| version 1.35, 2007/05/14 15:22:08 |
version 1.36, 2007/05/14 15:24:40 |
| |
| <s id="s.000053">Quæ verò immortalia & in­<lb/>corporea nullius erant cau&longs;a: mortali cor­<lb/>pori annexa fuêre. </s> | <s id="s.000053">Quæ verò immortalia & in­<lb/>corporea nullius erant cau&longs;a: mortali cor­<lb/>pori annexa fuêre. </s> |
| <s id="s.000054">Alia igitur horum ma­<lb/>nife&longs;ta, alia de quibus e&longs;t dubitatio. </s> | <s id="s.000054">Alia igitur horum ma­<lb/>nife&longs;ta, alia de quibus e&longs;t dubitatio. </s> |
| <s id="s.000055">Atque <lb/>illa &longs;i &longs;int præclara magis, dæmonas quidam <lb/>vocant, de quibus ante intelligentias tra­<lb/>ctabimus. </s> | <s id="s.000055">Atque <lb/>illa &longs;i &longs;int præclara magis, dæmonas quidam <lb/>vocant, de quibus ante intelligentias tra­<lb/>ctabimus. </s> |
| <s id="s.000056">Tum verò ante illud de xxiv. </s> | <s id="s.000056">Tum verò ante illud de xxiv. ge­<lb/>neribus repræ&longs;entationum dictis, ob rei affi­<lb/>nitatem: plerique enim mirabilia &longs;unt, ad <lb/>hos veluti cau&longs;as referunt. </s> |
| <s id="s.000057">ge­<lb/>neribus repræ&longs;entationum dictis, ob rei affi­<lb/>nitatem: plerique enim mirabilia &longs;unt, ad <lb/>hos veluti cau&longs;as referunt. </s> | |
| <s id="s.000058">Verùm cùm an <lb/>&longs;int, nondum liqueat naturam &longs;pectantibus, <lb/>de his tantùm, velut de probabilibus loque­<lb/>mur, initium ab effectibus, &longs;olúmque id <lb/>cum dubitatione &longs;umentes. </s> | <s id="s.000058">Verùm cùm an <lb/>&longs;int, nondum liqueat naturam &longs;pectantibus, <lb/>de his tantùm, velut de probabilibus loque­<lb/>mur, initium ab effectibus, &longs;olúmque id <lb/>cum dubitatione &longs;umentes. </s> |
| <s id="s.000059">At de intelle­<lb/>ctus immortalitate, illiú&longs;que &longs;eparatione, <lb/>aliàs dictum e&longs;t. </s> | <s id="s.000059">At de intelle­<lb/>ctus immortalitate, illiú&longs;que &longs;eparatione, <lb/>aliàs dictum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000060">Reliquum e&longs;t igitur, vt de <lb/>propriis illius affectus loquamur. </s> | <s id="s.000060">Reliquum e&longs;t igitur, vt de <lb/>propriis illius affectus loquamur. </s> |
| |
| <s id="s.000095">Iam verò propo&longs;itum rem ag­<lb/>grediamur. </s> | <s id="s.000095">Iam verò propo&longs;itum rem ag­<lb/>grediamur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.000096"><margin.target id="marg3"/>Subtilitas in <lb/>quib. </s> | <s id="s.000096"><margin.target id="marg3"/>Subtilitas in <lb/>quib. &longs;it. <lb/></s> |
| <s id="s.000097">&longs;it. <lb/></s> | |
| <s id="s.000098">Quæ <expan abbr="tractã-da">tractan­<lb/>da</expan> &longs;int in <lb/>his libris.</s> | <s id="s.000098">Quæ <expan abbr="tractã-da">tractan­<lb/>da</expan> &longs;int in <lb/>his libris.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.000302">Sed aqua, quæ effluit ex C, non præ­<lb/>bet con&longs;iderandi cau&longs;am, cùm tamen &longs;it hu­<lb/>milior ip&longs;a aqua, quæ in va&longs;e continetur: <lb/>quia attractio illa non fit, ni&longs;i continuita­<lb/>tis ratione: continuitas pendet ex ratione ra­<lb/>ritatis, quæ nulla e&longs;&longs;e pote&longs;t, aqua iam <lb/>egrediente os canalis C. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000302">Sed aqua, quæ effluit ex C, non præ­<lb/>bet con&longs;iderandi cau&longs;am, cùm tamen &longs;it hu­<lb/>milior ip&longs;a aqua, quæ in va&longs;e continetur: <lb/>quia attractio illa non fit, ni&longs;i continuita­<lb/>tis ratione: continuitas pendet ex ratione ra­<lb/>ritatis, quæ nulla e&longs;&longs;e pote&longs;t, aqua iam <lb/>egrediente os canalis C. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000303">Denique tota hæc <lb/>contemplatio ab&longs;oluitur hoc argumento, <pb pagenum="364" xlink:href="016/01/013.jpg"/>quòd aqua, quæ debet trahere aliam aquam <lb/>&longs;ecum, oportet vt va&longs;e contineatur, quoniam <lb/>&longs;ine illo conuelli nequit, &longs;ed ab aëre iuuatur <lb/>adueniente, & vt corpus continuum ad &etail;qui­<lb/>librium perueniat. </s> | <s id="s.000303">Denique tota hæc <lb/>contemplatio ab&longs;oluitur hoc argumento, <pb pagenum="364" xlink:href="016/01/013.jpg"/>quòd aqua, quæ debet trahere aliam aquam <lb/>&longs;ecum, oportet vt va&longs;e contineatur, quoniam <lb/>&longs;ine illo conuelli nequit, &longs;ed ab aëre iuuatur <lb/>adueniente, & vt corpus continuum ad &etail;qui­<lb/>librium perueniat. </s> |
| <s id="s.000304">Cùm igitur humilius e&longs;t <lb/>o&longs;culum C, ad illud perueniet: tùm autem <lb/>&longs;ublimius, non de&longs;cendet: quia quæ è directo <lb/>e&longs;t loci inferioris, vt in A, a&longs;cendere cogetur <lb/>ad C, quod e&longs;t in directo D. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000304">Cùm igitur humilius e&longs;t <lb/>o&longs;culum C, ad illud perueniet: tùm autem <lb/>&longs;ublimius, non de&longs;cendet: quia quæ è directo <lb/>e&longs;t loci inferioris, vt in A, a&longs;cendere cogetur <lb/>ad C, quod e&longs;t in directo D. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000305">Si autem aqua <lb/>de&longs;cendat primò, deinde a&longs;cendat, vt in figu­<lb/>ra &longs;equente, ex A, in B, inde in E, & po&longs;tmo­</s> | <s id="s.000305">Si autem aqua <lb/>de&longs;cendat primò, deinde a&longs;cendat, vt in figu­<lb/>ra &longs;equente, ex A, in B, inde in E, & po&longs;tmo­<arrow.to.target n="marg25"/><lb/><figure id="id.016.01.013.1.jpg" xlink:href="016/01/013/1.jpg"/><lb/>dum in C, & in D: tunc peruenire poterit, &longs;i <lb/>D, minùs di&longs;tet à linea B C, quàm A, locus, <lb/>ex quo de&longs;cendit. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.000306"><arrow.to.target n="marg25"/><lb/><figure id="id.016.01.013.1.jpg" xlink:href="016/01/013/1.jpg"/><lb/>dum in C, & in D: tunc peruenire poterit, &longs;i <lb/>D, minùs di&longs;tet à linea B C, quàm A, locus, <lb/>ex quo de&longs;cendit. </s> | |
| <s id="s.000307">Sed oportet in &longs;ingulis &longs;pa­<lb/>tiis certam e&longs;&longs;e differentiam altitudinis A, & <lb/>D. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.000307">Sed oportet in &longs;ingulis &longs;pa­<lb/>tiis certam e&longs;&longs;e differentiam altitudinis A, & <lb/>D. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.000308">Quantò enim longior via fuerit, eò maior <lb/>differentia A, & D, iuxta altitudinis men&longs;u­<lb/>ram e&longs;&longs;e debet. </s> | <s id="s.000308">Quantò enim longior via fuerit, eò maior <lb/>differentia A, & D, iuxta altitudinis men&longs;u­<lb/>ram e&longs;&longs;e debet. </s> |
| <s id="s.000309">Hinc errores quorundam, qui <lb/>ad libramentum, quum conati e&longs;&longs;ent aquas <lb/>deducere, maximas iacturas impen&longs;arum &longs;u&longs;­<lb/>ceperunt. </s> | <s id="s.000309">Hinc errores quorundam, qui <lb/>ad libramentum, quum conati e&longs;&longs;ent aquas <lb/>deducere, maximas iacturas impen&longs;arum &longs;u&longs;­<lb/>ceperunt. </s> |
| |
| <s id="s.000332">Iuxta verò hanc ratio­<lb/>nem liquet ponderis magnitudinem e&longs;&longs;e pro <lb/>ratione impellentis aquæ. </s> | <s id="s.000332">Iuxta verò hanc ratio­<lb/>nem liquet ponderis magnitudinem e&longs;&longs;e pro <lb/>ratione impellentis aquæ. </s> |
| <s id="s.000333">Nam &longs;i ( vt gratia <lb/>exempli dicam) cymba viginti amphoras &longs;u­<lb/>&longs;tinet, hoc e&longs;t, quia aër inclu&longs;us ab aquæ am­<lb/>phoris viginti &longs;uperiùs impellitur, vt aqua <lb/>illa &longs;cilicet, quæ in naui contineretur, locum <lb/>&longs;uum recipiat. </s> | <s id="s.000333">Nam &longs;i ( vt gratia <lb/>exempli dicam) cymba viginti amphoras &longs;u­<lb/>&longs;tinet, hoc e&longs;t, quia aër inclu&longs;us ab aquæ am­<lb/>phoris viginti &longs;uperiùs impellitur, vt aqua <lb/>illa &longs;cilicet, quæ in naui contineretur, locum <lb/>&longs;uum recipiat. </s> |
| <s id="s.000334">Bellè igitur conuenit hoc ex­<lb/>perimentum cum ratione, quæ &longs;uperiùs dicta <lb/>e&longs;t, &longs;cilicet ve&longs;icam aëre plenam ab aqua &longs;ur­<lb/>sùm pelli, quòd ve&longs;ica aquæ locum occupet: <lb/>quare pondus pro magnitudine aquæ, quam <lb/>ve&longs;ica continere pote&longs;t, in aëre &longs;u&longs;tinebit: id <lb/>e&longs;t, ita ve&longs;icæ pondere &longs;uperimpo&longs;ito, vt ip­<lb/>&longs;um pondus totum in aëre &longs;it, non in aqua. <lb/></s> | <s id="s.000334">Bellè igitur conuenit hoc ex­<lb/>perimentum cum ratione, quæ &longs;uperiùs dicta <lb/>e&longs;t, &longs;cilicet ve&longs;icam aëre plenam ab aqua &longs;ur­<lb/>sùm pelli, quòd ve&longs;ica aquæ locum occupet: <lb/>quare pondus pro magnitudine aquæ, quam <lb/>ve&longs;ica continere pote&longs;t, in aëre &longs;u&longs;tinebit: id <lb/>e&longs;t, ita ve&longs;icæ pondere &longs;uperimpo&longs;ito, vt ip­<lb/>&longs;um pondus totum in aëre &longs;it, non in aqua. <lb/></s> |
| <s id="s.000335">Verùm pondus, quod in aqua e&longs;t ( vt ad na­</s> | <s id="s.000335">Verùm pondus, quod in aqua e&longs;t ( vt ad na­<arrow.to.target n="marg27"/><lb/>uigium eruendum rur&longs;us veniam ) tantò le­<lb/>uius redditur, quantò aqua ip&longs;a grauior ex­<lb/>titerit: vnde paucioribus cymbis opus erit, <lb/>quàm quæ pondus demer&longs;i nauigij ferre po&longs;­<lb/>&longs;ent. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.000336"><arrow.to.target n="marg27"/><lb/>uigium eruendum rur&longs;us veniam ) tantò le­<lb/>uius redditur, quantò aqua ip&longs;a grauior ex­<lb/>titerit: vnde paucioribus cymbis opus erit, <lb/>quàm quæ pondus demer&longs;i nauigij ferre po&longs;­<lb/>&longs;ent. </s> | |
| <s id="s.000337">Duplici verò ratione nauigia ex gra­<lb/>uioribus aquis faciliùs extrahuntur, quàm <pb pagenum="365" xlink:href="016/01/014.jpg"/>ex leuioribus: atque ideò ex mari, quàm ex <lb/>fluminibus, vel lacubus. </s> | <s id="s.000337">Duplici verò ratione nauigia ex gra­<lb/>uioribus aquis faciliùs extrahuntur, quàm <pb pagenum="365" xlink:href="016/01/014.jpg"/>ex leuioribus: atque ideò ex mari, quàm ex <lb/>fluminibus, vel lacubus. </s> |
| <s id="s.000338">Altera quòd cymbæ <lb/>in mari plus &longs;u&longs;tinent ponderis: reliqua, quòd <lb/>nauigium in ea aqua minùs graue e&longs;t. </s> | <s id="s.000338">Altera quòd cymbæ <lb/>in mari plus &longs;u&longs;tinent ponderis: reliqua, quòd <lb/>nauigium in ea aqua minùs graue e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000339">Opor­<lb/>tet <expan abbr="hãc">hanc</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ob cau&longs;am animaduertere, cùm, <lb/>vt dictum e&longs;t, nauigium grauius reddatur in <lb/>aquæ &longs;uperficie <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> quia partim e&longs;t in aëre) <lb/>quàm in imo, vt quantò magis eleuatur à <lb/>cymbis, eò plures ac maiores cymbæ alligen­<lb/>tur, ne decepti hac ratione non &longs;olùm denuò <lb/>mergatur, &longs;ed & impetu adiecto omnes <expan abbr="&longs;ecũ">&longs;ecum</expan> <lb/>cymbas in profundum trahat. </s> | <s id="s.000339">Opor­<lb/>tet <expan abbr="hãc">hanc</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ob cau&longs;am animaduertere, cùm, <lb/>vt dictum e&longs;t, nauigium grauius reddatur in <lb/>aquæ &longs;uperficie <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> quia partim e&longs;t in aëre) <lb/>quàm in imo, vt quantò magis eleuatur à <lb/>cymbis, eò plures ac maiores cymbæ alligen­<lb/>tur, ne decepti hac ratione non &longs;olùm denuò <lb/>mergatur, &longs;ed & impetu adiecto omnes <expan abbr="&longs;ecũ">&longs;ecum</expan> <lb/>cymbas in profundum trahat. </s> |
| |
| <s id="s.000450">Sed po&longs;tquàm de motibus natura­<lb/>libus &longs;ermonem habuimus, qui in loco <lb/>fiunt, par e&longs;t vt quid &longs;it locus intelligamus. <lb/></s> | <s id="s.000450">Sed po&longs;tquàm de motibus natura­<lb/>libus &longs;ermonem habuimus, qui in loco <lb/>fiunt, par e&longs;t vt quid &longs;it locus intelligamus. <lb/></s> |
| <s id="s.000451">Nam & hoc e&longs;&longs;e quintum naturalium rerum <lb/>principium &longs;uppo&longs;itum e&longs;t: &longs;uppo&longs;itones au­<lb/>tem hæ, &longs;ecundùm &longs;en&longs;um demon&longs;trationi­<lb/>bus ip&longs;is &longs;unt firmiores. </s> | <s id="s.000451">Nam & hoc e&longs;&longs;e quintum naturalium rerum <lb/>principium &longs;uppo&longs;itum e&longs;t: &longs;uppo&longs;itones au­<lb/>tem hæ, &longs;ecundùm &longs;en&longs;um demon&longs;trationi­<lb/>bus ip&longs;is &longs;unt firmiores. </s> |
| <s id="s.000452">Quid igitur &longs;it locus, <lb/>&longs;ciendum e&longs;t. </s> | <s id="s.000452">Quid igitur &longs;it locus, <lb/>&longs;ciendum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000453">E&longs;t igitur locus, vltima corpo­</s> | <s id="s.000453">E&longs;t igitur locus, vltima corpo­<arrow.to.target n="marg35"/><lb/>ris &longs;uperficies, corpus contentum ambiens. <lb/></s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.000454"><arrow.to.target n="marg35"/><lb/>ris &longs;uperficies, corpus contentum ambiens. <lb/></s> | |
| <s id="s.000455">Manet autem recedente corpore, quia ad cœ­<lb/>li ambitum comparata e&longs;t. </s> | <s id="s.000455">Manet autem recedente corpore, quia ad cœ­<lb/>li ambitum comparata e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000456">Manife&longs;tum e&longs;t <lb/>igitur, locum quemlibet æqualem e&longs;&longs;e cor­<lb/>pori in eo contento ad vnguem: & quòd om­<lb/>ne corpus e&longs;t in loco, & quòd in omni loco <lb/>aliquod corpus e&longs;t. </s> | <s id="s.000456">Manife&longs;tum e&longs;t <lb/>igitur, locum quemlibet æqualem e&longs;&longs;e cor­<lb/>pori in eo contento ad vnguem: & quòd om­<lb/>ne corpus e&longs;t in loco, & quòd in omni loco <lb/>aliquod corpus e&longs;t. </s> |
| <s id="s.000457">Nam omne corpus &longs;uam <lb/>habet extremam &longs;uperficiem, & illa vbi nul­<lb/>lum aliud &longs;it corpus à quo contineatur vt vl­<lb/>timum, cœlum e&longs;t ei locus: alia autem cor-<pb pagenum="368" xlink:href="016/01/017.jpg"/>pora ab alio continentur. </s> | <s id="s.000457">Nam omne corpus &longs;uam <lb/>habet extremam &longs;uperficiem, & illa vbi nul­<lb/>lum aliud &longs;it corpus à quo contineatur vt vl­<lb/>timum, cœlum e&longs;t ei locus: alia autem cor-<pb pagenum="368" xlink:href="016/01/017.jpg"/>pora ab alio continentur. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.000729">Tria igitur &longs;unt elementa: terra, quæ den­<lb/>&longs;i&longs;&longs;ima e&longs;t atque graui&longs;&longs;ima, in imoque po&longs;i­<lb/>ta: aër, qui rari&longs;&longs;imus, leui&longs;&longs;imus, in &longs;uprema <lb/>parte collocatur: & aqua, quæ medium in <lb/>omnibus his inter hæc po&longs;&longs;idet. </s> | <s id="s.000729">Tria igitur &longs;unt elementa: terra, quæ den­<lb/>&longs;i&longs;&longs;ima e&longs;t atque graui&longs;&longs;ima, in imoque po&longs;i­<lb/>ta: aër, qui rari&longs;&longs;imus, leui&longs;&longs;imus, in &longs;uprema <lb/>parte collocatur: & aqua, quæ medium in <lb/>omnibus his inter hæc po&longs;&longs;idet. </s> |
| <s id="s.000730">Communia <lb/>omnibus &longs;unt, quòd expertia &longs;int innatæ ca­<lb/>liditatis, nullus enim calor ni&longs;i à cœlo, atque <lb/>ideo ab anima vel luce. </s> | <s id="s.000730">Communia <lb/>omnibus &longs;unt, quòd expertia &longs;int innatæ ca­<lb/>liditatis, nullus enim calor ni&longs;i à cœlo, atque <lb/>ideo ab anima vel luce. </s> |
| <s id="s.000731">Terra quòd nimis <lb/>cra&longs;&longs;a, aër quòd nimis tenuis, minus frigida </s> | <s id="s.000731">Terra quòd nimis <lb/>cra&longs;&longs;a, aër quòd nimis tenuis, minus frigida <arrow.to.target n="marg58"/><lb/>e&longs;&longs;e videntur: &longs;ed aqua cum media &longs;it &longs;ub­<lb/>&longs;tantia, frigidi&longs;&longs;ima apparet. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.000732"><arrow.to.target n="marg58"/><lb/>e&longs;&longs;e videntur: &longs;ed aqua cum media &longs;it &longs;ub­<lb/>&longs;tantia, frigidi&longs;&longs;ima apparet. </s> | |
| <s id="s.000733">Aër igitur cum <lb/>ingraue&longs;cit, frigidior videtur. </s> | <s id="s.000733">Aër igitur cum <lb/>ingraue&longs;cit, frigidior videtur. </s> |
| <s id="s.000734">Sed &longs;i non af­<lb/>ficiatur, ob tenuitatem qua&longs;i temperatus exi­<lb/>&longs;timatur. </s> | <s id="s.000734">Sed &longs;i non af­<lb/>ficiatur, ob tenuitatem qua&longs;i temperatus exi­<lb/>&longs;timatur. </s> |
| <s id="s.000735">Porrò frigida iam &longs;pontè cùm den­<lb/>&longs;antur, frigidiora fiunt, veluti glacies. </s> | <s id="s.000735">Porrò frigida iam &longs;pontè cùm den­<lb/>&longs;antur, frigidiora fiunt, veluti glacies. </s> |
| |
| <s id="s.000920">E&longs;t h&etail;c <lb/>plerunque coloris cinerei: nam in candida <lb/>iam ignis exhalauit, quia aër ingre&longs;&longs;us e&longs;t: <lb/>candor enim fit ingrediente nece&longs;&longs;ariò aë­<lb/>re. </s> | <s id="s.000920">E&longs;t h&etail;c <lb/>plerunque coloris cinerei: nam in candida <lb/>iam ignis exhalauit, quia aër ingre&longs;&longs;us e&longs;t: <lb/>candor enim fit ingrediente nece&longs;&longs;ariò aë­<lb/>re. </s> |
| <s id="s.000921">Talis autem ex &longs;olidioribus lapidibus fit: <lb/>nam lapides, vt &longs;olidiores extiterint, maio­<lb/>rem & diuturniorem calorem retinent. </s> | <s id="s.000921">Talis autem ex &longs;olidioribus lapidibus fit: <lb/>nam lapides, vt &longs;olidiores extiterint, maio­<lb/>rem & diuturniorem calorem retinent. </s> |
