg"/><lb/>CF perpendicularis horizonti; &amp; Rati<gap/><lb/>ponderis ad vires retinentes erunt ut CF <lb/>ad FD. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Fiat enim angulus BAH &aelig;qua&shy;<lb/>lis angulo CFD, qui utique e&longs;t rectus, <lb/>cum DE ex hypothe&longs;i &longs;it horizonti pa&shy;<lb/>rallela, FC ver&ograve; perpendicularis: ergo <lb/>&longs;uper AB, AH &aelig;quiponderant pondera, <lb/>qu&aelig; &longs;int ut AB ad AH; paria igitur &longs;unt <lb/>momenta, &longs;i pondus ad vires potenti&aelig; re&shy;<lb/>tinentis in e&acirc;dem Ratione &longs;it ut AB ad AH, hoc e&longs;t ut CF ad <lb/>FD. <!-- KEEP S--></s> <s>Fiat enim angulus BAH &aelig;qua&shy;<lb/>lis angulo CFD, qui utique e&longs;t rectus, <lb/>cum DE ex hypothe&longs;i &longs;it horizonti pa&shy;<lb/>rallela, FC ver&ograve; perpendicularis: ergo <lb/>&longs;uper AB, AH &aelig;quiponderant pondera, <lb/>qu&aelig; &longs;int ut AB ad AH; paria igitur &longs;unt <lb/>momenta, &longs;i pondus ad vires potenti&aelig; re&shy;<lb/>tinentis in e&acirc;dem Ratione &longs;it ut AB ad AH, hoc e&longs;t ut CF ad <lb/>FD. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1769 
Line 1769 
  
 <s>Concipe autem &longs;ublatum triangulum totum BAH, &amp; DC <lb/>e&longs;&longs;e columnam, qu&aelig; in eodem &longs;itu inclinata retineri debeat: <lb/>jam &longs;atis con&longs;tat ex dictis, qu&acirc; ratione di&longs;poni oporteat funes, <lb/>ut qui funium extremitates tenent, minus laboris impendant. </s> <s>Concipe autem &longs;ublatum triangulum totum BAH, &amp; DC <lb/>e&longs;&longs;e columnam, qu&aelig; in eodem &longs;itu inclinata retineri debeat: <lb/>jam &longs;atis con&longs;tat ex dictis, qu&acirc; ratione di&longs;poni oporteat funes, <lb/>ut qui funium extremitates tenent, minus laboris impendant. </s>
  
 <lb/><s>Non e&longs;t tamen eadem funis retinentis, &amp; fulcri &longs;u&longs;tentantis <lb/>ratio: in &longs;upponendis enim fulcris illud poti&longs;&longs;im&ugrave;m attenditur, <lb/>qu&ograve;d fulcrum ip&longs;um integrum permaneat, citr&agrave; &longs;ci&longs;&longs;ionis aut <lb/>fractionis periculum; id quod habetur, qu&ograve; magis perpendicu&shy;<lb/>lari ad horizontem &longs;itui proximum collocatur; par&ugrave;m &longs;cilicet <pb pagenum="119"/>intere&longs;t, quanto conatu &longs;ubjectam tellurem urgeat mod&ograve; certi <lb/>&longs;imus de fulcri ip&longs;ius firmitate. </s> <lb/><s>Non e&longs;t tamen eadem funis retinentis, &amp; fulcri &longs;u&longs;tentantis <lb/>ratio: in &longs;upponendis enim fulcris illud poti&longs;&longs;im&ugrave;m attenditur, <lb/>qu&ograve;d fulcrum ip&longs;um integrum permaneat, citr&agrave; &longs;ci&longs;&longs;ionis aut <lb/>fractionis periculum; id quod habetur, qu&ograve; magis perpendicu&shy;<lb/>lari ad horizontem &longs;itui proximum collocatur; par&ugrave;m &longs;cilicet <pb xlink:href="017/01/135.jpg" pagenum="119"/>intere&longs;t, quanto conatu &longs;ubjectam tellurem urgeat mod&ograve; certi <lb/>&longs;imus de fulcri ip&longs;ius firmitate. </s>
  
 <s>C&aelig;ter&ugrave;m &longs;i tu ip&longs;e fu&longs;tem <lb/>manu tenens cogaris inclinatam columnam &longs;u&longs;tinere, punctum <lb/>autem &longs;u&longs;tentationis, cui fulcrum applicatur, magis &agrave; &longs;ub&shy;<lb/>jecto plano di&longs;tet, vel &longs;altem non min&ugrave;s, qu&agrave;m centrum gra&shy;<lb/>vitatis column&aelig;, experieris minori conatu opus e&longs;&longs;e, &longs;i ful&shy;<lb/>crum axi column&aelig; perpendiculare &longs;it, qui &longs;itus re&longs;pondet re&shy;<lb/>tentioni parallel&aelig; plano inclinato, majorem ver&ograve; adhiben&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e conatum, &longs;i fulcrum cum eodem axe acutum aut ob&shy;<lb/>tu&longs;um angulum con&longs;tituat; id quod obliquis elevationibus <lb/>re&longs;pondet. </s></p><p type="main"> <s>C&aelig;ter&ugrave;m &longs;i tu ip&longs;e fu&longs;tem <lb/>manu tenens cogaris inclinatam columnam &longs;u&longs;tinere, punctum <lb/>autem &longs;u&longs;tentationis, cui fulcrum applicatur, magis &agrave; &longs;ub&shy;<lb/>jecto plano di&longs;tet, vel &longs;altem non min&ugrave;s, qu&agrave;m centrum gra&shy;<lb/>vitatis column&aelig;, experieris minori conatu opus e&longs;&longs;e, &longs;i ful&shy;<lb/>crum axi column&aelig; perpendiculare &longs;it, qui &longs;itus re&longs;pondet re&shy;<lb/>tentioni parallel&aelig; plano inclinato, majorem ver&ograve; adhiben&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e conatum, &longs;i fulcrum cum eodem axe acutum aut ob&shy;<lb/>tu&longs;um angulum con&longs;tituat; id quod obliquis elevationibus <lb/>re&longs;pondet. </s></p><p type="main">
  
Line 1779 
Line 1779 
  
 <s>Cavendum <lb/>autem plurimum e&longs;t ab &aelig;quivocationibus, qu&aelig; obrepere <lb/>po&longs;&longs;unt, ni&longs;i animum advertas ad gravitatem, &longs;iv&egrave; per totam <lb/>longitudinem, qu&aelig; movetur, aut ad motum incitari pote&longs;t, <lb/>diffu&longs;am, &longs;iv&egrave; qua&longs;i in unum punctum ibi collectam, ubi ele&shy;<lb/>vans applicatur, ut in vecte, aut libr&acirc;; hinc enim non mo&shy;<lb/>dica momentorum in&aelig;qualitas oritur. </s> <s>Cavendum <lb/>autem plurimum e&longs;t ab &aelig;quivocationibus, qu&aelig; obrepere <lb/>po&longs;&longs;unt, ni&longs;i animum advertas ad gravitatem, &longs;iv&egrave; per totam <lb/>longitudinem, qu&aelig; movetur, aut ad motum incitari pote&longs;t, <lb/>diffu&longs;am, &longs;iv&egrave; qua&longs;i in unum punctum ibi collectam, ubi ele&shy;<lb/>vans applicatur, ut in vecte, aut libr&acirc;; hinc enim non mo&shy;<lb/>dica momentorum in&aelig;qualitas oritur. </s>
  
 <s>Nam &longs;i puncto appli&shy;<lb/>cationis re&longs;pondeat centrum gravitatis, mult&ograve; majores ad <lb/>elevandum, aut &longs;u&longs;pendendum corpus requiruntur vires, <lb/>qu&agrave;m &longs;i centrum gravitatis &agrave; puncto applicationis aliquo in&shy;<lb/>tervallo &longs;ejungatur. </s></p><pb pagenum="120"/><figure/><p type="main"> <s>Nam &longs;i puncto appli&shy;<lb/>cationis re&longs;pondeat centrum gravitatis, mult&ograve; majores ad <lb/>elevandum, aut &longs;u&longs;pendendum corpus requiruntur vires, <lb/>qu&agrave;m &longs;i centrum gravitatis &agrave; puncto applicationis aliquo in&shy;<lb/>tervallo &longs;ejungatur. </s></p><pb xlink:href="017/01/136.jpg" pagenum="120"/><figure id="id.017.01.136.1.jpg" xlink:href="017/01/136/1.jpg"/><p type="main">
  
 <s>Hinc &longs;i &longs;it pri&longs;ma AB ho&shy;<lb/>rizontaliter collocatum, eju&longs;&shy;<lb/>que extremitas A innitatur <lb/>apici pyramidis, altera ver&ograve; <lb/>extremitas B &longs;u&longs;pendatur per&shy;<lb/>pendiculari funiculo CB, vel <lb/>&longs;u&longs;tentetur &longs;uppo&longs;ito ad <expan abbr="per-pendicul&utilde;">per&shy;<lb/>pendiculum</expan> fulcro DB, &aelig;qua&shy;<lb/>liter res &longs;e habet, &amp; pares requiruntur vires tam in &longs;u&longs;penden&shy;<lb/>te CB, qu&agrave;m in &longs;u&longs;tentante DB: h&aelig; tamen vires non pares <lb/>e&longs;&longs;e debent toti ponderi pri&longs;matis; &longs;ed quia centrum gravita&shy;<lb/>tis E ab utroque extremo &aelig;qualiter di&longs;tare &longs;upponitur, &longs;e&shy;<lb/>mi&longs;&longs;is tant&ugrave;m gravitatis percipitur in B. </s> <s>Hinc &longs;i &longs;it pri&longs;ma AB ho&shy;<lb/>rizontaliter collocatum, eju&longs;&shy;<lb/>que extremitas A innitatur <lb/>apici pyramidis, altera ver&ograve; <lb/>extremitas B &longs;u&longs;pendatur per&shy;<lb/>pendiculari funiculo CB, vel <lb/>&longs;u&longs;tentetur &longs;uppo&longs;ito ad <expan abbr="per-pendicul&utilde;">per&shy;<lb/>pendiculum</expan> fulcro DB, &aelig;qua&shy;<lb/>liter res &longs;e habet, &amp; pares requiruntur vires tam in &longs;u&longs;penden&shy;<lb/>te CB, qu&agrave;m in &longs;u&longs;tentante DB: h&aelig; tamen vires non pares <lb/>e&longs;&longs;e debent toti ponderi pri&longs;matis; &longs;ed quia centrum gravita&shy;<lb/>tis E ab utroque extremo &aelig;qualiter di&longs;tare &longs;upponitur, &longs;e&shy;<lb/>mi&longs;&longs;is tant&ugrave;m gravitatis percipitur in B. </s>
  
Line 1789 
Line 1789 
  
 <s>Ut autem non h&icirc;c perperam nos philo&longs;ophari innote&longs;cat, <lb/>finge &longs;ublatam ex A pyramidem, &amp; con&longs;titutam in G ita, <lb/>ut ex B ad perpendiculum dependeat pondus aliquod &aelig;qui&shy;<lb/>librium efficiens cum pri&longs;mate: quo perpendiculari pondere <lb/>&longs;ublato, ut pri&longs;ma horizontale permaneat, certum e&longs;t &longs;uper <lb/>plano inclinato BO requiri pondus, quod ad pondus per&shy;<lb/>pendiculare ex BD &longs;it ut BO ad BD: igitur &longs;i loco pon&shy;<lb/>deris applicentur &longs;ecund&ugrave;m eandem rectam lineam BO vires <lb/>alicujus viventis, &agrave; quo retineatur pri&longs;ma in eodem &longs;itu ho&shy;<lb/>rizontali, &longs;atis apparet conatum debere e&longs;&longs;e ut BO ad cona&shy;<lb/>tum, qui &longs;ecund&ugrave;m perpendicularem requireretur ut BD. <!-- KEEP S--></s> <s>Ut autem non h&icirc;c perperam nos philo&longs;ophari innote&longs;cat, <lb/>finge &longs;ublatam ex A pyramidem, &amp; con&longs;titutam in G ita, <lb/>ut ex B ad perpendiculum dependeat pondus aliquod &aelig;qui&shy;<lb/>librium efficiens cum pri&longs;mate: quo perpendiculari pondere <lb/>&longs;ublato, ut pri&longs;ma horizontale permaneat, certum e&longs;t &longs;uper <lb/>plano inclinato BO requiri pondus, quod ad pondus per&shy;<lb/>pendiculare ex BD &longs;it ut BO ad BD: igitur &longs;i loco pon&shy;<lb/>deris applicentur &longs;ecund&ugrave;m eandem rectam lineam BO vires <lb/>alicujus viventis, &agrave; quo retineatur pri&longs;ma in eodem &longs;itu ho&shy;<lb/>rizontali, &longs;atis apparet conatum debere e&longs;&longs;e ut BO ad cona&shy;<lb/>tum, qui &longs;ecund&ugrave;m perpendicularem requireretur ut BD. <!-- KEEP S--></s>
  
 <lb/><s>Sicut itaque conatus deor&longs;um trahens, cum fulcrum e&longs;t in <lb/>G citr&agrave; centrum gravitatis E, ex inclinatione line&aelig;, &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m quam fit, de&longs;umitur, ita etiam conatus &longs;u&longs;pendens IB, <pb pagenum="121"/>aut &longs;ur&longs;um urgens OB, cum fulcrum e&longs;t in A ultr&agrave; centrum <lb/>gravitatis E, de&longs;umendus e&longs;t pariter ex inclinatione line&aelig;, &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m quam applicatur pri&longs;mati, comparat&egrave; ad conatum per&shy;<lb/>pendicularem CB, vel DB, habita &longs;emper ratione di&longs;tanti&aelig; <lb/>fulcri &agrave; centro gravitatis. </s></p><p type="main"> <lb/><s>Sicut itaque conatus deor&longs;um trahens, cum fulcrum e&longs;t in <lb/>G citr&agrave; centrum gravitatis E, ex inclinatione line&aelig;, &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m quam fit, de&longs;umitur, ita etiam conatus &longs;u&longs;pendens IB, <pb xlink:href="017/01/137.jpg" pagenum="121"/>aut &longs;ur&longs;um urgens OB, cum fulcrum e&longs;t in A ultr&agrave; centrum <lb/>gravitatis E, de&longs;umendus e&longs;t pariter ex inclinatione line&aelig;, &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m quam applicatur pri&longs;mati, comparat&egrave; ad conatum per&shy;<lb/>pendicularem CB, vel DB, habita &longs;emper ratione di&longs;tanti&aelig; <lb/>fulcri &agrave; centro gravitatis. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ne quid ver&ograve; dubitationis <lb/><figure id="fig28"/><lb/>&longs;uper&longs;it, utrum OB deor&longs;um, <lb/>&amp; IB &longs;ur&longs;um trahentium pa&shy;<lb/>res &longs;int vires &longs;ecund&ugrave;m can&shy;<lb/>dem rectam lineam OI, &longs;int <lb/>rotul&aelig; du&aelig; H &amp; F circa &longs;uum <lb/>axem ver&longs;atiles infix&aelig; extre&shy;<lb/>mitatibus regul&aelig;, aut tigilli, <lb/>&amp; ex funiculo rotularum ca&shy;<lb/>vitatibus in&longs;erto dependeant <lb/>&aelig;qualia pondera L &amp; G. <!-- KEEP S--></s> <s>Ne quid ver&ograve; dubitationis <lb/><figure id="id.017.01.137.1.jpg" xlink:href="017/01/137/1.jpg"/><lb/>&longs;uper&longs;it, utrum OB deor&longs;um, <lb/>&amp; IB &longs;ur&longs;um trahentium pa&shy;<lb/>res &longs;int vires &longs;ecund&ugrave;m can&shy;<lb/>dem rectam lineam OI, &longs;int <lb/>rotul&aelig; du&aelig; H &amp; F circa &longs;uum <lb/>axem ver&longs;atiles infix&aelig; extre&shy;<lb/>mitatibus regul&aelig;, aut tigilli, <lb/>&amp; ex funiculo rotularum ca&shy;<lb/>vitatibus in&longs;erto dependeant <lb/>&aelig;qualia pondera L &amp; G. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>H&aelig;c <lb/>pondera &longs;ibi vici&longs;&longs;im &aelig;quipon&shy;<lb/>derare manife&longs;tum e&longs;t, quem&shy;<lb/>cumque tandem &longs;itum &longs;iv&egrave; <lb/>perpendicularem, &longs;iv&egrave; incli&shy;<lb/>natum, habeat regula, aut ti&shy;<lb/>gillus, cui rotul&aelig; infix&aelig; &longs;unt. </s> <s>H&aelig;c <lb/>pondera &longs;ibi vici&longs;&longs;im &aelig;quipon&shy;<lb/>derare manife&longs;tum e&longs;t, quem&shy;<lb/>cumque tandem &longs;itum &longs;iv&egrave; <lb/>perpendicularem, &longs;iv&egrave; incli&shy;<lb/>natum, habeat regula, aut ti&shy;<lb/>gillus, cui rotul&aelig; infix&aelig; &longs;unt. </s>
  
Line 1801 
Line 1801 
  
 <s>Re&shy;<lb/>pone pondus L, &amp; amove pondus G, item removeatur pon&shy;<lb/>dus D, &amp; &longs;ur&longs;um ponatur &aelig;quale C; aio libr&aelig; jugum AB <lb/>adhuc retinere eumdem &longs;itum; quia &longs;cilicet pondera C &amp; D <lb/><gap/>i&longs;&longs;im &aelig;quiponderabant, &longs;icut etiam G &amp; L: igitur quantum <lb/>virium habebat pondus D ad &aelig;quiponderandum ip&longs;i G, tan&shy;<lb/>tumdem virium habet pondus C ad &aelig;quiponderandum ponde&shy;<lb/>ri L, hoc e&longs;t cidem ponderi G. <!-- KEEP S--></s> <s>Re&shy;<lb/>pone pondus L, &amp; amove pondus G, item removeatur pon&shy;<lb/>dus D, &amp; &longs;ur&longs;um ponatur &aelig;quale C; aio libr&aelig; jugum AB <lb/>adhuc retinere eumdem &longs;itum; quia &longs;cilicet pondera C &amp; D <lb/><gap/>i&longs;&longs;im &aelig;quiponderabant, &longs;icut etiam G &amp; L: igitur quantum <lb/>virium habebat pondus D ad &aelig;quiponderandum ip&longs;i G, tan&shy;<lb/>tumdem virium habet pondus C ad &aelig;quiponderandum ponde&shy;<lb/>ri L, hoc e&longs;t cidem ponderi G. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Siv&egrave; igitur in &longs;uperiori &longs;che&shy;<lb/>mate con&longs;iderentur vires deor&longs;um trahentes aut &longs;u&longs;tentantes <lb/>OB, &longs;ive retinentes IB, perinde e&longs;t, &amp; &aelig;qualium momento&shy;<lb/>rum cen&longs;end&aelig; &longs;unt. </s></p><pb pagenum="122"/><figure/><p type="main"> <s>Siv&egrave; igitur in &longs;uperiori &longs;che&shy;<lb/>mate con&longs;iderentur vires deor&longs;um trahentes aut &longs;u&longs;tentantes <lb/>OB, &longs;ive retinentes IB, perinde e&longs;t, &amp; &aelig;qualium momento&shy;<lb/>rum cen&longs;end&aelig; &longs;unt. </s></p><pb xlink:href="017/01/138.jpg" pagenum="122"/><figure id="id.017.01.138.1.jpg" xlink:href="017/01/138/1.jpg"/><p type="main">
  