| <s id="s.000922">Quo­<lb/>modo verò calor in his quæ ardent relin­<lb/>quatur, & motu ac coitione ignis accen­<lb/>datur, inferius o&longs;tendemus. </s> | <s id="s.000922">Quo­<lb/>modo verò calor in his quæ ardent relin­<lb/>quatur, & motu ac coitione ignis accen­<lb/>datur, inferius o&longs;tendemus. </s> |
| <s id="s.000923">Verùm motus <lb/>non &longs;olùm penetrare magis cogit, &longs;ed & ca­</s> | <s id="s.000923">Verùm motus <lb/>non &longs;olùm penetrare magis cogit, &longs;ed & ca­<arrow.to.target n="marg87"/><lb/>lorem ip&longs;um accendit, atque ( vt dixi ignem <lb/>igne calidiorem reddit. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.000924"><arrow.to.target n="marg87"/><lb/>lorem ip&longs;um accendit, atque ( vt dixi ignem <lb/>igne calidiorem reddit. </s> | |
| <s id="s.000925">Nihil mirum igitur <lb/>e&longs;t fulmini tantam ine&longs;&longs;e vim, ac ignem <lb/>illum, qua&longs;i ab aliorum ignium natura alie­<lb/>num miracula quædam efficere. </s> | <s id="s.000925">Nihil mirum igitur <lb/>e&longs;t fulmini tantam ine&longs;&longs;e vim, ac ignem <lb/>illum, qua&longs;i ab aliorum ignium natura alie­<lb/>num miracula quædam efficere. </s> |
| <s id="s.000926">Namque ob <lb/>motum celerem non &longs;olùm magis penetrat, <lb/>&longs;ed ignis ille multò calidior reliquo omni <lb/>igne exi&longs;tit. </s> | <s id="s.000926">Namque ob <lb/>motum celerem non &longs;olùm magis penetrat, <lb/>&longs;ed ignis ille multò calidior reliquo omni <lb/>igne exi&longs;tit. </s> |
| <s id="s.000927">Itaque omnia animalia præter <lb/>hominem &longs;olo contactu occidit, hominem <lb/>verò vix vnquam euadere licet. </s> | <s id="s.000927">Itaque omnia animalia præter <lb/>hominem &longs;olo contactu occidit, hominem <lb/>verò vix vnquam euadere licet. </s> |
| |
| <s id="s.000988">Canalis capit <lb/>&longs;phæram pilæ paruæ magnitudine. </s> | <s id="s.000988">Canalis capit <lb/>&longs;phæram pilæ paruæ magnitudine. </s> |
| <s id="s.000989">Ferreo <lb/>baculo dum exoneratur, &longs;u&longs;tinetur, caudá­<lb/>que continetur: vnius hominis onus ac ma­<lb/>china: cæterùm ob cra&longs;&longs;itudinem mirum in <lb/>modum valida, nec minus tuta. </s> | <s id="s.000989">Ferreo <lb/>baculo dum exoneratur, &longs;u&longs;tinetur, caudá­<lb/>que continetur: vnius hominis onus ac ma­<lb/>china: cæterùm ob cra&longs;&longs;itudinem mirum in <lb/>modum valida, nec minus tuta. </s> |
| <s id="s.000990">Aliud, in <lb/>quo cauitas ampla iuxta foramen: varij mo­<lb/>dioli cauitati imponuntur, omnes eiu&longs;dem <lb/>magnitudinis, quorum canales canalibus <lb/>machinæ è directo corre&longs;pondent, vt muta­<lb/>tis modiolis non concale&longs;cat machina. </s> | <s id="s.000990">Aliud, in <lb/>quo cauitas ampla iuxta foramen: varij mo­<lb/>dioli cauitati imponuntur, omnes eiu&longs;dem <lb/>magnitudinis, quorum canales canalibus <lb/>machinæ è directo corre&longs;pondent, vt muta­<lb/>tis modiolis non concale&longs;cat machina. </s> |
| <s id="s.000991">Vi­</s> | <s id="s.000991">Vi­<arrow.to.target n="marg97"/><lb/>dimus hæc Papi&etail; Principis Saxoniæ inuen­<lb/>ta. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.000992"><arrow.to.target n="marg97"/><lb/>dimus hæc Papi&etail; Principis Saxoniæ inuen­<lb/>ta. </s> | |
| <s id="s.000993">Fiunt <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> vt dixi) è Cyprio ære maiores, &longs;ed <lb/>tuti&longs;&longs;imæ è ferro, vnde nunc minores om­<lb/>nes: maiores tamen ex ferro efficere opero­<lb/>&longs;um e&longs;t, ob id pleræque è Cyprio ære. </s> | <s id="s.000993">Fiunt <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> vt dixi) è Cyprio ære maiores, &longs;ed <lb/>tuti&longs;&longs;imæ è ferro, vnde nunc minores om­<lb/>nes: maiores tamen ex ferro efficere opero­<lb/>&longs;um e&longs;t, ob id pleræque è Cyprio ære. </s> |
| <s id="s.000994">Tor­<lb/>no minores, maiores liquato metallo pla­<lb/>&longs;tices opera: inde etiam torno. </s> | <s id="s.000994">Tor­<lb/>no minores, maiores liquato metallo pla­<lb/>&longs;tices opera: inde etiam torno. </s> |
| <s id="s.000995">Fiunt au­<lb/>tem typi pro fingendis machinis plerunque <lb/>è tribus fru&longs;tis, quoniam ex vno fingere ni­<lb/>mis e&longs;&longs;et difficile, quando vel &longs;ic etiam gra­<lb/>ue &longs;it. </s> | <s id="s.000995">Fiunt au­<lb/>tem typi pro fingendis machinis plerunque <lb/>è tribus fru&longs;tis, quoniam ex vno fingere ni­<lb/>mis e&longs;&longs;et difficile, quando vel &longs;ic etiam gra­<lb/>ue &longs;it. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001063">Erat & aliud dubitatione dignum: quo­<lb/>niam ignis quiddam à quocunque calore &longs;e­<lb/>paratum videbatur, non tamen e&longs;t, licet co­<lb/>lorem mutet, & &longs;ibi &longs;imilem facilè gignat. <lb/></s> | <s id="s.001063">Erat & aliud dubitatione dignum: quo­<lb/>niam ignis quiddam à quocunque calore &longs;e­<lb/>paratum videbatur, non tamen e&longs;t, licet co­<lb/>lorem mutet, & &longs;ibi &longs;imilem facilè gignat. <lb/></s> |
| <s id="s.001064">Sed non omnis ignis &longs;plendet: etenim fer­<lb/>rum igneum &longs;ulphur accendit & vrit, ex <lb/>quo patet ip&longs;um ignis iam formam conce­</s> | <s id="s.001064">Sed non omnis ignis &longs;plendet: etenim fer­<lb/>rum igneum &longs;ulphur accendit & vrit, ex <lb/>quo patet ip&longs;um ignis iam formam conce­<arrow.to.target n="marg105"/><lb/>pi&longs;&longs;e, nec tamen &longs;plendere. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.001065"><arrow.to.target n="marg105"/><lb/>pi&longs;&longs;e, nec tamen &longs;plendere. </s> | |
| <s id="s.001066">Ita diuer&longs;a ra­<lb/>tione ignis quem ardens aqua emittit, non <lb/>&longs;olùm ob &longs;ub&longs;tantiæ raritatem, &longs;ed quia mi­<lb/>nus calidus e&longs;t: ob id et&longs;i con&longs;umatur & <lb/>&longs;plendeat, vix dicam illum ignem, qui lin­<lb/>teum cui inhæret, & quod aqua ip&longs;a maduit, <lb/><arrow.to.target n="marg106"/><lb/>non vrat, ignem dici debere. </s> | <s id="s.001066">Ita diuer&longs;a ra­<lb/>tione ignis quem ardens aqua emittit, non <lb/>&longs;olùm ob &longs;ub&longs;tantiæ raritatem, &longs;ed quia mi­<lb/>nus calidus e&longs;t: ob id et&longs;i con&longs;umatur & <lb/>&longs;plendeat, vix dicam illum ignem, qui lin­<lb/>teum cui inhæret, & quod aqua ip&longs;a maduit, <lb/><arrow.to.target n="marg106"/><lb/>non vrat, ignem dici debere. </s> |
| <s id="s.001067">Eadem ratio­ <lb/>&longs;ic &longs;i diutiùs di&longs;tilletur, attenuetúrque ma­<lb/>gis, magno miraculo manus ardebit, neque <lb/>&longs;entiet. </s> | <s id="s.001067">Eadem ratio­ <lb/>&longs;ic &longs;i diutiùs di&longs;tilletur, attenuetúrque ma­<lb/>gis, magno miraculo manus ardebit, neque <lb/>&longs;entiet. </s> |
| <s id="s.001068">Itaque &longs;i quis rectè in&longs;piciat, po&longs;t­<lb/>quàm calor certam metam attigit, ignis di­<lb/>ci meretur: hæc autem meta non vna e&longs;t, <lb/>&longs;ed quum aërem vincere pote&longs;t. </s> | <s id="s.001068">Itaque &longs;i quis rectè in&longs;piciat, po&longs;t­<lb/>quàm calor certam metam attigit, ignis di­<lb/>ci meretur: hæc autem meta non vna e&longs;t, <lb/>&longs;ed quum aërem vincere pote&longs;t. </s> |
| |
| <s id="s.001255">Non, &longs;ed cùm non fue­<lb/>rit prohibens: prohibens autem materia <lb/>multa. </s> | <s id="s.001255">Non, &longs;ed cùm non fue­<lb/>rit prohibens: prohibens autem materia <lb/>multa. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.001256">Rur&longs;us ne igne, qui calidi&longs;&longs;imus e&longs;t, te­</s> | <s id="s.001256">Rur&longs;us ne igne, qui calidi&longs;&longs;imus e&longs;t, te­<arrow.to.target n="marg122"/><lb/>nuior æther? </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.001257"><arrow.to.target n="marg122"/><lb/>nuior æther? </s> | |
| <s id="s.001258">Certè &longs;ic, nam cœlo conti­<lb/>guus, ideóque leui&longs;&longs;imus: impre&longs;&longs;am enim <lb/>ab a&longs;tris caliditatem circulatione modera­<lb/>tur tenuitate retenta? </s> | <s id="s.001258">Certè &longs;ic, nam cœlo conti­<lb/>guus, ideóque leui&longs;&longs;imus: impre&longs;&longs;am enim <lb/>ab a&longs;tris caliditatem circulatione modera­<lb/>tur tenuitate retenta? </s> |
| <s id="s.001259">atque eodem modo <lb/>hæc aqua calore ignis ad &longs;ummam redacta <lb/>tenuitatem, motu ip&longs;o refrigeratur, ac tem­<lb/>periem acquirit. </s> | <s id="s.001259">atque eodem modo <lb/>hæc aqua calore ignis ad &longs;ummam redacta <lb/>tenuitatem, motu ip&longs;o refrigeratur, ac tem­<lb/>periem acquirit. </s> |
| <s id="s.001260">Itaque & hæc, & æther, <lb/>medium qua&longs;i &longs;unt inter mortalia, immor­<lb/>taliáque. </s> | <s id="s.001260">Itaque & hæc, & æther, <lb/>medium qua&longs;i &longs;unt inter mortalia, immor­<lb/>taliáque. </s> |
| |
| <s id="s.001337"><margin.target id="marg130"/>Tria tantum <lb/>verè in mi­<lb/>&longs;tis, terra & <lb/>aqua pro ma­<lb/>teria, & ca­<lb/>lor cœle&longs;tis <lb/>agens.</s> | <s id="s.001337"><margin.target id="marg130"/>Tria tantum <lb/>verè in mi­<lb/>&longs;tis, terra & <lb/>aqua pro ma­<lb/>teria, & ca­<lb/>lor cœle&longs;tis <lb/>agens.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.001338"><margin.target id="marg131"/>2. de Part. <lb/></s> | <s id="s.001338"><margin.target id="marg131"/>2. de Part. <lb/>animal. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.001339">animal. <!-- KEEP S--></s> | |
| <s id="s.001340">Ca. <lb/>1. in initio.</s> | <s id="s.001340">Ca. <lb/>1. in initio.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.001488">Nam quæcunque mi&longs;ta &longs;unt, ge­<lb/>nerantur, & corrumpuntur: quod autem ge­<lb/>nerat, & corrumpit, calor e&longs;t naturalis: calor <lb/>autem naturalis, aut anima, aut non &longs;ine ani­<lb/>ma. </s> | <s id="s.001488">Nam quæcunque mi&longs;ta &longs;unt, ge­<lb/>nerantur, & corrumpuntur: quod autem ge­<lb/>nerat, & corrumpit, calor e&longs;t naturalis: calor <lb/>autem naturalis, aut anima, aut non &longs;ine ani­<lb/>ma. </s> |
| <s id="s.001489">Mi&longs;ta igitur omnia calida, & calidum <lb/>omne viuit, aut ad vitam properat. </s> | <s id="s.001489">Mi&longs;ta igitur omnia calida, & calidum <lb/>omne viuit, aut ad vitam properat. </s> |
| <s id="s.001490">Calor <lb/>enim ille cœle&longs;tis nunquam ce&longs;&longs;at, donec <lb/>aliquid generauerit, & quod generat, iuxta <lb/>&longs;ui potentiam, & magnitudinem generat. <lb/></s> | <s id="s.001490">Calor <lb/>enim ille cœle&longs;tis nunquam ce&longs;&longs;at, donec <lb/>aliquid generauerit, & quod generat, iuxta <lb/>&longs;ui potentiam, & magnitudinem generat. <lb/></s> |
| <s id="s.001491">Vnde in Ægypto cùm magnus &longs;it, anima­<lb/>lia etiam perfecta generat, vt lepores, & ca<lb/></s> | <s id="s.001491">Vnde in Ægypto cùm magnus &longs;it, anima­<lb/>lia etiam perfecta generat, vt lepores, & ca<lb/>preolos, ab&longs;que &longs;emine vllo Seminum au­<lb/>tem calores à coloribus putredinum diffe­<lb/>runt, quia materiam magis paratam habent. <lb/></s> |
| <s id="s.001492">preolos, ab&longs;que &longs;emine vllo Seminum au­<lb/>tem calores à coloribus putredinum diffe­<lb/>runt, quia materiam magis paratam habent. <lb/></s> | |
| <s id="s.001493">Ideò in &longs;eminis propagatione minùs fit fœ­<lb/>toris, quia minùs inutilis partis continetur. <lb/></s> | <s id="s.001493">Ideò in &longs;eminis propagatione minùs fit fœ­<lb/>toris, quia minùs inutilis partis continetur. <lb/></s> |
| <s id="s.001494">Attamen dùm ex &longs;emine animalia generan­<lb/>tur, putredo magna fit, quam men&longs;es indi­<lb/>cant, qui à partu fluunt fœtidi atque corru­<lb/>pti. </s> | <s id="s.001494">Attamen dùm ex &longs;emine animalia generan­<lb/>tur, putredo magna fit, quam men&longs;es indi­<lb/>cant, qui à partu fluunt fœtidi atque corru­<lb/>pti. </s> |
| <s id="s.001495">Verùm calor, qui non generat, humido <lb/>caret proprio, &longs;ed vel nimis mouetur, vel fa­<lb/>ti&longs;cit, quia pingue humidum non e&longs;t. </s> | <s id="s.001495">Verùm calor, qui non generat, humido <lb/>caret proprio, &longs;ed vel nimis mouetur, vel fa­<lb/>ti&longs;cit, quia pingue humidum non e&longs;t. </s> |
| |
| <s id="s.001526">Dubitatur autem, quia <lb/>magis putre&longs;cere deberent aqueis, quæ ca­<lb/>loris &longs;unt expertia: calor autem putrefacit <lb/>omnia, vt diximus. </s> | <s id="s.001526">Dubitatur autem, quia <lb/>magis putre&longs;cere deberent aqueis, quæ ca­<lb/>loris &longs;unt expertia: calor autem putrefacit <lb/>omnia, vt diximus. </s> |
| <s id="s.001527">Sed cau&longs;a quare non <lb/>putre&longs;cunt talia, nec celeriter, nec perfe­<lb/>ctè, vt caro & &longs;tans aqua, e&longs;t, quia cùm <lb/>putredo à calore contrario naturali fiat, <lb/>quæ plurimum caloris innati retinent, vt <lb/>pinguia, &longs;eriùs putre&longs;cunt, dum verò ran­<lb/>cida fiunt, amara euadunt. </s> | <s id="s.001527">Sed cau&longs;a quare non <lb/>putre&longs;cunt talia, nec celeriter, nec perfe­<lb/>ctè, vt caro & &longs;tans aqua, e&longs;t, quia cùm <lb/>putredo à calore contrario naturali fiat, <lb/>quæ plurimum caloris innati retinent, vt <lb/>pinguia, &longs;eriùs putre&longs;cunt, dum verò ran­<lb/>cida fiunt, amara euadunt. </s> |
| <s id="s.001528">Nam calor putre­<lb/>faciens cùm pingue putre&longs;cat, in amarorem <lb/>tran&longs;it, vel ex dulci, vel ex pingui &longs;apore. </s> | <s id="s.001528">Nam calor putre­<lb/>faciens cùm pingue putre&longs;cat, in amarorem <lb/>tran&longs;it, vel ex dulci, vel ex pingui &longs;apore. </s> |
| <s id="s.001529">In­</s> | <s id="s.001529">In­<arrow.to.target n="marg149"/><lb/>&longs;ipida ergo non putre&longs;cunt &longs;ic, &longs;ed &longs;al&longs;a, pin­<lb/>guia, amara, acuta: calidorum enim hæc <lb/>pa&longs;&longs;io e&longs;t, vt diximus. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.001530"><arrow.to.target n="marg149"/><lb/>&longs;ipida ergo non putre&longs;cunt &longs;ic, &longs;ed &longs;al&longs;a, pin­<lb/>guia, amara, acuta: calidorum enim hæc <lb/>pa&longs;&longs;io e&longs;t, vt diximus. </s> | |
| <s id="s.001531">Frigidi autem &longs;apores <lb/>&longs;unt, au&longs;terus, acidus, acerbus, a&longs;tringens, <lb/>atque in&longs;ipidus: reliqui autem calidi, vt pin­<lb/>guis, dulcis, &longs;al&longs;us, amarus, acutus qui om­<lb/>nium e&longs;t calidi&longs;&longs;imus. </s> | <s id="s.001531">Frigidi autem &longs;apores <lb/>&longs;unt, au&longs;terus, acidus, acerbus, a&longs;tringens, <lb/>atque in&longs;ipidus: reliqui autem calidi, vt pin­<lb/>guis, dulcis, &longs;al&longs;us, amarus, acutus qui om­<lb/>nium e&longs;t calidi&longs;&longs;imus. </s> |
| <s id="s.001532">Ob hoc igitur oleum <lb/>glandis vnguentariæ, quam Myrobalanum <lb/>rectè vocant (non hæc e&longs;t myrobalanus, nec <lb/>ei conuenit hoc nomen, cùm odore, ac &longs;a­<lb/>pore penè vacet ) qua&longs;i temperatum non <lb/>marce&longs;cit. </s> | <s id="s.001532">Ob hoc igitur oleum <lb/>glandis vnguentariæ, quam Myrobalanum <lb/>rectè vocant (non hæc e&longs;t myrobalanus, nec <lb/>ei conuenit hoc nomen, cùm odore, ac &longs;a­<lb/>pore penè vacet ) qua&longs;i temperatum non <lb/>marce&longs;cit. </s> |
| <s id="s.001533">Optimè igitur odores illi ab vn­<lb/>guentariis excipiuntur. </s> | <s id="s.001533">Optimè igitur odores illi ab vn­<lb/>guentariis excipiuntur. </s> |
| |
| <s id="s.001708"><margin.target id="marg171"/>Teli confi­<lb/>ciendi ratio, <lb/>quod &longs;emper <lb/>infigitur.</s> | <s id="s.001708"><margin.target id="marg171"/>Teli confi­<lb/>ciendi ratio, <lb/>quod &longs;emper <lb/>infigitur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.001709"><margin.target id="marg172"/>Ratio de­<lb/>mon&longs;tratiua <lb/>pro Ari&longs;tote­<lb/>le. </s> | <s id="s.001709"><margin.target id="marg172"/>Ratio de­<lb/>mon&longs;tratiua <lb/>pro Ari&longs;tote­<lb/>le. 2. cœli.t. <lb/>c. <!-- REMOVE S-->35. & in <lb/>diui&longs;ione <lb/>Simplicij. t. <lb/>cap. 20.</s> |
| <s id="s.001710">2. cœli.t. <lb/></s> | |
| <s id="s.001711">c. <!-- REMOVE S-->35. & in <lb/>diui&longs;ione <lb/>Simplicij. </s> | |
| <s id="s.001712">t. <lb/></s> | |
| <s id="s.001713">cap. | |
| | |
| 20.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.001714"><margin.target id="marg173"/>Cur ictus <lb/>&longs;corpionum, <lb/>& machina­<lb/>rum, & te­<lb/>lorum in <lb/>certa di&longs;tan­<lb/>tia, quam ni­<lb/>mis propè, &longs;it <lb/>validior.</s> | <s id="s.001714"><margin.target id="marg173"/>Cur ictus <lb/>&longs;corpionum, <lb/>& machina­<lb/>rum, & te­<lb/>lorum in <lb/>certa di&longs;tan­<lb/>tia, quam ni­<lb/>mis propè, &longs;it <lb/>validior.</s> |
| |
| <s id="s.001840">Genera pe&longs;tis ex aëre, veneni habent ra­<lb/>tionem. </s> | <s id="s.001840">Genera pe&longs;tis ex aëre, veneni habent ra­<lb/>tionem. </s> |
| <s id="s.001841">Venena etenim quædam natura, vt <lb/>quæ na&longs;cuntur, & anguium pe&longs;&longs;imi: quædam <lb/>putredine, è quorum numero pe&longs;tis ip&longs;a e&longs;t, <lb/>& quæ arte conficiuntur, cocta olim, nunc <lb/>&longs;ublimata vocantur. </s> | <s id="s.001841">Venena etenim quædam natura, vt <lb/>quæ na&longs;cuntur, & anguium pe&longs;&longs;imi: quædam <lb/>putredine, è quorum numero pe&longs;tis ip&longs;a e&longs;t, <lb/>& quæ arte conficiuntur, cocta olim, nunc <lb/>&longs;ublimata vocantur. </s> |
| <s id="s.001842">Acerrima & maximè <lb/>præ&longs;entanea à natura fiunt, illa artem vnde­<lb/>qua que &longs;uperante: &longs;ed tamen rara, frequen­<lb/>ti&longs;&longs;ima ab arte, quum in malis excogitandis <lb/>longè deterius humanum genus &longs;it <expan abbr="quã">quam</expan> na­<lb/>tura. </s> | <s id="s.001842">Acerrima & maximè <lb/>præ&longs;entanea à natura fiunt, illa artem vnde­<lb/>qua que &longs;uperante: &longs;ed tamen rara, frequen­<lb/>ti&longs;&longs;ima ab arte, quum in malis excogitandis <lb/>longè deterius humanum genus &longs;it <expan abbr="quã">quam</expan> na­<lb/>tura. </s> |
| <s id="s.001843">Ergo rarò exemplo, non turpe illa duxit <lb/>&longs;ibi in his ab hominibus &longs;uperari, modò ta­<lb/>men magnitudinis rei palma apud illam ma­</s> | <s id="s.001843">Ergo rarò exemplo, non turpe illa duxit <lb/>&longs;ibi in his ab hominibus &longs;uperari, modò ta­<lb/>men magnitudinis rei palma apud illam ma­<arrow.to.target n="marg189"/><lb/>neat. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.001844"><arrow.to.target n="marg189"/><lb/>neat. </s> | |
| <s id="s.001845">In Nubia tamen referunt (hæc Marma­<lb/>rica à Ptolemæo appellatur) e&longs;&longs;e venenum, <lb/>cuius pondus triticei grani vnius, illicò ho­<lb/>minem occidit: <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> autem homines in quar­<lb/>ta horæ parte. </s> | <s id="s.001845">In Nubia tamen referunt (hæc Marma­<lb/>rica à Ptolemæo appellatur) e&longs;&longs;e venenum, <lb/>cuius pondus triticei grani vnius, illicò ho­<lb/>minem occidit: <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> autem homines in quar­<lb/>ta horæ parte. </s> |
| <s id="s.001846">Tanta vis lethalis, venditur in <lb/>&longs;ingulas vncias centenis aureis. </s> | <s id="s.001846">Tanta vis lethalis, venditur in <lb/>&longs;ingulas vncias centenis aureis. </s> |
| <s id="s.001847">Tantundem <lb/>impenditur pro vectigalibus quanti emitur. <lb/></s> | <s id="s.001847">Tantundem <lb/>impenditur pro vectigalibus quanti emitur. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.001997"><margin.target id="marg200"/>Lib.4.c.1.</s> | <s id="s.001997"><margin.target id="marg200"/>Lib.4.c.1.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.001998"><margin.target id="marg201"/>S. de doctri­<lb/>na Hipp. </s> | <s id="s.001998"><margin.target id="marg201"/>S. de doctri­<lb/>na Hipp. & <lb/>Plat.cap.20.</s> |
| <s id="s.001999">& <lb/>Plat.cap.20.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.002000">Tran&longs;tulit nimis nos longè à propo&longs;ito <lb/>orationis <expan abbr="cõtinuitas">continuitas</expan>, &longs;iquidem quòd moueri <lb/>&longs;emper aërem in his locis vbi liber e&longs;t, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>ideo in &longs;uperiore regione, ea hoc o&longs;tendere <lb/>conabamur, quòd quie&longs;cens putre&longs;cat: ex hoc <lb/>inde in pe&longs;tis narrationem prolap&longs;i, nec re­<lb/>uocati, quin potius ex illa in venenorum hi­<lb/>&longs;toriam delap&longs;i, quanquam non inutilem, <expan abbr="lõ-gè">lon­<lb/>gè</expan> tamen (vt dixi) à propo&longs;ito aberrauimus. <lb/><arrow.to.target n="marg202"/><lb/>Igitur reuocandus e&longs;t &longs;tylus ad aëris motum, <lb/>ac quietem. </s> | <s id="s.002000">Tran&longs;tulit nimis nos longè à propo&longs;ito <lb/>orationis <expan abbr="cõtinuitas">continuitas</expan>, &longs;iquidem quòd moueri <lb/>&longs;emper aërem in his locis vbi liber e&longs;t, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>ideo in &longs;uperiore regione, ea hoc o&longs;tendere <lb/>conabamur, quòd quie&longs;cens putre&longs;cat: ex hoc <lb/>inde in pe&longs;tis narrationem prolap&longs;i, nec re­<lb/>uocati, quin potius ex illa in venenorum hi­<lb/>&longs;toriam delap&longs;i, quanquam non inutilem, <expan abbr="lõ-gè">lon­<lb/>gè</expan> tamen (vt dixi) à propo&longs;ito aberrauimus. <lb/><arrow.to.target n="marg202"/><lb/>Igitur reuocandus e&longs;t &longs;tylus ad aëris motum, <lb/>ac quietem. </s> |
| |
| <s id="s.002189">Ip&longs;a <lb/>verò terra non vnius generis e&longs;&longs;e videtur <lb/>quamobrem Ari&longs;toteles rectè in duo diui&longs;it: <lb/>primò <foreign lang="greek">o)rukta/ ki\ metall enta\</foreign>, id e&longs;t, fo&longs;&longs;ilem <lb/>ac tran&longs;mutabilem. </s> | <s id="s.002189">Ip&longs;a <lb/>verò terra non vnius generis e&longs;&longs;e videtur <lb/>quamobrem Ari&longs;toteles rectè in duo diui&longs;it: <lb/>primò <foreign lang="greek">o)rukta/ ki\ metall enta\</foreign>, id e&longs;t, fo&longs;&longs;ilem <lb/>ac tran&longs;mutabilem. </s> |
| <s id="s.002190">Fo&longs;&longs;ilis eadem manet, & <lb/>verè terra e&longs;t. </s> | <s id="s.002190">Fo&longs;&longs;ilis eadem manet, & <lb/>verè terra e&longs;t. </s> |
| <s id="s.002191">Tran&longs;mutabilis &longs;pecie &longs;olum <lb/>& vi&longs;u: nam ea in metalla, vel &longs;uccos, aut <lb/>alia eiu&longs;cemodi tran&longs;it: de hac &longs;uo loco dice­<lb/>mus. </s> | <s id="s.002191">Tran&longs;mutabilis &longs;pecie &longs;olum <lb/>& vi&longs;u: nam ea in metalla, vel &longs;uccos, aut <lb/>alia eiu&longs;cemodi tran&longs;it: de hac &longs;uo loco dice­<lb/>mus. </s> |
| <s id="s.002192">Veræ autem terræ &longs;pecies duæ: altera <lb/>quidem &longs;yncera: pullo colori hæc e&longs;t, aut ei <lb/>proximo: altera quam non e&longs;t &longs;yncera, nec <lb/>tamen quicquam continet meta licum, alte­</s> | <s id="s.002192">Veræ autem terræ &longs;pecies duæ: altera <lb/>quidem &longs;yncera: pullo colori hæc e&longs;t, aut ei <lb/>proximo: altera quam non e&longs;t &longs;yncera, nec <lb/>tamen quicquam continet meta licum, alte­<arrow.to.target n="marg232"/><lb/>rius e&longs;t coloris. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.002193"><arrow.to.target n="marg232"/><lb/>rius e&longs;t coloris. </s> | |
| <s id="s.002194">Omnis enim terra quæ alie­<lb/>no colore prædita e&longs;t, exhalatione permutata <lb/>fuit, iuxta Ari&longs;totelis &longs;ententiam. </s> | <s id="s.002194">Omnis enim terra quæ alie­<lb/>no colore prædita e&longs;t, exhalatione permutata <lb/>fuit, iuxta Ari&longs;totelis &longs;ententiam. </s> |
| <s id="s.002195">At Theo­<lb/>phra&longs;tus putat caloris varietatem e&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.002195">At Theo­<lb/>phra&longs;tus putat caloris varietatem e&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.002196">Sed <lb/>vtrumque verum e&longs;t: nam modò &longs;ub ea me­<lb/>tallica inueniuntur, & hæc exhalatione tin­<lb/>gitur: modò nihil, & hæc à &longs;olo calore: Ve­<lb/>rum quæ ab exhalatione tingitur, qua&longs;i &longs;plen­<lb/>det: quæ &longs;olo calore, non &longs;plendet, & calo­<lb/>rem habet ob&longs;curum, aut ferreum, aut ni­<lb/>grum. </s> | <s id="s.002196">Sed <lb/>vtrumque verum e&longs;t: nam modò &longs;ub ea me­<lb/>tallica inueniuntur, & hæc exhalatione tin­<lb/>gitur: modò nihil, & hæc à &longs;olo calore: Ve­<lb/>rum quæ ab exhalatione tingitur, qua&longs;i &longs;plen­<lb/>det: quæ &longs;olo calore, non &longs;plendet, & calo­<lb/>rem habet ob&longs;curum, aut ferreum, aut ni­<lb/>grum. </s> |
| |
| <s id="s.002620"><margin.target id="marg283"/>Aether & <lb/>aqua in qui­<lb/>bus conue­<lb/>niant ac <lb/>di&longs;&longs;ideant.</s> | <s id="s.002620"><margin.target id="marg283"/>Aether & <lb/>aqua in qui­<lb/>bus conue­<lb/>niant ac <lb/>di&longs;&longs;ideant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.002621"><margin.target id="marg284"/>Aquarum à <lb/>locis <expan abbr="differ&etilde;">differen</expan> <lb/>tiæ. <lb/></s> | <s id="s.002621"><margin.target id="marg284"/>Aquarum à <lb/>locis <expan abbr="differ&etilde;tiæ">differen<lb/>tiæ</expan> . <lb/></s> |
| <s id="s.002622">Aquarum <lb/>naturæ ac <lb/>vires.</s> | <s id="s.002622">Aquarum <lb/>naturæ ac <lb/>vires.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.002925">Nec aqua patitur meatus, cùm tamen <lb/>&longs;it per&longs;picua. </s> | <s id="s.002925">Nec aqua patitur meatus, cùm tamen <lb/>&longs;it per&longs;picua. </s> |
| <s id="s.002926">Omne igitur quòd lucis ima­<lb/>ginem recipit, id autem fæculentum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed clarum, per&longs;picuum dicitur. </s> | <s id="s.002926">Omne igitur quòd lucis ima­<lb/>ginem recipit, id autem fæculentum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed clarum, per&longs;picuum dicitur. </s> |
| <s id="s.002927">Non <pb pagenum="419" xlink:href="016/01/068.jpg"/>enim lumen corpus, &longs;ed imago lucis, quæ <lb/>meatibus non indiget, velut nec calor: ca­<lb/>lor autem magis corporeus e&longs;t. </s> | <s id="s.002927">Non <pb pagenum="419" xlink:href="016/01/068.jpg"/>enim lumen corpus, &longs;ed imago lucis, quæ <lb/>meatibus non indiget, velut nec calor: ca­<lb/>lor autem magis corporeus e&longs;t. </s> |
| <s id="s.002928">Quia ergo <lb/>in &longs;olido recipiuntur radij, recipitur & ca­</s> | <s id="s.002928">Quia ergo <lb/>in &longs;olido recipiuntur radij, recipitur & ca­<arrow.to.target n="marg323"/><lb/>lor. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.002929"><arrow.to.target n="marg323"/><lb/>lor. </s> | |
| <s id="s.002930">Quomodo autem à &longs;yderibus reflecta­<lb/>tur, dubitatio non parua e&longs;t: nam &longs;i refle­<lb/>ctitur lumen à &longs;ydere, &longs;olidum &longs;ydus e&longs;&longs;e <lb/>oportet: quòd &longs;i &longs;olidum, cur motu non <lb/>frangitur, & eum à quo mouetur non fa­<lb/>tigat? </s> | <s id="s.002930">Quomodo autem à &longs;yderibus reflecta­<lb/>tur, dubitatio non parua e&longs;t: nam &longs;i refle­<lb/>ctitur lumen à &longs;ydere, &longs;olidum &longs;ydus e&longs;&longs;e <lb/>oportet: quòd &longs;i &longs;olidum, cur motu non <lb/>frangitur, & eum à quo mouetur non fa­<lb/>tigat? </s> |
| <s id="s.002931">Oportet autem quemadmodum & in <lb/>corpore animalium, animam &longs;pontè moue­<lb/>re, & alacriter: at in nobis alacritas illa de­<lb/>ficit, quia ibi &longs;olum e&longs;t vis, quæ a corde <lb/>transfunditur, vbi anima habitas: at in <lb/>cœlo cùm vbique anima &longs;it, e&longs;t alacritas <lb/>&longs;empiterna, ob id nec voluntate anima fa­<lb/>tigatur, quòd nullo corporeo indigeat au­<lb/>xilio: nec cor, quòd in eo &longs;it anima: &longs;ed <lb/><arrow.to.target n="marg324"/><lb/>tamen &longs;peciem habet fatigationis. </s> | <s id="s.002931">Oportet autem quemadmodum & in <lb/>corpore animalium, animam &longs;pontè moue­<lb/>re, & alacriter: at in nobis alacritas illa de­<lb/>ficit, quia ibi &longs;olum e&longs;t vis, quæ a corde <lb/>transfunditur, vbi anima habitas: at in <lb/>cœlo cùm vbique anima &longs;it, e&longs;t alacritas <lb/>&longs;empiterna, ob id nec voluntate anima fa­<lb/>tigatur, quòd nullo corporeo indigeat au­<lb/>xilio: nec cor, quòd in eo &longs;it anima: &longs;ed <lb/><arrow.to.target n="marg324"/><lb/>tamen &longs;peciem habet fatigationis. </s> |
| <s id="s.002932">Cœlum <lb/>autem cùm nunquam quie&longs;cat, & vbique <lb/>præ&longs;entem habeat animam, nunquam fati­<lb/>gari pote&longs;t. </s> | <s id="s.002932">Cœlum <lb/>autem cùm nunquam quie&longs;cat, & vbique <lb/>præ&longs;entem habeat animam, nunquam fati­<lb/>gari pote&longs;t. </s> |
| |
| <s id="s.003282">Sed po&longs;tquam in colorum mentionem in­<lb/>cidimus, de illorum generatione ac nomini­<lb/>bus tum &longs;peciebus dicendum e&longs;t: &longs;ed quia <lb/>res tractare difficile e&longs;t, non intellectis no­<lb/>minibus, nomina illorum prius exponenda <lb/>erunt, non equidem nunc antiquorum ex <lb/>opinione, &longs;ed ita vt quæ tractantur intelli­<lb/>gantur. </s> | <s id="s.003282">Sed po&longs;tquam in colorum mentionem in­<lb/>cidimus, de illorum generatione ac nomini­<lb/>bus tum &longs;peciebus dicendum e&longs;t: &longs;ed quia <lb/>res tractare difficile e&longs;t, non intellectis no­<lb/>minibus, nomina illorum prius exponenda <lb/>erunt, non equidem nunc antiquorum ex <lb/>opinione, &longs;ed ita vt quæ tractantur intelli­<lb/>gantur. </s> |
| <s id="s.003283">Velle enim nunc in tanta illorum <lb/>confu&longs;ione de colorum nominibus tractare <lb/>iuxta antiquorum &longs;ententiam, res e&longs;t præter <lb/>id quòd difficillima & immen&longs;i negotij, ex­<lb/>tra propo&longs;itum no&longs;trum. </s> | <s id="s.003283">Velle enim nunc in tanta illorum <lb/>confu&longs;ione de colorum nominibus tractare <lb/>iuxta antiquorum &longs;ententiam, res e&longs;t præter <lb/>id quòd difficillima & immen&longs;i negotij, ex­<lb/>tra propo&longs;itum no&longs;trum. </s> |
| <s id="s.003284">Rem igitur hanc <lb/>tamet&longs;i nouo, non tamen inutili exemplo <lb/>aggrediemur. </s> | <s id="s.003284">Rem igitur hanc <lb/>tamet&longs;i nouo, non tamen inutili exemplo <lb/>aggrediemur. </s> |
| <s id="s.003285">Ergo quomodo de coloribus <lb/>agendum &longs;it, à manife&longs;ti&longs;&longs;imis &longs;umens ini­</s> | <s id="s.003285">Ergo quomodo de coloribus <lb/>agendum &longs;it, à manife&longs;ti&longs;&longs;imis &longs;umens ini­<arrow.to.target n="marg383"/><lb/>tium, nunc docebo. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.003286"><arrow.to.target n="marg383"/><lb/>tium, nunc docebo. </s> | |
| <s id="s.003287">Niueus color qualis &longs;yn­<lb/>ceræ niui in cumulum congregatæ, candore <lb/><arrow.to.target n="marg384"/><lb/>eximio, ac &longs;plendore non leui. </s> | <s id="s.003287">Niueus color qualis &longs;yn­<lb/>ceræ niui in cumulum congregatæ, candore <lb/><arrow.to.target n="marg384"/><lb/>eximio, ac &longs;plendore non leui. </s> |
| <s id="s.003288">Candidus in <lb/>calce e&longs;t, colore niue non inferior, fed &longs;plen­<lb/><arrow.to.target n="marg385"/><lb/>dore. </s> | <s id="s.003288">Candidus in <lb/>calce e&longs;t, colore niue non inferior, fed &longs;plen­<lb/><arrow.to.target n="marg385"/><lb/>dore. </s> |
| <s id="s.003289">Lacteus in lacte, candore minore, <lb/>&longs;plendore fermè nullo: nam nullus candor <lb/><arrow.to.target n="marg386"/><lb/><expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> &longs;plendore. </s> | <s id="s.003289">Lacteus in lacte, candore minore, <lb/>&longs;plendore fermè nullo: nam nullus candor <lb/><arrow.to.target n="marg386"/><lb/><expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> &longs;plendore. </s> |
| |
| <s id="s.003467">at in cœlo <lb/>velocius, & iuxta eandem proportionem mo­<lb/>uetur? </s> | <s id="s.003467">at in cœlo <lb/>velocius, & iuxta eandem proportionem mo­<lb/>uetur? </s> |
| <s id="s.003468">Sit igitur mota ex A in B, oculus C <lb/>con&longs;tat magnam e&longs;&longs;e proportionem ad DF. <lb/>moueatur etiam aliquid eodem tempore ex <lb/>D in G, &longs;ic vt C &longs;it in linea BF. </s> | <s id="s.003468">Sit igitur mota ex A in B, oculus C <lb/>con&longs;tat magnam e&longs;&longs;e proportionem ad DF. <lb/>moueatur etiam aliquid eodem tempore ex <lb/>D in G, &longs;ic vt C &longs;it in linea BF. </s> |
| <s id="s.003469">Dico igitur, <lb/>velocius motum videri ex D in G, quàm ex <lb/>A in B. nam angulus ACB, paulò maior e&longs;t <lb/><figure id="id.016.01.081.1.jpg" xlink:href="016/01/081/1.jpg"/><lb/>angulo AFB, quia ángulus CBF, e&longs;t in&longs;en&longs;i­<lb/>lis fermè, ob paruitatem CF. &longs;i igitur pona­<lb/>tur AFB, in&longs;en&longs;ilis erit & A C B. primum <lb/>ergo quod depræhenditur &longs;it angulus ACB, <lb/>& arcus ACB, antea igitur in&longs;en&longs;ilis fuit <lb/>motus. </s> | <s id="s.003469">Dico igitur, <lb/>velocius motum videri ex D in G, quàm ex <lb/>A in B. nam angulus ACB, paulò maior e&longs;t <lb/><figure id="id.016.01.081.1.jpg" xlink:href="016/01/081/1.jpg"/><lb/>angulo AFB, quia ángulus CBF, e&longs;t in&longs;en&longs;i­<lb/>lis fermè, ob paruitatem CF. &longs;i igitur pona­<lb/>tur AFB, in&longs;en&longs;ilis erit & A C B. primum <lb/>ergo quod depræhenditur &longs;it angulus ACB, <lb/>& arcus ACB, antea igitur in&longs;en&longs;ilis fuit <lb/>motus. </s> |
| <s id="s.003470">At quia C G e&longs;t pror&longs;us in&longs;en&longs;ilis <lb/>comparata ad BC, & BG, erit angulus BCG <lb/>qua&longs;i rectus, igitur & angulus DCG per <lb/>dicta primo elementorum D G igitur mul­</s> | <s id="s.003470">At quia C G e&longs;t pror&longs;us in&longs;en&longs;ilis <lb/>comparata ad BC, & BG, erit angulus BCG <lb/>qua&longs;i rectus, igitur & angulus DCG per <lb/>dicta primo elementorum D G igitur mul­<arrow.to.target n="marg421"/><lb/>to maior quàm DC eò quòd D rectus e&longs;t: <lb/>erit enim D G C angulus æqualis fermè an­<lb/>gulo A C B, quare D manife&longs;tè videbitur <lb/>motum in G, ac longè velocius quàm ex <lb/>A in B. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.003471"><arrow.to.target n="marg421"/><lb/>to maior quàm DC eò quòd D rectus e&longs;t: <lb/>erit enim D G C angulus æqualis fermè an­<lb/>gulo A C B, quare D manife&longs;tè videbitur <lb/>motum in G, ac longè velocius quàm ex <lb/>A in B. </s> | |
| <s id="s.003472">Ex hoc &longs;equitur, quòd quanto al­<lb/>tiora erunt, tantò minus moueri videbun­<lb/>tur, tamet&longs;i velocius verè & iuxta propor­<lb/>tionem æqualiter mota videri debeant: nam <lb/>linea ex C ducta ad punctum in linea F B, <lb/>quo altius extendetur, minorem faciet an­<lb/>gulum CBG: quare cùm F &longs;it idem, minor <lb/>erit ACB: BCG autem non augebitur, quia <lb/>in&longs;en&longs;ibilis CG: ergo DCG augebitur, & <lb/>linea D G comparata ad D C. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.003472">Ex hoc &longs;equitur, quòd quanto al­<lb/>tiora erunt, tantò minus moueri videbun­<lb/>tur, tamet&longs;i velocius verè & iuxta propor­<lb/>tionem æqualiter mota videri debeant: nam <lb/>linea ex C ducta ad punctum in linea F B, <lb/>quo altius extendetur, minorem faciet an­<lb/>gulum CBG: quare cùm F &longs;it idem, minor <lb/>erit ACB: BCG autem non augebitur, quia <lb/>in&longs;en&longs;ibilis CG: ergo DCG augebitur, & <lb/>linea D G comparata ad D C. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.003473">Similiter <lb/><figure id="id.016.01.081.2.jpg" xlink:href="016/01/081/2.jpg"/><lb/>& in plano, quo magis procul mouetur ali­<lb/>quid, eò tardius moueri videtur. </s> | <s id="s.003473">Similiter <lb/><figure id="id.016.01.081.2.jpg" xlink:href="016/01/081/2.jpg"/><lb/>& in plano, quo magis procul mouetur ali­<lb/>quid, eò tardius moueri videtur. </s> |