 <s>Non jam horizontale &longs;it <lb/>pri&longs;ma AB, &longs;ed inclinatum, <lb/>&amp; puncto A &longs;tabili innixum: <lb/>momenta ad de&longs;cendendum, <lb/>ac proinde repugnantia ad <lb/>a&longs;cendendum, ut &longs;uperi&ugrave;s in&shy;<lb/>nuimus cap.14; &aelig;&longs;timanda <lb/>&longs;unt in plano DC inclinato, <lb/>quod cum AB angulos facit <lb/>rectos, &amp; cum horizonte AE <lb/>concurrit in puncto E. <!-- KEEP S--></s> <s>Non jam horizontale &longs;it <lb/>pri&longs;ma AB, &longs;ed inclinatum, <lb/>&amp; puncto A &longs;tabili innixum: <lb/>momenta ad de&longs;cendendum, <lb/>ac proinde repugnantia ad <lb/>a&longs;cendendum, ut &longs;uperi&ugrave;s in&shy;<lb/>nuimus cap.14; &aelig;&longs;timanda <lb/>&longs;unt in plano DC inclinato, <lb/>quod cum AB angulos facit <lb/>rectos, &amp; cum horizonte AE <lb/>concurrit in puncto E. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1817 
Line 1817 
  
 <s>Ad retinendum igitur pri&longs;ma in eodem &longs;itu in&shy;<lb/>clinationis BAE per obliquam GB, vires &aelig;quipollentes viri&shy;<lb/>bus retinentibus in perpendiculari FB e&longs;&longs;e oportet ut BL ad <lb/>BI, quemadmodum retinentes per rectam DB &longs;unt ut BC. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Ad retinendum igitur pri&longs;ma in eodem &longs;itu in&shy;<lb/>clinationis BAE per obliquam GB, vires &aelig;quipollentes viri&shy;<lb/>bus retinentibus in perpendiculari FB e&longs;&longs;e oportet ut BL ad <lb/>BI, quemadmodum retinentes per rectam DB &longs;unt ut BC. <!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Quare dat&acirc; corporis inclinatione, cujus gravitas retinenda e&longs;t <lb/>in eodem &longs;itu, &longs;umatur eju&longs;dem axis tran&longs;iens per gravitatis <lb/>centrum, &amp; ad axis extremitatem mobilem ducatur ip&longs;i axi per&shy;<lb/>pendicularis DB, in qu&acirc; a&longs;&longs;umpto quolibet puncto D, ducatur <lb/>pr&aelig;dicto axi parallela DG, qu&aelig; &longs;ecans lineas qua&longs;libet obli&shy;<lb/>quas, &amp; perpendicularem ad Horizontem, dabit omnium obli&shy;<lb/>quarum &longs;u&longs;pen&longs;ionum Rationem: Sic recta DG &longs;ecans perpen&shy;<lb/>d cularem FB &amp; obliquam GB determinat Rationem virium in <lb/>utr&acirc;que &longs;u&longs;pen&longs;ione, ut &longs;cilicet &longs;int in Ratione BF ad BG, &amp; <lb/>&longs;ic de reliquis. </s></p><pb pagenum="123"/><p type="main"> <s>Quare dat&acirc; corporis inclinatione, cujus gravitas retinenda e&longs;t <lb/>in eodem &longs;itu, &longs;umatur eju&longs;dem axis tran&longs;iens per gravitatis <lb/>centrum, &amp; ad axis extremitatem mobilem ducatur ip&longs;i axi per&shy;<lb/>pendicularis DB, in qu&acirc; a&longs;&longs;umpto quolibet puncto D, ducatur <lb/>pr&aelig;dicto axi parallela DG, qu&aelig; &longs;ecans lineas qua&longs;libet obli&shy;<lb/>quas, &amp; perpendicularem ad Horizontem, dabit omnium obli&shy;<lb/>quarum &longs;u&longs;pen&longs;ionum Rationem: Sic recta DG &longs;ecans perpen&shy;<lb/>d cularem FB &amp; obliquam GB determinat Rationem virium in <lb/>utr&acirc;que &longs;u&longs;pen&longs;ione, ut &longs;cilicet &longs;int in Ratione BF ad BG, &amp; <lb/>&longs;ic de reliquis. </s></p><pb xlink:href="017/01/139.jpg" pagenum="123"/><p type="main">
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i in gradibus data &longs;it inclinatio pri&longs;matis, &amp; funiculi <lb/>oblique &longs;u&longs;pendenti declinatio a perpendiculo, &longs;tatim ex tabu&shy;<lb/>lis Sinuum, aut etiam Secantium, apparebit Ratio qu&aelig;&longs;ita li&shy;<lb/>nearum: angulus enim, quem perpendicularis ad axem facit <lb/>cum perpendiculari ad Horizontem, &aelig;qualis e&longs;t angulo incli&shy;<lb/>nationis pri&longs;inatis; angulo &longs;iquidem BAE inclinationis pri&longs;ma&shy;<lb/>tis, &aelig;qualis e&longs;t angulus EBH per 8.lib.6. ac proptere&agrave; etiam <lb/>ex 15.lib.1. qui illi e&longs;t ad verticem DBF. <!-- KEEP S--></s> <s>Qu&ograve;d &longs;i in gradibus data &longs;it inclinatio pri&longs;matis, &amp; funiculi <lb/>oblique &longs;u&longs;pendenti declinatio a perpendiculo, &longs;tatim ex tabu&shy;<lb/>lis Sinuum, aut etiam Secantium, apparebit Ratio qu&aelig;&longs;ita li&shy;<lb/>nearum: angulus enim, quem perpendicularis ad axem facit <lb/>cum perpendiculari ad Horizontem, &aelig;qualis e&longs;t angulo incli&shy;<lb/>nationis pri&longs;inatis; angulo &longs;iquidem BAE inclinationis pri&longs;ma&shy;<lb/>tis, &aelig;qualis e&longs;t angulus EBH per 8.lib.6. ac proptere&agrave; etiam <lb/>ex 15.lib.1. qui illi e&longs;t ad verticem DBF. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 1831 
Line 1831 
  
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>Secund&ograve; fieri pote&longs;t, ut pare: vires requirantur, &longs;i linea re&shy;<lb/>tentionis faciat c&ugrave;m axe corporis elevati angulum acutum, ac <lb/>&longs;i faciat c&ugrave;m eodem angulum obtu&longs;um, ut &longs;i fuerit recta MB; <lb/>ip&longs;a enim pariter opponitur angulo recto BDM, ac proinde <pb pagenum="124"/>e&ograve; major e&longs;t qu&agrave;m recta BD, qu&ograve; fuerit major angulus MBD, <lb/>qui pote&longs;t e&longs;&longs;e &aelig;qualis angulo DBF, vel DBG; quo ca&longs;u <lb/>etiam ip&longs;a BM &aelig;qualis erit ip&longs;i BF aut BG. <!-- KEEP S--></s> <s>Secund&ograve; fieri pote&longs;t, ut pare: vires requirantur, &longs;i linea re&shy;<lb/>tentionis faciat c&ugrave;m axe corporis elevati angulum acutum, ac <lb/>&longs;i faciat c&ugrave;m eodem angulum obtu&longs;um, ut &longs;i fuerit recta MB; <lb/>ip&longs;a enim pariter opponitur angulo recto BDM, ac proinde <pb xlink:href="017/01/140.jpg" pagenum="124"/>e&ograve; major e&longs;t qu&agrave;m recta BD, qu&ograve; fuerit major angulus MBD, <lb/>qui pote&longs;t e&longs;&longs;e &aelig;qualis angulo DBF, vel DBG; quo ca&longs;u <lb/>etiam ip&longs;a BM &aelig;qualis erit ip&longs;i BF aut BG. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Ex quo <gap/>ri&agrave;s <lb/>&longs;equitur, &longs;i &agrave; retinente obliqu&egrave; fiat tractio elevando magis ac <lb/>magis pri&longs;ma &longs;ic inclinatum, mutari &longs;ubinde momenta: hoc ta&shy;<lb/>men intercedit di&longs;erimen, quod trahentis linea initio applicata, <lb/>ut angulum faciat acutum cum axe pri&longs;matis, in ips&acirc; t<gap/>ione <lb/>&longs;emper majorem facit cum ip&longs;o axe angulum, donee venrat ad <lb/>angulum rectum con&longs;tituendum, ut &longs;i MB traheretur, donec <lb/>coincidat c&ugrave;m DB, qu&aelig; pariter moveri intelligatur: contr&agrave; <lb/>ver&ograve; trahentis linea applicata, ut cum axe faciat angulum ob&shy;<lb/>tu&longs;um, in ips&acirc; tractione magis adhuc obtu&longs;um angulum con&longs;ti&shy;<lb/>tuit, donec tractionis linea (&longs;i tamen fieri id po&longs;&longs;it) in unam <lb/>rectam lineam cum axe pri&longs;matis conveniat. </s> <s>Ex quo <gap/>ri&agrave;s <lb/>&longs;equitur, &longs;i &agrave; retinente obliqu&egrave; fiat tractio elevando magis ac <lb/>magis pri&longs;ma &longs;ic inclinatum, mutari &longs;ubinde momenta: hoc ta&shy;<lb/>men intercedit di&longs;erimen, quod trahentis linea initio applicata, <lb/>ut angulum faciat acutum cum axe pri&longs;matis, in ips&acirc; t<gap/>ione <lb/>&longs;emper majorem facit cum ip&longs;o axe angulum, donee venrat ad <lb/>angulum rectum con&longs;tituendum, ut &longs;i MB traheretur, donec <lb/>coincidat c&ugrave;m DB, qu&aelig; pariter moveri intelligatur: contr&agrave; <lb/>ver&ograve; trahentis linea applicata, ut cum axe faciat angulum ob&shy;<lb/>tu&longs;um, in ips&acirc; tractione magis adhuc obtu&longs;um angulum con&longs;ti&shy;<lb/>tuit, donec tractionis linea (&longs;i tamen fieri id po&longs;&longs;it) in unam <lb/>rectam lineam cum axe pri&longs;matis conveniat. </s>
  
 <s>Quare in prim&acirc; <lb/>ill&acirc; tractione minuitur conatus, in hac &longs;ecunda augetur. <lb/><figure id="fig29"/></s></p><pb pagenum="125"/><figure/><p type="main"> <s>Quare in prim&acirc; <lb/>ill&acirc; tractione minuitur conatus, in hac &longs;ecunda augetur. <lb/><figure id="id.017.01.140.1.jpg" xlink:href="017/01/140/1.jpg"/></s></p><pb xlink:href="017/01/141.jpg" pagenum="125"/><figure id="id.017.01.141.1.jpg" xlink:href="017/01/141/1.jpg"/><p type="main">
  
 <s><emph type="center"/>MECHANICORUM<emph.end type="center"/><!-- REMOVE S--><emph type="center"/>LIBER SECUNDUS.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>MECHANICORUM<emph.end type="center"/><!-- REMOVE S--><emph type="center"/>LIBER SECUNDUS.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">
  
Line 1849 
Line 1849 
  
 <s>Quapropter ut cert&acirc; methodo ma&shy;<lb/>chinas oneribus movendis pares con&longs;truere valeamus, motus <lb/>machinalis cau&longs;as ant&egrave; cognitas habere nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&agrave;m ma&shy;<lb/>chinas ip&longs;as aggrediamur. </s> <s>Quapropter ut cert&acirc; methodo ma&shy;<lb/>chinas oneribus movendis pares con&longs;truere valeamus, motus <lb/>machinalis cau&longs;as ant&egrave; cognitas habere nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&agrave;m ma&shy;<lb/>chinas ip&longs;as aggrediamur. </s>
  
 <s>His porr&ograve; jactis fundamentis ope&shy;<lb/>ro&longs;um non erit in&aelig;dificare, &amp; machinarum &longs;ingularum vires, <lb/>&longs;iv&egrave; &longs;implices ill&aelig; &longs;int, &longs;iv&egrave; compo&longs;it&aelig;, exponere: ade&ograve; ut iis <lb/>rit&egrave; intellectis, qu&aelig; hoc &longs;ecundo libro di&longs;putabuntur, vix qui<gap/><lb/>quam in reliquo opere &longs;uper&longs;it difficultatis. <pb pagenum="126"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="main"> <s>His porr&ograve; jactis fundamentis ope&shy;<lb/>ro&longs;um non erit in&aelig;dificare, &amp; machinarum &longs;ingularum vires, <lb/>&longs;iv&egrave; &longs;implices ill&aelig; &longs;int, &longs;iv&egrave; compo&longs;it&aelig;, exponere: ade&ograve; ut iis <lb/>rit&egrave; intellectis, qu&aelig; hoc &longs;ecundo libro di&longs;putabuntur, vix qui<gap/><lb/>quam in reliquo opere &longs;uper&longs;it difficultatis. <pb xlink:href="017/01/142.jpg" pagenum="126"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="center"/>CAPUT I.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>CAPUT I.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1871 
Line 1871 
  
 <s>Et quidem &longs;i &longs;olidum in corpus non incumbat <lb/>onus, &longs;ed in a&euml;re &longs;u&longs;pen&longs;um pendeat, ac &longs;ur&longs;um trahere opor&shy;<lb/>teat, certos ad calculos revocari gravitatis momenta poterunt, <lb/>quibus machina proportione re&longs;pondeat: nam quamvis a&euml;r a&euml;ri <lb/>pr&aelig;&longs;tet tenuitate, non ea tamen e&longs;t in levitatibus differentia, ut <lb/>hinc in gravium corporum momentis di&longs;&longs;imilitudo notabilis <lb/>oriatur. </s> <s>Et quidem &longs;i &longs;olidum in corpus non incumbat <lb/>onus, &longs;ed in a&euml;re &longs;u&longs;pen&longs;um pendeat, ac &longs;ur&longs;um trahere opor&shy;<lb/>teat, certos ad calculos revocari gravitatis momenta poterunt, <lb/>quibus machina proportione re&longs;pondeat: nam quamvis a&euml;r a&euml;ri <lb/>pr&aelig;&longs;tet tenuitate, non ea tamen e&longs;t in levitatibus differentia, ut <lb/>hinc in gravium corporum momentis di&longs;&longs;imilitudo notabilis <lb/>oriatur. </s>
  
 <s>Quare &longs;icut laberetur turpiter, qui machinam &longs;axo ab <lb/>imo mariad &longs;ummam &longs;uperficiem elevando parem in&longs;trueret, &longs;i <lb/>null&acirc; fact&acirc; virium acce&longs;&longs;ione illud in a&euml;rem extrahi po&longs;&longs;e &longs;ibi <pb pagenum="127"/>per&longs;uaderet; ita nimis exigu&egrave; &amp; exiliter ad calculos revocaret <lb/>a&euml;rem, qui pro di&longs;pari ejus levitate modum machin&aelig; &longs;tatueret; <lb/>in materi&acirc; etenim, ex qu&acirc; machina componitur, nullus e&longs;t <lb/>huic minut&aelig; &longs;ubtilitati locus, qu&aelig; aciem omnem fugit, ni&longs;i <lb/>cum veritas in di&longs;putatione limatur. </s> <s>Quare &longs;icut laberetur turpiter, qui machinam &longs;axo ab <lb/>imo mariad &longs;ummam &longs;uperficiem elevando parem in&longs;trueret, &longs;i <lb/>null&acirc; fact&acirc; virium acce&longs;&longs;ione illud in a&euml;rem extrahi po&longs;&longs;e &longs;ibi <pb xlink:href="017/01/143.jpg" pagenum="127"/>per&longs;uaderet; ita nimis exigu&egrave; &amp; exiliter ad calculos revocaret <lb/>a&euml;rem, qui pro di&longs;pari ejus levitate modum machin&aelig; &longs;tatueret; <lb/>in materi&acirc; etenim, ex qu&acirc; machina componitur, nullus e&longs;t <lb/>huic minut&aelig; &longs;ubtilitati locus, qu&aelig; aciem omnem fugit, ni&longs;i <lb/>cum veritas in di&longs;putatione limatur. </s>
  
 <s>Id quod de e&acirc; pariter <lb/>gravitationis in&aelig;qualitate dictum velim, qu&aelig; ex in&aelig;quali &agrave; cen&shy;<lb/>tro gravium di&longs;tanti&acirc; ortum habet, ut lib.1. cap.  <s>Id quod de e&acirc; pariter <lb/>gravitationis in&aelig;qualitate dictum velim, qu&aelig; ex in&aelig;quali &agrave; cen&shy;<lb/>tro gravium di&longs;tanti&acirc; ortum habet, ut lib.1. cap.
  
Line 1883 
Line 1883 
  
 <lb/><s>E&longs;t autem t&ugrave;m &longs;ubjecti corporis con&longs;i&longs;tentis, t&ugrave;m impo&longs;iti one&shy;<lb/>ris movendi &longs;uperficies &longs;pectanda, quatenus &longs;e contingunt: <lb/>Nam &longs;i lapideum globum pondo 100 in planitie con&longs;titutum <lb/>non rotare modo, &longs;ed &amp; rect&acirc; urgere po&longs;&longs;is, non itidem cubum <lb/>pondere parem &amp; materi&acirc; &longs;imilem &aelig;quali facilitate urgebis; <lb/>quia &longs;cilicet globus tenui&longs;&longs;im&acirc; &longs;ui parte &longs;uppo&longs;itam planitiem <lb/>contingens minus invenit impedimenti ex proxim&egrave; &longs;ubjecti <lb/>corporis a&longs;peritate, qu&aelig; prominulas impo&longs;iti globi particulas re&shy;<lb/>moretur; at cubus long&egrave; pluribus &longs;ui partibus plano adh&aelig;ret, at&shy;<lb/>que ade&ograve; multiplicat&aacute; partium hujus in illius partes incurren&shy;<lb/>tium re&longs;i&longs;tenti&acirc;, augeri quoque movendi <expan abbr="difficultat&etilde;">difficultatem</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main"> <lb/><s>E&longs;t autem t&ugrave;m &longs;ubjecti corporis con&longs;i&longs;tentis, t&ugrave;m impo&longs;iti one&shy;<lb/>ris movendi &longs;uperficies &longs;pectanda, quatenus &longs;e contingunt: <lb/>Nam &longs;i lapideum globum pondo 100 in planitie con&longs;titutum <lb/>non rotare modo, &longs;ed &amp; rect&acirc; urgere po&longs;&longs;is, non itidem cubum <lb/>pondere parem &amp; materi&acirc; &longs;imilem &aelig;quali facilitate urgebis; <lb/>quia &longs;cilicet globus tenui&longs;&longs;im&acirc; &longs;ui parte &longs;uppo&longs;itam planitiem <lb/>contingens minus invenit impedimenti ex proxim&egrave; &longs;ubjecti <lb/>corporis a&longs;peritate, qu&aelig; prominulas impo&longs;iti globi particulas re&shy;<lb/>moretur; at cubus long&egrave; pluribus &longs;ui partibus plano adh&aelig;ret, at&shy;<lb/>que ade&ograve; multiplicat&aacute; partium hujus in illius partes incurren&shy;<lb/>tium re&longs;i&longs;tenti&acirc;, augeri quoque movendi <expan abbr="difficultat&etilde;">difficultatem</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main">
  
 <s>Quoniam ver&ograve; obtineri nequit, ut corporum &longs;e contingen&shy;<lb/>tium &longs;uperficies &longs;int continuo l&aelig;vore lubric&aelig;, earum autem <pb pagenum="128"/>a&longs;peritates anomal&aelig; &longs;unt ac multiformes, re&longs;i&longs;tentia ind&egrave; pro&shy;<lb/>veniens &longs;ub certam legem non cadit; &longs;ed quantum conjectura <lb/>a&longs;&longs;equi valemus, illa potius ex antiquis experimentis &aelig;&longs;timanda <lb/>videtur, qu&agrave;m mathematicis ratiocinationibus indaganda. </s> <s>Quoniam ver&ograve; obtineri nequit, ut corporum &longs;e contingen&shy;<lb/>tium &longs;uperficies &longs;int continuo l&aelig;vore lubric&aelig;, earum autem <pb xlink:href="017/01/144.jpg" pagenum="128"/>a&longs;peritates anomal&aelig; &longs;unt ac multiformes, re&longs;i&longs;tentia ind&egrave; pro&shy;<lb/>veniens &longs;ub certam legem non cadit; &longs;ed quantum conjectura <lb/>a&longs;&longs;equi valemus, illa potius ex antiquis experimentis &aelig;&longs;timanda <lb/>videtur, qu&agrave;m mathematicis ratiocinationibus indaganda. </s>
  