| <s id="s.003474">Sint tres <lb/>lineæ AB, BD, DE æquales, oculus in C, <lb/>dico quod angulus ACB, maior e&longs;t angulo <lb/>BCD, & BCD angulo DCE. nam pro­<lb/>portio D C ad DE, maior e&longs;t quàm B C <lb/>ad BD, quia BD & DE &longs;unt æquales, & <lb/><figure id="id.016.01.081.3.jpg" xlink:href="016/01/081/3.jpg"/><lb/>CD e&longs;t maior CB, & &longs;imiliter CB e&longs;t maior <lb/>CA, quia angulus A e&longs;t rectus, & CBD, <lb/>& CDE obtu&longs;i: igitur CD, maior CB, & <lb/>CB maior CA. </s> | <s id="s.003474">Sint tres <lb/>lineæ AB, BD, DE æquales, oculus in C, <lb/>dico quod angulus ACB, maior e&longs;t angulo <lb/>BCD, & BCD angulo DCE. nam pro­<lb/>portio D C ad DE, maior e&longs;t quàm B C <lb/>ad BD, quia BD & DE &longs;unt æquales, & <lb/><figure id="id.016.01.081.3.jpg" xlink:href="016/01/081/3.jpg"/><lb/>CD e&longs;t maior CB, & &longs;imiliter CB e&longs;t maior <lb/>CA, quia angulus A e&longs;t rectus, & CBD, <lb/>& CDE obtu&longs;i: igitur CD, maior CB, & <lb/>CB maior CA. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.003504">His cognitis maius quippiam &longs;uccedit, <lb/>quo humana &longs;ubtilitas altitudinem omnium <lb/>&longs;yderum tam facilè metiri docuit, vt nemo <lb/>tam in promptu domus &longs;uæ partes habeat. <lb/></s> | <s id="s.003504">His cognitis maius quippiam &longs;uccedit, <lb/>quo humana &longs;ubtilitas altitudinem omnium <lb/>&longs;yderum tam facilè metiri docuit, vt nemo <lb/>tam in promptu domus &longs;uæ partes habeat. <lb/></s> |
| <s id="s.003505">Cum enim in figura motus Solis altitudo F, <lb/>nota fuerit, &longs;eu plani&longs;phærio, &longs;eu armillis, <lb/>alióve in&longs;trumento, aut tabulis, ea detracta <lb/>ex 90. partibus habebimus angulum FAD, <lb/>&longs;ed angulus CED, ratione & men&longs;ura notus <lb/>e&longs;t, &longs;eu C, terminus &longs;it vmbræ, &longs;eu oculus: igi­<lb/><arrow.to.target n="marg424"/><lb/>tur angulus FEA, notus, quare ex traditis ab <lb/>Euclide in elementis, angulus F, & ratio FE, <lb/>altitudinis ad AE, dimidium dimetientis ter­<lb/>ræ, quo&longs;t &longs;uperius quantum e&longs;&longs;et, demon&longs;tra­<lb/>uimus. </s> | <s id="s.003505">Cum enim in figura motus Solis altitudo F, <lb/>nota fuerit, &longs;eu plani&longs;phærio, &longs;eu armillis, <lb/>alióve in&longs;trumento, aut tabulis, ea detracta <lb/>ex 90. partibus habebimus angulum FAD, <lb/>&longs;ed angulus CED, ratione & men&longs;ura notus <lb/>e&longs;t, &longs;eu C, terminus &longs;it vmbræ, &longs;eu oculus: igi­<lb/><arrow.to.target n="marg424"/><lb/>tur angulus FEA, notus, quare ex traditis ab <lb/>Euclide in elementis, angulus F, & ratio FE, <lb/>altitudinis ad AE, dimidium dimetientis ter­<lb/>ræ, quo&longs;t &longs;uperius quantum e&longs;&longs;et, demon&longs;tra­<lb/>uimus. </s> |
| <s id="s.003506">E&longs;t enim quinquies M. pa&longs;&longs;. </s> | <s id="s.003506">E&longs;t enim quinquies M. pa&longs;&longs; millia. <lb/></s> |
| <s id="s.003507">millia. <lb/></s> | |
| <s id="s.003508">Virga autem DE, habere debet circulum in <lb/>imo chalybèum, cui in&longs;i&longs;tat orthogonia: tum <lb/>& planum ad vnguem inferna parte <expan abbr="circulũ">circulum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e, vt cùm applicetur plano, intelligas an <lb/>illud verè planum &longs;it, habeat & &longs;uperius à <lb/>quatuor lateribus plumbea perpendicula: & <lb/>notæ &longs;it magnitudinis à &longs;ummo verticis <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <lb/>ad imam chalybei circuli &longs;uperficiem. </s> | <s id="s.003508">Virga autem DE, habere debet circulum in <lb/>imo chalybèum, cui in&longs;i&longs;tat orthogonia: tum <lb/>& planum ad vnguem inferna parte <expan abbr="circulũ">circulum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e, vt cùm applicetur plano, intelligas an <lb/>illud verè planum &longs;it, habeat & &longs;uperius à <lb/>quatuor lateribus plumbea perpendicula: & <lb/>notæ &longs;it magnitudinis à &longs;ummo verticis <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <lb/>ad imam chalybei circuli &longs;uperficiem. </s> |
| <s id="s.003509">Cùm <lb/>igitur virga fixa circulo tenus illóque hæren. <lb/></s> | <s id="s.003509">Cùm <lb/>igitur virga fixa circulo tenus illóque hæren. <lb/></s> |
| <s id="s.003510">te vndequaque plano etiam perpendicula <pb pagenum="434" xlink:href="016/01/083.jpg"/>adhæ&longs;erint virgæ, tunc planum illud, & <lb/>verè planum e&longs;t, & tale in quod ducta ex <lb/>centro terræ linea perpendicularis e&longs;t, & <lb/>hoc planum ad altitudinem &longs;umendam ido­<lb/>neum e&longs;t. </s> | <s id="s.003510">te vndequaque plano etiam perpendicula <pb pagenum="434" xlink:href="016/01/083.jpg"/>adhæ&longs;erint virgæ, tunc planum illud, & <lb/>verè planum e&longs;t, & tale in quod ducta ex <lb/>centro terræ linea perpendicularis e&longs;t, & <lb/>hoc planum ad altitudinem &longs;umendam ido­<lb/>neum e&longs;t. </s> |
| |
| <s id="s.003640"><margin.target id="marg441"/>Va&longs;a figuli­<lb/>na optima.</s> | <s id="s.003640"><margin.target id="marg441"/>Va&longs;a figuli­<lb/>na optima.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.003641"><margin.target id="marg442"/>Lib. 37. na. <lb/></s> | <s id="s.003641"><margin.target id="marg442"/>Lib. 37. na<lb/>tur. hi&longs;tor. <lb/>cap.2.</s> |
| <s id="s.003642">tur. </s> | |
| <s id="s.003643">hi&longs;tor. <lb/></s> | |
| <s id="s.003644">cap.2.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.003645"><margin.target id="marg443"/>Lemnia <lb/>terra.</s> | <s id="s.003645"><margin.target id="marg443"/>Lemnia <lb/>terra.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.003646"><margin.target id="marg444"/>Cur terrara. <lb/></s> | <s id="s.003646"><margin.target id="marg444"/>Cur terra ra<lb/>rò benè oleat.</s> |
| <s id="s.003647">rò benè oleat.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.003648"><margin.target id="marg445"/>Aquæ cur ce­<lb/>leriter <expan abbr="odor&etilde;">odorem</expan> <lb/>bonum amit­<lb/>tant.</s> | <s id="s.003648"><margin.target id="marg445"/>Aquæ cur ce­<lb/>leriter <expan abbr="odor&etilde;">odorem</expan> <lb/>bonum amit­<lb/>tant.</s> |
| |
| <s id="s.004375"><margin.target id="marg570"/>Auripigmen­<lb/>tum coctum.</s> | <s id="s.004375"><margin.target id="marg570"/>Auripigmen­<lb/>tum coctum.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.004376">Vertunt colorem pleraque metallica vel <lb/>&longs;olo igne: vt auripigmentum, quod &longs;ubci­<lb/>trini coloris e&longs;t, in vitreo va&longs;e excoctum, <lb/>donec adhæreat va&longs;i, rube&longs;cit, vires præci pi­<lb/>tati &longs;u&longs;cipit, nec tantò inferiores, quantò fa­</s> | <s id="s.004376">Vertunt colorem pleraque metallica vel <lb/>&longs;olo igne: vt auripigmentum, quod &longs;ubci­<lb/>trini coloris e&longs;t, in vitreo va&longs;e excoctum, <lb/>donec adhæreat va&longs;i, rube&longs;cit, vires præci pi­<lb/>tati &longs;u&longs;cipit, nec tantò inferiores, quantò fa­<arrow.to.target n="marg571"/><lb/>cilitate conficiendi vtilius e&longs;t. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004377"><arrow.to.target n="marg571"/><lb/>cilitate conficiendi vtilius e&longs;t. </s> | |
| <s id="s.004378">P&longs;oricum ex <lb/>duabus partibus chalcitidis, & vna cadmiæ, <lb/>vel &longs;pumæ argenti con&longs;tat. </s> | <s id="s.004378">P&longs;oricum ex <lb/>duabus partibus chalcitidis, & vna cadmiæ, <lb/>vel &longs;pumæ argenti con&longs;tat. </s> |
| <s id="s.004379">Mi&longs;centur, addi­<lb/>tóque aceto candido acri teruntur, inde &longs;e­<lb/>pelitur Caniculæ tempore fimo equino qua­<lb/>draginta diebus: erutum te&longs;ta noua &longs;ubie­<lb/>ctis carbonibus torretur, donec rube&longs;cat. <lb/><arrow.to.target n="marg572"/><lb/>Smaltum vitri genus e&longs;t, quo aureæ cauita­<lb/>tes implentur, variato colore, venu&longs;tate exi­<lb/>mia: calores omnis generis recipit, &longs;plendét­<lb/>que optimum, & cui par non e&longs;t, fit alumine, <lb/>& chalcantho, & lapido&longs;o &longs;ale: alij vitro <lb/><arrow.to.target n="marg573"/><lb/>colores mi&longs;cent. </s> | <s id="s.004379">Mi&longs;centur, addi­<lb/>tóque aceto candido acri teruntur, inde &longs;e­<lb/>pelitur Caniculæ tempore fimo equino qua­<lb/>draginta diebus: erutum te&longs;ta noua &longs;ubie­<lb/>ctis carbonibus torretur, donec rube&longs;cat. <lb/><arrow.to.target n="marg572"/><lb/>Smaltum vitri genus e&longs;t, quo aureæ cauita­<lb/>tes implentur, variato colore, venu&longs;tate exi­<lb/>mia: calores omnis generis recipit, &longs;plendét­<lb/>que optimum, & cui par non e&longs;t, fit alumine, <lb/>& chalcantho, & lapido&longs;o &longs;ale: alij vitro <lb/><arrow.to.target n="marg573"/><lb/>colores mi&longs;cent. </s> |
| <s id="s.004380">Recrementum e&longs;t, quòd à <lb/>metallo, dum excoquitur, detrahitur, &longs;pu­<lb/>mam vulgus vocat: vires, & materiam reti­<lb/>net metallici cuius e&longs;t: ob id argenteum & <lb/>aureum denuò excoqui &longs;olet, ne quicquam <lb/>hominum auaritiæ pereat. </s> | <s id="s.004380">Recrementum e&longs;t, quòd à <lb/>metallo, dum excoquitur, detrahitur, &longs;pu­<lb/>mam vulgus vocat: vires, & materiam reti­<lb/>net metallici cuius e&longs;t: ob id argenteum & <lb/>aureum denuò excoqui &longs;olet, ne quicquam <lb/>hominum auaritiæ pereat. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.004430">Sed nos eam quæ arte fit, docemus. </s> | <s id="s.004430">Sed nos eam quæ arte fit, docemus. </s> |
| <s id="s.004431">Itaque <lb/>plumbum nigrum tamdiu in va&longs;e excoqui­<lb/>to, donec calorem ochræ contraxerit: nati­<lb/>uæ autem ochræ color e&longs;t flammeus. </s> | <s id="s.004431">Itaque <lb/>plumbum nigrum tamdiu in va&longs;e excoqui­<lb/>to, donec calorem ochræ contraxerit: nati­<lb/>uæ autem ochræ color e&longs;t flammeus. </s> |
| <s id="s.004432">Fit & <lb/>ex rubrica ochra, dum va&longs;e fimo oblito tor­</s> | <s id="s.004432">Fit & <lb/>ex rubrica ochra, dum va&longs;e fimo oblito tor­<arrow.to.target n="marg588"/><lb/>retur. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004433"><arrow.to.target n="marg588"/><lb/>retur. </s> | |
| <s id="s.004434">Argenti &longs;puma, quam vocamus Li­<lb/>thargyrium, fit dum ab argento plumbum <lb/>&longs;eparatur, e&longs;tque plumbum impurum: atque <lb/>ex vtroque vici&longs;&longs;im in alterum tran&longs;itus e&longs;t: <lb/>retinet tamen argenti quandam vim, & <lb/>quæ colore e&longs;t flauo, aurea ob id appellatur. <lb/><arrow.to.target n="marg589"/><lb/><!--neuer Satz-->Plumbago & ip&longs;a ex plumbo fit: nam plum­<lb/>bum cùm vexatur ignibus, in hæc duo tran­<lb/>&longs;it; præ&longs;ertim argento iunctum, argenti &longs;pu­<lb/>mam atque plumbaginem. </s> | <s id="s.004434">Argenti &longs;puma, quam vocamus Li­<lb/>thargyrium, fit dum ab argento plumbum <lb/>&longs;eparatur, e&longs;tque plumbum impurum: atque <lb/>ex vtroque vici&longs;&longs;im in alterum tran&longs;itus e&longs;t: <lb/>retinet tamen argenti quandam vim, & <lb/>quæ colore e&longs;t flauo, aurea ob id appellatur. <lb/><arrow.to.target n="marg589"/><lb/><!--neuer Satz-->Plumbago & ip&longs;a ex plumbo fit: nam plum­<lb/>bum cùm vexatur ignibus, in hæc duo tran­<lb/>&longs;it; præ&longs;ertim argento iunctum, argenti &longs;pu­<lb/>mam atque plumbaginem. </s> |
| <s id="s.004435">Aliquantulum <lb/>&longs;plendet plumbago, cæterùm argenti &longs;pu­<lb/>mæ exterius &longs;imilis, infima parte colore ci­<lb/>nereo, media mi&longs;to, cum in puluerem, au­<lb/>rumque imitatur, &longs;i optima fuerit: hoc &longs;o­<lb/>lo differt, quòd non re&longs;i&longs;tit iniuriis cœli, nec <lb/>diuturna admodum e&longs;t. </s> | <s id="s.004435">Aliquantulum <lb/>&longs;plendet plumbago, cæterùm argenti &longs;pu­<lb/>mæ exterius &longs;imilis, infima parte colore ci­<lb/>nereo, media mi&longs;to, cum in puluerem, au­<lb/>rumque imitatur, &longs;i optima fuerit: hoc &longs;o­<lb/>lo differt, quòd non re&longs;i&longs;tit iniuriis cœli, nec <lb/>diuturna admodum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.004436">Con&longs;tat autem ex <lb/>plumbi albi, argentique viui, paribus por­<lb/>tionibus: &longs;alis rur&longs;us Ammoniaci & &longs;ulphu­<lb/><arrow.to.target n="marg590"/><lb/>phuris paribus iterum inter &longs;e portionibus, <lb/>&longs;ed quæ &longs;int priorum &longs;extantes, aut qua­<lb/>drantes. </s> | <s id="s.004436">Con&longs;tat autem ex <lb/>plumbi albi, argentique viui, paribus por­<lb/>tionibus: &longs;alis rur&longs;us Ammoniaci & &longs;ulphu­<lb/><arrow.to.target n="marg590"/><lb/>phuris paribus iterum inter &longs;e portionibus, <lb/>&longs;ed quæ &longs;int priorum &longs;extantes, aut qua­<lb/>drantes. </s> |
| |
| <s id="s.004494">Nec in profundo terræ: &longs;ed iuxta illius &longs;u­<lb/>perficiem inuenitur: quare &longs;i in agris, vel are­<lb/>na na&longs;ceretur, in imo terræ latêret. </s> | <s id="s.004494">Nec in profundo terræ: &longs;ed iuxta illius &longs;u­<lb/>perficiem inuenitur: quare &longs;i in agris, vel are­<lb/>na na&longs;ceretur, in imo terræ latêret. </s> |
| <s id="s.004495">Et velut <pb pagenum="453" xlink:href="016/01/102.jpg"/>carbones, qui in &longs;ummis montium cacumi­<lb/>nibus fiunt, &longs;ub terrra in radice reperiuntur, <lb/>&longs;ic & aurum. </s> | <s id="s.004495">Et velut <pb pagenum="453" xlink:href="016/01/102.jpg"/>carbones, qui in &longs;ummis montium cacumi­<lb/>nibus fiunt, &longs;ub terrra in radice reperiuntur, <lb/>&longs;ic & aurum. </s> |
| <s id="s.004496">Solet & hac cau&longs;a inueniri in <lb/>alueis fluminum inter &longs;axa. </s> | <s id="s.004496">Solet & hac cau&longs;a inueniri in <lb/>alueis fluminum inter &longs;axa. </s> |
| <s id="s.004497">Quamobrem <lb/>cùm vili&longs;&longs;ima metalla in imo recondita &longs;int <lb/>terræ, atque plerunque impura, natura auri <lb/>liberalis, ac veluti prodiga, purum illud ac <lb/>calore nitens proprio, nullí&longs;que ignibus <lb/>aut arte indigens, in ip&longs;a &longs;uperficie colloca­</s> | <s id="s.004497">Quamobrem <lb/>cùm vili&longs;&longs;ima metalla in imo recondita &longs;int <lb/>terræ, atque plerunque impura, natura auri <lb/>liberalis, ac veluti prodiga, purum illud ac <lb/>calore nitens proprio, nullí&longs;que ignibus <lb/>aut arte indigens, in ip&longs;a &longs;uperficie colloca­<arrow.to.target n="marg599"/><lb/>uit. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004498"><arrow.to.target n="marg599"/><lb/>uit. </s> | |
| <s id="s.004499">Gignitur in &longs;ummis montium verticibus <lb/>plerunque modico æri mi&longs;tum: nam & hoc <lb/>fatentur, qui illius hi&longs;toriam, quod in India <lb/>&longs;olet reperiri, &longs;crip&longs;erunt. </s> | <s id="s.004499">Gignitur in &longs;ummis montium verticibus <lb/>plerunque modico æri mi&longs;tum: nam & hoc <lb/>fatentur, qui illius hi&longs;toriam, quod in India <lb/>&longs;olet reperiri, &longs;crip&longs;erunt. </s> |
| <s id="s.004500">Immaturum verò <lb/>per&longs;æpè aquarum incrementis ad plana de­<lb/>ducitur: & vt &longs;olidæ ac validæ &longs;ub&longs;tantiæ <lb/>e&longs;t concoquitur, maturatur ac perficitur. </s> | <s id="s.004500">Immaturum verò <lb/>per&longs;æpè aquarum incrementis ad plana de­<lb/>ducitur: & vt &longs;olidæ ac validæ &longs;ub&longs;tantiæ <lb/>e&longs;t concoquitur, maturatur ac perficitur. </s> |
| <s id="s.004501">Si­<lb/>mul verò attritu arenæ, & lapidum, aut ter­<lb/>ræ, æs ip&longs;um, ac quicquid inutile e&longs;t, ab&longs;u­<lb/>mitur. </s> | <s id="s.004501">Si­<lb/>mul verò attritu arenæ, & lapidum, aut ter­<lb/>ræ, æs ip&longs;um, ac quicquid inutile e&longs;t, ab&longs;u­<lb/>mitur. </s> |
| |
| <s id="s.004562">Sed ad auri hi&longs;toriam reuertor. </s> | <s id="s.004562">Sed ad auri hi&longs;toriam reuertor. </s> |
| <s id="s.004563">Solum <lb/>ip&longs;um inter metalla exiguum bonum &longs;pirat <lb/>odorem: cui &longs;uccedit argentum: æs pe&longs;&longs;imum <lb/>cau&longs;a e&longs;t magnitudo caloris adurentis. </s> | <s id="s.004563">Solum <lb/>ip&longs;um inter metalla exiguum bonum &longs;pirat <lb/>odorem: cui &longs;uccedit argentum: æs pe&longs;&longs;imum <lb/>cau&longs;a e&longs;t magnitudo caloris adurentis. </s> |
| <s id="s.004564">In au­<lb/>ro, quòd &longs;uaui calore generetur eius &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia, nullus odor malus relinquitur: ob id mul­<lb/>torum annorum &longs;patio auri generatio indi­<lb/>get, reliqua breuiore omnia conficiuntur. </s> | <s id="s.004564">In au­<lb/>ro, quòd &longs;uaui calore generetur eius &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia, nullus odor malus relinquitur: ob id mul­<lb/>torum annorum &longs;patio auri generatio indi­<lb/>get, reliqua breuiore omnia conficiuntur. </s> |
| <s id="s.004565">A <lb/>moderato autem calore paruam duritiem <lb/>fieri nece&longs;&longs;e e&longs;t, atque ob id molle aurum, & <lb/>quæcunque benè olent, mollia erunt, vt am­</s> | <s id="s.004565">A <lb/>moderato autem calore paruam duritiem <lb/>fieri nece&longs;&longs;e e&longs;t, atque ob id molle aurum, & <lb/>quæcunque benè olent, mollia erunt, vt am­<arrow.to.target n="marg611"/><lb/>bra. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004566"><arrow.to.target n="marg611"/><lb/>bra. </s> | |
| <s id="s.004567">Quòd &longs;i Geodes Mi&longs;enus ( quem falsò <lb/>Ætitem dicunt, quòd in eo alius re&longs;onet la­<lb/>pis) violam redoleat, & Aldenbergij lapidis <lb/>fragmenta, & Berningerij lapis videantur <lb/>benè olere à mu&longs;co, qui eis circundatur, hoc <lb/>eis aduenit: nam illorum &longs;ub&longs;tantiam, aut <lb/>aliorum duorum benè olere vix po&longs;&longs;ibile e&longs;t, <lb/>quemadmodum etiam &longs;uprà docuimus. <lb/><arrow.to.target n="marg612"/></s> | <s id="s.004567">Quòd &longs;i Geodes Mi&longs;enus ( quem falsò <lb/>Ætitem dicunt, quòd in eo alius re&longs;onet la­<lb/>pis) violam redoleat, & Aldenbergij lapidis <lb/>fragmenta, & Berningerij lapis videantur <lb/>benè olere à mu&longs;co, qui eis circundatur, hoc <lb/>eis aduenit: nam illorum &longs;ub&longs;tantiam, aut <lb/>aliorum duorum benè olere vix po&longs;&longs;ibile e&longs;t, <lb/>quemadmodum etiam &longs;uprà docuimus. <lb/><arrow.to.target n="marg612"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.004572">Hoc totum <lb/>vndequaque (dictu incredibile, &longs;ed omnibus <lb/>eius rei artificibus notum) circumambit auri <lb/>pars tertia grani vnius: nam auri vnciæ duæ <lb/>in pondo 12. ac &longs;emis argenti di&longs;tribuuntur. <lb/></s> | <s id="s.004572">Hoc totum <lb/>vndequaque (dictu incredibile, &longs;ed omnibus <lb/>eius rei artificibus notum) circumambit auri <lb/>pars tertia grani vnius: nam auri vnciæ duæ <lb/>in pondo 12. ac &longs;emis argenti di&longs;tribuuntur. <lb/></s> |
| <s id="s.004573">Argenti vncia in pedes 3200. &longs;eu brachia <lb/>no&longs;trà 2400. quæ à granis &longs;ex auri circum­<lb/>ue&longs;tiuntur vndequaque. </s> | <s id="s.004573">Argenti vncia in pedes 3200. &longs;eu brachia <lb/>no&longs;trà 2400. quæ à granis &longs;ex auri circum­<lb/>ue&longs;tiuntur vndequaque. </s> |
| <s id="s.004574">Atque hæc de du­<lb/>ctili: quæ verò tenuitas auro concedatur, <lb/><expan abbr="dũ">dum</expan> malleo &longs;uper argenti bracteas extenditur, <lb/>haud minore digna e&longs;t admiratione: nam au­<lb/>ri vncia, octo argenti pondo tegit. </s> | <s id="s.004574">Atque hæc de du­<lb/>ctili: quæ verò tenuitas auro concedatur, <lb/><expan abbr="dũ">dum</expan> malleo &longs;uper argenti bracteas extenditur, <lb/>haud minore digna e&longs;t admiratione: nam au­<lb/>ri vncia, octo argenti pondo tegit. </s> |
| <s id="s.004575">Cùm ve­</s> | <s id="s.004575">Cùm ve­<arrow.to.target n="marg613"/><lb/>rò in folia tran&longs;ierint, nequeas quid &longs;it te­<lb/>nuius cogno&longs;cere, aurumne, an argentum: <lb/>itaque incomprehen&longs;ibili argenti tenuitate <lb/>aurum centuplo tenuius e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t, ita <lb/>fit vt auri vncia plus, quam decem terræ iu­<lb/>gera tegere po&longs;&longs;it. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004576"><arrow.to.target n="marg613"/><lb/>rò in folia tran&longs;ierint, nequeas quid &longs;it te­<lb/>nuius cogno&longs;cere, aurumne, an argentum: <lb/>itaque incomprehen&longs;ibili argenti tenuitate <lb/>aurum centuplo tenuius e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t, ita <lb/>fit vt auri vncia plus, quam decem terræ iu­<lb/>gera tegere po&longs;&longs;it. </s> | |
| <s id="s.004577">Contingit hoc ob &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ puritatem, longámque coctionem: ob <lb/>id auro cælaturas ferri, ac chalybis parua <lb/>impen&longs;a ornant, cuius pars maior e&longs;t opere, <lb/>quàm auri. </s> | <s id="s.004577">Contingit hoc ob &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ puritatem, longámque coctionem: ob <lb/>id auro cælaturas ferri, ac chalybis parua <lb/>impen&longs;a ornant, cuius pars maior e&longs;t opere, <lb/>quàm auri. </s> |
| <s id="s.004578">Multiplex hæc ratio, tres tamen <lb/>modos faciliores explicabo. </s> | <s id="s.004578">Multiplex hæc ratio, tres tamen <lb/>modos faciliores explicabo. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.004661">Itaque cùm plumbum al­<lb/>bum liquatur, nigro & argento &longs;upernatat, <lb/>cri&longs;pante vnda in fornacibus, atque &longs;ic bacu­<lb/>lis ferreis &longs;olet extrahi. </s> | <s id="s.004661">Itaque cùm plumbum al­<lb/>bum liquatur, nigro & argento &longs;upernatat, <lb/>cri&longs;pante vnda in fornacibus, atque &longs;ic bacu­<lb/>lis ferreis &longs;olet extrahi. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.004662">Illud magis mirum, quòd plumbum ni­</s> | <s id="s.004662">Illud magis mirum, quòd plumbum ni­<arrow.to.target n="marg630"/><lb/>grum argento, dum fu&longs;um e&longs;t, &longs;upernatet, <lb/>quamuis grauius: atque ea ratione plumbum <lb/>effundunt &longs;upernatans, & argentum &longs;ub&longs;i­<lb/>&longs;tens in imo colligunt va&longs;is. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004663"><arrow.to.target n="marg630"/><lb/>grum argento, dum fu&longs;um e&longs;t, &longs;upernatet, <lb/>quamuis grauius: atque ea ratione plumbum <lb/>effundunt &longs;upernatans, & argentum &longs;ub&longs;i­<lb/>&longs;tens in imo colligunt va&longs;is. </s> | |
| <s id="s.004664">Cau&longs;a huius e&longs;t, <lb/>quòd plumbum licet dum concretum e&longs;t <lb/>grauius fit argento, dum tamen liquatur, te­<lb/>nuius redditur, cùm in fumum tran&longs;ire pa­<lb/>ratum &longs;it, atque perpetuò euane&longs;cat: argen­<lb/>tum verò cùm igne non ab&longs;umatur, neque <lb/>etiam attenuatur: &longs;i enim attenuaretur, & <lb/>vt ab&longs;umeretur pror&longs;us nece&longs;&longs;e foret. </s> | <s id="s.004664">Cau&longs;a huius e&longs;t, <lb/>quòd plumbum licet dum concretum e&longs;t <lb/>grauius fit argento, dum tamen liquatur, te­<lb/>nuius redditur, cùm in fumum tran&longs;ire pa­<lb/>ratum &longs;it, atque perpetuò euane&longs;cat: argen­<lb/>tum verò cùm igne non ab&longs;umatur, neque <lb/>etiam attenuatur: &longs;i enim attenuaretur, & <lb/>vt ab&longs;umeretur pror&longs;us nece&longs;&longs;e foret. </s> |
| <s id="s.004665">Igitur <lb/>cùm plumbi &longs;ub&longs;tantia media &longs;it inter pro­<lb/>priam ac fumi, argenti autem eadem quæ <lb/>ante colliquationem, nihil mirum e&longs;t plum­<lb/>bum liquatum argento liquato &longs;upernatare. <lb/></s> | <s id="s.004665">Igitur <lb/>cùm plumbi &longs;ub&longs;tantia media &longs;it inter pro­<lb/>priam ac fumi, argenti autem eadem quæ <lb/>ante colliquationem, nihil mirum e&longs;t plum­<lb/>bum liquatum argento liquato &longs;upernatare. <lb/></s> |
| <s id="s.004666">Plumbum verò album duplici ratione etiam <lb/>&longs;upernatabit: nam & ip&longs;um ab&longs;umitur igne, <lb/>& leuius e&longs;t nigro, quare non &longs;olùm argen­<lb/>to, &longs;ed & plumbo nigro album &longs;uper&longs;tat. </s> | <s id="s.004666">Plumbum verò album duplici ratione etiam <lb/>&longs;upernatabit: nam & ip&longs;um ab&longs;umitur igne, <lb/>& leuius e&longs;t nigro, quare non &longs;olùm argen­<lb/>to, &longs;ed & plumbo nigro album &longs;uper&longs;tat. </s> |
| |
| <s id="s.004865">Cæterùm quæ inter lapides generan­<lb/>tur, non pa&longs;&longs;im, &longs;ed habet vnaquæque <lb/>gemma &longs;uam matricem. </s> | <s id="s.004865">Cæterùm quæ inter lapides generan­<lb/>tur, non pa&longs;&longs;im, &longs;ed habet vnaquæque <lb/>gemma &longs;uam matricem. </s> |
| <s id="s.004866">Smaragdus pra&longs;­<lb/>&longs;io inna&longs;citur, & ia&longs;pidi quandoque, &longs;i­<lb/>lici, ia&longs;pis. </s> | <s id="s.004866">Smaragdus pra&longs;­<lb/>&longs;io inna&longs;citur, & ia&longs;pidi quandoque, &longs;i­<lb/>lici, ia&longs;pis. </s> |
| <s id="s.004867">Carbunculum ferunt bala&longs;&longs;io, <lb/>cry&longs;tallus marmori, onychi &longs;arda, qua­<lb/>lis apud me e&longs;t, vbi in imo videas ony­<lb/>chem expre&longs;&longs;am, Sardam in &longs;upremo. <lb/></s> | <s id="s.004867">Carbunculum ferunt bala&longs;&longs;io, <lb/>cry&longs;tallus marmori, onychi &longs;arda, qua­<lb/>lis apud me e&longs;t, vbi in imo videas ony­<lb/>chem expre&longs;&longs;am, Sardam in &longs;upremo. <lb/></s> |
| <s id="s.004868">Cogno&longs;cuntur gemmæ, tactu, vi&longs;u, li­</s> | <s id="s.004868">Cogno&longs;cuntur gemmæ, tactu, vi&longs;u, li­<arrow.to.target n="marg670"/><lb/>ma, &longs;ub&longs;tantia. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004869"><arrow.to.target n="marg670"/><lb/>ma, &longs;ub&longs;tantia. </s> | |
| <s id="s.004870">Tactu, quia grauiores <lb/>vitro &longs;unt ac frigidiores. </s> | <s id="s.004870">Tactu, quia grauiores <lb/>vitro &longs;unt ac frigidiores. </s> |
| <s id="s.004871">Vnde Indi gens <lb/>hoc in genere &longs;olerti&longs;&longs;ima, linguæ conta­<lb/>ctu eas probare &longs;olent. </s> | <s id="s.004871">Vnde Indi gens <lb/>hoc in genere &longs;olerti&longs;&longs;ima, linguæ conta­<lb/>ctu eas probare &longs;olent. </s> |
| <s id="s.004872">Sunt autem optimæ, <lb/>quæ frigidi&longs;&longs;imæ. </s> | <s id="s.004872">Sunt autem optimæ, <lb/>quæ frigidi&longs;&longs;imæ. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.004957">Diximus in his, morem Philo&longs;ophi &longs;ecu­<lb/>ti, qui in tam arduis quæ&longs;tionibus &longs;atis e&longs;&longs;e <lb/>putat, &longs;i magis ab&longs;urda deuitemus. </s> | <s id="s.004957">Diximus in his, morem Philo&longs;ophi &longs;ecu­<lb/>ti, qui in tam arduis quæ&longs;tionibus &longs;atis e&longs;&longs;e <lb/>putat, &longs;i magis ab&longs;urda deuitemus. </s> |
| <s id="s.004958">At quòd <lb/>lapides nos tueantur à ca&longs;u, velut de Erano, <lb/>vocata Turche&longs;ia <expan abbr="referũt">referunt</expan>, qu&etail; annulo ge&longs;ta­</s> | <s id="s.004958">At quòd <lb/>lapides nos tueantur à ca&longs;u, velut de Erano, <lb/>vocata Turche&longs;ia <expan abbr="referũt">referunt</expan>, qu&etail; annulo ge&longs;ta­<arrow.to.target n="marg682"/><lb/>ta, &longs;i ex equo cadat homo, excipere omnem <lb/>ictum creditur, atque frangi etiam in fru­<lb/>&longs;ta &longs;eruato homine, minus difficilem ha­<lb/>bet cau&longs;am, tamet&longs;i arduam: adiiciunt, <lb/>oportere dono e&longs;&longs;e acceptam. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.004959"><arrow.to.target n="marg682"/><lb/>ta, &longs;i ex equo cadat homo, excipere omnem <lb/>ictum creditur, atque frangi etiam in fru­<lb/>&longs;ta &longs;eruato homine, minus difficilem ha­<lb/>bet cau&longs;am, tamet&longs;i arduam: adiiciunt, <lb/>oportere dono e&longs;&longs;e acceptam. </s> | |
| <s id="s.004960">Lapis hic co­<lb/>lore cœli con&longs;picuus e&longs;t, nitetque. </s> | <s id="s.004960">Lapis hic co­<lb/>lore cœli con&longs;picuus e&longs;t, nitetque. </s> |
| <s id="s.004961">Probatur <lb/>autem, quòd nocte &longs;ubviridis videatur, <lb/>quòd pars auer&longs;a & quæ in imo e&longs;t, nigra <lb/>&longs;it, quòd venas ex inferiore parte recipiat, <lb/>quòd lenis &longs;it nec admodum frigidus, quòd <lb/>denique diluta calx & ei &longs;uperpo&longs;ita cærulea <lb/>videatur, coloremque gemmæ excipiat. </s> | <s id="s.004961">Probatur <lb/>autem, quòd nocte &longs;ubviridis videatur, <lb/>quòd pars auer&longs;a & quæ in imo e&longs;t, nigra <lb/>&longs;it, quòd venas ex inferiore parte recipiat, <lb/>quòd lenis &longs;it nec admodum frigidus, quòd <lb/>denique diluta calx & ei &longs;uperpo&longs;ita cærulea <lb/>videatur, coloremque gemmæ excipiat. </s> |
| <s id="s.004962">Et <lb/>cùm talis etiam fuerit, nec per&longs;picuus, nec <lb/>gemma: lima enim tangitur. </s> | <s id="s.004962">Et <lb/>cùm talis etiam fuerit, nec per&longs;picuus, nec <lb/>gemma: lima enim tangitur. </s> |
| |
| <s id="s.005290">Amethy&longs;to color vini, & grata gemma <lb/>vilis pretij, etiam&longs;i &longs;it orientalis: creditur <lb/>ebrietatem alligatus vmbilico prohibere: & <lb/>(quod diximus <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;uperius) &longs;omnia mouere. </s> | <s id="s.005290">Amethy&longs;to color vini, & grata gemma <lb/>vilis pretij, etiam&longs;i &longs;it orientalis: creditur <lb/>ebrietatem alligatus vmbilico prohibere: & <lb/>(quod diximus <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;uperius) &longs;omnia mouere. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005291">Corallius verò gemma non e&longs;t: eius &longs;pe­<lb/>cies &longs;unt, candida, rubens, & nigra quæ ta­</s> | <s id="s.005291">Corallius verò gemma non e&longs;t: eius &longs;pe­<lb/>cies &longs;unt, candida, rubens, & nigra quæ ta­<arrow.to.target n="marg736"/><lb/>men omnes in eadem planta con&longs;piciuntur. <lb/></s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.005292"><arrow.to.target n="marg736"/><lb/>men omnes in eadem planta con&longs;piciuntur. <lb/></s> | |
| <s id="s.005293">Quò fit vt nec ætate, nec &longs;pecie differant, &longs;ed <lb/>velut lapides reliqui vapore maris tingan­<lb/>tur: tener e&longs;t, atque arbuti in&longs;tar in imo <lb/><arrow.to.target n="marg737"/><lb/>maris inter lapides & &longs;axa oritur. </s> | <s id="s.005293">Quò fit vt nec ætate, nec &longs;pecie differant, &longs;ed <lb/>velut lapides reliqui vapore maris tingan­<lb/>tur: tener e&longs;t, atque arbuti in&longs;tar in imo <lb/><arrow.to.target n="marg737"/><lb/>maris inter lapides & &longs;axa oritur. </s> |
| <s id="s.005294">Nobili&longs;&longs;i­<lb/>mus rubens, & qui ex eo rubet, vt purpu­<lb/>ra, igneum quendam emittens &longs;plendorem, <lb/>è directo ventriculi &longs;u&longs;pen&longs;us illum vehe­<lb/>menter confirmat, quod Albertus, Galeno <lb/>& Auicennæ ad&longs;cribere nititur: tenuis e&longs;t <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ, & inter ea, quæ in mari con­<lb/>cre&longs;cunt etiam tenui&longs;&longs;imæ, ideóque confir­<lb/>mat membra, & &longs;piritus temperat. </s> | <s id="s.005294">Nobili&longs;&longs;i­<lb/>mus rubens, & qui ex eo rubet, vt purpu­<lb/>ra, igneum quendam emittens &longs;plendorem, <lb/>è directo ventriculi &longs;u&longs;pen&longs;us illum vehe­<lb/>menter confirmat, quod Albertus, Galeno <lb/>& Auicennæ ad&longs;cribere nititur: tenuis e&longs;t <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ, & inter ea, quæ in mari con­<lb/>cre&longs;cunt etiam tenui&longs;&longs;imæ, ideóque confir­<lb/>mat membra, & &longs;piritus temperat. </s> |
| <s id="s.005295">Vnde <lb/>qui talis e&longs;t qualem &longs;uprà e&longs;&longs;e debere di­<lb/>ximus, cor & cerebrum confirmat, men­<lb/>tem exhilarat, & morbo comitiali aduer&longs;a­<lb/>tur. </s> | <s id="s.005295">Vnde <lb/>qui talis e&longs;t qualem &longs;uprà e&longs;&longs;e debere di­<lb/>ximus, cor & cerebrum confirmat, men­<lb/>tem exhilarat, & morbo comitiali aduer&longs;a­<lb/>tur. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005421">Limacius lapis in capite limacis, quæ <lb/>cortice non integitur, &longs;olet generari. </s> | <s id="s.005421">Limacius lapis in capite limacis, quæ <lb/>cortice non integitur, &longs;olet generari. </s> |
| <s id="s.005422">Hunc <lb/>vt o&longs;tendere po&longs;&longs;um, candido colore, & <lb/>a&longs;pera &longs;uperficie e&longs;&longs;e oportet, quòd ex <lb/>aquea &longs;ub&longs;tantia coactus &longs;it frigore, & ob <lb/>id etiam paruus, quòd in paruo animali <lb/>inuentus. </s> | <s id="s.005422">Hunc <lb/>vt o&longs;tendere po&longs;&longs;um, candido colore, & <lb/>a&longs;pera &longs;uperficie e&longs;&longs;e oportet, quòd ex <lb/>aquea &longs;ub&longs;tantia coactus &longs;it frigore, & ob <lb/>id etiam paruus, quòd in paruo animali <lb/>inuentus. </s> |
| <s id="s.005423">Putant alligatum, quartanam pa­</s> | <s id="s.005423">Putant alligatum, quartanam pa­<arrow.to.target n="marg760"/><lb/>tientibus prode&longs;&longs;e non parum. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.005424"><arrow.to.target n="marg760"/><lb/>tientibus prode&longs;&longs;e non parum. </s> | |
| <s id="s.005425">In perca pi&longs;­<lb/>ce paruo, hunc coruum vocant, cùm ca­<lb/>put magnum habeat, duo lapides inue­<lb/>niuntur candidi, oblongi, plani, altera <lb/>parte qua&longs;i dentati, quos lithia&longs;i conferre <lb/>creditum e&longs;t. </s> | <s id="s.005425">In perca pi&longs;­<lb/>ce paruo, hunc coruum vocant, cùm ca­<lb/>put magnum habeat, duo lapides inue­<lb/>niuntur candidi, oblongi, plani, altera <lb/>parte qua&longs;i dentati, quos lithia&longs;i conferre <lb/>creditum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.005426">Auxiliatur & podagricis ( vt <lb/>ferunt ) doloribus, & quantò maior fuerit. <lb/><arrow.to.target n="marg761"/></s> | <s id="s.005426">Auxiliatur & podagricis ( vt <lb/>ferunt ) doloribus, & quantò maior fuerit. <lb/><arrow.to.target n="marg761"/></s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.005491">Ophites verò viride e&longs;t, maculis totum <lb/>plerunque albis, tum verò alterius coloris <lb/>di&longs;tinguitur. </s> | <s id="s.005491">Ophites verò viride e&longs;t, maculis totum <lb/>plerunque albis, tum verò alterius coloris <lb/>di&longs;tinguitur. </s> |