 <s>In <lb/>hoc uno nimir&ugrave;m facem pr&aelig;ferre pote&longs;t Geometria, ut &longs;i reli&shy;<lb/>qua pror&longs;us paria &longs;int, nec alia &longs;it qu&agrave;m molis aut figur&aelig; di&longs;&longs;i&shy;<lb/>militudo, quantum ex hoc capite movendi difficultas augea&shy;<lb/>tur, minuaturve, innnote&longs;cat: c&aelig;ter&ugrave;m plen&egrave; atque perfect&egrave; <lb/>explicare, quantum re&longs;i&longs;tenti&aelig; ex a&longs;perarum &longs;uperficierum <lb/>conflictione oriatur, quis ni&longs;i temer&egrave; conetur? </s></p><p type="main"> <s>In <lb/>hoc uno nimir&ugrave;m facem pr&aelig;ferre pote&longs;t Geometria, ut &longs;i reli&shy;<lb/>qua pror&longs;us paria &longs;int, nec alia &longs;it qu&agrave;m molis aut figur&aelig; di&longs;&longs;i&shy;<lb/>militudo, quantum ex hoc capite movendi difficultas augea&shy;<lb/>tur, minuaturve, innnote&longs;cat: c&aelig;ter&ugrave;m plen&egrave; atque perfect&egrave; <lb/>explicare, quantum re&longs;i&longs;tenti&aelig; ex a&longs;perarum &longs;uperficierum <lb/>conflictione oriatur, quis ni&longs;i temer&egrave; conetur? </s></p><p type="main">
  
Line 1897 
Line 1897 
  
 <s>Ver&ugrave;m nec frequens e&longs;&longs;e pote&longs;t, nec commodum, remedium <lb/>hoc ex pingui liquore petitum; illud certius erit ad imminuen&shy;<lb/>dam moram ex tritu corporum ortam, quod ea &longs;e invicem <lb/>qu&agrave;m minim&ugrave;m contingant. </s> <s>Ver&ugrave;m nec frequens e&longs;&longs;e pote&longs;t, nec commodum, remedium <lb/>hoc ex pingui liquore petitum; illud certius erit ad imminuen&shy;<lb/>dam moram ex tritu corporum ortam, quod ea &longs;e invicem <lb/>qu&agrave;m minim&ugrave;m contingant. </s>
  
 <s>Quoniam ver&ograve; deducendi one&shy;<lb/>ris &longs;uperficiem amplam mutare &longs;&aelig;p&egrave; nequimus, aut illud rap&shy;<lb/>tandum trah&aelig; imponimus, qu&aelig; non ni&longs;i tigillis duobus l&aelig;viga-<pb pagenum="129"/>tis &longs;ubjectam planitiem tangit; aut in plau&longs;trum injicimus, cu&shy;<lb/>jus rot&aelig; &longs;olum calcantes dum convertuntur, axem tantum&shy;<lb/>modo terunt, compendio &longs;an&egrave; mirabili; nam dum rot&aelig; modio&shy;<lb/>lusaxem &longs;emel terit, pedes circiter viginti provehitur onus, aut <lb/>demum &longs;ublato corporum mutuo tritu cylindros, vel &longs;cytalas <lb/>illi &longs;ubjicimus, ut nihil noceat &longs;oli a&longs;peritas, ni&longs;i quatenus h&aelig;c <lb/>cylindrorum vel &longs;cytalarum conver&longs;ionem remoratur. </s></p><p type="main"> <s>Quoniam ver&ograve; deducendi one&shy;<lb/>ris &longs;uperficiem amplam mutare &longs;&aelig;p&egrave; nequimus, aut illud rap&shy;<lb/>tandum trah&aelig; imponimus, qu&aelig; non ni&longs;i tigillis duobus l&aelig;viga-<pb xlink:href="017/01/145.jpg" pagenum="129"/>tis &longs;ubjectam planitiem tangit; aut in plau&longs;trum injicimus, cu&shy;<lb/>jus rot&aelig; &longs;olum calcantes dum convertuntur, axem tantum&shy;<lb/>modo terunt, compendio &longs;an&egrave; mirabili; nam dum rot&aelig; modio&shy;<lb/>lusaxem &longs;emel terit, pedes circiter viginti provehitur onus, aut <lb/>demum &longs;ublato corporum mutuo tritu cylindros, vel &longs;cytalas <lb/>illi &longs;ubjicimus, ut nihil noceat &longs;oli a&longs;peritas, ni&longs;i quatenus h&aelig;c <lb/>cylindrorum vel &longs;cytalarum conver&longs;ionem remoratur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Huc &longs;pectat id, quod non &longs;ine voluptate ob&longs;ervare aliouan&shy;<lb/>do contigit Bononi&aelig;. </s> <s>Huc &longs;pectat id, quod non &longs;ine voluptate ob&longs;ervare aliouan&shy;<lb/>do contigit Bononi&aelig;. </s>
  
Line 1919 
Line 1919 
  
 <s>Quamquam &amp; ip&longs;a a&longs;peritas facit aliquod laboris compen&shy;<lb/>dium: nam lic&egrave;t continens ac perpetuus non &longs;it motus, &longs;ed al&shy;<lb/>tern&acirc; quiete interruptus &longs;uper arduo clivo, modico tamen co&shy;<lb/>natu prohibetur moles, ne prolap&longs;a &longs;i&longs;ipheum crect laborem; <lb/>quia a&longs;pera &longs;uper&longs;icies motui ob&longs;i&longs;tens efficit ne corporis gravi&shy;<lb/>tas deor&longs;um conetur pro plani inclinatione. </s> <s>Quamquam &amp; ip&longs;a a&longs;peritas facit aliquod laboris compen&shy;<lb/>dium: nam lic&egrave;t continens ac perpetuus non &longs;it motus, &longs;ed al&shy;<lb/>tern&acirc; quiete interruptus &longs;uper arduo clivo, modico tamen co&shy;<lb/>natu prohibetur moles, ne prolap&longs;a &longs;i&longs;ipheum crect laborem; <lb/>quia a&longs;pera &longs;uper&longs;icies motui ob&longs;i&longs;tens efficit ne corporis gravi&shy;<lb/>tas deor&longs;um conetur pro plani inclinatione. </s>
  
 <s>Satis igitur fuerit <pb pagenum="130"/>ab&longs;olut&aelig; oneris gravitati machinam ita re&longs;pondere, ut illi ad <lb/>perpendiculum &longs;u&longs;tollendo c&aelig;teroqui impares vires &longs;ufficiant: <lb/>qui enim valuerit, adhibit&acirc; machin&acirc;, molem attollere, poterit <lb/>illam pariter, eju&longs;dem machin&aelig; ope, in plano quocunque tra&shy;<lb/>here aut propellere; &longs;i maxim&egrave; cylindri aut rot&aelig; ei &longs;ubji&shy;<lb/>ciantur. </s></p><p type="main"> <s>Satis igitur fuerit <pb xlink:href="017/01/146.jpg" pagenum="130"/>ab&longs;olut&aelig; oneris gravitati machinam ita re&longs;pondere, ut illi ad <lb/>perpendiculum &longs;u&longs;tollendo c&aelig;teroqui impares vires &longs;ufficiant: <lb/>qui enim valuerit, adhibit&acirc; machin&acirc;, molem attollere, poterit <lb/>illam pariter, eju&longs;dem machin&aelig; ope, in plano quocunque tra&shy;<lb/>here aut propellere; &longs;i maxim&egrave; cylindri aut rot&aelig; ei &longs;ubji&shy;<lb/>ciantur. </s></p><p type="main">
  
 <s>H&icirc;c autem fort&egrave; nec &agrave; pr&aelig;&longs;enti in&longs;tituto alienum, nec lect<gap/>&shy;<lb/>ri injucundum accidat, &longs;i qu&aelig;, aliquando commini&longs;ci placuit, <lb/>&longs;ubjiciam, cum narrantem quendam audirem de campan&aacute; in&shy;<lb/>gentis ponderis facillim&egrave; agitat&acirc; &longs;ubjectis &aelig;neis rotulis, qu&aelig; <lb/>demum longo &aelig;vo confect&aelig; di&longs;&longs;ipat&aelig; fuere; &longs;ed quonam artifi&shy;<lb/>cio, qu&oacute;ve ordine di&longs;po&longs;it&aelig; fui&longs;&longs;ent, ennarrare omnin&ograve; non <lb/>poterat. </s> <s>H&icirc;c autem fort&egrave; nec &agrave; pr&aelig;&longs;enti in&longs;tituto alienum, nec lect<gap/>&shy;<lb/>ri injucundum accidat, &longs;i qu&aelig;, aliquando commini&longs;ci placuit, <lb/>&longs;ubjiciam, cum narrantem quendam audirem de campan&aacute; in&shy;<lb/>gentis ponderis facillim&egrave; agitat&acirc; &longs;ubjectis &aelig;neis rotulis, qu&aelig; <lb/>demum longo &aelig;vo confect&aelig; di&longs;&longs;ipat&aelig; fuere; &longs;ed quonam artifi&shy;<lb/>cio, qu&oacute;ve ordine di&longs;po&longs;it&aelig; fui&longs;&longs;ent, ennarrare omnin&ograve; non <lb/>poterat. </s>
  
 <s>Quare mecum ip&longs;e reputans, qu&icirc; fieri id potui&longs;&longs;et, in <lb/>eam incidi &longs;ententiam, ut exi&longs;timarem gravi&longs;&longs;imam campanam <lb/>potui&longs;&longs;e facil&egrave; pul&longs;ari, imminut&acirc; re&longs;i&longs;tenti&acirc;, qu&aelig; oritur ex mu&shy;<lb/><figure id="fig30"/><lb/>tuo fulcri, &amp; axis tritu. </s> <s>Quare mecum ip&longs;e reputans, qu&icirc; fieri id potui&longs;&longs;et, in <lb/>eam incidi &longs;ententiam, ut exi&longs;timarem gravi&longs;&longs;imam campanam <lb/>potui&longs;&longs;e facil&egrave; pul&longs;ari, imminut&acirc; re&longs;i&longs;tenti&acirc;, qu&aelig; oritur ex mu&shy;<lb/><figure id="id.017.01.146.1.jpg" xlink:href="017/01/146/1.jpg"/><lb/>tuo fulcri, &amp; axis tritu. </s>
  
 <s>Sint <lb/>enim bin&aelig; rotul&aelig; B &amp; C ex <lb/>&aelig;re &longs;olido, quarum diameter <lb/>&longs;it in aliqu&acirc; Ratione multiplici <lb/>ad diametrum axis, cui cam&shy;<lb/>pana innititur. </s> <s>Sint <lb/>enim bin&aelig; rotul&aelig; B &amp; C ex <lb/>&aelig;re &longs;olido, quarum diameter <lb/>&longs;it in aliqu&acirc; Ratione multiplici <lb/>ad diametrum axis, cui cam&shy;<lb/>pana innititur. </s>
  
 <s>Axis autem &longs;e&shy;<lb/>midiameter &longs;it AE, rotul&aelig; ve&shy;<lb/>r&ograve; BE in ratione dupl&acirc;; ergo <lb/>&amp; periph&aelig;ri&aelig; &longs;unt in e&acirc;dem Ratione: dum igitur punctum I <lb/>in H perficit quadrantem, convertit pariter rotulam; cujus pe&shy;<lb/>ripheri&aelig; &longs;emiquadranti co&aelig;quatur. </s> <s>Axis autem &longs;e&shy;<lb/>midiameter &longs;it AE, rotul&aelig; ve&shy;<lb/>r&ograve; BE in ratione dupl&acirc;; ergo <lb/>&amp; periph&aelig;ri&aelig; &longs;unt in e&acirc;dem Ratione: dum igitur punctum I <lb/>in H perficit quadrantem, convertit pariter rotulam; cujus pe&shy;<lb/>ripheri&aelig; &longs;emiquadranti co&aelig;quatur. </s>
  
 <s>Quare &longs;i rotula infixa e&longs;&longs;et <lb/>axi, cujus &longs;emidiameter BG e&longs;&longs;et &aelig;qualis &longs;emidiametro AE, <lb/>fieret affrictus cum octante peripheri&aelig; axis rotul&aelig; B; &longs;ed quia <lb/>etiam in rotul&acirc; C fieret &aelig;qualis affrictus cum eju&longs;dem axe, jam <lb/>nihil fer&egrave; emolumenti haberetur, quia totus affrictus &aelig;qu&egrave; e&longs;&shy;<lb/>&longs;et, ac &longs;i quadrans EO in fulcro &longs;tabili &amp; cavo converteretur: <lb/>&amp; poti&ugrave;s laboris in agitand&acirc; campan&acirc; compendium e&longs;&longs;et, &longs;i ro&shy;<lb/>tul&aelig; fix&aelig; h&aelig;rerent, axis &longs;i quidem cylindricus cum &longs;it, &longs;ubjectas <lb/>rotulas in line&acirc; tangeret modico &longs;cilicet tritu; rotularum autem <lb/>axes concavis earum partibus congruunt in &longs;uperficie, qu&aelig; te&shy;<lb/>ritur, dum rotul&aelig; convertuntur: ni&longs;i fort&egrave; cylindrica axis <lb/>BG &longs;uperficies convexa paul&ograve; minor e&longs;&longs;et concav&acirc; rotul&aelig; <lb/>&longs;uperficie, e&aelig;que propterea &longs;ecund&ugrave;m lineam &longs;e continge-<pb pagenum="131"/>rent, ut ex 13. lib.3. facil&egrave; e&longs;t demon&longs;trare; id quod nec rar&ograve; <lb/>contingit. </s></p><p type="main"> <s>Quare &longs;i rotula infixa e&longs;&longs;et <lb/>axi, cujus &longs;emidiameter BG e&longs;&longs;et &aelig;qualis &longs;emidiametro AE, <lb/>fieret affrictus cum octante peripheri&aelig; axis rotul&aelig; B; &longs;ed quia <lb/>etiam in rotul&acirc; C fieret &aelig;qualis affrictus cum eju&longs;dem axe, jam <lb/>nihil fer&egrave; emolumenti haberetur, quia totus affrictus &aelig;qu&egrave; e&longs;&shy;<lb/>&longs;et, ac &longs;i quadrans EO in fulcro &longs;tabili &amp; cavo converteretur: <lb/>&amp; poti&ugrave;s laboris in agitand&acirc; campan&acirc; compendium e&longs;&longs;et, &longs;i ro&shy;<lb/>tul&aelig; fix&aelig; h&aelig;rerent, axis &longs;i quidem cylindricus cum &longs;it, &longs;ubjectas <lb/>rotulas in line&acirc; tangeret modico &longs;cilicet tritu; rotularum autem <lb/>axes concavis earum partibus congruunt in &longs;uperficie, qu&aelig; te&shy;<lb/>ritur, dum rotul&aelig; convertuntur: ni&longs;i fort&egrave; cylindrica axis <lb/>BG &longs;uperficies convexa paul&ograve; minor e&longs;&longs;et concav&acirc; rotul&aelig; <lb/>&longs;uperficie, e&aelig;que propterea &longs;ecund&ugrave;m lineam &longs;e continge-<pb xlink:href="017/01/147.jpg" pagenum="131"/>rent, ut ex 13. lib.3. facil&egrave; e&longs;t demon&longs;trare; id quod nec rar&ograve; <lb/>contingit. </s></p><p type="main">
  
 <s>Verum non e&longs;t nece&longs;&longs;e rotulis B &amp; C t&agrave;m &longs;olidos axes dare; <lb/>nam &longs;iaxis AE toti campan&aelig; oneri ferendo par e&longs;t, bini &aelig;qua&shy;<lb/>les axes duplici ponderi re&longs;i&longs;tunt: &longs;atis igitur e&longs;&longs;et, &longs;i axes &longs;in&shy;<lb/>guli B &amp; C, oneris &longs;emi&longs;&longs;em &longs;u&longs;tinerent. </s> <s>Verum non e&longs;t nece&longs;&longs;e rotulis B &amp; C t&agrave;m &longs;olidos axes dare; <lb/>nam &longs;iaxis AE toti campan&aelig; oneri ferendo par e&longs;t, bini &aelig;qua&shy;<lb/>les axes duplici ponderi re&longs;i&longs;tunt: &longs;atis igitur e&longs;&longs;et, &longs;i axes &longs;in&shy;<lb/>guli B &amp; C, oneris &longs;emi&longs;&longs;em &longs;u&longs;tinerent. </s>
  
Line 1955 
Line 1955 
  
 <s>Primi igitur 600 quadratum <lb/>360000 duc in 223, &amp; producti 80280000, Radix cubica e&longs;t <lb/>431 1/3 proxim&egrave;: alterius ver&ograve; extremi 223 quadratum 49729 <lb/>ductum in 600 dat 29837400, cujus Radix cubica 310 proxi&shy;<lb/>m&egrave; e&longs;t alter medius. </s> <s>Primi igitur 600 quadratum <lb/>360000 duc in 223, &amp; producti 80280000, Radix cubica e&longs;t <lb/>431 1/3 proxim&egrave;: alterius ver&ograve; extremi 223 quadratum 49729 <lb/>ductum in 600 dat 29837400, cujus Radix cubica 310 proxi&shy;<lb/>m&egrave; e&longs;t alter medius. </s>
  
 <s>Sunt igitur quatuor numeri 600. 431 1/<gap/>. <pb pagenum="132"/>31<gap/>. </s> <s>Sunt igitur quatuor numeri 600. 431 1/<gap/>. <pb xlink:href="017/01/148.jpg" pagenum="132"/>31<gap/>. </s>
  
 <s>223 continu&egrave; proportionales proxim&egrave;, &longs;pretis fractiuncu&shy;<lb/>lis. </s> <s>223 continu&egrave; proportionales proxim&egrave;, &longs;pretis fractiuncu&shy;<lb/>lis. </s>
  
Line 1977 
Line 1977 
  
 <lb/><s>Cum erg&ograve; onus h&aelig;rere in &longs;alebr&acirc;, non ex in&longs;it&acirc; vi, &longs;ed ex proxi&shy;<lb/>mi etiam atque continentis corporis a&longs;peritate proveniat, &amp; <lb/>in&longs;trumenta, quibus hoc tantummodo impedimentum tollitur, <lb/>idem plan&egrave; efficiant, quod pinguis humor lubricum parans iter; <lb/>neque h&aelig;c machin&aelig; magis dici po&longs;&longs;unt, qu&agrave;m centones ungui&shy;<lb/>ne delibuti, &longs;i rit&egrave; &longs;ub&longs;ternantur, neque motus propterea inter <lb/>machinales numerandus videtur, quorum h&icirc;c cau&longs;as ye&longs;tigare <lb/>nobis propo&longs;itum e&longs;t. </s> <lb/><s>Cum erg&ograve; onus h&aelig;rere in &longs;alebr&acirc;, non ex in&longs;it&acirc; vi, &longs;ed ex proxi&shy;<lb/>mi etiam atque continentis corporis a&longs;peritate proveniat, &amp; <lb/>in&longs;trumenta, quibus hoc tantummodo impedimentum tollitur, <lb/>idem plan&egrave; efficiant, quod pinguis humor lubricum parans iter; <lb/>neque h&aelig;c machin&aelig; magis dici po&longs;&longs;unt, qu&agrave;m centones ungui&shy;<lb/>ne delibuti, &longs;i rit&egrave; &longs;ub&longs;ternantur, neque motus propterea inter <lb/>machinales numerandus videtur, quorum h&icirc;c cau&longs;as ye&longs;tigare <lb/>nobis propo&longs;itum e&longs;t. </s>
  
 <s>Quamquam negandum non &longs;it h&aelig;c pari-<pb pagenum="133"/>ter ad mechanicam contemplationem pertmere; quippe qu&aelig; <lb/>machinis, pr&aelig;cipuo nimirum mechanices &longs;copo. </s> <s>Quamquam negandum non &longs;it h&aelig;c pari-<pb xlink:href="017/01/149.jpg" pagenum="133"/>ter ad mechanicam contemplationem pertmere; quippe qu&aelig; <lb/>machinis, pr&aelig;cipuo nimirum mechanices &longs;copo. </s>
  
 <s>affinia &longs;unt; <lb/>etiam&longs;i ad illas non velut &longs;ubject&aelig; partes ad genus revocentur: <lb/>&amp; in&longs;trumentis huju&longs;modi &longs;i machin&aelig; appellationem tribuere <lb/>placuerit, non admodum de nomine di&longs;putabo; res enim h&icirc;c <lb/>&longs;pectatur, non verba penduntur. </s></p><p type="main"> <s>affinia &longs;unt; <lb/>etiam&longs;i ad illas non velut &longs;ubject&aelig; partes ad genus revocentur: <lb/>&amp; in&longs;trumentis huju&longs;modi &longs;i machin&aelig; appellationem tribuere <lb/>placuerit, non admodum de nomine di&longs;putabo; res enim h&icirc;c <lb/>&longs;pectatur, non verba penduntur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Sed neque h&icirc;c di&longs;putare velim, utr&ugrave;m in motuum machina&shy;<lb/>lium cen&longs;um irrepant, an ver&ograve; iis rit&egrave; annumerandi &longs;int motus <lb/>illi, quos &longs;ur&longs;um deor&longs;um, ultr&ograve; citr&oacute;que perficiendos eatenus <lb/>expedit&egrave;, nec exiguo laboris compendio, molimur, quatenus <lb/>cos intervallis ita di&longs;tinguimus, ut nos quidem corpus deprima&shy;<lb/>mus, ut adducamus, ab alio ver&ograve; extollatur, aut reducatur: in <lb/>his &longs;iquidem &longs;&aelig;p&egrave; nihil e&longs;t, quod no&longs;tram imminuat operam, <lb/>&longs;i motiones &longs;ingul&aelig; attendantur; quamquam motui univer&longs;o <lb/>adjumentum importat continens illa conat&ucirc;s no&longs;tri, alienique <lb/>&longs;ub&longs;idij, vici&longs;&longs;itudo. </s> <s>Sed neque h&icirc;c di&longs;putare velim, utr&ugrave;m in motuum machina&shy;<lb/>lium cen&longs;um irrepant, an ver&ograve; iis rit&egrave; annumerandi &longs;int motus <lb/>illi, quos &longs;ur&longs;um deor&longs;um, ultr&ograve; citr&oacute;que perficiendos eatenus <lb/>expedit&egrave;, nec exiguo laboris compendio, molimur, quatenus <lb/>cos intervallis ita di&longs;tinguimus, ut nos quidem corpus deprima&shy;<lb/>mus, ut adducamus, ab alio ver&ograve; extollatur, aut reducatur: in <lb/>his &longs;iquidem &longs;&aelig;p&egrave; nihil e&longs;t, quod no&longs;tram imminuat operam, <lb/>&longs;i motiones &longs;ingul&aelig; attendantur; quamquam motui univer&longs;o <lb/>adjumentum importat continens illa conat&ucirc;s no&longs;tri, alienique <lb/>&longs;ub&longs;idij, vici&longs;&longs;itudo. </s>
  
 <s>Hinc &longs;i quis <lb/><figure id="fig31"/><lb/>ad contundendam in &aelig;neo morta&shy;<lb/>rio A contumacem aliquam mate&shy;<lb/>riam graviore pi&longs;tillo ferreo opus <lb/>habeat, haud dubium quin ei mul&shy;<lb/>t&acirc; lacertorum vi contendendum <lb/>&longs;it, ut illum extollat; cumque ope&shy;<lb/>ro&longs;ius multo &longs;it inflexum corpus <lb/>erigere, qu&agrave;m erectum inclinare, <lb/>mult&oacute;que mole&longs;tius brachia tanto <lb/>pondere pregravata attollere, qu&agrave;m <lb/>eorum gravitati ob&longs;ecundando de&shy;<lb/>primere, &longs;atis con&longs;tat, quantum &longs;i&shy;<lb/>bi laboris detractum eat, &longs;i &longs;uperio&shy;<lb/>re in loco tran&longs;ver&longs;um tigillum <lb/>CD circa axem E ver&longs;atilem &longs;tatuat, parib&uacute;&longs;que intervallis <lb/>hinc ex C pendeat fune &longs;u&longs;pen&longs;us pi&longs;tillus B, hinc ver&ograve; in D <lb/>plumbea ma&longs;&longs;a adnectatur, qu&acirc; ita pi&longs;tillus pr&aelig;ponderetur, ut, <lb/>nemine hunc retinente aut deprimente, illa aliquanto gravior <lb/>in &longs;ubjectum prodeuntis &egrave; pariete tigni caput G recidens &longs;pon&shy;<lb/>te &longs;ub&longs;idat. </s> <s>Hinc &longs;i quis <lb/><figure id="id.017.01.149.1.jpg" xlink:href="017/01/149/1.jpg"/><lb/>ad contundendam in &aelig;neo morta&shy;<lb/>rio A contumacem aliquam mate&shy;<lb/>riam graviore pi&longs;tillo ferreo opus <lb/>habeat, haud dubium quin ei mul&shy;<lb/>t&acirc; lacertorum vi contendendum <lb/>&longs;it, ut illum extollat; cumque ope&shy;<lb/>ro&longs;ius multo &longs;it inflexum corpus <lb/>erigere, qu&agrave;m erectum inclinare, <lb/>mult&oacute;que mole&longs;tius brachia tanto <lb/>pondere pregravata attollere, qu&agrave;m <lb/>eorum gravitati ob&longs;ecundando de&shy;<lb/>primere, &longs;atis con&longs;tat, quantum &longs;i&shy;<lb/>bi laboris detractum eat, &longs;i &longs;uperio&shy;<lb/>re in loco tran&longs;ver&longs;um tigillum <lb/>CD circa axem E ver&longs;atilem &longs;tatuat, parib&uacute;&longs;que intervallis <lb/>hinc ex C pendeat fune &longs;u&longs;pen&longs;us pi&longs;tillus B, hinc ver&ograve; in D <lb/>plumbea ma&longs;&longs;a adnectatur, qu&acirc; ita pi&longs;tillus pr&aelig;ponderetur, ut, <lb/>nemine hunc retinente aut deprimente, illa aliquanto gravior <lb/>in &longs;ubjectum prodeuntis &egrave; pariete tigni caput G recidens &longs;pon&shy;<lb/>te &longs;ub&longs;idat. </s>
  
 <s>Omnis &longs;cilicet extollendi pi&longs;tilli labore &longs;ublato, <lb/>vel &longs;olum brachiorum pondus pi&longs;tillo additum &longs;atis e&longs;&longs;e ali&shy;<lb/>quando poterit ad leviu&longs;cul&egrave; tundendam materiam, licebitque <pb pagenum="134"/>mod&ograve; contento, mod&ograve; remi&longs;&longs;o conatu opus urgere. </s> <s>Omnis &longs;cilicet extollendi pi&longs;tilli labore &longs;ublato, <lb/>vel &longs;olum brachiorum pondus pi&longs;tillo additum &longs;atis e&longs;&longs;e ali&shy;<lb/>quando poterit ad leviu&longs;cul&egrave; tundendam materiam, licebitque <pb xlink:href="017/01/150.jpg" pagenum="134"/>mod&ograve; contento, mod&ograve; remi&longs;&longs;o conatu opus urgere. </s>
  
 <s>Id quod <lb/>pariter continget, &longs;i oper&acirc; un&acirc; opus duplex efficere placuerit; <lb/>nam &longs;i ex D plumbe&aelig; ma&longs;&longs;&aelig; loco alius pendeat &aelig;que, ac plum&shy;<lb/>bum, gravis pi&longs;tillus, pondere pr&aelig;pollens elevabit pi&longs;tillum B, <lb/>ali&aacute;mque vici&longs;&longs;im in altero &longs;ubjecto mortario conteret mate&shy;<lb/>riam &longs;ponte &longs;u&acirc; cadens: cumque pi&longs;tillorum gravitates non ad&shy;<lb/>modum inter &longs;e di&longs;pares &longs;int, neque multum laboris eum &longs;ubi&shy;<lb/>re nece&longs;&longs;e erit, cui pi&longs;tillum B deprimendi munus incumbit. </s></p><p type="main"> <s>Id quod <lb/>pariter continget, &longs;i oper&acirc; un&acirc; opus duplex efficere placuerit; <lb/>nam &longs;i ex D plumbe&aelig; ma&longs;&longs;&aelig; loco alius pendeat &aelig;que, ac plum&shy;<lb/>bum, gravis pi&longs;tillus, pondere pr&aelig;pollens elevabit pi&longs;tillum B, <lb/>ali&aacute;mque vici&longs;&longs;im in altero &longs;ubjecto mortario conteret mate&shy;<lb/>riam &longs;ponte &longs;u&acirc; cadens: cumque pi&longs;tillorum gravitates non ad&shy;<lb/>modum inter &longs;e di&longs;pares &longs;int, neque multum laboris eum &longs;ubi&shy;<lb/>re nece&longs;&longs;e erit, cui pi&longs;tillum B deprimendi munus incumbit. </s></p><p type="main">
  
Line 1997 
Line 1997 
  
 <s>Nec di&longs;&longs;imilis ineunda videtur dicendi ratio, &longs;i quid alternis <lb/>ciendum motibus &longs;ic di&longs;ponitur, ut, cum prim&ugrave;m quidem mo&shy;<lb/>vetur, corpus aliud vi flectatur, quod po&longs;tmodum facultate <lb/>ela&longs;tic&acirc;, &longs;e re&longs;tituens illud vici&longs;&longs;im moveat; quemadmodum <lb/>pa&longs;&longs;im in eorum officinis videre e&longs;t, qui rudes arborum, aut <lb/>elephantini dentis particulas in toreumata elaborant: prim&ugrave;m <lb/>enim artifex pede &longs;ubjectum vectem premens, toreuma in gy&shy;<lb/>rum ducit, ha&longs;tul&aacute;mque &longs;uperiore in loco po&longs;itam pariter in&shy;<lb/>flectit; qu&aelig; &longs;ibi mox &longs;uam reparans rectitudinem, funiculum&shy;<lb/>que cylindrulo ver&longs;atili circumplicatum retrahens, illud iterum <lb/>&longs;ua per ve&longs;tigia ver&longs;at, ut accurat&egrave; exqui&longs;it&eacute;que tornetur. </s> <s>Nec di&longs;&longs;imilis ineunda videtur dicendi ratio, &longs;i quid alternis <lb/>ciendum motibus &longs;ic di&longs;ponitur, ut, cum prim&ugrave;m quidem mo&shy;<lb/>vetur, corpus aliud vi flectatur, quod po&longs;tmodum facultate <lb/>ela&longs;tic&acirc;, &longs;e re&longs;tituens illud vici&longs;&longs;im moveat; quemadmodum <lb/>pa&longs;&longs;im in eorum officinis videre e&longs;t, qui rudes arborum, aut <lb/>elephantini dentis particulas in toreumata elaborant: prim&ugrave;m <lb/>enim artifex pede &longs;ubjectum vectem premens, toreuma in gy&shy;<lb/>rum ducit, ha&longs;tul&aacute;mque &longs;uperiore in loco po&longs;itam pariter in&shy;<lb/>flectit; qu&aelig; &longs;ibi mox &longs;uam reparans rectitudinem, funiculum&shy;<lb/>que cylindrulo ver&longs;atili circumplicatum retrahens, illud iterum <lb/>&longs;ua per ve&longs;tigia ver&longs;at, ut accurat&egrave; exqui&longs;it&eacute;que tornetur. </s>
  
 <s>Sic <lb/>aliquid &longs;ubtiliter ac delicat&egrave; &longs;ecturus, ut &longs;errulam rect&acirc; addu&shy;<lb/>cas, reduc&aacute;&longs;que, oper&aelig; tant&ugrave;m &longs;emi&longs;&longs;em tibi re&longs;ervans, arcum <lb/>intentum ex adver&longs;o &longs;tatuito, ac medio nervo &longs;errulam alliga&shy;<lb/>to; hac enim adduct&acirc; magis flectetur arcus, qui &longs;e &longs;e mox re&longs;ti&shy;<lb/>tuens illam vici&longs;&longs;im reducet. </s></p><pb pagenum="135"/><p type="main"> <s>Sic <lb/>aliquid &longs;ubtiliter ac delicat&egrave; &longs;ecturus, ut &longs;errulam rect&acirc; addu&shy;<lb/>cas, reduc&aacute;&longs;que, oper&aelig; tant&ugrave;m &longs;emi&longs;&longs;em tibi re&longs;ervans, arcum <lb/>intentum ex adver&longs;o &longs;tatuito, ac medio nervo &longs;errulam alliga&shy;<lb/>to; hac enim adduct&acirc; magis flectetur arcus, qui &longs;e &longs;e mox re&longs;ti&shy;<lb/>tuens illam vici&longs;&longs;im reducet. </s></p><pb xlink:href="017/01/151.jpg" pagenum="135"/><p type="main">
  
 <s>H&aelig;c &longs;an&egrave; laboris in movendo compendia ex ela&longs;mate, vel ex <lb/>anti&longs;acomate petita, quemadmodum &amp; ea, qu&aelig; mutuum cor&shy;<lb/>porum tritum atque conflictum minuunt, ut pote Mechanico <lb/>artificio con&longs;tituta, eumdemque in finem ac machin&aelig;, quibus <lb/>hoc nomen pr&aelig;cipu&egrave; tribuitur, videlicet in infirm&aelig; potenti&aelig; <lb/>&longs;ub&longs;idium excogitata, e&longs;to illis primas deferant, non tamen <lb/>omnin&ograve; rejicerem, &longs;i in machinarum cen&longs;u prodirent, ii&longs;que <lb/>&longs;e peterent ad&longs;cribi. </s> <s>H&aelig;c &longs;an&egrave; laboris in movendo compendia ex ela&longs;mate, vel ex <lb/>anti&longs;acomate petita, quemadmodum &amp; ea, qu&aelig; mutuum cor&shy;<lb/>porum tritum atque conflictum minuunt, ut pote Mechanico <lb/>artificio con&longs;tituta, eumdemque in finem ac machin&aelig;, quibus <lb/>hoc nomen pr&aelig;cipu&egrave; tribuitur, videlicet in infirm&aelig; potenti&aelig; <lb/>&longs;ub&longs;idium excogitata, e&longs;to illis primas deferant, non tamen <lb/>omnin&ograve; rejicerem, &longs;i in machinarum cen&longs;u prodirent, ii&longs;que <lb/>&longs;e peterent ad&longs;cribi. </s>
  
Line 2009 
Line 2009 
  
 <s>Alternam autem operam appel&shy;<lb/>lo, cum in motu ex duplici motione compo&longs;ito alterutram effi&shy;<lb/>cit potentia, &longs;iv&egrave; ill&aelig; &longs;ibi invicem adver&longs;antes &longs;uccedant, ut <lb/>Ar&longs;is ac The&longs;is, Adductio atque Reductio, &longs;iv&egrave; in unam tem&shy;<lb/>perentur, ut cum premere &longs;imul oportet ac agitare: &longs;ic plana <lb/>vitra expolientes in &longs;pecula, inter ip&longs;a, &amp; lacunar bacillum in&shy;<lb/>flectunt, qui &longs;e re&longs;tituere tentans vi ela&longs;tic&acirc;, &longs;peculum valid&egrave;, <lb/>quantum opus e&longs;t, admovet atque applicat ad &longs;ubjectum pla&shy;<lb/>num, ade&ograve; ut ad artificem &agrave; pre&longs;&longs;u immunem nil aliud &longs;pectet, <lb/>qu&agrave;m &longs;peculum urgere, retrahere, contorquere. </s> <s>Alternam autem operam appel&shy;<lb/>lo, cum in motu ex duplici motione compo&longs;ito alterutram effi&shy;<lb/>cit potentia, &longs;iv&egrave; ill&aelig; &longs;ibi invicem adver&longs;antes &longs;uccedant, ut <lb/>Ar&longs;is ac The&longs;is, Adductio atque Reductio, &longs;iv&egrave; in unam tem&shy;<lb/>perentur, ut cum premere &longs;imul oportet ac agitare: &longs;ic plana <lb/>vitra expolientes in &longs;pecula, inter ip&longs;a, &amp; lacunar bacillum in&shy;<lb/>flectunt, qui &longs;e re&longs;tituere tentans vi ela&longs;tic&acirc;, &longs;peculum valid&egrave;, <lb/>quantum opus e&longs;t, admovet atque applicat ad &longs;ubjectum pla&shy;<lb/>num, ade&ograve; ut ad artificem &agrave; pre&longs;&longs;u immunem nil aliud &longs;pectet, <lb/>qu&agrave;m &longs;peculum urgere, retrahere, contorquere. </s>
  
 <s>Ver&ugrave;m ta&shy;<lb/>met&longs;i de his omnibus in hac tractione pa&longs;&longs;im &longs;e offeret dicendi <lb/>locus, primus tamen di&longs;putationis no&longs;tr&aelig; &longs;copus erit prima illa <lb/>&longs;pecies, ip&longs;&aelig; nimirum facultates, quarum poti&longs;&longs;imum momen&shy;<lb/>ta expendimus, cum mot&ucirc;s machinalis cau&longs;as inquirimus. <pb pagenum="136"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="main"> <s>Ver&ugrave;m ta&shy;<lb/>met&longs;i de his omnibus in hac tractione pa&longs;&longs;im &longs;e offeret dicendi <lb/>locus, primus tamen di&longs;putationis no&longs;tr&aelig; &longs;copus erit prima illa <lb/>&longs;pecies, ip&longs;&aelig; nimirum facultates, quarum poti&longs;&longs;imum momen&shy;<lb/>ta expendimus, cum mot&ucirc;s machinalis cau&longs;as inquirimus. <pb xlink:href="017/01/152.jpg" pagenum="136"/><gap desc="hr tag"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="center"/>CAPUT II.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/>CAPUT II.<emph.end type="center"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 2025 
Line 2025 
  
 <s>Cum enim eadem de&longs;cendentis lapidis na&shy;<lb/>tura per&longs;everet, nec illa in &longs;u&acirc; pote&longs;tate &longs;it, aut optione delat&acirc;, <lb/>ut eligat utrum velit, motum arbitrio &longs;uo incitare, aut remit&shy;<lb/>tere valeat; qui fieri po&longs;&longs;it, ut de&longs;cendens velocitatem augeat, <lb/>ni&longs;i ei, quem prim&ugrave;m produxit, alium atque alium momentis <lb/>&longs;ingulis impetum adjiciat? </s> <s>Cum enim eadem de&longs;cendentis lapidis na&shy;<lb/>tura per&longs;everet, nec illa in &longs;u&acirc; pote&longs;tate &longs;it, aut optione delat&acirc;, <lb/>ut eligat utrum velit, motum arbitrio &longs;uo incitare, aut remit&shy;<lb/>tere valeat; qui fieri po&longs;&longs;it, ut de&longs;cendens velocitatem augeat, <lb/>ni&longs;i ei, quem prim&ugrave;m produxit, alium atque alium momentis <lb/>&longs;ingulis impetum adjiciat? </s>
  
 <s>Illud cert&egrave; extr&agrave; omnem controver&shy;<lb/>&longs;iam po&longs;itum videtur, naturam gravem &longs;ponte &longs;u&acirc; non a&longs;cen-<pb pagenum="137"/>dere: quid ergo illud e&longs;t, quod eburneum globulum in &longs;ub&shy;<lb/>jectam rupem delap&longs;um re&longs;ilire cogit, aut &longs;ibi relictum plum&shy;<lb/>bum ex fune &longs;u&longs;pen&longs;um ultr&agrave; perpendiculum, natur&aacute; repugnan&shy;<lb/>te, &longs;ur&longs;um provehit, &amp; e&ograve; quidem alti&ugrave;s, qu&ograve; ex altiore loco <lb/>globulus aut plumbum deciderunt? </s> <s>Illud cert&egrave; extr&agrave; omnem controver&shy;<lb/>&longs;iam po&longs;itum videtur, naturam gravem &longs;ponte &longs;u&acirc; non a&longs;cen-<pb xlink:href="017/01/153.jpg" pagenum="137"/>dere: quid ergo illud e&longs;t, quod eburneum globulum in &longs;ub&shy;<lb/>jectam rupem delap&longs;um re&longs;ilire cogit, aut &longs;ibi relictum plum&shy;<lb/>bum ex fune &longs;u&longs;pen&longs;um ultr&agrave; perpendiculum, natur&aacute; repugnan&shy;<lb/>te, &longs;ur&longs;um provehit, &amp; e&ograve; quidem alti&ugrave;s, qu&ograve; ex altiore loco <lb/>globulus aut plumbum deciderunt? </s>
  