| <s id="s.005492"><expan abbr="Frequ&etilde;tes">Frequentes</expan> vidi ex eo columnas, <lb/>tum men&longs;as: &longs;icut & ex eo alio genere <lb/>varij coloris men&longs;a e&longs;t apud Andream Al­</s> | <s id="s.005492"><expan abbr="Frequ&etilde;tes">Frequentes</expan> vidi ex eo columnas, <lb/>tum men&longs;as: &longs;icut & ex eo alio genere <lb/>varij coloris men&longs;a e&longs;t apud Andream Al­<arrow.to.target n="marg772"/><lb/>ciatum non mediocris pulchritudinis. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.005493"><arrow.to.target n="marg772"/><lb/>ciatum non mediocris pulchritudinis. </s> | |
| <s id="s.005494">Inue­<lb/>niuntur quandoque in pario formæ con&longs;pi­<lb/>cuæ venarum varietate ac concur&longs;u, quæ <lb/>effigiem picta haut inferiorem referunt. <lb/></s> | <s id="s.005494">Inue­<lb/>niuntur quandoque in pario formæ con&longs;pi­<lb/>cuæ venarum varietate ac concur&longs;u, quæ <lb/>effigiem picta haut inferiorem referunt. <lb/></s> |
| <s id="s.005495">Nam præter reliquas in æde Sapientiæ <lb/>Con&longs;tantinopoli imago B. </s> | <s id="s.005495">Nam præter reliquas in æde Sapientiæ <lb/>Con&longs;tantinopoli imago B. </s> |
| <s id="s.005496">Ioannis Bapti&longs;tæ <lb/>tergore cameli tecti videtur, quæ ab&longs;olu­<lb/>ti&longs;&longs;ima e&longs;t in omnibus, præterquàm quòd <lb/>alterum ex pedibus non adeò vt pictura po­<lb/>te&longs;t, exprimit. </s> | <s id="s.005496">Ioannis Bapti&longs;tæ <lb/>tergore cameli tecti videtur, quæ ab&longs;olu­<lb/>ti&longs;&longs;ima e&longs;t in omnibus, præterquàm quòd <lb/>alterum ex pedibus non adeò vt pictura po­<lb/>te&longs;t, exprimit. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.005944"><margin.target id="marg836"/>Tenuitatis <lb/>ratio in ar­<lb/>boribus. <lb/></s> | <s id="s.005944"><margin.target id="marg836"/>Tenuitatis <lb/>ratio in ar­<lb/>boribus. <lb/></s> |
| <s id="s.005945">Lib. 1. de <lb/>plantar. </s> | <s id="s.005945">Lib. 1. de <lb/>plantar. cau. <lb/>cap. |
| <s id="s.005946">cau. <lb/></s> | |
| <s id="s.005947">cap. | |
| | |
| 1.<!-- KEEP S--></s> | 1.<!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006105">Sed ad plantarum hi&longs;toriam redeo. </s> | <s id="s.006105">Sed ad plantarum hi&longs;toriam redeo. </s> |
| <s id="s.006106">Ci­</s> | <s id="s.006106">Ci­<arrow.to.target n="marg862"/><lb/>namomum lauri arbori haud ab&longs;imile e&longs;t, <lb/>folia foliis truncus trunco &longs;imilis, ni&longs;i quòd <lb/>humilis e&longs;t, & latè vt &longs;alix diffunditur. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.006107"><arrow.to.target n="marg862"/><lb/>namomum lauri arbori haud ab&longs;imile e&longs;t, <lb/>folia foliis truncus trunco &longs;imilis, ni&longs;i quòd <lb/>humilis e&longs;t, & latè vt &longs;alix diffunditur. </s> | |
| <s id="s.006108">Sed <lb/>& cinamomi baccæ lauri baccis: verun­<lb/>tamen illæ his minores &longs;unt, & candi­<lb/>cantes. </s> | <s id="s.006108">Sed <lb/>& cinamomi baccæ lauri baccis: verun­<lb/>tamen illæ his minores &longs;unt, & candi­<lb/>cantes. </s> |
| <s id="s.006109">Vnde licet coniectari arborem <lb/>vnam e&longs;&longs;e, &longs;ed regionibus &longs;olùm di&longs;tingui. <lb/></s> | <s id="s.006109">Vnde licet coniectari arborem <lb/>vnam e&longs;&longs;e, &longs;ed regionibus &longs;olùm di&longs;tingui. <lb/></s> |
| <s id="s.006110">Calor enim Indiæ humorem corticis con­<lb/>coquere optimè pote&longs;t, Europæ nequit. </s> | <s id="s.006110">Calor enim Indiæ humorem corticis con­<lb/>coquere optimè pote&longs;t, Europæ nequit. </s> |
| |
| <s id="s.006694">Salutares verò loto, fago, & Indicæ ho­<lb/>bio. </s> | <s id="s.006694">Salutares verò loto, fago, & Indicæ ho­<lb/>bio. </s> |
| <s id="s.006695">Quibus ob odorem vtilis, vt ro&longs;æ, <lb/>myrto, nardo, malo medico, iunipero, ve­<lb/>lut mala buxo. </s> | <s id="s.006695">Quibus ob odorem vtilis, vt ro&longs;æ, <lb/>myrto, nardo, malo medico, iunipero, ve­<lb/>lut mala buxo. </s> |
| <s id="s.006696">Certauit & in his colorum <lb/>varietate laudati&longs;&longs;imum bra&longs;ilium, alij ver­<lb/>zinum vocant. </s> | <s id="s.006696">Certauit & in his colorum <lb/>varietate laudati&longs;&longs;imum bra&longs;ilium, alij ver­<lb/>zinum vocant. </s> |
| <s id="s.006697">Prouincia e&longs;t Bra&longs;ilia, à <lb/>nemoribus, quæ hoc ligno con&longs;tant, voca­<lb/>ta, arbos non magna, Enzinæ &longs;imilis, &longs;ed <lb/>tenuior, & magis obliqua: folium querci­</s> | <s id="s.006697">Prouincia e&longs;t Bra&longs;ilia, à <lb/>nemoribus, quæ hoc ligno con&longs;tant, voca­<lb/>ta, arbos non magna, Enzinæ &longs;imilis, &longs;ed <lb/>tenuior, & magis obliqua: folium querci­<arrow.to.target n="marg943"/><lb/>num, non tamen a&longs;perum: cortex ex arbo­<lb/>re potius propter &longs;iccitatem &longs;pontè excidit. <lb/><arrow.to.target n="marg944"/></s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.006698"><arrow.to.target n="marg943"/><lb/>num, non tamen a&longs;perum: cortex ex arbo­<lb/>re potius propter &longs;iccitatem &longs;pontè excidit. <lb/><arrow.to.target n="marg944"/></s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006699"><margin.target id="marg943"/>Bra&longs;ilium.</s> | <s id="s.006699"><margin.target id="marg943"/>Bra&longs;ilium.</s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006962">Sunt & quædam ex genere arborum, at­<lb/>que herbarum, vt ruta, de qua iam di­<lb/>ximus, &longs;aluia, caulis: arbore&longs;cit & pha­<lb/>&longs;ellus in Senegæ regno, de quo iam di­<lb/>ctum e&longs;t: ex arbore copio&longs;i&longs;&longs;imus proue­<lb/>nit: &longs;unt autem parui, rubri, oculóque ni­<lb/>gro. </s> | <s id="s.006962">Sunt & quædam ex genere arborum, at­<lb/>que herbarum, vt ruta, de qua iam di­<lb/>ximus, &longs;aluia, caulis: arbore&longs;cit & pha­<lb/>&longs;ellus in Senegæ regno, de quo iam di­<lb/>ctum e&longs;t: ex arbore copio&longs;i&longs;&longs;imus proue­<lb/>nit: &longs;unt autem parui, rubri, oculóque ni­<lb/>gro. </s> |
| <s id="s.006963">Alius verò Indicus e&longs;t, magnitudi­<lb/>ne amygdali, quem apud me &longs;eruo, & cu­<lb/>ius feci periculum. </s> | <s id="s.006963">Alius verò Indicus e&longs;t, magnitudi­<lb/>ne amygdali, quem apud me &longs;eruo, & cu­<lb/>ius feci periculum. </s> |
| <s id="s.006964">Is nulla in parte à ve­</s> | <s id="s.006964">Is nulla in parte à ve­<arrow.to.target n="marg992"/><lb/>ri pha&longs;elli forma deficit: magnitudine ve­<lb/>rò atque &longs;ub&longs;tantia tam corticis, quàm nu­<lb/>clei amygdalis per&longs;imilis e&longs;t. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.006965"><arrow.to.target n="marg992"/><lb/>ri pha&longs;elli forma deficit: magnitudine ve­<lb/>rò atque &longs;ub&longs;tantia tam corticis, quàm nu­<lb/>clei amygdalis per&longs;imilis e&longs;t. </s> | |
| <s id="s.006966">Cortex qua­<lb/>cunque tæda melius ardet: olei enim plu­<lb/>rimùm continet, atque id adeò acre, vt li<lb/>guam feriat magis quàm piper: & ob id <lb/>creditum: mirum in modum prode&longs;&longs;e vul­<lb/>neribus. </s> | <s id="s.006966">Cortex qua­<lb/>cunque tæda melius ardet: olei enim plu­<lb/>rimùm continet, atque id adeò acre, vt li<lb/>guam feriat magis quàm piper: & ob id <lb/>creditum: mirum in modum prode&longs;&longs;e vul­<lb/>neribus. </s> |
| <s id="s.006967">Nucleus, pi&longs;tacij &longs;aporem refert. </s> | <s id="s.006967">Nucleus, pi&longs;tacij &longs;aporem refert. </s> |
| <s id="s.006968">Ob <lb/>id &longs;i ex herba na&longs;ceretur, non leuis lucri pro­<lb/>uincia e&longs;&longs;et illum transferre: nam impen&longs;am, <lb/>oleum corticibus exceptum ad lampadum <lb/>v&longs;um, &longs;uperaret: toto medulla v&longs;uræ loco <lb/>e&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.006968">Ob <lb/>id &longs;i ex herba na&longs;ceretur, non leuis lucri pro­<lb/>uincia e&longs;&longs;et illum transferre: nam impen&longs;am, <lb/>oleum corticibus exceptum ad lampadum <lb/>v&longs;um, &longs;uperaret: toto medulla v&longs;uræ loco <lb/>e&longs;&longs;et. </s> |
| |
| <s id="s.007518"><margin.target id="marg1062"/>Locu&longs;te cibi <lb/>loco &longs;unt <lb/>Afris.</s> | <s id="s.007518"><margin.target id="marg1062"/>Locu&longs;te cibi <lb/>loco &longs;unt <lb/>Afris.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007519"><margin.target id="marg1063"/>Humidum <lb/>pingue quod. <lb/></s> | <s id="s.007519"><margin.target id="marg1063"/>Humidum <lb/>pingue <expan abbr="quoddã">quod<lb/>dam</expan>, quod non <lb/>ardet.</s> |
| <s id="s.007520"><expan abbr="dã">dam</expan>, quod non <lb/>ardet.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007521"><margin.target id="marg1064"/>Locu&longs;tæ, for­<lb/>micæ, papi­<lb/>liones cur <lb/>oua gignant, <lb/>non tamen <lb/>apes.</s> | <s id="s.007521"><margin.target id="marg1064"/>Locu&longs;tæ, for­<lb/>micæ, papi­<lb/>liones cur <lb/>oua gignant, <lb/>non tamen <lb/>apes.</s> |
| |
| <s id="s.007832">Secundò, cur pi&longs;ces: tertiò, quare quæ <lb/>imperfecta &longs;unt, animal generare nequeant. <lb/><arrow.to.target n="marg1092"/></s> | <s id="s.007832">Secundò, cur pi&longs;ces: tertiò, quare quæ <lb/>imperfecta &longs;unt, animal generare nequeant. <lb/><arrow.to.target n="marg1092"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007833"><margin.target id="marg1092"/>Cur aues om. <lb/></s> | <s id="s.007833"><margin.target id="marg1092"/>Cur aues om<lb/>nes ex ouis <lb/>generentur.</s> |
| <s id="s.007834">nes ex ouis <lb/>generentur.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007835">Primùm igitur ratione magna factum vi­<lb/>detur: nam aut paucos pullos, aut multas <lb/>aues generare nece&longs;&longs;arium erat. </s> | <s id="s.007835">Primùm igitur ratione magna factum vi­<lb/>detur: nam aut paucos pullos, aut multas <lb/>aues generare nece&longs;&longs;arium erat. </s> |
| |
| <s id="s.007846">Nam vnum ouum magnum videbis, <lb/>alterum mediocre, &longs;cilicet quod perendie edi­<lb/>tura erat, reliqua multitudo granis &longs;orgi &longs;eu <lb/>milicæ per&longs;imilis e&longs;t. </s> | <s id="s.007846">Nam vnum ouum magnum videbis, <lb/>alterum mediocre, &longs;cilicet quod perendie edi­<lb/>tura erat, reliqua multitudo granis &longs;orgi &longs;eu <lb/>milicæ per&longs;imilis e&longs;t. </s> |
| <s id="s.007847">Oua autem edita pri­<lb/>mùm ab&longs;que incommodo diu ab aue fota, <lb/>animal perfectum gignere po&longs;&longs;unt: & plura <lb/>&longs;imul fouentur, ita vt quod in quatuor, aut <lb/>&longs;ex men&longs;ibus pullos in vtero ge&longs;tando vix <lb/>perficeretur, in ouis vno men&longs;e ab&longs;oluitur. <lb/></s> | <s id="s.007847">Oua autem edita pri­<lb/>mùm ab&longs;que incommodo diu ab aue fota, <lb/>animal perfectum gignere po&longs;&longs;unt: & plura <lb/>&longs;imul fouentur, ita vt quod in quatuor, aut <lb/>&longs;ex men&longs;ibus pullos in vtero ge&longs;tando vix <lb/>perficeretur, in ouis vno men&longs;e ab&longs;oluitur. <lb/></s> |
| <s id="s.007848"><expan abbr="Manife&longs;tũ">Manife&longs;tum</expan> e&longs;t igitur cur aues non pullos, &longs;ed <lb/>oua pariant. </s> | <s id="s.007848"><expan abbr="Manife&longs;tũ">Manife&longs;tum</expan> e&longs;t igitur cur aues non pullos, &longs;ed <lb/>oua pariant. </s> |
| <s id="s.007849">Quædam tamen animal, vt ve&longs;­</s> | <s id="s.007849">Quædam tamen animal, vt ve&longs;­<arrow.to.target n="marg1093"/><lb/>pertilio: h&etail;c enim &longs;ola inter volucres animal, <pb pagenum="521" xlink:href="016/01/170.jpg"/>non ouum, parit: quoniam parùm volat, <lb/>tota enim hyeme latet reliquis anni parti­<lb/>bus, non ni&longs;i &longs;ub crepu&longs;culo: dentes habet <lb/>non ro&longs;trum, mammas cum lacte quibus <lb/>filios nutriat, & alas membrana quadam <lb/>contextas, non pennis. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.007850"><arrow.to.target n="marg1093"/><lb/>pertilio: h&etail;c enim &longs;ola inter volucres animal, <pb pagenum="521" xlink:href="016/01/170.jpg"/>non ouum, parit: quoniam parùm volat, <lb/>tota enim hyeme latet reliquis anni parti­<lb/>bus, non ni&longs;i &longs;ub crepu&longs;culo: dentes habet <lb/>non ro&longs;trum, mammas cum lacte quibus <lb/>filios nutriat, & alas membrana quadam <lb/>contextas, non pennis. </s> | |
| <s id="s.007851">Sed & hoc vulpe­<lb/>culæ commune e&longs;t inter volucres. </s> | <s id="s.007851">Sed & hoc vulpe­<lb/>culæ commune e&longs;t inter volucres. </s> |
| <s id="s.007852">At hæ <lb/>aues non &longs;unt, licet volent: quæ enim <lb/>aues &longs;unt, pluma integuntur, ro&longs;trum ha­<lb/>bent non dentes, ve&longs;ica & mammis ac lacte <lb/><arrow.to.target n="marg1094"/><lb/>carent: & ouum pariunt. </s> | <s id="s.007852">At hæ <lb/>aues non &longs;unt, licet volent: quæ enim <lb/>aues &longs;unt, pluma integuntur, ro&longs;trum ha­<lb/>bent non dentes, ve&longs;ica & mammis ac lacte <lb/><arrow.to.target n="marg1094"/><lb/>carent: & ouum pariunt. </s> |
| <s id="s.007853">Oua autem auium <lb/>bicolora &longs;unt, pi&longs;cium autem vnius tantùm <lb/>locoris. </s> | <s id="s.007853">Oua autem auium <lb/>bicolora &longs;unt, pi&longs;cium autem vnius tantùm <lb/>locoris. </s> |
| |
| <s id="s.007914"><margin.target id="marg1100"/>Erinaceus.</s> | <s id="s.007914"><margin.target id="marg1100"/>Erinaceus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007915"><margin.target id="marg1101"/>Ouium vtili. <lb/></s> | <s id="s.007915"><margin.target id="marg1101"/>Ouium vtili<lb/>tas, lib. |
| <s id="s.007916">tas, lib. | |
| | |
| 3. <lb/>Georg.</s> | 3. <lb/>Georg.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.008354">Sed de alce inferiùs dicemus. </s> | <s id="s.008354">Sed de alce inferiùs dicemus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008355">Animal aliud mittit Æthiopia, parte an­</s> | <s id="s.008355">Animal aliud mittit Æthiopia, parte an­<arrow.to.target n="marg1132"/><lb/>teriore vulpi per&longs;imile, cauda & po&longs;teriore <lb/>cercopitheco, pedibus anterioribus huma­<lb/>nis, auribus ve&longs;pertilionis, quod crumenam <lb/>habet &longs;ub ventre, qua catulos vndequaque <lb/>gerit, nec dimittit, ni&longs;i dum lactare vult. <lb/><arrow.to.target n="marg1133"/><lb/>Mittit & India occidentalis Chiurcam è mu­<lb/>&longs;telino genere, quæ eodem modo filios &longs;e­<lb/>cum fert. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.008356"><arrow.to.target n="marg1132"/><lb/>teriore vulpi per&longs;imile, cauda & po&longs;teriore <lb/>cercopitheco, pedibus anterioribus huma­<lb/>nis, auribus ve&longs;pertilionis, quod crumenam <lb/>habet &longs;ub ventre, qua catulos vndequaque <lb/>gerit, nec dimittit, ni&longs;i dum lactare vult. <lb/><arrow.to.target n="marg1133"/><lb/>Mittit & India occidentalis Chiurcam è mu­<lb/>&longs;telino genere, quæ eodem modo filios &longs;e­<lb/>cum fert. </s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008357"><margin.target id="marg1132"/>Animal m<gap/>­<lb/>&longs;tro&longs;um. </s> | <s id="s.008357"><margin.target id="marg1132"/>Animal m<gap/>­<lb/>&longs;tro&longs;um. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008636">Sed ad pi&longs;ces iam veniamus: qui non­<lb/>nunquam in aquis &longs;ulphureis calidis inue­<lb/>niuntur, vt apud Budam Pannoniæ vrbem: <lb/>nonnunquam verò in alumino&longs;is, vt apud <lb/>Iulium carnicum. </s> | <s id="s.008636">Sed ad pi&longs;ces iam veniamus: qui non­<lb/>nunquam in aquis &longs;ulphureis calidis inue­<lb/>niuntur, vt apud Budam Pannoniæ vrbem: <lb/>nonnunquam verò in alumino&longs;is, vt apud <lb/>Iulium carnicum. </s> |
| <s id="s.008637">Immen&longs;a &longs;unt animan­<lb/>tium in aquis, præ&longs;ertim mari, ac magis in <lb/>Oceano, præcipuè &longs;ub torrida zona quoniam <lb/>ibi calor, & humor ad incrementum faciunt, <lb/>&longs;al&longs;edo ad con&longs;eruationem. </s> | <s id="s.008637">Immen&longs;a &longs;unt animan­<lb/>tium in aquis, præ&longs;ertim mari, ac magis in <lb/>Oceano, præcipuè &longs;ub torrida zona quoniam <lb/>ibi calor, & humor ad incrementum faciunt, <lb/>&longs;al&longs;edo ad con&longs;eruationem. </s> |
| <s id="s.008638">Va&longs;titas qua­</s> | <s id="s.008638">Va&longs;titas qua­<arrow.to.target n="marg1174"/><lb/>rundam, vt Cete incredibilis, rugiunt o&longs;­<lb/>culis cubitalibus iuxta nares po&longs;itis tantum <lb/>aquæ effundunt, vt naues etiam prægran­<lb/><arrow.to.target n="marg1175"/><lb/>des obruant. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.008639"><arrow.to.target n="marg1174"/><lb/>rundam, vt Cete incredibilis, rugiunt o&longs;­<lb/>culis cubitalibus iuxta nares po&longs;itis tantum <lb/>aquæ effundunt, vt naues etiam prægran­<lb/><arrow.to.target n="marg1175"/><lb/>des obruant. </s> | |
| <s id="s.008640">Ex earum pinnis virgæ &longs;unt <lb/>pulcherrimæ, quæ o&longs;&longs;eæ &longs;eu corneæ viden­<lb/>tur: &longs;unt enim nigræ, &longs;imiles cornibus bu­<lb/>balorum, & adeò flexiles, vt nunquam rum­<lb/>pantur: nitent præcipuè in &longs;ole, &longs;ic vt au­<lb/>reæ videantur. </s> | <s id="s.008640">Ex earum pinnis virgæ &longs;unt <lb/>pulcherrimæ, quæ o&longs;&longs;eæ &longs;eu corneæ viden­<lb/>tur: &longs;unt enim nigræ, &longs;imiles cornibus bu­<lb/>balorum, & adeò flexiles, vt nunquam rum­<lb/>pantur: nitent præcipuè in &longs;ole, &longs;ic vt au­<lb/>reæ videantur. </s> |
| <s id="s.008641">Singula fila virgam vnam ha­<lb/>bent, atque ob id in vna pinna plurim&etail;: virgis <lb/>enim pinnæ con&longs;tare videntur. </s> | <s id="s.008641">Singula fila virgam vnam ha­<lb/>bent, atque ob id in vna pinna plurim&etail;: virgis <lb/>enim pinnæ con&longs;tare videntur. </s> |
| <s id="s.008642">Os verò ca­<lb/>pitis adeò patens, vt ex eo nauiculam effi­<lb/>cere queas. </s> | <s id="s.008642">Os verò ca­<lb/>pitis adeò patens, vt ex eo nauiculam effi­<lb/>cere queas. </s> |
| |
| <s id="s.008718"><margin.target id="marg1185"/>Raia homini <lb/>amica.</s> | <s id="s.008718"><margin.target id="marg1185"/>Raia homini <lb/>amica.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008719"><margin.target id="marg1186"/>Cur &longs;ola <lb/>raia alterius <lb/>generis pi. <lb/></s> | <s id="s.008719"><margin.target id="marg1186"/>Cur &longs;ola <lb/>raia alterius <lb/>generis pi<lb/>&longs;cibus mi­<lb/>&longs;ceatur.</s> |
| <s id="s.008720">&longs;cibus mi­<lb/>&longs;ceatur.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008721"><margin.target id="marg1187"/>Pi&longs;ces mari­<lb/>ni cur adeò <lb/>magni.</s> | <s id="s.008721"><margin.target id="marg1187"/>Pi&longs;ces mari­<lb/>ni cur adeò <lb/>magni.</s> |
| |
| <s id="s.008918">In India etiam referunt auem e&longs;&longs;e rapa­<lb/>cem, longè aquila maiorem, nigram, purpu­<lb/>reámque, intercur&longs;antibus pennis candidis: <lb/>cuius ro&longs;trum fuluum, cæruleóque &longs;eu phœ­<lb/>niceo colore di&longs;tinctum, adeò pulchrè, vt <lb/>nil iucundius vi&longs;u e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it: vnde & ob <lb/>pulchritudinem, & ob magnitudinem, ca­<lb/>puli ex ro&longs;tro huius auis fieri &longs;olent: con­<lb/>&longs;tat autem prædurum hoc ro&longs;trum e&longs;&longs;e opor­<lb/>tere. </s> | <s id="s.008918">In India etiam referunt auem e&longs;&longs;e rapa­<lb/>cem, longè aquila maiorem, nigram, purpu­<lb/>reámque, intercur&longs;antibus pennis candidis: <lb/>cuius ro&longs;trum fuluum, cæruleóque &longs;eu phœ­<lb/>niceo colore di&longs;tinctum, adeò pulchrè, vt <lb/>nil iucundius vi&longs;u e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it: vnde & ob <lb/>pulchritudinem, & ob magnitudinem, ca­<lb/>puli ex ro&longs;tro huius auis fieri &longs;olent: con­<lb/>&longs;tat autem prædurum hoc ro&longs;trum e&longs;&longs;e opor­<lb/>tere. </s> |
| <s id="s.008919">Hanc volantium auium maximam <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tat. </s> | <s id="s.008919">Hanc volantium auium maximam <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tat. </s> |
| <s id="s.008920">Vnde alas ingentes talibus <lb/>e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: quò enim maiores ac du­<lb/>riores, eò celeriùs volant. </s> | <s id="s.008920">Vnde alas ingentes talibus <lb/>e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: quò enim maiores ac du­<lb/>riores, eò celeriùs volant. </s> |
| <s id="s.008921">Si autem mol­<lb/>les, præ&longs;tat e&longs;&longs;e mediocres, quoniam maio­</s> | <s id="s.008921">Si autem mol­<lb/>les, præ&longs;tat e&longs;&longs;e mediocres, quoniam maio­<arrow.to.target n="marg1220"/><lb/>res flectuntur, & impediunt: velut & olo­<lb/>ribus, qui &longs;ola fermè magnitudine ab an­<lb/>&longs;ere di&longs;tinguuntur, quamuis candidi toti <lb/>&longs;int, & inter omnes aues &longs;uaui&longs;&longs;imè occi­<lb/>nant: vox tamen, vt &longs;æpiùs audiens con&longs;i­<lb/>deraui, an&longs;erina e&longs;t. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.008922"><arrow.to.target n="marg1220"/><lb/>res flectuntur, & impediunt: velut & olo­<lb/>ribus, qui &longs;ola fermè magnitudine ab an­<lb/>&longs;ere di&longs;tinguuntur, quamuis candidi toti <lb/>&longs;int, & inter omnes aues &longs;uaui&longs;&longs;imè occi­<lb/>nant: vox tamen, vt &longs;æpiùs audiens con&longs;i­<lb/>deraui, an&longs;erina e&longs;t. </s> | |
| <s id="s.008923">Atque hoc genus <lb/>auium tam laudatum, di&longs;cerpit &longs;uos, ac <lb/>deuorat, in morte verò dulcè canit. </s> | <s id="s.008923">Atque hoc genus <lb/>auium tam laudatum, di&longs;cerpit &longs;uos, ac <lb/>deuorat, in morte verò dulcè canit. </s> |
| <s id="s.008924">Vnde <lb/>Ouidius: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Sic vbi fata vocant vdis abiectus in herbis, <lb/>Ad vada Mæandri concinit albus olor.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> | <s id="s.008924">Vnde <lb/>Ouidius: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Sic vbi fata vocant vdis abiectus in herbis, <lb/>Ad vada Mæandri concinit albus olor.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.009000"><margin.target id="marg1233"/>Cur aues ca­<lb/>put paruum <lb/>habeant.</s> | <s id="s.009000"><margin.target id="marg1233"/>Cur aues ca­<lb/>put paruum <lb/>habeant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009001"><margin.target id="marg1234"/>Aues cur <expan abbr="d&etilde;-tib">den­<lb/>tib</expan> us <expan abbr="careãt">careant</expan></s> | <s id="s.009001"><margin.target id="marg1234"/>Aues cur <expan abbr="d&etilde;-tibus">den­<lb/>tibus</expan> <expan abbr="careãt">careant</expan></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009002"><margin.target id="marg1235"/>Cur aues ve­<lb/>&longs;ica careant.</s> | <s id="s.009002"><margin.target id="marg1235"/>Cur aues ve­<lb/>&longs;ica careant.</s> |
| |
| <s id="s.009012">adeò ve­<lb/>rò odit aërem, vt &longs;i cogatur in lucem egre­<lb/>di, breui&longs;&longs;imo temporis &longs;patio exanimetur. <lb/></s> | <s id="s.009012">adeò ve­<lb/>rò odit aërem, vt &longs;i cogatur in lucem egre­<lb/>di, breui&longs;&longs;imo temporis &longs;patio exanimetur. <lb/></s> |
| <s id="s.009013">Di&longs;&longs;idet & cauda, quor&longs;um enim effingere <lb/>tam longam caudam &longs;ub terra habitanti? <lb/></s> | <s id="s.009013">Di&longs;&longs;idet & cauda, quor&longs;um enim effingere <lb/>tam longam caudam &longs;ub terra habitanti? <lb/></s> |
| <s id="s.009014">Eadem ratione & crura habet breui&longs;&longs;ima, & <lb/>vngues acuti&longs;&longs;imos: vnde crurum breuitas <lb/>nece&longs;&longs;aria per angu&longs;ta penetranti, & vn­<lb/>guium acuitas, vt terram commodè perfode­<lb/>re po&longs;&longs;it: adeò autem hoc opus celeriter, & <lb/>amplè explet, vt qui viderint primò defo&longs;­<lb/>&longs;am talpa humum, multùm admirentur. </s> | <s id="s.009014">Eadem ratione & crura habet breui&longs;&longs;ima, & <lb/>vngues acuti&longs;&longs;imos: vnde crurum breuitas <lb/>nece&longs;&longs;aria per angu&longs;ta penetranti, & vn­<lb/>guium acuitas, vt terram commodè perfode­<lb/>re po&longs;&longs;it: adeò autem hoc opus celeriter, & <lb/>amplè explet, vt qui viderint primò defo&longs;­<lb/>&longs;am talpa humum, multùm admirentur. </s> |
| <s id="s.009015">Pa­<lb/>lam e&longs;t igitur naturam in cunctis &longs;olicitam <lb/>mirum in modum fui&longs;&longs;e, nec obiter, &longs;ed ex <lb/>&longs;ententia omnia præuidi&longs;&longs;e, <expan abbr="hominé&longs;q;">hominé&longs;que</expan> qui­</s> | <s id="s.009015">Pa­<lb/>lam e&longs;t igitur naturam in cunctis &longs;olicitam <lb/>mirum in modum fui&longs;&longs;e, nec obiter, &longs;ed ex <lb/>&longs;ententia omnia præuidi&longs;&longs;e, <expan abbr="hominé&longs;q;">hominé&longs;que</expan> qui­<arrow.to.target n="marg1239"/><lb/>bus hoc beneficium Deus largitus e&longs;t, vt cau­<lb/>&longs;am rerum primam <expan abbr="inu&etilde;iant">inueniant</expan>, participes e&longs;&longs;e <lb/>illius primæ naturæ: <expan abbr="neq;">neque</expan> alterius e&longs;&longs;e generis <lb/>naturam, quæ hæc con&longs;tituit, ab <expan abbr="illorũ">illorum</expan> <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan>, <lb/>qui cau&longs;am eorum, cur ita facta &longs;int, plenè <lb/>a&longs;&longs;equi potuerunt. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.009016"><arrow.to.target n="marg1239"/><lb/>bus hoc beneficium Deus largitus e&longs;t, vt cau­<lb/>&longs;am rerum primam <expan abbr="inu&etilde;iant">inueniant</expan>, participes e&longs;&longs;e <lb/>illius primæ naturæ: <expan abbr="neq;">neque</expan> alterius e&longs;&longs;e generis <lb/>naturam, quæ hæc con&longs;tituit, ab <expan abbr="illorũ">illorum</expan> <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan>, <lb/>qui cau&longs;am eorum, cur ita facta &longs;int, plenè <lb/>a&longs;&longs;equi potuerunt. </s> | |
| <s id="s.009017">Nullum itaque &longs;ub terra <lb/>perpetuò viuens animal &longs;anguine præditum <lb/>præter talpam e&longs;t inuentum: nam &longs;erpentum, <lb/>& ranarum pernicio&longs;arum quædam genera, <lb/>non &longs;olum &longs;ub terra, & in &longs;epulchris vetu­<lb/>&longs;ti&longs;&longs;imis, &longs;ed quòd magis mirum dictu e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg1240"/><lb/>etiam in &longs;axis &longs;olidis inuenta &longs;unt. </s> | <s id="s.009017">Nullum itaque &longs;ub terra <lb/>perpetuò viuens animal &longs;anguine præditum <lb/>præter talpam e&longs;t inuentum: nam &longs;erpentum, <lb/>& ranarum pernicio&longs;arum quædam genera, <lb/>non &longs;olum &longs;ub terra, & in &longs;epulchris vetu­<lb/>&longs;ti&longs;&longs;imis, &longs;ed quòd magis mirum dictu e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg1240"/><lb/>etiam in &longs;axis &longs;olidis inuenta &longs;unt. </s> |
| <s id="s.009018">Sed hæc & <lb/>&longs;anguine carent propriè, & animal non pa­<lb/>riunt &longs;ui generis, &longs;ed oua aut nihil. </s> | <s id="s.009018">Sed hæc & <lb/>&longs;anguine carent propriè, & animal non pa­<lb/>riunt &longs;ui generis, &longs;ed oua aut nihil. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.009273">At verò reges ip&longs;i & exerci­<lb/>tus & &longs;apientes, cau&longs;æ &longs;unt horum, & vt <lb/>prouinciæ vel pereant, vel diuturna floreant <lb/>felicitate: itaque & cau&longs;as has non &longs;impli­<lb/>citer quidem, &longs;ed vt ad prouincias, regna ac <lb/>ciuitates comparantur, notas e&longs;&longs;e oportet. <lb/></s> | <s id="s.009273">At verò reges ip&longs;i & exerci­<lb/>tus & &longs;apientes, cau&longs;æ &longs;unt horum, & vt <lb/>prouinciæ vel pereant, vel diuturna floreant <lb/>felicitate: itaque & cau&longs;as has non &longs;impli­<lb/>citer quidem, &longs;ed vt ad prouincias, regna ac <lb/>ciuitates comparantur, notas e&longs;&longs;e oportet. <lb/></s> |
| <s id="s.009274">Quamobrem nota hæc &longs;unt, & &longs;igna ac pro­<lb/>digia in horum interitu, ac ortu fieri con­<lb/>&longs;ueuerunt: igitur tanta fuit de his cura. </s> | <s id="s.009274">Quamobrem nota hæc &longs;unt, & &longs;igna ac pro­<lb/>digia in horum interitu, ac ortu fieri con­<lb/>&longs;ueuerunt: igitur tanta fuit de his cura. </s> |
| <s id="s.009275">In <lb/>genere verò nudus creatus e&longs;t, vt formo&longs;ior <lb/>e&longs;&longs;et, tenuior ac humidior. </s> | <s id="s.009275">In <lb/>genere verò nudus creatus e&longs;t, vt formo&longs;ior <lb/>e&longs;&longs;et, tenuior ac humidior. </s> |
| <s id="s.009276">Sed quoniam nu­</s> | <s id="s.009276">Sed quoniam nu­<arrow.to.target n="marg1262"/><lb/>ditas obnoxia erat periculis; & minus firma <lb/>tribus illum armauit præ&longs;idiis: ingenio ad in­<lb/>uentionem nece&longs;&longs;ariorum: &longs;ermone ad auxi­<lb/>lium: manibus ad perfectionem omnium <lb/>eorum, quæ vel ingenio excogita&longs;&longs;et, vel &longs;er­<lb/>mone ab aliis didici&longs;&longs;et. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.009277"><arrow.to.target n="marg1262"/><lb/>ditas obnoxia erat periculis; & minus firma <lb/>tribus illum armauit præ&longs;idiis: ingenio ad in­<lb/>uentionem nece&longs;&longs;ariorum: &longs;ermone ad auxi­<lb/>lium: manibus ad perfectionem omnium <lb/>eorum, quæ vel ingenio excogita&longs;&longs;et, vel &longs;er­<lb/>mone ab aliis didici&longs;&longs;et. </s> | |
| <s id="s.009278">Neque enim aliud <lb/>animal verè loquitur, cùm non ex mente <lb/>profici&longs;catur verbum, nec manus habet, &longs;ed <lb/>manibus aliquid &longs;imile. </s> | <s id="s.009278">Neque enim aliud <lb/>animal verè loquitur, cùm non ex mente <lb/>profici&longs;catur verbum, nec manus habet, &longs;ed <lb/>manibus aliquid &longs;imile. </s> |
| <s id="s.009279">Itaque nece&longs;&longs;aria <lb/>primò inuenit ratione, ædes, ve&longs;tes, arma, ci­<lb/>bos: pò&longs;t terram ac materia metiri: nec his <lb/>contentus, plani&longs;phæriis, &longs;ciotericis, armil­<lb/>li&longs;que ampli&longs;&longs;imam cœli molem, ac vix <expan abbr="m&etilde;-te">men­<lb/>te</expan> conceptam, euocauit in terram, in angu­<lb/>&longs;tumque redigens &longs;ub &longs;en&longs;u ac oculis po&longs;uit. <lb/></s> | <s id="s.009279">Itaque nece&longs;&longs;aria <lb/>primò inuenit ratione, ædes, ve&longs;tes, arma, ci­<lb/>bos: pò&longs;t terram ac materia metiri: nec his <lb/>contentus, plani&longs;phæriis, &longs;ciotericis, armil­<lb/>li&longs;que ampli&longs;&longs;imam cœli molem, ac vix <expan abbr="m&etilde;-te">men­<lb/>te</expan> conceptam, euocauit in terram, in angu­<lb/>&longs;tumque redigens &longs;ub &longs;en&longs;u ac oculis po&longs;uit. <lb/></s> |
| <s id="s.009280">Inde naturalem Philo&longs;ophiam con&longs;tituit, <lb/>reliqua&longs;que &longs;cientias: demum ad leges, qui­<lb/>bus cum pace viuere multitudo po&longs;&longs;et, ani­<lb/>mum applicuit. </s> | <s id="s.009280">Inde naturalem Philo&longs;ophiam con&longs;tituit, <lb/>reliqua&longs;que &longs;cientias: demum ad leges, qui­<lb/>bus cum pace viuere multitudo po&longs;&longs;et, ani­<lb/>mum applicuit. </s> |
| |
| <s id="s.009333">Sub polis ciuitates e&longs;&longs;e populo&longs;as e&longs;t <lb/>impo&longs;&longs;ibile, quoniam &longs;terilis e&longs;t terra, & <expan abbr="in-cõmoda">in­<lb/>commoda</expan> vectio frugum: quamobrem aut pa­<lb/>lantes viuere nece&longs;&longs;e e&longs;t, aut in paruis vil­<lb/>lis. </s> | <s id="s.009333">Sub polis ciuitates e&longs;&longs;e populo&longs;as e&longs;t <lb/>impo&longs;&longs;ibile, quoniam &longs;terilis e&longs;t terra, & <expan abbr="in-cõmoda">in­<lb/>commoda</expan> vectio frugum: quamobrem aut pa­<lb/>lantes viuere nece&longs;&longs;e e&longs;t, aut in paruis vil­<lb/>lis. </s> |
| <s id="s.009334">Qui verò temperatam incolunt <expan abbr="region&etilde;">regionem</expan>, <lb/>mediocres habent vrbes: nam <expan abbr="cõmodius">commodius</expan> fru­<lb/>ges in eas euehunt, & melius ac tutius in his <lb/>quàm in villis ver&longs;antur: <expan abbr="nã">nam</expan> multitudine ho­<lb/>minum, & muris &longs;unt firmiores, <expan abbr="arté&longs;q;">arté&longs;que</expan> &longs;ibi <lb/>inuicem melius auxilio e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.009334">Qui verò temperatam incolunt <expan abbr="region&etilde;">regionem</expan>, <lb/>mediocres habent vrbes: nam <expan abbr="cõmodius">commodius</expan> fru­<lb/>ges in eas euehunt, & melius ac tutius in his <lb/>quàm in villis ver&longs;antur: <expan abbr="nã">nam</expan> multitudine ho­<lb/>minum, & muris &longs;unt firmiores, <expan abbr="arté&longs;q;">arté&longs;que</expan> &longs;ibi <lb/>inuicem melius auxilio e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt. </s> |
| <s id="s.009335">Conti­<lb/>git tamen Romæ, quòd orbis imperium ob­<lb/>tinuerit, magnitudo incredibilis, <expan abbr="nõ">non</expan> mænio­<lb/>rum, &longs;ed populi. </s> | <s id="s.009335">Conti­<lb/>git tamen Romæ, quòd orbis imperium ob­<lb/>tinuerit, magnitudo incredibilis, <expan abbr="nõ">non</expan> mænio­<lb/>rum, &longs;ed populi. </s> |
| <s id="s.009336">At in feruidis regionib. </s> | <s id="s.009336">At in feruidis regionib. ma­<lb/>ximas ciuitates e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: <expan abbr="primũ">primum</expan>, quòd <lb/>&longs;oli pars aut &longs;terilis e&longs;t, &longs;i aquis careat: aut <lb/>fertili&longs;&longs;ima, &longs;i abundet: ob hanc <expan abbr="inæqualitat&etilde;">inæqualitatem</expan> <lb/>cùm locus multitudini alendæ oportunus in­<lb/>uenitur, pars e&longs;t ampli&longs;&longs;imam vrbem condi, <lb/><expan abbr="numero&longs;i&longs;&longs;imumq;">numero&longs;i&longs;&longs;imumque</expan> populum in eam conflue­<lb/>re. </s> |
| <s id="s.009337">ma­<lb/>ximas ciuitates e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: <expan abbr="primũ">primum</expan>, quòd <lb/>&longs;oli pars aut &longs;terilis e&longs;t, &longs;i aquis careat: aut <lb/>fertili&longs;&longs;ima, &longs;i abundet: ob hanc <expan abbr="inæqualitat&etilde;">inæqualitatem</expan> <lb/>cùm locus multitudini alendæ oportunus in­<lb/>uenitur, pars e&longs;t ampli&longs;&longs;imam vrbem condi, <lb/><expan abbr="numero&longs;i&longs;&longs;imumq;">numero&longs;i&longs;&longs;imumque</expan> populum in eam conflue­<lb/>re. </s> | |
| <s id="s.009338">Alia potentior cau&longs;a e&longs;t, quòd cùm procul <pb pagenum="553" xlink:href="016/01/202.jpg"/>veniant merces, & per loca de&longs;erta, <expan abbr="periculo-&longs;áq;">periculo­<lb/>&longs;áque</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t vt &longs;imul plures veniant mer­<lb/>catores, ac in modum agminis, ob <expan abbr="&longs;ecuritat&etilde;">&longs;ecuritatem</expan>: <lb/>quare cum in aliquam vrbem &longs;edem po&longs;ue­<lb/>rint, incommodum nimis e&longs;&longs;et eam &longs;ocieta­<lb/>tem vagari, non &longs;olùm mercatoribus, &longs;ed vr­<lb/>bibus: vnde melius e&longs;t, & longè faciliùs, vi­<lb/>cinos omnes in eum locum confluere, quod <lb/>cùm multis per&longs;euerat annis, contingit <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>è paruo pago vrbem fieri populo&longs;i&longs;&longs;imam. <lb/><arrow.to.target n="marg1270"/><lb/>Tales igitur &longs;unt, Qui&longs;nai, Singui, Camba­<lb/>la, & Cairum. </s> | <s id="s.009338">Alia potentior cau&longs;a e&longs;t, quòd cùm procul <pb pagenum="553" xlink:href="016/01/202.jpg"/>veniant merces, & per loca de&longs;erta, <expan abbr="periculo-&longs;áq;">periculo­<lb/>&longs;áque</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t vt &longs;imul plures veniant mer­<lb/>catores, ac in modum agminis, ob <expan abbr="&longs;ecuritat&etilde;">&longs;ecuritatem</expan>: <lb/>quare cum in aliquam vrbem &longs;edem po&longs;ue­<lb/>rint, incommodum nimis e&longs;&longs;et eam &longs;ocieta­<lb/>tem vagari, non &longs;olùm mercatoribus, &longs;ed vr­<lb/>bibus: vnde melius e&longs;t, & longè faciliùs, vi­<lb/>cinos omnes in eum locum confluere, quod <lb/>cùm multis per&longs;euerat annis, contingit <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>è paruo pago vrbem fieri populo&longs;i&longs;&longs;imam. <lb/><arrow.to.target n="marg1270"/><lb/>Tales igitur &longs;unt, Qui&longs;nai, Singui, Camba­<lb/>la, & Cairum. </s> |