 <s>ni&longs;i quia conceptus natur&acirc; <lb/>procurante impetus pergit motum efficere, ips&acirc; etiam natur&acirc; <lb/>quantum pote&longs;t, ob&longs;i&longs;tente. </s> <s>ni&longs;i quia conceptus natur&acirc; <lb/>procurante impetus pergit motum efficere, ips&acirc; etiam natur&acirc; <lb/>quantum pote&longs;t, ob&longs;i&longs;tente. </s>
  
Line 2041 
Line 2041 
  
 <s>Atqui impetum ex eorum &longs;altem genere e&longs;&longs;e, qu&aelig; mo&shy;<lb/>tum efficiant, con&longs;tat ex velociore motu po&longs;terioribus momen&shy;<lb/>tis, natur&acirc; pror&longs;us immutat&acirc;, factoque impet&ucirc;s incremento: <lb/>contr&agrave; ver&ograve; motu, qu&acirc; motus e&longs;t, impetum non augeri &longs;atis <lb/>indicant mi&longs;&longs;ilia, quorum velocitas, dum moventur, &longs;en&longs;im <lb/>elangue&longs;cit. </s> <s>Atqui impetum ex eorum &longs;altem genere e&longs;&longs;e, qu&aelig; mo&shy;<lb/>tum efficiant, con&longs;tat ex velociore motu po&longs;terioribus momen&shy;<lb/>tis, natur&acirc; pror&longs;us immutat&acirc;, factoque impet&ucirc;s incremento: <lb/>contr&agrave; ver&ograve; motu, qu&acirc; motus e&longs;t, impetum non augeri &longs;atis <lb/>indicant mi&longs;&longs;ilia, quorum velocitas, dum moventur, &longs;en&longs;im <lb/>elangue&longs;cit. </s>
  
 <s>Igitur &amp; priore illo temporis momento non mo&shy;<lb/>tus impetum; &longs;ed impetus motum proxim&egrave; effecit; impetum <lb/>autem procreavit innata movendi vis; cui id circo motio tri-<pb pagenum="138"/>buitur, quia id illa gignit, quod proxim&egrave; motus con&longs;equitur, <lb/>&amp; ad motum efficiendum natura de&longs;tinavit. </s> <s>Igitur &amp; priore illo temporis momento non mo&shy;<lb/>tus impetum; &longs;ed impetus motum proxim&egrave; effecit; impetum <lb/>autem procreavit innata movendi vis; cui id circo motio tri-<pb xlink:href="017/01/154.jpg" pagenum="138"/>buitur, quia id illa gignit, quod proxim&egrave; motus con&longs;equitur, <lb/>&amp; ad motum efficiendum natura de&longs;tinavit. </s>
  
 <s>Quid? <!-- KEEP S--></s> <s>Quid? <!-- KEEP S--></s>
  
Line 2061 
Line 2061 
  
 <s>Sed quoniam non pauca &longs;unt, qu&aelig; motui &longs;&aelig;p&egrave; adver&longs;antur, <lb/>hinc e&longs;t non &longs;emper eandem e&longs;&longs;e corporis &longs;e moventis velocita&shy;<lb/>tem, quamvis pari impetu producto connitatur: deteritur nimi&shy;<lb/>rum tantum impetus, quantum &longs;atis e&longs;t ad impedimentum &longs;ub&shy;<lb/>movendum. </s> <s>Sed quoniam non pauca &longs;unt, qu&aelig; motui &longs;&aelig;p&egrave; adver&longs;antur, <lb/>hinc e&longs;t non &longs;emper eandem e&longs;&longs;e corporis &longs;e moventis velocita&shy;<lb/>tem, quamvis pari impetu producto connitatur: deteritur nimi&shy;<lb/>rum tantum impetus, quantum &longs;atis e&longs;t ad impedimentum &longs;ub&shy;<lb/>movendum. </s>
  
 <s>Siv&egrave; enim objectum corpus propellendum &longs;it, &longs;iv&egrave; <lb/>medij particul&aelig; locum &aelig;gr&egrave; dantes divellend&aelig; aut compri&shy;<lb/>mend&aelig; &longs;int, &longs;iv&egrave; connexam molem pariter rapi oporteat, &longs;iv&egrave; <pb pagenum="139"/>quid aliud huju&longs;modi ad&longs;it, cui ni&longs;i vis inferatur, ut ex alio <lb/>in alium locum migret pr&aelig;ter naturam, irritus reddatur corpo&shy;<lb/>ris in motum propen&longs;i conatus; &longs;atis con&longs;tat illud motu agitan&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e exteri&ugrave;s: atque ade&ograve; quantum impetus illi imprimi&shy;<lb/>tur oppo&longs;it&aelig; propen&longs;ioni &aelig;quale, motui tantumdem &longs;ub&shy;<lb/>trahitur. </s></p><p type="main"> <s>Siv&egrave; enim objectum corpus propellendum &longs;it, &longs;iv&egrave; <lb/>medij particul&aelig; locum &aelig;gr&egrave; dantes divellend&aelig; aut compri&shy;<lb/>mend&aelig; &longs;int, &longs;iv&egrave; connexam molem pariter rapi oporteat, &longs;iv&egrave; <pb xlink:href="017/01/155.jpg" pagenum="139"/>quid aliud huju&longs;modi ad&longs;it, cui ni&longs;i vis inferatur, ut ex alio <lb/>in alium locum migret pr&aelig;ter naturam, irritus reddatur corpo&shy;<lb/>ris in motum propen&longs;i conatus; &longs;atis con&longs;tat illud motu agitan&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e exteri&ugrave;s: atque ade&ograve; quantum impetus illi imprimi&shy;<lb/>tur oppo&longs;it&aelig; propen&longs;ioni &aelig;quale, motui tantumdem &longs;ub&shy;<lb/>trahitur. </s></p><p type="main">
  
 <s>In iis &longs;an&egrave;, qu&aelig; alien&acirc; vi extrin&longs;ec&ugrave;s moventur, quia infi&shy;<lb/>nit&egrave; progredi non licet, aliqua demum origo deprehenditur, <lb/>cui naturalis &longs;it motus: natura &longs;iquidem vis e&longs;t ciens motus in <lb/>corporibus nece&longs;&longs;arios; ita tamen certis tenetur legibus uni&shy;<lb/>ver&longs;itatis rerum concinnitatem &longs;pectantibus, ut ne ab iis di&longs;ce&shy;<lb/>dat, &longs;ingularibus corporibus vim aliquam inferri permittat, ubi <lb/>adver&longs;is propen&longs;ionibus inter &longs;e confligentibus validior pr&aelig;&longs;tat <lb/>imbecilliori. </s> <s>In iis &longs;an&egrave;, qu&aelig; alien&acirc; vi extrin&longs;ec&ugrave;s moventur, quia infi&shy;<lb/>nit&egrave; progredi non licet, aliqua demum origo deprehenditur, <lb/>cui naturalis &longs;it motus: natura &longs;iquidem vis e&longs;t ciens motus in <lb/>corporibus nece&longs;&longs;arios; ita tamen certis tenetur legibus uni&shy;<lb/>ver&longs;itatis rerum concinnitatem &longs;pectantibus, ut ne ab iis di&longs;ce&shy;<lb/>dat, &longs;ingularibus corporibus vim aliquam inferri permittat, ubi <lb/>adver&longs;is propen&longs;ionibus inter &longs;e confligentibus validior pr&aelig;&longs;tat <lb/>imbecilliori. </s>
  
Line 2069 
Line 2069 
  
 <s>Ver&ugrave;m il&shy;<lb/>lud firmum ac perpetuum e&longs;t, qu&ograve;d ubi plus violenti&aelig; opus e&longs;t, <lb/>parem conatum languidior motus con&longs;equitur. </s> <s>Ver&ugrave;m il&shy;<lb/>lud firmum ac perpetuum e&longs;t, qu&ograve;d ubi plus violenti&aelig; opus e&longs;t, <lb/>parem conatum languidior motus con&longs;equitur. </s>
  
 <s>Id quod in <lb/><figure id="fig32"/><lb/>&longs;iphone ABC ob&longs;ervare in promptu e&longs;t, ex <lb/>cujus o&longs;culo C in&aelig;qualis aqu&aelig; copia de&shy;<lb/>fluit paribus temporis intervallis: qu&ograve; enim <lb/>magis aqu&aelig; &longs;uperficies in va&longs;e deprimitur, <lb/>e&ograve; lenti&ugrave;s aqua ex &longs;iphone dilabitur: <lb/>quamvis &longs;cilicet aqu&aelig; crus BC implentis <lb/>pares &longs;int &longs;emper ad de&longs;cendendum vires, &longs;i <lb/>nihil, aut &longs;altem non in&aelig;qualiter, repugnet, <lb/>aqu&aelig; tamen crus BD brevius, &amp; BI longius, &amp; BA adhuc <lb/>longius implentis di&longs;par e&longs;t in afcen&longs;u repugnantia; ac pro&shy;<lb/>pterea cum earumdem virium BC minor &longs;it Ratio ad majorem <lb/>re&longs;i&longs;tentiam BI, qu&agrave;m ad minorem BD, languidior quoque <lb/>motus e&longs;t de&longs;cendentis aqu&aelig; ex BC, c&ugrave;m graviorem aquam <lb/>BI, qu&agrave;m c&ugrave;m min&ugrave;s gravem BD &longs;urs&ugrave;m trahere oporter. </s> <s>Id quod in <lb/><figure id="id.017.01.155.1.jpg" xlink:href="017/01/155/1.jpg"/><lb/>&longs;iphone ABC ob&longs;ervare in promptu e&longs;t, ex <lb/>cujus o&longs;culo C in&aelig;qualis aqu&aelig; copia de&shy;<lb/>fluit paribus temporis intervallis: qu&ograve; enim <lb/>magis aqu&aelig; &longs;uperficies in va&longs;e deprimitur, <lb/>e&ograve; lenti&ugrave;s aqua ex &longs;iphone dilabitur: <lb/>quamvis &longs;cilicet aqu&aelig; crus BC implentis <lb/>pares &longs;int &longs;emper ad de&longs;cendendum vires, &longs;i <lb/>nihil, aut &longs;altem non in&aelig;qualiter, repugnet, <lb/>aqu&aelig; tamen crus BD brevius, &amp; BI longius, &amp; BA adhuc <lb/>longius implentis di&longs;par e&longs;t in afcen&longs;u repugnantia; ac pro&shy;<lb/>pterea cum earumdem virium BC minor &longs;it Ratio ad majorem <lb/>re&longs;i&longs;tentiam BI, qu&agrave;m ad minorem BD, languidior quoque <lb/>motus e&longs;t de&longs;cendentis aqu&aelig; ex BC, c&ugrave;m graviorem aquam <lb/>BI, qu&agrave;m c&ugrave;m min&ugrave;s gravem BD &longs;urs&ugrave;m trahere oporter. </s>
  
 <s>At <pb pagenum="140"/>&longs;i externum &longs;iphonis crus it&agrave; decurtatum &longs;it in E, ut o&longs;culum E <lb/>&amp; aqu&aelig; in va&longs;e &longs;uperficies I paribus ab&longs;int ab Horizonte inter&shy;<lb/>vallis, aquam ide&ograve; h&aelig;rere, nec amplius ex E fluere con&longs;tat, <lb/>quia aqu&aelig; BE ad de&longs;cendendum propen&longs;ionem, par aqu&aelig; BI <lb/>repugnantia, ne a&longs;cendat, elidit. </s> <s>At <pb xlink:href="017/01/156.jpg" pagenum="140"/>&longs;i externum &longs;iphonis crus it&agrave; decurtatum &longs;it in E, ut o&longs;culum E <lb/>&amp; aqu&aelig; in va&longs;e &longs;uperficies I paribus ab&longs;int ab Horizonte inter&shy;<lb/>vallis, aquam ide&ograve; h&aelig;rere, nec amplius ex E fluere con&longs;tat, <lb/>quia aqu&aelig; BE ad de&longs;cendendum propen&longs;ionem, par aqu&aelig; BI <lb/>repugnantia, ne a&longs;cendat, elidit. </s>
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i demum aquam in <lb/>va&longs;e imminuas, ut ejus &longs;uperficies paul&ograve; infra I, atque ade&ograve; <lb/>infra E o&longs;culum deprimatur, non jam aqua h&aelig;ret in E, &longs;ed &longs;ua <lb/>per ve&longs;tigia in EB remeare cogitur, pr&aelig;ponderat&acirc; nimirum <lb/>majore gravitate aqu&aelig; implentis crus paulo longi&ugrave;s qu&agrave;m BI, <lb/>atque ade&ograve; qu&agrave;m BE, quod illi ex hypothe&longs;i con&longs;tituimus <lb/>&aelig;quale; tant&oacute;que veloci&ugrave;s ab aqu<gap/> interioris cruris raperetur <lb/>exterior, quant&ograve; depre&longs;&longs;ior facta fui&longs;&longs;et in va&longs;e aqu&aelig; &longs;uper&shy;<lb/>ficies. </s></p><p type="main"> <s>Qu&ograve;d &longs;i demum aquam in <lb/>va&longs;e imminuas, ut ejus &longs;uperficies paul&ograve; infra I, atque ade&ograve; <lb/>infra E o&longs;culum deprimatur, non jam aqua h&aelig;ret in E, &longs;ed &longs;ua <lb/>per ve&longs;tigia in EB remeare cogitur, pr&aelig;ponderat&acirc; nimirum <lb/>majore gravitate aqu&aelig; implentis crus paulo longi&ugrave;s qu&agrave;m BI, <lb/>atque ade&ograve; qu&agrave;m BE, quod illi ex hypothe&longs;i con&longs;tituimus <lb/>&aelig;quale; tant&oacute;que veloci&ugrave;s ab aqu<gap/> interioris cruris raperetur <lb/>exterior, quant&ograve; depre&longs;&longs;ior facta fui&longs;&longs;et in va&longs;e aqu&aelig; &longs;uper&shy;<lb/>ficies. </s></p><p type="main">
  
Line 2083 
Line 2083 
  
 <s>Quemadmodum enim &longs;i corporis alicujus <lb/>&longs;pecificam gravitatem in aqu&acirc; mutari non po&longs;&longs;e con&longs;tet, infer&shy;<lb/>re continu&ograve; licet, corpus idem neque raritatem neque den&longs;ita&shy;<lb/>tem in aqu&acirc; a&longs;&longs;&ugrave;mere po&longs;&longs;e; ex his &longs;iquidem &longs;pecific&aelig; gravita&shy;<lb/>tis mutatio oriretur: ita pariter ubi nihil haberi pote&longs;t eorum, <lb/>qu&aelig; impetum extrin&longs;ec&ugrave;s impre&longs;&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur, <lb/>impetum quoque abe&longs;&longs;e non immerit&ograve; conjectamus. </s></p><p type="main"> <s>Quemadmodum enim &longs;i corporis alicujus <lb/>&longs;pecificam gravitatem in aqu&acirc; mutari non po&longs;&longs;e con&longs;tet, infer&shy;<lb/>re continu&ograve; licet, corpus idem neque raritatem neque den&longs;ita&shy;<lb/>tem in aqu&acirc; a&longs;&longs;&ugrave;mere po&longs;&longs;e; ex his &longs;iquidem &longs;pecific&aelig; gravita&shy;<lb/>tis mutatio oriretur: ita pariter ubi nihil haberi pote&longs;t eorum, <lb/>qu&aelig; impetum extrin&longs;ec&ugrave;s impre&longs;&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur, <lb/>impetum quoque abe&longs;&longs;e non immerit&ograve; conjectamus. </s></p><p type="main">
  
 <s>Si quis tamen animum diligenti&ugrave;s adverrat, manife&longs;t&ograve; de-<pb pagenum="141"/>prehendet corpus idem magis repugnare motui, &longs;i celeri&ugrave;s mo&shy;<lb/>vendum &longs;it, min&ugrave;s ver&ograve;, &longs;i tardi&ugrave;s: &longs;ic ferre&aelig; an&longs;&aelig; cubiculi <lb/>o&longs;tio infix&aelig; magnetem armatum applicui, &amp; &longs;iquidem paul&ograve; <lb/>veloci&ugrave;s magnetem traherem, disjungebatur ab ans&acirc;; at len&shy;<lb/>ti&ugrave;s trahentem &longs;ub&longs;equebatur o&longs;tium, magnetis &longs;cilicet vim <lb/>non &longs;uperans, ubi lent&egrave; res peragebatur. </s></p><p type="main"> <s>Si quis tamen animum diligenti&ugrave;s adverrat, manife&longs;t&ograve; de-<pb xlink:href="017/01/157.jpg" pagenum="141"/>prehendet corpus idem magis repugnare motui, &longs;i celeri&ugrave;s mo&shy;<lb/>vendum &longs;it, min&ugrave;s ver&ograve;, &longs;i tardi&ugrave;s: &longs;ic ferre&aelig; an&longs;&aelig; cubiculi <lb/>o&longs;tio infix&aelig; magnetem armatum applicui, &amp; &longs;iquidem paul&ograve; <lb/>veloci&ugrave;s magnetem traherem, disjungebatur ab ans&acirc;; at len&shy;<lb/>ti&ugrave;s trahentem &longs;ub&longs;equebatur o&longs;tium, magnetis &longs;cilicet vim <lb/>non &longs;uperans, ubi lent&egrave; res peragebatur. </s></p><p type="main">
  
 <s>An non oneri, quod potentia pr&aelig; &longs;ui tenuitate propellere <lb/>non po&longs;&longs;e videtur, motus, qui momentis &longs;ingulis &longs;en&longs;um om&shy;<lb/>nem fugiat, conciliari pote&longs;t, ade&ograve; ut, &longs;i illa quidem con&longs;tan&shy;<lb/>ter urgeat, elap&longs;o dem&ugrave;m longo temporis intervallo appareat? </s> <s>An non oneri, quod potentia pr&aelig; &longs;ui tenuitate propellere <lb/>non po&longs;&longs;e videtur, motus, qui momentis &longs;ingulis &longs;en&longs;um om&shy;<lb/>nem fugiat, conciliari pote&longs;t, ade&ograve; ut, &longs;i illa quidem con&longs;tan&shy;<lb/>ter urgeat, elap&longs;o dem&ugrave;m longo temporis intervallo appareat? </s>
  
Line 2099 
Line 2099 
  
 <s>Nonn&egrave; &amp; agricol&aelig; terram <lb/>&longs;ubigentes fo&longs;&longs;ione glebarum, tam multiplices adhibent operas, <lb/>qu&agrave;m breviori tempore opus ab&longs;olvere meditantur? </s> <s>Nonn&egrave; &amp; agricol&aelig; terram <lb/>&longs;ubigentes fo&longs;&longs;ione glebarum, tam multiplices adhibent operas, <lb/>qu&agrave;m breviori tempore opus ab&longs;olvere meditantur? </s>
  
 <s>E&ograve; igitur <lb/>magis re&longs;i&longs;tit corpus motui, qu&ograve; celeri&ugrave;s agitandum e&longs;t; con&shy;<lb/>tr&agrave; ver&ograve; min&ugrave;s repugnat, qu&ograve; tardi&ugrave;s. </s></p><pb pagenum="142"/><p type="main"> <s>E&ograve; igitur <lb/>magis re&longs;i&longs;tit corpus motui, qu&ograve; celeri&ugrave;s agitandum e&longs;t; con&shy;<lb/>tr&agrave; ver&ograve; min&ugrave;s repugnat, qu&ograve; tardi&ugrave;s. </s></p><pb xlink:href="017/01/158.jpg" pagenum="142"/><p type="main">
  
 <s>Quare &longs;i duo &longs;int corpora, quorum alterum alteri pr&aelig;&longs;tet <lb/>triplo majori gravitate, atque h&aelig;c pari celeritate attollenda &longs;int, <lb/>di&longs;parem exigunt conatum pro gravitatis Ratione: &longs;i par &longs;it eo&shy;<lb/>rum gravitas, motus autem alterius reliquo triplo velocior e&longs;&longs;e <lb/>debeat, in&aelig;qualem pariter exigunt conatum, &longs;ed pro ratione <lb/>velocitatis: &longs;i dem&ugrave;m &amp; di&longs;par &longs;it gravitas, &amp; in&aelig;qualis velo&shy;<lb/>citas, eam e&longs;&longs;e con&longs;tat repugnantiam, qu&aelig; t&ugrave;m ex gravitate, <lb/>t&ugrave;m ex velocitate componitur; atque ade&ograve; &longs;i corpus alterum <lb/>triplo gravius triplo etiam veloci&ugrave;s movendum e&longs;&longs;et, noncuplex <lb/>e&longs;&longs;et ejus repugnantia; &longs;in autem triplo levius triplo majori <lb/>velocitate qu&agrave;m corpus triplo gravius, moveretur, par e&longs;&longs;et eo&shy;<lb/>rum ob&longs;i&longs;tentia, paremque conatum exigerent. </s></p><p type="main"> <s>Quare &longs;i duo &longs;int corpora, quorum alterum alteri pr&aelig;&longs;tet <lb/>triplo majori gravitate, atque h&aelig;c pari celeritate attollenda &longs;int, <lb/>di&longs;parem exigunt conatum pro gravitatis Ratione: &longs;i par &longs;it eo&shy;<lb/>rum gravitas, motus autem alterius reliquo triplo velocior e&longs;&longs;e <lb/>debeat, in&aelig;qualem pariter exigunt conatum, &longs;ed pro ratione <lb/>velocitatis: &longs;i dem&ugrave;m &amp; di&longs;par &longs;it gravitas, &amp; in&aelig;qualis velo&shy;<lb/>citas, eam e&longs;&longs;e con&longs;tat repugnantiam, qu&aelig; t&ugrave;m ex gravitate, <lb/>t&ugrave;m ex velocitate componitur; atque ade&ograve; &longs;i corpus alterum <lb/>triplo gravius triplo etiam veloci&ugrave;s movendum e&longs;&longs;et, noncuplex <lb/>e&longs;&longs;et ejus repugnantia; &longs;in autem triplo levius triplo majori <lb/>velocitate qu&agrave;m corpus triplo gravius, moveretur, par e&longs;&longs;et eo&shy;<lb/>rum ob&longs;i&longs;tentia, paremque conatum exigerent. </s></p><p type="main">
  
Line 2113 
Line 2113 
  
 <s>Quare <lb/>ad movendas libras 5 1/4 velocitate ut 8, requiritur conatus &longs;e&longs;&shy;<lb/>quialter conat&ucirc;s nece&longs;&longs;arij ad movendas libras 4 velocitate <lb/>ut 7. Eadem e&longs;to de reliquis ac &longs;imilibus conjectura. </s></p><p type="main"> <s>Quare <lb/>ad movendas libras 5 1/4 velocitate ut 8, requiritur conatus &longs;e&longs;&shy;<lb/>quialter conat&ucirc;s nece&longs;&longs;arij ad movendas libras 4 velocitate <lb/>ut 7. Eadem e&longs;to de reliquis ac &longs;imilibus conjectura. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ex his pr&aelig;terea manife&longs;tum e&longs;t corporis per vim dimovendi <lb/>re&longs;i&longs;tentiam ex &longs;ol&acirc; natur&acirc;, &amp; principio in&longs;ito, quod motui re&shy;<lb/>pugnat, ab&longs;olut&egrave; definiri non po&longs;&longs;e; motum &longs;i quidem ab omni <lb/>prors&ugrave;s celeritatis aut tarditatis men&longs;ur&acirc; &longs;ejungere non po&longs;&longs;u&shy;<lb/>mus; idcirc&ograve; non ni&longs;i habit&acirc; ratione celeritatis, aut tarditatis, <pb pagenum="143"/>ex quibus re&longs;i&longs;tentia componitur, re&longs;i&longs;tentia ip&longs;a innote&longs;cere <lb/>poterit. </s> <s>Ex his pr&aelig;terea manife&longs;tum e&longs;t corporis per vim dimovendi <lb/>re&longs;i&longs;tentiam ex &longs;ol&acirc; natur&acirc;, &amp; principio in&longs;ito, quod motui re&shy;<lb/>pugnat, ab&longs;olut&egrave; definiri non po&longs;&longs;e; motum &longs;i quidem ab omni <lb/>prors&ugrave;s celeritatis aut tarditatis men&longs;ur&acirc; &longs;ejungere non po&longs;&longs;u&shy;<lb/>mus; idcirc&ograve; non ni&longs;i habit&acirc; ratione celeritatis, aut tarditatis, <pb xlink:href="017/01/159.jpg" pagenum="143"/>ex quibus re&longs;i&longs;tentia componitur, re&longs;i&longs;tentia ip&longs;a innote&longs;cere <lb/>poterit. </s>
  
 <s>Quare &amp; impetus &agrave; facultate movendi principium ha&shy;<lb/>bente productus major &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&agrave;m dimoti corperis <lb/>repugnantia; qu&aelig; varia prors&ugrave;s c&ugrave;m &longs;it, nunc quidem majo&shy;<lb/>rem, nunc ver&ograve; minorem impetum exigit, ut ab eo vincatur; <lb/>nam &longs;i pares confiigerent vires, &agrave; neutr&acirc; parte &longs;taret victoria. </s></p><p type="main"> <s>Quare &amp; impetus &agrave; facultate movendi principium ha&shy;<lb/>bente productus major &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&agrave;m dimoti corperis <lb/>repugnantia; qu&aelig; varia prors&ugrave;s c&ugrave;m &longs;it, nunc quidem majo&shy;<lb/>rem, nunc ver&ograve; minorem impetum exigit, ut ab eo vincatur; <lb/>nam &longs;i pares confiigerent vires, &agrave; neutr&acirc; parte &longs;taret victoria. </s></p><p type="main">
  
Line 2125 
Line 2125 
  
 <s>Qu&aelig;cunque igitur ob id ip&longs;um in motum prona &longs;unt, quia <lb/>vim patiuntur, impetum illic&ograve; concipiunt, ac vis iis illata e&longs;t, <lb/>quo naturalem locum, &longs;eu &longs;tatum, recipere valeant, lic&egrave;t &longs;&aelig;p&egrave; <lb/>irrito conatu, ni&longs;i quaten&ugrave;s adver&longs;o hoc impetu illatam ab ob&shy;<lb/>&longs;i&longs;tente violentiam retundunt, vim aliquam illi vici&longs;&longs;im infe&shy;<lb/>rentes. </s> <s>Qu&aelig;cunque igitur ob id ip&longs;um in motum prona &longs;unt, quia <lb/>vim patiuntur, impetum illic&ograve; concipiunt, ac vis iis illata e&longs;t, <lb/>quo naturalem locum, &longs;eu &longs;tatum, recipere valeant, lic&egrave;t &longs;&aelig;p&egrave; <lb/>irrito conatu, ni&longs;i quaten&ugrave;s adver&longs;o hoc impetu illatam ab ob&shy;<lb/>&longs;i&longs;tente violentiam retundunt, vim aliquam illi vici&longs;&longs;im infe&shy;<lb/>rentes. </s>
  
 <s>Sic onera bajulorum humeros, quibus &longs;u&longs;tinentur, <lb/>premunt, aut penduli brachij; ex quo &longs;u&longs;penduntur, mu&longs;cu&shy;<lb/>los ac ligamenta fatigant: id quod pariter in corpore inanimo <lb/>cernere licet; quemadmodum enim ex diuturn&acirc; prementis <lb/>deor&longs;um ponderis, ac mu&longs;culorum &longs;urs&ugrave;m urgentium luct&acirc;, <lb/>di&longs;&longs;ipatis &longs;piritibus, la&longs;&longs;itudo in animali oritur, ita pariter &longs;ub&shy;<lb/>jectum a&longs;&longs;erem long&acirc; temporis mor&acirc; pondus curvat, aut etiam <lb/>dem&ugrave;m frangit, &amp; funem, ex quo pendet, non intendit &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <lb/>ctiam tandem aliquando corrupto particularum nexu disjicit. </s></p><pb pagenum="144"/><p type="main"> <s>Sic onera bajulorum humeros, quibus &longs;u&longs;tinentur, <lb/>premunt, aut penduli brachij; ex quo &longs;u&longs;penduntur, mu&longs;cu&shy;<lb/>los ac ligamenta fatigant: id quod pariter in corpore inanimo <lb/>cernere licet; quemadmodum enim ex diuturn&acirc; prementis <lb/>deor&longs;um ponderis, ac mu&longs;culorum &longs;urs&ugrave;m urgentium luct&acirc;, <lb/>di&longs;&longs;ipatis &longs;piritibus, la&longs;&longs;itudo in animali oritur, ita pariter &longs;ub&shy;<lb/>jectum a&longs;&longs;erem long&acirc; temporis mor&acirc; pondus curvat, aut etiam <lb/>dem&ugrave;m frangit, &amp; funem, ex quo pendet, non intendit &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <lb/>ctiam tandem aliquando corrupto particularum nexu disjicit. </s></p><pb xlink:href="017/01/160.jpg" pagenum="144"/><p type="main">
  
 <s>Quo id autem pacto contingat, explicare opero&longs;um non fue&shy;<lb/>rit funiculi texturam con&longs;ideranti; ex tenui&longs;&longs;imis &longs;cilicet linei <lb/>aut cannabini corticis long&acirc; maceratione, &amp; plurim&acirc; tun&longs;ione <lb/>extenuati particulis in &longs;piram contortis filum coh&aelig;ret; ex filis <lb/>autem plu&longs;culis in &longs;piram pariter contortis funiculus, &amp; pluri&shy;<lb/>bus funiculis cra&longs;&longs;iores rudentes conflantur: quod &longs;i di&longs;&longs;olvatur <lb/>omnis &longs;pira, non coh&aelig;rent funiculi aut fili partes. </s> <s>Quo id autem pacto contingat, explicare opero&longs;um non fue&shy;<lb/>rit funiculi texturam con&longs;ideranti; ex tenui&longs;&longs;imis &longs;cilicet linei <lb/>aut cannabini corticis long&acirc; maceratione, &amp; plurim&acirc; tun&longs;ione <lb/>extenuati particulis in &longs;piram contortis filum coh&aelig;ret; ex filis <lb/>autem plu&longs;culis in &longs;piram pariter contortis funiculus, &amp; pluri&shy;<lb/>bus funiculis cra&longs;&longs;iores rudentes conflantur: quod &longs;i di&longs;&longs;olvatur <lb/>omnis &longs;pira, non coh&aelig;rent funiculi aut fili partes. </s>
  
Line 2141 
Line 2141 
  
 <s>Sic ha&longs;tam <lb/>per vim inflexam &longs;i continu&ograve; dimittas, illa &longs;e&longs;e re&longs;tituit, facul&shy;<lb/>tate ela&longs;tic&acirc;; at &longs;i dies aliquot, aut etiam diuti&ugrave; per vim &longs;i&shy;<lb/>nuata perman&longs;erit, &longs;ibi dimi&longs;&longs;a antiquam rectitudinem non re&shy;<lb/>parat; elanguit nimir&ugrave;m facultas ela&longs;tica, qu&aelig; ex violent&acirc; par&shy;<lb/>ticularum compre&longs;&longs;ione aut di&longs;tractione oriebatur. </s> <s>Sic ha&longs;tam <lb/>per vim inflexam &longs;i continu&ograve; dimittas, illa &longs;e&longs;e re&longs;tituit, facul&shy;<lb/>tate ela&longs;tic&acirc;; at &longs;i dies aliquot, aut etiam diuti&ugrave; per vim &longs;i&shy;<lb/>nuata perman&longs;erit, &longs;ibi dimi&longs;&longs;a antiquam rectitudinem non re&shy;<lb/>parat; elanguit nimir&ugrave;m facultas ela&longs;tica, qu&aelig; ex violent&acirc; par&shy;<lb/>ticularum compre&longs;&longs;ione aut di&longs;tractione oriebatur. </s>
  
 <s>C&ugrave;m enim <lb/>prim&ugrave;m ha&longs;ta flectitur, particul&aelig; concavam curvatur&aelig; partem <lb/>re&longs;picientes comprimuntur, contra ver&ograve;, qu&aelig; convexam re&longs;pi-<pb pagenum="145"/>ciunt, di&longs;trahuntur; quare t&ugrave;m qu&aelig;, rar&aelig;, t&ugrave;m qu&aelig; den&longs;&aelig; fact&aelig; <lb/>&longs;unt, dum vim illic&ograve; prors&ugrave;s excutere conantur, con&longs;pirant, ut <lb/>pri&longs;tinam ha&longs;t&aelig; rectitudinem moliantur: Quod &longs;i id non li&shy;<lb/>cuerit, h&aelig; quidem aliam ex angu&longs;tiis evadendi, qu&acirc; facilior <lb/>patet via, rationem tentant, ita ut dem&ugrave;m &longs;ubtili&longs;&longs;imas in ru&shy;<lb/>gas cri&longs;pentur, ill&aelig; ver&ograve; &longs;e&longs;e ad angu&longs;tiora &longs;patia &longs;en&longs;im reci&shy;<lb/>pientes mutuum nexum &longs;olvunt, tenui&longs;&longs;imo&longs;que poros relin&shy;<lb/>quunt, aut &longs;i qui pri&ugrave;s interjecti fuerint, ampli&ugrave;s hiare per&shy;<lb/>mittunt. </s> <s>C&ugrave;m enim <lb/>prim&ugrave;m ha&longs;ta flectitur, particul&aelig; concavam curvatur&aelig; partem <lb/>re&longs;picientes comprimuntur, contra ver&ograve;, qu&aelig; convexam re&longs;pi-<pb xlink:href="017/01/161.jpg" pagenum="145"/>ciunt, di&longs;trahuntur; quare t&ugrave;m qu&aelig;, rar&aelig;, t&ugrave;m qu&aelig; den&longs;&aelig; fact&aelig; <lb/>&longs;unt, dum vim illic&ograve; prors&ugrave;s excutere conantur, con&longs;pirant, ut <lb/>pri&longs;tinam ha&longs;t&aelig; rectitudinem moliantur: Quod &longs;i id non li&shy;<lb/>cuerit, h&aelig; quidem aliam ex angu&longs;tiis evadendi, qu&acirc; facilior <lb/>patet via, rationem tentant, ita ut dem&ugrave;m &longs;ubtili&longs;&longs;imas in ru&shy;<lb/>gas cri&longs;pentur, ill&aelig; ver&ograve; &longs;e&longs;e ad angu&longs;tiora &longs;patia &longs;en&longs;im reci&shy;<lb/>pientes mutuum nexum &longs;olvunt, tenui&longs;&longs;imo&longs;que poros relin&shy;<lb/>quunt, aut &longs;i qui pri&ugrave;s interjecti fuerint, ampli&ugrave;s hiare per&shy;<lb/>mittunt. </s>
  
 <s>Id quod ubi jam contigerit, fru&longs;tr&agrave; &longs;ubmoves, qu&aelig; <lb/>admoveras impedimenta; &amp; &longs;pont&egrave; curvaturam ha&longs;ta &longs;ervat, <lb/>ni&longs;i fort&egrave; particulis omnibus adhuc per tempus non licuerit <lb/>vim totam excutere; tunc enim &longs;e &longs;e languidi&ugrave;s re&longs;tituunt, pro <lb/>ratione reliqu&aelig; violenti&aelig;. </s> <s>Id quod ubi jam contigerit, fru&longs;tr&agrave; &longs;ubmoves, qu&aelig; <lb/>admoveras impedimenta; &amp; &longs;pont&egrave; curvaturam ha&longs;ta &longs;ervat, <lb/>ni&longs;i fort&egrave; particulis omnibus adhuc per tempus non licuerit <lb/>vim totam excutere; tunc enim &longs;e &longs;e languidi&ugrave;s re&longs;tituunt, pro <lb/>ratione reliqu&aelig; violenti&aelig;. </s>
  
Line 2155 
Line 2155 
  
 <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Qu&acirc; ratione &longs;emel conceptus impetus pereat.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Qu&acirc; ratione &longs;emel conceptus impetus pereat.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">
  
 <s>UT impet&ucirc;s natura, quam inquirimus, explicati&ugrave;s atque <lb/>di&longs;tincti&ugrave;s innote&longs;cat, ex quo pariter, qu&aelig; corpora, qu&acirc;&shy;<lb/>ve ratione, impetum re&longs;puant, intelligamus, h&icirc;c nobis e&longs;t <lb/>ve&longs;tigandum, qu&acirc; ratione conceptum &longs;emel impetum abji&shy;<lb/>ciant: hinc nimirum in uberiorem ip&longs;ius re&longs;i&longs;tenti&aelig; notitiam <lb/>venientes ad explicandam mot&ucirc;s machinalis cau&longs;am propi&ugrave;s <lb/>accedemus. </s></p><pb pagenum="146"/><p type="main"> <s>UT impet&ucirc;s natura, quam inquirimus, explicati&ugrave;s atque <lb/>di&longs;tincti&ugrave;s innote&longs;cat, ex quo pariter, qu&aelig; corpora, qu&acirc;&shy;<lb/>ve ratione, impetum re&longs;puant, intelligamus, h&icirc;c nobis e&longs;t <lb/>ve&longs;tigandum, qu&acirc; ratione conceptum &longs;emel impetum abji&shy;<lb/>ciant: hinc nimirum in uberiorem ip&longs;ius re&longs;i&longs;tenti&aelig; notitiam <lb/>venientes ad explicandam mot&ucirc;s machinalis cau&longs;am propi&ugrave;s <lb/>accedemus. </s></p><pb xlink:href="017/01/162.jpg" pagenum="146"/><p type="main">
  
 <s>Et &longs;an&egrave; conceptum impetum, natur&acirc; &longs;u&acirc;, nec flabilem &longs;em&shy;<lb/>per permanere, nec ad unicum temporis punctum durare, &longs;a&shy;<lb/>tis con&longs;tat: &longs;iv&egrave; enim &longs;pont&egrave; profluat ex natur&acirc; debitum &longs;ibi <lb/>locum qu&aelig;rente, &longs;iv&egrave; alien&acirc; vi impre&longs;&longs;us &longs;uo loco corpus ex&shy;<lb/>trudat, perpetuus e&longs;&longs;e nequit; omnis &longs;cilicet motus terminum <lb/>habeat nece&longs;&longs;e e&longs;t; nam &longs;i violentus quidem e&longs;t, perennis uti&shy;<lb/>que non e&longs;t; &longs;in autem naturalis, quem violentus pr&aelig;ce&longs;&longs;erit, <lb/>certis definitur terminis; &agrave; loco enim, in quo quietem natura <lb/>indixit, corpus infinito intervallo non abe&longs;t, ac proinde ubi <lb/>eum attigerit, dem&ugrave;m conquie&longs;cet, nec impetu perpetuo opus <lb/>erit, c&ugrave;m motum ce&longs;&longs;are oporteat. </s> <s>Et &longs;an&egrave; conceptum impetum, natur&acirc; &longs;u&acirc;, nec flabilem &longs;em&shy;<lb/>per permanere, nec ad unicum temporis punctum durare, &longs;a&shy;<lb/>tis con&longs;tat: &longs;iv&egrave; enim &longs;pont&egrave; profluat ex natur&acirc; debitum &longs;ibi <lb/>locum qu&aelig;rente, &longs;iv&egrave; alien&acirc; vi impre&longs;&longs;us &longs;uo loco corpus ex&shy;<lb/>trudat, perpetuus e&longs;&longs;e nequit; omnis &longs;cilicet motus terminum <lb/>habeat nece&longs;&longs;e e&longs;t; nam &longs;i violentus quidem e&longs;t, perennis uti&shy;<lb/>que non e&longs;t; &longs;in autem naturalis, quem violentus pr&aelig;ce&longs;&longs;erit, <lb/>certis definitur terminis; &agrave; loco enim, in quo quietem natura <lb/>indixit, corpus infinito intervallo non abe&longs;t, ac proinde ubi <lb/>eum attigerit, dem&ugrave;m conquie&longs;cet, nec impetu perpetuo opus <lb/>erit, c&ugrave;m motum ce&longs;&longs;are oporteat. </s>
  
Line 2167 
Line 2167 
  
 <s>Impetum hunc, qui <lb/>naturali &longs;e movendi facultati re&longs;pondet, &amp; e&longs;t ip&longs;a gravitatio, <lb/>&longs;eu naturalis ad de&longs;cen&longs;um propen&longs;io, Innatum voco, &amp; is e&longs;t, <lb/>cui extrin&longs;eca cau&longs;a repugnat motum impediens. </s> <s>Impetum hunc, qui <lb/>naturali &longs;e movendi facultati re&longs;pondet, &amp; e&longs;t ip&longs;a gravitatio, <lb/>&longs;eu naturalis ad de&longs;cen&longs;um propen&longs;io, Innatum voco, &amp; is e&longs;t, <lb/>cui extrin&longs;eca cau&longs;a repugnat motum impediens. </s>
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;u&longs;&shy;<lb/>pen&longs;um corpus &longs;ibi relinquatur, ita &longs;uum in locum contendit, <lb/>ut vis naturalis &aelig;qu&egrave; &longs;emper ad agendum applicata, nec impe&shy;<lb/>dita, momentis &longs;ingulis novum impetum acquirat, qui propterea <pb pagenum="147"/>Acqui&longs;itus dicitur, &amp; po&longs;terior priori additus inten&longs;ionem ef&shy;<lb/>ficit: &longs;apienti &longs;an&egrave; natur&aelig; in&longs;tituto; nam &longs;i corpora per &longs;e ip&longs;a <lb/>ac &longs;u&acirc; &longs;ponte mota non accelerarent; &longs;ed naturalis motus pla&shy;<lb/>ne &aelig;quabilis e&longs;&longs;et, tard&egrave; nimis locum &longs;uum con&longs;equerentur; <lb/>atque ade&ograve; augendus continu&ograve; fuit impetus, ut &amp; motus in&shy;<lb/>crementum acciperet: at &longs;i innatus impetus vald&egrave; <expan abbr="int&etilde;&longs;us">inten&longs;us</expan> e&longs;&longs;et, <lb/>corpora nonni&longs;i &aelig;gerrim&egrave; ali&ograve; transferri, aut alieno in loco re&shy;<lb/>tineri pro animalium, &amp; hominis utilitate po&longs;&longs;ent; finge &longs;cili&shy;<lb/>cet animo tibiam tanto impetu innato repugnare, ne attollatur, <lb/>quanto impetu in a&euml;re ex 200 pa&longs;&longs;uum altitudine de&longs;cenderet; <lb/>quanto id tibi e&longs;&longs;et incommodo? </s> <s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;u&longs;&shy;<lb/>pen&longs;um corpus &longs;ibi relinquatur, ita &longs;uum in locum contendit, <lb/>ut vis naturalis &aelig;qu&egrave; &longs;emper ad agendum applicata, nec impe&shy;<lb/>dita, momentis &longs;ingulis novum impetum acquirat, qui propterea <pb xlink:href="017/01/163.jpg" pagenum="147"/>Acqui&longs;itus dicitur, &amp; po&longs;terior priori additus inten&longs;ionem ef&shy;<lb/>ficit: &longs;apienti &longs;an&egrave; natur&aelig; in&longs;tituto; nam &longs;i corpora per &longs;e ip&longs;a <lb/>ac &longs;u&acirc; &longs;ponte mota non accelerarent; &longs;ed naturalis motus pla&shy;<lb/>ne &aelig;quabilis e&longs;&longs;et, tard&egrave; nimis locum &longs;uum con&longs;equerentur; <lb/>atque ade&ograve; augendus continu&ograve; fuit impetus, ut &amp; motus in&shy;<lb/>crementum acciperet: at &longs;i innatus impetus vald&egrave; <expan abbr="int&etilde;&longs;us">inten&longs;us</expan> e&longs;&longs;et, <lb/>corpora nonni&longs;i &aelig;gerrim&egrave; ali&ograve; transferri, aut alieno in loco re&shy;<lb/>tineri pro animalium, &amp; hominis utilitate po&longs;&longs;ent; finge &longs;cili&shy;<lb/>cet animo tibiam tanto impetu innato repugnare, ne attollatur, <lb/>quanto impetu in a&euml;re ex 200 pa&longs;&longs;uum altitudine de&longs;cenderet; <lb/>quanto id tibi e&longs;&longs;et incommodo? </s>
  
 <s>Quare peropportunum acci&shy;<lb/>dit, ut vehemens non e&longs;&longs;et &longs;ingularum particularum impetus <lb/>innatus, qui tamen ubi motum efficeret, nov&acirc; acce<gap/>one po&longs;&shy;<lb/>&longs;et augeri. </s></p><p type="main"> <s>Quare peropportunum acci&shy;<lb/>dit, ut vehemens non e&longs;&longs;et &longs;ingularum particularum impetus <lb/>innatus, qui tamen ubi motum efficeret, nov&acirc; acce<gap/>one po&longs;&shy;<lb/>&longs;et augeri. </s></p><p type="main">
  
Line 2181 
Line 2181 
  
 <s>Qu&aelig; <lb/>&longs;an&egrave; immer&longs;io, ni&longs;i Acqui&longs;itus impetus adhuc duraret, omnin&ograve; <lb/>non contingeret. </s> <s>Qu&aelig; <lb/>&longs;an&egrave; immer&longs;io, ni&longs;i Acqui&longs;itus impetus adhuc duraret, omnin&ograve; <lb/>non contingeret. </s>
  
 <s>Ver&ugrave;m nihil rem per &longs;e &longs;atis ab&longs;tru&longs;am &aelig;qu&egrave; <lb/>in lucem evocat, ac funependulorum motus; plumbum enim <lb/>ex filo &longs;u&longs;pen&longs;um, &amp; &agrave; perpendiculo dimotum, ita de&longs;cendens <pb pagenum="148"/>arcum de&longs;cribit, ut fer&egrave; parem arcum, &amp; vix (aut fort&egrave; ne vix <lb/>quidem) minori tempore a&longs;cendens de&longs;cribat. </s> <s>Ver&ugrave;m nihil rem per &longs;e &longs;atis ab&longs;tru&longs;am &aelig;qu&egrave; <lb/>in lucem evocat, ac funependulorum motus; plumbum enim <lb/>ex filo &longs;u&longs;pen&longs;um, &amp; &agrave; perpendiculo dimotum, ita de&longs;cendens <pb xlink:href="017/01/164.jpg" pagenum="148"/>arcum de&longs;cribit, ut fer&egrave; parem arcum, &amp; vix (aut fort&egrave; ne vix <lb/>quidem) minori tempore a&longs;cendens de&longs;cribat. </s>
  
 <s>Cui autem, re&shy;<lb/>pugnante plumbi gravitate &agrave; natur&aacute; in&longs;it&acirc;, tribuatur a&longs;cen&longs;us, <lb/>ni&longs;i impetui acqui&longs;ito dum de&longs;cenderet, adhuc po&longs;t de&longs;cen&longs;um <lb/>duranti? </s> <s>Cui autem, re&shy;<lb/>pugnante plumbi gravitate &agrave; natur&aacute; in&longs;it&acirc;, tribuatur a&longs;cen&longs;us, <lb/>ni&longs;i impetui acqui&longs;ito dum de&longs;cenderet, adhuc po&longs;t de&longs;cen&longs;um <lb/>duranti? </s>
  
Line 2191 
Line 2191 
  
 <s>Cum enim impetus contra&shy;<lb/>rium impetum non habeat, &longs;i pr&aelig;ci&longs;a quidem impet&ucirc;s natura <lb/>&longs;pectetur (quippe qui unus &amp; idem contrariorum motuum ori&shy;<lb/>go e&longs;t, ut ex funependulis ultr&ograve; citr&oacute;que &longs;ponte vibratis &amp; ex <lb/>pil&acirc; lu&longs;ori&acirc; deor&longs;um cadente, ac vi concepti impet&ucirc;s &longs;ur&longs;um <lb/>re&longs;iliente, con&longs;tat) reliquum e&longs;t, ut pereat pro ratione eorum, <lb/>qu&aelig; aut motui corporis ob&longs;i&longs;tunt, aut illud ali&ograve; quoquomodo <lb/>dirigunt. </s></p><p type="main"> <s>Cum enim impetus contra&shy;<lb/>rium impetum non habeat, &longs;i pr&aelig;ci&longs;a quidem impet&ucirc;s natura <lb/>&longs;pectetur (quippe qui unus &amp; idem contrariorum motuum ori&shy;<lb/>go e&longs;t, ut ex funependulis ultr&ograve; citr&oacute;que &longs;ponte vibratis &amp; ex <lb/>pil&acirc; lu&longs;ori&acirc; deor&longs;um cadente, ac vi concepti impet&ucirc;s &longs;ur&longs;um <lb/>re&longs;iliente, con&longs;tat) reliquum e&longs;t, ut pereat pro ratione eorum, <lb/>qu&aelig; aut motui corporis ob&longs;i&longs;tunt, aut illud ali&ograve; quoquomodo <lb/>dirigunt. </s></p><p type="main">
  
 <s>Pr&aelig;&longs;tat autem h&icirc;c funependuli <lb/><figure id="fig33"/><lb/>motum paul&ograve; attenti&ugrave;s con&longs;iderare. </s> <s>Pr&aelig;&longs;tat autem h&icirc;c funependuli <lb/><figure id="id.017.01.164.1.jpg" xlink:href="017/01/164/1.jpg"/><lb/>motum paul&ograve; attenti&ugrave;s con&longs;iderare. </s>
  
 <lb/><s>Sit plumbeus globulus B filo AB <lb/>connexus clavo in A. <!-- KEEP S--></s> <lb/><s>Sit plumbeus globulus B filo AB <lb/>connexus clavo in A. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 2201 
Line 2201 
  
 15 explicatum e&longs;t; h&aelig;c autem <lb/>&longs;unt pro Ratione Sinuum angulorum declinationis &agrave; perpendi&shy;<lb/>culo AK. <!-- KEEP S--></s> 15 explicatum e&longs;t; h&aelig;c autem <lb/>&longs;unt pro Ratione Sinuum angulorum declinationis &agrave; perpendi&shy;<lb/>culo AK. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Quare totum momentum, quod in B e&longs;&longs;et ut AB, <lb/>fingulis momentis in de&longs;cen&longs;u libero per rectam BC paribus <lb/>&longs;altem incrementis augeretur (Quicquid &longs;it an etiam pro Ra&shy;<lb/>tione duplicat&acirc; temporum, de quo alias di&longs;putabimus) &longs;ed <lb/>cum &agrave; rectitudine deflectat, cum venerit in D, non additur <lb/>momentum ut EF, &longs;ed ut ED; &longs;imiliter in G momentum non <pb pagenum="149"/>e&longs;t ut HI, &longs;ed ut HG. </s> <s>Quare totum momentum, quod in B e&longs;&longs;et ut AB, <lb/>fingulis momentis in de&longs;cen&longs;u libero per rectam BC paribus <lb/>&longs;altem incrementis augeretur (Quicquid &longs;it an etiam pro Ra&shy;<lb/>tione duplicat&acirc; temporum, de quo alias di&longs;putabimus) &longs;ed <lb/>cum &agrave; rectitudine deflectat, cum venerit in D, non additur <lb/>momentum ut EF, &longs;ed ut ED; &longs;imiliter in G momentum non <pb xlink:href="017/01/165.jpg" pagenum="149"/>e&longs;t ut HI, &longs;ed ut HG. </s>
  
 <s>Augetur igitur impetus in de&longs;cen&longs;u <lb/>BK non omnin&ograve; pro Ratione <expan abbr="momentor&utilde;">momentorum</expan> temporis, quo motus <lb/>durat, &longs;ed pro Ratione momentorum gravitatis, qu&aelig; &longs;ubinde <lb/>obtinet minora &amp; minora; pars <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> impet&ucirc;s ab in&longs;it&acirc; globuli <lb/>gravitate producti deteritur in intendendo filo, quo retinetur. </s> <s>Augetur igitur impetus in de&longs;cen&longs;u <lb/>BK non omnin&ograve; pro Ratione <expan abbr="momentor&utilde;">momentorum</expan> temporis, quo motus <lb/>durat, &longs;ed pro Ratione momentorum gravitatis, qu&aelig; &longs;ubinde <lb/>obtinet minora &amp; minora; pars <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> impet&ucirc;s ab in&longs;it&acirc; globuli <lb/>gravitate producti deteritur in intendendo filo, quo retinetur. </s>
  
Line 2215 
Line 2215 
  
 <s>Quare tantum abe&longs;t, <lb/>ut novus &longs;ingulis temporis punctis impetus &longs;ur&longs;um directus pro&shy;<lb/>ducatur, ut potius ex eo tantumdem dematur, quanta e&longs;t <lb/>a&longs;cendentis plumbi repugnantia. </s> <s>Quare tantum abe&longs;t, <lb/>ut novus &longs;ingulis temporis punctis impetus &longs;ur&longs;um directus pro&shy;<lb/>ducatur, ut potius ex eo tantumdem dematur, quanta e&longs;t <lb/>a&longs;cendentis plumbi repugnantia. </s>
  
 <s>Hinc e&longs;t a&longs;cen&longs;um initio ve&shy;<lb/>lociorem e&longs;&longs;e, quia adhuc multus e&longs;t impetus acqui&longs;itus, &amp; pro <pb pagenum="150"/>Sinuum declinationis brevitate, exigua illius pars deteritur, <lb/>atque ade&ograve; motus efficitur celerior: quia ver&ograve; diminuto &longs;en&longs;im <lb/>impetu, &amp; auctis <expan abbr="c&otilde;trari&aelig;">contrari&aelig;</expan> gravitatis <expan abbr="mom&etilde;tis">momentis</expan> pro Sinuum decli&shy;<lb/>nationis <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan>, minor fit ip&longs;ius impet&ucirc;s ad <expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan> ni&longs;um <lb/>Ratio, tardior &longs;equitur motus, &amp; plus acqui&longs;iti impet&ucirc;s perit, do&shy;<lb/>nec dem&ugrave;m pror&longs;us evanuerit, &amp; &longs;uperante gravitate glo<gap/>us <lb/>iterum de&longs;cendat. </s> <s>Hinc e&longs;t a&longs;cen&longs;um initio ve&shy;<lb/>lociorem e&longs;&longs;e, quia adhuc multus e&longs;t impetus acqui&longs;itus, &amp; pro <pb xlink:href="017/01/166.jpg" pagenum="150"/>Sinuum declinationis brevitate, exigua illius pars deteritur, <lb/>atque ade&ograve; motus efficitur celerior: quia ver&ograve; diminuto &longs;en&longs;im <lb/>impetu, &amp; auctis <expan abbr="c&otilde;trari&aelig;">contrari&aelig;</expan> gravitatis <expan abbr="mom&etilde;tis">momentis</expan> pro Sinuum decli&shy;<lb/>nationis <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan>, minor fit ip&longs;ius impet&ucirc;s ad <expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan> ni&longs;um <lb/>Ratio, tardior &longs;equitur motus, &amp; plus acqui&longs;iti impet&ucirc;s perit, do&shy;<lb/>nec dem&ugrave;m pror&longs;us evanuerit, &amp; &longs;uperante gravitate glo<gap/>us <lb/>iterum de&longs;cendat. </s>
  
 <s>Quamvis autem &longs;i po&longs;itio &longs;ola &longs;pectetur, ii&longs;&shy;<lb/>dem Reciproce gradibus minui videatur impetus, quibus fuit <lb/>auctus, totidemque momentis temporis, ita ut quantum po&longs;tre&shy;<lb/>mo temporis puncto acce&longs;&longs;it, tantumdem primo decedat, adhuc <lb/>tamen aliqua e&longs;t ob&longs;i&longs;tenti&aelig; appendicula ex a&euml;re dividendo, ac <lb/>propterea paulo ampli&ugrave;s extenuatur impetus acqui&longs;itus, qu&agrave;m <lb/>pro Ratione incrementi Sinuum declinationis: qu&ograve; autem ve&shy;<lb/>locior e&longs;t motus, magis etiam a&euml;r dividendus comprimitur, <lb/>den&longs;at&uacute;&longs;que plus ob&longs;i&longs;tit qu&agrave;m rarus; qu&ograve;d &longs;i medium non fue&shy;<lb/>rit compre&longs;&longs;ionis capax, &longs;altem &aelig;quali tempore plures medij <lb/>partes &longs;cinduntur, qu&agrave;m in motu tardiori, ac propterea etiam <lb/>multiplex e&longs;t medij re&longs;i&longs;tentia: Ex quo fit arcum a&longs;cens&ucirc;s pau&shy;<lb/>l&ograve; minorem &longs;emper e&longs;&longs;e arcu de&longs;cens&ucirc;s, &amp;, cum vici&longs;&longs;im glo&shy;<lb/>bus remaneat ex humiliore loco ac pri&ugrave;s de&longs;cendens, brevio&shy;<lb/>rem pariter &longs;ecundi a&longs;cens&ucirc;s arcum perfici, atque ita deinceps, <lb/>ut &longs;ervat&acirc; e&acirc; in motu &longs;emper minori reciprocando con&longs;tanti&acirc; <lb/>demum quie&longs;cat in perpendiculo. </s></p><p type="main"> <s>Quamvis autem &longs;i po&longs;itio &longs;ola &longs;pectetur, ii&longs;&shy;<lb/>dem Reciproce gradibus minui videatur impetus, quibus fuit <lb/>auctus, totidemque momentis temporis, ita ut quantum po&longs;tre&shy;<lb/>mo temporis puncto acce&longs;&longs;it, tantumdem primo decedat, adhuc <lb/>tamen aliqua e&longs;t ob&longs;i&longs;tenti&aelig; appendicula ex a&euml;re dividendo, ac <lb/>propterea paulo ampli&ugrave;s extenuatur impetus acqui&longs;itus, qu&agrave;m <lb/>pro Ratione incrementi Sinuum declinationis: qu&ograve; autem ve&shy;<lb/>locior e&longs;t motus, magis etiam a&euml;r dividendus comprimitur, <lb/>den&longs;at&uacute;&longs;que plus ob&longs;i&longs;tit qu&agrave;m rarus; qu&ograve;d &longs;i medium non fue&shy;<lb/>rit compre&longs;&longs;ionis capax, &longs;altem &aelig;quali tempore plures medij <lb/>partes &longs;cinduntur, qu&agrave;m in motu tardiori, ac propterea etiam <lb/>multiplex e&longs;t medij re&longs;i&longs;tentia: Ex quo fit arcum a&longs;cens&ucirc;s pau&shy;<lb/>l&ograve; minorem &longs;emper e&longs;&longs;e arcu de&longs;cens&ucirc;s, &amp;, cum vici&longs;&longs;im glo&shy;<lb/>bus remaneat ex humiliore loco ac pri&ugrave;s de&longs;cendens, brevio&shy;<lb/>rem pariter &longs;ecundi a&longs;cens&ucirc;s arcum perfici, atque ita deinceps, <lb/>ut &longs;ervat&acirc; e&acirc; in motu &longs;emper minori reciprocando con&longs;tanti&acirc; <lb/>demum quie&longs;cat in perpendiculo. </s></p><p type="main">
  
Line 2223 
Line 2223 
  
 <s>Fateor eburneum globum &longs;egni&ugrave;s re&longs;ilire delap&longs;um in gle&shy;<lb/>bam humore perfu&longs;am, qu&agrave;m in marmor; non tamen his con&shy;<lb/>&longs;equens e&longs;t, ut impet&ucirc;s acqui&longs;iti diminutioni alius &longs;tatuendus <lb/>&longs;it modus, qu&agrave;m ex impedimento: ubi enim globus cadens ex&shy;<lb/>timam &longs;ubjecti corporis &longs;uperficiem attigerit, non quie&longs;eit, &longs;ed <lb/>pergit moveri, aut deor&longs;um comprimendo corpus molle, aut <lb/>illic&ograve; &longs;urs&ugrave;m reflexum &agrave; duro. </s> <s>Fateor eburneum globum &longs;egni&ugrave;s re&longs;ilire delap&longs;um in gle&shy;<lb/>bam humore perfu&longs;am, qu&agrave;m in marmor; non tamen his con&shy;<lb/>&longs;equens e&longs;t, ut impet&ucirc;s acqui&longs;iti diminutioni alius &longs;tatuendus <lb/>&longs;it modus, qu&agrave;m ex impedimento: ubi enim globus cadens ex&shy;<lb/>timam &longs;ubjecti corporis &longs;uperficiem attigerit, non quie&longs;eit, &longs;ed <lb/>pergit moveri, aut deor&longs;um comprimendo corpus molle, aut <lb/>illic&ograve; &longs;urs&ugrave;m reflexum &agrave; duro. </s>
  
 <s>Ita autem &agrave; corpore molli ex-<pb pagenum="151"/>cipitur, ut lic&egrave;t hoc cedat, impediat tamen &amp; remoretur mo&shy;<lb/>tum; ac proinde qu&ograve; magis cedit &longs;ubjectum corpus, e&ograve; diuti&ugrave;s <lb/>movetur globus cum ip&longs;o, vel intr&agrave; ip&longs;um; atque interea plus <lb/>impet&ucirc;s perit: quid igitur mirum, &longs;i languidi&ugrave;s po&longs;tea re&longs;iliat, <lb/>cum exigua impet&ucirc;s portio reliqua &longs;it? </s> <s>Ita autem &agrave; corpore molli ex-<pb xlink:href="017/01/167.jpg" pagenum="151"/>cipitur, ut lic&egrave;t hoc cedat, impediat tamen &amp; remoretur mo&shy;<lb/>tum; ac proinde qu&ograve; magis cedit &longs;ubjectum corpus, e&ograve; diuti&ugrave;s <lb/>movetur globus cum ip&longs;o, vel intr&agrave; ip&longs;um; atque interea plus <lb/>impet&ucirc;s perit: quid igitur mirum, &longs;i languidi&ugrave;s po&longs;tea re&longs;iliat, <lb/>cum exigua impet&ucirc;s portio reliqua &longs;it? </s>
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i <expan abbr="dur&utilde;">durum</expan> e&longs;&longs;et &longs;ub&shy;<lb/>jectum corpus, impetu nondum debilitato reflecteretur vali&shy;<lb/>di&ugrave;s. </s> <s>Qu&ograve;d &longs;i <expan abbr="dur&utilde;">durum</expan> e&longs;&longs;et &longs;ub&shy;<lb/>jectum corpus, impetu nondum debilitato reflecteretur vali&shy;<lb/>di&ugrave;s. </s>
  
Line 2239 
Line 2239 
  
 <s>Sed ex illud e&longs;t in durorum corporum colli&longs;ione ob&longs;ervan&shy;<lb/>dum, quod aliqua particularum compre&longs;&longs;io aliquando contin&shy;<lb/>git &longs;iv&egrave; in alterutro, &longs;iv&egrave; in utr&oacute;que, qu&aelig; &longs;e facultate ela&longs;tic&acirc; <lb/>re&longs;tituentes motum reflexum juvant: id autem manife&longs;to ex&shy;<lb/>perimento con&longs;tat in pil&acirc; ex gummi, ut vocant, Indico, qu&aelig; <lb/>ad terram cli&longs;a frequenti&longs;&longs;im&egrave; &longs;ub&longs;ultat; at ubi in corpus molle <lb/>incidit, neque hujus neque illius partes violentam compre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem &longs;ubeunt, quam &longs;e&longs;e re&longs;tituentes excutere debeant. </s> <s>Sed ex illud e&longs;t in durorum corporum colli&longs;ione ob&longs;ervan&shy;<lb/>dum, quod aliqua particularum compre&longs;&longs;io aliquando contin&shy;<lb/>git &longs;iv&egrave; in alterutro, &longs;iv&egrave; in utr&oacute;que, qu&aelig; &longs;e facultate ela&longs;tic&acirc; <lb/>re&longs;tituentes motum reflexum juvant: id autem manife&longs;to ex&shy;<lb/>perimento con&longs;tat in pil&acirc; ex gummi, ut vocant, Indico, qu&aelig; <lb/>ad terram cli&longs;a frequenti&longs;&longs;im&egrave; &longs;ub&longs;ultat; at ubi in corpus molle <lb/>incidit, neque hujus neque illius partes violentam compre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem &longs;ubeunt, quam &longs;e&longs;e re&longs;tituentes excutere debeant. </s>
  
 <s>Sic &amp; <lb/>pil&aacute; in &longs;ph&aelig;ri&longs;terio ludentes &longs;atis n&ocirc;runt eam validi&ugrave;s re&longs;lecti <lb/>objecto recticulo, qu&agrave;m ligneo batillo; intenti &longs;cilicet nervi ex <lb/>contortis &longs;iccati&longs;que animalium inte&longs;tinis reticulum con&longs;tituen&shy;<lb/>tes c&ugrave;m pil&aelig; ictum excipiunt, flectuntur quidem aliquantu&shy;<lb/>lum; &longs;ed illic&ograve; &longs;ibi pri&longs;tinam rectitudinem reparantes pilam ex&shy;<lb/>cutiunt (id quod ligneo ba&longs;tillo non contingit) novoque hoc <pb pagenum="152"/>impetu auctus reliquus pil&aelig; impetus motum quoqu&egrave; efficit <lb/>majorem: qu&ograve;d &longs;i in reticulo flaccidi, &amp; remi&longs;&longs;i &longs;int nervi, lan&shy;<lb/>guid&egrave; pila reflectitur. </s></p><p type="main"> <s>Sic &amp; <lb/>pil&aacute; in &longs;ph&aelig;ri&longs;terio ludentes &longs;atis n&ocirc;runt eam validi&ugrave;s re&longs;lecti <lb/>objecto recticulo, qu&agrave;m ligneo batillo; intenti &longs;cilicet nervi ex <lb/>contortis &longs;iccati&longs;que animalium inte&longs;tinis reticulum con&longs;tituen&shy;<lb/>tes c&ugrave;m pil&aelig; ictum excipiunt, flectuntur quidem aliquantu&shy;<lb/>lum; &longs;ed illic&ograve; &longs;ibi pri&longs;tinam rectitudinem reparantes pilam ex&shy;<lb/>cutiunt (id quod ligneo ba&longs;tillo non contingit) novoque hoc <pb xlink:href="017/01/168.jpg" pagenum="152"/>impetu auctus reliquus pil&aelig; impetus motum quoqu&egrave; efficit <lb/>majorem: qu&ograve;d &longs;i in reticulo flaccidi, &amp; remi&longs;&longs;i &longs;int nervi, lan&shy;<lb/>guid&egrave; pila reflectitur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Ad quandam autem reflexionis &longs;peciem pertinere cen&longs;enda <lb/>e&longs;t concu&longs;&longs;io, &longs;ive vibratio, aliquarum &longs;altem corporis partium, <lb/>ubi totum ex reliquo impetu re&longs;ilire nequit: &longs;ic corpus ita at&shy;<lb/>tollens, ut &longs;ummis pedibus innitaris, po&longs;tmodum recidens in <lb/>talos, e&ograve; validiorem partium concu&longs;&longs;ionem percipies, qu&ograve; ve&shy;<lb/>loci&ugrave;s recides. </s> <s>Ad quandam autem reflexionis &longs;peciem pertinere cen&longs;enda <lb/>e&longs;t concu&longs;&longs;io, &longs;ive vibratio, aliquarum &longs;altem corporis partium, <lb/>ubi totum ex reliquo impetu re&longs;ilire nequit: &longs;ic corpus ita at&shy;<lb/>tollens, ut &longs;ummis pedibus innitaris, po&longs;tmodum recidens in <lb/>talos, e&ograve; validiorem partium concu&longs;&longs;ionem percipies, qu&ograve; ve&shy;<lb/>loci&ugrave;s recides. </s>
  
Line 2255 
Line 2255 
  
 <s>Jam ver&ograve; ad impetum extrin&longs;ec&ugrave;s impre&longs;&longs;um mentem ocu&shy;<lb/><gap/>e intendente, non illum &longs;emper momento perire animad&shy;<lb/><gap/> aut illic&ograve;, ac externus agitator ce&longs;&longs;at. </s></p><p type="main"> <s>Jam ver&ograve; ad impetum extrin&longs;ec&ugrave;s impre&longs;&longs;um mentem ocu&shy;<lb/><gap/>e intendente, non illum &longs;emper momento perire animad&shy;<lb/><gap/> aut illic&ograve;, ac externus agitator ce&longs;&longs;at. </s></p><p type="main">
  
 <s><gap/> nim tit, ut concitato navigio, c&ugrave;m vela naut&aelig; con&shy;<lb/><gap/>ut remiges inhibuerunt, retineat tamen ip&longs;a navis <lb/><gap/>ur&longs;um &longs;uum, intermi&longs;&longs;o ventorum incur&longs;u, puls&uacute;ve <pb pagenum="153"/>remorum? </s> <s><gap/> nim tit, ut concitato navigio, c&ugrave;m vela naut&aelig; con&shy;<lb/><gap/>ut remiges inhibuerunt, retineat tamen ip&longs;a navis <lb/><gap/>ur&longs;um &longs;uum, intermi&longs;&longs;o ventorum incur&longs;u, puls&uacute;ve <pb xlink:href="017/01/169.jpg" pagenum="153"/>remorum? </s>
  
 <s>ni&longs;i quia navis, etiam nullo impellente, vi impre&longs;s&acirc; <lb/>urgetur. </s> <s>ni&longs;i quia navis, etiam nullo impellente, vi impre&longs;s&acirc; <lb/>urgetur. </s>
  
Line 2273 
Line 2273 
  
 <s>Quare idem de impetu extrin&longs;ec&ugrave;s <lb/>a&longs;&longs;umpto dicendum e&longs;t, quod de acqui&longs;ito; nimir&ugrave;m minui pro <lb/>Ratione eorum, qu&aelig; in&longs;tituto motui ob&longs;i&longs;tunt, aut ctiam pror&shy;<lb/>s&ugrave;s perire. </s></p><p type="main"> <s>Quare idem de impetu extrin&longs;ec&ugrave;s <lb/>a&longs;&longs;umpto dicendum e&longs;t, quod de acqui&longs;ito; nimir&ugrave;m minui pro <lb/>Ratione eorum, qu&aelig; in&longs;tituto motui ob&longs;i&longs;tunt, aut ctiam pror&shy;<lb/>s&ugrave;s perire. </s></p><p type="main">
  
 <s>Pr&aelig;ter ea autem qu&aelig; utrique motui t&ugrave;m naturali, t&ugrave;m vio&shy;<lb/>lento &aelig;qu&egrave; opponuntur, (cuju&longs;modi e&longs;t medium dividendum, <lb/>objecti corporis occur&longs;us, aut contingentis tritus atque con&shy;<lb/>flictus, retinaculum, quod certo limite motum definiat, &amp; alia <pb pagenum="154"/>id genus) illa e&longs;t externo impul&longs;ui peculiaris repugnantia, <lb/>qu&aelig; ex inh&aelig;rente corpori gra vitate oritur, &longs;ive illi innatus im&shy;<lb/>petus, &longs;ive acqui&longs;itus modum &longs;tatuat. </s> <s>Pr&aelig;ter ea autem qu&aelig; utrique motui t&ugrave;m naturali, t&ugrave;m vio&shy;<lb/>lento &aelig;qu&egrave; opponuntur, (cuju&longs;modi e&longs;t medium dividendum, <lb/>objecti corporis occur&longs;us, aut contingentis tritus atque con&shy;<lb/>flictus, retinaculum, quod certo limite motum definiat, &amp; alia <pb xlink:href="017/01/170.jpg" pagenum="154"/>id genus) illa e&longs;t externo impul&longs;ui peculiaris repugnantia, <lb/>qu&aelig; ex inh&aelig;rente corpori gra vitate oritur, &longs;ive illi innatus im&shy;<lb/>petus, &longs;ive acqui&longs;itus modum &longs;tatuat. </s>
  
 <s>Neque id &longs;impiiciter <lb/>tant&ugrave;m, &longs;ed comparat&egrave; con&longs;iderandum e&longs;t, quam &longs;cilicet in <lb/>plagam impul&longs;us motum dirigat, &amp; quatenu gravitatis pro&shy;<lb/>pen&longs;ioni opponatur. </s> <s>Neque id &longs;impiiciter <lb/>tant&ugrave;m, &longs;ed comparat&egrave; con&longs;iderandum e&longs;t, quam &longs;cilicet in <lb/>plagam impul&longs;us motum dirigat, &amp; quatenu gravitatis pro&shy;<lb/>pen&longs;ioni opponatur. </s>
  
Line 2285 
Line 2285 
  
 <s>Id autem multo luculenti&ugrave;s apparet in <lb/>verticillo, cujus axem perpolito alveolo in&longs;i&longs;tentem extremo <lb/>pollice ac indice leviter comprimens, ac paul&ograve; celeri&ugrave;s vertens, <lb/>e&ograve; diuturniori vertigine contorqueri videbis, qu&ograve; pauciores <lb/>minore&longs;que offenderit in &longs;ubject&acirc; tabul&acirc; a&longs;peritates, ad quasal&shy;<lb/>li&longs;us paulul&ugrave;m inclinetur, aut ali&ograve; reflectatur. </s></p><p type="main"> <s>Id autem multo luculenti&ugrave;s apparet in <lb/>verticillo, cujus axem perpolito alveolo in&longs;i&longs;tentem extremo <lb/>pollice ac indice leviter comprimens, ac paul&ograve; celeri&ugrave;s vertens, <lb/>e&ograve; diuturniori vertigine contorqueri videbis, qu&ograve; pauciores <lb/>minore&longs;que offenderit in &longs;ubject&acirc; tabul&acirc; a&longs;peritates, ad quasal&shy;<lb/>li&longs;us paulul&ugrave;m inclinetur, aut ali&ograve; reflectatur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i magnetis polo rit&egrave; armato chalybeum axiculum <lb/>congruo verticulo in&longs;tructum admoveris, ut plan&egrave; &agrave; magnete <lb/>&longs;u&longs;pendatur, t&ugrave;m &longs;ummis digitis opportun&egrave; axem terentibus <lb/>vertiginem ei delicat&egrave; ac molliter conciliaveris, miraculi loco <lb/>tibi erit t&agrave;m diuturna conver&longs;io; quippe cui non &longs;ubjectialveoli <lb/>a&longs;peritates &longs;altitare cogentes, non gravitas ip&longs;a premens, tritum-<pb pagenum="155"/>que augens, non &longs;u&longs;pendentis funiculi violenta contortio ob&shy;<lb/>&longs;i&longs;tunt, mot&uacute;mve aliquatenus impedientes impre&longs;&longs;um impe&shy;<lb/>tam imminuunt; &longs;ed magnetico radio &longs;u&longs;pen&longs;us intra &longs;e perpe&shy;<lb/>tu&ograve; volvitur l&aelig;vi&longs;&longs;imum chalybem magnetis polo adh&aelig;rentem <lb/>leni&longs;&longs;im&egrave; terens. </s></p><p type="main"> <s>Qu&ograve;d &longs;i magnetis polo rit&egrave; armato chalybeum axiculum <lb/>congruo verticulo in&longs;tructum admoveris, ut plan&egrave; &agrave; magnete <lb/>&longs;u&longs;pendatur, t&ugrave;m &longs;ummis digitis opportun&egrave; axem terentibus <lb/>vertiginem ei delicat&egrave; ac molliter conciliaveris, miraculi loco <lb/>tibi erit t&agrave;m diuturna conver&longs;io; quippe cui non &longs;ubjectialveoli <lb/>a&longs;peritates &longs;altitare cogentes, non gravitas ip&longs;a premens, tritum-<pb xlink:href="017/01/171.jpg" pagenum="155"/>que augens, non &longs;u&longs;pendentis funiculi violenta contortio ob&shy;<lb/>&longs;i&longs;tunt, mot&uacute;mve aliquatenus impedientes impre&longs;&longs;um impe&shy;<lb/>tam imminuunt; &longs;ed magnetico radio &longs;u&longs;pen&longs;us intra &longs;e perpe&shy;<lb/>tu&ograve; volvitur l&aelig;vi&longs;&longs;imum chalybem magnetis polo adh&aelig;rentem <lb/>leni&longs;&longs;im&egrave; terens. </s></p><p type="main">
  
 <s>Illud etiam in motu, qui ab extrin&longs;eco provenit, con&longs;ide&shy;<lb/>randum e&longs;t, qu&ograve;d contingere pote&longs;t duos ade&longs;&longs;e motores, qui <lb/>corporis motum in diver&longs;as partes dirigant: quare alter alteri <lb/>ob&longs;i&longs;tit, &amp; motus ex duplici directione compo&longs;itus is e&longs;t, qui <lb/>non re&longs;pondeat men&longs;ur&aelig; duplicis illius impet&ucirc;s, &longs;i &longs;inguli in&shy;<lb/>tegr&egrave; accipiantur. </s> <s>Illud etiam in motu, qui ab extrin&longs;eco provenit, con&longs;ide&shy;<lb/>randum e&longs;t, qu&ograve;d contingere pote&longs;t duos ade&longs;&longs;e motores, qui <lb/>corporis motum in diver&longs;as partes dirigant: quare alter alteri <lb/>ob&longs;i&longs;tit, &amp; motus ex duplici directione compo&longs;itus is e&longs;t, qui <lb/>non re&longs;pondeat men&longs;ur&aelig; duplicis illius impet&ucirc;s, &longs;i &longs;inguli in&shy;<lb/>tegr&egrave; accipiantur. </s>
  
Line 2299 
Line 2299 
  
 <lb/><s>Vix igitur contingere pote&longs;t motum unum &agrave; duplici impetu <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s impre&longs;&longs;o fieri per lineam rectam ni&longs;i corpus &agrave; du&shy;<lb/>plici motore &aelig;quabiliter urgeatur. </s></p><p type="main"> <lb/><s>Vix igitur contingere pote&longs;t motum unum &agrave; duplici impetu <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s impre&longs;&longs;o fieri per lineam rectam ni&longs;i corpus &agrave; du&shy;<lb/>plici motore &aelig;quabiliter urgeatur. </s></p><p type="main">
  
 <s>Cum itaque impetus acqui&longs;itus, aut aliund&egrave; impre&longs;&longs;us, &longs;it <lb/>qualitas propter motum in&longs;tituta, qu&aelig; non ni&longs;i in motu pro&shy;<lb/>ducitur, ita pariter ni&longs;i in motu, &amp; cum motu non con&longs;erva-<pb pagenum="156"/>tur. </s> <s>Cum itaque impetus acqui&longs;itus, aut aliund&egrave; impre&longs;&longs;us, &longs;it <lb/>qualitas propter motum in&longs;tituta, qu&aelig; non ni&longs;i in motu pro&shy;<lb/>ducitur, ita pariter ni&longs;i in motu, &amp; cum motu non con&longs;erva-<pb xlink:href="017/01/172.jpg" pagenum="156"/>tur. </s>
  
 <s>Quare &longs;i corpus c&ograve; deveniat, ut nullo pror&longs;us pacto agi&shy;<lb/>tari queat, aut interiore motu cieri, quo momento impeditur <lb/>motus, ne &longs;it, co momento impetus perit, ce&longs;&longs;ante videlicet <lb/>causa effectiva al ejus con&longs;ervatione co ip&longs;o quod ce&longs;&longs;at finis, <lb/>propter quem impetus e&longs;t. </s> <s>Quare &longs;i corpus c&ograve; deveniat, ut nullo pror&longs;us pacto agi&shy;<lb/>tari queat, aut interiore motu cieri, quo momento impeditur <lb/>motus, ne &longs;it, co momento impetus perit, ce&longs;&longs;ante videlicet <lb/>causa effectiva al ejus con&longs;ervatione co ip&longs;o quod ce&longs;&longs;at finis, <lb/>propter quem impetus e&longs;t. </s>