| <s id="s.009339">Hanc ciuitatem Gehoar Il­<lb/>liricus &longs;eruus Elcaim Mahumetanorum <lb/>Pontificis in Ægypto ædificauit &longs;ecuritatis <lb/>cau&longs;a, vocatáque nomine Pontificis Elcaira, <lb/>inde corruptio, vocabulo Cairum. </s> | <s id="s.009339">Hanc ciuitatem Gehoar Il­<lb/>liricus &longs;eruus Elcaim Mahumetanorum <lb/>Pontificis in Ægypto ædificauit &longs;ecuritatis <lb/>cau&longs;a, vocatáque nomine Pontificis Elcaira, <lb/>inde corruptio, vocabulo Cairum. </s> |
| <s id="s.009340">Si quis ob­<lb/>iiciat Byzantium &longs;eu Con&longs;tantinopolim, ta­<lb/>met&longs;i cum his, quæ &longs;exaginta atque amplius <lb/>habent pa&longs;&longs;uum millia in ambitu, conferri <lb/><arrow.to.target n="marg1271"/><lb/>minimè debeat, cau&longs;a tamen imperium e&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.009340">Si quis ob­<lb/>iiciat Byzantium &longs;eu Con&longs;tantinopolim, ta­<lb/>met&longs;i cum his, quæ &longs;exaginta atque amplius <lb/>habent pa&longs;&longs;uum millia in ambitu, conferri <lb/><arrow.to.target n="marg1271"/><lb/>minimè debeat, cau&longs;a tamen imperium e&longs;t. <lb/></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009381"><margin.target id="marg1275"/>Germania <lb/>lingua vt <lb/>Græca felici­<lb/>ter nomina <lb/>iungit. <lb/></s> | <s id="s.009381"><margin.target id="marg1275"/>Germania <lb/>lingua vt <lb/>Græca felici­<lb/>ter nomina <lb/>iungit. <lb/></s> |
| <s id="s.009382">Homines <expan abbr="ed&etilde;">edem</expan>. <lb/></s> | <s id="s.009382">Homines <expan abbr="ed&etilde;">eden<lb/>tes</expan> humanas <lb/>carnes.</s> |
| <s id="s.009383">tes humanas <lb/>carnes.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009384">Sunt & præter hæc di&longs;crimina natura­<lb/>lia &longs;exus, ætatis ac temperamenti, adeò vt <lb/>plus homo ab homine differat, quàm à lu­<lb/>po capra. </s> | <s id="s.009384">Sunt & præter hæc di&longs;crimina natura­<lb/>lia &longs;exus, ætatis ac temperamenti, adeò vt <lb/>plus homo ab homine differat, quàm à lu­<lb/>po capra. </s> |
| |
| <s id="s.009603">Sed vt ad rem reuertar, o&longs;tendi&longs;&longs;e me &longs;cio <lb/>in &longs;ecundo contradicentium medicorum, <lb/>omnes filios patrium aliquid, aut auitum ad <lb/>vnguem retinere: dico autem verrucam, <lb/>vel cicatricem, vel effigiem, vel mores, <lb/>aut manuum lineas. </s> | <s id="s.009603">Sed vt ad rem reuertar, o&longs;tendi&longs;&longs;e me &longs;cio <lb/>in &longs;ecundo contradicentium medicorum, <lb/>omnes filios patrium aliquid, aut auitum ad <lb/>vnguem retinere: dico autem verrucam, <lb/>vel cicatricem, vel effigiem, vel mores, <lb/>aut manuum lineas. </s> |
| <s id="s.009604">Itaque &longs;i bene mi&longs;­<lb/>ceantur hæc &longs;emina, & ad minimas partes <lb/>iungantur, robu&longs;ti fœtus euadunt. </s> | <s id="s.009604">Itaque &longs;i bene mi&longs;­<lb/>ceantur hæc &longs;emina, & ad minimas partes <lb/>iungantur, robu&longs;ti fœtus euadunt. </s> |
| <s id="s.009605">Quam­<lb/>obrem &longs;purij robu&longs;tiores &longs;unt, quoniam ob <lb/>amoris vehementiam &longs;emina multum mi&longs;­<lb/>centur. </s> | <s id="s.009605">Quam­<lb/>obrem &longs;purij robu&longs;tiores &longs;unt, quoniam ob <lb/>amoris vehementiam &longs;emina multum mi&longs;­<lb/>centur. </s> |
| <s id="s.009606">Simili ratione & qui paucos gene­<lb/>rant, non enim conueniunt &longs;emina, in­<lb/>columiores, & validiores gignunt: quia <lb/>quæ non conueniebant, cum mi&longs;ta &longs;unt, cau­</s> | <s id="s.009606">Simili ratione & qui paucos gene­<lb/>rant, non enim conueniunt &longs;emina, in­<lb/>columiores, & validiores gignunt: quia <lb/>quæ non conueniebant, cum mi&longs;ta &longs;unt, cau­<arrow.to.target n="marg1308"/><lb/>&longs;am validam mi&longs;tionis &longs;ortita &longs;unt. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.009607"><arrow.to.target n="marg1308"/><lb/>&longs;am validam mi&longs;tionis &longs;ortita &longs;unt. </s> | |
| <s id="s.009608">Eadem <lb/>ratione muli longæui magis &longs;unt equis, & <lb/>a&longs;inis, à quibus procreantur: nec quia à <lb/>coïtu ab&longs;tineant, nam & qui ex eis coëunt, <lb/>diu viuunt, & qui à coïtu ab&longs;tinent, equi <lb/>parum: relinquitur igitur quòd hoc ob va­<lb/>lidam mi&longs;tionem contingat: nam vbi vali­<lb/>da mi&longs;tio, ibi tenuitas &longs;ub&longs;tantiæ: & vbi te­<lb/>nuis &longs;ub&longs;tantia, ibi & &longs;olida. </s> | <s id="s.009608">Eadem <lb/>ratione muli longæui magis &longs;unt equis, & <lb/>a&longs;inis, à quibus procreantur: nec quia à <lb/>coïtu ab&longs;tineant, nam & qui ex eis coëunt, <lb/>diu viuunt, & qui à coïtu ab&longs;tinent, equi <lb/>parum: relinquitur igitur quòd hoc ob va­<lb/>lidam mi&longs;tionem contingat: nam vbi vali­<lb/>da mi&longs;tio, ibi tenuitas &longs;ub&longs;tantiæ: & vbi te­<lb/>nuis &longs;ub&longs;tantia, ibi & &longs;olida. </s> |
| <s id="s.009609">Cùm enim <lb/>di&longs;&longs;ident, quæ mi&longs;ceri debent, vt attenuen­<lb/>tur plurimo indigent motu, vnde tenuia & <lb/>&longs;olida euadunt. </s> | <s id="s.009609">Cùm enim <lb/>di&longs;&longs;ident, quæ mi&longs;ceri debent, vt attenuen­<lb/>tur plurimo indigent motu, vnde tenuia & <lb/>&longs;olida euadunt. </s> |
| <s id="s.009610">Hinc fit, vt duo homines <lb/><arrow.to.target n="marg1309"/><lb/>eadem temperie præditi, diuer&longs;a &longs;patia vitæ <lb/>attingant, eodem quamvis vtantur regimi­<lb/>ne, alter enim in iuuentute, alter valde &longs;enex <lb/>obibit. </s> | <s id="s.009610">Hinc fit, vt duo homines <lb/><arrow.to.target n="marg1309"/><lb/>eadem temperie præditi, diuer&longs;a &longs;patia vitæ <lb/>attingant, eodem quamvis vtantur regimi­<lb/>ne, alter enim in iuuentute, alter valde &longs;enex <lb/>obibit. </s> |
| |
| <s id="s.010179">Exemplum: Sit di&longs;tantia pedum, ac <lb/>&longs;peculi vlnæ duodecim, &longs;itus verò &longs;peculi &longs;e­<lb/>cundi à primo vlnarum quatuor, tuncque <lb/>pedes di&longs;tent à &longs;peculo vlnis quatuordecim, <lb/>altitudo verò mea vlnæ &longs;ex: ducito quatuor <lb/>di&longs;tantiam locorum &longs;peculi in quatuorde­<lb/>cim di&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fiunt vlnæ quinquaginta &longs;ex, <lb/>quas diuide per duo, differentiam quatuor­<lb/>decim, & duodecim di&longs;tantiarum pedum, <lb/>& &longs;peculi, exeunt vlnæ viginti octo di&longs;tan­<lb/>tiæ &longs;peculi in &longs;ecundo &longs;itu ab imo turris: <lb/>hanc multiplica per &longs;ex altitudinem tuam, <lb/>fiunt centum &longs;exagintaocto: diuide per di­<lb/>&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum tuorum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fuit quatuordecim: exibunt duo­<lb/>decim vlnæ altitudinis turris. </s> | <s id="s.010179">Exemplum: Sit di&longs;tantia pedum, ac <lb/>&longs;peculi vlnæ duodecim, &longs;itus verò &longs;peculi &longs;e­<lb/>cundi à primo vlnarum quatuor, tuncque <lb/>pedes di&longs;tent à &longs;peculo vlnis quatuordecim, <lb/>altitudo verò mea vlnæ &longs;ex: ducito quatuor <lb/>di&longs;tantiam locorum &longs;peculi in quatuorde­<lb/>cim di&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fiunt vlnæ quinquaginta &longs;ex, <lb/>quas diuide per duo, differentiam quatuor­<lb/>decim, & duodecim di&longs;tantiarum pedum, <lb/>& &longs;peculi, exeunt vlnæ viginti octo di&longs;tan­<lb/>tiæ &longs;peculi in &longs;ecundo &longs;itu ab imo turris: <lb/>hanc multiplica per &longs;ex altitudinem tuam, <lb/>fiunt centum &longs;exagintaocto: diuide per di­<lb/>&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum tuorum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fuit quatuordecim: exibunt duo­<lb/>decim vlnæ altitudinis turris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010180">Eodem modo maris altitudinem metie­</s> | <s id="s.010180">Eodem modo maris altitudinem metie­<arrow.to.target n="marg1397"/><lb/>mur: Nam po&longs;ito &longs;peculo &longs;upra oculos <lb/>&longs;ic vt lapidem videamus è puppi, quem pro­<lb/>ræ &longs;ubiacentem directè exi&longs;timamus, detra­<lb/>hemus duplum di&longs;tantiæ pedum à &longs;peculi <lb/>directo, ex &longs;pacio loco lapidis directè &longs;u­<lb/>perpo&longs;ito, & pedum tuorum intercepto, <lb/>re&longs;idiuumque ducemus in altitudinem &longs;pe­<lb/>culi &longs;upra oculos tuos & quod produci­<lb/>tur, diuidemus per di&longs;tantiam pedum duo­<lb/>rum & &longs;peculi, exibitque profunditas <lb/>maris. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.010181"><arrow.to.target n="marg1397"/><lb/>mur: Nam po&longs;ito &longs;peculo &longs;upra oculos <lb/>&longs;ic vt lapidem videamus è puppi, quem pro­<lb/>ræ &longs;ubiacentem directè exi&longs;timamus, detra­<lb/>hemus duplum di&longs;tantiæ pedum à &longs;peculi <lb/>directo, ex &longs;pacio loco lapidis directè &longs;u­<lb/>perpo&longs;ito, & pedum tuorum intercepto, <lb/>re&longs;idiuumque ducemus in altitudinem &longs;pe­<lb/>culi &longs;upra oculos tuos & quod produci­<lb/>tur, diuidemus per di&longs;tantiam pedum duo­<lb/>rum & &longs;peculi, exibitque profunditas <lb/>maris. </s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010182"><margin.target id="marg1397"/>Quomodo <lb/>vi&longs;o lapide <lb/>in imo maris <lb/>altitudinem <lb/>illius &longs;cire <lb/>liceat.</s> | <s id="s.010182"><margin.target id="marg1397"/>Quomodo <lb/>vi&longs;o lapide <lb/>in imo maris <lb/>altitudinem <lb/>illius &longs;cire <lb/>liceat.</s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010345"><margin.target id="marg1424"/>Cur &longs;apori­<lb/>bus odores <lb/>iungantur. <lb/></s> | <s id="s.010345"><margin.target id="marg1424"/>Cur &longs;apori­<lb/>bus odores <lb/>iungantur. <lb/></s> |
| <s id="s.010346">Allij vis mi. <lb/></s> | <s id="s.010346">Allij vis mi<lb/>ra.</s> |
| <s id="s.010347">ra.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010348">Quæ ratio in pipere, & gingibere, ac cina­<lb/><arrow.to.target n="marg1425"/><lb/>momo ob&longs;eruanda, vbi &longs;apor, & odor illo­<lb/>rum te delectent, calorem tamen eorum ve­<lb/>rearis. </s> | <s id="s.010348">Quæ ratio in pipere, & gingibere, ac cina­<lb/><arrow.to.target n="marg1425"/><lb/>momo ob&longs;eruanda, vbi &longs;apor, & odor illo­<lb/>rum te delectent, calorem tamen eorum ve­<lb/>rearis. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010410"><margin.target id="marg1430"/>Vt vinum <lb/>non ace&longs;cat. <lb/></s> | <s id="s.010410"><margin.target id="marg1430"/>Vt vinum <lb/>non ace&longs;cat. <lb/></s> |
| <s id="s.010411">Vt odor mu­<lb/>cidus à vino <lb/>& va&longs;e tol. <lb/></s> | <s id="s.010411">Vt odor mu­<lb/>cidus à vino <lb/>& va&longs;e tol<lb/>latur.</s> |
| <s id="s.010412">latur.</s> | |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010413"><margin.target id="marg1431"/>Vt mu&longs;tum <lb/>dulce toto <lb/>anno ma­<lb/>neat.</s> | <s id="s.010413"><margin.target id="marg1431"/>Vt mu&longs;tum <lb/>dulce toto <lb/>anno ma­<lb/>neat.</s> |
| |
| <s id="s.010823">Cum &longs;piritu verò & &longs;anguinem <lb/>ip&longs;um ferri palàm e&longs;t. </s> | <s id="s.010823">Cum &longs;piritu verò & &longs;anguinem <lb/>ip&longs;um ferri palàm e&longs;t. </s> |
| <s id="s.010824">Cùm verò extra fer­<lb/>tur, dilatatur, refrigeratur & confirmatur, <lb/>&longs;i robu&longs;tæ &longs;int vires. </s> | <s id="s.010824">Cùm verò extra fer­<lb/>tur, dilatatur, refrigeratur & confirmatur, <lb/>&longs;i robu&longs;tæ &longs;int vires. </s> |
| <s id="s.010825">Cùm verò contrahi­<lb/>tur, conculcatur, atque ab&longs;umitur. </s> | <s id="s.010825">Cùm verò contrahi­<lb/>tur, conculcatur, atque ab&longs;umitur. </s> |
| <s id="s.010826">Calor <lb/>&longs;i confirmetur, fiet concoctio, &longs;omnus <lb/>conciliatur, digeruntur excrementa, cu­<lb/>rantúrque morbi: quod etiam inferius edo­</s> | <s id="s.010826">Calor <lb/>&longs;i confirmetur, fiet concoctio, &longs;omnus <lb/>conciliatur, digeruntur excrementa, cu­<lb/>rantúrque morbi: quod etiam inferius edo­<arrow.to.target n="marg1493"/><lb/>cebimus. </s> |
| </p> | |
| <p type="main"> | |
| <s id="s.010827"><arrow.to.target n="marg1493"/><lb/>cebimus. </s> | |
| <s id="s.010828">Contracto verò calore, &longs;omnus <lb/>prohibetur, concoctio vitiatur, retinen­<lb/>tur excrementa, morbique creantur. </s> | <s id="s.010828">Contracto verò calore, &longs;omnus <lb/>prohibetur, concoctio vitiatur, retinen­<lb/>tur excrementa, morbique creantur. </s> |
| <s id="s.010829">Di­<lb/>cendum e&longs;t igitur nunc de paucis animi af­<lb/>fectibus, vt eadem ratione alios a&longs;&longs;equa­<lb/>mur. </s> | <s id="s.010829">Di­<lb/>cendum e&longs;t igitur nunc de paucis animi af­<lb/>fectibus, vt eadem ratione alios a&longs;&longs;equa­<lb/>mur. </s> |
| <s id="s.010830">Igitur in timore cogitur ilicò confer­<lb/>timque &longs;anguis in interioribus partibus vn­<lb/>de tremunt homines, vox tollitur, aut la­<lb/>bat, pallet corpus. </s> | <s id="s.010830">Igitur in timore cogitur ilicò confer­<lb/>timque &longs;anguis in interioribus partibus vn­<lb/>de tremunt homines, vox tollitur, aut la­<lb/>bat, pallet corpus. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010978">Igitur con&longs;imili argumento quale fuit <lb/>Procli, o&longs;tentatione potius iuuenili, quàm <lb/>vtilitate manife&longs;ta, tum ego, tum Ludo­<lb/>uicus Ferrarius paucis in diebus inuenimus, <lb/>quónam pacto quæcunque ab Euclide de­<lb/>mon&longs;trantur, variata circini latitudine, à <lb/>nobis &longs;ub quacunque latitudine illius à con­<lb/>tradicente propo&longs;ita inuariabilique, præ­<lb/>ter circulorum &longs;olam in&longs;criptionem ac cir­<lb/>cum&longs;criptionem, perfectè à nobis po&longs;&longs;ent <lb/>o&longs;tendi. </s> | <s id="s.010978">Igitur con&longs;imili argumento quale fuit <lb/>Procli, o&longs;tentatione potius iuuenili, quàm <lb/>vtilitate manife&longs;ta, tum ego, tum Ludo­<lb/>uicus Ferrarius paucis in diebus inuenimus, <lb/>quónam pacto quæcunque ab Euclide de­<lb/>mon&longs;trantur, variata circini latitudine, à <lb/>nobis &longs;ub quacunque latitudine illius à con­<lb/>tradicente propo&longs;ita inuariabilique, præ­<lb/>ter circulorum &longs;olam in&longs;criptionem ac cir­<lb/>cum&longs;criptionem, perfectè à nobis po&longs;&longs;ent <lb/>o&longs;tendi. </s> |
| <s id="s.010979">Et quamvis dum hæc &longs;criberemus, <lb/>Ludouicus ip&longs;e hanc totam demon&longs;tratio­<lb/>nem typis exceptam edidi&longs;&longs;et optimè, quia <lb/>tamen opus illud contentionis gratia &longs;cri­<lb/>ptum e&longs;t, haud arbitror &longs;uperfuturum, cùm <lb/>nihil aliud fermè egregij contineat: & &longs;i <lb/>quædam &longs;int egregia, &longs;eor&longs;um tamen po&longs;i­<lb/>ta &longs;unt, & non vnius generis, ita po&longs;tu­<lb/>lante materia: quo fit vt operæ pretium e&longs;&longs;e <lb/>duxerim, ne quandoque tam rarum &longs;ubtili­<lb/>tatis exemplum periret, illud denuò hîc &longs;ub. <lb/></s> | <s id="s.010979">Et quamvis dum hæc &longs;criberemus, <lb/>Ludouicus ip&longs;e hanc totam demon&longs;tratio­<lb/>nem typis exceptam edidi&longs;&longs;et optimè, quia <lb/>tamen opus illud contentionis gratia &longs;cri­<lb/>ptum e&longs;t, haud arbitror &longs;uperfuturum, cùm <lb/>nihil aliud fermè egregij contineat: & &longs;i <lb/>quædam &longs;int egregia, &longs;eor&longs;um tamen po&longs;i­<lb/>ta &longs;unt, & non vnius generis, ita po&longs;tu­<lb/>lante materia: quo fit vt operæ pretium e&longs;&longs;e <lb/>duxerim, ne quandoque tam rarum &longs;ubtili­<lb/>tatis exemplum periret, illud denuò hîc &longs;ub<lb/>iicere. </s> |
| <s id="s.010980">iicere. </s> | |
| <s id="s.010981">Sed quomodo? </s> | <s id="s.010981">Sed quomodo? </s> |
| <s id="s.010982">breuius demon&longs;tratio­<lb/>nibus: ne abhorrentes à Geometricis tædio <lb/>capiantur. </s> | <s id="s.010982">breuius demon&longs;tratio­<lb/>nibus: ne abhorrentes à Geometricis tædio <lb/>capiantur. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.011046">quæ e&longs;t tri­<lb/>ge&longs;ima&longs;exta. </s> | <s id="s.011046">quæ e&longs;t tri­<lb/>ge&longs;ima&longs;exta. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011047"><margin.target id="marg1518"/>Quintus li­<lb/>ber Euclid. <lb/></s> | <s id="s.011047"><margin.target id="marg1518"/>Quintus li­<lb/>ber Euclid. <lb/>totus. <lb/></s> |
| <s id="s.011048">totus. <lb/></s> | |
| <s id="s.011049">Sexti libri <lb/>primæ duo­<lb/>decim propo­<lb/>&longs;itiones.</s> | <s id="s.011049">Sexti libri <lb/>primæ duo­<lb/>decim propo­<lb/>&longs;itiones.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |