| version 1.23, 2007/04/04 13:28:41 |
version 1.30, 2007/04/27 17:00:09 |
| |
| <s id="s.006071"><margin.target id="marg856"/>Plantæ quæ­<lb/>tlam forma <lb/>vires pro­<lb/>dunt.</s> | <s id="s.006071"><margin.target id="marg856"/>Plantæ quæ­<lb/>tlam forma <lb/>vires pro­<lb/>dunt.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006072">A&longs;ini quoque &longs;i quando atra bile labora­<lb/>uorint, edunt a&longs;plenum, &longs;pleni&longs;que tumo­<lb/>rem finiunt. </s> | <s id="s.006072">A&longs;ini quoque &longs;i quando atra bile labora­<lb/>uerint, edunt a&longs;plenum, &longs;pleni&longs;que tumo­<lb/>rem finiunt. </s> |
| <s id="s.006073">Feruntur & hirundines cheli­<lb/>doniam agno&longs;cere, & vires illius experiri <lb/>reparatis oculis. </s> | <s id="s.006073">Feruntur & hirundines cheli­<lb/>doniam agno&longs;cere, & vires illius experiri <lb/>reparatis oculis. </s> |
| <s id="s.006074">Eadem ratione cardueles eu­<lb/>fragiam, viperæ fœniculum reparandi vi&longs;us <lb/>cau&longs;a norunt. </s> | <s id="s.006074">Eadem ratione cardueles eu­<lb/>fragiam, viperæ fœniculum reparandi vi&longs;us <lb/>cau&longs;a norunt. </s> |
| <s id="s.006075">Sæpè enim cardueles matuti­<lb/>nis horis vi&longs;i &longs;unt oculos eufragiæ affricare. <lb/></s> | <s id="s.006075">Sæpè enim cardueles matuti­<lb/>nis horis vi&longs;i &longs;unt oculos eufragiæ affricare. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.006099"><margin.target id="marg861"/>Ligna cur <lb/>prona ad <expan abbr="&longs;u-perfici&etilde;">&longs;u­<lb/>perficiem</expan> aquæ <lb/>maneant non <lb/>recta.</s> | <s id="s.006099"><margin.target id="marg861"/>Ligna cur <lb/>prona ad <expan abbr="&longs;u-perfici&etilde;">&longs;u­<lb/>perficiem</expan> aquæ <lb/>maneant non <lb/>recta.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006100">Sed cur ligna in aqua non erecta ad per­<lb/>pendiculum manent, &longs;ed prona ac aquæ &longs;u­<lb/>perficiei æquidi&longs;tantia, qunm tamen ex al­<lb/>tis locis præcipitantur, de&longs;cendunt in aëre <lb/>altero capite ac rectè? </s> | <s id="s.006100">Sed cur ligna in aqua non erecta ad per­<lb/>pendiculum manent, &longs;ed prona ac aquæ &longs;u­<lb/>perficiei æquidi&longs;tantia, quum tamen ex al­<lb/>tis locis præcipitantur, de&longs;cendunt in aëre <lb/>altero capite ac rectè? </s> |
| <s id="s.006101">Cau&longs;a e&longs;t, quòd &longs;o­<lb/>let è capite altero præcipitari, vnde in aëre <lb/>ob temporis breuitatem & impetum non <lb/>pote&longs;t &longs;e conuertere: at in aqua quum ob <lb/>illlus cra&longs;&longs;itiem lentè de&longs;cendat, caput reli­<lb/>quum ligni, & ip&longs;um petit fundum, vnde <lb/>in aqua totum lignum ad æquilibrium ma­<lb/>net. </s> | <s id="s.006101">Cau&longs;a e&longs;t, quòd &longs;o­<lb/>let è capite altero præcipitari, vnde in aëre <lb/>ob temporis breuitatem & impetum non <lb/>pote&longs;t &longs;e conuertere: at in aqua quum ob <lb/>illius cra&longs;&longs;itiem lentè de&longs;cendat, caput reli­<lb/>quum ligni, & ip&longs;um petit fundum, vnde <lb/>in aqua totum lignum ad æquilibrium ma­<lb/>net. </s> |
| <s id="s.006102">Hac ratione firmantur naues, ancho­<lb/>ra A B C, fune F, naui alligata proiicitur <lb/>in mare, ita vt imo B, tangat fundum: <lb/>protracta igitur ne trabs DE, infixa iaceat <lb/>&longs;ublimis, & ad perpendiculum &longs;uperficiei <lb/>aquæ, mari&longs;que fundum ( nam DE, iacet <lb/><figure id="id.016.01.134.1.jpg" xlink:href="016/01/134/1.jpg"/><lb/>ad perpendiculum &longs;uperficiei A C, ita <lb/>quòd &longs;i e&longs;&longs;et in B, faceret crucem cum vn­<lb/>cis ) igitur quum A C, iaceat ad perpen­<lb/>diculum &longs;uperficiei D E, & D E, &longs;it æqui­<lb/>di&longs;tans fundo maris, erit ( ex conuer&longs;a quat­<lb/>tæ decimæ vndecimi Elementorum ) A C, <lb/>iacens, nece&longs;&longs;ariò perpendicularis &longs;uper <lb/>fundum maris, quare vncorum alter A, vel <lb/>C, infigetur ob grauitatem maris fundo, <lb/>naui&longs;que retinebitur. </s> | <s id="s.006102">Hac ratione firmantur naues, ancho­<lb/>ra A B C, fune F, naui alligata proiicitur <lb/>in mare, ita vt imo B, tangat fundum: <lb/>protracta igitur ne trabs DE, infixa iaceat <lb/>&longs;ublimis, & ad perpendiculum &longs;uperficiei <lb/>aquæ, mari&longs;que fundum ( nam DE, iacet <lb/><figure id="id.016.01.134.1.jpg" xlink:href="016/01/134/1.jpg"/><lb/>ad perpendiculum &longs;uperficiei A C, ita <lb/>quòd &longs;i e&longs;&longs;et in B, faceret crucem cum vn­<lb/>cis ) igitur quum A C, iaceat ad perpen­<lb/>diculum &longs;uperficiei D E, & D E, &longs;it æqui­<lb/>di&longs;tans fundo maris, erit ( ex conuer&longs;a quar<lb/>tæ decimæ vndecimi Elementorum ) A C, <lb/>iacens, nece&longs;&longs;ariò perpendicularis &longs;uper <lb/>fundum maris, quare vncorum alter A, vel <lb/>C, infigetur ob grauitatem maris fundo, <lb/>naui&longs;que retinebitur. </s> |
| <s id="s.006103">Ergo &longs;i tignum DE, <lb/>non ade&longs;&longs;et, ratione propo&longs;ita A C, cade­<lb/>ret &longs;emper æquidi&longs;tans fundo maris, qua­<lb/>re nunquam figi po&longs;&longs;et, nec nauim retinere. <lb/></s> | <s id="s.006103">Ergo &longs;i tignum DE, <lb/>non ade&longs;&longs;et, ratione propo&longs;ita A C, cade­<lb/>ret &longs;emper æquidi&longs;tans fundo maris, qua­<lb/>re nunquam figi po&longs;&longs;et, nec nauim retinere. <lb/></s> |
| <s id="s.006104">Ea de cau&longs;a fiunt & anchoræ vncis quatuor <lb/>in crucem actis, &longs;ed minùs tutò committun­<lb/>tur his, qui binos habent tigno tran&longs;uer&longs;o, <lb/>quòd &longs;i hæreant, etiam longè &longs;unt imbe­<lb/>cilliores. </s> | <s id="s.006104">Ea de cau&longs;a fiunt & anchoræ vncis quatuor <lb/>in crucem actis, &longs;ed minùs tutò committun­<lb/>tur his, qui binos habent tigno tran&longs;uer&longs;o, <lb/>quòd &longs;i hæreant, etiam longè &longs;unt imbe­<lb/>cilliores. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006127">Garyophylum in Moluchis in&longs;ulis, quæ <lb/><arrow.to.target n="marg865"/><lb/>quinque &longs;unt paruæ &longs;ub æquinoctij circu­<lb/>lo, na&longs;citur. </s> | <s id="s.006127">Garyophylum in Moluchis in&longs;ulis, quæ <lb/><arrow.to.target n="marg865"/><lb/>quinque &longs;unt paruæ &longs;ub æquinoctij circu­<lb/>lo, na&longs;citur. </s> |
| <s id="s.006128">Na&longs;citur & in Gilo in&longs;u­<lb/>la, quæ Sicilia maior e&longs;t non parùm: atque <lb/>in parua quadam alia in&longs;ula vltra Tidorem, <lb/>quæ vna e&longs;t ex quinque Moluchis. </s> | <s id="s.006128">Na&longs;citur & in Gilo in&longs;u­<lb/>la, quæ Sicilia maior e&longs;t non parùm: atque <lb/>in parua quadam alia in&longs;ula vltra Tidorem, <lb/>quæ vna e&longs;t ex quinque Moluchis. </s> |
| <s id="s.006129">Sunt <lb/>cnim Moluchæ, Tarenas, Tidor, Muttir, <lb/>Macchiam, Bacchiam. </s> | <s id="s.006129">Sunt <lb/>enim Moluchæ, Tarenas, Tidor, Muttir, <lb/>Macchiam, Bacchiam. </s> |
| <s id="s.006130">Verùm quod in in&longs;ula <lb/>parua oritur proxima Moluchis, non verum <lb/>e&longs;t garyophylum. </s> | <s id="s.006130">Verùm quod in in&longs;ula <lb/>parua oritur proxima Moluchis, non verum <lb/>e&longs;t garyophylum. </s> |
| <s id="s.006131">Cortex lignum & folia <lb/>garyophyli non minùs ip&longs;o fructu acria &longs;unt. <lb/></s> | <s id="s.006131">Cortex lignum & folia <lb/>garyophyli non minùs ip&longs;o fructu acria &longs;unt. <lb/></s> |
| <s id="s.006132">Na&longs;citur in collibus, ac collium accliui­<lb/>bus: nebuláque quotidie circundantur, quæ <lb/>illis non parùm ad maturitatem confert. <lb/></s> | <s id="s.006132">Na&longs;citur in collibus, ac collium accliui­<lb/>bus: nebuláque quotidie circundantur, quæ <lb/>illis non parùm ad maturitatem confert. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.006212">Arbor ip&longs;a mirabi­<lb/>lis: &longs;en&longs;im enim in cu&longs;pidem a&longs;cendit, velut <lb/>&longs;alis, aut &longs;acchariconus, ex lato ab imo in <lb/>angu&longs;tum tendens: quercus folio. </s> | <s id="s.006212">Arbor ip&longs;a mirabi­<lb/>lis: &longs;en&longs;im enim in cu&longs;pidem a&longs;cendit, velut <lb/>&longs;alis, aut &longs;acchariconus, ex lato ab imo in <lb/>angu&longs;tum tendens: quercus folio. </s> |
| <s id="s.006213">Lachry­<lb/>ma huius e&longs;t antiquorum thymiama canca­<lb/>mus. </s> | <s id="s.006213">Lachry­<lb/>ma huius e&longs;t antiquorum thymiama canca­<lb/>mus. </s> |
| <s id="s.006214">Lacce, quam pro draconis &longs;anguine <lb/>quidam &longs;ub&longs;crip&longs;erunt, copia no&longs;tro æuo <lb/>e&longs;t, &longs;anguinis draconis autem penuria maxi­<lb/>ma. </s> | <s id="s.006214">Lacce, quam pro draconis &longs;anguine <lb/>quidam &longs;ub&longs;crip&longs;erunt, copia no&longs;tro æuo <lb/>e&longs;t, &longs;anguinis draconis autem penuria maxi­<lb/>ma. </s> |
| <s id="s.006215">Adnumeratur odoribus etiam liginum <lb/>a&longs;palathi, quod &longs;uaue e&longs;t, ac refrigerat, non <lb/>&longs;ecus ac ro&longs;a vaciniaque, atque ideo inter <lb/><arrow.to.target n="marg878"/><lb/>rara. </s> | <s id="s.006215">Adnumeratur odoribus etiam lignum <lb/>a&longs;palathi, quod &longs;uaue e&longs;t, ac refrigerat, non <lb/>&longs;ecus ac ro&longs;a vaciniaque, atque ideo inter <lb/><arrow.to.target n="marg878"/><lb/>rara. </s> |
| <s id="s.006216">Cau&longs;a quòd odor iucundus rarò &longs;it fri­<lb/>gidus, quia calore perficitur: ob idque calo­<lb/>rem vincere nece&longs;&longs;e e&longs;t: ob hocque plera­<lb/>raque odorata, quæ aromata Græci vocant <lb/>calida. </s> | <s id="s.006216">Cau&longs;a quòd odor iucundus rarò &longs;it fri­<lb/>gidus, quia calore perficitur: ob idque calo­<lb/>rem vincere nece&longs;&longs;e e&longs;t: ob hocque plera­<lb/>que odorata, quæ aromata Græci vocant <lb/>calida. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006217"><margin.target id="marg875"/>Laricis la­<lb/>chrymæ vi­<lb/>res.</s> | <s id="s.006217"><margin.target id="marg875"/>Laricis la­<lb/>chrymæ vi­<lb/>res.</s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006273">Proximæ venenis &longs;unt lympathicæ plan­<lb/><arrow.to.target n="marg886"/><lb/>tæ, cuiu&longs;modi in Hi&longs;paniola in&longs;ula occiden­<lb/>talis Indiæ Cohobba, quæ &longs;olo odore ine­<lb/>briat, & phanaticos reddit. </s> | <s id="s.006273">Proximæ venenis &longs;unt lympathicæ plan­<lb/><arrow.to.target n="marg886"/><lb/>tæ, cuiu&longs;modi in Hi&longs;paniola in&longs;ula occiden­<lb/>talis Indiæ Cohobba, quæ &longs;olo odore ine­<lb/>briat, & phanaticos reddit. </s> |
| <s id="s.006274">Herba hæc e&longs;t <lb/>credo è &longs;trimoniæ genere, quæ &longs;i bibatur, in <lb/>furorem vertit: nullo modo viribus ab&longs;imi­<lb/>lis ei quam Turcæ a&longs;&longs;eral vocant, cuius v&longs;us <lb/>apud eos plurimus e&longs;t, quòd non &longs;olùm lætos <lb/>reddat & alacres, &longs;ed etiam curam omnem <lb/>ac metum pellat, vt ad munia etiam belli <lb/>&longs;int promptiores. </s> | <s id="s.006274">Herba hæc e&longs;t <lb/>credo è &longs;trimoniæ genere, quæ &longs;i bibatur, in <lb/>furorem vertit: nullo modo viribus ab&longs;imi­<lb/>lis ei quam Turcæ a&longs;&longs;eral vocant, cuius v&longs;us <lb/>apud eos plurimus e&longs;t, quòd non &longs;olùm lætos <lb/>reddat & alacres, &longs;ed etiam curam omnem <lb/>ac metum pellat, vt ad munia etiam belli <lb/>&longs;int promptiores. </s> |
| <s id="s.006275">Eiu&longs;modi apud nos cro­<lb/>cus e&longs;t: nam vt & a&longs;&longs;eral &longs;i copio&longs;ius eda­<lb/>tur, non iam &longs;olùm alacres, &longs;ed temulentos <lb/>reddit: inde etiam copio&longs;ius &longs;umpta occidit. <lb/></s> | <s id="s.006275">Eiu&longs;modi apud nos cro­<lb/>cus e&longs;t: nam vt & a&longs;&longs;erat &longs;i copio&longs;ius eda­<lb/>tur, non iam &longs;olùm alacres, &longs;ed temulentos <lb/>reddit: inde etiam copio&longs;ius &longs;umpta occidit. <lb/></s> |
| <s id="s.006276">Talia &longs;unt vinum, & quæ è vino aqua ardens <lb/><arrow.to.target n="marg887"/><lb/>& fax bibita, & vt fertur olim œnopia ra­<lb/>dix, à vini quadam &longs;imilitudine nomen <lb/>adepta. </s> | <s id="s.006276">Talia &longs;unt vinum, & quæ è vino aqua ardens <lb/><arrow.to.target n="marg887"/><lb/>& fax bibita, & vt fertur olim œnopia ra­<lb/>dix, à vini quadam &longs;imilitudine nomen <lb/>adepta. </s> |
| <s id="s.006277">Olim Io&longs;epho Hebræo te&longs;te, Baara <lb/>radix erat colore ac &longs;plendore flammæ, quæ <lb/>ni&longs;i muliebri &longs;anguine, lotióve perfundere­<lb/>tur, mortem iis, qui eam tractarent affere­<lb/>bat. </s> | <s id="s.006277">Olim Io&longs;epho Hebræo te&longs;te, Baara <lb/>radix erat colore ac &longs;plendore flammæ, quæ <lb/>ni&longs;i muliebri &longs;anguine, lotióve perfundere­<lb/>tur, mortem iis, qui eam tractarent affere­<lb/>bat. </s> |
| <s id="s.006278">Sed & &longs;ic exitialem fui&longs;&longs;e auellentibus, <lb/>quare à cane auelli &longs;olitam: qui & ip&longs;e ea <lb/>auul&longs;a periret. </s> | <s id="s.006278">Sed & &longs;ic exitialem fui&longs;&longs;e auellentibus, <lb/>quare à cane auelli &longs;olitam: qui & ip&longs;e ea <lb/>auul&longs;a periret. </s> |
| |
| <s id="s.006291">Neque ergo mirum tantùm po­<lb/>tui&longs;&longs;e Baaram, nam nec tutum omninò e&longs;t <lb/>nunc napellum effodere. </s> | <s id="s.006291">Neque ergo mirum tantùm po­<lb/>tui&longs;&longs;e Baaram, nam nec tutum omninò e&longs;t <lb/>nunc napellum effodere. </s> |
| <s id="s.006292">Compara modò <lb/>&longs;peciem plantarum, & regiones, & alimen­<lb/>ta, quid probabilius e&longs;&longs;e pote&longs;t quàm, quòd <lb/>miraculi loco hucu&longs;que, aut fabulæ habi­<lb/>tum e&longs;t? </s> | <s id="s.006292">Compara modò <lb/>&longs;peciem plantarum, & regiones, & alimen­<lb/>ta, quid probabilius e&longs;&longs;e pote&longs;t quàm, quòd <lb/>miraculi loco hucu&longs;que, aut fabulæ habi­<lb/>tum e&longs;t? </s> |
| <s id="s.006293">Nihil mirum verò ali plantam bi­<lb/>tumine, nam & &longs;ulphure alitur. </s> | <s id="s.006293">Nihil mirum verò ali plantam bi­<lb/>tumine, nam & &longs;ulphure alitur. </s> |
| <s id="s.006294">Narrat Ari­<lb/>&longs;toteles, in &longs;ulphureis fontibus herbas pu&longs;il­<lb/>las gigni: flantibus enim ventis ab ære exci­<lb/>dit fæs, quam vocant auripigmentum, ea pu­<lb/><arrow.to.target n="marg888"/><lb/>tre&longs;cit, & ideo herba oritur. </s> | <s id="s.006294">Narrat Ari­<lb/>&longs;toteles, in &longs;ulphureis fontibus herbas pu&longs;il­<lb/>las gigni: flantibus enim ventis ab ære exci<lb/>dit fæs, quam vocant auripigmentum, ea pu­<lb/><arrow.to.target n="marg888"/><lb/>tre&longs;cit, & ideo herba oritur. </s> |
| <s id="s.006295">Propagantur <lb/>enim plantæ quinque modis, &longs;emine, radi­<lb/>ce, &longs;tolonibus, ablaqueatione ac putredine, <lb/>quam ca&longs;um meritò po&longs;&longs;umus appellare. </s> | <s id="s.006295">Propagantur <lb/>enim plantæ quinque modis, &longs;emine, radi­<lb/>ce, &longs;tolonibus, ablaqueatione ac putredine, <lb/>quam ca&longs;um meritò po&longs;&longs;umus appellare. </s> |
| <s id="s.006296">Se­<lb/>mine quidem pleræque, vt abies & larix: ra­<lb/>dice, vt glycyrrhiza ac lilium. </s> | <s id="s.006296">Se­<lb/>mine quidem pleræque, vt abies & larix: ra­<lb/>dice, vt glycyrrhiza ac lilium. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006299"><margin.target id="marg888"/>Herbæ in <lb/>aquis &longs;ul­<lb/>phureis na&longs;­<lb/>centes. <lb/></s> | <s id="s.006299"><margin.target id="marg888"/>Herbæ in <lb/>aquis &longs;ul­<lb/>phureis na&longs;­<lb/>centes. <lb/></s> |
| <s id="s.006300">Modi gene­<lb/>rationis <expan abbr="plã-tarum">plan­<lb/>tarum</expan>. <lb/></s> | <s id="s.006300">Modi gene­<lb/>rationis <expan abbr="plã-tarum">plan­<lb/>tarum</expan>. <lb/></s> |
| <s id="s.006301">Lilicrum hi­<lb/>&longs;toria.</s> | <s id="s.006301">Liliarum hi­<lb/>&longs;toria.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006302">E&longs;t autem lilio tanta viuacitas, vt &longs;urculi <lb/>eius &longs;u&longs;pen&longs;i radicem emittant. </s> | <s id="s.006302">E&longs;t autem lilio tanta viuacitas, vt &longs;urculi <lb/>eius &longs;u&longs;pen&longs;i radicem emittant. </s> |
| <s id="s.006303">Exi&longs;timat <lb/>autem Theophra&longs;tus lachrymam cogi, & ex <lb/>lachryma propagari: qnod verius e&longs;t. </s> | <s id="s.006303">Exi&longs;timat <lb/>autem Theophra&longs;tus lachrymam cogi, & ex <lb/>lachryma propagari: quod verius e&longs;t. </s> |
| <s id="s.006304">Nodi <lb/>quoque huius plantæ &longs;ub camino &longs;u&longs;pen&longs;i, <lb/>ab&longs;que foliis etiam, inde &longs;iccati obruuntur <lb/>fæce rubentis vini, &longs;epultique in &longs;imo cum <lb/>eadem fæce flores edunt purpureos. </s> | <s id="s.006304">Nodi <lb/>quoque huius plantæ &longs;ub camino &longs;u&longs;pen&longs;i, <lb/>ab&longs;que foliis etiam, inde &longs;iccati obruuntur <lb/>fæce rubentis vini, &longs;epultique in &longs;imo cum <lb/>eadem fæce flores edunt purpureos. </s> |
| <s id="s.006305">Seruati <lb/>quoque botri in va&longs;is fictilibus, vel toto an­<lb/>no quum aqua tepida perfu&longs;i fuerint, flo­<lb/>rent. </s> | <s id="s.006305">Seruati <lb/>quoque botri in va&longs;is fictilibus, vel toto an­<lb/>no quum aqua tepida perfu&longs;i fuerint, flo­<lb/>rent. </s> |
| <s id="s.006306">Neque id mirum: cau&longs;a enim omnium <lb/>vna e&longs;t, humidum &longs;cilicet valde pingue. </s> | <s id="s.006306">Neque id mirum: cau&longs;a enim omnium <lb/>vna e&longs;t, humidum &longs;cilicet valde pingue. </s> |
| |
| <s id="s.006313">Surcu­<lb/>lo prouenit &longs;alix, &longs;ed & vitis. </s> | <s id="s.006313">Surcu­<lb/>lo prouenit &longs;alix, &longs;ed & vitis. </s> |
| <s id="s.006314">Ablaqueatio­<lb/>nis genus e&longs;t, & peculiare quoddam viti, <lb/>quum &longs;epelitur in biennium truncus, effu&longs;a­<lb/>que radice à priore præ&longs;cinditur. </s> | <s id="s.006314">Ablaqueatio­<lb/>nis genus e&longs;t, & peculiare quoddam viti, <lb/>quum &longs;epelitur in biennium truncus, effu&longs;a­<lb/>que radice à priore præ&longs;cinditur. </s> |
| <s id="s.006315">Idem fieri <lb/>docent veteres ex arbore in arborem. </s> | <s id="s.006315">Idem fieri <lb/>docent veteres ex arbore in arborem. </s> |
| <s id="s.006316">Con­<lb/>&longs;tar igitur pingui humido nutriri plantas, <lb/>quod & inferiùs docebimus. </s> | <s id="s.006316">Con­<lb/>&longs;tat igitur pingui humido nutriri plantas, <lb/>quod & inferiùs docebimus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006317">Sed vt ad odorata reuertar, lilia, nardus & <lb/><arrow.to.target n="marg889"/><lb/>crocus ex eorum &longs;unt genere. </s> | <s id="s.006317">Sed vt ad odorata reuertar, lilia, nardus & <lb/><arrow.to.target n="marg889"/><lb/>crocus ex eorum &longs;unt genere. </s> |
| |
| <s id="s.006320">Ea <lb/>tamen quam vocamus Indicam, alterius ge­<lb/>neris e&longs;t. </s> | <s id="s.006320">Ea <lb/>tamen quam vocamus Indicam, alterius ge­<lb/>neris e&longs;t. </s> |
| <s id="s.006321">Nardus enim illa non hæc &longs;ed plan­<lb/>ta &longs;ui generis, odoris &longs;uauitate nomen ade­<lb/>pta: caret enim &longs;pica. </s> | <s id="s.006321">Nardus enim illa non hæc &longs;ed plan­<lb/>ta &longs;ui generis, odoris &longs;uauitate nomen ade­<lb/>pta: caret enim &longs;pica. </s> |
| <s id="s.006322">Communia omnibus <lb/>folia angu&longs;ta ob &longs;iccitatem, odorque iucun­<lb/>dus. </s> | <s id="s.006322">Communia omnibus <lb/>folia angu&longs;ta ob &longs;iccitatem, odorque iucun­<lb/>dus. </s> |
| <s id="s.006323">Eadem cau&longs;a e&longs;t omnibus plantis folia <lb/>amittendi frigus ip&longs;um: ob id in frigidis re­<lb/>gionibus obdncta ramis & trunco palea, ra­<lb/>dicibus equi fimo, tota arbore in hypocau&longs;to <lb/>collocata, non &longs;olùm illarum &longs;eruari nihil <lb/>mirum e&longs;t, folia ne decidant, &longs;ed arbores, & <lb/>fructus edere. </s> | <s id="s.006323">Eadem cau&longs;a e&longs;t omnibus plantis folia <lb/>amittendi frigus ip&longs;um: ob id in frigidis re­<lb/>gionibus obducta ramis & trunco palea, ra­<lb/>dicibus equi fimo, tota arbore in hypocau&longs;to <lb/>collocata, non &longs;olùm illarum &longs;eruari nihil <lb/>mirum e&longs;t, folia ne decidant, &longs;ed arbores, & <lb/>fructus edere. </s> |
| <s id="s.006324">Seruantur & &longs;pontè calidio­<lb/>ribus, &longs;iccioribu&longs;que plantis etiam apud nos <lb/>folia (vt dixi) nardo, rorimarino, &longs;aluiæ, iu­<lb/>nipero, lauro, cupre&longs;&longs;o: buxo verò ob &longs;olam <lb/>vehementem &longs;iccitatem, mediocremque ca­<lb/>liditatem, amara enim e&longs;t. </s> | <s id="s.006324">Seruantur & &longs;pontè calidio­<lb/>ribus, &longs;iccioribu&longs;que plantis etiam apud nos <lb/>folia (vt dixi) nardo, rorimarino, &longs;aluiæ, iu­<lb/>nipero, lauro, cupre&longs;&longs;o: buxo verò ob &longs;olam <lb/>vehementem &longs;iccitatem, mediocremque ca­<lb/>liditatem, amara enim e&longs;t. </s> |
| <s id="s.006325">Sed in India, quòd <lb/>calidi&longs;&longs;ima &longs;it regio, nulli arbori folia deci­<lb/>dunt, præterquam &longs;iliquæ, quam vocamus <lb/>ca&longs;&longs;iam. </s> | <s id="s.006325">Sed in India, quòd <lb/>calidi&longs;&longs;ima &longs;it regio, nulli arbori folia deci­<lb/>dunt, præterquam &longs;iliquæ, quam vocamus <lb/>ca&longs;&longs;iam. </s> |
| <s id="s.006326">Hanc con&longs;tat cùm radices mittat <lb/>&longs;ubtus ad aquam v&longs;que, natura e&longs;&longs;e frigi­<lb/>dam, & humidam triplici ratione: exhau­<lb/>&longs;erit enim copio&longs;ius humidum, abe&longs;t pluri­<lb/>mùm à Solis calore radix, & frigore aquæ <lb/>quam tangit, perfrigeratur. </s> | <s id="s.006326">Hanc con&longs;tat cùm radices mittat <lb/>&longs;ubtus ad aquam v&longs;que, natura e&longs;&longs;e frigi­<lb/>dam, & humidam triplici ratione: exhau­<lb/>&longs;erit enim copio&longs;ius humidum, abe&longs;t pluri­<lb/>mùm à Solis calore radix, & frigore aquæ <lb/>quam tangit, perfrigeratur. </s> |
| |
| <s id="s.006336">Tot igitur genera accepi&longs;&longs;e <lb/>oportet. </s> | <s id="s.006336">Tot igitur genera accepi&longs;&longs;e <lb/>oportet. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006337"><margin.target id="marg890"/>Folia arbo­<lb/>ribus our de­<lb/>cidant.</s> | <s id="s.006337"><margin.target id="marg890"/>Folia arbo­<lb/>ribus cur de­<lb/>cidant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006338">Sed vt ad odorata redeam: croco radix <lb/>bulbo&longs;a, copio&longs;a, viuax, folia porracea, &longs;ed <lb/>adeò angu&longs;ta vt capillata dici po&longs;&longs;int. </s> | <s id="s.006338">Sed vt ad odorata redeam: croco radix <lb/>bulbo&longs;a, copio&longs;a, viuax, folia porracea, &longs;ed <lb/>adeò angu&longs;ta vt capillata dici po&longs;&longs;int. </s> |
| |
| <s id="s.006360">Nam Galanga quantò robu&longs;tior e&longs;t Curcu­<lb/>ma, tantò Cyperus eadem imbecillior. </s> | <s id="s.006360">Nam Galanga quantò robu&longs;tior e&longs;t Curcu­<lb/>ma, tantò Cyperus eadem imbecillior. </s> |
| <s id="s.006361">Vide­<lb/><arrow.to.target n="marg896"/><lb/>tur tamen Cyperus Curcuma odoratior. </s> | <s id="s.006361">Vide­<lb/><arrow.to.target n="marg896"/><lb/>tur tamen Cyperus Curcuma odoratior. </s> |
| <s id="s.006362">Sed <lb/>cœlo, &longs;oloque variari plantas &longs;uperiùs do­<lb/>cuimus. </s> | <s id="s.006362">Sed <lb/>cœlo, &longs;oloque variari plantas &longs;uperiùs do­<lb/>cuimus. </s> |
| <s id="s.006363">Similiter & fructibus: nam Myrabo­<lb/>lani ( non ego dicam falsò Myrobalanum, <lb/><arrow.to.target n="marg897"/><lb/>vnguentariam glandem ) è prunorum &longs;unt <lb/>genere, atque hi, vt Ari&longs;toteles refert, dul­<lb/>ces &longs;unt ante maturiratem: in calidi&longs;&longs;imis <lb/>enim regionibus orti aqueo, nec pingui hu­<lb/>mido, raraque &longs;ub&longs;tantia, celerrimè conco­<lb/>quuntur & ab&longs;oluuntur, contraria ratione <lb/>Tamarindorum, qui ob humidum pinguius <lb/>ac terreum &longs;emper acerbi manent & acidi. <lb/></s> | <s id="s.006363">Similiter & fructibus: nam Myrabo­<lb/>lani ( non ego dicam falsò Myrobalanum, <lb/><arrow.to.target n="marg897"/><lb/>vnguentariam glandem ) è prunorum &longs;unt <lb/>genere, atque hi, vt Ari&longs;toteles refert, dul­<lb/>ces &longs;unt ante maturitatem: in calidi&longs;&longs;imis <lb/>enim regionibus orti aqueo, nec pingui hu­<lb/>mido, raraque &longs;ub&longs;tantia, celerrimè conco­<lb/>quuntur & ab&longs;oluuntur, contraria ratione <lb/>Tamarindorum, qui ob humidum pinguius <lb/>ac terreum &longs;emper acerbi manent & acidi. <lb/></s> |
| <s id="s.006364">Oriuntur hi in Æthiopiæ parte, quam vo­<lb/>cant Bernaga&longs;&longs;um, vltra Cancri circulum <lb/>iuxta mare Rubrum, parte Occidentaliore <lb/>inter nemora, ex arbore prægrandi fructum <lb/>vuarum racemis &longs;imilem ferente. </s> | <s id="s.006364">Oriuntur hi in Æthiopiæ parte, quam vo­<lb/>cant Bernaga&longs;&longs;um, vltra Cancri circulum <lb/>iuxta mare Rubrum, parte Occidentaliore <lb/>inter nemora, ex arbore prægrandi fructum <lb/>vuarum racemis &longs;imilem ferente. </s> |
| <s id="s.006365">O&longs;&longs;a, fabis <lb/>magnitudine & forma &longs;imillima: cortice <lb/>etiam, ni&longs;i quòd colos ferrugineus e&longs;t, ac <lb/>fu&longs;cus: vtraque pars oui figuram <lb/>refert: lineis nigris, vt à latere <lb/>vides, per tran&longs;uer&longs;um ductis. <lb/></s> | <s id="s.006365">O&longs;&longs;a, fabis <lb/>magnitudine & forma &longs;imillima: cortice <lb/>etiam, ni&longs;i quòd colos ferrugineus e&longs;t, ac <lb/>fu&longs;cus: vtraque pars oui figuram <lb/>refert: lineis nigris, vt à latere <lb/>vides, per tran&longs;uer&longs;um ductis. <lb/></s> |
| <s id="s.006366">Cortex o&longs;&longs;is amarus valde, nu­<lb/><figure id="id.016.01.139.1.jpg" xlink:href="016/01/139/1.jpg"/><lb/>cleus candidus, durus, in&longs;ipidus. </s> | <s id="s.006366">Cortex o&longs;&longs;is amarus valde, nu­<lb/><figure id="id.016.01.139.1.jpg" xlink:href="016/01/139/1.jpg"/><lb/>cleus candidus, durus, in&longs;ipidus. </s> |
| |
| <figure id="id.016.01.140.2.jpg" xlink:href="016/01/140/2.jpg"/> | <figure id="id.016.01.140.2.jpg" xlink:href="016/01/140/2.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006407">Summitati va&longs;i pileus vitreus C impo­<lb/>nitur, qui quantò latior, eò melior ad vi­<lb/>res, odorem &longs;aporemque transferendos: at­<lb/>que idem in vtri&longs;que canalibus. </s> | <s id="s.006407">Summitati va&longs;i pileus vitreus C impo­<lb/>nitur, qui quantò latior, eò melior ad vi­<lb/>res, odorem &longs;aporemque transferendos: at­<lb/>que idem in vtri&longs;que canalibus. </s> |
| <s id="s.006408">Ergo pileus <lb/>luto, ne re&longs;piret, aptatur: cui de more, cana­<lb/>lis adiacet C, cui alter canalis vitreus adiun­<lb/>gitur D, ita luto &longs;eptus, vt nihil po&longs;&longs;it re&longs;pi­<lb/>rare: hic per vas ligneum E tan&longs;it, quod <lb/>aqua perpetuò frigidi&longs;&longs;ima repletum habere <lb/>oportet: cannula H detrahentes quicquid <lb/>iam calorem contraxerit, aliam nuper hau­<lb/>&longs;tam denuò addendo: nam D infrigidatur, <lb/>fumique non vruntur, &longs;ed in aquam, vel <lb/>oleum tran&longs;eunt, conuer&longs;ique per F cana­<lb/>lis partem obliquam, & vltra vas aqua <lb/>plenum exporrectam, guttatim in vas G <lb/>cadunt. </s> | <s id="s.006408">Ergo pileus <lb/>luto, ne re&longs;piret, aptatur: cui de more, cana­<lb/>lis adiacet C, cui alter canalis vitreus adiun­<lb/>gitur D, ita luto &longs;eptus, vt nihil po&longs;&longs;it re&longs;pi­<lb/>rare: hic per vas ligneum E tam &longs;it, quod <lb/>aqua perpetuò frigidi&longs;&longs;ima repletum habere <lb/>oportet: cannula H detrahentes quicquid <lb/>iam calorem contraxerit, aliam nuper hau­<lb/>&longs;tam denuò addendo: nam D infrigidatur, <lb/>fumique non vruntur, &longs;ed in aquam, vel <lb/>oleum tran&longs;eunt, conuer&longs;ique per F cana­<lb/>lis partem obliquam, & vltra vas aqua <lb/>plenum exporrectam, guttatim in vas G <lb/>cadunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006409">Vt igitur vidi, primò turbidum quod­<lb/>dam effluit, &longs;ub&longs;tantiam rei tenuiorem ef­<lb/>ferens, pò&longs;t aqua clarior exit, demum oleum, <lb/>quod exu&longs;ti potius odorem refert, quàm rei <lb/>illius à qua defluxit. </s> | <s id="s.006409">Vt igitur vidi, primò turbidum quod­<lb/>dam effluit, &longs;ub&longs;tantiam rei tenuiorem ef­<lb/>ferens, pò&longs;t aqua clarior exit, demum oleum, <lb/>quod exu&longs;ti potius odorem refert, quàm rei <lb/>illius à qua defluxit. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006421"><margin.target id="marg902"/>Semina o­<lb/>leum conti­<lb/>nent. <lb/></s> | <s id="s.006421"><margin.target id="marg902"/>Semina o­<lb/>leum conti­<lb/>nent. <lb/></s> |
| <s id="s.006422">Olcum & <lb/>pinguedinis <lb/>di&longs;crimen.</s> | <s id="s.006422">Oleum & <lb/>pinguedinis <lb/>di&longs;crimen.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006423">Ob hoc, &longs;emina quædam vaginulis, vt <lb/><arrow.to.target n="marg903"/><lb/>pha&longs;elli, cicere&longs;que: quædam ari&longs;tis <expan abbr="hær&etilde;tia">hærentia</expan>, <pb pagenum="492" xlink:href="016/01/141.jpg"/>pleraque tenui cortice, vt frumentum: quæ <lb/>verò in fructibus &longs;unt pericarpio continen­<lb/>tur velut melonum, pomorumque, ac pyro­<lb/>rum &longs;emina. </s> | <s id="s.006423">Ob hoc, &longs;emina quædam vaginulis, vt <lb/><arrow.to.target n="marg903"/><lb/>pha&longs;elli, cicere&longs;que: quædam ari&longs;tis <expan abbr="hær&etilde;tia">hærentia</expan>, <pb pagenum="492" xlink:href="016/01/141.jpg"/>pleraque tenui cortice, vt frumentum: quæ <lb/>verò in fructibus &longs;unt pericarpio continen­<lb/>tur velut melonum, pomorumque, ac pyro­<lb/>rum &longs;emina. </s> |
| |
| <s id="s.006453">Vtrum verò pars aquæ, an vini, in <lb/>oleum tran&longs;ire po&longs;&longs;it, dignum dubitatione <lb/>e&longs;t: nam oleum aqueo & aëreo humido con­<lb/>&longs;tat: vbi efficax &longs;it humidum aëreum, facilè <lb/>aqua: faciliùs autem etiam vinum tran&longs;it in <lb/>oleum, nam & vinum ardet. </s> | <s id="s.006453">Vtrum verò pars aquæ, an vini, in <lb/>oleum tran&longs;ire po&longs;&longs;it, dignum dubitatione <lb/>e&longs;t: nam oleum aqueo & aëreo humido con­<lb/>&longs;tat: vbi efficax &longs;it humidum aëreum, facilè <lb/>aqua: faciliùs autem etiam vinum tran&longs;it in <lb/>oleum, nam & vinum ardet. </s> |
| <s id="s.006454">Sunt verò quæ <lb/>adeò oleo&longs;a &longs;unt, vt tu&longs;a & calore naturali <lb/>temperato fota, in oleum ab&longs;que expre&longs;&longs;io­<lb/>ne tran&longs;eant, quia præpinguia &longs;unt, & oleo <lb/>copio&longs;o, ac non multum excrementi terrei <lb/>habente abundant. </s> | <s id="s.006454">Sunt verò quæ <lb/>adeò oleo&longs;a &longs;unt, vt tu&longs;a & calore naturali <lb/>temperato fota, in oleum ab&longs;que expre&longs;&longs;io­<lb/>ne tran&longs;eant, quia præpinguia &longs;unt, & oleo <lb/>copio&longs;o, ac non multum excrementi terrei <lb/>habente abundant. </s> |
| <s id="s.006455">Velut &longs;ambuci flores. <lb/></s> | <s id="s.006455">Velut &longs;ambuci flores. <lb/></s> |
| <s id="s.006456">Oleum quoque quod &longs;ine igne ex amydalis <lb/>extrahitur, multò &longs;uauius eft, & pectori <lb/>vtilius. </s> | <s id="s.006456">Oleum quoque quod &longs;ine igne ex amydalis <lb/>extrahitur, multò &longs;uauius e&longs;t, & pectori <lb/>vtilius. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006457"><margin.target id="marg904"/>Seminis rap & <lb/>oleum.</s> | <s id="s.006457"><margin.target id="marg904"/>Seminis rap & <lb/>oleum.</s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006460">Sed e&longs;t alius humor muco&longs;us, in omnibus <lb/><arrow.to.target n="marg907"/><lb/>radicibus fermè atque &longs;eminibus: quæ verò <lb/>inter hæc magis celebrantur, &longs;unt lini, al­<lb/>theæ, p&longs;ilij, marrubij, cotoneorum, pyro­<lb/>rum, pomorum, fœnugræcique &longs;emina: in­<lb/>ter radices verò quæcunque magis muco&longs;æ, <lb/>vt altheæ atque ari&longs;tolochiæ: ab his omni­<lb/>bus hanc partem, tanquam illis naturaliter <lb/>in&longs;itam detrahere licet. </s> | <s id="s.006460">Sed e&longs;t alius humor muco&longs;us, in omnibus <lb/><arrow.to.target n="marg907"/><lb/>radicibus fermè atque &longs;eminibus: quæ verò <lb/>inter hæc magis celebrantur, &longs;unt lini, al­<lb/>theæ, p&longs;ilij, marrubij, cotoneorum, pyro­<lb/>rum, pomorum, fœnugræcique &longs;emina: in­<lb/>ter radices verò quæcunque magis muco&longs;æ, <lb/>vt altheæ atque ari&longs;tolochiæ: ab his omni­<lb/>bus hanc partem, tanquam illis naturaliter <lb/>in&longs;itam detrahere licet. </s> |
| <s id="s.006461">Mundata hæc repo­<lb/>nuntur in va&longs;e, & quadruplum ponderis <lb/>aquæ calidæ iniicitur, manentque per no­<lb/>ctem: inde reiecta aquâ radices, aut &longs;emi­<lb/>na &longs;acculo ex canabe linóve rarò excipiun­<lb/>tur, ligatoque ore &longs;uperiore & va&longs;e &longs;uppo­<lb/>&longs;ito, modò concutiendo cum baculo, modò <lb/>exprimendo manu, &longs;uccus muco&longs;us colligi­<lb/>tur: vt collectum fuerit quicquid ex eo tum <lb/>effluxit, faeiliùs arctiùs con&longs;tringitur, atque <lb/>eadem ratione exprimitur &longs;en&longs;im, ac denuò <lb/>arctiùs religatur, donec ip&longs;um &longs;emen &longs;olum <lb/>relinquatur. </s> | <s id="s.006461">Mundata hæc repo­<lb/>nuntur in va&longs;e, & quadruplum ponderis <lb/>aquæ calidæ iniicitur, manentque per no­<lb/>ctem: inde reiecta aquâ radices, aut &longs;emi­<lb/>na &longs;acculo ex canabe linóve rarò excipiun­<lb/>tur, ligatoque ore &longs;uperiore & va&longs;e &longs;uppo­<lb/>&longs;ito, modò concutiendo cum baculo, modò <lb/>exprimendo manu, &longs;uccus muco&longs;us colligi­<lb/>tur: vt collectum fuerit quicquid ex eo tum <lb/>effluxit, faciliùs arctiùs con&longs;tringitur, atque <lb/>eadem ratione exprimitur &longs;en&longs;im, ac denuò <lb/>arctiùs religatur, donec ip&longs;um &longs;emen &longs;olum <lb/>relinquatur. </s> |
| <s id="s.006462">Præ&longs;tat igitur con&longs;iderare, quæ­<lb/>nam &longs;it hæc materia, quæ &longs;ic effluit. </s> | <s id="s.006462">Præ&longs;tat igitur con&longs;iderare, quæ­<lb/>nam &longs;it hæc materia, quæ &longs;ic effluit. </s> |
| <s id="s.006463">Atque <lb/>illud à viribus ac &longs;ub&longs;tantia, tum modo ex­<lb/>trahendi, coniectari licet. </s> | <s id="s.006463">Atque <lb/>illud à viribus ac &longs;ub&longs;tantia, tum modo ex­<lb/>trahendi, coniectari licet. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.006464"><margin.target id="marg907"/>Muco&longs;i hu­<lb/>moris ratio <lb/>& modus <lb/>detrahendi.</s> | <s id="s.006464"><margin.target id="marg907"/>Muco&longs;i hu­<lb/>moris ratio <lb/>& modus <lb/>detrahendi.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006465">Cùm enim emolliat & glutino&longs;a &longs;it, cali. <pb pagenum="493" xlink:href="016/01/142.jpg"/>doque humido detrahatur, con&longs;tat partem <lb/>& ip&longs;am e&longs;&longs;e pinguioris &longs;ucci, hoc &longs;olùm <lb/>ob oleo di&longs;tantem, quòd terream partem &longs;e­<lb/>cum contineat: at pars hæc cra&longs;&longs;a e&longs;t &longs;i ad <lb/>oleum comparetur, in quo minimum e&longs;t ter­<lb/>ræ. </s> | <s id="s.006465">Cùm enim emolliat & glutino&longs;a &longs;it, cali<pb pagenum="493" xlink:href="016/01/142.jpg"/>doque humido detrahatur, con&longs;tat partem <lb/>& ip&longs;am e&longs;&longs;e pinguioris &longs;ucci, hoc &longs;olùm <lb/>ob oleo di&longs;tantem, quòd terream partem &longs;e­<lb/>cum contineat: at pars hæc cra&longs;&longs;a e&longs;t &longs;i ad <lb/>oleum comparetur, in quo minimum e&longs;t ter­<lb/>ræ. </s> |
| <s id="s.006466">Propterea detracta parte hac, minus <lb/>continent olei &longs;emina &longs;eu radices. </s> | <s id="s.006466">Propterea detracta parte hac, minus <lb/>continent olei &longs;emina &longs;eu radices. </s> |
| <s id="s.006467">Radices <lb/>igitur & ip&longs;æ oleum continent. </s> | <s id="s.006467">Radices <lb/>igitur & ip&longs;æ oleum continent. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.006483">Tartarum <lb/>verò humido colliquatur, &longs;eu in marmore <lb/><arrow.to.target n="marg911"/><lb/>&longs;ub terra &longs;epultum, &longs;eu in vitro fumum fer­<lb/>uentis aquæ excipiens. </s> | <s id="s.006483">Tartarum <lb/>verò humido colliquatur, &longs;eu in marmore <lb/><arrow.to.target n="marg911"/><lb/>&longs;ub terra &longs;epultum, &longs;eu in vitro fumum fer­<lb/>uentis aquæ excipiens. </s> |
| <s id="s.006484">Aliter, vt pater meus: <lb/>ollam cum tartaro accen&longs;am in aquam in­<lb/>funde, &longs;tatimque oleum &longs;upernatabit: quibus <lb/>modis multa igne in calcem redacta mutan­<lb/>tur in oleum. </s> | <s id="s.006484">Aliter, vt pater meus: <lb/>ollam cum tartaro accen&longs;am in aquam in­<lb/>funde, &longs;tatimque oleum &longs;upernatabit: quibus <lb/>modis multa igne in calcem redacta mutan­<lb/>tur in oleum. </s> |
| <s id="s.006485">Vnde incertum, an tartari &longs;uc­<lb/>cus ille oleum &longs;it, an potius aqua. </s> | <s id="s.006485">Vnde incertum, an tartari &longs;uc­<lb/>cus ille oleum &longs;it, an potius aqua. </s> |
| <s id="s.006486">Sulphur <lb/><arrow.to.target n="marg912"/><lb/>verò ardendo tran&longs;it in oleum: fumus enim <lb/>qui colligitur dum refrigerantur, oleum ef­<lb/>&longs;icitur, vt expertus &longs;um. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.006486">Sulphur <lb/><arrow.to.target n="marg912"/><lb/>verò ardendo tran&longs;it in oleum: fumus enim <lb/>qui colligitur dum refrigerantur, oleum ef­<lb/>ficitur, vt expertus &longs;um. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.006487">Opus e&longs;t autem va­<lb/>&longs;e vnico tantùm vitreo, quod nolam vocant. <lb/></s> | <s id="s.006487">Opus e&longs;t autem va­<lb/>&longs;e vnico tantùm vitreo, quod nolam vocant. <lb/></s> |
| <s id="s.006488">Et vt &longs;en&longs;im vratur, indu&longs;tria e&longs;t. </s> | <s id="s.006488">Et vt &longs;en&longs;im vratur, indu&longs;tria e&longs;t. </s> |
| <s id="s.006489">Sed cur <lb/>exu&longs;ta metallica faciliùs oleum reddunt, & <lb/>aquam etiam retinent? </s> | <s id="s.006489">Sed cur <lb/>exu&longs;ta metallica faciliùs oleum reddunt, & <lb/>aquam etiam retinent? </s> |
| |
| <s id="s.006527">Itaque ex lacte for&longs;an equo­<lb/>rum id contingit. </s> | <s id="s.006527">Itaque ex lacte for&longs;an equo­<lb/>rum id contingit. </s> |
| <s id="s.006528">Cæterùm quid amplius <lb/>dubitandum? </s> | <s id="s.006528">Cæterùm quid amplius <lb/>dubitandum? </s> |
| <s id="s.006529">omnis aqua cùm &longs;æpiùs di­<lb/>&longs;tillatur, hoc pote&longs;t efficere: nam incale&longs;­<lb/>cit, attenuatur, & vim ignis magis reci­<lb/>pit: vnde ardens &longs;æpiùs di&longs;tillata eò acui­<lb/>tatis deducitur, vt bibi non po&longs;&longs;it. </s> | <s id="s.006529">omnis aqua cùm &longs;æpiùs di­<lb/>&longs;tillatur, hoc pote&longs;t efficere: nam incale&longs;­<lb/>cit, attenuatur, & vim ignis magis reci­<lb/>pit: vnde ardens &longs;æpiùs di&longs;tillata eò acui­<lb/>tatis deducitur, vt bibi non po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="s.006530">Li­<lb/>quet igitur ex his mamfe&longs;tè, & quòd <lb/>vinum igneam vim habet, & quòd ex <lb/>omni fermè re, tum maximè den&longs;a, po­<lb/><arrow.to.target n="marg920"/><lb/>tus repetita di&longs;tillatione fieri pote&longs;t, qui <lb/>plus vino excalefaciet & inebriabit. </s> | <s id="s.006530">Li­<lb/>quet igitur ex his manife&longs;tè, & quòd <lb/>vinum igneam vim habet, & quòd ex <lb/>omni fermè re, tum maximè den&longs;a, po­<lb/><arrow.to.target n="marg920"/><lb/>tus repetita di&longs;tillatione fieri pote&longs;t, qui <lb/>plus vino excalefaciet & inebriabit. </s> |
| <s id="s.006531">Potus <lb/>enim ratio e&longs;t, vt &longs;uauis &longs;it atque potens: <lb/>&longs;uauitate quidem gu&longs;tum, robore olfactum <lb/>delectat, & ventriculum confirmat. </s> | <s id="s.006531">Potus <lb/>enim ratio e&longs;t, vt &longs;uauis &longs;it atque potens: <lb/>&longs;uauitate quidem gu&longs;tum, robore olfactum <lb/>delectat, & ventriculum confirmat. </s> |
| <s id="s.006532">Quæ­<lb/>cunque verò di&longs;tillantur, & iucunda, & <lb/>odorata euadunt: iucunda quidem, in&longs;uaui <lb/>omni &longs;ublata parte: odorata, ob vim ignis, <lb/>& acuitatem &longs;ub&longs;tantiæ. </s> | <s id="s.006532">Quæ­<lb/>cunque verò di&longs;tillantur, & iucunda, & <lb/>odorata euadunt: iucunda quidem, in&longs;uaui <lb/>omni &longs;ublata parte: odorata, ob vim ignis, <lb/>& acuitatem &longs;ub&longs;tantiæ. </s> |
| <s id="s.006533">Quæ enim tenuium <lb/>&longs;unt partium, magis redolent: odor enim <lb/>e&longs;t vaporis, vapor autem in tenui &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia fundatur. </s> | <s id="s.006533">Quæ enim tenuium <lb/>&longs;unt partium, magis redolent: odor enim <lb/>e&longs;t vaporis, vapor autem in tenui &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia fundatur. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006543">Modus alius nobilioris potus, radio&longs;que, <lb/>veluti <expan abbr="cãdens">candens</expan> ferrum emittentis. </s> | <s id="s.006543">Modus alius nobilioris potus, radio&longs;que, <lb/>veluti <expan abbr="cãdens">candens</expan> ferrum emittentis. </s> |
| <s id="s.006544">Zethi par­<lb/>tes quatuor, mellis vnam, &longs;eminum myrti <lb/>mediam: &longs;imul excoquuntur ac de&longs;puman­<lb/>tur, donec &longs;puma e&longs;&longs;e de&longs;ierit: inde additur <lb/>zethi fex, & quadraginta horis contecta <lb/>&longs;eruantur. </s> | <s id="s.006544">Zethi par­<lb/>tes quatuor, mellis vnam, &longs;eminum myrti <lb/>mediam: &longs;imul excoquuntur ac de&longs;puman­<lb/>tur, donec &longs;puma e&longs;&longs;e de&longs;ierit: inde additur <lb/>zethi &longs;ex, & quadraginta horis contecta <lb/>&longs;eruantur. </s> |
| <s id="s.006545">In vulgari Medone, pro zetho <lb/>tantundem aquæ a&longs;&longs;umitur, cætera vt in <lb/>nobiliore. </s> | <s id="s.006545">In vulgari Medone, pro zetho <lb/>tantundem aquæ a&longs;&longs;umitur, cætera vt in <lb/>nobiliore. </s> |
| <s id="s.006546">Sed & &longs;eminum myrti loco lupu­<lb/>li &longs;emina a&longs;&longs;umuntur: quæ & &longs;eor&longs;um co­<lb/>quuntur, modus donec amaritas non in&longs;ua­<lb/>uis &longs;entiatur. </s> | <s id="s.006546">Sed & &longs;eminum myrti loco lupu­<lb/>li &longs;emina a&longs;&longs;umuntur: quæ & &longs;eor&longs;um co­<lb/>quuntur, modus donec amaritas non in&longs;ua­<lb/>uis &longs;entiatur. </s> |
| <s id="s.006547">Hic &longs;æpiùs repetitis iudicibus, <lb/>&longs;en&longs;ibus, ratione magi&longs;tra, odor, vires, ac &longs;ua­<lb/>uitas comparantur. </s> | <s id="s.006547">Hic &longs;æpiùs repetitis iudicibus, <lb/>&longs;en&longs;ibus, ratione magi&longs;tra, odor, vires, ac &longs;ua­<lb/>uitas comparantur. </s> |
| |
| <s id="s.006575">Fiunt enim ex cotoneis, punicis, pyris, </s> | <s id="s.006575">Fiunt enim ex cotoneis, punicis, pyris, </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006576"><arrow.to.target n="marg925"/><lb/>malis, prunis, berberis, moris, præ&longs;ertim a­<lb/>gre&longs;tibus, me&longs;pilis, &longs;orbis, & generaliter ex <lb/>omni fructu &longs;uauem &longs;uccum, &longs;alubrem, & <lb/>qui &longs;eruari po&longs;&longs;it habente. </s> | <s id="s.006576"><arrow.to.target n="marg925"/><lb/>malis, prunis, herberis, moris, præ&longs;ertim a­<lb/>gre&longs;tibus, me&longs;pilis, &longs;orbis, & generaliter ex <lb/>omni fructu &longs;uauem &longs;uccum, &longs;alubrem, & <lb/>qui &longs;eruari po&longs;&longs;it habente. </s> |
| <s id="s.006577">Nam qui &longs;eruari <lb/>non pote&longs;t, quum clare&longs;cere nequeat, vinum <lb/>fieri non pote&longs;t: vnde neque ex cera&longs;o, nec <lb/>per&longs;ico. </s> | <s id="s.006577">Nam qui &longs;eruari <lb/>non pote&longs;t, quum clare&longs;cere nequeat, vinum <lb/>fieri non pote&longs;t: vnde neque ex cera&longs;o, nec <lb/>per&longs;ico. </s> |
| <s id="s.006578">Ob id zinziber, piper, garyophylos, <lb/>cinamomum, macerem, nucemque myri&longs;ti­<lb/>cam addere &longs;olent. </s> | <s id="s.006578">Ob id zinziber, piper, garyophylos, <lb/>cinamomum, macerem, nucemque myri&longs;ti­<lb/>cam addere &longs;olent. </s> |
| <s id="s.006579">Qui autem &longs;ucci ad me­<lb/>tam coquuntur, &longs;eruantur: &longs;ed dum &longs;pi&longs;&longs;e&longs;­<lb/>cunt, neque potus &longs;unt, nedum vinum: erunt <lb/>ergo defruta. </s> | <s id="s.006579">Qui autem &longs;ucci ad me­<lb/>tam coquuntur, &longs;eruantur: &longs;ed dum &longs;pi&longs;&longs;e&longs;­<lb/>cunt, neque potus &longs;unt, nedum vinum: erunt <lb/>ergo defruta. </s> |
| |
| <s id="s.006586">Vidi reconditum annis &longs;eptuaginta antè, <lb/>quod ex vigintiquinque amphoris, ad quin­<lb/>decim redierat, pallidum ex nigro eua&longs;erat, <lb/>eoque ardente aqua &longs;uauius, quo infirmius. <lb/></s> | <s id="s.006586">Vidi reconditum annis &longs;eptuaginta antè, <lb/>quod ex vigintiquinque amphoris, ad quin­<lb/>decim redierat, pallidum ex nigro eua&longs;erat, <lb/>eoque ardente aqua &longs;uauius, quo infirmius. <lb/></s> |
| <s id="s.006587">Vtile crudis humoribus, frigidi&longs;que ac hu­<lb/>midis morbis. </s> | <s id="s.006587">Vtile crudis humoribus, frigidi&longs;que ac hu­<lb/>midis morbis. </s> |
| <s id="s.006588">Audio Lubicen&longs;em Sena­<lb/>tum gloriari, quòd Rhenen&longs;ia vina du­<lb/>centorum annorum in penubus &longs;eruet. </s> | <s id="s.006588">Audio Lubicen&longs;em Sena­<lb/>tum gloriari, quòd Rhenen&longs;ia vina du­<lb/>centorum annorum in penubus &longs;eruet. </s> |
| <s id="s.006589">Olim <lb/>Falerno, inde Surrentino, pò&longs;t Setino pre­<lb/>cium maximum, quòd alioqui egragia & <lb/>chara, in multos annos conderentur. </s> | <s id="s.006589">Olim <lb/>Falerno, inde Surrentino, pò&longs;t Setino pre­<lb/>cium maximum, quòd alioqui egregia & <lb/>chara, in multos annos conderentur. </s> |
| <s id="s.006590">Tran­<lb/><arrow.to.target n="marg927"/><lb/>&longs;eunt & vina nigra in candida, ami&longs;&longs;o etiam <lb/>&longs;apore odoreque, percolata lapide Indico: <lb/>nam cra&longs;&longs;ior pars ac nigra retinetur in lapi­<lb/>de: quod tran&longs;it, immutatur ab egregia il­<lb/>lius frigiditate. </s> | <s id="s.006590">Tran­<lb/><arrow.to.target n="marg927"/><lb/>&longs;eunt & vina nigra in candida, ami&longs;&longs;o etiam <lb/>&longs;apore odoreque, percolata lapide Indico: <lb/>nam cra&longs;&longs;ior pars ac nigra retinetur in lapi­<lb/>de: quod tran&longs;it, immutatur ab egregia il­<lb/>lius frigiditate. </s> |
| <s id="s.006591">Marmoris igitur genus e&longs;&longs;e <lb/>oportet. <lb/><arrow.to.target n="marg928"/></s> | <s id="s.006591">Marmoris igitur genus e&longs;&longs;e <lb/>oportet. <lb/><arrow.to.target n="marg928"/></s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.006692"><margin.target id="marg942"/>Vmbræ quàm <lb/>&longs;alutares, & <lb/>quàm morti­<lb/>feræ. </s> | <s id="s.006692"><margin.target id="marg942"/>Vmbræ quàm <lb/>&longs;alutares, & <lb/>quàm morti­<lb/>feræ. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006693">Sunt & arborum vires etiam ex vmbra <lb/>admirabiles: exitiales namque (vt diximus) <lb/>toxico, iuglandi, tithymalo, adultæ ficui, <lb/>&longs;orbo indicæ, aconito, taxo, rhododaphni: <lb/>hæc arbos apud nos frequens fructum, <lb/>ca&longs;&longs;is nigræ, non amygdalæ &longs;imilem fert: <lb/>geniculis &longs;tipes abundat: quod cùm Dio&longs;­<lb/>corides prætermi&longs;erit, in fructu verò de­<lb/>ceptus &longs;it, effecit, vt hanc quam habe­<lb/>mùs, rhododapgnen e&longs;&longs;e non exi&longs;timarem: <lb/>verùm ob fructus &longs;imilitudinem, ca&longs;&longs;iam <lb/>nigram: at ca&longs;&longs;iam non e&longs;&longs;e con&longs;tat, &longs;ed <lb/>cùm iumentis, ouibus, capris, &longs;uibus, <lb/>folio, ac flore exitialis &longs;it, cuperem de his <lb/>&longs;ententiam eorum, qui in minimis adeò <lb/>&longs;unt curio&longs;i, audire: nam & hominibus <lb/>( vt dixi ) noxia e&longs;t, licet haud exitialis. <lb/></s> | <s id="s.006693">Sunt & arborum vires etiam ex vmbra <lb/>admirabiles: exitiales namque (vt diximus) <lb/>toxico, iuglandi, tithymalo, adultæ ficui, <lb/>&longs;orbo indicæ, aconito, taxo, rhododaphni: <lb/>hæc arbos apud nos frequens fructum, <lb/>ca&longs;&longs;is nigræ, non amygdalæ &longs;imilem fert: <lb/>geniculis &longs;tipes abundat: quod cùm Dio&longs;­<lb/>corides prætermi&longs;erit, in fructu verò de­<lb/>ceptus &longs;it, effecit, vt hanc quam habe­<lb/>mùs, rhododaphnen e&longs;&longs;e non exi&longs;timarem: <lb/>verùm ob fructus &longs;imilitudinem, ca&longs;&longs;iam <lb/>nigram: at ca&longs;&longs;iam non e&longs;&longs;e con&longs;tat, &longs;ed <lb/>cùm iumentis, ouibus, capris, &longs;uibus, <lb/>folio, ac flore exitialis &longs;it, cuperem de his <lb/>&longs;ententiam eorum, qui in minimis adeò <lb/>&longs;unt curio&longs;i, audire: nam & hominibus <lb/>( vt dixi ) noxia e&longs;t, licet haud exitialis. <lb/></s> |
| <s id="s.006694">Salutares verò loto, fago, & Indicæ ho­<lb/>bio. </s> | <s id="s.006694">Salutares verò loto, fago, & Indicæ ho­<lb/>bio. </s> |
| <s id="s.006695">Quibus ob odorem vtilis, vt ro&longs;æ, <lb/>myrto, nardo, malo medico, iunipero, ve­<lb/>lut mala buxo. </s> | <s id="s.006695">Quibus ob odorem vtilis, vt ro&longs;æ, <lb/>myrto, nardo, malo medico, iunipero, ve­<lb/>lut mala buxo. </s> |
| <s id="s.006696">Certauit & in his colorum <lb/>varietate laudati&longs;&longs;imum bra&longs;ilium, alij ver­<lb/>zinum vocant. </s> | <s id="s.006696">Certauit & in his colorum <lb/>varietate laudati&longs;&longs;imum bra&longs;ilium, alij ver­<lb/>zinum vocant. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006703"><arrow.to.target n="marg945"/><lb/>Arabica. </s> | <s id="s.006703"><arrow.to.target n="marg945"/><lb/>Arabica. </s> |
| <s id="s.006704">Con&longs;ueui & aliter parare: lignum <lb/>in tenui&longs;&longs;ima fila deductum &longs;eco in fru&longs;tula, <lb/>quæ aquæ decuplo pondere immitto, relin­<lb/>quens infu&longs;um horis &longs;altem &longs;ex, inde exco­<lb/>quitur aqua cum ligno, donec tres è qua­<lb/>tuor partibus decedant, fitque colos ru­<lb/>beus, &longs;plendidus: &longs;i paulò plus exco­<lb/>quas, &longs;anguineus ruber: &longs;i adhue diutiùs, <lb/>cæruleus. </s> | <s id="s.006704">Con&longs;ueui & aliter parare: lignum <lb/>in tenui&longs;&longs;ima fila deductum &longs;eco in fru&longs;tula, <lb/>quæ aquæ decuplo pondere immitto, relin­<lb/>quens infu&longs;um horis &longs;altem &longs;ex, inde exco­<lb/>quitur aqua cum ligno, donec tres è qua­<lb/>tuor partibus decedant, fitque colos ru­<lb/>beus, &longs;plendidus: &longs;i paulò plus exco­<lb/>quas, &longs;anguineus ruber: &longs;i adhuc diutiùs, <lb/>cæruleus. </s> |
| <s id="s.006705">Neutro tamen modo, ni protinus <lb/>in v&longs;um admittatur, diu &longs;eruari pote&longs;t. </s> | <s id="s.006705">Neutro tamen modo, ni protinus <lb/>in v&longs;um admittatur, diu &longs;eruari pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.006706">Pro­<lb/>prium e&longs;t enim omnibus coloribus, qui è <lb/>plantarum fiunt partibus, tempore muta­<lb/>ri, nec purum omninò e&longs;&longs;e, quòd materia <lb/>plantarum imbecillis &longs;it, & humoris plena. <lb/></s> | <s id="s.006706">Pro­<lb/>prium e&longs;t enim omnibus coloribus, qui è <lb/>plantarum fiunt partibus, tempore muta­<lb/>ri, nec purum omninò e&longs;&longs;e, quòd materia <lb/>plantarum imbecillis &longs;it, & humoris plena. <lb/></s> |
| <s id="s.006707">Vnde ex eadem planta, Indi omnes colores <lb/>coquendo diutiùs, aut breuiori tempore <lb/>excipiunt. </s> | <s id="s.006707">Vnde ex eadem planta, Indi omnes colores <lb/>coquendo diutiùs, aut breuiori tempore <lb/>excipiunt. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006722">Sic &longs;uccus limunij colorem in coriis al­<lb/><arrow.to.target n="marg947"/><lb/>terna varietate mutans commendat: nam <lb/>priorem dum vitiat, retento nitore, va­<lb/>rium dicitur reddere, non maculo&longs;um. </s> | <s id="s.006722">Sic &longs;uccus limunij colorem in coriis al­<lb/><arrow.to.target n="marg947"/><lb/>terna varietate mutans commendat: nam <lb/>priorem dum vitiat, retento nitore, va­<lb/>rium dicitur reddere, non maculo&longs;um. </s> |
| <s id="s.006723">Sunt <lb/>& cannarum Indicarum radices varietate <lb/>coloris ac nitore gratæ. </s> | <s id="s.006723">Sunt <lb/>& cannarum Indicarum radices varietate <lb/>coloris ac nitore gratæ. </s> |
| <s id="s.006724">Atque in om­<lb/>nibus his præ&longs;tant arborum, quæ in mon­<lb/>tibus na&longs;cuntur, his quæ in humiliori­<lb/>ribus locis. <pb pagenum="498" xlink:href="016/01/147.jpg"/><arrow.to.target n="marg948"/></s> | <s id="s.006724">Atque in om­<lb/>nibus his præ&longs;tant arborum, quæ in mon­<lb/>tibus na&longs;cuntur, his quæ in humiliori<lb/>bus locis. <pb pagenum="498" xlink:href="016/01/147.jpg"/><arrow.to.target n="marg948"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006725"><margin.target id="marg947"/>Coria vt va­<lb/>rium color­<lb/>recipiant.</s> | <s id="s.006725"><margin.target id="marg947"/>Coria vt va­<lb/>rium color­<lb/>recipiant.</s> |
| |
| <s id="s.006755">Cùm verò &longs;al­<lb/>&longs;us &longs;apor &longs;olus erodat, plantæ verò tardè <lb/>eiiciant excrementa, ob id vix fieri po­<lb/>te&longs;t, vt planta egregiè &longs;al&longs;a &longs;it: humida enim <lb/>e&longs;t, & &longs;al&longs;um erodit humida, vt etiam <lb/>in animalibus videmus, quæ à &longs;olo humo­<lb/>re &longs;aporem hunc præferente eroduntur & <lb/>exeduntur. </s> | <s id="s.006755">Cùm verò &longs;al­<lb/>&longs;us &longs;apor &longs;olus erodat, plantæ verò tardè <lb/>eiiciant excrementa, ob id vix fieri po­<lb/>te&longs;t, vt planta egregiè &longs;al&longs;a &longs;it: humida enim <lb/>e&longs;t, & &longs;al&longs;um erodit humida, vt etiam <lb/>in animalibus videmus, quæ à &longs;olo humo­<lb/>re &longs;aporem hunc præferente eroduntur & <lb/>exeduntur. </s> |
| <s id="s.006756">Quædam verò plantæ cùm non <lb/>vehementer &longs;al&longs;am ferant terram, vt ci­<lb/>trangula, limunia, mala medica, &longs;i non <lb/>&longs;æpiùs aqua perfundantur, are&longs;cunt &longs;ta­<lb/>tim, quoniam non mite&longs;cens &longs;al&longs;ugo plan­<lb/>tam illicò perimit. </s> | <s id="s.006756">Quædam verò plantæ cùm non <lb/>vehementer &longs;al&longs;am ferant terram, vt ci­<lb/>trangula, limunia, mala medica, &longs;i non <lb/>&longs;æpiùs aqua perfundantur, are&longs;cunt &longs;ta­<lb/>tim, quoniam non mite&longs;cens &longs;al&longs;ugo plan­<lb/>tam illicò perimit. </s> |
| <s id="s.006757">Accedit quòd cùm om­<lb/>nes &longs;apores in tenui po&longs;&longs;int e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia, præter &longs;al&longs;um, tenue alimentum &longs;o­<lb/>lùm trahente planta, omnes &longs;apores <lb/>etiam trahere poterit, præter &longs;al&longs;um. </s> | <s id="s.006757">Accedit quòd cùm om­<lb/>nes &longs;apores in tenui po&longs;&longs;int e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia, præter &longs;al&longs;um, tenue alimentum &longs;o­<lb/>lùm trahente planta, omnes &longs;apores <lb/>etiam trahere poterit, præter &longs;al&longs;um. </s> |
| <s id="s.006758">Sal­<lb/>&longs;ugo etiam imbecillima e&longs;t &longs;aporum: <lb/>nam multa quantitas &longs;alis, vt aqua &longs;al&longs;a <lb/>reddatur, e&longs;t nece&longs;&longs;aria: cùm igitur & pa­<lb/>rum nutriat quod &longs;al&longs;um e&longs;t, & diffici­<lb/>lè trahatur, quia cra&longs;&longs;um, & multum <lb/>offendat, & parum gu&longs;tum afficiat, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t paucas plantas, ac quæ tales &longs;it, <lb/>tenuiter &longs;ai&longs;as videri. </s> | <s id="s.006758">Sal­<lb/>&longs;ugo etiam imbecillima e&longs;t &longs;aporum: <lb/>nam multa quantitas &longs;alis, vt aqua &longs;al&longs;a <lb/>reddatur, e&longs;t nece&longs;&longs;aria: cùm igitur & pa­<lb/>rum nutriat quod &longs;al&longs;um e&longs;t, & diffici­<lb/>lè trahatur, quia cra&longs;&longs;um, & multum <lb/>offendat, & parum gu&longs;tum afficiat, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t paucas plantas, ac quæ tales &longs;it, <lb/>tenuiter &longs;al&longs;as videri. </s> |
| <s id="s.006759">Nutrit tamen Indi­<lb/><arrow.to.target n="marg954"/><lb/>cum mare &longs;al&longs;am herbam, quam vocant <lb/>&longs;algazum, quæ in eius &longs;uperficie perpe­<lb/>tuò natat, adeoque copio&longs;am, vt floren­<lb/>tia prata referat: nam viridis partim e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg955"/><lb/>partim crocea: alitur tamen non &longs;al&longs;o, &longs;ed <lb/>( vt dixi ) gingui humido, quod &longs;ali con­<lb/>iunctum e&longs;t. </s> | <s id="s.006759">Nutrit tamen Indi­<lb/><arrow.to.target n="marg954"/><lb/>cum mare &longs;al&longs;am herbam, quam vocant <lb/>&longs;algazum, quæ in eius &longs;uperficie perpe­<lb/>tuò natat, adeoque copio&longs;am, vt floren­<lb/>tia prata referat: nam viridis partim e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg955"/><lb/>partim crocea: alitur tamen non &longs;al&longs;o, &longs;ed <lb/>( vt dixi ) gingni humido, quod &longs;ali con­<lb/>iunctum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.006760">No&longs;trum quoque mare mol­<lb/>li&longs;&longs;imum herbæ genus alit, algam voca­<lb/>tum, quæ &longs;imili ratione relicta &longs;al&longs;ugi­<lb/>ne, nutritur ex pingui, quare & vere <lb/>pullulat, & æ&longs;tate viret, & hyeme emo­<lb/>ritur, ob id etiam quòd ex pingui alatur <lb/>ferendis vrceis accommodata, vnde in <lb/>illa &longs;epulta va&longs;a vitrea Veneti ad nos <lb/>tran&longs;mittunt. </s> | <s id="s.006760">No&longs;trum quoque mare mol­<lb/>li&longs;&longs;imum herbæ genus alit, algam voca­<lb/>tum, quæ &longs;imili ratione relicta &longs;al&longs;ugi­<lb/>ne, nutritur ex pingui, quare & vere <lb/>pullulat, & æ&longs;tate viret, & hyeme emo­<lb/>ritur, ob id etiam quòd ex pingui alatur <lb/>ferendis vrceis accommodata, vnde in <lb/>illa &longs;epulta va&longs;a vitrea Veneti ad nos <lb/>tran&longs;mittunt. </s> |
| <s id="s.006761">E&longs;t & coralina, mu&longs;ci ma­<lb/>rini genus, egregiè &longs;al&longs;a, &longs;ed in exte­<lb/>riore &longs;uperficie tantùm: vnde cùm man&longs;a <lb/>fuerit, a&longs;tringens &longs;olùm &longs;apor apparet in <lb/>fine. </s> | <s id="s.006761">E&longs;t & coralina, mu&longs;ci ma­<lb/>rini genus, egregiè &longs;al&longs;a, &longs;ed in exte­<lb/>riore &longs;uperficie tantùm: vnde cùm man&longs;a <lb/>fuerit, a&longs;tringens &longs;olùm &longs;apor apparet in <lb/>fine. </s> |
| <s id="s.006762">Herba e&longs;t exili caule, minuto folio: <lb/>optima punicea, purpureáve ac &longs;plen­<lb/>dens. </s> | <s id="s.006762">Herba e&longs;t exili caule, minuto folio: <lb/>optima punicea, purpureáve ac &longs;plen­<lb/>dens. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006774">Rur&longs;us quia &longs;uper&longs;tare aquis ab&longs;que fo­<lb/>liis herba non pote&longs;t, diximus autem ca­<lb/><arrow.to.target n="marg957"/><lb/>rere illam foliis, ip&longs;a planta foliorum <lb/>con&longs;itorum in&longs;tar erit. </s> | <s id="s.006774">Rur&longs;us quia &longs;uper&longs;tare aquis ab&longs;que fo­<lb/>liis herba non pote&longs;t, diximus autem ca­<lb/><arrow.to.target n="marg957"/><lb/>rere illam foliis, ip&longs;a planta foliorum <lb/>con&longs;itorum in&longs;tar erit. </s> |
| <s id="s.006775">Carere verò foliis, <lb/>indicio e&longs;t herbas, quæ aquis ina&longs;cun­<lb/>tur: quoniam iunci fronde carent, quam­<lb/>vis non aquæ: &longs;ed aquarum alueis tum ri­<lb/>pis ina&longs;cantur: ob fluctus enim nece&longs;&longs;e ef­<lb/>&longs;et, vt frondes, foliave, &longs;i qua e&longs;&longs;ent ex­<lb/>ciderent. <pb pagenum="499" xlink:href="016/01/148.jpg"/><arrow.to.target n="marg958"/></s> | <s id="s.006775">Carere verò foliis, <lb/>indicio e&longs;t herbas, quæ aquis ina&longs;cun­<lb/>tur: quoniam iunci fronde carent, quam­<lb/>vis non aquæ: &longs;ed aquarum alueis tum ri­<lb/>pis ina&longs;cantur: ob fluctus enim nece&longs;&longs;e e&longs;<lb/>&longs;et, vt frondes, foliave, &longs;i qua e&longs;&longs;ent ex­<lb/>ciderent. <pb pagenum="499" xlink:href="016/01/148.jpg"/><arrow.to.target n="marg958"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006776"><margin.target id="marg957"/>Iuncus cur <lb/>flexilis, & <lb/>fronde ca­<lb/>rens.</s> | <s id="s.006776"><margin.target id="marg957"/>Iuncus cur <lb/>flexilis, & <lb/>fronde ca­<lb/>rens.</s> |
| |
| <s id="s.006842">Igitur non &longs;peciem mutant planta­<lb/>rum principia, &longs;ed potiùs magnitudinem, <lb/>formam, viré&longs;que augent, aut minuunt. <lb/></s> | <s id="s.006842">Igitur non &longs;peciem mutant planta­<lb/>rum principia, &longs;ed potiùs magnitudinem, <lb/>formam, viré&longs;que augent, aut minuunt. <lb/></s> |
| <s id="s.006843">Sunt autem duo plantarum principia, locus <lb/>& &longs;olum: atque ob id alia aliis locis, vel <lb/>&longs;olo proueniunt, velut apud Ambro&longs;&longs;en&longs;es <lb/><arrow.to.target n="marg971"/><lb/>in Phocide coccus na&longs;cebatur olim, quo <lb/>etiam nunc no&longs;tra purpura tingitur. </s> | <s id="s.006843">Sunt autem duo plantarum principia, locus <lb/>& &longs;olum: atque ob id alia aliis locis, vel <lb/>&longs;olo proueniunt, velut apud Ambro&longs;&longs;en&longs;es <lb/><arrow.to.target n="marg971"/><lb/>in Phocide coccus na&longs;cebatur olim, quo <lb/>etiam nunc no&longs;tra purpura tingitur. </s> |
| <s id="s.006844">Frutex <lb/>e&longs;t, vt Pau&longs;anias veridicus vir refert, rham­<lb/>ni magnitudine, iunco &longs;imilis, &longs;ed mollio­<lb/>ribus, ac nigrioribus foliis: fructus qualis <lb/>&longs;olano, magnitudine erui: cùm præmatu­<lb/>rus e&longs;t, na&longs;citur ex eo animal culici &longs;imile, <lb/>&longs;ed minus, quòd euolat: ob hoc igitur col­<lb/>ligi &longs;olet antequàm erumpat. </s> | <s id="s.006844">Frutex <lb/>e&longs;t, vt Pau&longs;anias veridicus vir refert, rham­<lb/>ni magnitudine, iunco &longs;imilis, &longs;ed mollio­<lb/>ribus, ac nigrioribus foliis: fructus qualis <lb/>&longs;olano, magnitudine erui: cùm præmatu­<lb/>rus e&longs;t, na&longs;citur ex eo animal culici &longs;imile, <lb/>&longs;ed minus, quòd euolat: ob hoc igitur col­<lb/>ligi &longs;olet antequàm erumpat. </s> |
| <s id="s.006845">Simile ratio­<lb/>ne in campis Galliæ abundat berberis, ma­<lb/>ximè Lugdunen&longs;i Prouincia: & in monti­<lb/>bus buxus: nam Gallia, vt dici &longs;olet, ma­<lb/><arrow.to.target n="marg972"/><lb/>ximè pars illa, &longs;axo&longs;a e&longs;t & vento&longs;a & ri­<lb/>xo&longs;a. </s> | <s id="s.006845">Simile ratio­<lb/>ne in campis Galliæ abundat herberis, ma­<lb/>ximè Lugdunen&longs;i Prouincia: & in monti­<lb/>bus buxus: nam Gallia, vt dici &longs;olet, ma­<lb/><arrow.to.target n="marg972"/><lb/>ximè pars illa, &longs;axo&longs;a e&longs;t & vento&longs;a & ri­<lb/>xo&longs;a. </s> |
| <s id="s.006846">Buxus igitur &longs;olo lapido&longs;o, cœlo pau­<lb/>lò frigidiore, venti&longs;que gaudet. </s> | <s id="s.006846">Buxus igitur &longs;olo lapido&longs;o, cœlo pau­<lb/>lò frigidiore, venti&longs;que gaudet. </s> |
| <s id="s.006847">Pina&longs;ter <lb/>autem frigidioribus in vallibus, montibú&longs;­<lb/>que na&longs;ci &longs;olet. </s> | <s id="s.006847">Pina&longs;ter <lb/>autem frigidioribus in vallibus, montibú&longs;­<lb/>que na&longs;ci &longs;olet. </s> |
| <s id="s.006848">Sic frumentum contraria <lb/><arrow.to.target n="marg973"/><lb/>ratione in in&longs;ula B. Thomæ, quæ &longs;ub æqui­<lb/>noctij circulo po&longs;ita e&longs;t, ob &longs;oli & cœli <lb/>temperiem in herbam tran&longs;it fru&longs;tratis agri­<lb/>colis. </s> | <s id="s.006848">Sic frumentum contraria <lb/><arrow.to.target n="marg973"/><lb/>ratione in in&longs;ula B. Thomæ, quæ &longs;ub æqui­<lb/>noctij circulo po&longs;ita e&longs;t, ob &longs;oli & cœli <lb/>temperiem in herbam tran&longs;it fru&longs;tratis agri­<lb/>colis. </s> |
| |
| <s id="s.006935"><margin.target id="marg986"/>In&longs;erendi <lb/>ratio.</s> | <s id="s.006935"><margin.target id="marg986"/>In&longs;erendi <lb/>ratio.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006936">Dicunt tamen, vitem in&longs;itarn cera&longs;o vuas <lb/>præcoces ferre: quod neque &longs;emper, nec <pb pagenum="502" xlink:href="016/01/151.jpg"/>vbique contingit. </s> | <s id="s.006936">Dicunt tamen, vitem in&longs;itam cera&longs;o vuas <lb/>præcoces ferre: quod neque &longs;emper, nec <pb pagenum="502" xlink:href="016/01/151.jpg"/>vbique contingit. </s> |
| <s id="s.006937">Sed e&longs;t modus in his præ­<lb/>&longs;tantior: Triennis aut paulò antiquioris ce­<lb/>ra&longs;i truncum terebra transfodito: per id <lb/>faramen bimæ vitis, quæ iuxta nata &longs;it, ra­<lb/>mum traducito, locum diligenter com­<lb/>plens fimo, vnde cera & &longs;tupa claudens, <lb/>&longs;ic vt qui prominet &longs;urculus ab vtraque <lb/>planta trahat alimentum: inde po&longs;t bien­<lb/>nium in calidæ regione, in frigida po&longs;t <lb/>triennium: præcinde ramum à vite iuxta ce­<lb/>ra&longs;um, vt vitis à &longs;ola cera&longs;o trahat alimen­<lb/>tum: vtque vitis hæc præcoces feret vuas, <lb/>&longs;ic eodem modo in&longs;ita, mala, ro&longs;a, flores, &longs;ub <lb/>bruma. </s> | <s id="s.006937">Sed e&longs;t modus in his præ­<lb/>&longs;tantior: Triennis aut paulò antiquioris ce­<lb/>ra&longs;i truncum terebra transfodito: per id <lb/>foramen bimæ vitis, quæ iuxta nata &longs;it, ra­<lb/>mum traducito, locum diligenter com­<lb/>plens fimo, vnde cera & &longs;tupa claudens, <lb/>&longs;ic vt qui prominet &longs;urculus ab vtraque <lb/>planta trahat alimentum: inde po&longs;t bien­<lb/>nium in calidæ regione, in frigida po&longs;t <lb/>triennium: præcinde ramum à vite iuxta ce­<lb/>ra&longs;um, vt vitis à &longs;ola cera&longs;o trahat alimen­<lb/>tum: vtque vitis hæc præcoces feret vuas, <lb/>&longs;ic eodem modo in&longs;ita, mala, ro&longs;a, flores, &longs;ub <lb/>bruma. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006938">Eiu&longs;dem rationis e&longs;t, quum &longs;emen li­<lb/>ni cepis inditum profert herbam lini fo­<lb/>lio, &longs;apore verò acri. </s> | <s id="s.006938">Eiu&longs;dem rationis e&longs;t, quum &longs;emen li­<lb/>ni cepis inditum profert herbam lini fo­<lb/>lio, &longs;apore verò acri. </s> |
| |
| <s id="s.006940">Atque ea ratione <lb/>excogitatam puto &longs;calongiam, quæ tuni­<lb/>cis ac forma allium refert, odore autem & <lb/>&longs;apore tum &longs;ub&longs;tantia cepam: vt inter hæc <lb/>duo media, ad vnguem videatur: medium <lb/>enim pror&longs;us e&longs;t inter omnia, &longs;eu natura, <lb/>&longs;eu arte. <lb/><arrow.to.target n="marg988"/></s> | <s id="s.006940">Atque ea ratione <lb/>excogitatam puto &longs;calongiam, quæ tuni­<lb/>cis ac forma allium refert, odore autem & <lb/>&longs;apore tum &longs;ub&longs;tantia cepam: vt inter hæc <lb/>duo media, ad vnguem videatur: medium <lb/>enim pror&longs;us e&longs;t inter omnia, &longs;eu natura, <lb/>&longs;eu arte. <lb/><arrow.to.target n="marg988"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006941"><margin.target id="marg987"/>Sealongia, <lb/>&longs;eu macro­<lb/>cronion.</s> | <s id="s.006941"><margin.target id="marg987"/>Scalongia, <lb/>&longs;eu macro­<lb/>cronion.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006942"><margin.target id="marg988"/>Conuer&longs;io fo­<lb/>liorum in <lb/>plantis an­<lb/>nua diurna­<lb/>que.</s> | <s id="s.006942"><margin.target id="marg988"/>Conuer&longs;io fo­<lb/>liorum in <lb/>plantis an­<lb/>nua diurna­<lb/>que.</s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.006965"><arrow.to.target n="marg992"/><lb/>ri pha&longs;elli forma deficit: magnitudine ve­<lb/>rò atque &longs;ub&longs;tantia tam corticis, quàm nu­<lb/>clei amygdalis per&longs;imilis e&longs;t. </s> | <s id="s.006965"><arrow.to.target n="marg992"/><lb/>ri pha&longs;elli forma deficit: magnitudine ve­<lb/>rò atque &longs;ub&longs;tantia tam corticis, quàm nu­<lb/>clei amygdalis per&longs;imilis e&longs;t. </s> |
| <s id="s.006966">Cortex qua­<lb/>cunque tæda melius ardet: olei enim plu­<lb/>rimùm continet, atque id adeò acre, vt li­<lb/>guam feriat magis quàm piper: & ob id <lb/>creditum: mirum in modum prode&longs;&longs;e vul­<lb/>neribus. </s> | <s id="s.006966">Cortex qua­<lb/>cunque tæda melius ardet: olei enim plu­<lb/>rimùm continet, atque id adeò acre, vt li<lb/>guam feriat magis quàm piper: & ob id <lb/>creditum: mirum in modum prode&longs;&longs;e vul­<lb/>neribus. </s> |
| <s id="s.006967">Nucleus, pi&longs;tacij &longs;aporem refert. </s> | <s id="s.006967">Nucleus, pi&longs;tacij &longs;aporem refert. </s> |
| <s id="s.006968">Ob <lb/>id &longs;i ex herba na&longs;ceretur, non leuis lucri pro­<lb/>uincia e&longs;&longs;et illum transferre: nam impen&longs;am, <lb/>oleum corticibus exceptum ad lampadum <lb/>v&longs;um, &longs;uperaret: toto medulla v&longs;uræ loco <lb/>e&longs;&longs;er. </s> | <s id="s.006968">Ob <lb/>id &longs;i ex herba na&longs;ceretur, non leuis lucri pro­<lb/>uincia e&longs;&longs;et illum transferre: nam impen&longs;am, <lb/>oleum corticibus exceptum ad lampadum <lb/>v&longs;um, &longs;uperaret: toto medulla v&longs;uræ loco <lb/>e&longs;&longs;et. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.006969"><margin.target id="marg992"/>Pha&longs;ellus <lb/>Indicus.<!-- KEEP S--></s> | <s id="s.006969"><margin.target id="marg992"/>Pha&longs;ellus <lb/>Indicus.<!-- KEEP S--></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007014">Plutarchus verò cen&longs;et, quoniam ignea <lb/>vi polleat, irnitari pondere, atque &longs;iccatum <lb/>reparatis viribus contrahi: vel quia aëre ex­<lb/>cu&longs;&longs;o robu&longs;tius fiat, & magis flectatur in <lb/>aduer&longs;um. </s> | <s id="s.007014">Plutarchus verò cen&longs;et, quoniam ignea <lb/>vi polleat, irnitari pondere, atque &longs;iccatum <lb/>reparatis viribus contrahi: vel quia aëre ex­<lb/>cu&longs;&longs;o robu&longs;tius fiat, & magis flectatur in <lb/>aduer&longs;um. </s> |
| <s id="s.007015">Atque vt ex multis vna fiat &longs;en­<lb/>tentia, lignum hoc quum pondere vexatur, <lb/>di&longs;cutit, &longs;eu humidum, &longs;eu aqueum, &longs;eu <lb/>aërem: vunde brenius factum, retrahit &longs;e­<lb/>ip&longs;um. <lb/><arrow.to.target n="marg1000"/></s> | <s id="s.007015">Atque vt ex multis vna fiat &longs;en­<lb/>tentia, lignum hoc quum pondere vexatur, <lb/>di&longs;cutit, &longs;eu humidum, &longs;eu aqueum, &longs;eu <lb/>aërem: v unde breuius factum, retrahit &longs;e­<lb/>ip&longs;um. <lb/><arrow.to.target n="marg1000"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007016"><margin.target id="marg1000"/>Sicomori li­<lb/>gnum quod <lb/>in aqua &longs;ic­<lb/>catur, & non <lb/>in aëre.</s> | <s id="s.007016"><margin.target id="marg1000"/>Sicomori li­<lb/>gnum quod <lb/>in aqua &longs;ic­<lb/>catur, & non <lb/>in aëre.</s> |
| |
| <s id="s.007021">Minore admiratione dignum e&longs;t, quòd </s> | <s id="s.007021">Minore admiratione dignum e&longs;t, quòd </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007022"><arrow.to.target n="marg1001"/><lb/>&longs;tatuæ &longs;udent: nam ratio in promptu e&longs;t, <lb/>quum humidum pingue, vi caloris ex­<lb/>pre&longs;&longs;um, fudoris imaginem præ&longs;ter. </s> | <s id="s.007022"><arrow.to.target n="marg1001"/><lb/>&longs;tatuæ &longs;udent: nam ratio in promptu e&longs;t, <lb/>quum humidum pingue, vi caloris ex­<lb/>pre&longs;&longs;um, &longs;udoris imaginem præ&longs;ter. </s> |
| <s id="s.007023">Ob id <lb/>maximè &longs;udant, quæ ligno con&longs;tant cedri, <lb/>oliuæ, vitis ac cupre&longs;&longs;i. </s> | <s id="s.007023">Ob id <lb/>maximè &longs;udant, quæ ligno con&longs;tant cedri, <lb/>oliuæ, vitis ac cupre&longs;&longs;i. </s> |
| <s id="s.007024">Contingit hoc ma­<lb/><arrow.to.target n="marg1002"/><lb/>gis Au&longs;tris flantibus, quòd humor &longs;it co­<lb/>pio&longs;ior, ac tenuior. </s> | <s id="s.007024">Contingit hoc ma­<lb/><arrow.to.target n="marg1002"/><lb/>gis Au&longs;tris flantibus, quòd humor &longs;it co­<lb/>pio&longs;ior, ac tenuior. </s> |
| <s id="s.007025">At quæ in terra &longs;ulphu­<lb/>rea, ac bitumino&longs;a na&longs;cuntur, &longs;i aërea ac <lb/>ignea &longs;ub&longs;tantia &longs;int, parúmque terræ, ac <lb/>aquæ contineant, quales &longs;unt alnus, abies, <lb/>pinus, piceáque dum franguntur, maximè <lb/>&longs;i iam putruerint &longs;cintillas igneas emitte­<lb/>re &longs;olent. </s> | <s id="s.007025">At quæ in terra &longs;ulphu­<lb/>rea, ac bitumino&longs;a na&longs;cuntur, &longs;i aërea ac <lb/>ignea &longs;ub&longs;tantia &longs;int, parúmque terræ, ac <lb/>aquæ contineant, quales &longs;unt alnus, abies, <lb/>pinus, piceáque dum franguntur, maximè <lb/>&longs;i iam putruerint &longs;cintillas igneas emitte­<lb/>re &longs;olent. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007046">Quærunt igitur iurè meritò quidam, <lb/>quomodo meconium, cùm immodicè &longs;it <lb/>frigidum, atque adeò vt occidat, po&longs;&longs;it <pb pagenum="504" xlink:href="016/01/153.jpg"/>Venerem excitare? </s> | <s id="s.007046">Quærunt igitur iurè meritò quidam, <lb/>quomodo meconium, cùm immodicè &longs;it <lb/>frigidum, atque adeò vt occidat, po&longs;&longs;it <pb pagenum="504" xlink:href="016/01/153.jpg"/>Venerem excitare? </s> |
| <s id="s.007047">Itaque alind meco­<lb/>nium ab amphiam e&longs;&longs;e exi&longs;timant. </s> | <s id="s.007047">Itaque aliud meco­<lb/>nium ab amphiam e&longs;&longs;e exi&longs;timant. </s> |
| <s id="s.007048">Sed & <lb/>amphiam venenum e&longs;t apud Indos, atque <lb/>ex eorum genere, quæ ab&longs;que mole&longs;tia oc­<lb/>cidunt: quod meconio proprium e&longs;&longs;e, ne­<lb/>mo ignorat. </s> | <s id="s.007048">Sed & <lb/>amphiam venenum e&longs;t apud Indos, atque <lb/>ex eorum genere, quæ ab&longs;que mole&longs;tia oc­<lb/>cidunt: quod meconio proprium e&longs;&longs;e, ne­<lb/>mo ignorat. </s> |
| <s id="s.007049">Sed for&longs;an aliud e&longs;t quippiam <lb/>quod & curas leuat, & Venerem &longs;ti­<lb/>mulat, & &longs;omnum affert, quale amo­<lb/>mum & crocus. </s> | <s id="s.007049">Sed for&longs;an aliud e&longs;t quippiam <lb/>quod & curas leuat, & Venerem &longs;ti­<lb/>mulat, & &longs;omnum affert, quale amo­<lb/>mum & crocus. </s> |
| <s id="s.007050">Ergo quòd &longs;int quædam, <lb/>quæ Venerem immodicam excitent, do­<lb/>cuimus: quænam autem &longs;int illa, per­<lb/>fecta plantarum hi&longs;toria etiam explica­<lb/>bimus. <lb/><arrow.to.target n="marg1006"/></s> | <s id="s.007050">Ergo quòd &longs;int quædam, <lb/>quæ Venerem immodicam excitent, do­<lb/>cuimus: quænam autem &longs;int illa, per­<lb/>fecta plantarum hi&longs;toria etiam explica­<lb/>bimus. <lb/><arrow.to.target n="marg1006"/></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007068">In hoc videtur natura plantis inclemen­<lb/>tior fui&longs;&longs;e quàm animalibus, cùm plantis <lb/>hyeme ve&longs;tes decidant, animalibus cre&longs;cant, <lb/>&longs;cilicet pili. </s> | <s id="s.007068">In hoc videtur natura plantis inclemen­<lb/>tior fui&longs;&longs;e quàm animalibus, cùm plantis <lb/>hyeme ve&longs;tes decidant, animalibus cre&longs;cant, <lb/>&longs;cilicet pili. </s> |
| <s id="s.007069">Armauit & plantas velut & <lb/><arrow.to.target n="marg1008"/><lb/>animalia, duritie, magnitudine, flectendi <lb/>facilitate, tum &longs;pinis. </s> | <s id="s.007069">Armauit & plantas velut & <lb/><arrow.to.target n="marg1008"/><lb/>animalia, duritie, magnitudine, flectendi <lb/>facilitate, tum &longs;pinis. </s> |
| <s id="s.007070">Muniuit enim qua­<lb/>drifariàm foliia, &longs;pinis ( vt dixi <emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/> ro&longs;arum, <lb/>minoribus aculeis. </s> | <s id="s.007070">Muniuit enim qua­<lb/>drifariàm follia, &longs;pinis ( vt dixi <emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/> ro&longs;arum, <lb/>minoribus aculeis. </s> |
| <s id="s.007071">vt boraginis: lanugine, <lb/>vt menta&longs;tri: pilis, vt violæ, & pilo&longs;ellæ <lb/>vtriu&longs;que. </s> | <s id="s.007071">vt boraginis: lanugine, <lb/>vt menta&longs;tri: pilis, vt violæ, & pilo&longs;ellæ <lb/>vtriu&longs;que. </s> |
| <s id="s.007072">Lanugine den&longs;ior pilus, ideò ad <lb/>vulnera con&longs;olidanda nil par. </s> | <s id="s.007072">Lanugine den&longs;ior pilus, ideò ad <lb/>vulnera con&longs;olidanda nil par. </s> |
| <s id="s.007073">Sed & errores, <lb/>vt in animalibus, atque eò ftequentiores, <lb/>quò viliores. </s> | <s id="s.007073">Sed & errores, <lb/>vt in animalibus, atque eò ftequentiores, <lb/>quò viliores. </s> |
| |
| <s id="s.007097">Indicio primum e&longs;t, quòd nul­<lb/>la planta, quæ nudum habeat truncum, pa­<lb/>ria habeat in vertice: deinde, quòd medium <lb/>folium &longs;emper &longs;it maius, pinguius ac ro­<lb/>bu&longs;tius reliquis, tum illi proximiora remo­<lb/>tioribus, quodque ex aduer&longs;o nerui &longs;emper <lb/>cauitas in &longs;tipite adiacet, ip&longs;eque truncus <lb/>faciliùs inflectitur in ip&longs;am cauitatem, quàm <lb/>in neruum. <lb/><arrow.to.target n="marg1013"/></s> | <s id="s.007097">Indicio primum e&longs;t, quòd nul­<lb/>la planta, quæ nudum habeat truncum, pa­<lb/>ria habeat in vertice: deinde, quòd medium <lb/>folium &longs;emper &longs;it maius, pinguius ac ro­<lb/>bu&longs;tius reliquis, tum illi proximiora remo­<lb/>tioribus, quodque ex aduer&longs;o nerui &longs;emper <lb/>cauitas in &longs;tipite adiacet, ip&longs;eque truncus <lb/>faciliùs inflectitur in ip&longs;am cauitatem, quàm <lb/>in neruum. <lb/><arrow.to.target n="marg1013"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007098"><margin.target id="marg1012"/>Folia pro­<lb/>pter flores & <lb/>fructus &longs;acta <lb/>e&longs;&longs;e o&longs;tendi­<lb/>tur.</s> | <s id="s.007098"><margin.target id="marg1012"/>Folia pro­<lb/>pter flores & <lb/>fructus facta <lb/>e&longs;&longs;e o&longs;tendi­<lb/>tur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007099"><margin.target id="marg1013"/>Nerui folio­<lb/>rum cur <lb/>impares.</s> | <s id="s.007099"><margin.target id="marg1013"/>Nerui folio­<lb/>rum cur <lb/>impares.</s> |
| |
| <s id="s.007120">Cato verò & hos, & <lb/>vuas nondum maturas va&longs;is vitreis &longs;ub terra <lb/>reconditis &longs;eruari docuit. </s> | <s id="s.007120">Cato verò & hos, & <lb/>vuas nondum maturas va&longs;is vitreis &longs;ub terra <lb/>reconditis &longs;eruari docuit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007121"><margin.target id="marg1016"/>Fructus du­<lb/>ri corticis <lb/>quomodo ro­<lb/>uire&longs;cant.</s> | <s id="s.007121"><margin.target id="marg1016"/>Fructus du­<lb/>ri corticis <lb/>quomodo re<lb/>uire&longs;cant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007122">Multa &longs;unt quæ ad hæc pertinent, non <lb/><arrow.to.target n="marg1017"/><lb/>tamen &longs;unt ex his de quibus, vt &longs;ermo &longs;it <lb/>completus, nunc dicendum erit. </s> | <s id="s.007122">Multa &longs;unt quæ ad hæc pertinent, non <lb/><arrow.to.target n="marg1017"/><lb/>tamen &longs;unt ex his de quibus, vt &longs;ermo &longs;it <lb/>completus, nunc dicendum erit. </s> |
| |
| <s id="s.007178">Ab&longs;olui&longs;&longs;e iam plantarum hi&longs;toriam &longs;cio </s> | <s id="s.007178">Ab&longs;olui&longs;&longs;e iam plantarum hi&longs;toriam &longs;cio </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007179"><arrow.to.target n="marg1024"/><lb/>&longs;ed quoniam attamenti rubri atque puni­<lb/>nei compo&longs;itionem docui, cæterorum etiam <lb/>adiiciam. </s> | <s id="s.007179"><arrow.to.target n="marg1024"/><lb/>&longs;ed quoniam attamenti rubri atque puni­<lb/>nci compo&longs;itionem docui, cæterorum etiam <lb/>adiiciam. </s> |
| <s id="s.007180">Cœruleum, à cœrulea terra, vel <lb/>lapide Cyaneo, tum aureum è purpurina, <lb/>vel auro: reliquique omnes è metallicis co­<lb/>lores, vtriu&longs;que ad vnguem modis, quibus <lb/>rubrum è cinnabari &longs;uprà mi&longs;ceri docuimus, <lb/>perficiuntur. </s> | <s id="s.007180">Cœruleum, à cœrulea terra, vel <lb/>lapide Cyaneo, tum aureum è purpurina, <lb/>vel auro: reliquique omnes è metallicis co­<lb/>lores, vtriu&longs;que ad vnguem modis, quibus <lb/>rubrum è cinnabari &longs;uprà mi&longs;ceri docuimus, <lb/>perficiuntur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.007196">Siquidem, &longs;i pulue­<lb/>re delendæ &longs;unt, affricandus e&longs;t digitis mol­<lb/>liter. </s> | <s id="s.007196">Siquidem, &longs;i pulue­<lb/>re delendæ &longs;unt, affricandus e&longs;t digitis mol­<lb/>liter. </s> |
| <s id="s.007197">Si ferro, celerrimè, & leui&longs;&longs;imè tra­<lb/>ctandus gladius. </s> | <s id="s.007197">Si ferro, celerrimè, & leui&longs;&longs;imè tra­<lb/>ctandus gladius. </s> |
| <s id="s.007198">Si aqua, caue, ne dum <lb/>literas &longs;tudes abradere, chartam laceres. <lb/></s> | <s id="s.007198">Si aqua, caue, ne dum <lb/>literas &longs;tudes abradere, chartam laceres. <lb/></s> |
| <s id="s.007199">Et ad &longs;ummum, ne tam accuratum nego­<lb/>gium ruditer tractes. </s> | <s id="s.007199">Et ad &longs;ummum, ne tam accuratum nego­<lb/>tium ruditer tractes. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007200">Dictum hucu&longs;que de Elementis, Cœlo, <lb/>Luce, Mi&longs;tione, Metallis, Lapidibus, & <lb/>Plantis: tran&longs;eamus iam ad Animalium hi­<lb/>&longs;toriam, & primò ad in&longs;ecta. </s> | <s id="s.007200">Dictum hucu&longs;que de Elementis, Cœlo, <lb/>Luce, Mi&longs;tione, Metallis, Lapidibus, & <lb/>Plantis: tran&longs;eamus iam ad Animalium hi­<lb/>&longs;toriam, & primò ad in&longs;ecta. </s> |
| |
| <s id="s.007219">Animalia fui&longs;&longs;e <lb/>&longs;ola, quæ aliorum carnibus ve&longs;cerentur, po&longs;­<lb/>&longs;ibile non fuit: nam altero alterum <expan abbr="comed&etilde;-te">comeden­<lb/>te</expan>, nec alio cibo &longs;uppetente, cum &longs;emper ali­<lb/>quid loco excrementi &longs;uperabundet, quanti­<lb/>tate primùm moles tota animalium & nu­<lb/>mero minueret, demum etiam imò breui de­<lb/>ficeret. </s> | <s id="s.007219">Animalia fui&longs;&longs;e <lb/>&longs;ola, quæ aliorum carnibus ve&longs;cerentur, po&longs;­<lb/>&longs;ibile non fuit: nam altero alterum <expan abbr="comed&etilde;-te">comeden­<lb/>te</expan>, nec alio cibo &longs;uppetente, cum &longs;emper ali­<lb/>quid loco excrementi &longs;uperabundet, quanti­<lb/>tate primùm moles tota animalium & nu­<lb/>mero minueret, demum etiam imò breui de­<lb/>ficeret. </s> |
| <s id="s.007220">Quòd &longs;i plantis omnia animalia ve&longs;­<lb/>cerentur, non adepta fui&longs;&longs;et natura perfe­<lb/>ctionem quoniam &longs;anguisille, & caro non <lb/>ex elementis confractis, & optimè tempera­<lb/>tis con&longs;i&longs;teret. </s> | <s id="s.007220">Quòd &longs;i plantis omnia animalia ve&longs;­<lb/>cerentur, non adepta fui&longs;&longs;et natura perfe­<lb/>ctionem quoniam &longs;anguisille, & caro non <lb/>ex elementis confractis, & optimè tempera­<lb/>tis con&longs;i&longs;teret. </s> |
| <s id="s.007221">Ob id nullum animal, quod <lb/>carne non ve&longs;catur, &longs;agax e&longs;t, & prudens, ex­<lb/>cepto elephante. </s> | <s id="s.007221">Ob id nullum animal, quod <lb/>carne non ve&longs;catur, &longs;agax e&longs;t, & prudens, ex­<lb/>cepto elephante. </s> |
| <s id="s.007222">Non ergo aues &longs;agaces, <lb/>non pi&longs;ces, non animalia pedibus &longs;olis præ­<lb/>dita, &longs;olicita, &longs;agacia & moribus humanio­<lb/>ribus facere potetat. </s> | <s id="s.007222">Non ergo aues &longs;agaces, <lb/>non pi&longs;ces, non animalia pedibus &longs;olis præ­<lb/>dita, &longs;olicita, &longs;agacia & moribus humanio­<lb/>ribus facere poterat. </s> |
| <s id="s.007223">Nam quæ carnibus <lb/>vtuntur, &longs;en&longs;u proximioria homini &longs;unt <lb/>quàm quæ plantis, vt canes, vulpes, cercopi­<lb/>theci, feles, leones, delphini, vr&longs;i, aquilæ. </s> | <s id="s.007223">Nam quæ carnibus <lb/>vtuntur, &longs;en&longs;u proximioria homini &longs;unt <lb/>quàm quæ plantis, vt canes, vulpes, cercopi­<lb/>theci, feles, leones, delphini, vr&longs;i, aquilæ. </s> |
| <s id="s.007224">Tria <lb/>igitur animalium genera &longs;unt ciborum va­<lb/>rietate di&longs;tincta: quædam enim &longs;olis plantis <lb/>ve&longs;cuntur, vt equi, a&longs;ini, boues, oues, capræ. <lb/></s> | <s id="s.007224">Tria <lb/>igitur animalium genera &longs;unt ciborum va­<lb/>rietate di&longs;tincta: quædam enim &longs;olis plantis <lb/>ve&longs;cuntur, vt equi, a&longs;ini, boues, oues, capræ. <lb/></s> |
| <s id="s.007225">Quædam &longs;olis animalibus, vt leones, delphi­<lb/>ni, pantheræ. </s> | <s id="s.007225">Quædam &longs;olis animalibus, vt leones, delphi­<lb/>ni, pantheræ. </s> |
| |
| <s id="s.007227">Quæ <lb/>animalibus ve&longs;cuntur, &longs;i animalia excipias, <lb/>quæ illis loco cibi &longs;unt, cum reliquis ciuilia <lb/>&longs;unt, velut coruo cum vulpe, pifici cum mil­<lb/>uis, vulpi cum &longs;erpente, crocodilo cum regu­<lb/>lo, aut lupo pi&longs;ci cum mugili. </s> | <s id="s.007227">Quæ <lb/>animalibus ve&longs;cuntur, &longs;i animalia excipias, <lb/>quæ illis loco cibi &longs;unt, cum reliquis ciuilia <lb/>&longs;unt, velut coruo cum vulpe, pifici cum mil­<lb/>uis, vulpi cum &longs;erpente, crocodilo cum regu­<lb/>lo, aut lupo pi&longs;ci cum mugili. </s> |
| <s id="s.007228">Sed quæ plan­<lb/><arrow.to.target n="marg1031"/><lb/>tis ve&longs;cebantur, dentibu&longs;que obtu&longs;ioribus <lb/>indigebant: alia vngulis armauit, vt equos, <lb/>a&longs;inos, & camelos, alia cornibus, vt <lb/>boues, & capras. </s> | <s id="s.007228">Sed quæ plan­<lb/><arrow.to.target n="marg1031"/><lb/>tis ve&longs;cebantur, dentibu&longs;que obtu&longs;ioribus <lb/>indigebant: alia vngulis armauit, vt equos, <lb/>a&longs;inos, & camelos, alia cornibus, vt <lb/>boues, & capras. </s> |
| <s id="s.007229">Et quoniam paruis <lb/>animalibus vngularum, & cornuum præ­<lb/>&longs;idium fugam retarda&longs;&longs;et, & ob virium <lb/>imbecillitatem parum attuli&longs;&longs;et auxilij, ob <lb/>id vtrumque illis negauit, vt leporibus, cu-<pb pagenum="508" xlink:href="016/01/157.jpg"/>niculi&longs;que Fera autem omnia, & quæ car­<lb/>ve&longs;cuntur, dentibus, & præacutis armauit, <lb/>præter aues: in his verò ro&longs;trum fecit adun­<lb/>cum. </s> | <s id="s.007229">Et quoniam paruis <lb/>animalibus vngularum, & cornuum præ­<lb/>&longs;idium fugam retarda&longs;&longs;et, & ob virium <lb/>imbecillitatem parum attuli&longs;&longs;et auxilij, ob <lb/>id vtrumque illis negauit, vt leporibus, cu-<pb pagenum="508" xlink:href="016/01/157.jpg"/>niculi&longs;que Fera autem omnia, & quæ car­<lb/>ve&longs;cuntur, dentibus, & præacutis armauit, <lb/>præter aues: in his verò ro&longs;trum fecit adun­<lb/>cum. </s> |
| <s id="s.007230">Sed vniuer&longs;is fermè quibus aut den­<lb/>tes non dedit, vt auibus: aut minùs firmos, <lb/>vt felibus, ac his, quæ &longs;imilia illis &longs;unt, vn­<lb/>gubs curuos & robu&longs;tos largita e&longs;t. </s> | <s id="s.007230">Sed vniuer&longs;is fermè quibus aut den­<lb/>tes non dedit, vt auibus: aut minùs firmos, <lb/>vt felibus, ac his, quæ &longs;imilia illis &longs;unt, vn­<lb/>gubus curuos & robu&longs;tos largita e&longs;t. </s> |
| <s id="s.007231">Carni­<lb/>nora igitur dentibus, & vnguibus mitia cor­<lb/>nibus, aut vngulis, &longs;i magna erant parua <lb/>celeritate &longs;ola muniuit. </s> | <s id="s.007231">Carni­<lb/>uora igitur dentibus, & vnguibus mitia cor­<lb/>nibus, aut vngulis, &longs;i magna erant parua <lb/>celeritate &longs;ola muniuit. </s> |
| <s id="s.007232">Reliquum e&longs;t igitur <lb/>his intellectis, vt doceamus, cur quædam <lb/>animalia è putredine generentur, alia per <lb/><arrow.to.target n="marg1032"/><lb/>propagationem. </s> | <s id="s.007232">Reliquum e&longs;t igitur <lb/>his intellectis, vt doceamus, cur quædam <lb/>animalia è putredine generentur, alia per <lb/><arrow.to.target n="marg1032"/><lb/>propagationem. </s> |
| <s id="s.007233">Cau&longs;a igitur huius diffe­<lb/>rentiæ e&longs;t, quia natura generationem pau­<lb/>ci&longs;&longs;imis indigere voluit: ob id principaliter <lb/>generationem ex putrida materia in omni­<lb/>bus animalibus quæ&longs;i&longs;&longs;et: &longs;ed quoniam per­<lb/>fecta, vt ab&longs;oluerentur, longo tempore in­<lb/>digebant, non potui&longs;&longs;et materia tamdiu <lb/>ab&longs;que motu con&longs;eruari, maximè ob tem­<lb/>porum vici&longs;&longs;itudines ab&longs;que conceptaculo: <lb/>itaque nece&longs;&longs;arius fuit vterus, vel oui cor­<lb/>tex, in quo &longs;eruaretur fœtus, donec perfi­<lb/>ceretur: atque ideò etiam generatio ex &longs;e­<lb/>mine. </s> | <s id="s.007233">Cau&longs;a igitur huius diffe­<lb/>rentiæ e&longs;t, quia natura generationem pau­<lb/>ci&longs;&longs;imis indigere voluit: ob id principaliter <lb/>generationem ex putrida materia in omni­<lb/>bus animalibus quæ&longs;i&longs;&longs;et: &longs;ed quoniam per­<lb/>fecta, vt ab&longs;oluerentur, longo tempore in­<lb/>digebant, non potui&longs;&longs;et materia tamdiu <lb/>ab&longs;que motu con&longs;eruari, maximè ob tem­<lb/>porum vici&longs;&longs;itudines ab&longs;que conceptaculo: <lb/>itaque nece&longs;&longs;arius fuit vterus, vel oui cor­<lb/>tex, in quo &longs;eruaretur fœtus, donec perfi­<lb/>ceretur: atque ideò etiam generatio ex &longs;e­<lb/>mine. </s> |
| <s id="s.007234">Itaque manife&longs;tum e&longs;t, &longs;olam gene­<lb/>rationem ex putredine intentam e&longs;&longs;e à na­<lb/>tura, eamque exiguo tempore ab&longs;olui: reli­<lb/>quam coactam e&longs;&longs;e, nec primò à natura in­<lb/>tentam, atque tardiorem. </s> | <s id="s.007234">Itaque manife&longs;tum e&longs;t, &longs;olam gene­<lb/>rationem ex putredine intentam e&longs;&longs;e à na­<lb/>tura, eamque exiguo tempore ab&longs;olui: reli­<lb/>quam coactam e&longs;&longs;e, nec primò à natura in­<lb/>tentam, atque tardiorem. </s> |
| |
| <s id="s.007390">Sed &longs;alamandræ neque mon&longs;tra &longs;unt, neque <lb/>&longs;ui motus habent plus quàm vnum princi­<lb/>pium: verùm cùm diuiduntur, imaginatri­<lb/>cem virtutem habent imperfecti&longs;&longs;imam. <lb/></s> | <s id="s.007390">Sed &longs;alamandræ neque mon&longs;tra &longs;unt, neque <lb/>&longs;ui motus habent plus quàm vnum princi­<lb/>pium: verùm cùm diuiduntur, imaginatri­<lb/>cem virtutem habent imperfecti&longs;&longs;imam. <lb/></s> |
| <s id="s.007391">Quid mirum cùm dum valent, &longs;int hebetis <lb/>&longs;en&longs;us? </s> | <s id="s.007391">Quid mirum cùm dum valent, &longs;int hebetis <lb/>&longs;en&longs;us? </s> |
| <s id="s.007392">exterioris dico: quid de interiore di­<lb/>cendum e&longs;t? </s> | <s id="s.007392">exterioris dico: quid de interiore di­<lb/>cendum e&longs;t? </s> |
| <s id="s.007393">Cau&longs;a igitur huius ince&longs;&longs;us e&longs;t, <lb/>quòd cùm imaginatricem habeant debili&longs;­<lb/>&longs;imam, hæcautem virtus dolorem, & malum <lb/>effugere docet, vtraque pars autem dolo­<lb/>lorem &longs;entit, vbi præci&longs;um e&longs;t corpus, & al­<lb/>tera ab altera diui&longs;a, anterior igitur ver&longs;us <lb/>po&longs;teriorem vulnus habet, po&longs;terior ver&longs;us <lb/>partem anteriorem: quare vt dolorem vtra­<lb/>que pars effugiat, anterior anterius moue­<lb/>bit, po&longs;terior po&longs;terius: ob ídque &longs;peciem re­<lb/>fert animalis duo principia motus habentis. <lb/></s> | <s id="s.007393">Cau&longs;a igitur huius ince&longs;&longs;us e&longs;t, <lb/>quòd cùm imaginatricem habeant debili&longs;­<lb/>&longs;imam, hæcautem virtus dolorem, & malum <lb/>effugere docet, vtraque pars autem dolo­<lb/>rem &longs;entit, vbi præci&longs;um e&longs;t corpus, & al­<lb/>tera ab altera diui&longs;a, anterior igitur ver&longs;us <lb/>po&longs;teriorem vulnus habet, po&longs;terior ver&longs;us <lb/>partem anteriorem: quare vt dolorem vtra­<lb/>que pars effugiat, anterior anterius moue­<lb/>bit, po&longs;terior po&longs;terius: ob ídque &longs;peciem re­<lb/>fert animalis duo principia motus habentis. <lb/></s> |
| <s id="s.007394">Nullum igitur animal ni&longs;i mon&longs;trificum, & <lb/>natura imperfectum, duo pote&longs;t habere ca­<lb/>pita, tum quia quod paucioribus ab&longs;olui po­<lb/>te&longs;t, natura plurimis haud perficit: tum quia <lb/>id animal &longs;ibiip&longs;i po&longs;&longs;et di&longs;&longs;entire, & aduer­<lb/>&longs;ari. </s> | <s id="s.007394">Nullum igitur animal ni&longs;i mon&longs;trificum, & <lb/>natura imperfectum, duo pote&longs;t habere ca­<lb/>pita, tum quia quod paucioribus ab&longs;olui po­<lb/>te&longs;t, natura plurimis haud perficit: tum quia <lb/>id animal &longs;ibiip&longs;i po&longs;&longs;et di&longs;&longs;entire, & aduer­<lb/>&longs;ari. </s> |
| <s id="s.007395">Atque hæ &longs;unt rationes per&longs;ua&longs;oriæ, de­<lb/>mon&longs;tratiuæ autem in libris de Arcanis æter­<lb/>nitatis adducentur. </s> | <s id="s.007395">Atque hæ &longs;unt rationes per&longs;ua&longs;oriæ, de­<lb/>mon&longs;tratiuæ autem in libris de Arcanis æter­<lb/>nitatis adducentur. </s> |
| <s id="s.007396">At dices: Cancri tamen <lb/>ad vtranque partem mouentur: &longs;ed pedes <lb/>habent antè re&longs;picientes, ob id non mouen­<lb/>tur in vtranque partem ex principio. </s> | <s id="s.007396">At dices: Cancri tamen <lb/>ad vtranque partem mouentur: &longs;ed pedes <lb/>habent antè re&longs;picientes, ob id non mouen­<lb/>tur in vtranque partem ex principio. </s> |
| |
| <s id="s.007438">Nam cùm &longs;taret gallo &longs;imilis videri po­<lb/>tuit, ni&longs;i quòd corio, non plumis, tectus e&longs;­<lb/>&longs;et, carerétque alis. <lb/><arrow.to.target n="marg1057"/></s> | <s id="s.007438">Nam cùm &longs;taret gallo &longs;imilis videri po­<lb/>tuit, ni&longs;i quòd corio, non plumis, tectus e&longs;­<lb/>&longs;et, carerétque alis. <lb/><arrow.to.target n="marg1057"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007439"><margin.target id="marg1057"/>Animalia è <lb/>putrida ma­<lb/>teria &longs;ermè <lb/>tot generum, <lb/>quot ea, quæ <lb/>putre&longs;cunt.</s> | <s id="s.007439"><margin.target id="marg1057"/>Animalia è <lb/>putrida ma­<lb/>teria fermè <lb/>tot generum, <lb/>quot ea, quæ <lb/>putre&longs;cunt.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007440">Sed his relictis, ad apum genus reuerta­<lb/>mur. </s> | <s id="s.007440">Sed his relictis, ad apum genus reuerta­<lb/>mur. </s> |
| |
| <s id="s.007474">Et Plinius: Seres lanico &longs;yluarum nobiles <lb/>perfu&longs;am aqua depectentes frondium cani­<lb/>tiem. </s> | <s id="s.007474">Et Plinius: Seres lanico &longs;yluarum nobiles <lb/>perfu&longs;am aqua depectentes frondium cani­<lb/>tiem. </s> |
| <s id="s.007475">Exi&longs;timo tamen, hoc no&longs;trum &longs;ericum <lb/>illud e&longs;&longs;e, quod ab antiquis celebratur, Ari­<lb/>&longs;toteli <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/>vt dixi) cognitum, &longs;ed in certa nu­<lb/>triendi ratione, intermortuo di&longs;ciplina, &longs;eu <lb/>quòd Pamphyla docuerit, delata ex India <lb/>fila, & iam victoria Alexandri Magni co­<lb/>gnita, non tamen tran&longs;latis vermibus, texe­<lb/>re. </s> | <s id="s.007475">Exi&longs;timo tamen, hoc no&longs;trum &longs;ericum <lb/>illud e&longs;&longs;e, quod ab antiquis celebratur, Ari­<lb/>&longs;toteli <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/>vt dixi) cognitum, &longs;ed in certa nu­<lb/>triendi ratione, intermortuo di&longs;ciplina, &longs;eu <lb/>quòd Pamphyla docuerit, delata ex India <lb/>fila, & iam victoria Alexandri Magni co­<lb/>gnita, non tamen tran&longs;latis vermibus, texe­<lb/>re. </s> |
| <s id="s.007476">Inde primùm &longs;ub Iu&longs;tiniano, & oua, & <lb/>artem educandi per monachos ad nos per­<lb/>ueni&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.007476">Inde primùm &longs;ub Iu&longs;tiniano, & oua, & <lb/>artem educandi per monachos ad nos per­<lb/>ueni&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.007477">Interim verò dum latuêre, per&longs;ua­<lb/>&longs;um e&longs;t antiquis è frondium lanugine depe­<lb/>cti: &longs;iue quod hoc verimilius videretur, &longs;eu <lb/>quòd bombyces ibi &longs;pontè in &longs;yluis proue­<lb/>niant, &longs;eu quòd &longs;ic incolæ occultare origi­<lb/>nem &longs;erici melius po&longs;&longs;e &longs;perarent. </s> | <s id="s.007477">Interim verò dum latuêre, per&longs;ua­<lb/>&longs;um e&longs;t antiquis è frondium lanugine depe­<lb/>cti: &longs;iue quod hoc veri&longs;imilius videretur, &longs;eu <lb/>quòd bombyces ibi &longs;pontè in &longs;yluis proue­<lb/>niant, &longs;eu quòd &longs;ic incolæ occultare origi­<lb/>nem &longs;erici melius po&longs;&longs;e &longs;perarent. </s> |
| <s id="s.007478">Verùm vt <lb/>Cæ&longs;aris huius ac materni aui aut beneficio <lb/>totus orbis innotuit, patuit apertè præter <lb/>hoc &longs;erici genus nullum aliud e&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.007478">Verùm vt <lb/>Cæ&longs;aris huius ac materni aui aut beneficio <lb/>totus orbis innotuit, patuit apertè præter <lb/>hoc &longs;erici genus nullum aliud e&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.007479">Vtili&longs;&longs;imi </s> | <s id="s.007479">Vtili&longs;&longs;imi </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007522">Verùm cur hæc <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> etiam&longs;i quædam mino­<lb/>ra &longs;int apibus) formicæ &longs;cilicet, papiliones, <lb/>locu&longs;tæ oua gignunt, apes non po&longs;&longs;unt? </s> | <s id="s.007522">Verùm cur hæc <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> etiam&longs;i quædam mino­<lb/>ra &longs;int apibus) formicæ &longs;cilicet, papiliones, <lb/>locu&longs;tæ oua gignunt, apes non po&longs;&longs;unt? </s> |
| <s id="s.007523">Cau­<lb/>&longs;a e&longs;t, quòd cùm pariunt, non volant, &longs;ed for­<lb/>mam retinent erucæ, aureliæve, aut cum <lb/>his commoriuntur, vt bombyces ac locuftæ: <lb/>nam oua in tam paruis animalibus volatui <lb/>impedimento erant: igitur cùm apes præ­<lb/>&longs;taret ob egregiam vtilitatem viuaces e&longs;&longs;e, <lb/>in &longs;eptimum enim aut etiam octauum an­<lb/>num earum vita producitur, oua parere im­<lb/>po&longs;&longs;ibile fuit. </s> | <s id="s.007523">Cau­<lb/>&longs;a e&longs;t, quòd cùm pariunt, non volant, &longs;ed for­<lb/>mam retinent erucæ, aureliæve, aut cum <lb/>his commoriuntur, vt bombyces ac locu&longs;tæ: <lb/>nam oua in tam paruis animalibus volatui <lb/>impedimento erant: igitur cùm apes præ­<lb/>&longs;taret ob egregiam vtilitatem viuaces e&longs;&longs;e, <lb/>in &longs;eptimum enim aut etiam octauum an­<lb/>num earum vita producitur, oua parere im­<lb/>po&longs;&longs;ibile fuit. </s> |
| <s id="s.007524">Nec&longs;olùm tam minuta, &longs;ed <lb/>& maiora animalia è putredine, imò omnia <lb/>credendum e&longs;t originem ducere, cùm iam <lb/>de muribus con&longs;tet, & pr&longs;ces in aquis re­<lb/>centibus &longs;pontè generentur. </s> | <s id="s.007524">Nec&longs;olùm tam minuta, &longs;ed <lb/>& maiora animalia è putredine, imò omnia <lb/>credendum e&longs;t originem ducere, cùm iam <lb/>de muribus con&longs;tet, & pr&longs;ces in aquis re­<lb/>centibus &longs;pontè generentur. </s> |
| <s id="s.007525">Cum enim (vt <lb/>dixi) putredo præce&longs;&longs;erit, pingue &longs;eparatur à <lb/>cinere, calórque confe&longs;tim animam infun­<lb/>dit illi materiæ aptam. </s> | <s id="s.007525">Cum enim (vt <lb/>dixi) putredo præce&longs;&longs;erit, pingue &longs;eparatur à <lb/>cinere, calórque confe&longs;tim animam infun­<lb/>dit illi materiæ aptam. </s> |
| <s id="s.007526">Vnde fit vt animalia <lb/>omnia, quæ è putri generantur materia, vt <lb/>blattæ, vermes, <foreign lang="greek">o)/noi</foreign> dolores vbique natos &longs;i <lb/>quid aliud finiant: &longs;unt enim è calidi&longs;&longs;ima, </s> | <s id="s.007526">Vnde fit vt animalia <lb/>omnia, quæ è putri generantur materia, vt <lb/>blattæ, vermes, <foreign lang="greek">o)/noi</foreign> dolores vbique natos &longs;i <lb/>quid aliud finiant: &longs;unt enim è calidi&longs;&longs;ima, </s> |
| |
| <s id="s.007585">Videtur autem formicarum genus natura <lb/>non neglexi&longs;&longs;e, tunc ob hanc mutationem, <lb/>tum ob vitæ longitudinem, tum ob tot illa­<lb/>rum diuer&longs;a genera, & politiam etiam, quam <lb/>&longs;eruant. </s> | <s id="s.007585">Videtur autem formicarum genus natura <lb/>non neglexi&longs;&longs;e, tunc ob hanc mutationem, <lb/>tum ob vitæ longitudinem, tum ob tot illa­<lb/>rum diuer&longs;a genera, & politiam etiam, quam <lb/>&longs;eruant. </s> |
| <s id="s.007586">Vt verò apes regnum, ita formi­<lb/>cæ popularem &longs;tatum cu&longs;todiunt. </s> | <s id="s.007586">Vt verò apes regnum, ita formi­<lb/>cæ popularem &longs;tatum cu&longs;todiunt. </s> |
| <s id="s.007587">Cre&longs;cunt <lb/>quædam admodum in calidis regionibus, <lb/>adeò vt Ra&longs;is referat, in Su&longs;ide inclyta <lb/>vrbe Per&longs;idis regionis, fui&longs;&longs;e nutritam for­<lb/>micam publicè, &longs;iquidem in foro Auiano, <lb/>quæ &longs;ingulis diebus libram carnis ederet. <lb/></s> | <s id="s.007587">Cre&longs;cunt <lb/>quædam admodum in calidis regionibus, <lb/>adeò vt Ra&longs;is referat, in Su&longs;ide inclyta <lb/>vrbe Per&longs;idis regionis, fui&longs;&longs;e nutritam for­<lb/>micam publicè, &longs;iquidem in foro Auiano, <lb/>quæ &longs;ingulis diebus libram carnis ederet. <lb/></s> |
| <s id="s.007588">Aliæ verò in I&longs;thmo Sur & Nort occiden­<lb/>talis Indiæ ca&longs;ulas adeò duras efficiunt <lb/>apum &longs;imilitudine, vt vix &longs;ecuribus tandem <lb/>rumpi queant, atque &longs;ie arboribus perni­<lb/>ciem afferunt. </s> | <s id="s.007588">Aliæ verò in I&longs;thmo Sur & Nort occiden­<lb/>talis Indiæ ca&longs;ulas adeò duras efficiunt <lb/>apum &longs;imilitudine, vt vix &longs;ecuribus tandem <lb/>rumpi queant, atque &longs;ic arboribus perni­<lb/>ciem afferunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007589">Inter plantarum genera, quæ alis carent, <lb/><arrow.to.target n="marg1073"/><lb/>frumentaceæ præ&longs;tant, quæ &longs;i inter furfures <lb/>nutriantur, mirum dictu in quantam excre&longs;­<lb/>cant multitudinem: vt ex decem in trecen­<lb/>tas, paucorum dierum interuallo. </s> | <s id="s.007589">Inter plantarum genera, quæ alis carent, <lb/><arrow.to.target n="marg1073"/><lb/>frumentaceæ præ&longs;tant, quæ &longs;i inter furfures <lb/>nutriantur, mirum dictu in quantam excre&longs;­<lb/>cant multitudinem: vt ex decem in trecen­<lb/>tas, paucorum dierum interuallo. </s> |
| |
| <s id="s.007646"><margin.target id="marg1079"/>Formicæ cæ­<lb/>cæ.</s> | <s id="s.007646"><margin.target id="marg1079"/>Formicæ cæ­<lb/>cæ.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007647"><margin.target id="marg1080"/>Panni ne ti­<lb/>nei, <expan abbr="in&longs;e&longs;tãtur">in&longs;e&longs;tan­<lb/>tur</expan>. </s> | <s id="s.007647"><margin.target id="marg1080"/>Panni ne ti­<lb/>nei, <expan abbr="in&longs;e&longs;tãtur">in&longs;f&longs;tan­<lb/>tur</expan>. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007648"><margin.target id="marg1081"/>Serpentes <lb/>quibus fu­<lb/>gentur.</s> | <s id="s.007648"><margin.target id="marg1081"/>Serpentes <lb/>quibus fu­<lb/>gentur.</s> |
| |
| <s id="s.007658"><margin.target id="marg1083"/>Cur quibu&longs;­<lb/>dam anima­<lb/>libus præci&longs;a <lb/>membra re­<lb/>generentur.</s> | <s id="s.007658"><margin.target id="marg1083"/>Cur quibu&longs;­<lb/>dam anima­<lb/>libus præci&longs;a <lb/>membra re­<lb/>generentur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007659">Proprium videtur e&longs;&longs;e animalibus è putre­<lb/>dine genitis, quòd in&longs;ecta &longs;int, vt pr&etail;ci&longs;a <expan abbr="m&etilde;-bra">men­<lb/>bra</expan> illis rena&longs;cantur: vt caudæ &longs;erpentum & <lb/>lacertorum, chelæ cancrorum, oculi hirundi­<lb/>num certè, & vt multi exi&longs;timant, etiam &longs;er­<lb/>pentum. </s> | <s id="s.007659">Proprium videtur e&longs;&longs;e animalibus è putre­<lb/>dine genitis, quòd in&longs;ecta &longs;int, vt pr&etail;ci&longs;a <expan abbr="m&etilde;-bra">menm<lb/>bra</expan> illis rena&longs;cantur: vt caudæ &longs;erpentum & <lb/>lacertorum, chelæ cancrorum, oculi hirundi­<lb/>num certè, & vt multi exi&longs;timant, etiam &longs;er­<lb/>pentum. </s> |
| <s id="s.007660">Cau&longs;a huius e&longs;t, quòd imperfecta <lb/>&longs;unt: vnde non hirundinibus, &longs;ed pullis hi­<lb/>rundinum oculi rena&longs;cuntur, & in fœtibus <lb/>etiam per&longs;æpè, dum in vtero &longs;unt membra <lb/>oblæ&longs;a re&longs;taurantur. </s> | <s id="s.007660">Cau&longs;a huius e&longs;t, quòd imperfecta <lb/>&longs;unt: vnde non hirundinibus, &longs;ed pullis hi­<lb/>rundinum oculi rena&longs;cuntur, & in fœtibus <lb/>etiam per&longs;æpè, dum in vtero &longs;unt membra <lb/>oblæ&longs;a re&longs;taurantur. </s> |
| <s id="s.007661">Medici ob id quòd hu­<lb/>midiora &longs;unt, dicerent. </s> | <s id="s.007661">Medici ob id quòd hu­<lb/>midiora &longs;unt, dicerent. </s> |
| <s id="s.007662">For&longs;an vtraque can&longs;a <lb/>vera dici pote&longs;t. </s> | <s id="s.007662">For&longs;an vtraque cau&longs;a <lb/>vera dici pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.007663">In genere igitur in&longs;ecto­<lb/>rum erunt te&longs;tudines, & crocodili, & cha­<lb/>mæleontes, & quæcunque quadrupeda <pb pagenum="517" xlink:href="016/01/166.jpg"/>ex ouis generantur: non enim hæc nece&longs;&longs;i­<lb/>tate quadam ex ouis, vt pi&longs;ces, vel volu­<lb/>cres (vt inferiùs demon&longs;trabimus) generan­<lb/>tur, &longs;ed ob naturæ imperfectionem. </s> | <s id="s.007663">In genere igitur in&longs;ecto­<lb/>rum erunt te&longs;tudines, & crocodili, & cha­<lb/>mæleontes, & quæcunque quadrupeda <pb pagenum="517" xlink:href="016/01/166.jpg"/>ex ouis generantur: non enim hæc nece&longs;&longs;i­<lb/>tate quadam ex ouis, vt pi&longs;ces, vel volu­<lb/>cres (vt inferiùs demon&longs;trabimus) generan­<lb/>tur, &longs;ed ob naturæ imperfectionem. </s> |
| <s id="s.007664">Igitur <lb/>his ex talibus, membra præci&longs;a re&longs;tauran­<lb/>tur, ignobilis enim natnra oui, & &longs;eminis <lb/>ve&longs;tigium vix in his di&longs;cernitur. </s> | <s id="s.007664">Igitur <lb/>his ex talibus, membra præci&longs;a re&longs;tauran­<lb/>tur, ignobilis enim natura oui, & &longs;eminis <lb/>ve&longs;tigium vix in his di&longs;cernitur. </s> |
| <s id="s.007665">Porrò hæc </s> | <s id="s.007665">Porrò hæc </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.007669">Solus primùm mouet &longs;uperio­<lb/>rem mandibulam, inferiorem verò habet <lb/>immobilem. </s> | <s id="s.007669">Solus primùm mouet &longs;uperio­<lb/>rem mandibulam, inferiorem verò habet <lb/>immobilem. </s> |
| <s id="s.007670">Secundum in eo miraculum, <lb/>quòd tandiu cre&longs;cat, quandiu viuat. </s> | <s id="s.007670">Secundum in eo miraculum, <lb/>quòd tandiu cre&longs;cat, quandiu viuat. </s> |
| <s id="s.007671">Viuit <lb/>autem ad annum &longs;exage&longs;imum, totque den­<lb/>tes habet, totidémque diebus ex ouo exclu­<lb/>ditur, totque numero oua parit, vt cum hoc <lb/>numero maximè conuenire videatur. </s> | <s id="s.007671">Viuit <lb/>autem ad annum &longs;exage&longs;imum, totque den­<lb/>tes habet, totidémque diebus ex ouo exclu­<lb/>ditur, totque numero oua parit, vt cum hoc <lb/>numero maximè conuenire videatur. </s> |
| <s id="s.007672">Cre&longs;cit <lb/>autem ex ouo an&longs;erino &longs;imillimo in longitu­<lb/>nem cubitorum 18. quandoque. </s> | <s id="s.007672">Cre&longs;cit <lb/>autem ex ouo an&longs;erino &longs;imillimo in longitu­<lb/>dinem cubitorum 18. quandoque. </s> |
| <s id="s.007673">Quintum <lb/>habet præcipuum hoc animal, quòd cùm <lb/>terre&longs;tre &longs;it, vitam agit vt pi&longs;cis: &longs;emper enim <lb/>fermè in aquis latitat, maximè autem in <lb/>Nilo flumine. </s> | <s id="s.007673">Quintum <lb/>habet præcipuum hoc animal, quòd cùm <lb/>terre&longs;tre &longs;it, vitam agit vt pi&longs;cis: &longs;emper enim <lb/>fermè in aquis latitat, maximè autem in <lb/>Nilo flumine. </s> |
| <s id="s.007674">Vbi & illud admiratione di­<lb/>gnum, quòd &longs;upra Chairum vrbem &longs;æuiat, <lb/>hominé&longs;que occidat, infra autem mitè. </s> | <s id="s.007674">Vbi & illud admiratione di­<lb/>gnum, quòd &longs;upra Chairum vrbem &longs;æuiat, <lb/>hominé&longs;que occidat, infra autem mitè. </s> |
| <s id="s.007675">Re­<lb/>ferunt à &longs;eptingentis annis, quibus Mahu­<lb/>meti cultores eam regionem obtinent, factos <lb/>longè ferociores quàm antea: huiú&longs;que cau­<lb/>&longs;am e&longs;&longs;e, quòd in fundamentis templi cu­<lb/>iu&longs;dam, hi &longs;tatuam plumbeam crocodili in­<lb/>uenerunt cum literis Ægyptiis, qua confla­<lb/>ta crocodilos in po&longs;terum de&longs;æui&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.007675">Re­<lb/>ferunt à &longs;eptingentis annis, quibus Mahu­<lb/>meti cultores eam regionem obtinent, factos <lb/>longè ferociores quàm antea: huiú&longs;que cau­<lb/>&longs;am e&longs;&longs;e, quòd in fundamentis templi cu­<lb/>iu&longs;dam, hi &longs;tatuam plumbeam crocodili in­<lb/>uenerunt cum literis Ægyptiis, qua confla­<lb/>ta crocodilos in po&longs;terum de&longs;æui&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.007676">Cicu­<lb/>rabant autem eos &longs;acerdotes mirum in mo­<lb/>dum, cum tamen nullum animal quod in <lb/>aquis degat, verè man&longs;ue&longs;cat, tum minus <lb/>hoc quod crudeli&longs;&longs;imum e&longs;t. </s> | <s id="s.007676">Cicu­<lb/>rabant autem eos &longs;acerdotes mirum in mo­<lb/>dum, cum tamen nullum animal quod in <lb/>aquis degat, verè man&longs;ue&longs;cat, tum minus <lb/>hoc quod crudeli&longs;&longs;imum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.007677">Libet autem ex <lb/>Strabone ip&longs;a verba, de hac re ab Ari&longs;to­<lb/>tele etiam ac po&longs;teris confirmata, citare. <lb/></s> | <s id="s.007677">Libet autem ex <lb/>Strabone ip&longs;a verba, de hac re ab Ari&longs;to­<lb/>tele etiam ac po&longs;teris confirmata, citare. <lb/></s> |
| <s id="s.007678">Ea &longs;unt: In præfectura Ar&longs;inoë crocodilus <lb/>mirum in modum colitur, & e&longs;t &longs;acer apud <lb/>eos, in lacu quodam nutritus &longs;eor&longs;um, & <lb/>&longs;acerdotibus man&longs;uetus, & Suchus voca­<lb/>tur. </s> | <s id="s.007678">Ea &longs;unt: In præfectura Ar&longs;inoë crocodilus <lb/>mirum in modum colitur, & e&longs;t &longs;acer apud <lb/>eos, in lacu quodam nutritus &longs;eor&longs;um, & <lb/>&longs;acerdotibus man&longs;uetus, & Suchus voca­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.007679">Ho&longs;pes itaque vir inter alios honota­<lb/>ti&longs;&longs;imus, qui nobis &longs;acra common&longs;trabat, <lb/>ad lacum veniens placentulam & carnem <lb/>a&longs;&longs;am, & quoddam mul&longs;i va&longs;culum ex cœ­<lb/>na attulit. </s> | <s id="s.007679">Ho&longs;pes itaque vir inter alios honora­<lb/>ti&longs;&longs;imus, qui nobis &longs;acra common&longs;trabat, <lb/>ad lacum veniens placentulam & carnem <lb/>a&longs;&longs;am, & quoddam mul&longs;i va&longs;culum ex cœ­<lb/>na attulit. </s> |
| <s id="s.007680">Belluam in ripa lacus inuenimus: <lb/>ex &longs;acerdotibus alius os eius aperuit, alius <lb/>bellaria iniecit, inde carnes ac mul&longs;um: il­<lb/>le in lacum exiliens in vlteriorem partem <lb/>traiecit. </s> | <s id="s.007680">Belluam in ripa lacus inuenimus: <lb/>ex &longs;acerdotibus alius os eius aperuit, alius <lb/>bellaria iniecit, inde carnes ac mul&longs;um: il­<lb/>le in lacum exiliens in vlteriorem partem <lb/>traiecit. </s> |
| <s id="s.007681">Hæc tam robu&longs;ta tamen ac grandis <lb/>bellua Tentyritas ( Ægyptij & hi &longs;unt ) ti­<lb/>met ac formidat. </s> | <s id="s.007681">Hæc tam robu&longs;ta tamen ac grandis <lb/>bellua Tentyritas ( Ægyptij & hi &longs;unt ) ti­<lb/>met ac formidat. </s> |
| <s id="s.007682">Strabo enim inquit po&longs;t <lb/>pauca: Cúmque crocodili Romam allati <lb/>e&longs;&longs;ent vt viderentur, Tentyritæ eos &longs;eque­<lb/>bantur. </s> | <s id="s.007682">Strabo enim inquit po&longs;t <lb/>pauca: Cúmque crocodili Romam allati <lb/>e&longs;&longs;ent vt viderentur, Tentyritæ eos &longs;eque­<lb/>bantur. </s> |
| |
| <s id="s.007713">Sed qui no&longs;tra <lb/>ætate illos viderunt, hæc addunt: Corpus <lb/>eius viride fermè e&longs;t cum &longs;plendore quo­<lb/>dam, maculis ex albo cæruleóque di&longs;tinctis. <lb/></s> | <s id="s.007713">Sed qui no&longs;tra <lb/>ætate illos viderunt, hæc addunt: Corpus <lb/>eius viride fermè e&longs;t cum &longs;plendore quo­<lb/>dam, maculis ex albo cæruleóque di&longs;tinctis. <lb/></s> |
| <s id="s.007714">Sub ventre tamen dilutior e&longs;t color viridis, <lb/>& maculæ ip&longs;æ vbicunque &longs;unt, clauorum <lb/>formam qua&longs;i referunt, cùm rotundæ pau­<lb/>li&longs;per prominere videantur. </s> | <s id="s.007714">Sub ventre tamen dilutior e&longs;t color viridis, <lb/>& maculæ ip&longs;æ vbicunque &longs;unt, clauorum <lb/>formam qua&longs;i referunt, cùm rotundæ pau­<lb/>li&longs;per prominere videantur. </s> |
| <s id="s.007715">A&longs;pectus eius <lb/>admodum alacris e&longs;t, ac lætus, quòd oculi <lb/>illius virides, & ex candido luteóque mi&longs;ti <lb/>multam lucem contineant, ideóque hilarior <lb/>videtur. </s> | <s id="s.007715">A&longs;pectus eius <lb/>admodum alacris e&longs;t, ac lætus, quòd oculi <lb/>illius virides, & ex candido luteóque mi&longs;ti <lb/>multam lucem contineant, ideóque hilarior <lb/>videtur. </s> |
| <s id="s.007716">Sed cùm &longs;uprà viridem colorem, <lb/>aut album, vel cæruleum ponitur, colos <lb/>&longs;imilis iam natinus viget, & magis efflo­<lb/>re&longs;cit, reliquis duobus non mutatis. </s> | <s id="s.007716">Sed cùm &longs;uprà viridem colorem, <lb/>aut album, vel cæruleum ponitur, colos <lb/>&longs;imilis iam natiuus viget, & magis efflo­<lb/>re&longs;cit, reliquis duobus non mutatis. </s> |
| <s id="s.007717">Sed <lb/>qui&longs;que &longs;uis in partibus &longs;eruatur. </s> | <s id="s.007717">Sed <lb/>qui&longs;que &longs;uis in partibus &longs;eruatur. </s> |
| <s id="s.007718">At cùm <lb/>&longs;uper nigrum ponitur colorem, pars viridis <lb/>mirum in modum ob&longs;curatur & hebe&longs;cit, <lb/>maculæque mutantur. </s> | <s id="s.007718">At cùm <lb/>&longs;uper nigrum ponitur colorem, pars viridis <lb/>mirum in modum ob&longs;curatur & hebe&longs;cit, <lb/>maculæque mutantur. </s> |
| <s id="s.007719">Idem etiam ei ab&longs;­<lb/>que coloribus contingit: vexatus enim aut <lb/>detentus vi, maculas in nigrum commutat, <lb/>& viridis color ob&longs;curatur. </s> | <s id="s.007719">Idem etiam ei ab&longs;­<lb/>que coloribus contingit: vexatus enim aut <lb/>detentus vi, maculas in nigrum commutat, <lb/>& viridis color ob&longs;curatur. </s> |
| <s id="s.007720">Idem lætus & <lb/>alacris &longs;pontè colores natiuos ingeminat & <lb/>accendit: adeò vt non ob&longs;curum &longs;it hanc co­<lb/>lorum mutationem illi contingere ob animi <lb/>a&longs;fectus. </s> | <s id="s.007720">Idem lætus & <lb/>alacris &longs;pontè colores natiuos ingeminat & <lb/>accendit: adeò vt non ob&longs;curum &longs;it hanc co­<lb/>lorum mutationem illi contingere ob animi <lb/>affectus. </s> |
| <s id="s.007721">Conuer&longs;us ad &longs;olem, illius radios <lb/>hianti ore excipit, & aërem deuorat. </s> | <s id="s.007721">Conuer&longs;us ad &longs;olem, illius radios <lb/>hianti ore excipit, & aërem deuorat. </s> |
| <s id="s.007722">Nam <lb/>&longs;en&longs;im primò turget collum, inde partes re­<lb/>liquæ, donec aëre ad ventris imum de&longs;cen­<lb/>dente pars etiam illa intumeat. </s> | <s id="s.007722">Nam <lb/>&longs;en&longs;im primò turget collum, inde partes re­<lb/>liquæ, donec aëre ad ventris imum de&longs;cen­<lb/>dente pars etiam illa intumeat. </s> |
| <s id="s.007723">Na&longs;citur in <lb/>Soquotra in&longs;ula orientalis Indiæ. </s> | <s id="s.007723">Na&longs;citur in <lb/>Soquotra in&longs;ula orientalis Indiæ. </s> |
| |
| <s id="s.007877">Sed talpa quinque &longs;en&longs;us habet, vi&longs;um <lb/>tamen hebetem ratione finis. </s> | <s id="s.007877">Sed talpa quinque &longs;en&longs;us habet, vi&longs;um <lb/>tamen hebetem ratione finis. </s> |
| <s id="s.007878">Cùm enim <lb/>&longs;ub terra habitet, &longs;i oculos præacutos ha­<lb/>beret, nil videns contri&longs;taretur: non enim <lb/>in ob&longs;curo videret. </s> | <s id="s.007878">Cùm enim <lb/>&longs;ub terra habitet, &longs;i oculos præacutos ha­<lb/>beret, nil videns contri&longs;taretur: non enim <lb/>in ob&longs;curo videret. </s> |
| <s id="s.007879">Quòd &longs;i acri e&longs;&longs;et in­<lb/>tuitu, molles haberet oculos, & facilè à <lb/>terra læderetur quacunque occa&longs;ione, nec <lb/>tamen quicquam videret iucundum: ce&longs;­<lb/>&longs;átque finis in habitantibus &longs;ub terra per­<lb/>petuò, quorum cau&longs;a facti &longs;unt oculi, vt <lb/>&longs;cilicet à longè &longs;entiret: ip&longs;a verò non in <lb/>cauernis habitat, &longs;ed &longs;olidam terebat ter­<lb/>ram. </s> | <s id="s.007879">Quòd &longs;i acri e&longs;&longs;et in­<lb/>tuitu, molles haberet oculos, & facilè à <lb/>terra læderetur quacunque occa&longs;ione, nec <lb/>tamen quicquam videret iucundum: ce&longs;­<lb/>&longs;átque finis in habitantibus &longs;ub terra per­<lb/>petuò, quorum cau&longs;a facti &longs;unt oculi, vt <lb/>&longs;cilicet à longè &longs;entiret: ip&longs;a verò non in <lb/>cauernis habitat, &longs;ed &longs;olidam terebat ter­<lb/>ram. </s> |
| <s id="s.007880">Auditu igitur potius indiguit: nam <lb/>quum in terræ &longs;uper&longs;icie habitare cogatur, <lb/>ob cibum fo&longs;&longs;orum pericula, & aliorum <lb/>animalium vim effugere auditu debuit: <lb/>quamobrem commodi&longs;&longs;imè tran&longs;lata e&longs;t <lb/>facultas videndi in acutiorem auditum: Au­<lb/>dit enim optimè. </s> | <s id="s.007880">Auditu igitur potius indiguit: nam <lb/>quum in terræ &longs;uperficie habitare cogatur, <lb/>ob cibum fo&longs;&longs;orum pericula, & aliorum <lb/>animalium vim effugere auditu debuit: <lb/>quamobrem commodi&longs;&longs;imè tran&longs;lata e&longs;t <lb/>facultas videndi in acutiorem auditum: Au­<lb/>dit enim optimè. </s> |
| <s id="s.007881">Sed neque oculis omninò <lb/>caret, verùm habet paruos admodum & pro­<lb/>minentes, ac nigros &longs;ub pili&longs;que latentes. <lb/></s> | <s id="s.007881">Sed neque oculis omninò <lb/>caret, verùm habet paruos admodum & pro­<lb/>minentes, ac nigros &longs;ub pili&longs;que latentes. <lb/></s> |
| <s id="s.007882">Omne igitur quod generatur ex animali, <lb/>perfectum e&longs;t animal, cuius membri diui&longs;io <lb/>iam explicata e&longs;t. </s> | <s id="s.007882">Omne igitur quod generatur ex animali, <lb/>perfectum e&longs;t animal, cuius membri diui&longs;io <lb/>iam explicata e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.007885"><margin.target id="marg1095"/>Pi&longs;ces cur ex <lb/>ouis generen­<lb/>tur.</s> | <s id="s.007885"><margin.target id="marg1095"/>Pi&longs;ces cur ex <lb/>ouis generen­<lb/>tur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007886"><margin.target id="marg1096"/>Pi&longs;ces cur <lb/>adeò multi­<lb/>plicencur.</s> | <s id="s.007886"><margin.target id="marg1096"/>Pi&longs;ces cur <lb/>adeò multi­<lb/>plicentur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007887"><margin.target id="marg1097"/>Demon&longs;tra­<lb/>tio o&longs;tendens <lb/>nullum ani­<lb/>mal imperfe­<lb/>ctum animal <lb/>generare ex <lb/>&longs;e.</s> | <s id="s.007887"><margin.target id="marg1097"/>Demon&longs;tra­<lb/>tio o&longs;tendens <lb/>nullum ani­<lb/>mal imperfe­<lb/>ctum animal <lb/>generare ex <lb/>&longs;e.</s> |
| |
| <s id="s.007893">Cancri plures habent pedes quàm qua­<lb/>tuor. </s> | <s id="s.007893">Cancri plures habent pedes quàm qua­<lb/>tuor. </s> |
| <s id="s.007894">Sed hic numerus animalibus &longs;atis­<lb/>facit pedes verè habentibus. </s> | <s id="s.007894">Sed hic numerus animalibus &longs;atis­<lb/>facit pedes verè habentibus. </s> |
| <s id="s.007895">Homo loco <lb/>duorum anteriorum pedum habet bracchia <lb/>manú&longs;que, vt aues alas. </s> | <s id="s.007895">Homo loco <lb/>duorum anteriorum pedum habet bracchia <lb/>manú&longs;que, vt aues alas. </s> |
| <s id="s.007896">Differunt & for­<lb/>ma oris, & cute, quæ quibu&longs;dam & cum <lb/>pilo, aliis &longs;quama, aculcis, cortice, <lb/>pluma. </s> | <s id="s.007896">Differunt & for­<lb/>ma oris, & cute, quæ quibu&longs;dam & cum <lb/>pilo, aliis &longs;quama, aculeis, cortice, <lb/>pluma. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007897">Quædam verò varij generis &longs;unt, incer­<lb/><arrow.to.target n="marg1099"/><lb/>tæque naturæ, vt animal, quod præ&longs;enti <lb/>anno decimanona men&longs;is Ianuarij, Papiæ <lb/>vidimus. </s> | <s id="s.007897">Quædam verò varij generis &longs;unt, incer­<lb/><arrow.to.target n="marg1099"/><lb/>tæque naturæ, vt animal, quod præ&longs;enti <lb/>anno decimanona men&longs;is Ianuarij, Papiæ <lb/>vidimus. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.007919">Ergo nunc Britannia inclyta vellere e&longs;t. <lb/><arrow.to.target n="marg1102"/><lb/>Nec mirum, cùm nullum animal venenatum <lb/>mittat, imò nec infe&longs;tum præter vulpem <lb/>olim & lupum: nunc verò exterminatis <lb/>etiam lupis, tutò pecus vagatur. </s> | <s id="s.007919">Ergo nunc Britannia inclyta vellere e&longs;t. <lb/><arrow.to.target n="marg1102"/><lb/>Nec mirum, cùm nullum animal venenatum <lb/>mittat, imò nec infe&longs;tum præter vulpem <lb/>olim & lupum: nunc verò exterminatis <lb/>etiam lupis, tutò pecus vagatur. </s> |
| <s id="s.007920">Rore cœ­<lb/>li &longs;itim &longs;edant greges, ab omni alio potu <lb/>arcentur, quòd aquæ ibi ouibus &longs;int exitia­<lb/>les: quia tamen in pabulo humido vermes <lb/>multi abundant. </s> | <s id="s.007920">Rore cœ­<lb/>li &longs;itim &longs;edant greges, ab omni alio potu <lb/>arcentur, quòd aquæ ibi ouibus &longs;int exitia­<lb/>les: quia tamen in pabulo humido vermes <lb/>multi abundant. </s> |
| <s id="s.007921">Cornicum adeò multitudo <lb/><arrow.to.target n="marg1103"/><lb/>creuit vt ob frugum damna nuper publico <lb/>con&longs;ilio illas perdentibus propo&longs;ita præmia <lb/>&longs;int: vbi enim pabulum, ibi animalia &longs;unt, <lb/>quæ eo ve&longs;cuntur, atquo immodicè, tunc <lb/>multiplicantur cùm vbique abundauerit. <lb/></s> | <s id="s.007921">Cornicum adeò multitudo <lb/><arrow.to.target n="marg1103"/><lb/>creuit vt ob frugum damna nuper publico <lb/>con&longs;ilio illas perdentibus propo&longs;ita præmia <lb/>&longs;int: vbi enim pabulum, ibi animalia &longs;unt, <lb/>quæ eo ve&longs;cuntur, atque immodicè, tunc <lb/>multiplicantur cùm vbique abundauerit. <lb/></s> |
| <s id="s.007922">Caret tamen ( vt dixi ) &longs;erpentibus, tribus <lb/>ex cau&longs;is, nam pauci po&longs;&longs;unt generari ob <lb/>frigus immen&longs;um: quia verò optimè coli­<lb/>tur, qui geniti &longs;unt exterminantur. </s> | <s id="s.007922">Caret tamen ( vt dixi ) &longs;erpentibus, tribus <lb/>ex cau&longs;is, nam pauci po&longs;&longs;unt generari ob <lb/>frigus immen&longs;um: quia verò optimè coli­<lb/>tur, qui geniti &longs;unt exterminantur. </s> |
| <s id="s.007923">Cùm au­<lb/>tem &longs;emel illis vacua fuerit, non potuerunt <lb/>aliunde aduenire, prohibente mari cùm in­<lb/>&longs;ula &longs;it. </s> | <s id="s.007923">Cùm au­<lb/>tem &longs;emel illis vacua fuerit, non potuerunt <lb/>aliunde aduenire, prohibente mari cùm in­<lb/>&longs;ula &longs;it. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007924"><margin.target id="marg1102"/>Britanniæ <lb/>Iaus, & mi­<lb/>ra.</s> | <s id="s.007924"><margin.target id="marg1102"/>Britanniæ <lb/>laus, & mi­<lb/>ra.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.007925"><margin.target id="marg1103"/>Cornicum <lb/>multitudo in <lb/>Britannia <lb/>cur &longs;it. <lb/></s> | <s id="s.007925"><margin.target id="marg1103"/>Cornicum <lb/>multitudo in <lb/>Britannia <lb/>cur &longs;it. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.007986">Africi etiam <lb/>a&longs;inis colore fermè &longs;imiles, Bactriani fer­<lb/>rugineo. </s> | <s id="s.007986">Africi etiam <lb/>a&longs;inis colore fermè &longs;imiles, Bactriani fer­<lb/>rugineo. </s> |
| <s id="s.007987">Non &longs;olipedes &longs;unt propriè came­<lb/>li, &longs;ed qua&longs;i bi&longs;ulci: nec exqui&longs;itè bi&longs;ulci, <lb/>&longs;ed quinum digitorum pes quandam leuem <lb/>effigiem exprimit, parte etiam ve&longs;tigij <lb/>carno&longs;us, ob id per &longs;axa iter habentibus <lb/>inutilis. </s> | <s id="s.007987">Non &longs;olipedes &longs;unt propriè came­<lb/>li, &longs;ed qua&longs;i bi&longs;ulci: nec exqui&longs;itè bi&longs;ulci, <lb/>&longs;ed quinum digitorum pes quandam leuem <lb/>effigiem exprimit, parte etiam ve&longs;tigij <lb/>carno&longs;us, ob id per &longs;axa iter habentibus <lb/>inutilis. </s> |
| <s id="s.007988">Cæterùm, quod mirum e&longs;t, cùm <lb/>cornua non habeat, &longs;olus caret anteriori­<lb/>bus dentibus &longs;uperioris mandibulæ, vt <lb/>ceruus atque bos. </s> | <s id="s.007988">Cæterùm, quod mirum e&longs;t, cùm <lb/>cornua non habeat, &longs;olus caret anteriori­<lb/>bus dentibus &longs;uperioris mandibulæ, vt <lb/>ceruus atque bos. </s> |
| <s id="s.007989">Rumiuat quoque illorum <lb/>more, quod nece&longs;&longs;e e&longs;t: nam animalia non <lb/>ob id ruminant, quia cornua habeant, &longs;ed <lb/>&longs;ed quia dentibus carent anterioribus &longs;upe­<lb/>rioribus, quibus etiam camelus caret. </s> | <s id="s.007989">Ruminat quoque illorum <lb/>more, quod nece&longs;&longs;e e&longs;t: nam animalia non <lb/>ob id ruminant, quia cornua habeant, &longs;ed <lb/>&longs;ed quia dentibus carent anterioribus &longs;upe­<lb/>rioribus, quibus etiam camelus caret. </s> |
| <s id="s.007990">Vri­<lb/>nam ex auer&longs;o reddit, nam genitale retro <lb/>habet. </s> | <s id="s.007990">Vri­<lb/>nam ex auer&longs;o reddit, nam genitale retro <lb/>habet. </s> |
| <s id="s.007991">Equos naturali odio per&longs;equitur, & <lb/>grandis e&longs;t altitudine fermè elephanti, &longs;ed <lb/>ob colli! longitudinem: vnde aui nomen <lb/>etiam inditum &longs;truthiocameli. </s> | <s id="s.007991">Equos naturali odio per&longs;equitur, & <lb/>grandis e&longs;t altitudine fermè elephanti, &longs;ed <lb/>ob colli! longitudinem: vnde aui nomen <lb/>etiam inditum &longs;truthiocameli. </s> |
| <s id="s.007992">Corpore ta­<lb/>men toto camelus equo exilior e&longs;t, capite <lb/>paruo, oculis magnis, prominentibu&longs;que. <lb/></s> | <s id="s.007992">Corpore ta­<lb/>men toto camelus equo exilior e&longs;t, capite <lb/>paruo, oculis magnis, prominentibu&longs;que. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.007995">Hugium <lb/>maximi dicuntur vnica gibba, minimi Ra­<lb/>guahil, qui centum milla pa&longs;&longs;uum in &longs;ingu­<lb/>los dies peragunt, &longs;unt enim leui&longs;&longs;imi, ap­<lb/>tiore&longs;que ad itinera quàm ad onera. </s> | <s id="s.007995">Hugium <lb/>maximi dicuntur vnica gibba, minimi Ra­<lb/>guahil, qui centum milla pa&longs;&longs;uum in &longs;ingu­<lb/>los dies peragunt, &longs;unt enim leui&longs;&longs;imi, ap­<lb/>tiore&longs;que ad itinera quàm ad onera. </s> |
| <s id="s.007996">Cur­<lb/>runt etiam celeriùs cameli equis Ni&longs;&longs;anis, <lb/>propter crurum longitudinem di&longs;tantiam­<lb/>que. </s> | <s id="s.007996">Cur­<lb/>runt etiam celeriùs cameli equis Ni&longs;&longs;anis, <lb/>propter crurum longitudinem di&longs;tantiam­<lb/>que. </s> |
| <s id="s.007997">Medium genus Becheti vocantur, du­<lb/>plici gibba. </s> | <s id="s.007997">Medium genus Becheti vocantur, du­<lb/>plici gibba. </s> |
| <s id="s.007998">Sed omnium optimi Africi: hi <lb/>enim ex Bactrianis Bibunt &longs;ingulis quin­<lb/>que diebus: & &longs;i <expan abbr="ãntea">anntea</expan>, læduntur: tolerant <lb/>tamen &longs;itim ad dies v&longs;que quindecim, tum <lb/><arrow.to.target n="marg1113"/><lb/>ex v&longs;u, tum quia animal &longs;it &longs;iccum, tum <lb/>quòd natura rectè cauerit vt animal quod <lb/>in de&longs;ertis vitam ageret, frequenti potu <lb/>minimè indigeret, vbi potus copia rarò e&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.007998">Sed omnium optimi Africi: hi <lb/>enim ex Bactrianis Bibunt &longs;ingulis quin­<lb/>que diebus: & &longs;i <expan abbr="ãntea">antea</expan>, læduntur: tolerant <lb/>tamen &longs;itim ad dies v&longs;que quindecim, tum <lb/><arrow.to.target n="marg1113"/><lb/>ex v&longs;u, tum quia animal &longs;it &longs;iccum, tum <lb/>quòd natura rectè cauerit vt animal quod <lb/>in de&longs;ertis vitam ageret, frequenti potu <lb/>minimè indigeret, vbi potus copia rarò e&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.007999">Similiter & inediæ patienti&longs;&longs;imus e&longs;t. </s> | <s id="s.007999">Similiter & inediæ patienti&longs;&longs;imus e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008000">Vbi <lb/>verò contigerit ip&longs;um extenuari, primùm <lb/>quidem gibba, ob onus & &longs;olem, dor&longs;oque <lb/>extenuatur, pò&longs;t ventre, quòd ea pars mol­<lb/>lior &longs;it, & plurimo calore abundet: demum <lb/>cruribus ip&longs;is, tuncque iam laborat. </s> | <s id="s.008000">Vbi <lb/>verò contigerit ip&longs;um extenuari, primùm <lb/>quidem gibba, ob onus & &longs;olem, dor&longs;oque <lb/>extenuatur, pò&longs;t ventre, quòd ea pars mol­<lb/>lior &longs;it, & plurimo calore abundet: demum <lb/>cruribus ip&longs;is, tuncque iam laborat. </s> |
| <s id="s.008001">Caro <lb/>illius &longs;uaui&longs;&longs;ima e&longs;t, lac verò &longs;uaui&longs;&longs;imum <lb/>& &longs;aluberrimum. </s> | <s id="s.008001">Caro <lb/>illius &longs;uaui&longs;&longs;ima e&longs;t, lac verò &longs;uaui&longs;&longs;imum <lb/>& &longs;aluberrimum. </s> |
| |
| <s id="s.008084"><margin.target id="marg1115"/>Camelus <lb/>magis omni­<lb/>bus aliis <lb/>animalibus <lb/>videtur ho­<lb/>minum cau­<lb/>&longs;a factus.</s> | <s id="s.008084"><margin.target id="marg1115"/>Camelus <lb/>magis omni­<lb/>bus aliis <lb/>animalibus <lb/>videtur ho­<lb/>minum cau­<lb/>&longs;a factus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008085"><margin.target id="marg1116"/>Cur anima­<lb/>lia nobiliora <lb/>formam ba­<lb/>beant pro­<lb/>priam aliis <lb/>omnibus <lb/>ab&longs;imilem.</s> | <s id="s.008085"><margin.target id="marg1116"/>Cur anima­<lb/>lia nobiliora <lb/>formam ha­<lb/>beant pro­<lb/>priam aliis <lb/>omnibus <lb/>ab&longs;imilem.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008086"><margin.target id="marg1117"/>Mulæ cur <lb/>&longs;teriles.</s> | <s id="s.008086"><margin.target id="marg1117"/>Mulæ cur <lb/>&longs;teriles.</s> |
| |
| <s id="s.008100">Alo­<lb/>peca è cane ac vulpe, quem vidi, ma&longs;culus <lb/>erat & mutus, ne&longs;cio an tales &longs;int omnes. <lb/></s> | <s id="s.008100">Alo­<lb/>peca è cane ac vulpe, quem vidi, ma&longs;culus <lb/>erat & mutus, ne&longs;cio an tales &longs;int omnes. <lb/></s> |
| <s id="s.008101">Hoc animal ingenio&longs;i&longs;&longs;imum videtur natu­<lb/>ra homini con&longs;ultò copula&longs;&longs;e, quòd &longs;emper <lb/>natura &longs;imilia &longs;imilibus nectere nitatur, & <lb/>morum &longs;imilitudo pariat, ac retineat amici­<lb/>tiam. </s> | <s id="s.008101">Hoc animal ingenio&longs;i&longs;&longs;imum videtur natu­<lb/>ra homini con&longs;ultò copula&longs;&longs;e, quòd &longs;emper <lb/>natura &longs;imilia &longs;imilibus nectere nitatur, & <lb/>morum &longs;imilitudo pariat, ac retineat amici­<lb/>tiam. </s> |
| <s id="s.008102">Grauis enim e&longs;&longs;et canis homini, ni <lb/>adeò &longs;olers natura e&longs;&longs;et: amatur ob diligen­<lb/>tiam & ingenium, quibus placet. </s> | <s id="s.008102">Grauis enim e&longs;&longs;et canis homini, ni <lb/>adeò &longs;olers natura e&longs;&longs;et: amatur ob diligen­<lb/>tiam & ingenium, quibus placet. </s> |
| <s id="s.008103">Feroci&longs;­<lb/>&longs;imi, & robu&longs;ti&longs;&longs;imi maximique &longs;unt in <lb/><arrow.to.target n="marg1121"/><lb/>Cor&longs;ica in&longs;ula, tum ob aërem, humido enim <lb/>cre&longs;cunt quæ natura &longs;unt &longs;icca tum ob <lb/>exercitationem & educatiobem. </s> | <s id="s.008103">Feroci&longs;­<lb/>&longs;imi, & robu&longs;ti&longs;&longs;imi maximique &longs;unt in <lb/><arrow.to.target n="marg1121"/><lb/>Cor&longs;ica in&longs;ula, tum ob aërem, humido enim <lb/>cre&longs;cunt quæ natura &longs;unt &longs;icca tum ob <lb/>exercitationem & educationem. </s> |
| <s id="s.008104">Caput ha­<lb/>bent maximum, corporis comparatione, <lb/>quod etiam magum e&longs;t. </s> | <s id="s.008104">Caput ha­<lb/>bent maximum, corporis comparatione, <lb/>quod etiam magum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008105">Cibus, pugna, aër, <lb/>educatio, natura illos immutant, adeò vt <lb/><arrow.to.target n="marg1122"/><lb/>&longs;pecie differre videantur. </s> | <s id="s.008105">Cibus, pugna, aër, <lb/>educatio, natura illos immutant, adeò vt <lb/><arrow.to.target n="marg1122"/><lb/>&longs;pecie differre videantur. </s> |
| <s id="s.008106">Docentur odi&longs;&longs;e <lb/>genera quædam hominum, vt quondam <lb/>Rhodi Turcas, Bezerillus Indos. </s> | <s id="s.008106">Docentur odi&longs;&longs;e <lb/>genera quædam hominum, vt quondam <lb/>Rhodi Turcas, Bezerillus Indos. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008162">Verùm quidam præferunt elephantes, âlij <lb/><arrow.to.target n="marg1125"/><lb/>cercopithecos canicos canibus, indu&longs;tria & <lb/>&longs;agacitate. </s> | <s id="s.008162">Verùm quidam præferunt elephantes, âlij <lb/><arrow.to.target n="marg1125"/><lb/>cercopithecos canicos canibus, indu&longs;tria & <lb/>&longs;agacitate. </s> |
| <s id="s.008163">Elephantem vidi&longs;&longs;e &longs;e refert Ar­<lb/>rianus, qui cùm in auribus bina haberet <lb/>cymbala, promu&longs;cide alternatim ea tange­<lb/>bat ad rhythmum, &longs;altabatque pro rhythmi <lb/>ratione, cæteris eum imitantibus, choream­<lb/>que ducentibus. </s> | <s id="s.008163">Elephantem vidi&longs;&longs;e &longs;e refert Ar­<lb/>rianus, qui cùm in auribus bina haberet <lb/>cymbala, promu&longs;cide alternatim ea tange­<lb/>bat ad rhythmum, &longs;altabatque pro rhythmi <lb/>ratione, cæteris eum imitantibus, choream­<lb/>que ducentibus. </s> |
| <s id="s.008164">lidem tanguntur mi&longs;ericor­<lb/>dia, & regem adorant, & iuramentum no­<lb/>runt & exigunt, & &longs;ydera venerantur, & &longs;ui <lb/>mi&longs;eret: agno&longs;cunt &longs;e&longs;&longs;orem, & vltionem <lb/>expetunt ab his, à quibus iniu&longs;tè vexantur, <lb/>& nihil ad humanitatem dee&longs;&longs;e ei videtur, <lb/>præter &longs;ermonem, quum multi etiam ho­<lb/>mines bruti & di&longs;ciplina, & moribus ip&longs;is <lb/>elephantis magis videantur. </s> | <s id="s.008164">Iidem tanguntur mi&longs;ericor­<lb/>dia, & regem adorant, & iuramentum no­<lb/>runt & exigunt, & &longs;ydera venerantur, & &longs;ui <lb/>mi&longs;eret: agno&longs;cunt &longs;e&longs;&longs;orem, & vltionem <lb/>expetunt ab his, à quibus iniu&longs;tè vexantur, <lb/>& nihil ad humanitatem dee&longs;&longs;e ei videtur, <lb/>præter &longs;ermonem, quum multi etiam ho­<lb/>mines bruti & di&longs;ciplina, & moribus ip&longs;is <lb/>elephantis magis videantur. </s> |
| <s id="s.008165">Vidimus nos <lb/>elephantem reginæ Mariæ Bohemorum, fi­<lb/>liæ Caroli Quinti Cæ&longs;aris, iuuenculum, an­<lb/>num &longs;cilicet agentem decimum tertium: <lb/>nam florent circiter annum &longs;exage&longs;imum, <lb/>viuunt ad ducentos certè: referunt pluri­<lb/>mi, ad trecentos, quod verum exi&longs;timo, <lb/>&longs;ed rarò: velut in homin ibus, quorum <lb/>et&longs;i &longs;it plerunque longi&longs;&longs;ima vita octogin­<lb/>ta annorum, viuunt tamen aliqui rari&longs;­<lb/>&longs;imo exemplo ad centum viginti, plures <lb/>tamen excedunt octoginta. </s> | <s id="s.008165">Vidimus nos <lb/>elephantem reginæ Mariæ Bohemorum, fi­<lb/>liæ Caroli Quinti Cæ&longs;aris, iuuenculum, an­<lb/>num &longs;cilicet agentem decimum tertium: <lb/>nam florent circiter annum &longs;exage&longs;imum, <lb/>viuunt ad ducentos certè: referunt pluri­<lb/>mi, ad trecentos, quod verum exi&longs;timo, <lb/>&longs;ed rarò: velut in homin ibus, quorum <lb/>et&longs;i &longs;it plerunque longi&longs;&longs;ima vita octogin­<lb/>ta annorum, viuunt tamen aliqui rari&longs;­<lb/>&longs;imo exemplo ad centum viginti, plures <lb/>tamen excedunt octoginta. </s> |
| <s id="s.008166">Is igitur adeò <lb/>docilis erat, vt &longs;e&longs;&longs;orem &longs;uum planè non <lb/>&longs;ecus, quàm homo alius intelligeret. </s> | <s id="s.008166">Is igitur adeò <lb/>docilis erat, vt &longs;e&longs;&longs;orem &longs;uum planè non <lb/>&longs;ecus, quàm homo alius intelligeret. </s> |
| <s id="s.008167">Im­<lb/>perabat, admonebat, vno verbo opus tan­<lb/>tùm erat. </s> | <s id="s.008167">Im­<lb/>perabat, admonebat, vno verbo opus tan­<lb/>tùm erat. </s> |
| <s id="s.008168">Inter reliqua cùm a&longs;cendere vellet, <pb pagenum="527" xlink:href="016/01/176.jpg"/>dextrum crus flectebat: vtque &longs;en&longs;im a&longs;cen­<lb/>deret, illud eleuabat: baculum quo rege­<lb/>batur vbi excidi&longs;&longs;et, promu&longs;cide acceptum <lb/>porrexit &longs;e&longs;&longs;ori, quem adeò diligebat, vt <lb/>ab illo admonitus quòd ab&longs;conditurus e&longs;&longs;et <lb/>&longs;e in cœnaculo maiore, cùm qui&longs;piam di­<lb/>ceret, Se&longs;&longs;orem tuum quærito, ad illum re­<lb/>cta iuit, <expan abbr="inuenitq;">inuenitque</expan> inuento mirum in modum <lb/>blandicbatur. </s> | <s id="s.008168">Inter reliqua cùm a&longs;cendere vellet, <pb pagenum="527" xlink:href="016/01/176.jpg"/>dextrum crus flectebat: vtque &longs;en&longs;im a&longs;cen­<lb/>deret, illud eleuabat: baculum quo rege­<lb/>batur vbi excidi&longs;&longs;et, promu&longs;cide acceptum <lb/>porrexit &longs;e&longs;&longs;ori, quem adeò diligebat, vt <lb/>ab illo admonitus quòd ab&longs;conditurus e&longs;&longs;et <lb/>&longs;e in cœnaculo maiore, cùm qui&longs;piam di­<lb/>ceret, Se&longs;&longs;orem tuum quærito, ad illum re­<lb/>cta iuit, <expan abbr="inuenitq;">inuenitque</expan> inuento mirum in modum <lb/>blandiabatur. </s> |
| <s id="s.008169">Vbi Archiepi&longs;copus Mediola­<lb/>nen&longs;is ade&longs;&longs;et, monitus illum inclinatis ante­<lb/>rioribus cruribus & capite &longs;alutauit. </s> | <s id="s.008169">Vbi Archiepi&longs;copus Mediola­<lb/>nen&longs;is ade&longs;&longs;et, monitus illum inclinatis ante­<lb/>rioribus cruribus & capite &longs;alutauit. </s> |
| <s id="s.008170">Vbi ille <lb/>diceret, Effare aliquid, mugiuit. </s> | <s id="s.008170">Vbi ille <lb/>diceret, Effare aliquid, mugiuit. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.008173">Primùm quidem illius altitudo tanta <lb/>erat, vt homo erectis manibus non attin­<lb/>geret dor&longs;um, & erat ( vt dixi) iuuencu­<lb/>lus. </s> | <s id="s.008173">Primùm quidem illius altitudo tanta <lb/>erat, vt homo erectis manibus non attin­<lb/>geret dor&longs;um, & erat ( vt dixi) iuuencu­<lb/>lus. </s> |
| <s id="s.008174">Cra&longs;&longs;ities duorum boum. </s> | <s id="s.008174">Cra&longs;&longs;ities duorum boum. </s> |
| <s id="s.008175">Sed adultis <lb/>& maximis ( nam & in his velut equis <lb/>alii&longs;que animalibus non exiguum di&longs;cri­<lb/>men &longs;ecundum regiones & &longs;tirpes) pro vi­<lb/>gintiquinque quandoque bobus corporis <lb/>moles e&longs;t. </s> | <s id="s.008175">Sed adultis <lb/>& maximis ( nam & in his velut equis <lb/>alii&longs;que animalibus non exiguum di&longs;cri­<lb/>men &longs;ecundum regiones & &longs;tirpes) pro vi­<lb/>gintiquinque quandoque bobus corporis <lb/>moles e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008176">Atitudo maximis v&longs;que ad de­<lb/>cem cubitos, quod facilè e&longs;t etiam con­<lb/>iectari ex dentium magnitudine: huic <lb/>enim cùm tantus e&longs;&longs;et, dentes cubitum <lb/>cum dimidio non excedebant, cùm ta­<lb/>men viderim ego non &longs;emel, qui fermè <lb/>&longs;ex cubitos, vel incurui æquarent: qui &longs;i <lb/>recti fui&longs;&longs;ent, longiores plane fui&longs;&longs;ent &longs;ep­<lb/>tem cubitis. </s> | <s id="s.008176">Altitudo maximis v&longs;que ad de­<lb/>cem cubitos, quod facilè e&longs;t etiam con­<lb/>iectari ex dentium magnitudine: huic <lb/>enim cùm tantus e&longs;&longs;et, dentes cubitum <lb/>cum dimidio non excedebant, cùm ta­<lb/>men viderim ego non &longs;emel, qui fermè <lb/>&longs;ex cubitos, vel incurui æquarent: qui &longs;i <lb/>recti fui&longs;&longs;ent, longiores plane fui&longs;&longs;ent &longs;ep­<lb/>tem cubitis. </s> |
| <s id="s.008177">Narrat enim Ludouicus Ver­<lb/>tomanus vidi&longs;&longs;e duos, qui pondus 325. libra­<lb/>rum æquabant. </s> | <s id="s.008177">Narrat enim Ludouicus Ver­<lb/>tomanus vidi&longs;&longs;e duos, qui pondus 325. libra­<lb/>rum æquabant. </s> |
| <s id="s.008178">Pote&longs;t vnu&longs;qui&longs;que &longs;ecum <lb/>reputare, quanta debuerit e&longs;&longs;e animalis il­<lb/>lius magnitudo. </s> | <s id="s.008178">Pote&longs;t vnu&longs;qui&longs;que &longs;ecum <lb/>reputare, quanta debuerit e&longs;&longs;e animalis il­<lb/>lius magnitudo. </s> |
| <s id="s.008179">Sed ad ordinem reuertor. <lb/></s> | <s id="s.008179">Sed ad ordinem reuertor. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.008182">Coxæ rectæ de&longs;cendunt, nec in <lb/>anteriorem partem, vt bobus exporrigun­<lb/>tur: hocque ideò contingit, quòd iuncturæ <lb/>genuum &longs;unt æquales, atque adeò æquales, <lb/>vt ni&longs;i flectere crura videas, iunctura ca­<lb/>rere credas. </s> | <s id="s.008182">Coxæ rectæ de&longs;cendunt, nec in <lb/>anteriorem partem, vt bobus exporrigun­<lb/>tur: hocque ideò contingit, quòd iuncturæ <lb/>genuum &longs;unt æquales, atque adeò æquales, <lb/>vt ni&longs;i flectere crura videas, iunctura ca­<lb/>rere credas. </s> |
| <s id="s.008183">Inde natam exi&longs;timo opinio­<lb/>nem, quòd iuncturis careant, quàm &longs;u&longs;pi­<lb/>cionem auxit illius ince&longs;&longs;us: nam di&longs;tentis <lb/>cruribus, ac &longs;i iuncturis omninò careat, <lb/>ambulat. </s> | <s id="s.008183">Inde natam exi&longs;timo opinio­<lb/>nem, quòd iuncturis careant, quàm &longs;u&longs;pi­<lb/>cionem auxit illius ince&longs;&longs;us: nam di&longs;tentis <lb/>cruribus, ac &longs;i iuncturis omninò careat, <lb/>ambulat. </s> |
| <s id="s.008184">Sunt autem illius crura anteriora <lb/>po&longs;terioribus longiora. </s> | <s id="s.008184">Sunt autem illius crura anteriora <lb/>po&longs;terioribus longiora. </s> |
| <s id="s.008185">Porrò ince&longs;&longs;us ille <lb/>cruribus di&longs;tentis, maximi roboris argumen­<lb/>tum e&longs;t, & cau&longs;a velocioris ince&longs;&longs;us: nam <lb/>difficiliùs mouetur quod à longiore &longs;pacio: <lb/>vt in ha&longs;tis, quæ di&longs;&longs;iciliùs mouentur ex <lb/>imo quàm ex medio, & æqualis angulus <lb/>tantò maius &longs;pacium intercipit, quantò cru­<lb/>ris &longs;uprema pars à genu ip&longs;o longius di&longs;tite­<lb/>rit. </s> | <s id="s.008185">Porrò ince&longs;&longs;us ille <lb/>cruribus di&longs;tentis, maximi roboris argumen­<lb/>tum e&longs;t, & cau&longs;a velocioris ince&longs;&longs;us: nam <lb/>difficiliùs mouetur quod à longiore &longs;pacio: <lb/>vt in ha&longs;tis, quæ difficiliùs mouentur ex <lb/>imo quàm ex medio, & æqualis angulus <lb/>tantò maius &longs;pacium intercipit, quantò cru­<lb/>ris &longs;uprema pars à genu ip&longs;o longius di&longs;tite­<lb/>rit. </s> |
| <s id="s.008186">Pedes rotundi in quinque digitos diui&longs;i, <lb/>&longs;ed diui&longs;io ea ob&longs;cura e&longs;t. </s> | <s id="s.008186">Pedes rotundi in quinque digitos diui&longs;i, <lb/>&longs;ed diui&longs;io ea ob&longs;cura e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008187">Sunt autem pla­<lb/>ni & ab&longs;que munimento vllo, vnde exco­<lb/>gitata ratio &longs;ecandi pedes &longs;ecuribus à Ro­<lb/>manis: &longs;unt enim lati, vt orbes plum­<lb/>bel, quibus ad ve&longs;cendum vtimur. </s> | <s id="s.008187">Sunt autem pla­<lb/>ni & ab&longs;que munimento vllo, vnde exco­<lb/>gitata ratio &longs;ecandi pedes &longs;ecuribus à Ro­<lb/>manis: &longs;unt enim lati, vt orbes plum­<lb/>bei, quibus ad ve&longs;cendum vtimur. </s> |
| <s id="s.008188">Ma&longs;­<lb/>culus maximum habet membrum genitale, <lb/>quòd fermè v&longs;que ad terram attingit, licet <lb/>alij hoc negent. </s> | <s id="s.008188">Ma&longs;­<lb/>culus maximum habet membrum genitale, <lb/>quòd fermè v&longs;que ad terram attingit, licet <lb/>alij hoc negent. </s> |
| <s id="s.008189">Fœminæ duæ mammæ tan­<lb/>tùm, atque adeò paruæ, vt &longs;ub armis lati­<lb/>tent. </s> | <s id="s.008189">Fœminæ duæ mammæ tan­<lb/>tùm, atque adeò paruæ, vt &longs;ub armis lati­<lb/>tent. </s> |
| <s id="s.008190">Cauda vt &longs;uis pro ratione, &longs;ed fer­<lb/>mè ab&longs;que pilis vllis, & prælonga, adeò <lb/>vt à terra imum eius ne palmo di&longs;tet. </s> | <s id="s.008190">Cauda vt &longs;uis pro ratione, &longs;ed fer­<lb/>mè ab&longs;que pilis vllis, & prælonga, adeò <lb/>vt à terra imum eius ne palmo di&longs;tet. </s> |
| |
| <s id="s.008198">E &longs;u­<lb/>prema parte frontis na&longs;us exporrigitur, non <lb/>vt in aliis animalibus iunctus capiti, &longs;ed <lb/>di&longs;iunctus, qui v&longs;que ad terram exporrigi­<lb/>tur, vt tanta &longs;it fermè eius longitudo, quan­<lb/>ta animalis altitudo: probo&longs;cidem vocant, <lb/>aliqui etiam promu&longs;cidem, plerique ma­<lb/>num. </s> | <s id="s.008198">E &longs;u­<lb/>prema parte frontis na&longs;us exporrigitur, non <lb/>vt in aliis animalibus iunctus capiti, &longs;ed <lb/>di&longs;iunctus, qui v&longs;que ad terram exporrigi­<lb/>tur, vt tanta &longs;it fermè eius longitudo, quan­<lb/>ta animalis altitudo: probo&longs;cidem vocant, <lb/>aliqui etiam promu&longs;cidem, plerique ma­<lb/>num. </s> |
| <s id="s.008199">Hanc ( vt dixi ) narium loco e&longs;&longs;e ne­<lb/>mo dubitat, po&longs;tquàm diui&longs;a e&longs;t, vt naris, <lb/>& ea re&longs;pirat elephas, atque odorat. </s> | <s id="s.008199">Hanc ( vt dixi ) narium loco e&longs;&longs;e ne­<lb/>mo dubitat, po&longs;tquàm diui&longs;a e&longs;t, vt naris, <lb/>& ea re&longs;pirat elephas, atque odorat. </s> |
| <s id="s.008200">Imum <lb/>eius quale porci na&longs;us, color, rotunditas, di­<lb/>ui&longs;o. </s> | <s id="s.008200">Imum <lb/>eius quale porci na&longs;us, color, rotunditas, di­<lb/>ui&longs;o. </s> |
| <s id="s.008201">Sed &longs;ubftantia probo&longs;cidis multùm à <lb/>na&longs;i &longs;ub&longs;tantia differt: v&longs;us verò multiplex. <lb/></s> | <s id="s.008201">Sed &longs;ub&longs;tantia probo&longs;cidis multùm à <lb/>na&longs;i &longs;ub&longs;tantia differt: v&longs;us verò multiplex. <lb/></s> |
| <s id="s.008202">Nam tota neruea e&longs;t & coriacea, adeò vt <lb/>eam colligat, atque remittat quomodo li­<lb/>bet: breuem enim quandoque adeò facit, vt <lb/>vix cubitum &longs;uperet, atque tunc lati&longs;&longs;ima <lb/>e&longs;t: quandoque verò ita extendit, vt angu­<lb/>&longs;ta de&longs;cendat ad terram, non cra&longs;&longs;ior fermè <lb/>humano brachio: e&longs;t tamen mollioris &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ, quàm reliqua cutis. </s> | <s id="s.008202">Nam tota neruea e&longs;t & coriacea, adeò vt <lb/>eam colligat, atque remittat quomodo li­<lb/>bet: breuem enim quandoque adeò facit, vt <lb/>vix cubitum &longs;uperet, atque tunc lati&longs;&longs;ima <lb/>e&longs;t: quandoque verò ita extendit, vt angu­<lb/>&longs;ta de&longs;cendat ad terram, non cra&longs;&longs;ior fermè <lb/>humano brachio: e&longs;t tamen mollioris &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ, quàm reliqua cutis. </s> |
| <s id="s.008203">Atque ideò <lb/>Romani præ&longs;cindere eam aggrediebantur. <lb/></s> | <s id="s.008203">Atque ideò <lb/>Romani præ&longs;cindere eam aggrediebantur. <lb/></s> |
| <s id="s.008204">Circumuoluit eam vndique, atque maxi­<lb/>ma cum celeritate: &longs;i libet, ea haurit po­<lb/>tum, cibum quoque capit, & in os mit­<lb/>tit: nam promu&longs;cide non edit, &longs;ed ore: nec <lb/>ore edere, aut bibere pote&longs;t ab&longs;que promu&longs;­<lb/>cide. </s> | <s id="s.008204">Circumuoluit eam vndique, atque maxi­<lb/>ma cum celeritate: &longs;i libet, ea haurit po­<lb/>tum, cibum quoque capit, & in os mit­<lb/>tit: nam promu&longs;cide non edit, &longs;ed ore: nec <lb/>ore edere, aut bibere pote&longs;t ab&longs;que promu&longs;­<lb/>cide. </s> |
| |
| <s id="s.008216">Tantum verò etiam corpori ine&longs;t robo­<lb/>ris, vt duo ex his iuncti nauem maximam <lb/>onu&longs;tam in terram trahant. </s> | <s id="s.008216">Tantum verò etiam corpori ine&longs;t robo­<lb/>ris, vt duo ex his iuncti nauem maximam <lb/>onu&longs;tam in terram trahant. </s> |
| <s id="s.008217">Olim quoque <lb/>& nunc Indi &longs;olent duabus catenis ferreis <lb/>circumligatis &longs;ub ventre duas addere cli­<lb/>tellas alteram hincinde, illi&longs;que ligneum <lb/>&longs;uperimponere ca&longs;tellum, in quibus &longs;eni <lb/>homines erecti, & quandoque etiam v&longs;­<lb/>que ad quatuordecim, pugnantes omni <lb/>telorum genere, &longs;tant. </s> | <s id="s.008217">Olim quoque <lb/>& nunc Indi &longs;olent duabus catenis ferreis <lb/>circumligatis &longs;ub ventre duas addere cli­<lb/>tellas alteram hincinde, illi&longs;que ligneum <lb/>&longs;uperimponere ca&longs;tellum, in quibus &longs;eni <lb/>homines erecti, & quandoque etiam v&longs;­<lb/>que ad quatuordecim, pugnantes omni <lb/>telorum genere, &longs;tant. </s> |
| <s id="s.008218">Sed nunc ob tor­<lb/>menta bellica euiluit id pugnæ genus, tum <lb/>maximè quòd elephantes ignem formi­<lb/>dant: ideoque aduer&longs;us illos Indi faces <lb/>ferre &longs;olent, à quibus adeò terrentur, vt <lb/>longè plus mali fugiendo &longs;uis, quàm ho­<lb/>&longs;tibus pugnando inferant. </s> | <s id="s.008218">Sed nunc ob tor­<lb/>menta bellica euiluit id pugnæ genus, tum <lb/>maximè quòd elephantes ignem formi­<lb/>dant: ideoque aduer&longs;us illos Indi faces <lb/>ferre &longs;olent, à quibus adeò terrentur, vt <lb/>longè plus mali fugiendo &longs;uis, quàm ho­<lb/>&longs;tibus pugnando inferant. </s> |
| <s id="s.008219">Fœminæ ira­<lb/>cundiores &longs;unt, ac fæuiores, robu&longs;tiore&longs;­<lb/>que ma&longs;culis, licet corpore minores. </s> | <s id="s.008219">Fœminæ ira­<lb/>cundiores &longs;unt, ac &longs;æuiores, robu&longs;tiore&longs;­<lb/>que ma&longs;culis, licet corpore minores. </s> |
| <s id="s.008220">Et, <lb/>quòd mirum e&longs;t, cùm tam tardè ad iu­<lb/>uentutem perueniant, à duodecimo tamen <lb/>anno ge&longs;tare fœtum, cùm celerrimè: à de­<lb/>cimoquinto, cùm tardi&longs;&longs;imè incipiunt: fe­<lb/>runt autem toto biennio. </s> | <s id="s.008220">Et, <lb/>quòd mirum e&longs;t, cùm tam tardè ad iu­<lb/>uentutem perueniant, à duodecimo tamen <lb/>anno ge&longs;tare fœtum, cùm celerrimè: à de­<lb/>cimoquinto, cùm tardi&longs;&longs;imè incipiunt: fe­<lb/>runt autem toto biennio. </s> |
| <s id="s.008221">Similiter ma&longs;culus <lb/>quinto anno Venere vti incipit, coitque ve­<lb/>re, nec ni&longs;i &longs;ingulo triennio redit ad Ve­<lb/>nerem: & quàm &longs;emel grauidam relique­<lb/>rit, inire ampliùs non &longs;u&longs;tinet. </s> | <s id="s.008221">Similiter ma&longs;culus <lb/>quinto anno Venere vti incipit, coitque ve­<lb/>re, nec ni&longs;i &longs;ingulo triennio redit ad Ve­<lb/>nerem: & quàm &longs;emel grauidam relique­<lb/>rit, inire ampliùs non &longs;u&longs;tinet. </s> |
| <s id="s.008222">Catulus <lb/>ip&longs;e cùm na&longs;citur trime&longs;trem vitulum æ­<lb/>quat: cumque ambulat adeò gradatim pro­<lb/>greditur, vt mula edocta, aut a&longs;turco vi­<lb/>deatur. </s> | <s id="s.008222">Catulus <lb/>ip&longs;e cùm na&longs;citur trime&longs;trem vitulum æ­<lb/>quat: cumque ambulat adeò gradatim pro­<lb/>greditur, vt mula edocta, aut a&longs;turco vi­<lb/>deatur. </s> |
| |
| <s id="s.008282">Nam &longs;i tenuium <lb/>&longs;it partium, ab aëris circumambientis a&longs;­<lb/>&longs;idua pul&longs;atione atteritur, & di&longs;&longs;ipatur. </s> | <s id="s.008282">Nam &longs;i tenuium <lb/>&longs;it partium, ab aëris circumambientis a&longs;­<lb/>&longs;idua pul&longs;atione atteritur, & di&longs;&longs;ipatur. </s> |
| <s id="s.008283">Quòd <lb/>&longs;i cra&longs;&longs;a &longs;it &longs;ub&longs;tantia, &longs;pontè citò interit, vt <lb/>boues. </s> | <s id="s.008283">Quòd <lb/>&longs;i cra&longs;&longs;a &longs;it &longs;ub&longs;tantia, &longs;pontè citò interit, vt <lb/>boues. </s> |
| <s id="s.008284">Erat & magnitudo ad &longs;ecuritatem <lb/>commoda, &longs;icut & bonitas temperamenti ad <lb/>&longs;apientiam &longs;imul & vitæ longitudinem, ac <lb/>probitatem nece&longs;&longs;aria erat. </s> | <s id="s.008284">Erat & magnitudo ad &longs;ecuritatem <lb/>commoda, &longs;icut & bonitas temperamenti ad <lb/>&longs;apientiam &longs;imul & vitæ longitudinem, ac <lb/>probitatem nece&longs;&longs;aria erat. </s> |
| <s id="s.008285">At vt calor & <lb/>humidum abundaret, in calidis regionibus <lb/>ip&longs;um na&longs;ci oportuit, & habitare in palu­<lb/>&longs;tribus locis: quò fit, vt in India &longs;olùm & <lb/>Africa inueniatur: nam hæ &longs;unt calidi&longs;&longs;imæ <lb/>regiones: Indique multò robore & mole <lb/>coporis Africos <expan abbr="antecellãt">antecellant</expan>, quia India aquis <lb/>abundet: Africa autem aridior &longs;it. </s> | <s id="s.008285">At vt calor & <lb/>humidum abundaret, in calidis regionibus <lb/>ip&longs;um na&longs;ci oportuit, & habitare in palu­<lb/>&longs;tribus locis: quò fit, vt in India &longs;olùm & <lb/>Africa inueniatur: nam hæ &longs;unt calidi&longs;&longs;imæ <lb/>regiones: Indique multò robore & mole <lb/>corporis Africos <expan abbr="antecellãt">antecellant</expan>, quia India aquis <lb/>abundet: Africa autem aridior &longs;it. </s> |
| <s id="s.008286">Opor­<lb/>tuit autem vt plantis, & fructibus, & herbis <lb/>ve&longs;ceretur, nam aliter probum animal e&longs;&longs;e <lb/>non potui&longs;&longs;et: animalia enim omnia quæ <lb/>carne ve&longs;cuntur, &longs;unt iracunda, fraudulenta, <lb/>crudelia & &longs;uperba. </s> | <s id="s.008286">Opor­<lb/>tuit autem vt plantis, & fructibus, & herbis <lb/>ve&longs;ceretur, nam aliter probum animal e&longs;&longs;e <lb/>non potui&longs;&longs;et: animalia enim omnia quæ <lb/>carne ve&longs;cuntur, &longs;unt iracunda, fraudulenta, <lb/>crudelia & &longs;uperba. </s> |
| <s id="s.008287">Accedebat quòd tantæ <lb/>moli plurimus fui&longs;&longs;et nece&longs;&longs;arius cibus, vt <lb/>vel perpetuò e&longs;urire, vel animalia cuncta <lb/>de&longs;truere cogeretur. </s> | <s id="s.008287">Accedebat quòd tantæ <lb/>moli plurimus fui&longs;&longs;et nece&longs;&longs;arius cibus, vt <lb/>vel perpetuò e&longs;urire, vel animalia cuncta <lb/>de&longs;truere cogeretur. </s> |
| <s id="s.008288">Erat etiam nece&longs;&longs;arium, <lb/>vt in perpetuo motu ad per&longs;equendas feras <lb/>e&longs;&longs;et quòd tantæ moli fui&longs;&longs;et incommodum: <lb/>Sed herbæ tamen cùm exigui &longs;int alimen­<lb/>ti, breuem vitam effeci&longs;&longs;ent, vt inquit Hip­<lb/>pocrates: quamobrem oportebat eum trun­<lb/>cis arborum & fructibus ve&longs;ci. </s> | <s id="s.008288">Erat etiam nece&longs;&longs;arium, <lb/>vt in perpetuo motu ad per&longs;equendas feras <lb/>e&longs;&longs;et quòd tantæ moli fui&longs;&longs;et incommodum: <lb/>Sed herbæ tamen cùm exigui &longs;int alimen­<lb/>ti, breuem vitam effeci&longs;&longs;ent, vt inquit Hip­<lb/>pocrates: quamobrem oportebat eum trun­<lb/>cis arborum & fructibus ve&longs;ci. </s> |
| |
| <s id="s.008307">Simul <lb/>etiam con&longs;uluit, vt diu ge&longs;taretur catulus <lb/>in vtero, tum propter vitæ longitudinem, <lb/>tum etiam ip&longs;ius vitæ longitudo cau&longs;a fuit, <lb/>vt quamvis biennio fœmina in vtero ferat, <lb/>multos tamen po&longs;&longs;it generare. </s> | <s id="s.008307">Simul <lb/>etiam con&longs;uluit, vt diu ge&longs;taretur catulus <lb/>in vtero, tum propter vitæ longitudinem, <lb/>tum etiam ip&longs;ius vitæ longitudo cau&longs;a fuit, <lb/>vt quamvis biennio fœmina in vtero ferat, <lb/>multos tamen po&longs;&longs;it generare. </s> |
| <s id="s.008308">Neque enim <lb/>vllum animal quod parum in ventre ma­<lb/>tris ge&longs;tetur, longæ vitæ e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> | <s id="s.008308">Neque enim <lb/>vllum animal quod parum in ventre ma­<lb/>tris ge&longs;tetur, longæ vitæ e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.008309">Ocu­<lb/>lorum paruitas fuit, vt cum non recondi <lb/>po&longs;&longs;ent, tutioies forent ab ictibus. </s> | <s id="s.008309">Ocu­<lb/>lorum paruitas fuit, vt cum non recondi <lb/>po&longs;&longs;ent, tutioies forent ab ictibus. </s> |
| <s id="s.008310">Recondi <lb/>non poterant, quia à lateribus po&longs;iti non <lb/>vidi&longs;&longs;ent ea, quæ antè occurrerent: nece&longs;&longs;a­<lb/>rium fuit autem e&longs;&longs;e à latcribus, ne ob ni­<lb/>xum dentium & probo&longs;cidis propinquita­<lb/>tem læderentur, atque ita animal ante &longs;e­<lb/>nium cæcum efficeretur, tum maximè quia <lb/>longi&longs;&longs;imæ vitæ futurum erat. </s> | <s id="s.008310">Recondi <lb/>non poterant, quia à lateribus po&longs;iti non <lb/>vidi&longs;&longs;ent ea, quæ antè occurrerent: nece&longs;&longs;a­<lb/>rium fuit autem e&longs;&longs;e à lateribus, ne ob ni­<lb/>xum dentium & probo&longs;cidis propinquita­<lb/>tem læderentur, atque ita animal ante &longs;e­<lb/>nium cæcum efficeretur, tum maximè quia <lb/>longi&longs;&longs;imæ vitæ futurum erat. </s> |
| <s id="s.008311">Cumque ob <lb/>robur, ac dentes caput magnum e&longs;ficere <lb/>cogeretur, informe, vt ita dicam, & &longs;ine ro­<lb/>tunditate efficit: quali&longs;cunque enim additio <lb/>ad ornamentum facta capiti, ip&longs;um in im­<lb/>men&longs;um auxi&longs;&longs;et: ob id valde deforme ca­<lb/>put habent elephantes. </s> | <s id="s.008311">Cumque ob <lb/>robur, ac dentes caput magnum efficere <lb/>cogeretur, informe, vt ita dicam, & &longs;ine ro­<lb/>tunditate efficit: quali&longs;cunque enim additio <lb/>ad ornamentum facta capiti, ip&longs;um in im­<lb/>men&longs;um auxi&longs;&longs;et: ob id valde deforme ca­<lb/>put habent elephantes. </s> |
| <s id="s.008312">Diximus de illius vi­<lb/>tæ longitudine ac &longs;ecuritate, quæ etiam <lb/>cum &longs;ummo robore coniuncta &longs;unt. </s> | <s id="s.008312">Diximus de illius vi­<lb/>tæ longitudine ac &longs;ecuritate, quæ etiam <lb/>cum &longs;ummo robore coniuncta &longs;unt. </s> |
| <s id="s.008313">Sapien­<lb/>tia verò ex temperamento procedit, vitæ <lb/>diuturnitate augetur & confirmatur. </s> | <s id="s.008313">Sapien­<lb/>tia verò ex temperamento procedit, vitæ <lb/>diuturnitate augetur & confirmatur. </s> |
| <s id="s.008314">Vnde <lb/>&longs;enes &longs;apientiores, & qui ex eis na&longs;cuntur. <lb/></s> | <s id="s.008314">Vnde <lb/>&longs;enes &longs;apientiores, & qui ex eis na&longs;cuntur. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.008330">totus te&longs;tis qui­<lb/>bu&longs;dam in modum clypei armatus e&longs;t à <lb/>natura. </s> | <s id="s.008330">totus te&longs;tis qui­<lb/>bu&longs;dam in modum clypei armatus e&longs;t à <lb/>natura. </s> |
| <s id="s.008331">In maris extremo iuxta nominis <pb pagenum="531" xlink:href="016/01/180.jpg"/>etiam &longs;ui &longs;ignificatum cornu gerit palmi <lb/>longitudine paulò maius, duri&longs;&longs;imum, fir­<lb/>mi&longs;&longs;imum rectum atque præacutum, &longs;ed <lb/>quod ver&longs;us frontem torqueatur, quodque <lb/>pugnaturus exacuit. </s> | <s id="s.008331">In maris extremo iuxta nominis <pb pagenum="531" xlink:href="016/01/180.jpg"/>etiam &longs;ui &longs;ignificatum cornu gerit palmi <lb/>longitudine paulò maius, duri&longs;&longs;imum, fir­<lb/>mi&longs;&longs;imum rectum atque præacutum, &longs;ed <lb/>quod ver&longs;us frontem torqueatur, quodque <lb/>pugnaturus exacuit. </s> |
| <s id="s.008332">Sunt & quidam ex his, <lb/>qui aliud exiguum etiam cornu habeant <lb/>in tergore. </s> | <s id="s.008332">Sunt & quidam ex his, <lb/>qui aliud exiguum etiam cornu habeant <lb/>in tergore. </s> |
| <s id="s.008333">Referunt anno &longs;alutis mille&longs;i­<lb/>mo, quingente&longs;imodecimotertio, delatum <lb/>vnum ad Lu&longs;itaniæ Regem calendis Maij, <lb/>quem Rex biennio pò&longs;t &longs;pectaculi can&longs;a <lb/>Vly&longs;iponæ cùm elephanto commi&longs;it, vicit­<lb/>que Rhinoceros. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.008333">Referunt anno &longs;alutis mille&longs;i­<lb/>mo, quingente&longs;imodecimotertio, delatum <lb/>vnum ad Lu&longs;itaniæ Regem calendis Maij, <lb/>quem Rex biennio pò&longs;t &longs;pectaculi cau&longs;a <lb/>Vly&longs;iponæ cùm elephanto commi&longs;it, vicit­<lb/>que Rhinoceros. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.008334">Adeò nihil natura voluit <lb/>omninò ab incommodis e&longs;&longs;e tutum: nam <lb/>elephantem hic &longs;olus exagitat, dicunt qui­<lb/>dam & &longs;erpentem: &longs;ed &longs;ocietas elephantem <lb/>tutum ab vtroque reddit, nec periculo &longs;ub­<lb/>iacet, ni&longs;i cum cau&longs;a aliqua à grege &longs;uo <lb/>di&longs;iungitur. </s> | <s id="s.008334">Adeò nihil natura voluit <lb/>omninò ab incommodis e&longs;&longs;e tutum: nam <lb/>elephantem hic &longs;olus exagitat, dicunt qui­<lb/>dam & &longs;erpentem: &longs;ed &longs;ocietas elephantem <lb/>tutum ab vtroque reddit, nec periculo &longs;ub­<lb/>iacet, ni&longs;i cum cau&longs;a aliqua à grege &longs;uo <lb/>di&longs;iungitur. </s> |
| <s id="s.008335">Rhinocerotem Pau&longs;anias vidit, <lb/>agnouit & Plinius, non tamen Ari&longs;tote­<lb/><arrow.to.target n="marg1130"/><lb/>les. </s> | <s id="s.008335">Rhinocerotem Pau&longs;anias vidit, <lb/>agnouit & Plinius, non tamen Ari&longs;tote­<lb/><arrow.to.target n="marg1130"/><lb/>les. </s> |
| <s id="s.008336">Con&longs;tat hunc longè alium e&longs;&longs;e à Mo­<lb/>nocerote, cum quo &longs;olùm nominis &longs;imi­<lb/>litudine colludit. </s> | <s id="s.008336">Con&longs;tat hunc longè alium e&longs;&longs;e à Mo­<lb/>nocerote, cum quo &longs;olùm nominis &longs;imi­<lb/>litudine colludit. </s> |
| |
| <s id="s.008346">Timidum e&longs;t & imbecille &longs;upra quàm <lb/>credi po&longs;&longs;it, & ex quocunque minimo vul­<lb/>nere moritur. </s> | <s id="s.008346">Timidum e&longs;t & imbecille &longs;upra quàm <lb/>credi po&longs;&longs;it, & ex quocunque minimo vul­<lb/>nere moritur. </s> |
| <s id="s.008347">E&longs;t enim cordis frigidi&longs;&longs;imi, <lb/>ac cerebri non &longs;olùm frigidi, &longs;ed pituita re­<lb/>dundantis. </s> | <s id="s.008347">E&longs;t enim cordis frigidi&longs;&longs;imi, <lb/>ac cerebri non &longs;olùm frigidi, &longs;ed pituita re­<lb/>dundantis. </s> |
| <s id="s.008348">Habet autem cornua peculiari <lb/>quadam forma prædita, & nulli fermè ani­<lb/>mali &longs;imilia: nam cra&longs;&longs;a ab imo, vbi a&longs;cen­<lb/>dunt latiora palmo &longs;unt. </s> | <s id="s.008348">Habet autem cornua peculiari <lb/>quadam forma prædita, & nulli fermè ani­<lb/>mali &longs;imilia: nam cra&longs;&longs;a ab imo, vbi a&longs;cen­<lb/>dunt latiora palmo &longs;unt. </s> |
| <s id="s.008349">Onagrum quidem <lb/>vocant, quòd longas habeat aures, vngu­<lb/>lam etiam nonnuuquam &longs;olidam, tamet&longs;i ra­<lb/>rò, veloci&longs;&longs;imum &longs;anè e&longs;t, vt quod ducenta <lb/>millia pa&longs;&longs;uum vigintiquatuor horarum <lb/>&longs;patio &longs;uperet. </s> | <s id="s.008349">Onagrum quidem <lb/>vocant, quòd longas habeat aures, vngu­<lb/>lam etiam nonnunquam &longs;olidam, tamet&longs;i ra­<lb/>rò, veloci&longs;&longs;imum &longs;anè e&longs;t, vt quod ducenta <lb/>millia pa&longs;&longs;uum vigintiquatuor horarum <lb/>&longs;patio &longs;uperet. </s> |
| <s id="s.008350">Hoc autem toto &longs;patio &longs;ine <lb/>cibo, & potu viuit, zethicum man&longs;ue&longs;cit <lb/>auidum. </s> | <s id="s.008350">Hoc autem toto &longs;patio &longs;ine <lb/>cibo, & potu viuit, zethicum man&longs;ue&longs;cit <lb/>auidum. </s> |
| <s id="s.008351">Abundat apud Dacos, finitima&longs;que <lb/>regiones, vulgarique nomine Magnum vo­<lb/>cant animal. <!-- REMOVE S-->Cæterùm ab alce plurimùm <lb/>differt. </s> | <s id="s.008351">Abundat apud Dacos, finitima&longs;que <lb/>regiones, vulgarique nomine Magnum vo­<lb/>cant animal. <!-- REMOVE S-->Cæterùm ab alce plurimùm <lb/>differt. </s> |
| <s id="s.008352">Alces enim, vt Cæ&longs;ar eum de&longs;crip­<lb/>&longs;it, capro &longs;imilis e&longs;t, & maculo&longs;a pelle, & <lb/>crura &longs;ine iunctura habet. </s> | <s id="s.008352">Alces enim, vt Cæ&longs;ar eum de&longs;crip­<lb/>&longs;it, capro &longs;imilis e&longs;t, & maculo&longs;a pelle, & <lb/>crura &longs;ine iunctura habet. </s> |
| |
| <s id="s.008370">At de vnguibus iam dictum e&longs;t: reli­<lb/>quum e&longs;t igitur, vt o&longs;tendamus, animalia <lb/><arrow.to.target n="marg1136"/><lb/>quæ cornibus prædita &longs;unt, alia &longs;olidis, alia <lb/>inanibus e&longs;&longs;e munita. </s> | <s id="s.008370">At de vnguibus iam dictum e&longs;t: reli­<lb/>quum e&longs;t igitur, vt o&longs;tendamus, animalia <lb/><arrow.to.target n="marg1136"/><lb/>quæ cornibus prædita &longs;unt, alia &longs;olidis, alia <lb/>inanibus e&longs;&longs;e munita. </s> |
| <s id="s.008371">Quæcunque autem <lb/>inanibus cornibus armata &longs;unt, duo habent, <lb/>vt boues: quæ autem &longs;olidis, alia quidem <lb/>vno, vt Monoceros Rhinocero&longs;que: alia <lb/>duobus, vt capræ, damæque: alia pluribus, <lb/>vt cerui, & quæ ex eorum &longs;unt genere, vt <lb/>capreoli: nam hæc ramo&longs;a, cùm habeant cor­<lb/>nua, plurium loco &longs;unt. </s> | <s id="s.008371">Quæcunque autem <lb/>inanibus cornibus armata &longs;unt, duo habent, <lb/>vt boues: quæ autem &longs;olidis, alia quidem <lb/>vno, vt Monoceros Rhinocero&longs;que: alia <lb/>duobus, vt capræ, damæque: alia pluribus, <lb/>vt cerui, & quæ ex eorum &longs;unt genere, vt <lb/>capreoli: nam hæc ramo&longs;a, cùm habeant cor­<lb/>nua, plurium loco &longs;unt. </s> |
| <s id="s.008372">Hoc autem primò <lb/>demon&longs;trandum. </s> | <s id="s.008372">Hoc autem primò <lb/>demon&longs;trandum. </s> |
| <s id="s.008373">Nam cùm plura cornua gi­<lb/>gnere natura propo&longs;ui&longs;&longs;et, &longs;i toto capite &longs;par­<lb/>gerentut omnia, primum præter duo omnia <lb/>inutilia fui&longs;&longs;ent ad defen&longs;ionem: deinde non <lb/>fui&longs;&longs;ent proxima auribus, aures autem natu­<lb/>ra &longs;iccæ, reliqui &longs;en&longs;us à cornuum materia <lb/>impedimentum recepi&longs;&longs;ent: ob id nullum <lb/>animal plura cornua toto capite &longs;par&longs;a ha­<lb/>bet, præter verneces quo&longs;dam, de qui­<lb/>bus iam diximus. </s> | <s id="s.008373">Nam cùm plura cornua gi­<lb/>gnere natura propo&longs;ui&longs;&longs;et, &longs;i toto capite &longs;par­<lb/>gerentur omnia, primum præter duo omnia <lb/>inutilia fui&longs;&longs;ent ad defen&longs;ionem: deinde non <lb/>fui&longs;&longs;ent proxima auribus, aures autem natu­<lb/>ra &longs;iccæ, reliqui &longs;en&longs;us à cornuum materia <lb/>impedimentum recepi&longs;&longs;ent: ob id nullum <lb/>animal plura cornua toto capite &longs;par&longs;a ha­<lb/>bet, præter verneces quo&longs;dam, de qui­<lb/>bus iam diximus. </s> |
| <s id="s.008374">Referunt tamen ran­<lb/>giferos tria habere cornua, cera&longs;tas au­<lb/>tem cornua &longs;eptem, Plinius dicit quadrige­<lb/>mina: cochleis certè quatuor &longs;unt, &longs;ed duo <lb/>prælonga, duo breuia, & quæ omnia <lb/>contrahantur. </s> | <s id="s.008374">Referunt tamen ran­<lb/>giferos tria habere cornua, cera&longs;tas au­<lb/>tem cornua &longs;eptem, Plinius dicit quadrige­<lb/>mina: cochleis certè quatuor &longs;unt, &longs;ed duo <lb/>prælonga, duo breuia, & quæ omnia <lb/>contrahantur. </s> |
| <s id="s.008375">Sunt & plura duobus in&longs;e­<lb/>ctorum quibu&longs;dam generibus: &longs;ed co­<lb/>chleis ad prætentandum, cera&longs;tæ ad deci-<pb pagenum="532" xlink:href="016/01/181.jpg"/>piendum, data fuêre: dum enim in arena <lb/>reliquum corpus latitat, cornna vt ce&longs;pitum <lb/>germinaprominent, icaque non ad defen&longs;io­<lb/>nem & pugnam, &longs;ed ( vt dixi ) ad fallen­<lb/>dum. </s> | <s id="s.008375">Sunt & plura duobus in&longs;e­<lb/>ctorum quibu&longs;dam generibus: &longs;ed co­<lb/>chleis ad prætentandum, cera&longs;tæ ad deci-<pb pagenum="532" xlink:href="016/01/181.jpg"/>piendum, data fuêre: dum enim in arena <lb/>reliquum corpus latitat, cornua vt ce&longs;pitum <lb/>germina prominent, itaque non ad defen&longs;io­<lb/>nem & pugnam, &longs;ed ( vt dixi ) ad fallen­<lb/>dum. </s> |
| <s id="s.008376">Eadem ratio in his quæ in&longs;ecta di­<lb/>cuntur cornuum fuit, aut alia omnia præ­<lb/>tetquàm pugnæ, ni&longs;i quibu&longs;dam &longs;carabeo­<lb/>rum generibus: certum e&longs;t & illis, & aliis, <lb/>&longs;i qua &longs;unt, quæ cornibus pugnent, nam <lb/>&longs;carabei mobilia habent, ea quæ pro ar­<lb/>mis illis &longs;unt, tantùm duo e&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.008376">Eadem ratio in his quæ in&longs;ecta di­<lb/>cuntur cornuum fuit, aut alia omnia præ­<lb/>terquàm pugnæ, ni&longs;i quibu&longs;dam &longs;carabeo­<lb/>rum generibus: certum e&longs;t & illis, & aliis, <lb/>&longs;i qua &longs;unt, quæ cornibus pugnent, nam <lb/>&longs;carabei mobilia habent, ea quæ pro ar­<lb/>mis illis &longs;unt, tantùm duo e&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.008377">Referunt <lb/>etiam quædam e&longs;&longs;e animalia pluribus prædi­<lb/>ta generibus cornuum atque diuer&longs;is, quæ <lb/>etiam à diuer&longs;is animalium generibus pro­<lb/>creata e&longs;&longs;e exi&longs;timandum e&longs;t. </s> | <s id="s.008377">Referunt <lb/>etiam quædam e&longs;&longs;e animalia pluribus prædi­<lb/>ta generibus cornuum atque diuer&longs;is, quæ <lb/>etiam à diuer&longs;is animalium generibus pro­<lb/>creata e&longs;&longs;e exi&longs;timandum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008378">Sed vt ad prio­<lb/>rem diui&longs;ionem reuertar, cornua ceruis ra­<lb/>mo&longs;a &longs;unt, & tarandis in eodem genere <lb/>Scythicis. </s> | <s id="s.008378">Sed vt ad prio­<lb/>rem diui&longs;ionem reuertar, cornua ceruis ra­<lb/>mo&longs;a &longs;unt, & tarandis in eodem genere <lb/>Scythicis. </s> |
| <s id="s.008379">Capreoli ramo&longs;a habent etiam, <lb/>& ( vt dixi ) hæc multorum cornuum loco <lb/><arrow.to.target n="marg1137"/><lb/>&longs;unt. </s> | <s id="s.008379">Capreoli ramo&longs;a habent etiam, <lb/>& ( vt dixi ) hæc multorum cornuum loco <lb/><arrow.to.target n="marg1137"/><lb/>&longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.008400"><margin.target id="marg1137"/>Animalia <lb/>omnia <expan abbr="hab&etilde;-tia">haben­<lb/>tia</expan> cornua, <lb/>ramo&longs;a, dura <lb/>ac &longs;olida ha­<lb/>bent, & &longs;unt <lb/>&longs;tulta ac ti­<lb/>mida.</s> | <s id="s.008400"><margin.target id="marg1137"/>Animalia <lb/>omnia <expan abbr="hab&etilde;-tia">haben­<lb/>tia</expan> cornua, <lb/>ramo&longs;a, dura <lb/>ac &longs;olida ha­<lb/>bent, & &longs;unt <lb/>&longs;tulta ac ti­<lb/>mida.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008401">Quæcunque verò duobus tantùm corni­<lb/>bus, atque his &longs;olidis armantur, & ip&longs;a ftul­<lb/>ta &longs;unt, & timida, & cornua habent dura <lb/><arrow.to.target n="marg1138"/><lb/>&longs;iccaque. </s> | <s id="s.008401">Quæcunque verò duobus tantùm corni­<lb/>bus, atque his &longs;olidis armantur, & ip&longs;a &longs;tul­<lb/>ta &longs;unt, & timida, & cornua habent dura <lb/><arrow.to.target n="marg1138"/><lb/>&longs;iccaque. </s> |
| <s id="s.008402">Sed non adeò timida, neque adeò <lb/>&longs;tulta pernicia &longs;unt & hæc, ob cau&longs;as di­<lb/>ctas. </s> | <s id="s.008402">Sed non adeò timida, neque adeò <lb/>&longs;tulta pernicia &longs;unt & hæc, ob cau&longs;as di­<lb/>ctas. </s> |
| <s id="s.008403">Sunt autem in hoc genere multa, ca­<lb/>præ, damæ, capricorni, &longs;eu ibices colore <lb/>cinereo, in iugis montium viuentes, qui <lb/>ni&longs;i locis frigidi&longs;&longs;imis viuant, obcæcantur. <lb/></s> | <s id="s.008403">Sunt autem in hoc genere multa, ca­<lb/>præ, damæ, capricorni, &longs;eu ibices colore <lb/>cinereo, in iugis montium viuentes, qui <lb/>ni&longs;i locis frigidi&longs;&longs;imis viuant, obcæcantur. <lb/></s> |
| <s id="s.008404">Horum cornua quandoque octodecim ha­<lb/>bent internodia, &longs;ingulis ( vt creditur ) no­<lb/>dis annum de&longs;inantibus. </s> | <s id="s.008404">Horum cornua quandoque octodecim ha­<lb/>bent internodia, &longs;ingulis ( vt creditur ) no­<lb/>dis annum de&longs;inantibus. </s> |
| |
| <s id="s.008421">Sed vbi in vnum coeunt cerebri <lb/>partes, vnum præ&longs;titit e&longs;&longs;e cornu, non duo, <lb/>ob robur. </s> | <s id="s.008421">Sed vbi in vnum coeunt cerebri <lb/>partes, vnum præ&longs;titit e&longs;&longs;e cornu, non duo, <lb/>ob robur. </s> |
| <s id="s.008422">Omnia igitur animalia vno tan­<lb/>tùm cornu prædita, illud durum habent, <lb/>&longs;olidum atque magnum. </s> | <s id="s.008422">Omnia igitur animalia vno tan­<lb/>tùm cornu prædita, illud durum habent, <lb/>&longs;olidum atque magnum. </s> |
| <s id="s.008423">Commune autem <lb/>videtur animalibus plura, quàm duo cor­<lb/>nua habentibus, vt fœmina cornibus ca­<lb/>reat. </s> | <s id="s.008423">Commune autem <lb/>videtur animalibus plura, quàm duo cor­<lb/>nua habentibus, vt fœmina cornibus ca­<lb/>reat. </s> |
| <s id="s.008424">Quamomobrem creditum e&longs;t à Plinio, <lb/>dentium materiam in cornua non tran&longs;ire, <lb/>cùm fœmellæ etiam dentibus &longs;uperioris <lb/>mandibulæ anterioribus carentes cornua <lb/>non habeant. </s> | <s id="s.008424">Quamobrem creditum e&longs;t à Plinio, <lb/>dentium materiam in cornua non tran&longs;ire, <lb/>cùm fœmellæ etiam dentibus &longs;uperioris <lb/>mandibulæ anterioribus carentes cornua <lb/>non habeant. </s> |
| <s id="s.008425">Ratio e&longs;t duplex, à fine &longs;ci­<lb/>licet & efficiente, cau&longs;a deducta. </s> | <s id="s.008425">Ratio e&longs;t duplex, à fine &longs;ci­<lb/>licet & efficiente, cau&longs;a deducta. </s> |
| <s id="s.008426">Cùm <lb/>enim matres fœtus in aluo gerunt, leuitate <lb/>& agilitate opus habent, vnde cornua præ­<lb/>grandia, & ramo&longs;a illis e&longs;&longs;ent impedimen­<lb/>to. </s> | <s id="s.008426">Cùm <lb/>enim matres fœtus in aluo gerunt, leuitate <lb/>& agilitate opus habent, vnde cornua præ­<lb/>grandia, & ramo&longs;a illis e&longs;&longs;ent impedimen­<lb/>to. </s> |
| <s id="s.008427">E&longs;t etiam genus illorum animalium ti­<lb/>midum, vt fœminæ &longs;int timidi&longs;&longs;imæ, qua­<lb/>mobrem illis cornua nulli e&longs;&longs;ent v&longs;ui. </s> | <s id="s.008427">E&longs;t etiam genus illorum animalium ti­<lb/>midum, vt fœminæ &longs;int timidi&longs;&longs;imæ, qua­<lb/>mobrem illis cornua nulli e&longs;&longs;ent v&longs;ui. </s> |
| |
| <s id="s.008467">Vri dicuntur. </s> | <s id="s.008467">Vri dicuntur. </s> |
| <s id="s.008468">Hi &longs;unt tauri <lb/>Germaniæ robu&longs;ti, quibus &longs;ub mento ve­<lb/>lut hircis barba iacent. </s> | <s id="s.008468">Hi &longs;unt tauri <lb/>Germaniæ robu&longs;ti, quibus &longs;ub mento ve­<lb/>lut hircis barba iacent. </s> |
| <s id="s.008469">Habent enim re­<lb/>giones quædam propria, vt Sardinia Mu­<lb/><arrow.to.target n="marg1149"/><lb/>flum &longs;imillimum ceruo, imò ceruum, &longs;ed <lb/>arietis cornibus, quem iure &longs;ubulonem <lb/>etiam dicere po&longs;&longs;umus. </s> | <s id="s.008469">Habent enim re­<lb/>giones quædam propria, vt Sardinia Mu­<lb/><arrow.to.target n="marg1149"/><lb/>flum &longs;imillimum ceruo, imò ceruum, &longs;ed <lb/>arietis cornibus, quem iure &longs;ubulonem <lb/>etiam dicere po&longs;&longs;umus. </s> |
| <s id="s.008470">Sed &longs;i differunt &longs;u­<lb/>bulo mufloque, hac tatione differunt, quòd <lb/>&longs;ubuloni longiora &longs;unt cornua, & &longs;oli­<lb/>da, vt capræ: Mufloni autem breuio­<lb/>ra, contorta, & ab initio inania, vt arieti. <lb/></s> | <s id="s.008470">Sed &longs;i differunt &longs;u­<lb/>bulo mufloque, hac ratione differunt, quòd <lb/>&longs;ubuloni longiora &longs;unt cornua, & &longs;oli­<lb/>da, vt capræ: Mufloni autem breuio­<lb/>ra, contorta, & ab initio inania, vt arieti. <lb/></s> |
| <s id="s.008471">Mi&longs;centur enim &longs;pecies miris modis: vel <pb pagenum="534" xlink:href="016/01/183.jpg"/>coitu, vt de animali illo admirabili iam <lb/>dictum e&longs;t: vel regione: nam ( vt dixi) <lb/>tauris Germanicis longa barba prominet, <lb/>maiu&longs;que e&longs;t corpus, Pæoniis hir&longs;utum, Li­<lb/>bycis quos Lant vocant lingua materna <lb/>&longs;ua, corpus candidum, vngues nigri, &longs;eu <lb/>potius vngulæ corio impenetrabili, atque <lb/>ob id, & ob pulchritudinem precio&longs;o. </s> | <s id="s.008471">Mi&longs;centur enim &longs;pecies miris modis: vel <pb pagenum="534" xlink:href="016/01/183.jpg"/>coitu, vt de animali illo admirabili iam <lb/>dictum e&longs;t: vel regione: nam ( vt dixi) <lb/>tauris Germanicis longa barba prominet, <lb/>maiu&longs;que e&longs;t corpus, Pæoniis hir&longs;utum, Li­<lb/>bycis quos Lant vocant lingua materna <lb/>&longs;ua, corpus candidum, vngues nigri, &longs;eu <lb/>potius vngulæ corio impenetrabili, atque <lb/>ob id, & ob pulchritudinem precio&longs;o. </s> |
| <s id="s.008472">E&longs;t <lb/>autem hoc animal velox ob con&longs;uetudi­<lb/>nem, pabulumque. </s> | <s id="s.008472">E&longs;t <lb/>autem hoc animal velox ob con&longs;uetudi­<lb/>nem, pabulumque. </s> |
| <s id="s.008473">Variantur etiam regio­<lb/>nibus &longs;erpentum colores. </s> | <s id="s.008473">Variantur etiam regio­<lb/>nibus &longs;erpentum colores. </s> |
| |
| <s id="s.008499"><margin.target id="marg1153"/>Leo.</s> | <s id="s.008499"><margin.target id="marg1153"/>Leo.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008500">Na&longs;citur & Leo ei&longs;dem in locis, &longs;ermè <lb/>animalium quadrupedum audaci&longs;&longs;imum, cu­<lb/>ius o&longs;&longs;a ignem colli&longs;a creduntur excutere: <lb/>&longs;unt enim duri&longs;&longs;ima & &longs;olida, ac qua&longs;i ab&longs;­<lb/>que medulla, longo corpore, colore fuluo, <lb/>acri intuitu, longa cauda quam quatit per­<lb/>&longs;æpe, pilus nonrectus anterius, &longs;ed mollis, ac <lb/>flexus: corio pror&longs;us impenetrabili: breuior <lb/>parte po&longs;trema, capite magno, rictu oris am­<lb/>plo: tanto ceruicis ac dentium robore, vt <lb/>camelum ore arreptum ferat: tanta fortitu­<lb/>dine, imò audacia potiùs, vt &longs;olus ducentos <lb/>aggrediatur equites: vnguibus maximis, ac <lb/>duri&longs;&longs;imis armatus, rugitus a&longs;per. </s> | <s id="s.008500">Na&longs;citur & Leo ei&longs;dem in locis, fermè <lb/>animalium quadrupedum audaci&longs;&longs;imum, cu­<lb/>ius o&longs;&longs;a ignem colli&longs;a creduntur excutere: <lb/>&longs;unt enim duri&longs;&longs;ima & &longs;olida, ac qua&longs;i ab&longs;­<lb/>que medulla, longo corpore, colore fuluo, <lb/>acri intuitu, longa cauda quam quatit per­<lb/>&longs;æpe, pilus non rectus anterius, &longs;ed mollis, ac <lb/>flexus: corio pror&longs;us impenetrabili: breuior <lb/>parte po&longs;trema, capite magno, rictu oris am­<lb/>plo: tanto ceruicis ac dentium robore, vt <lb/>camelum ore arreptum ferat: tanta fortitu­<lb/>dine, imò audacia potiùs, vt &longs;olus ducentos <lb/>aggrediatur equites: vnguibus maximis, ac <lb/>duri&longs;&longs;imis armatus, rugitus a&longs;per. </s> |
| <s id="s.008501">Iracun­<lb/>dum genuit, quia forti&longs;&longs;imum: atque ob <lb/>naturam tam calidam, alternis diebus la­<lb/>borat morbo, quibus iacet pro&longs;tratus & <lb/>rugit, non totis diebus, &longs;ed &longs;tatutis horis: nec <lb/>omnes for&longs;an, &longs;ed qui captiui detinentur. </s> | <s id="s.008501">Iracun­<lb/>dum genuit, quia forti&longs;&longs;imum: atque ob <lb/>naturam tam calidam, alternis diebus la­<lb/>borat morbo, quibus iacet pro&longs;tratus & <lb/>rugit, non totis diebus, &longs;ed &longs;tatutis horis: nec <lb/>omnes for&longs;an, &longs;ed qui captiui detinentur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.008512">Pelles colli diu­<lb/>turniores plerunque, vt in vulpem <expan abbr="viuerrã">viuerram</expan>, <lb/>&longs;ardirolo: nam partem eam cute &longs;olidiore, ob <lb/>periculum natura muniuit, inde factum e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg1156"/><lb/>vt pili diutius contineantur. </s> | <s id="s.008512">Pelles colli diu­<lb/>turniores plerunque, vt in vulpem <expan abbr="viuerrã">viuerram</expan>, <lb/>&longs;ardirolo: nam partem eam cute &longs;olidiore, ob <lb/>periculum natura muniuit, inde factum e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg1156"/><lb/>vt pili diutius contineantur. </s> |
| <s id="s.008513">Negauerat A­<lb/>ri&longs;toteles, animalibus iucundos ine&longs;&longs;e odo­<lb/>res, adeoque con&longs;tanter, vt pantheram <lb/><arrow.to.target n="marg1157"/><lb/>benè olere tantùm quibu&longs;dam animalibus <lb/>affitmet, non autem verè, neque ab hoc <lb/>di&longs;&longs;entit Theophra&longs;tus. </s> | <s id="s.008513">Negauerat A­<lb/>ri&longs;toteles, animalibus iucundos ine&longs;&longs;e odo­<lb/>res, adeoque con&longs;tanter, vt pantheram <lb/><arrow.to.target n="marg1157"/><lb/>benè olere tantùm quibu&longs;dam animalibus <lb/>affitmet, non autem verè, neque ab hoc <lb/>di&longs;&longs;entit Theophra&longs;tus. </s> |
| <s id="s.008514">Sed &longs;tercus anima­<lb/>lium: quoniam multum & humidum erat <lb/>impedire odoris &longs;uauitatem pote&longs;t, in plan­<lb/>tis nominata cùm &longs;it modicum, & &longs;iccum, <lb/>atque concoctum. </s> | <s id="s.008514">Sed &longs;tercus anima­<lb/>lium: quoniam multum & humidum erat <lb/>impedire odoris &longs;uauitatem pote&longs;t, in plan­<lb/>tis nominata cùm &longs;it modicum, & &longs;iccum, <lb/>atque concoctum. </s> |
| <s id="s.008515">Quamobrem animali­<lb/>bus, quibus &longs;tercus benè olet, modicum e&longs;&longs;e <lb/>oporte, & &longs;iccum, vt lacertis magnis, de <lb/>quibus &longs;uprà diximus, quos etiam croco­<lb/>dilos vocauimus, & anguibus. </s> | <s id="s.008515">Quamobrem animali­<lb/>bus, quibus &longs;tercus benè olet, modicum e&longs;&longs;e <lb/>oportet, & &longs;iccum, vt lacertis magnis, de <lb/>quibus &longs;uprà diximus, quos etiam croco­<lb/>dilos vocauimus, & anguibus. </s> |
| <s id="s.008516">Igitur vt na­<lb/>tura nihil intactum relinquet, &longs;tuduit dili­<lb/>genter, vt odoratum animal efficeret, neque <lb/>vnum, &longs;ed diuer&longs;a ratione. </s> | <s id="s.008516">Igitur vt na­<lb/>tura nihil intactum relinquet, &longs;tuduit dili­<lb/>genter, vt odoratum animal efficeret, neque <lb/>vnum, &longs;ed diuer&longs;a ratione. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.008601">Oderunt homines pa&longs;&longs;e­<lb/>res ob &longs;olitudinem, creditúmque in domi­<lb/>bus cauea retendam, licet dulciter admo­<lb/>dum canat, exitium portendere. </s> | <s id="s.008601">Oderunt homines pa&longs;&longs;e­<lb/>res ob &longs;olitudinem, creditúmque in domi­<lb/>bus cauea retendam, licet dulciter admo­<lb/>dum canat, exitium portendere. </s> |
| <s id="s.008602">Oderunt <lb/>& coruos ea ratione, qua vultures quòd hæ <lb/>aues ve&longs;cantur cadaueribus etiam humanis <lb/>Tria auium genera infau&longs;ta habentur, &longs;o­<lb/>litaria, nocturna, & quæ cadaueribus in­<lb/>hiant. </s> | <s id="s.008602">Oderunt <lb/>& coruos ea ratione, qua vultures quòd hæ <lb/>aues ve&longs;cantur cadaueribus etiam humanis <lb/>Tria auium genera infau&longs;ta habentur, &longs;o­<lb/>litaria, nocturna, & quæ cadaueribus in­<lb/>hiant. </s> |
| <s id="s.008603">Loqui docentur tenebris ac lucerna, <lb/><arrow.to.target n="marg1168"/><lb/>fame ac vino: eliguntúrque iuuenculæ, & <lb/>lingua latiore, & ex p&longs;ittacis, qui quinos <lb/>habent in pedibus digitos: aptiores enim <lb/>hi ad &longs;ermonem. </s> | <s id="s.008603">Loqui docentur tenebris ac lucerna, <lb/><arrow.to.target n="marg1168"/><lb/>fame ac vino: eliguntúrque iuuenculæ, & <lb/>lingua latiore, & ex p&longs;ittacis, qui quinos <lb/>habent in pedibus digitos: aptiores enim <lb/>hi ad &longs;ermonem. </s> |
| <s id="s.008604">Porrò fames, præcipuum <lb/>e&longs;t nece&longs;&longs;itatis di&longs;cendi vinculum, vt Pes&longs;ius <lb/>dixit: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Quis expediuit p&longs;ittaco &longs;uum<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">xa_ire</foreign>, <lb/><emph type="italics"/>Picá&longs;que docuit no&longs;tra verba conari <lb/>Magi&longs;ter artis, ingenii&longs;que largitor <lb/>Venter, negatas arti&longs;ex edi voces.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> | <s id="s.008604">Porrò fames, præcipuum <lb/>e&longs;t nece&longs;&longs;itatis di&longs;cendi vinculum, vt Per&longs;ius <lb/>dixit: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Quis expediuit p&longs;ittaco &longs;uum<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">xa_ire</foreign>, <lb/><emph type="italics"/>Picá&longs;que docuit no&longs;tra verba conari <lb/>Magi&longs;ter artis, ingenii&longs;que largitor <lb/>Venter, negatas artifex edi voces.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008605"><margin.target id="marg1165"/>Cur plures <lb/>aues noctur­<lb/>næ, quàm <lb/>animalia.</s> | <s id="s.008605"><margin.target id="marg1165"/>Cur plures <lb/>aues noctur­<lb/>næ, quàm <lb/>animalia.</s> |
| |
| <s id="s.008624">Sed vt ad feles reuertar, varia &longs;unt illius <lb/>genera, aut quia &longs;imilitudine omnia fer­<lb/>mè animalia &longs;æua & &longs;imilia &longs;unt, panthe­<lb/>ræ, lyncei, pardi, tigrides. </s> | <s id="s.008624">Sed vt ad feles reuertar, varia &longs;unt illius <lb/>genera, aut quia &longs;imilitudine omnia fer­<lb/>mè animalia &longs;æua & &longs;imilia &longs;unt, panthe­<lb/>ræ, lyncei, pardi, tigrides. </s> |
| <s id="s.008625">Commune <lb/>enim e&longs;t vnguium magnitudo, & robur, <lb/>pellis di&longs;tincta, ver&longs;icolor ac pulchra, caput <lb/>rotundum: facies breuis, cauda prolixa, <lb/>agilitas corporis, feracitas, & cibus, qui <lb/>venatione acquiritur. </s> | <s id="s.008625">Commune <lb/>enim e&longs;t vnguium magnitudo, & robur, <lb/>pellis di&longs;tincta, ver&longs;icolor ac pulchra, caput <lb/>rotundum: facies breuis, cauda prolixa, <lb/>agilitas corporis, feracitas, & cibus, qui <lb/>venatione acquiritur. </s> |
| <s id="s.008626">Commune e&longs;t omni <lb/>animanti, vt ve&longs;catur his, è quibus genera­<lb/><arrow.to.target n="marg1171"/><lb/>tur. </s> | <s id="s.008626">Commune e&longs;t omni <lb/>animanti, vt ve&longs;catur his, è quibus genera­<lb/><arrow.to.target n="marg1171"/><lb/>tur. </s> |
| <s id="s.008627">Quum enim ab initio imbecillum &longs;ir, <lb/>vnde illi victus alibi, quàm vbi natum e&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.008627">Quum enim ab initio imbecillum &longs;it, <lb/>vnde illi victus alibi, quàm vbi natum e&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.008628">Sed in his, quæ ex putrida materia gignun­<lb/>tur, manet con&longs;uetudo fermè &longs;emper, quum <lb/>ad robur minimè proueniant: &longs;ic mu&longs;cilio­<lb/>nes vino, & vermes cœno, & erucæ ac reli­<lb/>qua foliis ii&longs;dem, quibus genitæ &longs;unt: aues ve­<lb/>rò & quadrupedes ro&longs;tro duriore, vel iam na­<lb/>tis dentibus aliud cibi genus &longs;olidius quæ­<lb/><arrow.to.target n="marg1172"/><lb/>runt. </s> | <s id="s.008628">Sed in his, quæ ex putrida materia gignun­<lb/>tur, manet con&longs;uetudo fermè &longs;emper, quum <lb/>ad robur minimè proueniant: &longs;ic mu&longs;cilio­<lb/>nes vino, & vermes cœno, & erucæ ac reli­<lb/>qua foliis ii&longs;dem, quibus genitæ &longs;unt: aues ve­<lb/>rò & quadrupedes ro&longs;tro duriore, vel iam na­<lb/>tis dentibus aliud cibi genus &longs;olidius quæ­<lb/><arrow.to.target n="marg1172"/><lb/>runt. </s> |
| <s id="s.008629">Quum verò animal aliquod abundat, <lb/>plerunque aliud natura gignit, quod illo pa&longs;­<lb/>catur, duplici commodo, ne multitudo prio­<lb/>rum damnum ingens afferat loco, & aliis <lb/>etiam, quæ ex his ve&longs;cuntur pabuli commo­<lb/>dum accedat. </s> | <s id="s.008629">Quum verò animal aliquod abundat, <lb/>plerunque aliud natura gignit, quod illo pa&longs;­<lb/>catur, duplici commodo, ne multitudo prio­<lb/>rum damnum ingens afferat loco, & aliis <lb/>etiam, quæ ex his ve&longs;cuntur pabuli commo­<lb/>dum accedat. </s> |
| <s id="s.008630">Sic quum formicæ nimiùm <lb/>abundent quibu&longs;dam in occidentalis Indiæ <lb/>partibus genitum e&longs;t animal, quod vocant <lb/>vr&longs;um formicarium, quòd lingua ea rapiat, <lb/>depa&longs;catúrque: atque &longs;ic regionis iacturæ <lb/>proui&longs;um e&longs;t, quum ad nullum alium v&longs;um <lb/>hoc animal paratum videatur: neque enim <lb/>ferum e&longs;t nec mordax, dictúmque potiùs <lb/>vr&longs;us à &longs;imilitudine corporis, quàm à ro­<lb/>bore vel feritate: hoc linguæ humore di&longs;cu­<lb/>tit ac di&longs;iicit &longs;olidi&longs;&longs;imas formicarum do­<lb/>mos, inde etiam his di&longs;iectis linguæ hæ­<lb/>rentes ad &longs;e trahit ac deuorat. </s> | <s id="s.008630">Sic quum formicæ nimiùm <lb/>abundent quibu&longs;dam in occidentalis Indiæ <lb/>partibus genitum e&longs;t animal, quod vocant <lb/>vr&longs;um formicarium, quòd lingua ea rapiat, <lb/>depa&longs;catúrque: atque &longs;ic regionis iacturæ <lb/>proui&longs;um e&longs;t, quum ad nullum alium v&longs;um <lb/>hoc animal paratum videatur: neque enim <lb/>ferum e&longs;t nec mordax, dictúmque potiùs <lb/>vr&longs;us à &longs;imilitudine corporis, quàm à ro­<lb/>bore vel feritate: hoc linguæ humore di&longs;cu­<lb/>tit ac di&longs;iicit &longs;olidi&longs;&longs;imas formicarum do­<lb/>mos, inde etiam his di&longs;iectis linguæ hæ­<lb/>rentes ad &longs;e trahit ac deuorat. </s> |
| |
| <s id="s.008634">Vr&longs;us formi­<lb/>carius.</s> | <s id="s.008634">Vr&longs;us formi­<lb/>carius.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008635"><margin.target id="marg1173"/>Pi&longs;ces in ca­<lb/>lidis ac &longs;ul­<lb/>pbureis <lb/>aquis.</s> | <s id="s.008635"><margin.target id="marg1173"/>Pi&longs;ces in ca­<lb/>lidis ac &longs;ul­<lb/>phureis <lb/>aquis.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008636">Sed ad pi&longs;ces iam veniamus: qui non­<lb/>nunquam in aquis &longs;ulphureis calidis inue­<lb/>niuntur, vt apud Budam Pannoniæ vrbem: <lb/>nonnunquam verò in alumino&longs;is, vt apud <lb/>Iulium carnicum. </s> | <s id="s.008636">Sed ad pi&longs;ces iam veniamus: qui non­<lb/>nunquam in aquis &longs;ulphureis calidis inue­<lb/>niuntur, vt apud Budam Pannoniæ vrbem: <lb/>nonnunquam verò in alumino&longs;is, vt apud <lb/>Iulium carnicum. </s> |
| |
| <s id="s.008648">E&longs;t ziphus tantæ magnitudinis in <lb/><arrow.to.target n="marg1178"/><lb/>Getico mari, vt phocam deuoret. </s> | <s id="s.008648">E&longs;t ziphus tantæ magnitudinis in <lb/><arrow.to.target n="marg1178"/><lb/>Getico mari, vt phocam deuoret. </s> |
| <s id="s.008649">E&longs;t autem <lb/>phoca marinus vitulus, inferiùs ob egre­<lb/>giam formam de&longs;cribendus. </s> | <s id="s.008649">E&longs;t autem <lb/>phoca marinus vitulus, inferiùs ob egre­<lb/>giam formam de&longs;cribendus. </s> |
| <s id="s.008650">E&longs;t & in eodem <lb/>mari Orcadis genus quoddam gibbero, & <lb/>agilitate in&longs;igne &longs;pringual vocatum, ob ma­<lb/><arrow.to.target n="marg1179"/><lb/>gnitudinem autem immen&longs;am è genere or­<lb/>cadum e&longs;&longs;e creditur: pi&longs;ces enim maximos <lb/>& incredibilis va&longs;titatis orcades vocant, &longs;i­<lb/>mili nomine in&longs;ularum, quæ Britanniæ in <lb/>Oceano adiacent. </s> | <s id="s.008650">E&longs;t & in eodem <lb/>mari Orcadis genus quoddam gibbero, & <lb/>agilitate in&longs;igne &longs;pringual vocatum, ob ma­<lb/><arrow.to.target n="marg1179"/><lb/>gnitudinem autem immen&longs;am è genere or­<lb/>cadum e&longs;&longs;e creditur: pi&longs;ces enim maximos <lb/>& incredibilis va&longs;titatis orcades vocant, &longs;i­<lb/>mili nomine in&longs;ularum, quæ Britanniæ in <lb/>Oceano adiacent. </s> |
| <s id="s.008651">Iuimicæ &longs;unt hæ balenis. <lb/></s> | <s id="s.008651">Inimicæ &longs;unt hæ balenis. <lb/></s> |
| <s id="s.008652">Pri&longs;tis quoque & phy&longs;eter & arbor, & rota <lb/>omnia è cetaceo genete: <foreign lang="greek">mou_tos</foreign> enim Græcè <lb/>dum cete &longs;ignificat, &longs;ignificat & immen­<lb/>&longs;um atque ingens, & va&longs;tum: vnde <foreign lang="greek">mouto/<gap/>s</foreign>. <lb/></s> | <s id="s.008652">Pri&longs;tis quoque & phy&longs;eter & arbor, & rota <lb/>omnia è cetaceo genere: <foreign lang="greek">mou_tos</foreign> enim Græcè <lb/>dum cete &longs;ignificat, &longs;ignificat & immen­<lb/>&longs;um atque ingens, & va&longs;tum: vnde <foreign lang="greek">mouto/<gap/>s</foreign>. <lb/></s> |
| <s id="s.008653">Sunt autem diuer&longs;æ huius generis formæ, vt <lb/><arrow.to.target n="marg1180"/><lb/>barbati pi&longs;cis, cui cornua bina &longs;unt, po­<lb/>&longs;terior pars angu&longs;tior ac breuior, caput qua­<lb/>dratum, oculi ambitus 16. aut 20. pedum. <lb/></s> | <s id="s.008653">Sunt autem diuer&longs;æ huius generis formæ, vt <lb/><arrow.to.target n="marg1180"/><lb/>barbati pi&longs;cis, cui cornua bina &longs;unt, po­<lb/>&longs;terior pars angu&longs;tior ac breuior, caput qua­<lb/>dratum, oculi ambitus 16. aut 20. pedum. <lb/></s> |
| <s id="s.008654">Rhinoceros quoque fa&longs;tigiatum dor&longs;um ha­<lb/><arrow.to.target n="marg1181"/><lb/>bet, & narem occultam, & in cornu de&longs;i­<lb/>nentem: pedes habet duodecim, & can­<lb/>cros deuorat. </s> | <s id="s.008654">Rhinoceros quoque fa&longs;tigiatum dor&longs;um ha­<lb/><arrow.to.target n="marg1181"/><lb/>bet, & narem occultam, & in cornu de&longs;i­<lb/>nentem: pedes habet duodecim, & can­<lb/>cros deuorat. </s> |
| <s id="s.008655">Sed & vacca pi&longs;cis cornuta e&longs;t, <lb/>aliú&longs;que corpore o&longs;&longs;eo toto, tum alij plures. <lb/></s> | <s id="s.008655">Sed & vacca pi&longs;cis cornuta e&longs;t, <lb/>aliú&longs;que corpore o&longs;&longs;eo toto, tum alij plures. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.008672">Ob id quæ­<lb/>libet forma pi&longs;cis con&longs;eruari facilè pote&longs;t, <lb/>non ita in aëre. </s> | <s id="s.008672">Ob id quæ­<lb/>libet forma pi&longs;cis con&longs;eruari facilè pote&longs;t, <lb/>non ita in aëre. </s> |
| <s id="s.008673">Mouentur etiam pi&longs;ces in <lb/>mari ab&longs;que labore, terre&longs;tria animalia non: <lb/>vnde terre&longs;tria animalia, vel e&longs;urire cogun­<lb/>tur, vel labore nimio confici nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.008673">Mouentur etiam pi&longs;ces in <lb/>mari ab&longs;que labore, terre&longs;tria animalia non: <lb/>vnde terre&longs;tria animalia, vel e&longs;urire cogun­<lb/>tur, vel labore nimio confici nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008674">Ne­<lb/>que mare gela&longs;cit, aut feruet, vt terra, & <lb/>aquæ fluuiorum, ni&longs;i extrema parte, qua ab <lb/>aëre tangitur. </s> | <s id="s.008674">Ne­<lb/>que mare gela&longs;cit, aut feruet, vt terra, & <lb/>aquæ fluuiorum, ni&longs;i extrema parte, qua ab <lb/>aëre tangitur. </s> |
| <s id="s.008675">His tot commodis, tum ini­<lb/>&longs;tione diuer&longs;arum &longs;pecierum, plurima mon­<lb/>&longs;tra in mari generantur, adeò vt aliquando <lb/>propter æ&longs;tum exundante mari copio&longs;ius, <lb/>ad trecenta genera animalium mon&longs;trifi­<lb/>corum in littore Oceani occidentalis relicta <lb/>&longs;int. </s> | <s id="s.008675">His tot commodis, tum mi­<lb/>&longs;tione diuer&longs;arum &longs;pecierum, plurima mon­<lb/>&longs;tra in mari generantur, adeò vt aliquando <lb/>propter æ&longs;tum exundante mari copio&longs;ius, <lb/>ad trecenta genera animalium mon&longs;trifi­<lb/>corum in littore Oceani occidentalis relicta <lb/>&longs;int. </s> |
| <s id="s.008676">Ratio quoque, qua mon&longs;tra, mon­<lb/>&longs;tro&longs;ique partus, & octime&longs;tres in Ægypto <lb/>viuant eadem e&longs;t cur, quæ in mari debilis <lb/>&longs;int vitæ, tamen &longs;uper&longs;int. </s> | <s id="s.008676">Ratio quoque, qua mon&longs;tra, mon­<lb/>&longs;tro&longs;ique partus, & octime&longs;tres in Ægypto <lb/>viuant eadem e&longs;t cur, quæ in mari debilis <lb/>&longs;int vitæ, tamen &longs;uper&longs;int. </s> |
| <s id="s.008677">Qui verò pi&longs;ces <lb/>non viuunt, aliis pi&longs;cibus faciliùs mi&longs;cen­<lb/>tur, quàm animalia terre&longs;tria, quæ herbis <lb/>pa&longs;cuntur, quia commodiùs iunguntur. <lb/></s> | <s id="s.008677">Qui verò pi&longs;ces <lb/>non viuunt, aliis pi&longs;cibus faciliùs mi&longs;cen­<lb/>tur, quàm animalia terre&longs;tria, quæ herbis <lb/>pa&longs;cuntur, quia commodiùs iunguntur. <lb/></s> |
| <s id="s.008678">Qui verò carnes, & pi&longs;ces deuorant, diffi­<lb/>ciliùs carniuoris feris, quoniam minùs ha­<lb/>bent &longs;en&longs;us, & minùs ob id amant: amor <lb/>enim cum &longs;en&longs;u fit: ob pi&longs;ces non mi&longs;eren­<lb/>tur, vt leones, neque vllis parcunt, qui <lb/><arrow.to.target n="marg1185"/><lb/>prædæ loco &longs;int. </s> | <s id="s.008678">Qui verò carnes, & pi&longs;ces deuorant, diffi­<lb/>ciliùs carniuoris feris, quoniam minùs ha­<lb/>bent &longs;en&longs;us, & minùs ob id amant: amor <lb/>enim cum &longs;en&longs;u fit: ob pi&longs;ces non mi&longs;eren­<lb/>tur, vt leones, neque vllis parcunt, qui <lb/><arrow.to.target n="marg1185"/><lb/>prædæ loco &longs;int. </s> |
| <s id="s.008679">Referunt tamen raiam pi&longs;­<lb/>cem homini &longs;ub aquis periclitanti auxiliari, <lb/>ne vel &longs;ubmergatur, vel à belluis maris di&longs;­<lb/>cerpatur. </s> | <s id="s.008679">Referunt tamen raiam pi&longs;­<lb/>cem homini &longs;ub aquis periclitanti auxiliari, <lb/>ne vel &longs;ubmergatur, vel à belluis maris di&longs;­<lb/>cerpatur. </s> |
| <s id="s.008680">Sed raia primùm &longs;i hoc agit, pe­<lb/>culiari quadam proprietate facit: nam & &longs;o­<lb/>la inter pi&longs;ces marinos, quod &longs;ciamus, alteri <lb/>generi mi&longs;cetur, &longs;quatinæ &longs;cilicet. </s> | <s id="s.008680">Sed raia primùm &longs;i hoc agit, pe­<lb/>culiari quadam proprietate facit: nam & &longs;o­<lb/>la inter pi&longs;ces marinos, quod &longs;ciamus, alteri <lb/>generi mi&longs;cetur, &longs;quatinæ &longs;cilicet. </s> |
| <s id="s.008681">Deinde <lb/>raia, viua animalia non per&longs;equitut, nec for­<lb/><arrow.to.target n="marg1186"/><lb/>&longs;an carnes edit. </s> | <s id="s.008681">Deinde <lb/>raia, viua animalia non per&longs;equitur, nec for­<lb/><arrow.to.target n="marg1186"/><lb/>&longs;an carnes edit. </s> |
| <s id="s.008682">Cur verò &longs;ola raia, & &longs;qua­<lb/>tina &longs;imul diuer&longs;o genere mi&longs;ceantur, cau&longs;a <lb/>e&longs;t, quòd pleraque alia animalia in maris <lb/>profundo lateant. </s> | <s id="s.008682">Cur verò &longs;ola raia, & &longs;qua­<lb/>tina &longs;imul diuer&longs;o genere mi&longs;ceantur, cau&longs;a <lb/>e&longs;t, quòd pleraque alia animalia in maris <lb/>profundo lateant. </s> |
| <s id="s.008683">Carniuoræ etiam prædæ <lb/>non Veneri &longs;tudent. </s> | <s id="s.008683">Carniuoræ etiam prædæ <lb/>non Veneri &longs;tudent. </s> |
| <s id="s.008684">Pleraque ob timorem <lb/>non fidunt ex mitibus: talia etiam gregatim <lb/>plerunque incedunt, vt non de&longs;it &longs;ocius è ge­<lb/>nere &longs;uo, præ&longs;ertim tempore, quo ad Vene­<lb/>rem procliuia &longs;unt. </s> | <s id="s.008684">Pleraque ob timorem <lb/>non fidunt ex mitibus: talia etiam gregatim <lb/>plerunque incedunt, vt non de&longs;it &longs;ocius è ge­<lb/>nere &longs;uo, præ&longs;ertim tempore, quo ad Vene­<lb/>rem procliuia &longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.008737">Et quam­<lb/>vis incerto auctore res tam mira paruam <lb/>habitura &longs;it fidem, nihilominùs tamen hoc <lb/>minùs mirum, quàm quòd de torpedine, <lb/>& remora dictum e&longs;t &longs;uperiùs: animæ <lb/>enim viribus variis præditæ &longs;unt, & ma­<lb/>re ( vt dictum e&longs;t ) totum vitale ac mon&longs;tris <lb/>&longs;catens: minimúmque in animalibus, quæ <lb/>in eo gignuntur natura laborauit vt &longs;apien­<lb/>tiam, aut &longs;en&longs;um egregium con&longs;equeren­<lb/>tur, ob loci in quo &longs;unt qualitatem. </s> | <s id="s.008737">Et quam­<lb/>vis incerto auctore res tam mira paruam <lb/>habitura &longs;it fidem, nihilominùs tamen hoc <lb/>minùs mirum, quàm quòd de torpedine, <lb/>& remora dictum e&longs;t &longs;uperiùs: animæ <lb/>enim viribus variis præditæ &longs;unt, & ma­<lb/>re ( vt dictum e&longs;t ) totum vitale ac mon&longs;tris <lb/>&longs;catens: minimúmque in animalibus, quæ <lb/>in eo gignuntur natura laborauit vt &longs;apien­<lb/>tiam, aut &longs;en&longs;um egregium con&longs;equeren­<lb/>tur, ob loci in quo &longs;unt qualitatem. </s> |
| <s id="s.008738">Adeò <lb/>verò hebetes &longs;unt &longs;en&longs;u pi&longs;ces, vt multas <lb/>eorum &longs;pecies ne&longs;cias, an inter animalia, <lb/>an plantas numeres, vt &longs;pongias atque vr­<lb/><arrow.to.target n="marg1194"/><lb/>ticas: affixæ enim lapidibus nullum animalis <lb/>ve&longs;tigium præ &longs;e ferunt, quàm quòd tra­<lb/>ctæ contrahunt &longs;e&longs;e, manife&longs;téque mouen­<lb/>tur. </s> | <s id="s.008738">Adeò <lb/>verò hebetes &longs;unt &longs;en&longs;u pi&longs;ces, vt multas <lb/>eorum &longs;pecies ne&longs;cias, an inter animalia, <lb/>an plantas numeres, vt &longs;pongias atque vr­<lb/><arrow.to.target n="marg1194"/><lb/>ticas: affixæ enim lapidibus nullum animalis <lb/>ve&longs;tigium præ &longs;e ferunt, quàm quòd tra­<lb/>ctæ contrahunt &longs;e&longs;e, manife&longs;téque mouen­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.008739">Nec in arborum partibus hoc for&longs;an <lb/>negandum e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, vt in palmarum trun­<lb/>cis ob&longs;curè, in foliis autem arboris cuiu&longs;­<lb/>dam, cuius folia &longs;imilia mori foliis, præter­<lb/>quam quòd duos habeant pedes, manife&longs;tè <lb/>ac con&longs;picuè cerni affirmant: hanc enim <lb/><arrow.to.target n="marg1195"/><lb/>arborem in Limbulon in&longs;ula iuxta Molu­<lb/>chias octo partibus ab æquinoctij circulo di­<lb/>&longs;tantem, natam in nemoribus folia habere <lb/>dicunt, quæ excu&longs;&longs;a ab arbore v&longs;que ad <lb/>dies octo &longs;i vexentur, ambulent, fitque ar­<lb/>bos hæc &longs;en&longs;itiua atque animalis, vt vrticæ, <lb/>pulmoné&longs;que marini ac &longs;pongiæ animalia <lb/>arborea: tamet&longs;i pulmones haud in planta­<lb/><arrow.to.target n="marg1196"/><lb/>rum genere &longs;unt collocandi. </s> | <s id="s.008739">Nec in arborum partibus hoc for&longs;an <lb/>negandum e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, vt in palmarum trun­<lb/>cis ob&longs;curè, in foliis autem arboris cuiu&longs;­<lb/>dam, cuius folia &longs;imilia mori foliis, præter­<lb/>quam quòd duos habeant pedes, manife&longs;tè <lb/>ac con&longs;picuè cerni affirmant: hanc enim <lb/><arrow.to.target n="marg1195"/><lb/>arborem in Limbulon in&longs;ula iuxta Molu­<lb/>chias octo partibus ab æquinoctij circulo di­<lb/>&longs;tantem, natam in nemoribus folia habere <lb/>dicunt, quæ excu&longs;&longs;a ab arbore v&longs;que ad <lb/>dies octo &longs;i vexentur, ambulent, fitque ar­<lb/>bos hæc &longs;en&longs;itiua atque animalis, vt vrticæ, <lb/>pulmoné&longs;que marini ac &longs;pongiæ animalia <lb/>arborea: tamet&longs;i pulmones haud in planta­<lb/><arrow.to.target n="marg1196"/><lb/>rum genere &longs;unt collocandi. </s> |
| <s id="s.008740">Cùm enim mo­<lb/>tus &longs;en&longs;u & in illis con&longs;tet, nihil prohibet <lb/>in calida regione, & pingui &longs;olo partes plan­<lb/>tarum: quæ auelli &longs;olent, motum habere: hu­<lb/>midum enim quo nutriuntur, pingue, & te­<lb/>nue, quale animallbus his e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> | <s id="s.008740">Cùm enim mo­<lb/>tus &longs;en&longs;u & in illis con&longs;tet, nihil prohibet <lb/>in calida regione, & pingui &longs;olo partes plan­<lb/>tarum: quæ auelli &longs;olent, motum habere: hu­<lb/>midum enim quo nutriuntur, pingue, & te­<lb/>nue, quale animalibus his e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.008741">Sed cur <lb/>non alia animalia immobilia præter quàm <lb/>in mari, in eo autem tot genera, tantáque <lb/>copia, vt præter vrticas, & &longs;pongias con­<lb/>chyliorum tanta multitudo, totque illorum <lb/>diuer&longs;a genera, velut & o&longs;trearum? </s> | <s id="s.008741">Sed cur <lb/>non alia animalia immobilia præter quàm <lb/>in mari, in eo autem tot genera, tantáque <lb/>copia, vt præter vrticas, & &longs;pongias con­<lb/>chyliorum tanta multitudo, totque illorum <lb/>diuer&longs;a genera, velut & o&longs;trearum? </s> |
| <s id="s.008742">Quo­<lb/>niam nece&longs;&longs;e e&longs;t alimento ve&longs;ci animal, ob <lb/>idque vel animali, vel alimento motum in­<lb/>e&longs;&longs;e: in aqua autem motus, in alimento igi­<lb/>tur atque in eo, quod alimentum defert. </s> | <s id="s.008742">Quo­<lb/>niam nece&longs;&longs;e e&longs;t alimento ve&longs;ci animal, ob <lb/>idque vel animali, vel alimento motum in­<lb/>e&longs;&longs;e: in aqua autem motus, in alimento igi­<lb/>tur atque in eo, quod alimentum defert. </s> |
| <s id="s.008743">Ob <lb/>id etiam animalia fructibus innata, quando­<lb/>que manife&longs;tè motu, progrediendi loquor, <lb/>carent. </s> | <s id="s.008743">Ob <lb/>id etiam animalia fructibus innata, quando­<lb/>que manife&longs;tè motu, progrediendi loquor, <lb/>carent. </s> |
| |
| <s id="s.008778">Nec nauium tabulis infe&longs;ta glacies, &longs;i <lb/>eo inungantur. </s> | <s id="s.008778">Nec nauium tabulis infe&longs;ta glacies, &longs;i <lb/>eo inungantur. </s> |
| <s id="s.008779">Commune etiam e&longs;t hoc <lb/>cetaceorum omni generi. </s> | <s id="s.008779">Commune etiam e&longs;t hoc <lb/>cetaceorum omni generi. </s> |
| <s id="s.008780">Refert Olaus <lb/>Magnus coria eo inuncta, à muribus non <lb/>arrodi: atque ob id equorum ornamenta, <lb/>eo inungi &longs;olere: in cau&longs;a odorem e&longs;&longs;e ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.008780">Refert Olaus <lb/>Magnus coria eo inuncta, à muribus non <lb/>arrodi: atque ob id equorum ornamenta, <lb/>eo inungi &longs;olere: in cau&longs;a odorem e&longs;&longs;e ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| <s id="s.008781">Halicibus infe&longs;ti præcipuè &longs;unt, <lb/>quorum maximam multitedinem deuorant. <lb/></s> | <s id="s.008781">Halicibus infe&longs;ti præcipuè &longs;unt, <lb/>quorum maximam multitudinem deuorant. <lb/></s> |
| <s id="s.008782">Diuturnæ vitæ e&longs;&longs;e exi&longs;timandum e&longs;t, quod <lb/>magnum &longs;it, &longs;anguineum ac &longs;piret. </s> | <s id="s.008782">Diuturnæ vitæ e&longs;&longs;e exi&longs;timandum e&longs;t, quod <lb/>magnum &longs;it, &longs;anguineum ac &longs;piret. </s> |
| <s id="s.008783">Senio­<lb/>ribus honorem deferre videntur, illis enim <lb/>in mare de&longs;cendentibus &longs;equuntur iuniores: <lb/>nam &longs;eor&longs;um in littore iuuenes ac &longs;enes <lb/>degere &longs;olent. </s> | <s id="s.008783">Senio­<lb/>ribus honorem deferre videntur, illis enim <lb/>in mare de&longs;cendentibus &longs;equuntur iuniores: <lb/>nam &longs;eor&longs;um in littore iuuenes ac &longs;enes <lb/>degere &longs;olent. </s> |
| <s id="s.008784">Captum aut percu&longs;&longs;um vnum <lb/>è &longs;ociis, cæteri tanquam auxilium laturi <lb/>&longs;equuntur, &longs;uum more, quibus etiam vo­<lb/>ce a&longs;&longs;imilantur, Ob id ergo dolis pi&longs;cato­<lb/>rum obnoxij &longs;unt. </s> | <s id="s.008784">Captum aut percu&longs;&longs;um vnum <lb/>è &longs;ociis, cæteri tanquam auxilium laturi <lb/>&longs;equuntur, &longs;uum more, quibus etiam vo­<lb/>ce a&longs;&longs;imilantur, Ob id ergo dolis pi&longs;cato­<lb/>rum obnoxij &longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.008810">at hoc <lb/>&longs;ibi per&longs;uadent, qui timent: propterea ty­<lb/>ranni etiam &longs;i beneficio multos afficiant, à <lb/>nullis tamen ob timorem a&longs;&longs;iduum arman­<lb/>tur. </s> | <s id="s.008810">at hoc <lb/>&longs;ibi per&longs;uadent, qui timent: propterea ty­<lb/>ranni etiam &longs;i beneficio multos afficiant, à <lb/>nullis tamen ob timorem a&longs;&longs;iduum arman­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.008811">Sic Neroni contigit, nec tamen exi&longs;ti­<lb/>mes non in multos Neronem fui&longs;&longs;e bene­<lb/>ficium. </s> | <s id="s.008811">Sic Neroni contigit, nec tamen exi&longs;ti­<lb/>mes non in multos Neronem fui&longs;&longs;e bene­<lb/>ficium. </s> |
| <s id="s.008812">Itaque pi&longs;ces ob ingenij ruditatem, <lb/>& incommodam tractationem vix man&longs;ue&longs;­<lb/>cunt, & parùm: accedit <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> vt dixi ) etiam <lb/><arrow.to.target n="marg1208"/><lb/>plerunque timor. </s> | <s id="s.008812">Itaque pi&longs;ces ob ingenij ruditatem, <lb/>& incommodam tractationem vix man&longs;ue&longs;­<lb/>cunt, & parùm: accedit <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> vt dixi ) etiam <lb/><arrow.to.target n="marg1208"/><lb/>plerunque timor. </s> |
| <s id="s.008813">Cùm igitur delphinus in­<lb/>genio valeat, &longs;icque audaci&longs;&longs;imus, & &longs;piret, <lb/>atque ob id tractari po&longs;&longs;ie commodè, nece&longs;­<lb/>&longs;e e&longs;t, vt vel &longs;olus, vel etiam maximè inter <lb/>omnes pi&longs;ces man&longs;ue&longs;cat: qui &longs;i traduci po&longs;­<lb/>&longs;et in pi&longs;cinas, parùm man&longs;uetudine à cane <lb/>differret. </s> | <s id="s.008813">Cùm igitur delphinus in­<lb/>genio valeat, &longs;icque audaci&longs;&longs;imus, & &longs;piret, <lb/>atque ob id tractari po&longs;&longs;it commodè, nece&longs;­<lb/>&longs;e e&longs;t, vt vel &longs;olus, vel etiam maximè inter <lb/>omnes pi&longs;ces man&longs;ue&longs;cat: qui &longs;i traduci po&longs;­<lb/>&longs;et in pi&longs;cinas, parùm man&longs;uetudine à cane <lb/>differret. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008814"><margin.target id="marg1204"/>Viuella.<!-- KEEP S--></s> | <s id="s.008814"><margin.target id="marg1204"/>Viuella.<!-- KEEP S--></s> |
| |
| <s id="s.008819"><margin.target id="marg1208"/>Delphini cur <lb/>maximè in­<lb/>ter pi&longs;ces <lb/><expan abbr="mã&longs;ue&longs;cant">man&longs;ue&longs;cant</expan>.</s> | <s id="s.008819"><margin.target id="marg1208"/>Delphini cur <lb/>maximè in­<lb/>ter pi&longs;ces <lb/><expan abbr="mã&longs;ue&longs;cant">man&longs;ue&longs;cant</expan>.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008820">Sed po&longs;tquàm iu murium &longs;ermonem inci­<lb/>dimus, de illis, illorúmque generibus, quæ <lb/>plurima &longs;unt: aliqua dicenda &longs;unt, altiùs re­<lb/>petitio principio. </s> | <s id="s.008820">Sed po&longs;tquàm in murium &longs;ermonem inci­<lb/>dimus, de illis, illorúmque generibus, quæ <lb/>plurima &longs;unt: aliqua dicenda &longs;unt, altiùs re­<lb/>petitio principio. </s> |
| <s id="s.008821">Nam cùm animalia pluri­<lb/><arrow.to.target n="marg1209"/><lb/>bus modis di&longs;tinguantur, ex alimentorum <lb/>etiam di&longs;crimine differentias &longs;umi docuimus <lb/>generaliter quidem herbarum, arborúmque, <lb/>tum carnium, propriè autem quatuor mo­<lb/>dis: aut enim elementorum humido ve&longs;cun­<lb/>tur, vt chamæleon aëris, &longs;turio, & multi <lb/>pi&longs;ces alij aquæ, buffones terræ: quamvis <lb/>enim terram edant, terra tamen non e&longs;t illis <lb/>alimentum, &longs;ed exiguum illud pingue humi­<lb/>dum, quod in terra continetur: aut plan­<lb/>tis, vt &longs;olipeda, pleraque tum etiam corni­<lb/>gera, atque hæc prioribus nobiliora: aut car­<lb/>nibus, vt leones, & canes præcedentibus am­<lb/>bobus præ&longs;tantiora. </s> | <s id="s.008821">Nam cùm animalia pluri­<lb/><arrow.to.target n="marg1209"/><lb/>bus modis di&longs;tinguantur, ex alimentorum <lb/>etiam di&longs;crimine differentias &longs;umi docuimus <lb/>generaliter quidem herbarum, arborúmque, <lb/>tum carnium, propriè autem quatuor mo­<lb/>dis: aut enim elementorum humido ve&longs;cun­<lb/>tur, vt chamæleon aëris, &longs;turio, & multi <lb/>pi&longs;ces alij aquæ, buffones terræ: quamvis <lb/>enim terram edant, terra tamen non e&longs;t illis <lb/>alimentum, &longs;ed exiguum illud pingue humi­<lb/>dum, quod in terra continetur: aut plan­<lb/>tis, vt &longs;olipeda, pleraque tum etiam corni­<lb/>gera, atque hæc prioribus nobiliora: aut car­<lb/>nibus, vt leones, & canes præcedentibus am­<lb/>bobus præ&longs;tantiora. </s> |
| <s id="s.008822">Quarum genus fru-<pb pagenum="541" xlink:href="016/01/190.jpg"/>ctibus ve&longs;citur, hócque nobili&longs;&longs;imum e&longs;t: <lb/>atque in eo genere e&longs;t homo, elephas, &longs;us, & <lb/>vr&longs;us, tum etiam mures, aué&longs;que omnes fer­<lb/>mè præter carniuoras: &longs;eminibus enim ac <lb/>fructibus omnes ve&longs;cuntur. </s> | <s id="s.008822">Quarum genus fru-<pb pagenum="541" xlink:href="016/01/190.jpg"/>ctibus ve&longs;citur, hócque nobili&longs;&longs;imum e&longs;t: <lb/>atque in eo genere e&longs;t homo, elephas, &longs;us, & <lb/>vr&longs;us, tum etiam mures, aué&longs;que omnes fer­<lb/>mè præter carniuoras: &longs;eminibus enim ac <lb/>fructibus omnes ve&longs;cuntur. </s> |
| <s id="s.008823">Ex ex his omnia <lb/>etiam præter elephantem carnes deuorant, <lb/>exceptis auibus, quarum etiam quædam, vt <lb/>gallinæ, & picæ, & cornices, carnibus alun­<lb/>tur. </s> | <s id="s.008823">Ex ex his omnia <lb/>etiam præter elephantem carnes deuorant, <lb/>exceptis auibus, quarum etiam quædam, vt <lb/>gallinæ, & picæ, & cornices, carnibus alun­<lb/>tur. </s> |
| |
| <s id="s.008827">Itaque eos Indicos non au&longs;im dicere, &longs;ed po­<lb/>tiùs ob &longs;iccitatem paruos, quia for&longs;an origo <lb/>ex Africa &longs;it. </s> | <s id="s.008827">Itaque eos Indicos non au&longs;im dicere, &longs;ed po­<lb/>tiùs ob &longs;iccitatem paruos, quia for&longs;an origo <lb/>ex Africa &longs;it. </s> |
| <s id="s.008828">Calor enim non pote&longs;t ma­<lb/>gnitudini ob&longs;tare, nec humidum, &longs;ed frigus <lb/>aut &longs;iccitas, ob id frigore moriuntur, nec bi­<lb/>bunt. </s> | <s id="s.008828">Calor enim non pote&longs;t ma­<lb/>gnitudini ob&longs;tare, nec humidum, &longs;ed frigus <lb/>aut &longs;iccitas, ob id frigore moriuntur, nec bi­<lb/>bunt. </s> |
| <s id="s.008829">Ve&longs;cuntur autem maximè caulibus, <lb/>furfure & auena. </s> | <s id="s.008829">Ve&longs;cuntur autem maximè caulibus, <lb/>furfure & auena. </s> |
| <s id="s.008830">Erigunt etiam &longs;e&longs;e contra <lb/>aliorum morem, & vt cuniculi fœtus &longs;uos <lb/>deuorant ob &longs;alacitatem: digitos quinos, &longs;e­<lb/>no&longs;ve habent in pedibus, aut etiam plures: <lb/>pilum molliorem, color omnis generis qna­<lb/>drupedium: os habent non ro&longs;trum, atque <lb/>nitus recondita genitalia: dentes etiam cu­<lb/>niculorum more, & tamen ab&longs;olutos fœtus <lb/>pariunt, quíque vt &longs;ues: matrem &longs;tatim co­<lb/>mitant (pariunt autem plerunque ternos<emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/><lb/>oculos murium oculis &longs;imiles, vnde qui­<lb/>dam mures Indicos e&longs;&longs;e exi&longs;timant, &longs;ed cau­<lb/>da fermè cùm careant, mi&longs;tum qua&longs;i genus <lb/>dicas. </s> | <s id="s.008830">Erigunt etiam &longs;e&longs;e contra <lb/>aliorum morem, & vt cuniculi fœtus &longs;uos <lb/>deuorant ob &longs;alacitatem: digitos quinos, &longs;e­<lb/>no&longs;ve habent in pedibus, aut etiam plures: <lb/>pilum molliorem, color omnis generis qua­<lb/>drupedium: os habent non ro&longs;trum, atque <lb/>nitus recondita genitalia: dentes etiam cu­<lb/>niculorum more, & tamen ab&longs;olutos fœtus <lb/>pariunt, quíque vt &longs;ues: matrem &longs;tatim co­<lb/>mitant (pariunt autem plerunque ternos<emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/><lb/>oculos murium oculis &longs;imiles, vnde qui­<lb/>dam mures Indicos e&longs;&longs;e exi&longs;timant, &longs;ed cau­<lb/>da fermè cùm careant, mi&longs;tum qua&longs;i genus <lb/>dicas. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.008831"><margin.target id="marg1209"/>Animalium <lb/>differentiæ <lb/>ex ciborum <lb/>di&longs;crimine.</s> | <s id="s.008831"><margin.target id="marg1209"/>Animalium <lb/>differentiæ <lb/>ex ciborum <lb/>di&longs;crimine.</s> |
| |
| <s id="s.008845">Cur igitur ad tantam &longs;iccitatem facilli­<lb/>mè ferantur, cau&longs;a e&longs;t, quòd facillimè mu­<lb/>tantur. </s> | <s id="s.008845">Cur igitur ad tantam &longs;iccitatem facilli­<lb/>mè ferantur, cau&longs;a e&longs;t, quòd facillimè mu­<lb/>tantur. </s> |
| <s id="s.008846">Mutantur autem facillimè, quod &longs;int <lb/>imbecilli&longs;&longs;ima natura: recipiunt autem ac <lb/>retinent vim quia alioquin &longs;unt perfecta <lb/>atque &longs;anguinea. </s> | <s id="s.008846">Mutantur autem facillimè, quod &longs;int <lb/>imbecilli&longs;&longs;ima natura: recipiunt autem ac <lb/>retinent vim quia alioquin &longs;unt perfecta <lb/>atque &longs;anguinea. </s> |
| <s id="s.008847">Species verò eorum innu­<lb/>meræ, dome&longs;tici, agre&longs;tes, &longs;ciuri, à caudæ ma­<lb/>gnitudine vocati glires, auellanei reliquis <lb/>minores, qui totam hyemem dormiunt: al pi­<lb/>ni quoque, quos vocant Mediolanen&longs;es mar­<lb/>motas, ad hoc genus referuntur. </s> | <s id="s.008847">Species verò eorum innu­<lb/>meræ, dome&longs;tici, agre&longs;tes, &longs;ciuri, à caudæ ma­<lb/>gnitudine vocati glires, auellanei reliquis <lb/>minores, qui totam hyemem dormiunt: al pi­<lb/>ni quoque, quos vocant Mediolanen&longs;es mar­<lb/>motas, ad hoc genus referuntur. </s> |
| <s id="s.008848">Cummune <lb/>e&longs;t alpinis ac &longs;ciuris, tum gliribus, auella­<lb/>neí&longs;que man&longs;ue&longs;cere. </s> | <s id="s.008848">Commune <lb/>e&longs;t alpinis ac &longs;ciuris, tum gliribus, auella­<lb/>neí&longs;que man&longs;ue&longs;cere. </s> |
| <s id="s.008849">Omnes etiam hi præ­<lb/>ter &longs;ciuros gyeme dormiunt: &longs;ed auellanei, <lb/><arrow.to.target n="marg1212"/><lb/>qui inter corylos degunt, rubri &longs;unt. </s> | <s id="s.008849">Omnes etiam hi præ­<lb/>ter &longs;ciuros gyeme dormiunt: &longs;ed auellanei, <lb/><arrow.to.target n="marg1212"/><lb/>qui inter corylos degunt, rubri &longs;unt. </s> |
| <s id="s.008850">Sciuri <lb/>hyeme latent potius, quàm dormiant. </s> | <s id="s.008850">Sciuri <lb/>hyeme latent potius, quàm dormiant. </s> |
| <s id="s.008851">Om­<lb/>nibus his etiam commune e&longs;t, vt erecti co­<lb/>medant, pedibus anterioribus pro manibus <lb/>vtentes. </s> | <s id="s.008851">Om­<lb/>nibus his etiam commune e&longs;t, vt erecti co­<lb/>medant, pedibus anterioribus pro manibus <lb/>vtentes. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.008870"><arrow.to.target n="marg1214"/><lb/>di&longs;crimen in mari, vt iuxta Indiam in Æ­<lb/>thiopiæ directo pa&longs;&longs;uum millibus fermè tre­<lb/>centis, albe&longs;cat vt lac, alibi cœruleum &longs;it, ali­<lb/>bi nigrum, alibi viride. </s> | <s id="s.008870"><arrow.to.target n="marg1214"/><lb/>di&longs;crimen in mari, vt iuxta Indiam in Æ­<lb/>thiopiæ directo pa&longs;&longs;uum millibus fermè tre­<lb/>centis, albe&longs;cat vt lac, alibi cœruleum &longs;it, ali­<lb/>bi nigrum, alibi viride. </s> |
| <s id="s.008871">Album, e&longs;t cum are­<lb/>na alba &longs;ube&longs;t mari minimè profundo: vi­<lb/>ride, cùm mediocris fuerit profunditatis: cœ­<lb/>ruleum cum maguæ, <expan abbr="mouetúrq;">mouetúrque</expan> &longs;ed &longs;i quie&longs;­<lb/>cat, color fit argenteus. </s> | <s id="s.008871">Album, e&longs;t cum are­<lb/>na alba &longs;ube&longs;t mari minimè profundo: vi­<lb/>ride, cùm mediocris fuerit profunditatis: cœ­<lb/>ruleum cum magnæ, <expan abbr="mouetúrq;">mouetúrque</expan> &longs;ed &longs;i quie&longs;­<lb/>cat, color fit argenteus. </s> |
| <s id="s.008872">Vidimus in Verbano <lb/>lacu, cùm Lutetiam Pari&longs;iorum profici&longs;­<lb/>ceremur, inter fluctuantes vndas totius la­<lb/>cus, partem non procul à nobis immotam, <lb/>argenteíque coloris, cum reliquum totum <lb/>e&longs;&longs;et cœruleum. </s> | <s id="s.008872">Vidimus in Verbano <lb/>lacu, cùm Lutetiam Pari&longs;iorum profici&longs;­<lb/>ceremur, inter fluctuantes vndas totius la­<lb/>cus, partem non procul à nobis immotam, <lb/>argenteíque coloris, cum reliquum totum <lb/>e&longs;&longs;et cœruleum. </s> |
| <s id="s.008873">Cau&longs;a e&longs;t, quòd ventus à <lb/>montis cacumine impeditur, nec aliter quàm <lb/>vmbra alritudine finitur. </s> | <s id="s.008873">Cau&longs;a e&longs;t, quòd ventus à <lb/>montis cacumine impeditur, nec aliter quàm <lb/>vmbra altitudine finitur. </s> |
| <s id="s.008874">Parte verò illa, <lb/>quæ vrgebat ad montem (neque enim tran­<lb/>quillitas ad montis radicem perueniebat) <lb/>initium &longs;ump&longs;it, vbi impetus iuxta rupem <lb/>ce&longs;&longs;abat: nam impetu colli&longs;a ad latera per­<lb/>mi&longs;cebat eam, quæ in medio erat. </s> | <s id="s.008874">Parte verò illa, <lb/>quæ vrgebat ad montem (neque enim tran­<lb/>quillitas ad montis radicem perueniebat) <lb/>initium &longs;ump&longs;it, vbi impetus iuxta rupem <lb/>ce&longs;&longs;abat: nam impetu colli&longs;a ad latera per­<lb/>mi&longs;cebat eam, quæ in medio erat. </s> |
| <s id="s.008875">Nigra au­<lb/>tem fit, quoties arena nigra &longs;ube&longs;t aquis <lb/>haud profundis, aut cùm profunda fuerit <lb/>turbulenta. <lb/><arrow.to.target n="marg1215"/></s> | <s id="s.008875">Nigra au­<lb/>tem fit, quoties arena nigra &longs;ube&longs;t aquis <lb/>haud profundis, aut cùm profunda fuerit <lb/>turbulenta. <lb/><arrow.to.target n="marg1215"/></s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.009011">Cinerei coloris e&longs;t, mu­<lb/>ri &longs;imile forma, & magnitudine, ni&longs;i quòd <lb/>oculis caret: nam cui v&longs;ui oculi profuturi <lb/>erant &longs;ub terra perpetuò habitanti? </s> | <s id="s.009011">Cinerei coloris e&longs;t, mu­<lb/>ri &longs;imile forma, & magnitudine, ni&longs;i quòd <lb/>oculis caret: nam cui v&longs;ui oculi profuturi <lb/>erant &longs;ub terra perpetuò habitanti? </s> |
| <s id="s.009012">adeò ve­<lb/>rò odit aërem, vt &longs;i cogatur in lucem egre­<lb/>di, breui&longs;&longs;imo temporis &longs;patio exanimetur. <lb/></s> | <s id="s.009012">adeò ve­<lb/>rò odit aërem, vt &longs;i cogatur in lucem egre­<lb/>di, breui&longs;&longs;imo temporis &longs;patio exanimetur. <lb/></s> |
| <s id="s.009013">Di&longs;&longs;idet & cauda, quor&longs;um enim effingere <lb/>tam longam caudam &longs;ub terra habitanti? <lb/></s> | <s id="s.009013">Di&longs;&longs;idet & cauda, quor&longs;um enim effingere <lb/>tam longam caudam &longs;ub terra habitanti? <lb/></s> |
| <s id="s.009014">Eadem ratione & crura habet bteui&longs;&longs;ima, & <lb/>vngues acuti&longs;&longs;imos: vnde crurum breuitas <lb/>nece&longs;&longs;aria per angu&longs;ta penetranti, & vn­<lb/>guium acuitas, vt terram commodè perfode­<lb/>re po&longs;&longs;it: adeò autem hoc opus celeriter, & <lb/>amplè explet, vt qui viderint primò defo&longs;­<lb/>&longs;am talpa humum, multùm admirentur. </s> | <s id="s.009014">Eadem ratione & crura habet breui&longs;&longs;ima, & <lb/>vngues acuti&longs;&longs;imos: vnde crurum breuitas <lb/>nece&longs;&longs;aria per angu&longs;ta penetranti, & vn­<lb/>guium acuitas, vt terram commodè perfode­<lb/>re po&longs;&longs;it: adeò autem hoc opus celeriter, & <lb/>amplè explet, vt qui viderint primò defo&longs;­<lb/>&longs;am talpa humum, multùm admirentur. </s> |
| <s id="s.009015">Pa­<lb/>lam e&longs;t igitur naturam in cunctis &longs;olicitam <lb/>mirum in modum fui&longs;&longs;e, nec obiter, &longs;ed ex <lb/>&longs;ententia omnia præuidi&longs;&longs;e, <expan abbr="hominé&longs;q;">hominé&longs;que</expan> qui­</s> | <s id="s.009015">Pa­<lb/>lam e&longs;t igitur naturam in cunctis &longs;olicitam <lb/>mirum in modum fui&longs;&longs;e, nec obiter, &longs;ed ex <lb/>&longs;ententia omnia præuidi&longs;&longs;e, <expan abbr="hominé&longs;q;">hominé&longs;que</expan> qui­</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.009061">Leonis, vt &longs;it animo&longs;us & for­<lb/>tis, vt &longs;it parte anteriore elatus non &longs;inuatus <lb/>in medio, nec altior parte po&longs;trema, vt &longs;it <lb/>totus o&longs;&longs;eus, ac robu&longs;tus: hæc enim leonis <lb/>&longs;unt propria. </s> | <s id="s.009061">Leonis, vt &longs;it animo&longs;us & for­<lb/>tis, vt &longs;it parte anteriore elatus non &longs;inuatus <lb/>in medio, nec altior parte po&longs;trema, vt &longs;it <lb/>totus o&longs;&longs;eus, ac robu&longs;tus: hæc enim leonis <lb/>&longs;unt propria. </s> |
| <s id="s.009062">Cerui, vt &longs;it cur&longs;or, &longs;altator, & <lb/>leuis. </s> | <s id="s.009062">Cerui, vt &longs;it cur&longs;or, &longs;altator, & <lb/>leuis. </s> |
| <s id="s.009063">A&longs;ini, vt vngulas habeat duras, corium <lb/>durum, & dor&longs;um robu&longs;tum. </s> | <s id="s.009063">A&longs;ini, vt vngulas habeat duras, corium <lb/>durum, & dor&longs;um robu&longs;tum. </s> |
| <s id="s.009064">Fugies enim <lb/>equum qui cùm a&longs;cendis, flectitur, & pon­<lb/>deri codit. </s> | <s id="s.009064">Fugies enim <lb/>equum qui cùm a&longs;cendis, flectitur, & pon­<lb/>deri cedit. </s> |
| <s id="s.009065">Vulpis, vt caudam habeat pul­<lb/>chram: non &longs;olùm enim ad decorem facit, <lb/>&longs;ed roboris &longs;ignum e&longs;t, quòd ex vertebris <lb/>dor&longs;i oriatur, & vt facilè in quamlibet par­<lb/>tem vertatur: nullum enim animal in hoc <lb/>agilitatis genere vulpi æquari pote&longs;t, & <lb/>quòd pellis pulchritudine præ&longs;tet. </s> | <s id="s.009065">Vulpis, vt caudam habeat pul­<lb/>chram: non &longs;olùm enim ad decorem facit, <lb/>&longs;ed roboris &longs;ignum e&longs;t, quòd ex vertebris <lb/>dor&longs;i oriatur, & vt facilè in quamlibet par­<lb/>tem vertatur: nullum enim animal in hoc <lb/>agilitatis genere vulpi æquari pote&longs;t, & <lb/>quòd pellis pulchritudine præ&longs;tet. </s> |
| <s id="s.009066">Bouis, vt <lb/>pedem habeat magnum, ac crura moderatè <lb/>cra&longs;&longs;a: neque enim exilia, bona e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt: <lb/>vt breuium iuncturarum & firmarum, vt <lb/>&longs;ecurus incedat: bos enim nunquam ce&longs;pi­<lb/>tat: Equi propria &longs;unt velociter, ac &longs;uauiter <lb/>incedere, alacrem e&longs;&longs;e, & vt fræno, ac calca­<lb/>ribus parere&longs;ciat: Commune autem omni­<lb/>bus atque per &longs;e manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;anus: <lb/>&longs;anitatis etiam pars e&longs;t atque optimum &longs;i­<lb/>gnum, quòd in laboribus vix &longs;udet. </s> | <s id="s.009066">Bouis, vt <lb/>pedem habeat magnum, ac crura moderatè <lb/>cra&longs;&longs;a: neque enim exilia, bona e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt: <lb/>vt breuium iuncturarum & firmarum, vt <lb/>&longs;ecurus incedat: bos enim nunquam ce&longs;pi­<lb/>tat: Equi propria &longs;unt velociter, ac &longs;uauiter <lb/>incedere, alacrem e&longs;&longs;e, & vt fræno, ac calca­<lb/>ribus parere&longs;ciat: Commune autem omni­<lb/>bus atque per &longs;e manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;anus: <lb/>&longs;anitatis etiam pars e&longs;t atque optimum &longs;i­<lb/>gnum, quòd in laboribus vix &longs;udet. </s> |
| <s id="s.009067">Alacritas <lb/>digno&longs;citur quòd hinniat, nec quie&longs;cere <lb/>&longs;ciat, & &longs;i cogatur, fræna mandat, & pedem <lb/>concutiat. </s> | <s id="s.009067">Alacritas <lb/>digno&longs;citur quòd hinniat, nec quie&longs;cere <lb/>&longs;ciat, & &longs;i cogatur, fræna mandat, & pedem <lb/>concutiat. </s> |
| |
| <s id="s.009077">Cæ&longs;aris Di­<lb/>ctatoris.</s> | <s id="s.009077">Cæ&longs;aris Di­<lb/>ctatoris.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009078">Cùm igitur equus offertur primum illius <lb/>caput, quod paruum e&longs;&longs;e debet, in&longs;picito, at­<lb/>que decorum, erectum, oculis viuacibus at­<lb/>que vitio omni carenribus, auribus paruis, <lb/>rectí&longs;que, collo breui, amplo, coma decora, <lb/>pectore lato, parte anteriore &longs;ublimore pa­<lb/>rum, tergo rectè rigente, in quo nulla &longs;int <lb/>cicatricum ve&longs;tigia, latiore &longs;pina, iliis ro­<lb/>tundis, lumbis plenis, cauda pulchra, cruri­<lb/>bus rectis, miniméque dum incedit, aut intus <lb/>&longs;e collidentibus, aut extrà deflexis, iuncturis <lb/>firmis breuibú&longs;que, pede lato & vngula cra&longs;­<lb/>&longs;iore. </s> | <s id="s.009078">Cùm igitur equus offertur primum illius <lb/>caput, quod paruum e&longs;&longs;e debet, in&longs;picito, at­<lb/>que decorum, erectum, oculis viuacibus at­<lb/>que vitio omni carentibus, auribus paruis, <lb/>rectí&longs;que, collo breui, amplo, coma decora, <lb/>pectore lato, parte anteriore &longs;ublimore pa­<lb/>rum, tergo rectè rigente, in quo nulla &longs;int <lb/>cicatricum ve&longs;tigia, latiore &longs;pina, iliis ro­<lb/>tundis, lumbis plenis, cauda pulchra, cruri­<lb/>bus rectis, miniméque dum incedit, aut intus <lb/>&longs;e collidentibus, aut extrà deflexis, iuncturis <lb/>firmis breuibú&longs;que, pede lato & vngula cra&longs;­<lb/>&longs;iore. </s> |
| <s id="s.009079">Inde in&longs;pice dentes, vt ætatem agno&longs;­<lb/>cas, & guttur comprime: nam &longs;i anhelitu <lb/>&longs;it haud integro, mole&longs;tè feret. </s> | <s id="s.009079">Inde in&longs;pice dentes, vt ætatem agno&longs;­<lb/>cas, & guttur comprime: nam &longs;i anhelitu <lb/>&longs;it haud integro, mole&longs;tè feret. </s> |
| <s id="s.009080">Trahe po&longs;t­<lb/>modum caudam, &longs;i cedit, e&longs;t imbecillis: inde <lb/>iuncturas &longs;ingulas, maximè iuxta pedes, <lb/>comprime, & paululum inuerte: &longs;i dolet <lb/>quie&longs;cere non vult, & morbum patitur anti­<lb/>quum. </s> | <s id="s.009080">Trahe po&longs;t­<lb/>modum caudam, &longs;i cedit, e&longs;t imbecillis: inde <lb/>iuncturas &longs;ingulas, maximè iuxta pedes, <lb/>comprime, & paululum inuerte: &longs;i dolet <lb/>quie&longs;cere non vult, & morbum patitur anti­<lb/>quum. </s> |
| <s id="s.009081">Colorem etiam con&longs;idera, optimus <lb/>enim e&longs;t qui &longs;plendet: quoniam genero&longs;io­<lb/>rem & bene curatum equum &longs;ignificat. </s> | <s id="s.009081">Colorem etiam con&longs;idera, optimus <lb/>enim e&longs;t qui &longs;plendet: quoniam genero&longs;io­<lb/>rem & bene curatum equum &longs;ignificat. </s> |
| |
| <s id="s.009122">Hic ince&longs;&longs;us equis e&longs;t commodior, & <lb/>nulla in parte equum fatigat, quum &longs;it &longs;e­<lb/>cundùm naturam. </s> | <s id="s.009122">Hic ince&longs;&longs;us equis e&longs;t commodior, & <lb/>nulla in parte equum fatigat, quum &longs;it &longs;e­<lb/>cundùm naturam. </s> |
| <s id="s.009123">Quum verò pes po&longs;terior <lb/><arrow.to.target n="marg1251"/><lb/>locum prioris fermè æquat, & celeriter pes <lb/>pedem &longs;equitur, Propa&longs;&longs;us dicitur, id e&longs;t, <lb/>ince&longs;&longs;us maior. </s> | <s id="s.009123">Quum verò pes po&longs;terior <lb/><arrow.to.target n="marg1251"/><lb/>locum prioris fermè æquat, & celeriter pes <lb/>pedem &longs;equitur, Propa&longs;&longs;us dicitur, id e&longs;t, <lb/>ince&longs;&longs;us maior. </s> |
| <s id="s.009124">Hic commodus e&longs;t, multi <lb/>tamen equi ob hoc, velut & tortores, pedes <lb/>po&longs;teriores allidunt anterioribus. </s> | <s id="s.009124">Hic commodus e&longs;t, multi <lb/>tamen equi ob hoc, velut & tortores, pedes <lb/>po&longs;teriores allidunt anterioribus. </s> |
| <s id="s.009125">Allidunt <lb/>igitur pedes equi, quum tardi &longs;unt, & &longs;pa­<lb/>cium maius motu pedum &longs;petant. </s> | <s id="s.009125">Allidunt <lb/>igitur pedes equi, quum tardi &longs;unt, & &longs;pa­<lb/>cium maius motu pedum &longs;perant. </s> |
| <s id="s.009126">Si verò <lb/>moto pede dextro anteriore, dexter po&longs;te­<lb/>rior, non &longs;ini&longs;ter, celeriter &longs;ub&longs;equatur, in­<lb/>ce&longs;&longs;us fit mollis, quem Trainam vulgus vo­<lb/>cat: qui proprius e&longs;t mulis: nec fatigat ho­<lb/>minem, imò celeritate pari, minus quàm <lb/>propa&longs;&longs;us, quòd dextra pars &longs;olùm moue­<lb/>tur, inde &longs;ini&longs;tra. </s> | <s id="s.009126">Si verò <lb/>moto pede dextro anteriore, dexter po&longs;te­<lb/>rior, non &longs;ini&longs;ter, celeriter &longs;ub&longs;equatur, in­<lb/>ce&longs;&longs;us fit mollis, quem Trainam vulgus vo­<lb/>cat: qui proprius e&longs;t mulis: nec fatigat ho­<lb/>minem, imò celeritate pari, minus quàm <lb/>propa&longs;&longs;us, quòd dextra pars &longs;olùm moue­<lb/>tur, inde &longs;ini&longs;tra. </s> |
| <s id="s.009127">Propa&longs;&longs;us autem, quum <lb/>&longs;ini&longs;trum po&longs;teriorem dextro anteriori iun­<lb/>gat, & dextrum po&longs;teriorem &longs;ini&longs;tro ante­<lb/>riori: vbi celer &longs;it, totum hominem &longs;imul <lb/>mouere videtur, atque ob id illum etiam <lb/>concutit. </s> | <s id="s.009127">Propa&longs;&longs;us autem, quum <lb/>&longs;ini&longs;trum po&longs;teriorem dextro anteriori iun­<lb/>gat, & dextrum po&longs;teriorem &longs;ini&longs;tro ante­<lb/>riori: vbi celer &longs;it, totum hominem &longs;imul <lb/>mouere videtur, atque ob id illum etiam <lb/>concutit. </s> |
| <s id="s.009128">Sed quoties duo pedes &longs;imul mo­<lb/>uentur, aut duo ex eadem parte, vt duo <lb/>dextri, inde &longs;ini&longs;tri: vocantque quidam <lb/>hunc motum, gradarium, qui a&longs;turcorum: <lb/>hic omnium equi gre&longs;&longs;uum profectò e&longs;t no­<lb/>bili&longs;&longs;imus: quippe celer, quòd duobus &longs;imul <pb pagenum="548" xlink:href="016/01/197.jpg"/>fiat pedibus: & eò celerior, quò pedes etiam <lb/>ocyus mouentur, maiu&longs;que &longs;pacium &longs;upe­<lb/>rant: & &longs;uauis, quoniam altera parte mota <lb/>reliqua quie&longs;cat. </s> | <s id="s.009128">Sed quoties duo pedes &longs;imul mo­<lb/>uentur, aut duo ex eadem parte, vt duo <lb/>dextri, inde &longs;ini&longs;tri: vocantque quidam <lb/>hunc motum, gradarium, qui a&longs;turcorum: <lb/>hic omnium equi gre&longs;&longs;uum profectò e&longs;t no­<lb/>bili&longs;&longs;imus: quippe celer, quòd duobus &longs;imul <pb pagenum="548" xlink:href="016/01/197.jpg"/>fiat pedibus: & eò celerior, quò pedes etiam <lb/>ocyus mouentur, maiu&longs;que &longs;pacium &longs;upe­<lb/>rant: & &longs;uauis, quoniam altera parte mota <lb/>reliqua quie&longs;cat. </s> |
| |
| <s id="s.009225">Quis tam amens e&longs;t, qui nolit potius mem­<lb/>bra aliqua amittere, quàm perire? </s> | <s id="s.009225">Quis tam amens e&longs;t, qui nolit potius mem­<lb/>bra aliqua amittere, quàm perire? </s> |
| <s id="s.009226">Ita anima­<lb/>lia membra &longs;unt &longs;peciei, quæ longè melius <lb/>e&longs;t perire, manente incolumi &longs;pecie, quàm <lb/>&longs;peciem ip&longs;am, aut deleri, aut non e&longs;&longs;e vn­<lb/>quam con&longs;titutam. </s> | <s id="s.009226">Ita anima­<lb/>lia membra &longs;unt &longs;peciei, quæ longè melius <lb/>e&longs;t perire, manente incolumi &longs;pecie, quàm <lb/>&longs;peciem ip&longs;am, aut deleri, aut non e&longs;&longs;e vn­<lb/>quam con&longs;titutam. </s> |
| <s id="s.009227">Cùm tamen & illud lon­<lb/>gè melius &longs;it in &longs;pecie, quòd tam benè in <lb/>pauci&longs;&longs;imis animalibus &longs;eruatur, &longs;icut in plu­<lb/>rimis, nec vlla penitus operatio. </s> | <s id="s.009227">Cùm tamen & illud lon­<lb/>gè melius &longs;it in &longs;pecie, quòd tam benè in <lb/>pauci&longs;&longs;imis animalibus &longs;eruatur, &longs;icut in plu­<lb/>rimis, nec vlla penitus operatio. </s> |
| <s id="s.009228">Animali &longs;i <lb/>membrum pereat, perit & operatio, reddi­<lb/>turque animal claudum, aut cæcum, & <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <lb/>præ&longs;tat viuere, quanquam etiam moriturum <lb/>quantò magis peciem quæ nullis manca e&longs;t <lb/>operationibus, nec deformis, <expan abbr="æternitatémq;">æternitatémque</expan> <lb/>con&longs;ecuta e&longs;t, tamet&longs;i in pauci&longs;&longs;imis anima­<lb/>libus po&longs;ita &longs;it. </s> | <s id="s.009228">Animali &longs;i <lb/>membrum pereat, perit & operatio, reddi­<lb/>turque animal claudum, aut cæcum, & <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <lb/>præ&longs;tat viuere, quanquam etiam moriturum <lb/>quantò magis &longs;peciem quæ nullis manca e&longs;t <lb/>operationibus, nec deformis, <expan abbr="æternitatémq;">æternitatémque</expan> <lb/>con&longs;ecuta e&longs;t, tamet&longs;i in pauci&longs;&longs;imis anima­<lb/>libus po&longs;ita &longs;it. </s> |
| <s id="s.009229">Igitur homo vt omnia com­<lb/>moda a&longs;&longs;equeretur, ex vltimo refractis ele­<lb/>mentis genitus e&longs;t: nam primò elementis <lb/>ve&longs;cuntur plantæ, plantis animalia, animali­<lb/>bus homo. </s> | <s id="s.009229">Igitur homo vt omnia com­<lb/>moda a&longs;&longs;equeretur, ex vltimo refractis ele­<lb/>mentis genitus e&longs;t: nam primò elementis <lb/>ve&longs;cuntur plantæ, plantis animalia, animali­<lb/>bus homo. </s> |
| <s id="s.009230">Ob id igitur carniuora omnia <expan abbr="nõ">non</expan> </s> | <s id="s.009230">Ob id igitur carniuora omnia <expan abbr="nõ">non</expan> </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009237"><margin.target id="marg1256"/>Cur carniuo­<lb/>ra omnia &longs;a­<lb/>gaciora reli­<lb/>quis. <lb/></s> | <s id="s.009237"><margin.target id="marg1256"/>Cur carniuo­<lb/>ra omnia &longs;a­<lb/>gaciora reli­<lb/>quis. <lb/></s> |
| <s id="s.009238">Cur nulla <lb/>caro calids&longs;­<lb/>&longs;ima vt plan­<lb/>tæ. <lb/></s> | <s id="s.009238">Cur nulla <lb/>caro calidi&longs;­<lb/>&longs;ima vt plan­<lb/>tæ. <lb/></s> |
| <s id="s.009239">Homo quo­<lb/>modo cali­<lb/>d &longs;&longs;imus, ac <lb/>temperati&longs;&longs;i­<lb/>mus e&longs;&longs;e po­<lb/>tuit.</s> | <s id="s.009239">Homo quo­<lb/>modo cali­<lb/>di&longs;&longs;imus, ac <lb/>temperati&longs;&longs;i­<lb/>mus e&longs;&longs;e po­<lb/>tuit.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009240">Atque hæc fidem facere videntur, quòd <lb/><arrow.to.target n="marg1257"/><lb/>homo &longs;it animal, hucu&longs;que etiam &longs;ic e&longs;&longs;e <lb/>creditum e&longs;t. </s> | <s id="s.009240">Atque hæc fidem facere videntur, quòd <lb/><arrow.to.target n="marg1257"/><lb/>homo &longs;it animal, hucu&longs;que etiam &longs;ic e&longs;&longs;e <lb/>creditum e&longs;t. </s> |
| |
| <s id="s.009361">Cairi vrbis <lb/>origo.</s> | <s id="s.009361">Cairi vrbis <lb/>origo.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009362"><margin.target id="marg1271"/>Lyco&longs;ura ci­<lb/>ui atum om­<lb/>nium prima.</s> | <s id="s.009362"><margin.target id="marg1271"/>Lyco&longs;ura ci­<lb/>uitatum om­<lb/>nium prima.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009363"><margin.target id="marg1272"/>Vrbium ater­<lb/>narum quin­<lb/>que conditio­<lb/>nes.</s> | <s id="s.009363"><margin.target id="marg1272"/>Vrbium ater­<lb/>narum quin­<lb/>que conditio­<lb/>nes.</s> |
| |
| <s id="s.009365">Tertia di&longs;criminis ratio, ex lingua e&longs;t: nec <lb/>e&longs;t aliud in quo plus homo ab homine dif­<lb/>ferat, cùm cætera animalia ii&longs;dem vocibus <lb/>eo&longs;dem demon&longs;trent affectus. </s> | <s id="s.009365">Tertia di&longs;criminis ratio, ex lingua e&longs;t: nec <lb/>e&longs;t aliud in quo plus homo ab homine dif­<lb/>ferat, cùm cætera animalia ii&longs;dem vocibus <lb/>eo&longs;dem demon&longs;trent affectus. </s> |
| <s id="s.009366">Solus homo <lb/>ab homine non plus intelligitur, quàm à leo­<lb/>ne hirundo. </s> | <s id="s.009366">Solus homo <lb/>ab homine non plus intelligitur, quàm à leo­<lb/>ne hirundo. </s> |
| <s id="s.009367">Quot verò &longs;int di&longs;crimina lin­<lb/><arrow.to.target n="marg1274"/><lb/>guarum, explicare numero vix queam. </s> | <s id="s.009367">Quot verò &longs;int di&longs;crimina lin­<lb/><arrow.to.target n="marg1274"/><lb/>guarum, explicare numero vix queam. </s> |
| <s id="s.009368">Sunt <lb/>tamen &longs;ex fimplicia genera: ab ore, & hi <lb/>qua&longs;i &longs;ibilant: à lingua intra dentes, à lingua <lb/>exerta: tum hæc duplex, vt in labiis, & in <lb/>palato: à gutture, & à pectore. </s> | <s id="s.009368">Sunt <lb/>tamen &longs;ex &longs;implicia genera: ab ore, & hi <lb/>qua&longs;i &longs;ibilant: à lingua intra dentes, à lingua <lb/>exerta: tum hæc duplex, vt in labiis, & in <lb/>palato: à gutture, & à pectore. </s> |
| <s id="s.009369">Licet autem <lb/>hæc omnia fermè di&longs;crimina in Italia in&longs;pi­<lb/>cere: nam Florentini gula, Veneti Palato, <lb/>Neapolitani dentibus, Ianuen&longs;es labiis pro­<lb/>ferunt. </s> | <s id="s.009369">Licet autem <lb/>hæc omnia fermè di&longs;crimina in Italia in&longs;pi­<lb/>cere: nam Florentini gula, Veneti Palato, <lb/>Neapolitani dentibus, Ianuen&longs;es labiis pro­<lb/>ferunt. </s> |
| <s id="s.009370">In vniuer&longs;um lingua quatuor modis <lb/>&longs;implicibus &longs;ermonem edit acuta, reflexa, &longs;u­<lb/>perius, inferius, & libera. </s> | <s id="s.009370">In vniuer&longs;um lingua quatuor modis <lb/>&longs;implicibus &longs;ermonem edit acuta, reflexa, &longs;u­<lb/>perius, inferius, & libera. </s> |
| <s id="s.009371">Libera lingua e&longs;t <lb/>Romana, &longs;uperius inflectitur Anglica. </s> | <s id="s.009371">Libera lingua e&longs;t <lb/>Romana, &longs;uperius inflectitur Anglica. </s> |
| |
| <s id="s.009462"><margin.target id="marg1290"/>Modus pro­<lb/>creandi ho­<lb/>mines ma­<lb/>gnitudine, <lb/>aut natura <lb/>mirabiles.</s> | <s id="s.009462"><margin.target id="marg1290"/>Modus pro­<lb/>creandi ho­<lb/>mines ma­<lb/>gnitudine, <lb/>aut natura <lb/>mirabiles.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009463"><margin.target id="marg1291"/>Senegæ fiu­<lb/>minis <expan abbr="mirũ">mirum</expan>.</s> | <s id="s.009463"><margin.target id="marg1291"/>Senegæ flu­<lb/>minis <expan abbr="mirũ">mirum</expan>.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009464">Quantum verò regio po&longs;&longs;it, Senegæ flu­<lb/>men ( ea prouincia e&longs;t in extrema Africæ <lb/>parte in occidentali latere<emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/> o&longs;tendit, vbi qui <lb/>citra flumen ad Boream habitant, cinerei <lb/>coloris &longs;unt, & parui corporis: qui verò <lb/>vltrà, nigri, procera &longs;tatura, ac robu&longs;ta <lb/>&longs;unt: &longs;iquidem ea parte regio tota viret, alte­<lb/>ra &longs;qualet. </s> | <s id="s.009464">Quantum verò regio po&longs;&longs;it, Senegæ flu­<lb/>men ( ea prouincia e&longs;t in extrema Africæ <lb/>parte in occidentali latere<emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/> o&longs;tendit, vbi qui <lb/>citra flumen ad Boream habitant, cinerei <lb/>coloris &longs;unt, & parui corporis: qui verò <lb/>vltrà, nigri, procera &longs;tatura, ac robu&longs;ta <lb/>&longs;unt: &longs;iquidem ea parte regio tota viret, alte­<lb/>ra &longs;qualet. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009496">Corporis perfecti forma humani hæc e&longs;t: <lb/>totius longitudinis a capillorum ortu ad <lb/>pollicis digiti pedis extremum, facies pars <lb/>decima e&longs;t. </s> | <s id="s.009496">Corporis perfecti forma humani hæc e&longs;t: <lb/>totius longitudinis a capillorum ortu ad <lb/>pollicis digiti pedis extremum, facies pars <lb/>decima e&longs;t. </s> |
| <s id="s.009497">Hanc per tria æqualia diuidit <lb/>&longs;patium, quod e&longs;t à na&longs;i &longs;ummo ad capillo­<lb/>rum originem, & ab illius imo ad men­<lb/>tum, vt na&longs;us, &longs;it totius facies pars tertia, <lb/>& corporis totius longitudinis trige&longs;ima: <lb/>oris diductio, &longs;eu longitudo ip&longs;a, æqualis <lb/>e&longs;t oculorum longitudini, quæ ab angulo <lb/>hircqui ad lachrymalem extenditur. </s> | <s id="s.009497">Hanc per tria æqualia diuidit <lb/>&longs;patium, quod e&longs;t à na&longs;i &longs;ummo ad capillo­<lb/>rum originem, & ab illius imo ad men­<lb/>tum, vt na&longs;us, &longs;it totius facies pars tertia, <lb/>& corporis totius longitudinis trige&longs;ima: <lb/>oris diductio, &longs;eu longitudo ip&longs;a, æqualis <lb/>e&longs;t oculorum longitudini, quæ ab angulo <lb/>hircqui ad lachrymalem extenditur. </s> |
| <s id="s.009498">Sed <lb/>hoc &longs;patium æquale e&longs;t inter&longs;titio oculo­<lb/>lorum, vt trifariàm diui&longs;um &longs;it, quod e&longs;t <lb/>ab hircquo ad hircquum, &longs;cilicet duobus <lb/>oculis, & medio &longs;patio intercepto. </s> | <s id="s.009498">Sed <lb/>hoc &longs;patium æquale e&longs;t inter&longs;titio oculo­<lb/>rum, vt trifariàm diui&longs;um &longs;it, quod e&longs;t <lb/>ab hircquo ad hircquum, &longs;cilicet duobus <lb/>oculis, & medio &longs;patio intercepto. </s> |
| <s id="s.009499">Hoc to­<lb/>tum duplum e&longs;t na&longs;i longitudini, vt &longs;it ocu­<lb/>li longitudo, vel oris diductio dupla nonæ <lb/>parti longitudinis faciei: ob id etiam oculi <lb/>longitudini & oris diductioni, na&longs;i longi­<lb/>tudo &longs;e&longs;quialtera e&longs;t, quæ cùm &longs;it tripla &longs;pa­<lb/>tio, quòd e&longs;t ab imo na&longs;i ad os, erit hoc <lb/>&longs;patium dimidium diductionis oris, vel lon­<lb/>gitudinis oculi. </s> | <s id="s.009499">Hoc to­<lb/>tum duplum e&longs;t na&longs;i longitudini, vt &longs;it ocu­<lb/>li longitudo, vel oris diductio dupla nonæ <lb/>parti longitudinis faciei: ob id etiam oculi <lb/>longitudini & oris diductioni, na&longs;i longi­<lb/>tudo &longs;e&longs;quialtera e&longs;t, quæ cùm &longs;it tripla &longs;pa­<lb/>tio, quòd e&longs;t ab imo na&longs;i ad os, erit hoc <lb/>&longs;patium dimidium diductionis oris, vel lon­<lb/>gitudinis oculi. </s> |
| <s id="s.009500">Oris ambitus duplus na&longs;i <lb/>longitudini, & triplus diductioni. </s> | <s id="s.009500">Oris ambitus duplus na&longs;i <lb/>longitudini, & triplus diductioni. </s> |
| <s id="s.009501">Totus <lb/>igitur faciei longitudo &longs;e&longs;quialtera e&longs;t oris <lb/>ambitu, &longs;eu &longs;patio inter hircquos oculorum <lb/>contento: nam hoc &longs;patium æquale e&longs;t, <lb/>cum oris ambitu. </s> | <s id="s.009501">Totus <lb/>igitur faciei longitudo &longs;e&longs;quialtera e&longs;t oris <lb/>ambitu, &longs;eu &longs;patio inter hircquos oculorum <lb/>contento: nam hoc &longs;patium æquale e&longs;t, <lb/>cum oris ambitu. </s> |
| <s id="s.009502">Na&longs;i ambitus in imo quan­<lb/>ta eius longitudo, longitudo verò na&longs;i æqua­<lb/>lis auris longitudini, & ambitus auris ip­<lb/>&longs;um ambitui. </s> | <s id="s.009502">Na&longs;i ambitus in imo quan­<lb/>ta eius longitudo, longitudo verò na&longs;i æqua­<lb/>lis auris longitudini, & ambitus auris ip­<lb/>&longs;um ambitui. </s> |
| <s id="s.009503">Naris foramen pars e&longs;t quar­<lb/>ta longitudiuis oculi. </s> | <s id="s.009503">Naris foramen pars e&longs;t quar­<lb/>ta longitudinis oculi. </s> |
| <s id="s.009504">Sic igitur di&longs;ponan­<lb/>tur: <lb/><arrow.to.target n="marg1298"/></s> | <s id="s.009504">Sic igitur di&longs;ponan­<lb/>tur: <lb/><arrow.to.target n="marg1298"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009505"><margin.target id="marg1298"/>Humani cor­<lb/>poris par­<lb/>tium propor­<lb/>tio.</s> | <s id="s.009505"><margin.target id="marg1298"/>Humani cor­<lb/>poris par­<lb/>tium propor­<lb/>tio.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009506">Faeies par. </s> | <s id="s.009506">Facies par. </s> |
| <s id="s.009507">18 </s> | <s id="s.009507">18 </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009558">CVM &longs;emen paternum materno <lb/>dominatur, filij animo &longs;imiles &longs;unt <lb/>patri: &longs;i contrà, matri. </s> | <s id="s.009558">CVM &longs;emen paternum materno <lb/>dominatur, filij animo &longs;imiles &longs;unt <lb/>patri: &longs;i contrà, matri. </s> |
| <s id="s.009559">Si autem <lb/>paternum &longs;emen &longs;anguini men­<lb/>&longs;truo imperet, corpori &longs;imiles patri efficiun­<lb/>tur: &longs;i vincatur, matri propter hæc animo <lb/>quidem filij patribus &longs;imiles &longs;unt, corpore <lb/>autem matribus. </s> | <s id="s.009559">Si autem <lb/>paternum &longs;emen &longs;anguini men­<lb/>&longs;truo imperet, corpori &longs;imiles patri efficiun­<lb/>tur: &longs;i vincatur, matri propter hæc animo <lb/>quidem filij patribus &longs;imiles &longs;unt, corpore <lb/>autem matribus. </s> |
| <s id="s.009560">Sanguis enim men&longs;truus <lb/>potentior e&longs;t, ob <expan abbr="multitudin&etilde;">multitudinem</expan> parerno &longs;emi­<lb/>ne plerunque, velut & illud materno, quod <lb/>minus e&longs;t ac tenuius. </s> | <s id="s.009560">Sanguis enim men&longs;truus <lb/>potentior e&longs;t, ob <expan abbr="multitudin&etilde;">multitudinem</expan> paterno &longs;emi­<lb/>ne plerunque, velut & illud materno, quod <lb/>minus e&longs;t ac tenuius. </s> |
| <s id="s.009561">Eadem ratione in tene­<lb/>ra ætate matri, cum adole&longs;cunt, patribus &longs;i­<lb/>miles magis efficiuntur. </s> | <s id="s.009561">Eadem ratione in tene­<lb/>ra ætate matri, cum adole&longs;cunt, patribus &longs;i­<lb/>miles magis efficiuntur. </s> |
| <s id="s.009562">Etenim à calidita­</s> | <s id="s.009562">Etenim à calidita­</s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.009598"><margin.target id="marg1304"/>Senes quibus <lb/>&longs;tudiis ma­<lb/>ximè gau­<lb/>deant.</s> | <s id="s.009598"><margin.target id="marg1304"/>Senes quibus <lb/>&longs;tudiis ma­<lb/>ximè gau­<lb/>deant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009599"><margin.target id="marg1305"/>Men&longs;irui <expan abbr="sã-guinis">san­<lb/>guinis</expan> vires</s> | <s id="s.009599"><margin.target id="marg1305"/>Men&longs;trui <expan abbr="sã-guinis">san­<lb/>guinis</expan> vires</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009600"><margin.target id="marg1306"/>Lepræ cura.</s> | <s id="s.009600"><margin.target id="marg1306"/>Lepræ cura.</s> |
| |
| <s id="s.009617">Sed quoniam de &longs;anguine arteria­<lb/><arrow.to.target n="marg1312"/><lb/>li mentio facta e&longs;t, non ignorare decet du­<lb/>plices in nobis e&longs;&longs;e venas: alias quidem te­<lb/>nues, & immobiles in ip&longs;a &longs;uperficie corpo­<lb/>ris, in quibus &longs;anguis tepidus ac ruber: alias <lb/>verò &longs;ub his cra&longs;&longs;as, & pul&longs;antes, in qui­<lb/>bus &longs;anguis flauus, ac calidi&longs;&longs;imus contine­<lb/>tur, qui à corde prouenit, vt primi origo <lb/>e&longs;t iecur. </s> | <s id="s.009617">Sed quoniam de &longs;anguine arteria­<lb/><arrow.to.target n="marg1312"/><lb/>li mentio facta e&longs;t, non ignorare decet du­<lb/>plices in nobis e&longs;&longs;e venas: alias quidem te­<lb/>nues, & immobiles in ip&longs;a &longs;uperficie corpo­<lb/>ris, in quibus &longs;anguis tepidus ac ruber: alias <lb/>verò &longs;ub his cra&longs;&longs;as, & pul&longs;antes, in qui­<lb/>bus &longs;anguis flauus, ac calidi&longs;&longs;imus contine­<lb/>tur, qui à corde prouenit, vt primi origo <lb/>e&longs;t iecur. </s> |
| <s id="s.009618">Pul&longs;ant venæ hæ cra&longs;&longs;iores vnà <lb/><arrow.to.target n="marg1313"/><lb/>cum corde & æquis temporibus: hôcque <lb/>motu calor ip&longs;e naturalis con&longs;eruatur, & <lb/>quicquid fuligino&longs;um collectum fuerit eii­<lb/>citur. </s> | <s id="s.009618">Pul&longs;ant venæ hæ cra&longs;&longs;iores vnà <lb/><arrow.to.target n="marg1313"/><lb/>cum corde & æquis temporibus: hôcque <lb/>motu calor ip&longs;e naturalis con&longs;eruatur, & <lb/>quicquid fuligino&longs;um collectum fuerit eii­<lb/>citur. </s> |
| <s id="s.009619">Dum enim dilatantur, refrigeran­<lb/>tur: dum con&longs;tringuntur, fuligo eiicitur. <lb/></s> | <s id="s.009619">Dum enim dilatantur, refrigeran­<lb/>tur: dum con&longs;tringuntur, fuligo eiicitur. <lb/></s> |
| <s id="s.009620">Accendi verò ex motu ip&longs;o calorem, indi­<lb/>cat pul&longs;us vehemens & re&longs;pirandil de&longs;ide­<lb/>rium, & incendium corporis, & &longs;udor ma­<lb/>nans po&longs;t cur&longs;um. </s> | <s id="s.009620">Accendi verò ex motu ip&longs;o calorem, indi­<lb/>cat pul&longs;us vehemens & re&longs;pirandi de&longs;ide­<lb/>rium, & incendium corporis, & &longs;udor ma­<lb/>nans po&longs;t cur&longs;um. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009621"><margin.target id="marg1310"/>Augu&longs;ti for­<lb/>ma.</s> | <s id="s.009621"><margin.target id="marg1310"/>Augu&longs;ti for­<lb/>ma.</s> |
| |
| <s id="s.009644">Adiuuat ad hæc perpetranda <lb/>indu&longs;tria, quàm ex &longs;tudiis acqui&longs;ierunt: & <lb/>melancholia, quæ re&longs;oluto humore pin­<lb/>guiore gignitur ex &longs;uperfluis &longs;tudiis, atque <lb/>vigiliis. </s> | <s id="s.009644">Adiuuat ad hæc perpetranda <lb/>indu&longs;tria, quàm ex &longs;tudiis acqui&longs;ierunt: & <lb/>melancholia, quæ re&longs;oluto humore pin­<lb/>guiore gignitur ex &longs;uperfluis &longs;tudiis, atque <lb/>vigiliis. </s> |
| <s id="s.009645">Vnde nephanda perpe&longs;&longs;o, egi&longs;&longs;é­<lb/><arrow.to.target n="marg1319"/><lb/>que &longs;apientes, nihil aliud e&longs;t dicere, quàm <lb/>naturam &longs;ecutos, non profui&longs;&longs;e illis Philo­<lb/>&longs;ophiæ &longs;tudium. </s> | <s id="s.009645">Vnde nephanda perpe&longs;&longs;o, egi&longs;&longs;é­<lb/><arrow.to.target n="marg1319"/><lb/>que &longs;apientes, nihil aliud e&longs;t dicere, quàm <lb/>naturam &longs;ecutos, non profui&longs;&longs;e illis Philo­<lb/>&longs;ophiæ &longs;tudium. </s> |
| <s id="s.009646">Itaque & re&longs;olutio humidi, <lb/>vitæ breuitatis cau&longs;a e&longs;t, vt abundantia diu­<lb/><arrow.to.target n="marg1320"/><lb/>turnitatis. </s> | <s id="s.009646">Itaque & re&longs;olutio humidi, <lb/>vitæ breuitatis cau&longs;a e&longs;t, vt abundantia diu­<lb/><arrow.to.target n="marg1320"/><lb/>turnitatis. </s> |
| <s id="s.009647">Ea ratione etiam animalia minus <lb/>viuunt plantis: nam moueri illa nece&longs;&longs;arium <lb/>erat, igitur & habere calorem, qui con&longs;u­<lb/>meret, calore humidum con&longs;umente (vt di­<lb/>xi) vita breuiot fit. </s> | <s id="s.009647">Ea ratione etiam animalia minus <lb/>viuunt plantis: nam moueri illa nece&longs;&longs;arium <lb/>erat, igitur & habere calorem, qui con&longs;u­<lb/>meret, calore humidum con&longs;umente (vt di­<lb/>xi) vita breuior fit. </s> |
| <s id="s.009648">Porrò tenuitas omnibus <lb/>rebus &longs;i &longs;oliditati iungatur vtilis e&longs;t, iucun­<lb/>da atque grata: in paruis autem etiam ne­<lb/>ce&longs;&longs;aria. </s> | <s id="s.009648">Porrò tenuitas omnibus <lb/>rebus &longs;i &longs;oliditati iungatur vtilis e&longs;t, iucun­<lb/>da atque grata: in paruis autem etiam ne­<lb/>ce&longs;&longs;aria. </s> |
| <s id="s.009649">Apes quia tenui &longs;ub&longs;tantia &longs;unt, <lb/>ideò &longs;agaci&longs;&longs;imæ & diu viuunt, vt ad <lb/>&longs;eptimum annum. </s> | <s id="s.009649">Apes quia tenui &longs;ub&longs;tantia &longs;unt, <lb/>ideò &longs;agaci&longs;&longs;imæ & diu viuunt, vt ad <lb/>&longs;eptimum annum. </s> |
| <s id="s.009650">Vnde Virgilius ille Maro: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>—— Neque enim plus &longs;eptima ducitur æ&longs;tas.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> | <s id="s.009650">Vnde Virgilius ille Maro: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>—— Neque enim plus &longs;eptima ducitur æ&longs;tas.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> |
| |
| <s id="s.009695">Antonio Maioragio amico <lb/>no&longs;tro, viro certè erudi&longs;&longs;imo & di&longs;erti&longs;&longs;imo. <lb/></s> | <s id="s.009695">Antonio Maioragio amico <lb/>no&longs;tro, viro certè erudi&longs;&longs;imo & di&longs;erti&longs;&longs;imo. <lb/></s> |
| <s id="s.009696">Structura verò &etail;qualis <expan abbr="d&etilde;tium">dentium</expan> ad <expan abbr="loquendũ">loquendum</expan>, <lb/>vt e&longs;t vtili&longs;&longs;imaita ad &longs;ecandum non proba­<lb/>tur: nam canes, lupique inæquales, ac ad <lb/>modum &longs;erræ di&longs;po&longs;itos habent. </s> | <s id="s.009696">Structura verò &etail;qualis <expan abbr="d&etilde;tium">dentium</expan> ad <expan abbr="loquendũ">loquendum</expan>, <lb/>vt e&longs;t vtili&longs;&longs;imaita ad &longs;ecandum non proba­<lb/>tur: nam canes, lupique inæquales, ac ad <lb/>modum &longs;erræ di&longs;po&longs;itos habent. </s> |
| <s id="s.009697">Meliùs <lb/>etiam hærent hi inuicem, & reliquias ci­<lb/>borum non adeò retinent. </s> | <s id="s.009697">Meliùs <lb/>etiam hærent hi inuicem, & reliquias ci­<lb/>borum non adeò retinent. </s> |
| <s id="s.009698">Itaque Indorum <lb/>populi quidam, quibus non adeò curæ e&longs;t <lb/>explicata loquendi ratio, vt dentibus com­<lb/>modiùs vtantur, cos lima &longs;erræ in modum <lb/>aptant Magis enim hærent in radice, cùm <lb/>in &longs;ummitate non coierint. </s> | <s id="s.009698">Itaque Indorum <lb/>populi quidam, quibus non adeò curæ e&longs;t <lb/>explicata loquendi ratio, vt dentibus com­<lb/>modiùs vtantur, eos lima &longs;erræ in modum <lb/>aptant Magis enim hærent in radice, cùm <lb/>in &longs;ummitate non coierint. </s> |
| <s id="s.009699">Quæ enim ab <lb/>vno latere coëunt, ab altero faciliùs di&longs;iun­<lb/>guntur. </s> | <s id="s.009699">Quæ enim ab <lb/>vno latere coëunt, ab altero faciliùs di&longs;iun­<lb/>guntur. </s> |
| <s id="s.009700">Sed &longs;i obliqui haud coëant non <lb/>&longs;ecus, ac excu&longs;&longs;o pror&longs;us dente, &longs;ermo­<lb/>nem blæ&longs;um efficiunt. </s> | <s id="s.009700">Sed &longs;i obliqui haud coëant non <lb/>&longs;ecus, ac excu&longs;&longs;o pror&longs;us dente, &longs;ermo­<lb/>nem blæ&longs;um efficiunt. </s> |
| <s id="s.009701">Na&longs;cuntur in &longs;ene­<lb/>cta etiam dentes, &longs;eriu&longs;que quàm quis <lb/>exi&longs;timet: &longs;ed pro miraculis, non pro re­<lb/>gula, talia habenda &longs;unt. </s> | <s id="s.009701">Na&longs;cuntur in &longs;ene­<lb/>cta etiam dentes, &longs;eriu&longs;que quàm quis <lb/>exi&longs;timet: &longs;ed pro miraculis, non pro re­<lb/>gula, talia habenda &longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.009716">Calor enim vehemens, præ&longs;ertim <lb/>non deficiens materia hoc pote&longs;t. </s> | <s id="s.009716">Calor enim vehemens, præ&longs;ertim <lb/>non deficiens materia hoc pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.009717">Vnde ne­<lb/>facilè tales calue&longs;cunt, aut cane&longs;cunt: cutis <lb/>enim den&longs;ior & calor melius humido domi­<lb/><arrow.to.target n="marg1330"/><lb/>natur. </s> | <s id="s.009717">Vnde ne­<lb/>facilè tales calue&longs;cunt, aut cane&longs;cunt: cutis <lb/>enim den&longs;ior & calor melius humido domi­<lb/><arrow.to.target n="marg1330"/><lb/>natur. </s> |
| <s id="s.009718">O&longs;&longs;a quoque duriore & membranas <lb/>duriores habent, & cerebri &longs;ub&longs;tantiam, <lb/>quamobrem &longs;tolidi, & obliuio&longs;i, & indoci­<lb/>les, maiore ex parte &longs;unt. </s> | <s id="s.009718">O&longs;&longs;a quoque duriore & membranas <lb/>duriores habent, & cerebri &longs;ub&longs;tantiam, <lb/>quamobrem &longs;tolidi, & obliuio&longs;i, & indoci­<lb/>les, maiore ex parte &longs;unt. </s> |
| <s id="s.009719">Nam capitis mem­<lb/>brana, quæ cerebrum circumambit, te­<lb/>nui&longs;&longs;ima in moderatis nece&longs;&longs;ariò e&longs;t, ne ce­<lb/>rebrum grauitate lædat, & cò durior, vt <lb/>dilabi &longs;ub&longs;tantiam in concu&longs;&longs;ionibus illius <lb/>non patiatur. </s> | <s id="s.009719">Nam capitis mem­<lb/>brana, quæ cerebrum circumambit, te­<lb/>nui&longs;&longs;ima in moderatis nece&longs;&longs;ariò e&longs;t, ne ce­<lb/>rebrum grauitate lædat, & eò durior, vt <lb/>dilabi &longs;ub&longs;tantiam in concu&longs;&longs;ionibus illius <lb/>non patiatur. </s> |
| <s id="s.009720">Nec cra&longs;&longs;a e&longs;&longs;e pote&longs;t ab&longs;que <lb/>cerebri iactura, ni & cerebrum ip&longs;um cra&longs;­<lb/>&longs;ius iu&longs;to &longs;it. </s> | <s id="s.009720">Nec cra&longs;&longs;a e&longs;&longs;e pote&longs;t ab&longs;que <lb/>cerebri iactura, ni & cerebrum ip&longs;um cra&longs;­<lb/>&longs;ius iu&longs;to &longs;it. </s> |
| <s id="s.009721">Atque illi membrana alia cir­<lb/>cumponitur, cùm grauare cerebrum non <lb/>po&longs;&longs;et, quòd ab o&longs;&longs;e &longs;u&longs;pendatur, nec cere­<lb/>brum ip&longs;um tangat, non &longs;olùm dura, &longs;ed <lb/>etiam cra&longs;&longs;a facta e&longs;t. </s> | <s id="s.009721">Atque illi membrana alia cir­<lb/>cumponitur, cùm grauare cerebrum non <lb/>po&longs;&longs;et, quòd ab o&longs;&longs;e &longs;u&longs;pendatur, nec cere­<lb/>brum ip&longs;um tangat, non &longs;olùm dura, &longs;ed <lb/>etiam cra&longs;&longs;a facta e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009762">Dubitabit autem aliquis, cur den&longs;iora te­<lb/>nuiora? </s> | <s id="s.009762">Dubitabit autem aliquis, cur den&longs;iora te­<lb/>nuiora? </s> |
| <s id="s.009763">Scu ratio haud ob&longs;cura e&longs;t: tenuia <lb/>probè cohærent, nec rimas aut fi&longs;tulas admit­<lb/>tunt, ob id den&longs;a redduntur. </s> | <s id="s.009763">Seu ratio haud ob&longs;cura e&longs;t: tenuia <lb/>probè cohærent, nec rimas aut fi&longs;tulas admit­<lb/>tunt, ob id den&longs;a redduntur. </s> |
| <s id="s.009764">Concoctio igi­<lb/>tur, quæ excrementa &longs;eparat, attenuat, ac <lb/>conden&longs;ati, modoque grauius, modò leuius <lb/>efficit: vbi parum, aut nihil &longs;eparat, gra­<lb/>uius reddit, vt in fructibus, qui maturi gra­<lb/>uiores fiunt. </s> | <s id="s.009764">Concoctio igi­<lb/>tur, quæ excrementa &longs;eparat, attenuat, ac <lb/>conden&longs;ati, modoque grauius, modò leuius <lb/>efficit: vbi parum, aut nihil &longs;eparat, gra­<lb/>uius reddit, vt in fructibus, qui maturi gra­<lb/>uiores fiunt. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.009796">Bri­<lb/>tannia humidum habet aërem <expan abbr="atq;">atque</expan> tepidum, <lb/>ac putredini ob &longs;al&longs;edinem minimè <expan abbr="obnoxiũ">obnoxium</expan>. <lb/></s> | <s id="s.009796">Bri­<lb/>tannia humidum habet aërem <expan abbr="atq;">atque</expan> tepidum, <lb/>ac putredini ob &longs;al&longs;edinem minimè <expan abbr="obnoxiũ">obnoxium</expan>. <lb/></s> |
| <s id="s.009797">Victus verò ratio ex lacte, diuturnitati vi­<lb/>tæ maximè conducit: &longs;crip&longs;it enim Hippo­<lb/>crates, imbecilliores cibi breuem vitam fa­<lb/>ciunt. </s> | <s id="s.009797">Victus verò ratio ex lacte, diuturnitati vi­<lb/>tæ maximè conducit: &longs;crip&longs;it enim Hippo­<lb/>crates, imbecilliores cibi breuem vitam fa­<lb/>ciunt. </s> |
| <s id="s.009798">Quicunque igitur den&longs;iores &longs;unt, diu­<lb/>tius viuunt ac den&longs;itati huic non mollities, <lb/>&longs;ed laxitas opponitur. </s> | <s id="s.009798">Quicunque igitur den&longs;iores &longs;unt, diu­<lb/>tius viuunt ac den&longs;itati huic non mollities, <lb/>&longs;ed laxitas opponitur. </s> |
| <s id="s.009799">Molles igitur etiam <lb/>longæuæ vitæ e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, laxi vix, aut non <lb/>&longs;ine magnis incommodis: quippe mollitiem <lb/>ef&longs;ugere non licebat homini, laxitatem li­<lb/>cuit. </s> | <s id="s.009799">Molles igitur etiam <lb/>longæuæ vitæ e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, laxi vix, aut non <lb/>&longs;ine magnis incommodis: quippe mollitiem <lb/>effugere non licebat homini, laxitatem li­<lb/>cuit. </s> |
| <s id="s.009800">Nam præter id quòd homo humidi&longs;&longs;i­<lb/>mus futurus erat, exper&longs;que quantum fieri <lb/>pote&longs;t terrenæ partis, atque ob id mollis, <lb/>tum quòd elementa ip&longs;a retu&longs;a e&longs;&longs;ent, ac­<lb/>ce&longs;&longs;it commodum, vt facillimè &longs;entiret & <lb/>exqui&longs;itè. </s> | <s id="s.009800">Nam præter id quòd homo humidi&longs;&longs;i­<lb/>mus futurus erat, exper&longs;que quantum fieri <lb/>pote&longs;t terrenæ partis, atque ob id mollis, <lb/>tum quòd elementa ip&longs;a retu&longs;a e&longs;&longs;ent, ac­<lb/>ce&longs;&longs;it commodum, vt facillimè &longs;entiret & <lb/>exqui&longs;itè. </s> |
| <s id="s.009801">Ob id pueri &longs;en&longs;ibus vigent, & <lb/><arrow.to.target n="marg1342"/><lb/>inter viros molliori carne præditi, & inter <lb/>membra cerebrum molle e&longs;t, quoniam &longs;en­<lb/>&longs;um omnium ba&longs;is e&longs;t. </s> | <s id="s.009801">Ob id pueri &longs;en&longs;ibus vigent, & <lb/><arrow.to.target n="marg1342"/><lb/>inter viros molliori carne præditi, & inter <lb/>membra cerebrum molle e&longs;t, quoniam &longs;en­<lb/>&longs;um omnium ba&longs;is e&longs;t. </s> |
| <s id="s.009802">Sed vt ad vitæ &longs;pa­<lb/>cia redeam, Indi natura diuti&longs;&longs;imè viuunt, <lb/>adeò vt in quibu&longs;dam regionibus alij cen­<lb/>tum, alij centum viginti, alij centum quin­<lb/>quaginta annis viuant. </s> | <s id="s.009802">Sed vt ad vitæ &longs;pa­<lb/>cia redeam, Indi natura diuti&longs;&longs;imè viuunt, <lb/>adeò vt in quibu&longs;dam regionibus alij cen­<lb/>tum, alij centum viginti, alij centum quin­<lb/>quaginta annis viuant. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009813">Hæc igitur &longs;unt &longs;ubtilitatis præmia. </s> | <s id="s.009813">Hæc igitur &longs;unt &longs;ubtilitatis præmia. </s> |
| <s id="s.009814">Sed <lb/><arrow.to.target n="marg1344"/><lb/>vide quantum etiam in generatiene ip&longs;a <lb/>&longs;ubtilitas præbeat, auxilij, initio ab oui <lb/>exemplo ducto. </s> | <s id="s.009814">Sed <lb/><arrow.to.target n="marg1344"/><lb/>vide quantum etiam in generatione ip&longs;a <lb/>&longs;ubtilitas præbeat, auxilij, initio ab oui <lb/>exemplo ducto. </s> |
| <s id="s.009815">Primùm igitur calore fo­<lb/>uente gallinæ, &longs;emel illud in fi&longs;tulas pau­<lb/>latim oui candidum vertit, tum verò & lu­<lb/>tei aliquid, nam alæ & crura ex luteo <expan abbr="fiũt">fiunt</expan>. <lb/></s> | <s id="s.009815">Primùm igitur calore fo­<lb/>uente gallinæ, &longs;emel illud in fi&longs;tulas pau­<lb/>latim oui candidum vertit, tum verò & lu­<lb/>tei aliquid, nam alæ & crura ex luteo <expan abbr="fiũt">fiunt</expan>. <lb/></s> |
| <s id="s.009816">Indicio e&longs;t, quòd pulli qui ex ouo, cuius lu­<lb/>tea duo &longs;unt, ab&longs;que &longs;epiente membrana, ca­<lb/>pite vno, &longs;ed quatuor alis, & totidem pe­<lb/>dibus na&longs;cuntur, <expan abbr="arbitrãturque">arbitranturque</expan> prodigium, <lb/>quale olim Mediolani contigit. </s> | <s id="s.009816">Indicio e&longs;t, quòd pulli qui ex ouo, cuius lu­<lb/>tea duo &longs;unt, ab&longs;que &longs;epiente membrana, ca­<lb/>pite vno, &longs;ed quatuor alis, & totidem pe­<lb/>dibus na&longs;cuntur, <expan abbr="arbitrãturque">arbitranturque</expan> prodigium, <lb/>quale olim Mediolani contigit. </s> |
| <s id="s.009817">Itaque quic­<lb/>quid bullis refertum e&longs;t agitatur & &longs;iccatur, <lb/>tran&longs;itque in membranas, neruos & duriores <lb/>partes: quòd igitur primò fit, e&longs;t arteria ac <lb/>vena, <expan abbr="locu&longs;q;">locu&longs;que</expan> cordis con&longs;tat vbi <expan abbr="&longs;em&etilde;">&longs;emen</expan> ip&longs;um <lb/>e&longs;t: quapropter cùm &longs;emen in medio &longs;it ani­<lb/>malis, quod primò gignitur, in medio <expan abbr="cõ&longs;i&longs;te-re">con&longs;i&longs;te­<lb/>re</expan> decet. </s> | <s id="s.009817">Itaque quic­<lb/>quid bullis refertum e&longs;t agitatur & &longs;iccatur, <lb/>tran&longs;itque in membranas, neruos & duriores <lb/>partes: quòd igitur primò fit, e&longs;t arteria ac <lb/>vena, <expan abbr="locu&longs;q;">locu&longs;que</expan> cordis con&longs;tat vbi <expan abbr="&longs;em&etilde;">&longs;emen</expan> ip&longs;um <lb/>e&longs;t: quapropter cùm &longs;emen in medio &longs;it ani­<lb/>malis, quod primò gignitur, in medio <expan abbr="cõ&longs;i&longs;te-re">con&longs;i&longs;te­<lb/>re</expan> decet. </s> |
| <s id="s.009818">Hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> cor, <expan abbr="atq;">atque</expan> iecur. </s> | <s id="s.009818">Hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> cor, <expan abbr="atq;">atque</expan> iecur. </s> |
| <s id="s.009819">Quòd verò <lb/>circa membranas adiacet, minus e&longs;t &longs;iccum, <lb/>propterea interius vna membrana circum­<lb/>cingit omnia, & circumquaque o&longs;&longs;a mem­<lb/>btana tegi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="s.009819">Quòd verò <lb/>circa membranas adiacet, minus e&longs;t &longs;iccum, <lb/>propterea interius vna membrana circum­<lb/>cingit omnia, & circumquaque o&longs;&longs;a mem­<lb/>brana tegi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| <s id="s.009820">Igitur eadem ratio <lb/>fuit nece&longs;&longs;itatis in generatione, & vtilita­<lb/>tis in genitis, vt &longs;cilicet àb extremis duri&longs;­<lb/>&longs;imis, ad molli&longs;&longs;ima per media tran&longs;itus <lb/>e&longs;&longs;et. </s> | <s id="s.009820">Igitur eadem ratio <lb/>fuit nece&longs;&longs;itatis in generatione, & vtilita­<lb/>tis in genitis, vt &longs;cilicet àb extremis duri&longs;­<lb/>&longs;imis, ad molli&longs;&longs;ima per media tran&longs;itus <lb/>e&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="s.009821">Cùm verò amplius calor augetur, &longs;pi­<lb/>ritus qua&longs;i terebrat materiam, quæ ab ouo <lb/>vel à matre &longs;uppeditatur, donec ad oui <lb/>membranam perueniat: in quadrupede verò <lb/>viuiparum pariente ad vterum. </s> | <s id="s.009821">Cùm verò amplius calor augetur, &longs;pi­<lb/>ritus qua&longs;i terebrat materiam, quæ ab ouo <lb/>vel à matre &longs;uppeditatur, donec ad oui <lb/>membranam perueniat: in quadrupede verò <lb/>viuiparum pariente ad vterum. </s> |
| <s id="s.009822">Igitur calidi­<lb/>tas & motus, tum fi&longs;tula, & &longs;iccatio, & for­<lb/>matio &longs;e inuicem con&longs;equunrur, donec ani­<lb/>perficiatur. </s> | <s id="s.009822">Igitur calidi­<lb/>tas & motus, tum fi&longs;tula, & &longs;iccatio, & for­<lb/>matio &longs;e inuicem con&longs;equuntur, donec ani­ <lb/>perficiatur. </s> |
| <s id="s.009823">Nec &longs;emper calor animalis ne­<lb/>ce&longs;&longs;arius e&longs;t, &longs;ed in quidam &longs;eruatur in ouis, <lb/>velut pi&longs;cium: in aliis nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt in <expan abbr="v&etilde;-tre">ven­<lb/>tre</expan> educantur fœtus, vt in viperis: quibu&longs;­<lb/>dam oua exclu&longs;a iuncta manent corpori, do­<lb/>nec na&longs;cuntur fœtus, vt in cancris: in aliis <lb/>&longs;imile calori materno quiddam &longs;ufficit: vnde <lb/>&longs;ic &longs;ine gallina pullos ex ouis educunt. </s> | <s id="s.009823">Nec &longs;emper calor animalis ne­<lb/>ce&longs;&longs;arius e&longs;t, &longs;ed in quidam &longs;eruatur in ouis, <lb/>velut pi&longs;cium: in aliis nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt in <expan abbr="v&etilde;-tre">ven­<lb/>tre</expan> educantur fœtus, vt in viperis: quibu&longs;­<lb/>dam oua exclu&longs;a iuncta manent corpori, do­<lb/>nec na&longs;cuntur fœtus, vt in cancris: in aliis <lb/>&longs;imile calori materno quiddam &longs;ufficit: vnde <lb/>&longs;ic &longs;ine gallina pullos ex ouis educunt. </s> |
| <s id="s.009824">Pul­<lb/>uinaria duo reple &longs;tercore gallinarum te­<lb/>nui&longs;&longs;imè trito, inde plumas gallinarum an­<lb/>necte con&longs;uetudo vtrique molles, ac den­<lb/>&longs;as, oua verò capite tenuiore &longs;uprà extante, <lb/><arrow.to.target n="marg1345"/><lb/>colloca &longs;uper alterum puluinar, deinde re­<lb/>liquum &longs;uperpone in loco calido, permitte­<lb/>que immota duobus diebus, pò&longs;t verò ad vi­<lb/>ge&longs;imam v&longs;que diem illa &longs;ic verte, vt vn­<lb/>dique æqualiter foueantur, inde &longs;tata die, <lb/>quæ iuxta vige&longs;imam primam e&longs;t, pipil­<lb/>lantes iam ex ouo &longs;èn&longs;im educito. </s> | <s id="s.009824">Pul­<lb/>uinaria duo reple &longs;tercore gallinarum te­<lb/>nui&longs;&longs;imè trito, inde plumas gallinarum an­<lb/>necte con&longs;uetudo vtrique molles, ac den­<lb/>&longs;as, oua verò capite tenuiore &longs;uprà extante, <lb/><arrow.to.target n="marg1345"/><lb/>colloca &longs;uper alterum puluinar, deinde re­<lb/>liquum &longs;uperpone in loco calido, permitte­<lb/>que immota duobus diebus, pò&longs;t verò ad vi­<lb/>ge&longs;imam v&longs;que diem illa &longs;ic verte, vt vn­<lb/>dique æqualiter foueantur, inde &longs;tata die, <lb/>quæ iuxta vige&longs;imam primam e&longs;t, pipil­<lb/>lantes iam ex ouo &longs;èn&longs;im educito. </s> |
| <s id="s.009825">Nec <lb/>mirum, cùm Ari&longs;toteles narret Syracu&longs;is <lb/>&longs;ub terra foueri, in Ægypto verò nullo au­<lb/>xilio pror&longs;us. </s> | <s id="s.009825">Nec <lb/>mirum, cùm Ari&longs;toteles narret Syracu&longs;is <lb/>&longs;ub terra foueri, in Ægypto verò nullo au­<lb/>xilio pror&longs;us. </s> |
| |
| <s id="s.009831">Ergo neque omnia generant, neque maior <lb/>pars, &longs;iquidem, paucioribus tantus calor in­<lb/>e&longs;t. </s> | <s id="s.009831">Ergo neque omnia generant, neque maior <lb/>pars, &longs;iquidem, paucioribus tantus calor in­<lb/>e&longs;t. </s> |
| <s id="s.009832">Indigent igitur exiguo calore, non plu­<lb/>rimo: &longs;ed exiguus ille &longs;eruari debet. </s> | <s id="s.009832">Indigent igitur exiguo calore, non plu­<lb/>rimo: &longs;ed exiguus ille &longs;eruari debet. </s> |
| <s id="s.009833">Ete­<lb/>nim &longs;i ab ignis calore quod pote&longs;tate viuit, <lb/>viuere verè po&longs;&longs;et, non &longs;olùm in Ægypto, <lb/>& Syracu&longs;is, &longs;ed etiam in Germania pulli <lb/>ignis auxilio educerentur. </s> | <s id="s.009833">Ete­<lb/>nim &longs;i ab ignis calore quod pote&longs;tate viuit, <lb/>viuere verè po&longs;&longs;et, non &longs;olùm in Ægypto, <lb/>& Syracu&longs;is, &longs;ed etiam in Germania pulli <lb/>ignis auxilio educerentur. </s> |
| <s id="s.009834">Quippe anima­<lb/>lium corpora antequàm perficiantur, poten­<lb/><arrow.to.target n="marg1346"/><lb/>tia &longs;unt ad animam, eamque &longs;u&longs;cipere <expan abbr="prõ-pta">pron­<lb/>pta</expan>: cùm verò &longs;u&longs;ceperint, ad ip&longs;as actio­<lb/>nes. </s> | <s id="s.009834">Quippe anima­<lb/>lium corpora antequàm perficiantur, poten­<lb/><arrow.to.target n="marg1346"/><lb/>tia &longs;unt ad animam, eamque &longs;u&longs;cipere <expan abbr="prõ-pta">prom­<lb/>pta</expan>: cùm verò &longs;u&longs;ceperint, ad ip&longs;as actio­<lb/>nes. </s> |
| <s id="s.009835">Quie&longs;cunt autem per &longs;e, & hoc quam­<lb/>diu durat, &longs;omnus dicitur: cum verò quie&longs;­<lb/>cunt, quia abe&longs;t obiectum, tunc verè non <lb/>quie&longs;cunt, &longs;ed requie potiuntur. </s> | <s id="s.009835">Quie&longs;cunt autem per &longs;e, & hoc quam­<lb/>diu durat, &longs;omnus dicitur: cum verò quie&longs;­<lb/>cunt, quia abe&longs;t obiectum, tunc verè non <lb/>quie&longs;cunt, &longs;ed requie potiuntur. </s> |
| <s id="s.009836">Dum verò <lb/>complentur formæ, dumque res generatur, <lb/>imperfectas formas, ab&longs;que numero &longs;ubit: <lb/>&longs;ed quia illæ non agno&longs;cuntur, ni&longs;i per pro­<lb/>pria accidentia, &longs;en&longs;us illarum numerum <lb/>haud comprehendit. </s> | <s id="s.009836">Dum verò <lb/>complentur formæ, dumque res generatur, <lb/>imperfectas formas, ab&longs;que numero &longs;ubit: <lb/>&longs;ed quia illæ non agno&longs;cuntur, ni&longs;i per pro­<lb/>pria accidentia, &longs;en&longs;us illarum numerum <lb/>haud comprehendit. </s> |
| <s id="s.009837">Igitur imperfectæ for­<lb/>mæ numero &longs;unt infinitæ, perfectæ autem <lb/>in <expan abbr="vnoquoq;">vnoquoque</expan> æuo <expan abbr="compreh&etilde;di">comprehendi</expan> numero po&longs;­<lb/>&longs;unt. </s> | <s id="s.009837">Igitur imperfectæ for­<lb/>mæ numero &longs;unt infinitæ, perfectæ autem <lb/>in <expan abbr="vnoquoq;">vnoquoque</expan> æuo <expan abbr="compreh&etilde;di">comprehendi</expan> numero po&longs;­<lb/>&longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.009862">Manife&longs;tum e&longs;t igitur qui &longs;int morbi <lb/><arrow.to.target n="marg1350"/><lb/>contagio&longs;i: circa cutim, vt lepra, p&longs;ora, &longs;ca­<lb/>bies, vitilige: circa pulmones vlcera, & pe­<lb/>ctus, & fauces, & genitalia membra, vt Gal­<lb/><arrow.to.target n="marg1351"/><lb/>lica lues: circa cor & cerebrum, pe&longs;tilentes <lb/>morbi & oculorum inflammationes. </s> | <s id="s.009862">Manife&longs;tum e&longs;t igitur qui &longs;int morbi <lb/><arrow.to.target n="marg1350"/><lb/>contagio&longs;i: circa cutim, vt lepra, p&longs;ora, &longs;ca­<lb/>bies, vitilige: circa pulmones vlcera, & pe­<lb/>ctus, & fauces, & genitalia membra, vt Gal­<lb/><arrow.to.target n="marg1351"/><lb/>lica lues: circa cor & cerebrum, pe&longs;tilentes <lb/>morbi & oculorum inflammationes. </s> |
| <s id="s.009863">Sed re­<lb/>deo vnde digre&longs;&longs;us &longs;um. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.009863">Sed re­<lb/>deo vnde digre&longs;&longs;us &longs;um. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.009864">Vita hominis lon­<lb/>gi&longs;&longs;ima nece&longs;&longs;aria fuit ad omnium contem­<lb/>plationem, atque &longs;cientiam: hæc plerunque <lb/>finitur, &longs;i non antè, annum iuxta <expan abbr="cente&longs;imũ">cente&longs;imum</expan> <lb/>atque vige&longs;imum. </s> | <s id="s.009864">Vita hominis lon­<lb/>gi&longs;&longs;ima nece&longs;&longs;aria fuit ad omnium contem­<lb/>plationem, atque &longs;cientiam: hæc plerunque <lb/>finitur, &longs;i non antè, annum iuxta <expan abbr="cente&longs;imũ">cente&longs;imum</expan> <lb/>atque vige&longs;imum. </s> |
| <s id="s.009865">Sed rarò eò abque <expan abbr="incõ-modo">incon­<lb/>modo</expan> magno peruenire contingit: referunt <lb/>tamen Mo&longs;en ad eam ætatem, ab&longs;que detri­<lb/>mento perueni&longs;&longs;e. </s> | <s id="s.009865">Sed rarò eò abque <expan abbr="incõ-modo">incom­<lb/>modo</expan> magno peruenire contingit: referunt <lb/>tamen Mo&longs;en ad eam ætatem, ab&longs;que detri­<lb/>mento perueni&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="s.009866">Siquidem neque oculus <lb/>debilitatus e&longs;t, nec excidit dens, quæ duo ma­<lb/>ximè incommodo &longs;enes vexare &longs;olent: mul­<lb/>toque minus <expan abbr="mirũ">mirum</expan> e&longs;t, cùm plures ex Iudæis <lb/>po&longs;t ip&longs;um ad eam ætatem, licet non adeò <lb/>integri, peruenerint. </s> | <s id="s.009866">Siquidem neque oculus <lb/>debilitatus e&longs;t, nec excidit dens, quæ duo ma­<lb/>ximè incommodo &longs;enes vexare &longs;olent: mul­<lb/>toque minus <expan abbr="mirũ">mirum</expan> e&longs;t, cùm plures ex Iudæis <lb/>po&longs;t ip&longs;um ad eam ætatem, licet non adeò <lb/>integri, peruenerint. </s> |
| <s id="s.009867">Mo&longs;en enim præter di­<lb/>uinitatem præclarum virum, qui tot annis <lb/>populum adeò contumacem & rudem rexe­<lb/>rit, fui&longs;&longs;e exi&longs;timandum e&longs;t, qui legem adeò <lb/>vtilem illis tradiderit. </s> | <s id="s.009867">Mo&longs;en enim præter di­<lb/>uinitatem præclarum virum, qui tot annis <lb/>populum adeò contumacem & rudem rexe­<lb/>rit, fui&longs;&longs;e exi&longs;timandum e&longs;t, qui legem adeò <lb/>vtilem illis tradiderit. </s> |
| <s id="s.009868">Verùm vitæ longitu­<lb/>do Iudæis contingit ob victus rationem, cùm <lb/>à &longs;ordidis caueant, & cœli &longs;ub quo olim <lb/>degebant temperiem. <lb/><arrow.to.target n="marg1352"/></s> | <s id="s.009868">Verùm vitæ longitu­<lb/>do Iudæis contingit ob victus rationem, cùm <lb/>à &longs;ordidis caueant, & cœli &longs;ub quo olim <lb/>degebant temperiem. <lb/><arrow.to.target n="marg1352"/></s> |
| |
| <s id="s.009877">Si­<lb/>ne anterioribus verò cùm ip&longs;i &longs;cilicet exci­<lb/>di&longs;&longs;ent, po&longs;tremorum nullus erat v&longs;us. </s> | <s id="s.009877">Si­<lb/>ne anterioribus verò cùm ip&longs;i &longs;cilicet exci­<lb/>di&longs;&longs;ent, po&longs;tremorum nullus erat v&longs;us. </s> |
| <s id="s.009878">Ergo <lb/>o&longs;&longs;ibus &longs;icce&longs;centibus radices extenuari illo­<lb/>rum nece&longs;&longs;e fuit, nec &longs;tare poterant, cùm vn­<lb/>dique ab o&longs;&longs;e non comprehendantur: qua­<lb/>mobrem non plus e&longs;t po&longs;&longs;ibile homini den­<lb/>tium carere <expan abbr="incõmodo">incommodo</expan>, quàm &longs;enio, aut mor­<lb/>te. </s> | <s id="s.009878">Ergo <lb/>o&longs;&longs;ibus &longs;icce&longs;centibus radices extenuari illo­<lb/>rum nece&longs;&longs;e fuit, nec &longs;tare poterant, cùm vn­<lb/>dique ab o&longs;&longs;e non comprehendantur: qua­<lb/>mobrem non plus e&longs;t po&longs;&longs;ibile homini den­<lb/>tium carere <expan abbr="incõmodo">incommodo</expan>, quàm &longs;enio, aut mor­<lb/>te. </s> |
| <s id="s.009879">Porrò &longs;iccitatem o&longs;&longs;is procurat continuus <lb/>labor cerebri, vnde mala coctio, & partium <lb/>adiacentium præcox &longs;enecta: igitur <expan abbr="d&etilde;tes">dentes</expan> &longs;ca­<lb/>bros fieri, & tandem decidere nece&longs;&longs;e e&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.009879">Porrò &longs;iccitatem o&longs;&longs;is procurat continuus <lb/>labor cerebri, vnde mala coctio, & partium <lb/>adiacentium præcox &longs;enecta: igitur <expan abbr="d&etilde;tes">dentes</expan> &longs;ca­<lb/>bros fieri, & tandem decidere nece&longs;&longs;e e&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.009880"><expan abbr="Decidũt">Decidunt</expan> autem &longs;emel in pueritia denuo na&longs;­<lb/>cituri, quoniam radix non excidit. </s> | <s id="s.009880"><expan abbr="Decidũt">Decidunt</expan> autem &longs;emel in pueritia denuo na&longs;<lb/>cituri, quoniam radix non excidit. </s> |
| <s id="s.009881">E&longs;t enim <lb/>o&longs;&longs;i mandibulæ ob illius mollitiem iuncta, in <lb/>iam adultis autem plerunque &longs;imul excidit <lb/>etiam radix. </s> | <s id="s.009881">E&longs;t enim <lb/>o&longs;&longs;i mandibulæ ob illius mollitiem iuncta, in <lb/>iam adultis autem plerunque &longs;imul excidit <lb/>etiam radix. </s> |
| <s id="s.009882">Sed &longs;i &longs;olùm frangrantur, & <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>abimo rur&longs;us rena&longs;cuntur. </s> | <s id="s.009882">Sed &longs;i &longs;olùm frangrantur, & <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>abimo rur&longs;us rena&longs;cuntur. </s> |
| <s id="s.009883">Videntur autem <lb/>canibus, & aliis animalibus diuturniores, ac <lb/>firmiores, ob vitæ illorum breuitatem. </s> | <s id="s.009883">Videntur autem <lb/>canibus, & aliis animalibus diuturniores, ac <lb/>firmiores, ob vitæ illorum breuitatem. </s> |
| |
| <s id="s.009890"><margin.target id="marg1353"/>Panis genera <lb/>quinque.</s> | <s id="s.009890"><margin.target id="marg1353"/>Panis genera <lb/>quinque.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009891">Diximus de potuum varietate, pudeat ni­<lb/>&longs;i de panibus etiam dicamus: omitto quòd <lb/>paucæ gentes pane ex pi&longs;cibus &longs;iccatis, & <lb/>malo tritis, inde &longs;nbactis aqua, vt mos e&longs;t, <lb/>vtantur. </s> | <s id="s.009891">Diximus de potuum varietate, pudeat ni­<lb/>&longs;i de panibus etiam dicamus: omitto quòd <lb/>paucæ gentes pane ex pi&longs;cibus &longs;iccatis, & <lb/>malo tritis, inde &longs;ubactis aqua, vt mos e&longs;t, <lb/>vtantur. </s> |
| <s id="s.009892">Quinque &longs;unt è quibus panis fieri <lb/>&longs;olet: iuxta Boream è &longs;iligine, in temperatis, <lb/>ac calidis regionibus è tritico. </s> | <s id="s.009892">Quinque &longs;unt è quibus panis fieri <lb/>&longs;olet: iuxta Boream è &longs;iligine, in temperatis, <lb/>ac calidis regionibus è tritico. </s> |
| <s id="s.009893">Sed duplex <lb/>triticum, A&longs;ianum, quod no&longs;tro nigrius, le­<lb/>uius, ac dulcius exi&longs;tit: nec in &longs;picis na&longs;citur, <lb/>&longs;ed velut milium in coma: nec tamen adeò <lb/>molli, cùm eam plures compleant &longs;picæ. </s> | <s id="s.009893">Sed duplex <lb/>triticum, A&longs;ianum, quod no&longs;tro nigrius, le­<lb/>uius, ac dulcius exi&longs;tit: nec in &longs;picis na&longs;citur, <lb/>&longs;ed velut milium in coma: nec tamen adeò <lb/>molli, cùm eam plures compleant &longs;picæ. </s> |
| <s id="s.009894">In <lb/>occidentali verò India Maizo &longs;emine panem <lb/>conficiunt, ex quo etiam vinum. </s> | <s id="s.009894">In <lb/>occidentali verò India Maizo &longs;emine panem <lb/>conficiunt, ex quo etiam vinum. </s> |
| |
| <s id="s.009905">In locis quibus <lb/>frumento vtimur, &longs;iligo vades e&longs;t: &longs;i illud de­<lb/>ficiat, præs e&longs;t milium pro vtroque. </s> | <s id="s.009905">In locis quibus <lb/>frumento vtimur, &longs;iligo vades e&longs;t: &longs;i illud de­<lb/>ficiat, præs e&longs;t milium pro vtroque. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009906"><margin.target id="marg1355"/>Hynca mor­<lb/>tiferum ve­<lb/>nenum & <lb/>&longs;alutaris. </s> | <s id="s.009906"><margin.target id="marg1355"/>Hyuca mor­<lb/>tiferum ve­<lb/>nenum & <lb/>&longs;alutaris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009907">Vt verò ratio panis generaliter habeatur, <lb/><arrow.to.target n="marg1356"/><lb/>eaque habita, ex quot, quibu&longs;que con&longs;tare <lb/>po&longs;&longs;it, intelligamus, nece&longs;&longs;arium exi&longs;timo <lb/>&longs;cire, quæ propria &longs;int illius. </s> | <s id="s.009907">Vt verò ratio panis generaliter habeatur, <lb/><arrow.to.target n="marg1356"/><lb/>eaque habita, ex quot, quibu&longs;que con&longs;tare <lb/>po&longs;&longs;it, intelligamus, nece&longs;&longs;arium exi&longs;timo <lb/>&longs;cire, quæ propria &longs;int illius. </s> |
| |
| <s id="s.009916"><margin.target id="marg1358"/>Guanaba­<lb/>nus.</s> | <s id="s.009916"><margin.target id="marg1358"/>Guanaba­<lb/>nus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009917">Iam verò &longs;ingula, ac propria quædam <lb/>&longs;unt vniuer&longs;is gentibus, in communi tamen <lb/>ratione conueniunt, non &longs;olùm in his, quæ <lb/><arrow.to.target n="marg1359"/><lb/>ad naturam pertinent, &longs;ec etiam in moribus. <lb/></s> | <s id="s.009917">Iam verò &longs;ingula, ac propria quædam <lb/>&longs;unt vniuer&longs;is gentibus, in communi tamen <lb/>ratione conueniunt, non &longs;olùm in his, quæ <lb/><arrow.to.target n="marg1359"/><lb/>ad naturam pertinent, &longs;ed etiam in moribus. <lb/></s> |
| <s id="s.009918">Pane omnes vtuntur, materia tamen ex qua <lb/>conficitur, varia e&longs;t: omnes potu quodam <lb/>vtuntur &longs;alutari, iucundoque: hic alius ta­<lb/>men, atque alius e&longs;t pro regione. </s> | <s id="s.009918">Pane omnes vtuntur, materia tamen ex qua <lb/>conficitur, varia e&longs;t: omnes potu quodam <lb/>vtuntur &longs;alutari, iucundoque: hic alius ta­<lb/>men, atque alius e&longs;t pro regione. </s> |
| <s id="s.009919">Ita omnes <lb/>fermè dum coniuncti, ac nece&longs;&longs;arij moriun­<lb/>tur, dolorem o&longs;tendunt, mutantque con&longs;ue­<lb/>tam viuendi, & cultus rationem: quo fit vt <lb/>alij barbam nutrant, qui non nutrire &longs;ole­<lb/><arrow.to.target n="marg1360"/><lb/>bant: alij capillos, qui ton&longs;i erant: alij ton­<lb/>dent capillos, qui nutriebant, vt mulieres: <lb/>alij barbam ponunt, qui nutrire &longs;olebant: <lb/>quibus pulla in v&longs;u e&longs;t, his funebris e&longs;t can­<lb/>dida: quibus &longs;plendida, his atra. </s> | <s id="s.009919">Ita omnes <lb/>fermè dum coniuncti, ac nece&longs;&longs;arij moriun­<lb/>tur, dolorem o&longs;tendunt, mutantque con&longs;ue­<lb/>tam viuendi, & cultus rationem: quo fit vt <lb/>alij barbam nutrant, qui non nutrire &longs;ole­<lb/><arrow.to.target n="marg1360"/><lb/>bant: alij capillos, qui ton&longs;i erant: alij ton­<lb/>dent capillos, qui nutriebant, vt mulieres: <lb/>alij barbam ponunt, qui nutrire &longs;olebant: <lb/>quibus pulla in v&longs;u e&longs;t, his funebris e&longs;t can­<lb/>dida: quibus &longs;plendida, his atra. </s> |
| <s id="s.009920">Ita vidimus <lb/>luctus eandem e&longs;&longs;e rationem omnibus, di­<lb/>uer&longs;as tamen e&longs;&longs;e luctus con&longs;uetudines. </s> | <s id="s.009920">Ita vidimus <lb/>luctus eandem e&longs;&longs;e rationem omnibus, di­<lb/>uer&longs;as tamen e&longs;&longs;e luctus con&longs;uetudines. </s> |
| |
| <s id="s.009923">Sum enim <lb/>meorum plus quàm par e&longs;t, amans natura: <lb/>vnde &longs;oror matris meæ Tomaxina, cùm con­<lb/>iugem, & duos filios ac filias totidem pe&longs;te <lb/>ami&longs;i&longs;&longs;et, & neque flere, aut lamentari ex <lb/>more volui&longs;&longs;et, verecundia &longs;orori patris <lb/>mei viri grauis & a&longs;peri, repentè magno <lb/>edito crepitu di&longs;rupta intus mortua cecidit. <lb/></s> | <s id="s.009923">Sum enim <lb/>meorum plus quàm par e&longs;t, amans natura: <lb/>vnde &longs;oror matris meæ Tomaxina, cùm con­<lb/>iugem, & duos filios ac filias totidem pe&longs;te <lb/>ami&longs;i&longs;&longs;et, & neque flere, aut lamentari ex <lb/>more volui&longs;&longs;et, verecundia &longs;orori patris <lb/>mei viri grauis & a&longs;peri, repentè magno <lb/>edito crepitu di&longs;rupta intus mortua cecidit. <lb/></s> |
| <s id="s.009924">Alios &longs;cio qui febre pernicio&longs;a, ob luctum <lb/>fratris di&longs;&longs;imulatum correpti, breui interie­<lb/>re. </s> | <s id="s.009924">Alios &longs;cio qui febre pernicio&longs;a, ob luctum <lb/>fratris di&longs;&longs;imulatum correpti, breui interie­<lb/>re. </s> |
| <s id="s.009925">Et vt res optimè cedat, nec mors &longs;equa­<lb/>tur, cohibiti luctus certum præmium canities <pb pagenum="564" xlink:href="016/01/213.jpg"/>e&longs;t. </s> | <s id="s.009925">Et vt res optimè cedat, nec mors &longs;equa­<lb/>tur, cohibiti luctus certum præmium canities <pb pagenum="564" xlink:href="016/01/213.jpg"/>e&longs;t. </s> |
| <s id="s.009926">Quamobrem vbi paululum impetus re­<lb/>&longs;ederit, philo&longs;ophia te munias, obduraque <lb/>aduerfus dolores illius præceptis. </s> | <s id="s.009926">Quamobrem vbi paululum impetus re­<lb/>&longs;ederit, philo&longs;ophia te munias, obduraque <lb/>aduer&longs;us dolores illius præceptis. </s> |
| <s id="s.009927">Sed illico <lb/>hæc meditari à dolore, neque facilè, neque <lb/>tutum e&longs;t: </s> | <s id="s.009927">Sed illico <lb/>hæc meditari à dolore, neque facilè, neque <lb/>tutum e&longs;t: </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.009930"><margin.target id="marg1361"/>Tria qua li­<lb/>berant homi­<lb/>nem in luctu <lb/>con&longs;titutum­<lb/>à periculo. <lb/></s> | <s id="s.009930"><margin.target id="marg1361"/>Tria qua li­<lb/>berant homi­<lb/>nem in luctu <lb/>con&longs;titutum­<lb/>à periculo. <lb/></s> |
| <s id="s.009931">Mors repen <lb/>tina ob lu­<lb/>ctum &longs;iocum. <lb/></s> | <s id="s.009931">Mors repen<lb/>tina ob lu­<lb/>ctum &longs;iccum. <lb/></s> |
| <s id="s.009932">Damna cohi­<lb/>biti luctus.</s> | <s id="s.009932">Damna cohi­<lb/>biti luctus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.009952">Nam con&longs;tat libros Galeni plurimos, tum <lb/>cæterorum in Arabicam linguam tran&longs;latos <lb/>e&longs;&longs;e, quibus nos caremus. </s> | <s id="s.009952">Nam con&longs;tat libros Galeni plurimos, tum <lb/>cæterorum in Arabicam linguam tran&longs;latos <lb/>e&longs;&longs;e, quibus nos caremus. </s> |
| <s id="s.009953">Et horum etiam <lb/>pars a&longs;que Græco exemplari apud nos e&longs;t, <lb/>quamvis perexigua. </s> | <s id="s.009953">Et horum etiam <lb/>pars a&longs;que Græco exemplari apud nos e&longs;t, <lb/>quamvis perexigua. </s> |
| <s id="s.009954">Multa perierunt incu­<lb/>ria, alia &longs;eruantur etiam abditis in locis. </s> | <s id="s.009954">Multa perierunt incu­<lb/>ria, alia &longs;eruantur etiam abditis in locis. </s> |
| <s id="s.009955">Re­<lb/>fert Mun&longs;terus, in Fuldæ ciuitatis Germaniæ <lb/><arrow.to.target n="marg1364"/><lb/>cœnobio, quod templo adiacet principali, in <lb/>quo beatus Bonifacius, qui Germanos ad <lb/>Chri&longs;ti fidem vertit, &longs;itus e&longs;t, bibliothe­<lb/>cam e&longs;&longs;e à Carolo Magno annis iam &longs;eptin­<lb/>gentis in&longs;tructam omni librorum genere, at­<lb/>que adhud extare. </s> | <s id="s.009955">Re­<lb/>fert Mun&longs;terus, in Fuldæ ciuitatis Germaniæ <lb/><arrow.to.target n="marg1364"/><lb/>cœnobio, quod templo adiacet principali, in <lb/>quo beatus Bonifacius, qui Germanos ad <lb/>Chri&longs;ti fidem vertit, &longs;itus e&longs;t, bibliothe­<lb/>cam e&longs;&longs;e à Carolo Magno annis iam &longs;eptin­<lb/>gentis in&longs;tructam omni librorum genere, at­<lb/>que adhuc extare. </s> |
| <s id="s.009956">Ita latent vndique monu­<lb/>menta magnorum virorum, lingui&longs;que &longs;er­<lb/>uantur, modò non indigenarum, modò ne­<lb/>que propriis. </s> | <s id="s.009956">Ita latent vndique monu­<lb/>menta magnorum virorum, lingui&longs;que &longs;er­<lb/>uantur, modò non indigenarum, modò ne­<lb/>que propriis. </s> |
| <s id="s.009957">E&longs;t enim Germanis idem tri­<lb/>plex v&longs;us linguarum qui omnibus aliis. </s> | <s id="s.009957">E&longs;t enim Germanis idem tri­<lb/>plex v&longs;us linguarum qui omnibus aliis. </s> |
| <s id="s.009958">Nec <lb/>&longs;olùm legendi, &longs;cribendiquenotis, ac loquen­<lb/>di differunt gentes, &longs;ed & &longs;cribendi modis. <lb/><arrow.to.target n="marg1365"/><lb/>Nam Latini à dextra in &longs;ini&longs;tram, Hebræi à <lb/>&longs;ini&longs;tra tendunt &longs;cribentes in dextram. </s> | <s id="s.009958">Nec <lb/>&longs;olùm legendi, &longs;cribendiquenotis, ac loquen­<lb/>di differunt gentes, &longs;ed & &longs;cribendi modis. <lb/><arrow.to.target n="marg1365"/><lb/>Nam Latini à dextra in &longs;ini&longs;tram, Hebræi à <lb/>&longs;ini&longs;tra tendunt &longs;cribentes in dextram. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.009984">Emaculantur igitur primùm dentes tar­<lb/>taro in aquam mutato, dum marmoreo <lb/>va&longs;e &longs;epelitur. </s> | <s id="s.009984">Emaculantur igitur primùm dentes tar­<lb/>taro in aquam mutato, dum marmoreo <lb/>va&longs;e &longs;epelitur. </s> |
| <s id="s.009985">Idem ex aqua, quæ primò de­<lb/>cidit ex de&longs;tillatione haliniri, alumini&longs;que. <lb/></s> | <s id="s.009985">Idem ex aqua, quæ primò de­<lb/>cidit ex de&longs;tillatione halinitri, alumini&longs;que. <lb/></s> |
| <s id="s.009986">Sen&longs;im quoque mundantur, &longs;i radice ma­<lb/>luæ a&longs;&longs;iduè fricentur. </s> | <s id="s.009986">Sen&longs;im quoque mundantur, &longs;i radice ma­<lb/>luæ a&longs;&longs;iduè fricentur. </s> |
| <s id="s.009987">Et illud præ&longs;tanti&longs;&longs;i­<lb/>mum, quòd mollitiem gingiuas non ero­<lb/>dit, & dentes ob a&longs;peritatem purgat, exper­<lb/>tumque e&longs;t. </s> | <s id="s.009987">Et illud præ&longs;tanti&longs;&longs;i­<lb/>mum, quòd mollitiem gingiuas non ero­<lb/>dit, & dentes ob a&longs;peritatem purgat, exper­<lb/>tumque e&longs;t. </s> |
| <s id="s.009988">Cru&longs;ta panis tantum aduritur, <lb/>vt vertatur in carbones, deinde contu&longs;a af­<lb/>fricentur dentes, aquaque nitida lauentur. </s> | <s id="s.009988">Cru&longs;ta panis tantum aduritur, <lb/>vt vertatur in carbones, deinde contu&longs;a af­<lb/>fricentur dentes, aquaque nitida lauentur. </s> |
| |
| <s id="s.009997">Pinguedini recenti quan­<lb/>tum ponderis habet, atque in&longs;uper dimi­<lb/>dium amarici, maioranam vulgus vocat, aut <lb/>ro&longs;arum, aut myrti foliorum, aut cyperi <lb/>contundendo immi&longs;ce, & in pa&longs;tillos diui­<lb/>de, recondéque mero &longs;pargens in va&longs;e con­<lb/>clu&longs;a in vmbra per horas 24. plus, minu&longs;­<lb/>ve: inde aqua &longs;uperiniecta pa&longs;tillis coque <lb/>leniter, atque cola. </s> | <s id="s.009997">Pinguedini recenti quan­<lb/>tum ponderis habet, atque in&longs;uper dimi­<lb/>dium amarici, maioranam vulgus vocat, aut <lb/>ro&longs;arum, aut myrti foliorum, aut cyperi <lb/>contundendo immi&longs;ce, & in pa&longs;tillos diui­<lb/>de, recondéque mero &longs;pargens in va&longs;e con­<lb/>clu&longs;a in vmbra per horas 24. plus, minu&longs;­<lb/>ve: inde aqua &longs;uperiniecta pa&longs;tillis coque <lb/>leniter, atque cola. </s> |
| <s id="s.009998">Inde rur&longs;us cùm dimi­<lb/>dio maiore pondere eiu&longs;dem odoratæ her­<lb/>bæ quali&longs;cunque fuerit in mundo va&longs;e con­<lb/>tu&longs;am, & in fru&longs;ta diui&longs;am reponito, per­<lb/>mittóque coniectam horis totidem. </s> | <s id="s.009998">Inde rur&longs;us cùm dimi­<lb/>dio maiore pondere eiu&longs;dem odoratæ her­<lb/>bæ quali&longs;cunque fuerit in mundo va&longs;e con­<lb/>tu&longs;am, & in fru&longs;ta diui&longs;am reponito, per­<lb/>mittóque coniectam horis totidem. </s> |
| <s id="s.009999">De­<lb/>mùm fru&longs;ta collecta &longs;uperiniecta aqua co­<lb/>quito, reponitóque colatam, denuò addens <lb/>odoratam herbam: ac id dum ter, quaterve <lb/>feceris, odorémque combiberit, quod puri&longs;­<lb/>&longs;imum e&longs;t, &longs;eruato, addens &longs;i libet garyo­<lb/>phyllum, crocúmve, aut mo&longs;chum, aut <lb/>zibethum. </s> | <s id="s.009999">De­<lb/>mùm fru&longs;ta collecta &longs;uperiniecta aqua co­<lb/>quito, reponitóque colatam, denuò addens <lb/>odoratam herbam: ac id dum ter, quaterve <lb/>feceris, odorémque combiberit, quod puri&longs;­<lb/>&longs;imum e&longs;t, &longs;eruato, addens &longs;i libet garyo­<lb/>phyllum, crocúmve, aut mo&longs;chum, aut <lb/>zibethum. </s> |
| <s id="s.010000">Semper autem vino fru&longs;ta a&longs;­<lb/>pergi debent eoque odorato, vt melius odo­<lb/>rem pinguedo combibat. </s> | <s id="s.010000">Semper autem vino fru&longs;ta a&longs;<lb/>pergi debent eoque odorato, vt melius odo­<lb/>rem pinguedo combibat. </s> |
| <s id="s.010001">Aliter pinguedo <lb/>cum vino, cui odorata infu&longs;a fuerint, &longs;æ­<lb/>pius excoquitur, donec odorem &longs;u&longs;ceperit: <lb/>nam vinum celerius aqua, & odorem pro­<lb/>prium pinguedinis tollit, & aromatum odo­<lb/>re illam imbuit, & ne putre&longs;cat aut ranci­<lb/>da fiat, quod ( vt dixi <emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/> vitium pinguedi­<lb/>num proprium e&longs;t, magis prohibet. </s> | <s id="s.010001">Aliter pinguedo <lb/>cum vino, cui odorata infu&longs;a fuerint, &longs;æ­<lb/>pius excoquitur, donec odorem &longs;u&longs;ceperit: <lb/>nam vinum celerius aqua, & odorem pro­<lb/>prium pinguedinis tollit, & aromatum odo­<lb/>re illam imbuit, & ne putre&longs;cat aut ranci­<lb/>da fiat, quod ( vt dixi <emph type="italics"/>)<emph.end type="italics"/> vitium pinguedi­<lb/>num proprium e&longs;t, magis prohibet. </s> |
| <s id="s.010002">Huius <lb/><arrow.to.target n="marg1374"/><lb/>generis e&longs;t compo&longs;itio pigmentariorum po­<lb/>mata appellata, quæ molles manus reddit, <lb/>prohibet rugas, atque &longs;ci&longs;&longs;uras in eis, tum <lb/>lab is, & odorem bonum præ&longs;tat. </s> | <s id="s.010002">Huius <lb/><arrow.to.target n="marg1374"/><lb/>generis e&longs;t compo&longs;itio pigmentariorum po­<lb/>mata appellata, quæ molles manus reddit, <lb/>prohibet rugas, atque &longs;ci&longs;&longs;uras in eis, tum <lb/>lab is, & odorem bonum præ&longs;tat. </s> |
| <s id="s.010003">Et &longs;ca­<lb/>biem pellit, maximè &longs;i &longs;tyrax, quam liqui­<lb/>dam vocant, tertia ex parte addatur. </s> | <s id="s.010003">Et &longs;ca­<lb/>biem pellit, maximè &longs;i &longs;tyrax, quam liqui­<lb/>dam vocant, tertia ex parte addatur. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010016">Ea <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;unt mon&longs;tra. </s> | <s id="s.010016">Ea <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;unt mon&longs;tra. </s> |
| <s id="s.010017">Horum plura &longs;unt <lb/><arrow.to.target n="marg1375"/><lb/>genera, <expan abbr="neq;">neque</expan> enim in &longs;pecies referuntur, <expan abbr="quã-obrem">quan­<lb/>obrem</expan> in <expan abbr="finitarũ">finitarum</expan> &longs;unt &longs;pecierum. </s> | <s id="s.010017">Horum plura &longs;unt <lb/><arrow.to.target n="marg1375"/><lb/>genera, <expan abbr="neq;">neque</expan> enim in &longs;pecies referuntur, <expan abbr="quã-obrem">quam­<lb/>obrem</expan> in <expan abbr="finitarũ">finitarum</expan> &longs;unt &longs;pecierum. </s> |
| <s id="s.010018">Referunt in <lb/>Cracouia infantem natum cum promu&longs;cide <lb/>na&longs;i loco, oculis rotundis atque alatis, auri­<lb/>bus a&longs;ininis, aliis duobus oculis &longs;upra vmbi­<lb/>licum, cauda muris, &longs;ed bifida, <expan abbr="adeóq;">adeóque</expan> longa, <lb/>vt caput &longs;uperexcederet, manus <expan abbr="pedé&longs;q;">pedé&longs;que</expan> qua­<lb/>ternis digitis, ad vnguem accipitris digitis <lb/>&longs;imillimis, &longs;ed tres membranæ velut an&longs;eri­<lb/>ni colligabantur. </s> | <s id="s.010018">Referunt in <lb/>Cracouia infantem natum cum promu&longs;cide <lb/>na&longs;i loco, oculis rotundis atque alatis, auri­<lb/>bus a&longs;ininis, aliis duobus oculis &longs;upra vmbi­<lb/>licum, cauda muris, &longs;ed bifida, <expan abbr="adeóq;">adeóque</expan> longa, <lb/>vt caput &longs;uperexcederet, manus <expan abbr="pedé&longs;q;">pedé&longs;que</expan> qua­<lb/>ternis digitis, ad vnguem accipitris digitis <lb/>&longs;imillimis, &longs;ed tres membranæ velut an&longs;eri­<lb/>ni colligabantur. </s> |
| <s id="s.010019">Sub alis, & intra cubitos, <lb/>& &longs;upra genua &longs;ingula capita canum pro­<lb/>minebant, vt e&longs;&longs;ent omninò numero &longs;ex. </s> | <s id="s.010019">Sub alis, & intra cubitos, <lb/>& &longs;upra genua &longs;ingula capita canum pro­<lb/>minebant, vt e&longs;&longs;ent omninò numero &longs;ex. </s> |
| <s id="s.010020">Su­<lb/>peruixi&longs;&longs;e tribus horis ferunt tam <expan abbr="horrendũ">horrendum</expan> <lb/>mon&longs;trum: adeò vt mirari minimè opus &longs;it, <lb/>quòd Pau&longs;anias dicat, &longs;ua ætate mulieres <lb/>mon&longs;tra peperi&longs;&longs;e Minotauro longè horri­<lb/>biliora Sed tamen illud mirum e&longs;t, quòd de <lb/>his tanquam de &longs;uperuicturis mentionem <lb/>fecerit: nam Minotaurus, &longs;i modò fabula non <lb/>e&longs;t, quod magis reor, &longs;uperuixi&longs;&longs;e v&longs;que ad <lb/>adultam fertur ætatem. </s> | <s id="s.010020">Su­<lb/>peruixi&longs;&longs;e tribus horis ferunt tam <expan abbr="horrendũ">horrendum</expan> <lb/>mon&longs;trum: adeò vt mirari minimè opus &longs;it, <lb/>quòd Pau&longs;anias dicat, &longs;ua ætate mulieres <lb/>mon&longs;tra peperi&longs;&longs;e Minotauro longè horri­<lb/>biliora Sed tamen illud mirum e&longs;t, quòd de <lb/>his tanquam de &longs;uperuicturis mentionem <lb/>fecerit: nam Minotaurus, &longs;i modò fabula non <lb/>e&longs;t, quod magis reor, &longs;uperuixi&longs;&longs;e v&longs;que ad <lb/>adultam fertur ætatem. </s> |
| |
| <s id="s.010023">Superuixit hoc mon&longs;trum tamen v&longs;que ad <lb/>annum decimum. </s> | <s id="s.010023">Superuixit hoc mon&longs;trum tamen v&longs;que ad <lb/>annum decimum. </s> |
| <s id="s.010024">Altera mortua, atque ab <lb/>alia viuente exci&longs;a, quæ &longs;upererat, & ip&longs;a <lb/>mortua e&longs;t: &longs;eu timore, &longs;eu pedore, &longs;eu ani­<lb/>mi mole&longs;tia, quam mi&longs;era, dum altera egro­<lb/>taret contabe&longs;cens &longs;u&longs;ceperat, extincta &longs;it, <lb/><arrow.to.target n="marg1376"/><lb/>incertum e&longs;t. </s> | <s id="s.010024">Altera mortua, atque ab <lb/>alia viuente exci&longs;a, quæ &longs;upererat, & ip&longs;a <lb/>mortua e&longs;t: &longs;eu timore, &longs;eu pedore, &longs;eu ani­<lb/>mi mole&longs;tia, quam mi&longs;era, dum altera egro­<lb/>taret contabe&longs;cens &longs;u&longs;ceperat, extincta &longs;it, <lb/><arrow.to.target n="marg1376"/><lb/>incertum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.010025">Certius illud e&longs;t, quòd à mul­<lb/>tis quæ&longs;itum e&longs;t &longs;æpiùs, prægnantium affe­<lb/>ctus fœtus, qui in vtero &longs;unt po&longs;&longs;e vitiare: <lb/>vnde tot maculæ infantibus vini, &longs;u illæ cu­<lb/>tis, punicorum malorum, ac talium. </s> | <s id="s.010025">Certius illud e&longs;t, quòd à mul­<lb/>tis quæ&longs;itum e&longs;t &longs;æpiùs, prægnantium affe­<lb/>ctus fœtus, qui in vtero &longs;unt po&longs;&longs;e vitiare: <lb/>vnde tot maculæ infantibus vini, &longs;u illæ cu­<lb/>tis, punicorum malorum, ac talium. </s> |
| <s id="s.010026">Nam <lb/>quum mater harum puellarum concu&longs;&longs;a ti­<lb/>more imaginem collifi capitis retineret, ca­<lb/>pita puellarum in vnum coierunt. </s> | <s id="s.010026">Nam <lb/>quum mater harum puellarum concu&longs;&longs;a ti­<lb/>more imaginem colli&longs;i capitis retineret, ca­<lb/>pita puellarum in vnum coierunt. </s> |
| <s id="s.010027">Neque <lb/>enim id concu&longs;&longs;ione &longs;ola factum credide­<lb/>rim, quanquam non parum ad hoc contu­<lb/>lerit: quoniam &longs;æpius mulieres maiore im­<lb/>petu collidunt ventrem, quàm tunc quum <lb/>caput illa colli&longs;it: nec tamen gemini vnà <lb/>coëunt. </s> | <s id="s.010027">Neque <lb/>enim id concu&longs;&longs;ione &longs;ola factum credide­<lb/>rim, quanquam non parum ad hoc contu­<lb/>lerit: quoniam &longs;æpius mulieres maiore im­<lb/>petu collidunt ventrem, quàm tunc quum <lb/>caput illa colli&longs;it: nec tamen gemini vnà <lb/>coëunt. </s> |
| <s id="s.010028">Nam &longs;i modò concu&longs;io cau&longs;a hu­<lb/>ius fuit, non iam capitis, &longs;ed dum caput <lb/>alliditur, dor&longs;i, vel ventris. </s> | <s id="s.010028">Nam &longs;i modò concu&longs;io cau&longs;a hu­<lb/>ius fuit, non iam capitis, &longs;ed dum caput <lb/>alliditur, dor&longs;i, vel ventris. </s> |
| <s id="s.010029">Superuixi&longs;&longs;e ex <lb/>mon&longs;tris &longs;olum eum con&longs;tat, qui puelli <lb/>medietatem ab vmbilico inferius incertam <lb/>habuit, adeò vt penè puelli <expan abbr="&etilde;tiam">entiam</expan> min­<lb/>geret. </s> | <s id="s.010029">Superuixi&longs;&longs;e ex <lb/>mon&longs;tris &longs;olum eum con&longs;tat, qui puelli <lb/>medietatem ab vmbilico inferius incertam <lb/>habuit, adeò vt penè puelli <expan abbr="&etilde;tiam">etiam</expan> min­<lb/>geret. </s> |
| <s id="s.010030">Circumuagabatur hoc mon&longs;trum, <lb/>iuuenis vige&longs;imum quintum annum præfe­<lb/>rebat, puelli pars in&longs;erta qualis agentis <lb/>decimum annum, &longs;eu crura, &longs;eu pedes in&longs;pi­<lb/>ceres. </s> | <s id="s.010030">Circumuagabatur hoc mon&longs;trum, <lb/>iuuenis vige&longs;imum quintum annum præfe­<lb/>rebat, puelli pars in&longs;erta qualis agentis <lb/>decimum annum, &longs;eu crura, &longs;eu pedes in&longs;pi­<lb/>ceres. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.010103">An igitur <lb/>calor, an anima? </s> | <s id="s.010103">An igitur <lb/>calor, an anima? </s> |
| <s id="s.010104">Melius e&longs;t igitur calorem <lb/>dicere, vt in&longs;trumentum, animam autem <lb/>vt primum mouens<emph type="italics"/>:<emph.end type="italics"/> neque enim calor in <lb/>contraria diducere aliquid pote&longs;t, anima ve­<lb/>rò pote&longs;t. </s> | <s id="s.010104">Melius e&longs;t igitur calorem <lb/>dicere, vt in&longs;trumentum, animam autem <lb/>vt primum mouens<emph type="italics"/>:<emph.end type="italics"/> neque enim calor in <lb/>contraria diducere aliquid pote&longs;t, anima ve­<lb/>rò pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.010105">Similis igitur e&longs;t cœli motui, & <lb/>quòd ab anima, & quòd reditum habet, & <lb/>quia nunquam ce&longs;&longs;at, & æqualis e&longs;t. </s> | <s id="s.010105">Similis igitur e&longs;t cœli motui, & <lb/>quòd ab anima, & quòd reditum habet, & <lb/>quia nunquam ce&longs;&longs;at, & æqualis e&longs;t. </s> |
| <s id="s.010106">Sed ta­<lb/>men hic compo&longs;itus extractu, & impul&longs;u, <lb/>ille &longs;implex: hic non circularis, &longs;ed à cen­<lb/>tro, & ad centrum, ille circularis: hic pro <lb/>a&longs;fectibus mutatur, ille e&longs;t ab&longs;que muta­<lb/>tione: hic medio caloris fit, ille ab anima <lb/>ip&longs;a: reliquæ differentiæ inter hunc, & il­<lb/>lum &longs;unt mortalitatis detrimenta. </s> | <s id="s.010106">Sed ta­<lb/>men hic compo&longs;itus extractu, & impul&longs;u, <lb/>ille &longs;implex: hic non circularis, &longs;ed à cen­<lb/>tro, & ad centrum, ille circularis: hic pro <lb/>affectibus mutatur, ille e&longs;t ab&longs;que muta­<lb/>tione: hic medio caloris fit, ille ab anima <lb/>ip&longs;a: reliquæ differentiæ inter hunc, & il­<lb/>lum &longs;unt mortalitatis detrimenta. </s> |
| <s id="s.010107">Porrò ani, <lb/>mi affectus calorem mouent, inde in&longs;tru­<lb/>mento moto cordis corpus moueri nece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;t, ita ex &longs;olis animi affectibus totum cor­<lb/>pus manife&longs;tè immutatur. </s> | <s id="s.010107">Porrò ani, <lb/>mi affectus calorem mouent, inde in&longs;tru­<lb/>mento moto cordis corpus moueri nece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;t, ita ex &longs;olis animi affectibus totum cor­<lb/>pus manife&longs;tè immutatur. </s> |
| <s id="s.010108">Affectus verò ip&longs;i <lb/>ad nos per &longs;en&longs;us adueniunt, de quibus nunc <lb/>dicendum e&longs;t. </s> | <s id="s.010108">Affectus verò ip&longs;i <lb/>ad nos per &longs;en&longs;us adueniunt, de quibus nunc <lb/>dicendum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.010119">Quæ autem pro­<lb/>xima, vel exterius occurrunt, horumque gra­<lb/>tia &longs;en&longs;us tactus e&longs;t con&longs;titutus: vel intùs <lb/>a&longs;&longs;umuntur, & ea cùm non ni&longs;i nobis vo­<lb/>lentibus intus a&longs;&longs;umantur, olfactu antea ex­<lb/>plorare &longs;atis e&longs;t: nam iam a&longs;&longs;umpta, gu&longs;tus <lb/>depræhendit. </s> | <s id="s.010119">Quæ autem pro­<lb/>xima, vel exterius occurrunt, horumque gra­<lb/>tia &longs;en&longs;us tactus e&longs;t con&longs;titutus: vel intùs <lb/>a&longs;&longs;umuntur, & ea cùm non ni&longs;i nobis vo­<lb/>lentibus intus a&longs;&longs;umantur, olfactu antea ex­<lb/>plorare &longs;atis e&longs;t: nam iam a&longs;&longs;umpta, gu&longs;tus <lb/>depræhendit. </s> |
| <s id="s.010120">Ea verò quæ non tanguntur, <lb/>occurrunt autem, vt fugere po&longs;&longs;emus, cum <lb/>directè obuiant, vi&longs;u præuidentur: cum au­<lb/>tem ex obliquo, aërem mouere coguntur <lb/>atque &longs;trepitum facere, cui auditus præfici­<lb/>tur. </s> | <s id="s.010120">Ea verò quæ non tanguntur, <lb/>occurrunt autem, vt fugere po&longs;&longs;emus, cum <lb/>directè obuiant, vi&longs;u præuidentur: cum au­<lb/>tem ex obliquo, aërem mouere coguntur <lb/>atque &longs;trepitum facere, cui auditus præfici­<lb/>tur. </s> |
| <s id="s.010121">Manife&longs;tum e&longs;t igitur, quòd quinque <lb/>&longs;en&longs;ibus opus nobis, & animalibus perfe­<lb/>ctioribus erat: &longs;extum autem &longs;i natura con­<lb/>&longs;titui&longs;&longs;et, nulli v&longs;ui futurum. </s> | <s id="s.010121">Manife&longs;tum e&longs;t igitur, quòd quinque <lb/>&longs;en&longs;ibus opus nobis, & animalibus perfe­<lb/>ctioribus erat: &longs;extum autem &longs;i natura con­<lb/>&longs;titui&longs;&longs;et, nulli v&longs;ui futurum. </s> |
| <s id="s.010122">Itaque tantum <lb/>erunt quinque &longs;enfius. </s> | <s id="s.010122">Itaque tantum <lb/>erunt quinque &longs;en&longs;ius. </s> |
| <s id="s.010123">Tentauit & hoc Ari­<lb/>&longs;toteles demon&longs;trare, &longs;ed communibus a&longs;­<lb/>&longs;umptionibus v&longs;us e&longs;t. </s> | <s id="s.010123">Tentauit & hoc Ari­<lb/>&longs;toteles demon&longs;trare, &longs;ed communibus a&longs;­<lb/>&longs;umptionibus v&longs;us e&longs;t. </s> |
| <s id="s.010124">Verum verò præter <lb/>hæc quinque &longs;en&longs;ilia nullum aliud in rebus <lb/>&longs;it, ex finis ratione, quanquam per&longs;picuum <lb/>videatur, magnam tamen habet ambigui­<lb/>tatem: ne non lateat aliqua qualitas no­<lb/>bis ignota: velut & id quo canes depræ­<lb/>hendunt dominos, quanquam ad odorem <lb/>pertinere videatur, an fortè melius e&longs;t ali­</s> | <s id="s.010124">Verum verò præter <lb/>hæc quinque &longs;en&longs;ilia nullum aliud in rebus <lb/>&longs;it, ex finis ratione, quanquam per&longs;picuum <lb/>videatur, magnam tamen habet ambigui­<lb/>tatem: ne non lateat aliqua qualitas no­<lb/>bis ignota: velut & id quo canes depræ­<lb/>hendunt dominos, quanquam ad odorem <lb/>pertinere videatur, an fortè melius e&longs;t ali­</s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.010130"><margin.target id="marg1388"/>Sen&longs;us tactus <lb/>obiecta.</s> | <s id="s.010130"><margin.target id="marg1388"/>Sen&longs;us tactus <lb/>obiecta.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010131"><margin.target id="marg1389"/>Ooulus &longs;ex <lb/>cau&longs;is præ­<lb/>&longs;tantior aliis <lb/>&longs;en&longs;ibus.</s> | <s id="s.010131"><margin.target id="marg1389"/>Ouulus &longs;ex <lb/>cau&longs;is præ­<lb/>&longs;tantior aliis <lb/>&longs;en&longs;ibus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010132">Nobili&longs;&longs;imus autem vi&longs;us inter omnia, <lb/>quæ exterius comprehendunt: quòd procul <lb/>magis, quòd plura, quòd exqui&longs;itius, quòd <lb/>celerius, quòd &longs;ub pluribus differentiis, <lb/>quòd diuinius. </s> | <s id="s.010132">Nobili&longs;&longs;imus autem vi&longs;us inter omnia, <lb/>quæ exterius comprehendunt: quòd procul <lb/>magis, quòd plura, quòd exqui&longs;itius, quòd <lb/>celerius, quòd &longs;ub pluribus differentiis, <lb/>quòd diuinius. </s> |
| |
| <s id="s.010148">&longs;piritus etiam in calido vel &longs;icco tam tenues <lb/>con&longs;umpti fui&longs;&longs;ent. </s> | <s id="s.010148">&longs;piritus etiam in calido vel &longs;icco tam tenues <lb/>con&longs;umpti fui&longs;&longs;ent. </s> |
| <s id="s.010149">Nec nece&longs;&longs;aria fuit &longs;icci­<lb/><arrow.to.target n="marg1393"/><lb/>tas ad continendum &longs;pecies, vt iudicium &longs;e­<lb/>quatur, cum lux ac lumen maneant. </s> | <s id="s.010149">Nec nece&longs;&longs;aria fuit &longs;icci­<lb/><arrow.to.target n="marg1393"/><lb/>tas ad continendum &longs;pecies, vt iudicium &longs;e­<lb/>quatur, cum lux ac lumen maneant. </s> |
| <s id="s.010150">Sonus <lb/>verò cùm haud maneat, &longs;eruari in &longs;en&longs;u de­<lb/>buit, vt iudicium &longs;equeretur: ob id &longs;onus in <lb/>&longs;icco po&longs;itus fuit. </s> | <s id="s.010150">Sonus <lb/>verò cùm haud maneat, &longs;eruari in &longs;en&longs;u de­<lb/>buit, vt iudicium &longs;equeretur: ob id &longs;onus in <lb/>&longs;icco po&longs;itus fuit. </s> |
| <s id="s.010151">Igitur quia oculus in fiigi­<lb/>do, & humido, odoratus facultas in calido, & <pb pagenum="571" xlink:href="016/01/218.jpg"/>&longs;icco &longs;unt con&longs;tituta, atque in propinquis <lb/>locis, qui benè ac procul vident, debilem <lb/>habent olfactum: & qui benè olfaciunt, <lb/>plerunque haud procul vident: lumine igi­<lb/><arrow.to.target n="marg1394"/><lb/>tur oculus ac colore vtitur. </s> | <s id="s.010151">Igitur quia oculus in frigi­<lb/>do, & humido, odoratus facultas in calido, & <pb pagenum="571" xlink:href="016/01/218.jpg"/>&longs;icco &longs;unt con&longs;tituta, atque in propinquis <lb/>locis, qui benè ac procul vident, debilem <lb/>habent olfactum: & qui benè olfaciunt, <lb/>plerunque haud procul vident: lumine igi­<lb/><arrow.to.target n="marg1394"/><lb/>tur oculus ac colore vtitur. </s> |
| <s id="s.010152">Sed coloris plu­<lb/>ra &longs;unt genera. </s> | <s id="s.010152">Sed coloris plu­<lb/>ra &longs;unt genera. </s> |
| <s id="s.010153">Ari&longs;toteles in &longs;eptem diui­<lb/>dit, ei&longs;que totidem coaptat &longs;apores, vt iu­<lb/>cundi&longs;&longs;imi iucundi&longs;&longs;imis, tri&longs;ti&longs;&longs;imi tri&longs;ti&longs;&longs;i­<lb/>mis, medij mediis re&longs;pondeant. </s> | <s id="s.010153">Ari&longs;toteles in &longs;eptem diui­<lb/>dit, ei&longs;que totidem coaptat &longs;apores, vt iu­<lb/>cundi&longs;&longs;imi iucundi&longs;&longs;imis, tri&longs;ti&longs;&longs;imi tri&longs;ti&longs;&longs;i­<lb/>mis, medij mediis re&longs;pondeant. </s> |
| <s id="s.010154">Nos po&longs;t­<lb/>quam ad &longs;eptem redegi&longs;&longs;e con&longs;peximus, <lb/>cùm nullum numeris tribuat honorem, rati <lb/>è numero erraticarum &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e, erraticis <lb/>colores, & &longs;apores dicauimus. <lb/><emph type="italics"/>Albus flauus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Dulcis pinguis<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Venus<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Croceus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Au&longs;terus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Iupiter<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Puniceus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Acerbus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Luna<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Purpureus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Acidus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Mercurius.<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Viridis<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Acutus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Sol<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Caruleus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Sal&longs;us<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Mars<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Niger fu&longs;cus.<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Amarus a&longs;per<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Saturnus.<emph.end type="italics"/><lb/><arrow.to.target n="marg1395"/><!-- KEEP S--></s> | <s id="s.010154">Nos po&longs;t­<lb/>quam ad &longs;eptem redegi&longs;&longs;e con&longs;peximus, <lb/>cùm nullum numeris tribuat honorem, rati <lb/>è numero erraticarum &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e, erraticis <lb/>colores, & &longs;apores dicauimus. <lb/><emph type="italics"/>Albus flauus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Dulcis pinguis<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Venus<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Croceus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Au&longs;terus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Iupiter<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Puniceus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Acerbus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Luna<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Purpureus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Acidus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Mercurius.<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Viridis<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Acutus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Sol<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Caruleus<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Sal&longs;us<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Mars<emph.end type="italics"/><lb/><emph type="italics"/>Niger fu&longs;cus.<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Amarus a&longs;per<emph.end type="italics"/> <emph type="italics"/>Saturnus.<emph.end type="italics"/><lb/><arrow.to.target n="marg1395"/><!-- KEEP S--></s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010162">Sed cur non in odoribus ac &longs;onis, & &longs;en­<lb/>&longs;ibilibus qualitatibus totidem genera? </s> | <s id="s.010162">Sed cur non in odoribus ac &longs;onis, & &longs;en­<lb/>&longs;ibilibus qualitatibus totidem genera? </s> |
| <s id="s.010163">In <lb/>&longs;en&longs;ibilibus quidem qualitatibus plura erant <lb/>&longs;en&longs;u&longs;que tactus non vnus e&longs;t: nam &longs;en&longs;us <lb/>tactus quadruplex videtur. </s> | <s id="s.010163">In <lb/>&longs;en&longs;ibilibus quidem qualitatibus plura erant <lb/>&longs;en&longs;u&longs;que tactus non vnus e&longs;t: nam &longs;en&longs;us <lb/>tactus quadruplex videtur. </s> |
| <s id="s.010164">Vnus qui cali­<lb/>lidum, frigidum, humens, &longs;iccumque diiu­<lb/>dicat. </s> | <s id="s.010164">Vnus qui cali­<lb/>dum, frigidum, humens, &longs;iccumque diiu­<lb/>dicat. </s> |
| <s id="s.010165">Secundus, qui dolorem agno&longs;cit, & <lb/>voluptatem. </s> | <s id="s.010165">Secundus, qui dolorem agno&longs;cit, & <lb/>voluptatem. </s> |
| <s id="s.010166">Tertius autem, qui propriè <lb/>Veneris gaudia percipit, cùm nulla alia cor­<lb/>poris parte talem affectum, aut illi &longs;imilem <lb/>&longs;entiamus. </s> | <s id="s.010166">Tertius autem, qui propriè <lb/>Veneris gaudia percipit, cùm nulla alia cor­<lb/>poris parte talem affectum, aut illi &longs;imilem <lb/>&longs;entiamus. </s> |
| <s id="s.010167">Quartus e&longs;t, qui graue & leue <lb/>di&longs;tinguit. </s> | <s id="s.010167">Quartus e&longs;t, qui graue & leue <lb/>di&longs;tinguit. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010174">Quanta verò po&longs;&longs;it oculus, vel his duo­<lb/>bus accipe ex perimentis. </s> | <s id="s.010174">Quanta verò po&longs;&longs;it oculus, vel his duo­<lb/>bus accipe ex perimentis. </s> |
| <s id="s.010175">Primò quidem cùm <lb/>&longs;peculo altitudinem, & di&longs;tantiam turris, in­<lb/>de etiam profundum maris metiri poteris. <lb/></s> | <s id="s.010175">Primò quidem cùm <lb/>&longs;peculo altitudinem, & di&longs;tantiam turris, in­<lb/>de etiam profundum maris metiri poteris. <lb/></s> |
| <s id="s.010176">Con&longs;tituto &longs;peculo, cacumen turris ex illo <lb/>in&longs;pice, di&longs;tantiamque à pedibus tuis per vl­<lb/>nas metieris: inde loco diligenter &longs;peculi &longs;i­<lb/>guato, paululùm per vlnas nu mero cognitas <lb/>recedere à priore loco cum &longs;peculo, tantum­<lb/>que teip&longs;um remoue, vt videas rur&longs;us cacu­<lb/>men turris. </s> | <s id="s.010176">Con&longs;tituto &longs;peculo, cacumen turris ex illo <lb/>in&longs;pice, di&longs;tantiamque à pedibus tuis per vl­<lb/>nas metieris: inde loco diligenter &longs;peculi &longs;i­<lb/>gnato, paululùm per vlnas numero cognitas <lb/>recedere à priore loco cum &longs;peculo, tantum­<lb/>que teip&longs;um remoue, vt videas rur&longs;us cacu­<lb/>men turris. </s> |
| <s id="s.010177">Di&longs;tantiam igitur locorum &longs;pe­<lb/>culi, in di&longs;tantiam &longs;peculi à pedibus in &longs;e­<lb/>cundo &longs;itu ducito: & quòd prouenit, diuide <lb/>per differentiam pedum, & &longs;peculi in primo <lb/>atque in &longs;ecundo &longs;itu: & quod exit: e&longs;t nu­<lb/>merus vlnarum di&longs;tantiæ &longs;peculi in &longs;ecundo <lb/>&longs;itu ab imo turris. </s> | <s id="s.010177">Di&longs;tantiam igitur locorum &longs;pe­<lb/>culi, in di&longs;tantiam &longs;peculi à pedibus in &longs;e­<lb/>cundo &longs;itu ducito: & quòd prouenit, diuide <lb/>per differentiam pedum, & &longs;peculi in primo <lb/>atque in &longs;ecundo &longs;itu: & quod exit: e&longs;t nu­<lb/>merus vlnarum di&longs;tantiæ &longs;peculi in &longs;ecundo <lb/>&longs;itu ab imo turris. </s> |
| <s id="s.010178">Hac inuenta altitudinem <lb/>oculi tui ducito in di&longs;tantiam iam inuentam <lb/>&longs;peculi ab imo turris, & hanc diuide per di­<lb/>&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum tuorum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & exiens e&longs;t numerus vlnarum alti­<lb/>tudinis. </s> | <s id="s.010178">Hac inuenta altitudinem <lb/>oculi tui ducito in di&longs;tantiam iam inuentam <lb/>&longs;peculi ab imo turris, & hanc diuide per di­<lb/>&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum tuorum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & exiens e&longs;t numerus vlnarum alti­<lb/>tudinis. </s> |
| <s id="s.010179">Exemplum: Sit di&longs;tantia pedum, ac <lb/>&longs;peculi vlnæ duodecim, &longs;itus verò &longs;peculi &longs;e­<lb/>cundi à primo vlnarum quatuor, tuncque <lb/>pedes di&longs;tent à &longs;peculo vlnis quatuordecim, <lb/>altitudo verò mea vlnæ &longs;ex: ducito quatuor <lb/>di&longs;tantiam locorum &longs;peculi in quatuorde­<lb/>cim di&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fiunt vlnæ quinquaginta &longs;ex, <lb/>quas diuide per duo, differentiam quatuor­<lb/>pecim, & duodecim di&longs;tantiarum pedum, <lb/>& &longs;peculi, exeunt vlnæ viginti octo di&longs;tan­<lb/>tiæ &longs;pecali in &longs;ecundo &longs;itu ab imo turris: <lb/>hanc multiplica per &longs;ex altitudinem tuam, <lb/>fiunt centum &longs;exagintaocto: diuide per di­<lb/>&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum tuorum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fuit quatuordecim: exibunt duo­<lb/>decim vlnæ altitudinis turris. </s> | <s id="s.010179">Exemplum: Sit di&longs;tantia pedum, ac <lb/>&longs;peculi vlnæ duodecim, &longs;itus verò &longs;peculi &longs;e­<lb/>cundi à primo vlnarum quatuor, tuncque <lb/>pedes di&longs;tent à &longs;peculo vlnis quatuordecim, <lb/>altitudo verò mea vlnæ &longs;ex: ducito quatuor <lb/>di&longs;tantiam locorum &longs;peculi in quatuorde­<lb/>cim di&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fiunt vlnæ quinquaginta &longs;ex, <lb/>quas diuide per duo, differentiam quatuor­<lb/>decim, & duodecim di&longs;tantiarum pedum, <lb/>& &longs;peculi, exeunt vlnæ viginti octo di&longs;tan­<lb/>tiæ &longs;peculi in &longs;ecundo &longs;itu ab imo turris: <lb/>hanc multiplica per &longs;ex altitudinem tuam, <lb/>fiunt centum &longs;exagintaocto: diuide per di­<lb/>&longs;tantiam &longs;peculi, & pedum tuorum in &longs;ecun­<lb/>do &longs;itu, & fuit quatuordecim: exibunt duo­<lb/>decim vlnæ altitudinis turris. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010180">Eodem modo maris altitudinem metie­</s> | <s id="s.010180">Eodem modo maris altitudinem metie­</s> |
| |
| <s id="s.010245"><margin.target id="marg1406"/>Lanceæ expe <lb/>rimentum.</s> | <s id="s.010245"><margin.target id="marg1406"/>Lanceæ expe <lb/>rimentum.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010246"><margin.target id="marg1407"/>Cur in &longs;onis <lb/>omnes &longs;ermè <lb/>homines con­<lb/>ueniant, non <lb/>in &longs;aporibus <lb/>aut colori­<lb/>bus. <lb/></s> | <s id="s.010246"><margin.target id="marg1407"/>Cur in &longs;onis <lb/>omnes fermè <lb/>homines con­<lb/>ueniant, non <lb/>in &longs;aporibus <lb/>aut colori­<lb/>bus. <lb/></s> |
| <s id="s.010247">Tria omni­<lb/>bus &longs;en&longs;ibili­<lb/>bus commu­<lb/>nia.</s> | <s id="s.010247">Tria omni­<lb/>bus &longs;en&longs;ibili­<lb/>bus commu­<lb/>nia.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010248">Sunt porrò communes omnium &longs;en&longs;ibi­<lb/>lium conditiones tres. </s> | <s id="s.010248">Sunt porrò communes omnium &longs;en&longs;ibi­<lb/>lium conditiones tres. </s> |
| <s id="s.010249">Prima, quòd ( vt <lb/>dixi ) proportione con&longs;tent: nam talia no­<lb/>ta &longs;unt, & ob id delectant: inde fit, vt eum <lb/>diapo&longs;on dupla con&longs;tet, ea maximè dele­<lb/>ctet aures: inde bis diapo&longs;on quadrupla, pò&longs;t <lb/>diapa&longs;on alia diapente tripla, inde diapente <lb/>&longs;e&longs;qui altera, pò&longs;t &longs;e&longs;quitertia diate&longs;&longs;a­<lb/>ron. </s> | <s id="s.010249">Prima, quòd ( vt <lb/>dixi ) proportione con&longs;tent: nam talia no­<lb/>ta &longs;unt, & ob id delectant: inde fit, vt eum <lb/>diapo&longs;on dupla con&longs;tet, ea maximè dele­<lb/>ctet aures: inde bis diapo&longs;on quadrupla, pò&longs;t <lb/>diapa&longs;on alia diapente tripla, inde diapente <lb/>&longs;e&longs;qui altera, pò&longs;t &longs;e&longs;quitertia diate&longs;&longs;a­<lb/>ron. </s> |
| <s id="s.010250">Ditonus ad &longs;e&longs;quiquartam, & tris <pb pagenum="573" xlink:href="016/01/220.jpg"/>hemitonium &longs;e&longs;quiquintam accedit, dedn­<lb/>cta octoge&longs;ima, vt in Arithmeticis docui. <lb/></s> | <s id="s.010250">Ditonus ad &longs;e&longs;quiquartam, & tris <pb pagenum="573" xlink:href="016/01/220.jpg"/>hemitonium &longs;e&longs;quiquintam accedit, dedu­<lb/>cta octoge&longs;ima, vt in Arithmeticis docui. <lb/></s> |
| <s id="s.010251">Integris etiam penè con&longs;tant proportioni­<lb/>bus lex vocum interualla: altera &longs;upertripar­<lb/>tiens quintas, reliqua &longs;uperbipartiens ter­<lb/>tias habens. </s> | <s id="s.010251">Integris etiam penè con&longs;tant proportioni­<lb/>bus lex vocum interualla: altera &longs;upertripar­<lb/>tiens quintas, reliqua &longs;uperbipartiens ter­<lb/>tias habens. </s> |
| <s id="s.010252">Secunda ratio e&longs;t, quòd mode­<lb/>rata omnia placent: non grauis ille ac adeò <lb/>magnus in Hi&longs;paniæ in&longs;ulæ montibus, qui <lb/>homines exurdat, nec qui adeò paruus, vt <lb/>eum, qui audit audiendo fatiget. </s> | <s id="s.010252">Secunda ratio e&longs;t, quòd mode­<lb/>rata omnia placent: non grauis ille ac adeò <lb/>magnus in Hi&longs;paniæ in&longs;ulæ montibus, qui <lb/>homines exurdat, nec qui adeò paruus, vt <lb/>eum, qui audit audiendo fatiget. </s> |
| <s id="s.010253">Idem de ce­<lb/>leri, & tardo, acuto, graui, molli, quódque <lb/><arrow.to.target n="marg1408"/><lb/>maius e&longs;t, a&longs;pero. </s> | <s id="s.010253">Idem de ce­<lb/>leri, & tardo, acuto, graui, molli, quódque <lb/><arrow.to.target n="marg1408"/><lb/>maius e&longs;t, a&longs;pero. </s> |
| |
| <s id="s.010269">Ea quoque ratione fit, vt diapente <lb/>in acutis, diate&longs;&longs;aron in grauibus offendat <lb/>aurem, contrario ordine delectet: nam grauis <lb/>vox po&longs;t acutam, ferit aurem ac manet: igi­<lb/>tur cùm fuerit grauis &longs;implicior acuta dele­<lb/>ctabit: &longs;i contrario modo, aurem offendet. </s> | <s id="s.010269">Ea quoque ratione fit, vt diapente <lb/>in acutis, diate&longs;&longs;aron in grauibus offendat <lb/>aurem, contrario ordine delectet: nam grauis <lb/>vox po&longs;t acutam, ferit aurem ac manet: igi­<lb/>tur cùm fuerit grauis &longs;implicior acuta dele­<lb/>ctabit: &longs;i contrario modo, aurem offendet. </s> |
| <s id="s.010270">At <lb/>iam &longs;uprà o&longs;tendimus, &longs;impliciorem e&longs;&longs;e <lb/>con&longs;onantiam diapente, quàm diate&longs;&longs;aron: <lb/>eadem ratione diate&longs;&longs;aron &longs;upra ditonum <lb/>mulcet aurem, infrà lædit: nam faciliùs perci­<lb/>pitur &longs;e&longs;quiquarta, quàm &longs;e&longs;quitertia, quòd <lb/><arrow.to.target n="marg1411"/><lb/>&longs;e&longs;quiquarta à &longs;e&longs;quialtera pendeat. </s> | <s id="s.010270">At <lb/>iam &longs;uprà o&longs;tendimus, &longs;impliciorem e&longs;&longs;e <lb/>con&longs;onantiam diapente, quàm diate&longs;&longs;aron: <lb/>eadem ratione diate&longs;&longs;aron &longs;upra ditonum <lb/>mulcet aurem, infrà lædit: nam faciliùs perci­<lb/>pitur &longs;e&longs;quiquarta, quàm &longs;e&longs;quitertia, quòd <lb/><arrow.to.target n="marg1411"/><lb/>&longs;e&longs;quiquarta à &longs;e&longs;quialtera pendeat. </s> |
| <s id="s.010271">Igitur <lb/>tam in &longs;onis, quàm picturis, quæ effendunt, <lb/>mi&longs;cenda &longs;unt his, quæ delectant, &longs;ed dupli­<lb/>ci lege ob&longs;eruata, prima, vt quæ offendunt, <lb/>minùs imprimant in &longs;en&longs;um his, quæ dele­<lb/>ctant: altera, netam minutim di&longs;&longs;ecentur, <lb/>quòd &longs;en&longs;us non percipiat: diximus enim <lb/>con&longs;onantiam, &longs;eu armoniam e&longs;&longs;e plurimum <lb/>vocum, perceptam auri rationem. </s> | <s id="s.010271">Igitur <lb/>tam in &longs;onis, quàm picturis, quæ effendunt, <lb/>mi&longs;cenda &longs;unt his, quæ delectant, &longs;ed dupli­<lb/>ci lege ob&longs;eruata, prima, vt quæ offendunt, <lb/>minùs imprimant in &longs;en&longs;um his, quæ dele­<lb/>ctant: altera, netam minutim di&longs;&longs;ecentur, <lb/>quòd &longs;en&longs;us non percipiat: diximus enim <lb/>con&longs;onantiam, &longs;eu armoniam e&longs;&longs;e plurimum <lb/>vocum, perceptam auri rationem. </s> |
| <s id="s.010272">Si igitur <lb/>adeò minuti&longs;&longs;imè concidantur, vt non per­<lb/>cipiantut à &longs;en&longs;u, non &longs;olùm non delecta­<lb/>bunt, &longs;ed etiam offendent. </s> | <s id="s.010272">Si igitur <lb/>adeò minuti&longs;&longs;imè concidantur, vt non per­<lb/>cipiantur à &longs;en&longs;u, non &longs;olùm non delecta­<lb/>bunt, &longs;ed etiam offendent. </s> |
| <s id="s.010273">Ideò pictura flo­<lb/>rum minuti&longs;&longs;imorum, neque grata e&longs;t, neque <lb/><arrow.to.target n="marg1412"/><lb/>delectat: &longs;ic nec literæ adeò paruæ. </s> | <s id="s.010273">Ideò pictura flo­<lb/>rum minuti&longs;&longs;imorum, neque grata e&longs;t, neque <lb/><arrow.to.target n="marg1412"/><lb/>delectat: &longs;ic nec literæ adeò paruæ. </s> |
| <s id="s.010274">Sed in his <lb/>tum in gemmarum &longs;culturis minimus er­<lb/>ror, vel obliquitas deformes reddit: nam &longs;in­<lb/>gula ad comparationem &longs;en&longs;u, diiudicat: ita <lb/>in magnis rebus magnos errores, in paruis <lb/>paruos &longs;entit. </s> | <s id="s.010274">Sed in his <lb/>tum in gemmarum &longs;culturis minimus er­<lb/>ror, vel obliquitas deformes reddit: nam &longs;in­<lb/>gula ad comparationem &longs;en&longs;u, diiudicat: ita <lb/>in magnis rebus magnos errores, in paruis <lb/>paruos &longs;entit. </s> |
| <s id="s.010275">Verùm auditus minores etiam <lb/>agno&longs;cit differentias vi&longs;u, quare & omni <lb/>alio &longs;en&longs;u. </s> | <s id="s.010275">Verùm auditus minores etiam <lb/>agno&longs;cit differentias vi&longs;u, quare & omni <lb/>alio &longs;en&longs;u. </s> |
| |
| <s id="s.010305">At verò de &longs;onis, eorúmque affectibus in li­<lb/>bris Mu&longs;icæ à nobis abundè tractatum e&longs;t. <lb/><arrow.to.target n="marg1418"/><lb/>Nunc verò tantùm adieci&longs;&longs;e &longs;ufficiat, quòd <lb/>&longs;onus maior eò fit, quò impetu maiore col­<lb/>li&longs;io contingit: omnis enim &longs;onus ex colli­<lb/>&longs;ione: acutior verò, quò perarctiora loca fer­<lb/>tur, quod colliditur. </s> | <s id="s.010305">At verò de &longs;onis, eorúmque affectibus in li­<lb/>bris Mu&longs;icæ à nobis abundè tractatum e&longs;t. <lb/><arrow.to.target n="marg1418"/><lb/>Nunc verò tantùm adieci&longs;&longs;e &longs;ufficiat, quòd <lb/>&longs;onus maior eò fit, quò impetu maiore col­<lb/>li&longs;io contingit: omnis enim &longs;onus ex colli­<lb/>&longs;ione: acutior verò, quò perarctiora loca fer­<lb/>tur, quod colliditur. </s> |
| <s id="s.010306">Indicio &longs;unt glandium <lb/>calyces inter digitos retenti auer&longs;a parte, <lb/>qui vbi vehementer in&longs;ufflaueris, acuti&longs;&longs;i­<lb/>mos reddunt cibilos, & validi&longs;&longs;imos: acuti&longs;&longs;i­<lb/>mi quidem ob loci angu&longs;tiam, validi&longs;&longs;imi ob <lb/>impetum. </s> | <s id="s.010306">Indicio &longs;unt glandium <lb/>calyces inter digitos retenti auer&longs;a parte, <lb/>qui vbi vehementer in&longs;ufflaueris, acuti&longs;&longs;i­<lb/>mos reddunt cibilos, & validi&longs;&longs;imos: acuti&longs;&longs;i­<lb/>mi quidem ob loci angu&longs;tiam, validi&longs;&longs;imi ob <lb/>impetum. </s> |
| <s id="s.010307">Sed impetum etiam adiuuat loci <lb/>angu&longs;tia, igitur acuti &longs;oni grauibus longiùs <lb/><arrow.to.target n="marg1419"/><lb/>exaudiuntur. </s> | <s id="s.010307">Sed impetum etiam adiuuat loci <lb/>angu&longs;tia, igitur acuti &longs;oni grauibus longiùs <lb/><arrow.to.target n="marg1419"/><lb/>exaudiuntur. </s> |
| <s id="s.010308">Sed qui &longs;pontè fiunt in auribus <lb/>tenuioré&longs;que &longs;unt, quàm qui in tinnitu, cre­<lb/>diti &longs;unt aliquid inaugurari, dextra quidem <lb/>laudem, &longs;ini&longs;tta vituperationem aliis in dæ­<lb/>monas quorum exiliores e&longs;&longs;e tradunt voces, <lb/>aliis in &longs;en&longs;us acumen referentibus: nam &longs;a­<lb/>nis hoc contingit auribus, ac procul à mor­<lb/>bi &longs;u&longs;picione. </s> | <s id="s.010308">Sed qui &longs;pontè fiunt in auribus <lb/>tenuioré&longs;que &longs;unt, quàm qui in tinnitu, cre­<lb/>diti &longs;unt aliquid inaugurari, dextra quidem <lb/>laudem, &longs;ini&longs;tra vituperationem aliis in dæ­<lb/>monas quorum exiliores e&longs;&longs;e tradunt voces, <lb/>aliis in &longs;en&longs;us acumen referentibus: nam &longs;a­<lb/>nis hoc contingit auribus, ac procul à mor­<lb/>bi &longs;u&longs;picione. </s> |
| <s id="s.010309">Aliis per vocatam &longs;ympa­<lb/>thiam: nam vis ea, quæ alium mouet, mouet <lb/>& &longs;en&longs;um eius, in quem fertur. </s> | <s id="s.010309">Aliis per vocatam &longs;ympa­<lb/>thiam: nam vis ea, quæ alium mouet, mouet <lb/>& &longs;en&longs;um eius, in quem fertur. </s> |
| <s id="s.010310">Hoc autem <lb/>neque in omnibus, neque &longs;emper. <lb/><arrow.to.target n="marg1420"/></s> | <s id="s.010310">Hoc autem <lb/>neque in omnibus, neque &longs;emper. <lb/><arrow.to.target n="marg1420"/></s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.010329">Nullum verò aliud <lb/>animal odore ip&longs;o oblectatur, &longs;ed homo &longs;o­<lb/>lus: nam & &longs;i canes &longs;entiant florum odores, <lb/>non tamen his oblectantur. </s> | <s id="s.010329">Nullum verò aliud <lb/>animal odore ip&longs;o oblectatur, &longs;ed homo &longs;o­<lb/>lus: nam & &longs;i canes &longs;entiant florum odores, <lb/>non tamen his oblectantur. </s> |
| <s id="s.010330">Non enim po­<lb/>tuerunt, aut expediebat belluas delectari, <lb/>ni&longs;i in gu&longs;tu aut tactu. </s> | <s id="s.010330">Non enim po­<lb/>tuerunt, aut expediebat belluas delectari, <lb/>ni&longs;i in gu&longs;tu aut tactu. </s> |
| <s id="s.010331">His quidem nece&longs;&longs;e <lb/><arrow.to.target n="marg1423"/><lb/>fuit, vt fame non perirent, aut generationem <lb/>negligerent, aut lædentia non vitarent, &longs;i <lb/>gu&longs;tu, & tactu voluptatem ac dolorem non <lb/>&longs;entirent: &longs;ed in aliis &longs;en&longs;ilibus (vt dixi)non <lb/>potuit e&longs;&longs;e delactatio, aut dolor: quia dele­<lb/>ctatio, in cognitione proportionis po&longs;ita e&longs;t <lb/>ip&longs;orum, quæ &longs;entiuntur: vt duplæ, & hemio­<lb/>liæ: at has cogno&longs;cere, altioris e&longs;t virtutis <lb/>quam quæ belluis ine&longs;t: igitur nec tri&longs;tari, <lb/>nec dolere, aut delectari potuerunt. </s> | <s id="s.010331">His quidem nece&longs;&longs;e <lb/><arrow.to.target n="marg1423"/><lb/>fuit, vt fame non perirent, aut generationem <lb/>negligerent, aut lædentia non vitarent, &longs;i <lb/>gu&longs;tu, & tactu voluptatem ac dolorem non <lb/>&longs;entirent: &longs;ed in aliis &longs;en&longs;ilibus (vt dixi)non <lb/>potuit e&longs;&longs;e delactatio, aut dolor: quia dele­<lb/>ctatio, in cognitione proportionis po&longs;ita e&longs;t <lb/>ip&longs;orum, quæ &longs;entiuntur: vt duplæ, & hemio­<lb/>liæ: at has cogno&longs;cere, altioris e&longs;t virtutis <lb/>quam quæ belluis ine&longs;t: igitur nec tri&longs;tari, <lb/>nec dolere, aut delectari potuerunt. </s> |
| <s id="s.010332">Multò <lb/>minùs etiam expediebat illis: nam facillimè <lb/>allecti picturis, aut &longs;pnis, odoribu&longs;ve, inci­<lb/>derent in laqueos. </s> | <s id="s.010332">Multò <lb/>minùs etiam expediebat illis: nam facillimè <lb/>allecti picturis, aut &longs;pinis, odoribu&longs;ve, inci­<lb/>derent in laqueos. </s> |
| <s id="s.010333">Indicio e&longs;t, quòd cerui, <lb/>qui &longs;olùm &longs;tupent, non delectantur lyræ &longs;o­<lb/>no, &longs;ic exponuntur in&longs;idiis hominum: & co­<lb/>turnices, &longs;imulata fœminæ voce, & agre&longs;tes <lb/>auiculæ à conclu&longs;is cauea. </s> | <s id="s.010333">Indicio e&longs;t, quòd cerui, <lb/>qui &longs;olùm &longs;tupent, non delectantur lyræ &longs;o­<lb/>no, &longs;ic exponuntur in&longs;idiis hominum: & co­<lb/>turnices, &longs;imulata fœminæ voce, & agre&longs;tes <lb/>auiculæ à conclu&longs;is cauea. </s> |
| <s id="s.010334">Quanta lupis, & <lb/>pi&longs;cibus ex odore iactura, mi&longs;eríque homi­<lb/>num dolis &longs;ubiiciuntur. </s> | <s id="s.010334">Quanta lupis, & <lb/>pi&longs;cibus ex odore iactura, mi&longs;eríque homi­<lb/>num dolis &longs;ubiiciuntur. </s> |
| <s id="s.010335">Sed carere odoratu <lb/>mi&longs;erius fui&longs;&longs;et, quia erat nece&longs;&longs;arius. </s> | <s id="s.010335">Sed carere odoratu <lb/>mi&longs;erius fui&longs;&longs;et, quia erat nece&longs;&longs;arius. </s> |
| |
| <s id="s.010361">Quomodo ci­<lb/>namomi &longs;e­<lb/>muncia in <lb/>totum <expan abbr="annũ">annum</expan> <lb/>&longs;ufficiat.</s> | <s id="s.010361">Quomodo ci­<lb/>namomi &longs;e­<lb/>muncia in <lb/>totum <expan abbr="annũ">annum</expan> <lb/>&longs;ufficiat.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010362"><margin.target id="marg1426"/>Vt omnia ce­<lb/>leriter, & <lb/>benè <expan abbr="caquã-tur">caquan­<lb/>tur</expan>. <lb/></s> | <s id="s.010362"><margin.target id="marg1426"/>Vt omnia ce­<lb/>leriter, & <lb/>benè <expan abbr="caquã-tur">coquan­<lb/>tur</expan>. <lb/></s> |
| <s id="s.010363">Vt caro a&longs;&longs;a­<lb/>ta benè oleat. <lb/></s> | <s id="s.010363">Vt caro a&longs;&longs;a­<lb/>ta benè oleat. <lb/></s> |
| <s id="s.010364">Saporis odor <lb/>e&longs;t indicium. <lb/></s> | <s id="s.010364">Saporis odor <lb/>e&longs;t indicium. <lb/></s> |
| <s id="s.010365">Gari de&longs;cri­<lb/>ptio.</s> | <s id="s.010365">Gari de&longs;cri­<lb/>ptio.</s> |
| |
| <s id="s.010373">Ve­<lb/>lut de pane cocto tædæ lignis referunt: eum <lb/>enim odorem à potu remittere Iulius &longs;cali­<lb/>ger &longs;crip&longs;it. </s> | <s id="s.010373">Ve­<lb/>lut de pane cocto tædæ lignis referunt: eum <lb/>enim odorem à potu remittere Iulius &longs;cali­<lb/>ger &longs;crip&longs;it. </s> |
| <s id="s.010374">Si ei credere fas e&longs;t. </s> | <s id="s.010374">Si ei credere fas e&longs;t. </s> |
| <s id="s.010375">Cau&longs;a ho­<lb/>rum e&longs;t, quoniam odores, qui in lingua re&longs;i­<lb/>dent, ex potu ad olfactum referuntur, atte­<lb/>nuatis partibus: humidum enim faciliùs in <lb/>halitum &longs;oluitur, quàm &longs;iccum. </s> | <s id="s.010375">Cau&longs;a ho­<lb/>rum e&longs;t, quoniam odores, qui in lingua re&longs;i­<lb/>dent, ex potu ad olfactum referuntur, atte­<lb/>nuatis partibus: humidum enim faciliùs in <lb/>halitum &longs;oluitur, quàm &longs;iccum. </s> |
| <s id="s.010376">Ciborum <lb/>autem, qui gu&longs;tum lædunt, &longs;imilem affecto <lb/>in&longs;trumento &longs;aporem referunt: qui non læe­<lb/>dunt, vt ab&longs;inthium adueniente potum dum <lb/>amator eluitur, ex doloris &longs;imilitudine deli­<lb/>ciæ imaginem præbent. <lb/><arrow.to.target n="marg1427"/></s> | <s id="s.010376">Ciborum <lb/>autem, qui gu&longs;tum lædunt, &longs;imilem affecto <lb/>in&longs;trumento &longs;aporem referunt: qui non læ­<lb/>dunt, vt ab&longs;inthium adueniente potum dum <lb/>amator eluitur, ex doloris &longs;imilitudine deli­<lb/>ciæ imaginem præbent. <lb/><arrow.to.target n="marg1427"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010377"><margin.target id="marg1427"/><expan abbr="Acetũ">Acetum</expan> quo­<lb/>modo fiat.</s> | <s id="s.010377"><margin.target id="marg1427"/><expan abbr="Acetũ">Acetum</expan> quo­<lb/>modo fiat.</s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010385">Qua ratione factum e&longs;t, vt & putridum <lb/>vinum in acetum verteretur. </s> | <s id="s.010385">Qua ratione factum e&longs;t, vt & putridum <lb/>vinum in acetum verteretur. </s> |
| <s id="s.010386">Vinum corru­<lb/>p <expan abbr="ũ">um</expan> in va&longs;e excoquitur ac de&longs;pumatur a&longs;&longs;i­<lb/>duè, donec tertia parte decre&longs;cat: <expan abbr="cõditur">conditur</expan> va­<lb/>&longs;is acetum &longs;eruare con&longs;uetis, additis his <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>quæ <expan abbr="acetũ">acetum</expan> facere &longs;olent, qualia &longs;unt, quæ di­<lb/>ximus: & præter ea &longs;erpyllum: herba hæc <lb/>nota, & acris, con&longs;iciendóque aceto apti&longs;&longs;i­<lb/>ma. </s> | <s id="s.010386">Vinum corru­<lb/>p <expan abbr="ũ">um</expan> in va&longs;e excoquitur ac de&longs;pumatur a&longs;&longs;i­<lb/>duè, donec tertia parte decre&longs;cat: <expan abbr="cõditur">conditur</expan> va­<lb/>&longs;is acetum &longs;eruare con&longs;uetis, additis his <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>quæ <expan abbr="acetũ">acetum</expan> facere &longs;olent, qualia &longs;unt, quæ di­<lb/>ximus: & præter ea &longs;erpyllum: herba hæc <lb/>nota, & acris, conficiendóque aceto apti&longs;&longs;i­<lb/>ma. </s> |
| <s id="s.010387">Pyra autem agre&longs;tia adeò ad acetum <lb/>con&longs;iciendum valent, vt ex his & aqua etiam <lb/>acetum conficiatur. </s> | <s id="s.010387">Pyra autem agre&longs;tia adeò ad acetum <lb/>conficiendum valent, vt ex his & aqua etiam <lb/>acetum conficiatur. </s> |
| <s id="s.010388">Nam & aqua ip&longs;a, non <lb/>&longs;olùm vinum in acetum vertitur, te&longs;te Ga­<lb/>leno. </s> | <s id="s.010388">Nam & aqua ip&longs;a, non <lb/>&longs;olùm vinum in acetum vertitur, te&longs;te Ga­<lb/>leno. </s> |
| <s id="s.010389">Modus autem conficiendi hic e&longs;t: Py­</s> | <s id="s.010389">Modus autem conficiendi hic e&longs;t: Py­</s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.010415"><margin.target id="marg1433"/>Va&longs;a vina­<lb/>ria quomodo <lb/>picentur.</s> | <s id="s.010415"><margin.target id="marg1433"/>Va&longs;a vina­<lb/>ria quomodo <lb/>picentur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010416">De va&longs;is autem quomodo picentur: li­<lb/>quata pix effunditur in vtres, & ita agitan­<lb/>tur, vt vnd que hæreat: inde addito iridis <lb/>Illiricæ libram vnam: croci, & ligni aloës <lb/>&longs;ingulorum vnciam cum dimidia, hy&longs;&longs;opi, <lb/>nardíque &longs;ingulorum pondo duo, &longs;eu libras: </s> | <s id="s.010416">De va&longs;is autem quomodo picentur: li­<lb/>quata pix effunditur in vtres, & ita agitan­<lb/>tur, vt vndique hæreat: inde addito iridis <lb/>Illiricæ libram vnam: croci, & ligni aloës <lb/>&longs;ingulorum vnciam cum dimidia, hy&longs;&longs;opi, <lb/>nardíque &longs;ingulorum pondo duo, &longs;eu libras: </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010417"><arrow.to.target n="marg1434"/><lb/>nam pondo: & libra idem &longs;unt: antequam <lb/>igitur refrigeretur pix, & congeletur, addere <lb/>oportet, vt hæreant pici, non tamen dum <lb/>adhuc feruet, vrerentur enim. </s> | <s id="s.010417"><arrow.to.target n="marg1434"/><lb/>nam pondo: & libra idem &longs;unt: antequam <lb/>igitur refrigeretur pix, & congeletur, addere <lb/>oportet, vt hæreant pici, non tamen dum <lb/>adhuc feruet, vrerentur enim. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010438">Eadem &longs;emina omnia ab animalibus ero­<lb/><arrow.to.target n="marg1440"/><lb/>dentibus tuetur: illa enim acrem odorem <lb/>eius refugiunt. </s> | <s id="s.010438">Eadem &longs;emina omnia ab animalibus ero­<lb/><arrow.to.target n="marg1440"/><lb/>dentibus tuetur: illa enim acrem odorem <lb/>eius refugiunt. </s> |
| <s id="s.010439">Succus quoque &longs;emper viui <lb/>&longs;i in eoinfundantur &longs;emina, quæ &longs;erere vo­<lb/>lueris, corrupta ea &longs;eruat: nam animalia par­<lb/>ua, tum volucres odorem illius, quòd frigi­<lb/>di&longs;&longs;ima &longs;it herba, velut noxium refugiunt. <lb/></s> | <s id="s.010439">Succus quoque &longs;emper viui <lb/>&longs;i in eoinfundantur &longs;emina, quæ &longs;erere vo­<lb/>lueris, corrupta ea &longs;eruat: nam animalia par­<lb/>ua, tum volucres odorem illius, quòd frigi­<lb/>di&longs;&longs;ima &longs;it herba, velut noxium refugiunt. <lb/></s> |
| <s id="s.010440">Vt veiò fructus habeas præcoces, irriga &longs;æ­<lb/><arrow.to.target n="marg1441"/><lb/>pè calida aqua, Soli expone, &longs;tercore colum­<lb/>bino, equinóque foue, aut calce, quæ illam <lb/>admittunt, vt cera&longs;ia, & inutiles ramos &longs;en­<lb/>&longs;im ac inutilia quæque præcide. </s> | <s id="s.010440">Vt verò fructus habeas præcoces, irriga &longs;æ­<lb/><arrow.to.target n="marg1441"/><lb/>pè calida aqua, Soli expone, &longs;tercore colum­<lb/>bino, equinóque foue, aut calce, quæ illam <lb/>admittunt, vt cera&longs;ia, & inutiles ramos &longs;en­<lb/>&longs;im ac inutilia quæque præcide. </s> |
| <s id="s.010441">At &longs;i &longs;ero­<lb/>tina velis, contraria ratione ages in vmbra, <lb/>& multis operta foliis &longs;inito, præcidito iam <lb/>natos fructus cum ramis antequam mature­<lb/>&longs;cant, denuò enim florebunt, & alios fructus <lb/>mittent: quos vt ad maturitatem deducas, <lb/>hyeme va&longs;is fictilibus, quæ ex arbore pen­<lb/>deant, iucludito. </s> | <s id="s.010441">At &longs;i &longs;ero­<lb/>tina velis, contraria ratione ages in vmbra, <lb/>& multis operta foliis &longs;inito, præcidito iam <lb/>natos fructus cum ramis antequam mature­<lb/>&longs;cant, denuò enim florebunt, & alios fructus <lb/>mittent: quos vt ad maturitatem deducas, <lb/>hyeme va&longs;is fictilibus, quæ ex arbore pen­<lb/>deant, includito. </s> |
| <s id="s.010442">Si verò omninò &longs;terilis <lb/>planta &longs;it, Ari&longs;toteles con&longs;ulit, vt diui&longs;a <lb/>radice lapis immittatur. </s> | <s id="s.010442">Si verò omninò &longs;terilis <lb/>planta &longs;it, Ari&longs;toteles con&longs;ulit, vt diui&longs;a <lb/>radice lapis immittatur. </s> |
| <s id="s.010443">Nam &longs;i den&longs;us &longs;it <lb/>cortex, temperato calore fructifera red­<lb/>ditur. </s> | <s id="s.010443">Nam &longs;i den&longs;us &longs;it <lb/>cortex, temperato calore fructifera red­<lb/>ditur. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.010476"><margin.target id="marg1446"/>Vt fructus <lb/>ab&longs;que nu­<lb/>cleo na&longs;can­<lb/>tur.</s> | <s id="s.010476"><margin.target id="marg1446"/>Vt fructus <lb/>ab&longs;que nu­<lb/>cleo na&longs;can­<lb/>tur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010477">Quo pacto in&longs;itæ arbores &longs;alici, per&longs;icus, <lb/>pinus, & quæ nucleum habent, aliæ feruntur <lb/>&longs;ine nucleo edere fructum, quod mihi ad <lb/>hanc v&longs;que diem nondum compertum e&longs;t: <lb/>alij ramos, vt vitiis per medium diui&longs;os, ex­<lb/>tractáque diligenter medulla denuò iunctos <lb/>plantantes, vnam ab&longs;que nucleo na&longs;ci affir­<lb/>mant: idemque in aliis arboribus, quæ &longs;ar­<lb/>mentis plantatis propagantur. </s> | <s id="s.010477">Quo pacto in&longs;itæ arbores &longs;alici, perficus, <lb/>pinus, & quæ nucleum habent, aliæ feruntur <lb/>&longs;ine nucleo edere fructum, quod mihi ad <lb/>hanc v&longs;que diem nondum compertum e&longs;t: <lb/>alij ramos, vt vitiis per medium diui&longs;os, ex­<lb/>tractáque diligenter medulla denuò iunctos <lb/>plantantes, vnam ab&longs;que nucleo na&longs;ci affir­<lb/>mant: idemque in aliis arboribus, quæ &longs;ar­<lb/>mentis plantatis propagantur. </s> |
| <s id="s.010478">Nanque &longs;e­<lb/>mina in acinis cùm terrea materiæ genita <lb/>&longs;int, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt per rariorem arboris par­<lb/>tem deferatur id, ex quo fiunt. </s> | <s id="s.010478">Nanque &longs;e­<lb/>mina in acinis cùm terrea materiæ genita <lb/>&longs;int, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt per rariorem arboris par­<lb/>tem deferatur id, ex quo fiunt. </s> |
| <s id="s.010479">Ea autem pars <lb/>proculdubio medulla e&longs;t: ficui den&longs;ior cor­<lb/>tex, & lignum per quæ tran&longs;it &longs;uccus. </s> | <s id="s.010479">Ea autem pars <lb/>proculdubio medulla e&longs;t: ficui den&longs;ior cor­<lb/>tex, & lignum per quæ tran&longs;it &longs;uccus. </s> |
| <s id="s.010480">Exem­<lb/>pta igitur medulla, &longs;i planta &longs;uperuixerit, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t acino? </s> | <s id="s.010480">Exem­<lb/>pta igitur medulla, &longs;i planta &longs;uperuixerit, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t acino? </s> |
| |
| <s id="s.010486">Sed </s> | <s id="s.010486">Sed </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010487"><arrow.to.target n="marg1447"/><lb/>vtili&longs;&longs;imæ in&longs;itiones per&longs;ici in amygdalo, <lb/>vuæ in myrtho: ex altera per&longs;icus fit cum <lb/>nucleo iucundi &longs;aporis, habetúrque in Italia: <lb/>è reliqua &longs;apori vnæ iucundus odor myrti <lb/>adiicicitur. </s> | <s id="s.010487"><arrow.to.target n="marg1447"/><lb/>vtili&longs;&longs;imæ in&longs;itiones perfici in amygdalo, <lb/>vuæ in myrtho: ex altera perficus fit cum <lb/>nucleo iucundi &longs;aporis, habetúrque in Italia: <lb/>è reliqua &longs;apori vnæ iucundus odor myrti <lb/>adiicitur. </s> |
| <s id="s.010488">Nec &longs;olùm amygdalæ, vt pleri­<lb/><arrow.to.target n="marg1448"/><lb/>que alij fructus, &longs;apore commendantur, &longs;ed <lb/>viribus egregiis: nutrire enim cerebrum <lb/>creduntur, & renes. </s> | <s id="s.010488">Nec &longs;olùm amygdalæ, vt pleri­<lb/><arrow.to.target n="marg1448"/><lb/>que alij fructus, &longs;apore commendantur, &longs;ed <lb/>viribus egregiis: nutrire enim cerebrum <lb/>creduntur, & renes. </s> |
| <s id="s.010489">Amaras ferunt occidere <lb/>vulpes, &longs;i ab eis degu&longs;tentur Athenæus & <lb/>Plutarchus referunt, Dru&longs;i medicum cum <lb/>Germanis ea fiducia potando certa&longs;&longs;e: nam <lb/>præman&longs;æ perhibentur mirum in modum <lb/>prohibere ebrietatem: ob &longs;iccitatem enim <lb/>ab&longs;umunt tenuiorem & odoratiorem meri <lb/>partem. </s> | <s id="s.010489">Amaras ferunt occidere <lb/>vulpes, &longs;i ab eis degu&longs;tentur Athenæus & <lb/>Plutarchus referunt, Dru&longs;i medicum cum <lb/>Germanis ea fiducia potando certa&longs;&longs;e: nam <lb/>præman&longs;æ perhibentur mirum in modum <lb/>prohibere ebrietatem: ob &longs;iccitatem enim <lb/>ab&longs;umunt tenuiorem & odoratiorem meri <lb/>partem. </s> |
| <s id="s.010490">Dulces olei fœcundæ &longs;unt, atque in <lb/><arrow.to.target n="marg1449"/><lb/>cibis gratæ & &longs;aluberrimæ. </s> | <s id="s.010490">Dulces olei fœcundæ &longs;unt, atque in <lb/><arrow.to.target n="marg1449"/><lb/>cibis gratæ & &longs;aluberrimæ. </s> |
| |
| <s id="s.010495"><margin.target id="marg1448"/>Amygdala­<lb/>rum vires.</s> | <s id="s.010495"><margin.target id="marg1448"/>Amygdala­<lb/>rum vires.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010496"><margin.target id="marg1449"/>Quomodo ex <lb/>eodem ramo <lb/>fructus di­<lb/>uer&longs;orum co­<lb/>lcrum ha­<lb/>beantur. <lb/></s> | <s id="s.010496"><margin.target id="marg1449"/>Quomodo ex <lb/>eodem ramo <lb/>fructus di­<lb/>uer&longs;orum co­<lb/>lorum ha­<lb/>beantur. <lb/></s> |
| <s id="s.010497">Plantas ex <lb/>propria in&longs;i­<lb/>&longs;ione mutari. <lb/></s> | <s id="s.010497">Plantas ex <lb/>propria in&longs;i­<lb/>tione mutari. <lb/></s> |
| <s id="s.010498">Agre&longs;tium <lb/>& dome&longs;ti­<lb/>ca.</s> | <s id="s.010498">Agre&longs;tium <lb/>& dome&longs;ti­<lb/>ca.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010499">Ro&longs;æ for&longs;an quærat cur &longs;pinæ? </s> | <s id="s.010499">Ro&longs;æ for&longs;an quærat cur &longs;pinæ? </s> |
| <s id="s.010500">Cau&longs;a e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg1450"/><lb/>quoniam odoratam e&longs;&longs;e oportebat, & odoris <lb/>firmioris, tum minimè excalefacientis, vt <lb/>iucundior e&longs;&longs;et: odores enim frigidi ma­<lb/>gis animam recreant, quòd cerebrum calore <lb/>a&longs;&longs;iduo ob motus infe&longs;tetur: cùm igitur flos <lb/>e&longs;&longs;et, tenuis &longs;ub&longs;tantiæ futurus erat, terreo <lb/>gitur adiungi oportebat: itaque flos ro&longs;æ <lb/>terream habet &longs;ub&longs;tantiam, & calidam, ac <lb/>tenuem, aliter non e&longs;&longs;et odorata. </s> | <s id="s.010500">Cau&longs;a e&longs;t, <lb/><arrow.to.target n="marg1450"/><lb/>quoniam odoratam e&longs;&longs;e oportebat, & odoris <lb/>firmioris, tum minimè excalefacientis, vt <lb/>iucundior e&longs;&longs;et: odores enim frigidi ma­<lb/>gis animam recreant, quòd cerebrum calore <lb/>a&longs;&longs;iduo ob motus infe&longs;tetur: cùm igitur flos <lb/>e&longs;&longs;et, tenuis &longs;ub&longs;tantiæ futurus erat, terreo <lb/>igitur adiungi oportebat: itaque flos ro&longs;æ <lb/>terream habet &longs;ub&longs;tantiam, & calidam, ac <lb/>tenuem, aliter non e&longs;&longs;et odorata. </s> |
| <s id="s.010501">At &longs;i talis <lb/>futurus erat, oportebat totam plantam talem <lb/>e&longs;&longs;e, ac cra&longs;&longs;iorum partium, vt tenui parte <lb/>&longs;eparata flos conficeretur. </s> | <s id="s.010501">At &longs;i talis <lb/>futurus erat, oportebat totam plantam talem <lb/>e&longs;&longs;e, ac cra&longs;&longs;iorum partium, vt tenui parte <lb/>&longs;eparata flos conficeretur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.010504">Sin autem expel­<lb/>li conduxit, vel foliis poterat admi&longs;ceri, red­<lb/>didi&longs;&longs;étque folia contumacia, ac quæ ob <lb/>nimiam &longs;iccitatem breui excidi&longs;&longs;ent: re­<lb/>linquitur igitur, vt quod po&longs;tremum e&longs;t <lb/>factúque melius, &longs;cilicet materiam hanc &longs;ic­<lb/>cam, quæ e&longs;t velut floris fæx, adu&longs;támque ex­<lb/>pelli &longs;eor&longs;um. </s> | <s id="s.010504">Sin autem expel­<lb/>li conduxit, vel foliis poterat admi&longs;ceri, red­<lb/>didi&longs;&longs;étque folia contumacia, ac quæ ob <lb/>nimiam &longs;iccitatem breui excidi&longs;&longs;ent: re­<lb/>linquitur igitur, vt quod po&longs;tremum e&longs;t <lb/>factúque melius, &longs;cilicet materiam hanc &longs;ic­<lb/>cam, quæ e&longs;t velut floris fæx, adu&longs;támque ex­<lb/>pelli &longs;eor&longs;um. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010505">Cùmque non fui&longs;&longs;et è cortice duriore pro­<lb/>ditura, ni&longs;iaculeata, ideo &longs;pina prodiit, quæ <lb/>vt frequentior e&longs;t, & minor, eò ro&longs;am ma­<lb/>gis odoratam, tenuiorem atque calidiorem <lb/>docet: inde etiam ad purgandum aptiorem, <lb/>minimè verò odoris tenacem: talí&longs;que e&longs;t <lb/>agre&longs;tis, cuius flos quinque foliis per fæ­<lb/>pè completur: &longs;pinæ verò acutæ, minutæ, <lb/>frequentes etiam ip&longs;a folia tegunt, adeò vt <lb/>non tutò liceat tangere, ita omnia &longs;pinis <pb pagenum="578" xlink:href="016/01/225.jpg"/>conferta &longs;unt: ac dome&longs;tica florem habent <lb/>de n&longs;is foliis, ac pinguibus, quò fit vt ob fo­<lb/>lio rum multitudinem odoratiores videan­<lb/>tur, ip&longs;a verò &longs;pina cra&longs;&longs;ior, & rarior, & <lb/>minus acuta, tum verò ad &longs;accharum con­<lb/>diendum, & ad aquam, flos ip&longs;e melior, ob <lb/>pinguiorem &longs;ub&longs;tantiam. <lb/><arrow.to.target n="marg1451"/></s> | <s id="s.010505">Cùmque non fui&longs;&longs;et è cortice duriore pro­<lb/>ditura, ni&longs;i aculeata, ideo &longs;pina prodiit, quæ <lb/>vt frequentior e&longs;t, & minor, eò ro&longs;am ma­<lb/>gis odoratam, tenuiorem atque calidiorem <lb/>docet: inde etiam ad purgandum aptiorem, <lb/>minimè verò odoris tenacem: talí&longs;que e&longs;t <lb/>agre&longs;tis, cuius flos quinque foliis per &longs;æ­<lb/>pè completur: &longs;pinæ verò acutæ, minutæ, <lb/>frequentes etiam ip&longs;a folia tegunt, adeò vt <lb/>non tutò liceat tangere, ita omnia &longs;pinis <pb pagenum="578" xlink:href="016/01/225.jpg"/>conferta &longs;unt: ac dome&longs;tica florem habent <lb/>de u&longs;is foliis, ac pinguibus, quò fit vt ob fo­<lb/>lio rum multitudinem odoratiores videan­<lb/>tur, ip&longs;a verò &longs;pina cra&longs;&longs;ior, & rarior, & <lb/>minus acuta, tum verò ad &longs;accharum con­<lb/>diendum, & ad aquam, flos ip&longs;e melior, ob <lb/>pinguiorem &longs;ub&longs;tantiam. <lb/><arrow.to.target n="marg1451"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010506"><margin.target id="marg1451"/>Flores quo­<lb/>modo toto <lb/>anno haberi <lb/>po&longs;&longs;int.</s> | <s id="s.010506"><margin.target id="marg1451"/>Flores quo­<lb/>modo toto <lb/>anno haberi <lb/>po&longs;&longs;int.</s> |
| |
| <s id="s.010522">liarem <expan abbr="quã-dã">quan­<lb/>dam</expan> vim &longs;or­<lb/>tiantur.</s> | <s id="s.010522">liarem <expan abbr="quã-dã">quan­<lb/>dam</expan> vim &longs;or­<lb/>tiantur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010523"><expan abbr="Eadémq;">Eadémque</expan> tatione &longs;i &longs;emen lactucæ, erucæ, <lb/>apij, ozymi, porríque &longs;imul in eodem &longs;ter­<lb/>core plantaueris, herba na&longs;cetur, quæ porri, <lb/>lactucæ, erucæ, apij, ozymíque &longs;aporem & <lb/>odorem vnà referet. </s> | <s id="s.010523"><expan abbr="Eadémq;">Eadémque</expan> ratione &longs;i &longs;emen lactucæ, erucæ, <lb/>apij, ozymi, porríque &longs;imul in eodem &longs;ter­<lb/>core plantaueris, herba na&longs;cetur, quæ porri, <lb/>lactucæ, erucæ, apij, ozymíque &longs;aporem & <lb/>odorem vnà referet. </s> |
| <s id="s.010524">Si verò <expan abbr="color&etilde;">colorem</expan>, odorem, <lb/>&longs;aporem, vimve theriacam, aut purgantem <lb/>plantarum fructibus, aut oleribus velis adii­<lb/>cere, &longs;emen antequam &longs;eres triduo in tali re <lb/>infunde, velut ad dulcedinem in &longs;apa, ad <lb/>adorem iucundum in vnguento, ad vim pur­<lb/>gantem in &longs;ucco cucumeris &longs;ylue&longs;tris, in the­<lb/>riaca aduer&longs;us venena, inde plantato, nutri­<lb/>tóque talibus per initia. </s> | <s id="s.010524">Si verò <expan abbr="color&etilde;">colorem</expan>, odorem, <lb/>&longs;aporem, vimve theriacam, aut purgantem <lb/>plantarum fructibus, aut oleribus velis adii­<lb/>cere, &longs;emen antequam &longs;eres triduo in tali re <lb/>infunde, velut ad dulcedinem in &longs;apa, ad <lb/>adorem iucundum in vnguento, ad vim pur­<lb/>gantem in &longs;ucco cucumeris &longs;ylue&longs;tris, in the­<lb/>riaca aduer&longs;us venena, inde plantato, nutri­<lb/>tóque talibus per initia. </s> |
| <s id="s.010525">Validius opus erit <lb/>perfectius, cùm in &longs;urculis de pangendis me­<lb/>dulla eiecta loco illius talia appo&longs;ueris, ante­<lb/>quam etiam plantes in illis liquoribus per <lb/>tres dies dimi&longs;eris &longs;urculos. </s> | <s id="s.010525">Validius opus erit <lb/>perfectius, cùm in &longs;urculis de pangendis me­<lb/>dulla eiecta loco illius talia appo&longs;ueris, ante­<lb/>quam etiam plantes in illis liquoribus per <lb/>tres dies dimi&longs;eris &longs;urculos. </s> |
| <s id="s.010526">Inuentum e&longs;t <lb/>hac ratione, vt &longs;emina omnia <expan abbr="antequã">antequam</expan> &longs;ere­<lb/>rentur nitro perfundantur, quæ enim e&longs;t his </s> | <s id="s.010526">Inuentum e&longs;t <lb/>hac ratione, vt &longs;emina omnia <expan abbr="antequã">antequam</expan> &longs;ere­<lb/>rentur nitro perfundantur, quæ enim e&longs;t his </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010527"><arrow.to.target n="marg1455"/><lb/>na&longs;cuntur coctiliora &longs;unt. </s> | <s id="s.010527"><arrow.to.target n="marg1455"/><lb/>na&longs;cuntur coctiliora &longs;unt. </s> |
| <s id="s.010528">Omnia etiam &longs;e­<lb/>mima in &longs;cilla &longs;ata maiorem proferunt fru­<lb/>ctum nam &longs;cilla calefacit illa, humectátque: <lb/>incrementum autem à calido, & humido. <lb/></s> | <s id="s.010528">Omnia etiam &longs;e­<lb/>mina in &longs;cilla &longs;ata maiorem proferunt fru­<lb/>ctum nam &longs;cilla calefacit illa, humectátque: <lb/>incrementum autem à calido, & humido. <lb/></s> |
| <s id="s.010529">Peculiari autem ratione lens bubulo &longs;tercori <lb/>immer&longs;a in terra defoditur. </s> | <s id="s.010529">Peculiari autem ratione lens bubulo &longs;tercori <lb/>immer&longs;a in terra defoditur. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.010556">Si enim alimentum tra­<lb/><arrow.to.target n="marg1462"/><lb/>hit, &longs;i viua aut augetur, etiam&longs;i non viuat, à <lb/>terra trahit, oportet autem id quod trahit, ei <lb/>à quo trahit iunctum e&longs;&longs;e: pars autem quam <lb/>iungitur, radix e&longs;t: </s> | <s id="s.010556">Si enim alimentum tra­<lb/><arrow.to.target n="marg1462"/><lb/>hit, &longs;i viua aut augetur, etiam&longs;i non viuat, à <lb/>terra trahit, oportet autem id quod trahit, ei <lb/>à quo trahit iunctum e&longs;&longs;e: pars autem quam <lb/>iungitur, radix e&longs;t: </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010557"><margin.target id="marg1462"/>Nulla plan­<lb/>ta ab&longs;que <lb/>vadice.</s> | <s id="s.010557"><margin.target id="marg1462"/>Nulla plan­<lb/>ta ab&longs;que <lb/>radice.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010558">In vniuer&longs;um igitur, generationes plan­<lb/>tarum omnium, & incrementa, & figuræ, & <lb/>&longs;apores, & odores, colore&longs;que, ac &longs;ub&longs;tantiæ, <lb/>et&longs;i quid aliud e&longs;t, &longs;iunt mutatione locorum, <lb/>& altmenti, & permutatione &longs;eminum ab <lb/>his quibus infunduntur, & coniunctione <lb/>cum aliis, & præci&longs;ione partium, & vincu­<lb/>lis, aut va&longs;is, & corruptione &longs;ub&longs;tantiæ, vt <lb/>quæ fit cum contu&longs;ione, & tran&longs;plantatio­<lb/>ne, in&longs;itioneque ac longa propagatione. <lb/></s> | <s id="s.010558">In vniuer&longs;um igitur, generationes plan­<lb/>tarum omnium, & incrementa, & figuræ, & <lb/>&longs;apores, & odores, colore&longs;que, ac &longs;ub&longs;tantiæ, <lb/>et&longs;i quid aliud e&longs;t, &longs;iunt mutatione locorum, <lb/>& alimenti, & permutatione &longs;eminum ab <lb/>his quibus infunduntur, & coniunctione <lb/>cum aliis, & præci&longs;ione partium, & vincu­<lb/>lis, aut va&longs;is, & corruptione &longs;ub&longs;tantiæ, vt <lb/>quæ fit cum contu&longs;ione, & tran&longs;plantatio­<lb/>ne, in&longs;itioneque ac longa propagatione. <lb/></s> |
| <s id="s.010559">Quædam verò à &longs;imilibus, quædam à di&longs;&longs;i­<lb/>milibus propagantur, vt fungi. </s> | <s id="s.010559">Quædam verò à &longs;imilibus, quædam à di&longs;&longs;i­<lb/>milibus propagantur, vt fungi. </s> |
| <s id="s.010560">Hos non <lb/>vtilitate genus humanum excoluit, &longs;ed gula. <lb/><arrow.to.target n="marg1463"/></s> | <s id="s.010560">Hos non <lb/>vtilitate genus humanum excoluit, &longs;ed gula. <lb/><arrow.to.target n="marg1463"/></s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="s.010568">Nam &longs;ub <lb/>æ&longs;tatis fine, & autumno, cardui agre&longs;tes mi­<lb/>nores, &longs;ed eò gu&longs;tu iucundiores. </s> | <s id="s.010568">Nam &longs;ub <lb/>æ&longs;tatis fine, & autumno, cardui agre&longs;tes mi­<lb/>nores, &longs;ed eò gu&longs;tu iucundiores. </s> |
| <s id="s.010569">Inde initio <lb/>hyemis & per totam hyemem cardi, planta <lb/>alba frutico&longs;a, &longs;ubamara, &longs;pinis ob&longs;ita, cuius <lb/>non &longs;olùm folia, &longs;ed etiam trunci pars ima, <lb/>& &longs;uprema radicis, quæ bulbo&longs;a qua&longs;i e&longs;t, <lb/>manditur. </s> | <s id="s.010569">Inde initio <lb/>hyemis & per totam hyemem cardi, planta <lb/>alba frutico&longs;a, &longs;ubamara, &longs;pinis ob&longs;ita, cuius <lb/>non &longs;olùm folia, &longs;ed etiam trunci pars ima, <lb/>& &longs;uprema radicis, quæ bulbo&longs;a qua&longs;i e&longs;t, <lb/>manditur. </s> |
| <s id="s.010570">Vere ineunte rur&longs;us & v&longs;que ad æ­<lb/>&longs;tatem cardi &longs;ylue&longs;tres, non foliis ob lanu­<lb/>ginem, nec radice ob duritiem, &longs;ed ima trun­<lb/>ci & &longs;uprema radicis lignea parte commen­<lb/>dantur: quoniam in omnibus fermè plantis <lb/>amaris lignea pars vbi in folia expullulat <lb/>abundantia &longs;ucci, mollis & minus amara, <lb/>gratiam &longs;aporis retinet, quod gu&longs;tui ingra­<lb/>tum e&longs;t amittit. </s> | <s id="s.010570">Vere ineunte rur&longs;us & v&longs;que ad æ­<lb/>&longs;tatem cardi &longs;ylue&longs;tres, non foliis ob lanu­<lb/>ginem, nec radice ob duritiem, &longs;ed ima trun­<lb/>ci & &longs;uprema radicis lignea parte commen­<lb/>dantur: quoniam in omnibus fermè plantis <lb/>amaris lignea pars vbi in folia expullulat <lb/>abundantia &longs;ucci, mollis & minus amara, <lb/>gratiam &longs;aporis retinet, quod gu&longs;tui ingra­<lb/>tum e&longs;t amittit. </s> |
| <s id="s.010571">Eduutur talia omnia &longs;ale, <lb/>aceto, oleo, pipere, non &longs;olùm iucundè, &longs;ed <lb/>etiam &longs;alubriter. </s> | <s id="s.010571">Eduntur talia omnia &longs;ale, <lb/>aceto, oleo, pipere, non &longs;olùm iucundè, &longs;ed <lb/>etiam &longs;alubriter. </s> |
| <s id="s.010572">Nam &longs;al concoquit, & gra­<lb/>tum reddit &longs;aporem: piper etiam præter hæc <lb/>odorem commendat: acetum caliditatem <lb/>omnium reliquorum frangit, vt oleum &longs;icci­<lb/>tatem, quum præter id etiam ad &longs;aporis gra­<lb/>tiam non parum conferat. </s> | <s id="s.010572">Nam &longs;al concoquit, & gra­<lb/>tum reddit &longs;aporem: piper etiam præter hæc <lb/>odorem commendat: acetum caliditatem <lb/>omnium reliquorum frangit, vt oleum &longs;icci­<lb/>tatem, quum præter id etiam ad &longs;aporis gra­<lb/>tiam non parum conferat. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.010583"><margin.target id="marg1466"/>Oliuæ co­<lb/>lympades.</s> | <s id="s.010583"><margin.target id="marg1466"/>Oliuæ co­<lb/>lympades.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010584">Fructus humidiores, vt mala punica, pira, <lb/><arrow.to.target n="marg1467"/><lb/>vu&etail;, maximè &longs;eruantur, &longs;i collecti longa &longs;ere­<lb/>nitate præcedente, purgatique ab acinis, &longs;i <lb/>vuæ &longs;int, vitiatis, pediculo in feruente pi­<lb/>ce, aut &longs;i dee&longs;t vino torreantnr, inde biduo <lb/>&longs;iccentur in Sole, & inter paleas, ne mu­<lb/>tuò &longs;e tangant, di&longs;ponantur: quum enim <lb/>putredo ab aqueo humido ortum habeat, <lb/>vt alibi o&longs;ten&longs;um e&longs;t, nece&longs;&longs;e erit eo ab&longs;um­<lb/>to non corrumpi fructum, ab&longs;umitur autem <lb/>maximè parte ea, qua inducitur, &longs;cilicet pe­<lb/>diculo. </s> | <s id="s.010584">Fructus humidiores, vt mala punica, pira, <lb/><arrow.to.target n="marg1467"/><lb/>vu&etail;, maximè &longs;eruantur, &longs;i collecti longa &longs;ere­<lb/>nitate præcedente, purgatique ab acinis, &longs;i <lb/>vuæ &longs;int, vitiatis, pediculo in feruente pi­<lb/>ce, aut &longs;i dee&longs;t vino torreantur, inde biduo <lb/>&longs;iccentur in Sole, & inter paleas, ne mu­<lb/>tuò &longs;e tangant, di&longs;ponantur: quum enim <lb/>putredo ab aqueo humido ortum habeat, <lb/>vt alibi o&longs;ten&longs;um e&longs;t, nece&longs;&longs;e erit eo ab&longs;um­<lb/>pto non corrumpi fructum, ab&longs;umitur autem <lb/>maximè parte ea, qua inducitur, &longs;cilicet pe­<lb/>diculo. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010585"><margin.target id="marg1467"/>Fructus om­<lb/>nes quomodo <lb/>&longs;eruantur.</s> | <s id="s.010585"><margin.target id="marg1467"/>Fructus om­<lb/>nes quomodo <lb/>&longs;eruantur.</s> |
| |
| <s id="s.010594">Reliqua <lb/>turba quæ ab oleribus ducit originem, vt ra­<lb/>pæ, cretanus, na&longs;turtia, &longs;olo vt expertus &longs;um <lb/>aceto &longs;eruantur, &longs;ed omnibus commodé ad­<lb/><arrow.to.target n="marg1471"/><lb/>ditur fœniculus. </s> | <s id="s.010594">Reliqua <lb/>turba quæ ab oleribus ducit originem, vt ra­<lb/>pæ, cretanus, na&longs;turtia, &longs;olo vt expertus &longs;um <lb/>aceto &longs;eruantur, &longs;ed omnibus commodé ad­<lb/><arrow.to.target n="marg1471"/><lb/>ditur fœniculus. </s> |
| <s id="s.010595">Alia melius condiuntur, vt <lb/>cucurbitæ, melonum cortices, & citrangu­<lb/>lorum, caro mali medic&etail;, tota nux, atque li­<lb/>munium. </s> | <s id="s.010595">Alia melius condiuntur, vt <lb/>cucurbitæ, melonum cortices, & citrangu­<lb/>lorum, caro mali medic&etail;, tota nux, atque li­<lb/>munium. </s> |
| <s id="s.010596">Qu&etail; integra condiuntur, non per­<lb/><arrow.to.target n="marg1472"/><lb/>fecta decerpi &longs;olent, vt rapæ, nuces, limunia­<lb/>que. </s> | <s id="s.010596">Qu&etail; integra condiuntur, non per­<lb/><arrow.to.target n="marg1472"/><lb/>fecta decerpi &longs;olent, vt rapæ, nuces, limunia­<lb/>que. </s> |
| <s id="s.010597">Macerantur diu aqua, quæ a&longs;&longs;iduè per­<lb/>mutanda e&longs;t: coquuutur vt molles fiant, &longs;ic­<lb/>canturque in vmbra, inde mel, &longs;accharum­<lb/>ve defæcatum igne &longs;uperinfundito. </s> | <s id="s.010597">Macerantur diu aqua, quæ a&longs;&longs;iduè per­<lb/>mutanda e&longs;t: coquuntur vt molles fiant, &longs;ic­<lb/>canturque in vmbra, inde mel, &longs;accharum­<lb/>ve defæcatum igne &longs;uperinfundito. </s> |
| <s id="s.010598">Po&longs;t <lb/>dies &longs;eptem detractum liquorem coquito, <pb pagenum="580" xlink:href="016/01/227.jpg"/>& &longs;uperinfundito, terque aut quater repe­<lb/><arrow.to.target n="marg1473"/><lb/>tes, &longs;ic dulci&longs;&longs;imi & clari reddentur. </s> | <s id="s.010598">Po&longs;t <lb/>dies &longs;eptem detractum liquorem coquito, <pb pagenum="580" xlink:href="016/01/227.jpg"/>& &longs;uperinfundito, terque aut quater repe­<lb/><arrow.to.target n="marg1473"/><lb/>tes, &longs;ic dulci&longs;&longs;imi & clari reddentur. </s> |
| <s id="s.010599">Iam <lb/>verò & illud dixi, mucidos fieri &longs;i quid <lb/>aquei humidi &longs;uper&longs;uerit. </s> | <s id="s.010599">Iam <lb/>verò & illud dixi, mucidos fieri &longs;i quid <lb/>aquei humidi &longs;uper&longs;uerit. </s> |
| <s id="s.010600">Mel verò & &longs;ac­<lb/>charum, reliquique &longs;ucci, candido oui, & <lb/>aqua repurgantur, de&longs;pumando, coquendo­<lb/>que. </s> | <s id="s.010600">Mel verò & &longs;ac­<lb/>charum, reliquique &longs;ucci, candido oui, & <lb/>aqua repurgantur, de&longs;pumando, coquendo­<lb/>que. </s> |
| |
| <s id="s.010605">Vidi enim &longs;eruatas, quæ virides vide­<lb/>rentur. </s> | <s id="s.010605">Vidi enim &longs;eruatas, quæ virides vide­<lb/>rentur. </s> |
| <s id="s.010606">Seruantur etiam vuæ qua&longs;i &longs;pontè <lb/>in frigidioribus locis purgatæ, & &longs;u&longs;pen&longs;æ <lb/>ad Boreæ regionem, v&longs;que ad ver. </s> | <s id="s.010606">Seruantur etiam vuæ qua&longs;i &longs;pontè <lb/>in frigidioribus locis purgatæ, & &longs;u&longs;pen&longs;æ <lb/>ad Boreæ regionem, v&longs;que ad ver. </s> |
| <s id="s.010607">Melle au­<lb/>tem nuces commodi&longs;&longs;imè: ip&longs;æ dulces eua­<lb/>dunt, mel autem fit arteriacum, faucibus <lb/><arrow.to.target n="marg1474"/><lb/>enim non parum conducit. </s> | <s id="s.010607">Melle au­<lb/>tem nuces commodi&longs;&longs;imè: ip&longs;æ dulces eua­<lb/>dunt, mel autem fit arteriacum, faucibus <lb/><arrow.to.target n="marg1474"/><lb/>enim non parum conducit. </s> |
| <s id="s.010608">Sed mellis ratio <lb/>generalis e&longs;t, velut & aceti & olei: liquo­<lb/>tes enim qui &longs;eruantur, &longs;eruant, ni&longs;i admo­<lb/>dum vincento equo humido. </s> | <s id="s.010608">Sed mellis ratio <lb/>generalis e&longs;t, velut & aceti & olei: liquo­<lb/>res enim qui &longs;eruantur, &longs;eruant, ni&longs;i admo­<lb/>dum vincento equo humido. </s> |
| <s id="s.010609">Sed acetum <lb/>peruertit &longs;aporem, oleum autem odorem, <lb/>mel verò meliùs e&longs;t, pote&longs;tate quidem cali­<lb/>dum, & &longs;iccum, ac pingue. <lb/><arrow.to.target n="marg1475"/></s> | <s id="s.010609">Sed acetum <lb/>peruertit &longs;aporem, oleum autem odorem, <lb/>mel verò meliùs e&longs;t, pote&longs;tate quidem cali­<lb/>dum, & &longs;iccum, ac pingue. <lb/><arrow.to.target n="marg1475"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.010611"><margin.target id="marg1469"/>Cucumeres <lb/>vt præcoces <lb/>ac melones <lb/>habeas.</s> | <s id="s.010611"><margin.target id="marg1469"/>Cucumeres <lb/>vt præcoces <lb/>ac melones <lb/>habeas.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010612"><margin.target id="marg1470"/>Fructus & <lb/>flores vt <expan abbr="t&etilde;-pore">ten­<lb/>pore</expan> quouis <lb/>habeas.</s> | <s id="s.010612"><margin.target id="marg1470"/>Fructus & <lb/>flores vt <expan abbr="t&etilde;-pore">tem­<lb/>pore</expan> quouis <lb/>habeas.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010613"><margin.target id="marg1471"/>Radices her­<lb/>bæque omnes <lb/>quomodo &longs;er­<lb/>uentur.</s> | <s id="s.010613"><margin.target id="marg1471"/>Radices her­<lb/>bæque omnes <lb/>quomodo &longs;er­<lb/>uentur.</s> |
| |
| <s id="s.010657">Eiu&longs;dem argumenti <lb/><arrow.to.target n="marg1481"/><lb/>e&longs;t herbas ad viuum ( vt dicunt ) in chartis <lb/>pingere. </s> | <s id="s.010657">Eiu&longs;dem argumenti <lb/><arrow.to.target n="marg1481"/><lb/>e&longs;t herbas ad viuum ( vt dicunt ) in chartis <lb/>pingere. </s> |
| <s id="s.010658">Herba virens ærugine, <expan abbr="carbonibu&longs;q;">carbonibu&longs;que</expan> <lb/>tritis, imbuta pro coloris ratione alterutrum <lb/>augentes chartæ imprimitur, vt ve&longs;tigium <lb/>qua&longs;i ichnographiæ remaneat. </s> | <s id="s.010658">Herba virens ærugine, <expan abbr="carbonibu&longs;q;">carbonibu&longs;que</expan> <lb/>tritis, imbuta pro coloris ratione alterutrum <lb/>augentes chartæ imprimitur, vt ve&longs;tigium <lb/>qua&longs;i ichnographiæ remaneat. </s> |
| <s id="s.010659">Alijichno­<lb/>graphiam, ex folio, ramu&longs;culi&longs;que compre&longs;­<lb/>&longs;is delineant, inde &longs;ucco herbæ herbam, flo­<lb/>rum flores fingunt, &longs;ed aquam è &longs;ucco expri­<lb/>munt, adduntque lachrymam quam vocant <lb/>dragachantum. </s> | <s id="s.010659">Alijichno­<lb/>graphiam, ex folio, ramu&longs;culi&longs;que compre&longs;­<lb/>&longs;is delineant, inde &longs;ucco herbæ herbam, flo­<lb/>rum flores fingunt, &longs;ed aquam è &longs;ucco expri­<lb/>munt, adduntque lachrymam quam vocant <lb/>dragachantum. </s> |
| <s id="s.010660">Illinc &longs;cenarum ornamenta <lb/>magnifica, tonitrua, pluuiæ, nines: con&longs;tant <lb/>hæ cotti papis alternantibus follibus. </s> | <s id="s.010660">Illinc &longs;cenarum ornamenta <lb/>magnifica, tonitrua, pluuiæ, niues: con&longs;tant <lb/>hæ cotti papis alternantibus follibus. </s> |
| <s id="s.010661">Hinc <lb/>Soles, a&longs;tra, Lunaque ementito cœlo, quæ <lb/>Nicolaus Siccus vir &longs;plendidi&longs;&longs;imus, omni­<lb/>que &longs;cientiarum, nobiliorumque artium ge­<lb/>nere eruditus, repræ&longs;entauit in ea comœdia, <lb/>quam te iubente coram Philippo Hi&longs;pania­<lb/>rum principe, Cæ&longs;ari&longs;que no&longs;tri filio compo­<lb/>&longs;uit, edidit, ornauit. </s> | <s id="s.010661">Hinc <lb/>Soles, a&longs;tra, Lunaque ementito cœlo, quæ <lb/>Nicolaus Siccus vir &longs;plendidi&longs;&longs;imus, omni­<lb/>que &longs;cientiarum, nobiliorumque artium ge­<lb/>nere eruditus, repræ&longs;entauit in ea comœdia, <lb/>quam te iubente coram Philippo Hi&longs;pania­<lb/>rum principe, Cæ&longs;ari&longs;que no&longs;tri filio compo­<lb/>&longs;uit, edidit, ornauit. </s> |
| <s id="s.010662">Vidimus Solem, &longs;idera­<lb/>que in &longs;ereno collucentia, latentia atris nu­<lb/>bibus, hebetata candidis, motum cum &longs;yde­<lb/>re, ac tum tempore repræ&longs;entationis fabulæ <lb/>congruentem? </s> | <s id="s.010662">Vidimus Solem, &longs;idera­<lb/>que in &longs;ereno collucentia, latentia atris nu­<lb/>bibus, hebetata candidis, motum cum &longs;yde­<lb/>re, ac tum tempore repræ&longs;entationis fabulæ <lb/>congruentem? </s> |
| <s id="s.010663">ibi &longs;apphiros, chry&longs;olithos, <lb/>vera&longs;que pyropos, lumina vitreis ab&longs;condi­<lb/>ta, dodecaedris, ico&longs;aedri&longs;que natiuo vitri <lb/>colore mentiebantur. </s> | <s id="s.010663">ibi &longs;apphiros, chry&longs;olithos, <lb/>vera&longs;que pyropos, lumina vitreis ab&longs;condi­<lb/>ta, dodecaedris, ico&longs;aedri&longs;que natiuo vitri <lb/>colore mentiebantur. </s> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010666"><margin.target id="marg1481"/>Herbæ vt ad <lb/>viuum pingi <lb/>po&longs;&longs;int. <lb/></s> | <s id="s.010666"><margin.target id="marg1481"/>Herbæ vt ad <lb/>viuum pingi <lb/>po&longs;&longs;int. <lb/></s> |
| <s id="s.010667">Scenarum <lb/>miriappa­<lb/>ratus. <lb/></s> | <s id="s.010667">Scenarum <lb/>miriappa­<lb/>ratus. <lb/></s> |
| <s id="s.010668">Nicolaus <lb/>Siccus iu&longs;ti­<lb/>tiæ præfe­<lb/><gap/>lus.</s> | <s id="s.010668">Nicolaus <lb/>Siccus iu&longs;ti­<lb/>tiæ præfe­<lb/><gap/>ctus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010669">Nihil intentatum hæc cura reliquit: inde <lb/>etiam laquei, hami, retia, arcus, canes, acci­<lb/>pitres. </s> | <s id="s.010669">Nihil intentatum hæc cura reliquit: inde <lb/>etiam laquei, hami, retia, arcus, canes, acci­<lb/>pitres. </s> |
| |
| <s id="s.010685">Aues quo­<lb/>modo <expan abbr="capiã-tur">capian­<lb/>tur</expan>.</s> | <s id="s.010685">Aues quo­<lb/>modo <expan abbr="capiã-tur">capian­<lb/>tur</expan>.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010686"><margin.target id="marg1483"/>Pi&longs;oes quo­<lb/>modo <expan abbr="capiã-tur">capian­<lb/>tur</expan>.</s> | <s id="s.010686"><margin.target id="marg1483"/>Pi&longs;ces quo­<lb/>modo <expan abbr="capiã-tur">capian­<lb/>tur</expan>.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010687">Pi&longs;ces quoque cibo capiuntur, cibus igi­<lb/>tur quatuor debet habere conditiones, vt &longs;it <lb/>odoratus nam procul allicit eos, qualia &longs;unt <lb/>ani&longs;um, panacis &longs;uccus, & omnibus melius <lb/>cyminum, &longs;it iucundi &longs;aporis vt edentes in­<lb/>uitet, & fallat: talia &longs;unt &longs;anguis præ&longs;ertim <lb/>&longs;uillus, ca&longs;eus præcipuè caprillus, panis ma­<lb/>ximè triticeus, papillone&longs;que meliores inter <lb/>eos fului. </s> | <s id="s.010687">Pi&longs;ces quoque cibo capiuntur, cibus igi­<lb/>tur quatuor debet habere conditiones, vt &longs;it <lb/>odoratus nam procul allicit eos, qualia &longs;unt <lb/>ani&longs;um, panacis &longs;uccus, & omnibus melius <lb/>cyminum, &longs;it iucundi &longs;aporis vt edentes in­<lb/>uitet, & fallat: talia &longs;unt &longs;anguis præ&longs;ertim <lb/>&longs;uillus, ca&longs;eus præcipuè caprillus, panis ma­<lb/>ximè triticeus, papillone&longs;que meliores inter <lb/>eos fului. </s> |
| |
| <s id="s.010702"><margin.target id="marg1484"/>Cancri quo­<lb/>modo <expan abbr="capiã-tur">capian­<lb/>tur</expan>.</s> | <s id="s.010702"><margin.target id="marg1484"/>Cancri quo­<lb/>modo <expan abbr="capiã-tur">capian­<lb/>tur</expan>.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010703"><margin.target id="marg1485"/>Equi & <lb/>mulæ vt à <lb/>mu&longs;cis non <lb/>ladantur.</s> | <s id="s.010703"><margin.target id="marg1485"/>Equi & <lb/>mulæ vt à <lb/>mu&longs;cis non <lb/>laedantur.</s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.016.01.229.1.jpg" xlink:href="016/01/229/1.jpg"/> | <figure id="id.016.01.229.1.jpg" xlink:href="016/01/229/1.jpg"/> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.010751">Deinde dicendum e&longs;&longs;et <lb/>pari ratione, quod dum lapis mouetur, per <lb/>tran&longs;uer&longs;um violenter, & ad centrum natu­<lb/>raliter, & ita media linea, quòd hoc e&longs;&longs;et ob <lb/>cognitionem lapidis ita deliberantis. </s> | <s id="s.010751">Deinde dicendum e&longs;&longs;et <lb/>pari ratione, quod dum lapis mouetur, per <lb/>tran&longs;uer&longs;um violenter, & ad centrum natu­<lb/>raliter, & ita media linea, quòd hoc e&longs;&longs;et ob <lb/>cognitionem lapidis ita deliberantis. </s> |
| <s id="s.010752">Quærit <lb/>ab&longs;entem dominum, ex phanta&longs;ia <expan abbr="propon&etilde;-te">proponen­<lb/>te</expan>, & in tertia &longs;en&longs;itiuæ cognitionis, auxilio­<lb/>que memoriæ inuenit, agno&longs;cit autem hunc <lb/>hominem dominum, <expan abbr="nõ">non</expan> hunc hominem e&longs;&longs;e <lb/>dominum. </s> | <s id="s.010752">Quærit <lb/>ab&longs;entem dominum, ex phanta&longs;ia <expan abbr="propon&etilde;-te">proponen­<lb/>te</expan>, & in tertia &longs;en&longs;itiuæ cognitionis, auxilio­<lb/>que memoriæ inuenit, agno&longs;cit autem hunc <lb/>hominem dominum, <expan abbr="nõ">non</expan> hunc hominem e&longs;&longs;e <lb/>dominum. </s> |
| <s id="s.010753">Ouis & agnus, odore & voce &longs;e <lb/>agno&longs;cunt: diximus enim rectas cognitio­<lb/>nes, quòd animalia <expan abbr="nõ">non</expan> occupentur in com­<lb/>po&longs;ita, vel mentis operibus e&longs;&longs;e præ&longs;tanti&longs;­<lb/>&longs;imas. </s> | <s id="s.010753">Ouis & agnus, odore & voce &longs;e <lb/>agno&longs;cunt: diximus enim rectas cognitio­<lb/>nes, quòd animalia <expan abbr="nõ">non</expan> occupentur in com­<lb/>po&longs;ita, vel mentis operibus e&longs;&longs;e præ&longs;tanti&longs;­<lb/>&longs;imas. </s> |
| <s id="s.010754">A&longs;inus memoria aut naturali habitu à <lb/>&longs;uis progenitoribus af&longs;umpto, vt etiam hi­<lb/>rundo in con&longs;truendo nido mouetur, ad ti­<lb/>mendum camelum ex tertia, aut &longs;exta vi, <lb/>lupum ex habitu. </s> | <s id="s.010754">A&longs;inus memoria aut naturali habitu à <lb/>&longs;uis progenitoribus a&longs;&longs;umpto, vt etiam hi­<lb/>rundo in con&longs;truendo nido mouetur, ad ti­<lb/>mendum camelum ex tertia, aut &longs;exta vi, <lb/>lupum ex habitu. </s> |
| <s id="s.010755">Ignem verò non ratione, <lb/>&longs;ed quia eundem cum eo, qui læ&longs;it, e&longs;&longs;e exi­<lb/>&longs;timat. </s> | <s id="s.010755">Ignem verò non ratione, <lb/>&longs;ed quia eundem cum eo, qui læ&longs;it, e&longs;&longs;e exi­<lb/>&longs;timat. </s> |
| <s id="s.010756">De vulpe & elephante po&longs;tquam ra­<lb/>tione con&longs;tat, nullum ex aliis animalibus hu­<lb/>ius prudentiæ capax e&longs;&longs;e, non debemus ob <lb/>hæc exempla, quæ tot modis &longs;eruari po&longs;&longs;unt, <lb/>adduci in aliquam &longs;u&longs;picionem, quòd talia <lb/>animalia &longs;olertia participent. </s> | <s id="s.010756">De vulpe & elephante po&longs;tquam ra­<lb/>tione con&longs;tat, nullum ex aliis animalibus hu­<lb/>ius prudentiæ capax e&longs;&longs;e, non debemus ob <lb/>hæc exempla, quæ tot modis &longs;eruari po&longs;&longs;unt, <lb/>adduci in aliquam &longs;u&longs;picionem, quòd talia <lb/>animalia &longs;olertia participent. </s> |
| <s id="s.010757">Verum ob <expan abbr="s&etilde;-&longs;uum">sen­<lb/>&longs;uum</expan> (vt dixi) excellentiam, quædam viden­<lb/>tur, aliis &longs;olertiora, cùm non &longs;int, po&longs;itiuo <lb/>enim cùm careant, nece&longs;&longs;e e&longs;t vt etiam com­<lb/>paratiuo. </s> | <s id="s.010757">Verum ob <expan abbr="s&etilde;-&longs;uum">sen­<lb/>&longs;uum</expan> (vt dixi) excellentiam, quædam viden­<lb/>tur, aliis &longs;olertiora, cùm non &longs;int, po&longs;itiuo <lb/>enim cùm careant, nece&longs;&longs;e e&longs;t vt etiam com­<lb/>paratiuo. </s> |
| |
| <s id="s.010760">De intellectu igitur pri­<lb/>mùm ac voluntate dicendum erit. </s> | <s id="s.010760">De intellectu igitur pri­<lb/>mùm ac voluntate dicendum erit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010761"><margin.target id="marg1487"/>Cognitionis <lb/>&longs;en&longs;i&longs;eræ <lb/>paries.</s> | <s id="s.010761"><margin.target id="marg1487"/>Cognitionis <lb/>&longs;en&longs;iferæ <lb/>paries.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010762"><margin.target id="marg1488"/>Animalium <lb/>cognitio <lb/>qualis.</s> | <s id="s.010762"><margin.target id="marg1488"/>Animalium <lb/>cognitio <lb/>qualis.</s> |
| |
| <s id="s.010788">Viuimus enim tantum­<lb/>modo dum contemplamur, quoniam vita <lb/>ea verè &longs;ola e&longs;t, quæ diuis conuenit &longs;em­<lb/>piterno æuo, talis autem hæc &longs;ola in <lb/>nobis. <lb/><arrow.to.target n="marg1490"/></s> | <s id="s.010788">Viuimus enim tantum­<lb/>modo dum contemplamur, quoniam vita <lb/>ea verè &longs;ola e&longs;t, quæ diuis conuenit &longs;em­<lb/>piterno æuo, talis autem hæc &longs;ola in <lb/>nobis. <lb/><arrow.to.target n="marg1490"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010789"><margin.target id="marg1489"/>Sapiontis <lb/>tria munera.</s> | <s id="s.010789"><margin.target id="marg1489"/>Sapientis <lb/>tria munera.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010790"><margin.target id="marg1490"/>Quomodo ex <lb/>&longs;criptis ad <lb/>pronuncia­<lb/>tionem fiat <lb/>tran&longs;itus.</s> | <s id="s.010790"><margin.target id="marg1490"/>Quomodo ex <lb/>&longs;criptis ad <lb/>pronuncia­<lb/>tionem fiat <lb/>tran&longs;itus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010791">Quomodo autem ex &longs;criptis, ad vocem <lb/>verba transferantur, rur&longs;u&longs;que ad intelle­<lb/>ctum, quanquam res leuis, ob frequen­<lb/>tem v&longs;um videatur, & vnius modi, ardua <lb/>tamen e&longs;t etiam modorum diuer&longs;otum: igi­<lb/>tur vt antea de &longs;ermone loquamur, &longs;uppo­<lb/>nenda &longs;unt ea, quæ vel in nobis, vel in ani­<lb/>malibus ip&longs;is experimur. </s> | <s id="s.010791">Quomodo autem ex &longs;criptis, ad vocem <lb/>verba transferantur, rur&longs;u&longs;que ad intelle­<lb/>ctum, quanquam res leuis, ob frequen­<lb/>tem v&longs;um videatur, & vnius modi, ardua <lb/>tamen e&longs;t etiam modorum diuer&longs;orum: igi­<lb/>tur vt antea de &longs;ermone loquamur, &longs;uppo­<lb/>nenda &longs;unt ea, quæ vel in nobis, vel in ani­<lb/>malibus ip&longs;is experimur. </s> |
| <s id="s.010792">Sunt autem hæc <lb/>primùm, quòd cùm animalia &longs;en&longs;u vocem <lb/>emittunt, velut equi vi&longs;a fœmina, dum <lb/>hinniunt, primùm &longs;en&longs;u exteriore cogno&longs;­<lb/>cunt obiectum, deinde vi&longs;ione, quæ e&longs;t ip­<lb/>&longs;a cognitio interior &longs;ola, vel principalis. <lb/></s> | <s id="s.010792">Sunt autem hæc <lb/>primùm, quòd cùm animalia &longs;en&longs;u vocem <lb/>emittunt, velut equi vi&longs;a fœmina, dum <lb/>hinniunt, primùm &longs;en&longs;u exteriore cogno&longs;­<lb/>cunt obiectum, deinde vi&longs;ione, quæ e&longs;t ip­<lb/>&longs;a cognitio interior &longs;ola, vel principalis. <lb/></s> |
| <s id="s.010793">Inde delectantur, atque ex delectatione ap­<lb/>petunt, ac ge&longs;tiunt. </s> | <s id="s.010793">Inde delectantur, atque ex delectatione ap­<lb/>petunt, ac ge&longs;tiunt. </s> |
| <s id="s.010794">Inde ex appetitu <expan abbr="motũ">motum</expan>, <lb/>non &longs;olùm ad rem vi&longs;am, &longs;ed etiam lætitiæ <lb/>indicem ciunt medio habitus, ex motu au­<lb/>tem vox ip&longs;a con&longs;equitur. </s> | <s id="s.010794">Inde ex appetitu <expan abbr="motũ">motum</expan>, <lb/>non &longs;olùm ad rem vi&longs;am, &longs;ed etiam lætitiæ <lb/>indicem ciunt medio habitus, ex motu au­<lb/>tem vox ip&longs;a con&longs;equitur. </s> |
| |
| <s id="s.010810"><margin.target id="marg1491"/>Quomodo <lb/>&longs;cripta intel­<lb/>ligantur.</s> | <s id="s.010810"><margin.target id="marg1491"/>Quomodo <lb/>&longs;cripta intel­<lb/>ligantur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010811">Quomodo autem ex &longs;criptis mens confi­<lb/>ciatur, faciliùs e&longs;t digno&longs;cere: nam ex &longs;en­<lb/>&longs;u vi&longs;io, ex vi&longs;ione iunctura, ex pluribus <lb/>iuncturis compræhen&longs;io generalis, ex ge­<lb/>nerali comprehen&longs;ione propo&longs;itio vniuer­<lb/>&longs;alis, ex vniuer&longs;ali propo&longs;itione: eo iun­<lb/>cturæ genere quod vocatur ratio e&longs;tque <lb/>quartum in ordine, quum vnum ex alio in­<lb/>fertur, mens fit: vnde &longs;implicium nullus <lb/>e&longs;t intellectus, veque mens: &longs;ed &longs;ic intelli­<lb/>gere diuinum e&longs;t. </s> | <s id="s.010811">Quomodo autem ex &longs;criptis mens confi­<lb/>ciatur, faciliùs e&longs;t digno&longs;cere: nam ex &longs;en­<lb/>&longs;u vi&longs;io, ex vi&longs;ione iunctura, ex pluribus <lb/>iuncturis compræhen&longs;io generalis, ex ge­<lb/>nerali comprehen&longs;ione propo&longs;itio vniuer­<lb/>&longs;alis, ex vniuer&longs;ali propo&longs;itione: eo iun­<lb/>cturæ genere quod vocatur ratio e&longs;tque <lb/>quartum in ordine, quum vnum ex alio in­<lb/>fertur, mens fit: vnde &longs;implicium nullus <lb/>e&longs;t intellectus, neque mens: &longs;ed &longs;ic intelli­<lb/>gere diuinum e&longs;t. </s> |
| <s id="s.010812">In re autem aliquibus <lb/>ardua, omnibus verò perquam vtili facil­<lb/>limo exemplo vtar. </s> | <s id="s.010812">In re autem aliquibus <lb/>ardua, omnibus verò perquam vtili facil­<lb/>limo exemplo vtar. </s> |
| <s id="s.010813">Videmus primùm om­<lb/>nia animalia contrahi, atque id dum pun­<lb/>guntur, ac cogno&longs;cimus: &longs;ed hoc e&longs;&longs;e ani­<lb/>maduertit vis, quæ iungit: inde ex his tri­<lb/>bus functionibus collecta, propo&longs;itione ani­<lb/>mal &longs;en&longs;it, atque per memoriam repetita <lb/>&longs;it comprehen&longs;io generalis, quam et&longs;i La­<lb/>tinè fœdum e&longs;t proferre, euidentis tamen <lb/>vtilitatis cau&longs;a proferam hoc & h<gap/>, & <lb/>qualecunque aliud animal &longs;entit, ex qua <lb/>rur&longs;us fit propo&longs;itio vniuer&longs;alis, omne ani­<lb/>mal &longs;entit: atque hucu&longs;que mentis pro­<lb/>prium, opus non e&longs;t, &longs;ed &longs;en&longs;iferæ ani­<lb/>mæ quatenus menti iungitur, inde animal <lb/>&longs;entit, vniuer&longs;ale ac menti proprium. </s> | <s id="s.010813">Videmus primùm om­<lb/>nia animalia contrahi, atque id dum pun­<lb/>guntur, ac cogno&longs;cimus: &longs;ed hoc e&longs;&longs;e ani­<lb/>maduertit vis, quæ iungit: inde ex his tri­<lb/>bus functionibus collecta, propo&longs;itione ani­<lb/>mal &longs;en&longs;it, atque per memoriam repetita <lb/>&longs;it comprehen&longs;io generalis, quam et&longs;i La­<lb/>tinè fœdum e&longs;t proferre, euidentis tamen <lb/>vtilitatis cau&longs;a proferam hoc & h<gap/>, & <lb/>qualecunque aliud animal &longs;entit, ex qua <lb/>rur&longs;us fit propo&longs;itio vniuer&longs;alis, omne ani­<lb/>mal &longs;entit: atque hucu&longs;que mentis pro­<lb/>prium, opus non e&longs;t, &longs;ed &longs;en&longs;iferæ ani­<lb/>mæ quatenus menti iungitur, inde animal <lb/>&longs;entit, vniuer&longs;ale ac menti proprium. </s> |
| <s id="s.010814">Sunt <lb/>igitur & his &longs;eptem ordines &longs;en&longs;us: exte­<lb/>rior phanta&longs;ia, iunctio, memoria, com­<lb/>præhen&longs;io generalis, propo&longs;itio vniuer&longs;a­<lb/>lis, & vniuer&longs;ale ip&longs;um, quod mentis pro­<lb/>prium e&longs;t. </s> | <s id="s.010814">Sunt <lb/>igitur & his &longs;eptem ordines &longs;en&longs;us: exte­<lb/>rior phanta&longs;ia, iunctio, memoria, com­<lb/>præhen&longs;io generalis, propo&longs;itio vniuer&longs;a­<lb/>lis, & vniuer&longs;ale ip&longs;um, quod mentis pro­<lb/>prium e&longs;t. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010827"><arrow.to.target n="marg1493"/><lb/>cebimus. </s> | <s id="s.010827"><arrow.to.target n="marg1493"/><lb/>cebimus. </s> |
| <s id="s.010828">Contracto verò calore, &longs;omnus <lb/>prohibetur, concoctio vitiatur, retitinen­<lb/>tur excrementa, morbique creantur. </s> | <s id="s.010828">Contracto verò calore, &longs;omnus <lb/>prohibetur, concoctio vitiatur, retinen­<lb/>tur excrementa, morbique creantur. </s> |
| <s id="s.010829">Di­<lb/>cendum e&longs;t igitur nunc de paucis animi af­<lb/>fectibus, vt eadem ratione alios a&longs;&longs;equa­<lb/>mur. </s> | <s id="s.010829">Di­<lb/>cendum e&longs;t igitur nunc de paucis animi af­<lb/>fectibus, vt eadem ratione alios a&longs;&longs;equa­<lb/>mur. </s> |
| <s id="s.010830">Igitur in timore cogitur ilicò confer­<lb/>timque &longs;anguis in interioribus partibus vn­<lb/>de tremunt homines, vox tollitur, aut la­<lb/>bat, pallet corpus. </s> | <s id="s.010830">Igitur in timore cogitur ilicò confer­<lb/>timque &longs;anguis in interioribus partibus vn­<lb/>de tremunt homines, vox tollitur, aut la­<lb/>bat, pallet corpus. </s> |
| <s id="s.010831">Quod &longs;i per&longs;eueret, ac <lb/>ingens &longs;it, canitiem inducit, quibu&longs;dam <lb/>pili, nonnunquam etiam decidunt vngues, <lb/>contractóque intus &longs;anguine: aut tabe&longs;cit <lb/>homo, aut phlegmone excitato mortis &longs;ubit <lb/>periculum: quidam etiam &longs;ubitò extincti <lb/><arrow.to.target n="marg1494"/><lb/>&longs;unt. </s> | <s id="s.010831">Quod &longs;i per&longs;eueret, ac <lb/>ingens &longs;it, canitiem inducit, quibu&longs;dam <lb/>pili, nonnunquam etiam decidunt vngues, <lb/>contractóque intus &longs;anguine: aut tabe&longs;cit <lb/>homo, aut phlegmone excitato mortis &longs;ubit <lb/>periculum: quidam etiam &longs;ubitò extincti <lb/><arrow.to.target n="marg1494"/><lb/>&longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.010851">Su&longs;picio ve­<lb/><arrow.to.target n="marg1501"/><lb/>rò timor e&longs;t paruus, velut audacia &longs;pes ma­<lb/>xima. </s> | <s id="s.010851">Su&longs;picio ve­<lb/><arrow.to.target n="marg1501"/><lb/>rò timor e&longs;t paruus, velut audacia &longs;pes ma­<lb/>xima. </s> |
| <s id="s.010852">Differt à lætitia, quoniam in vtra­<lb/>que e&longs;t firma &longs;pes, &longs;ed in audacia finis e&longs;t <lb/>mediocris in lætitia e&longs;t iucundus. </s> | <s id="s.010852">Differt à lætitia, quoniam in vtra­<lb/>que e&longs;t firma &longs;pes, &longs;ed in audacia finis e&longs;t <lb/>mediocris in lætitia e&longs;t iucundus. </s> |
| <s id="s.010853">Memini&longs;­<lb/>&longs;e autem horum inferius oportet, vt phæ­<lb/>nomena intelligantur, adeò verò immu­<lb/>tant hæc omnia corpus, vt &longs;i cum melancho­<lb/>lico humore iungantur, ec&longs;ta&longs;im inducant: <lb/>quos &longs;i vras, aut nouacula incidas, nihil <lb/>&longs;entire comperies: alij iacent volentes, vt <lb/>mortui, alij etiam diuinant, hæcque pro ma­<lb/>gnis miraculis apud imperitos habentur, <lb/>cum tamen dicat Hippocrates. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.010853">Memini&longs;­<lb/>&longs;e autem horum inferius oportet, vt phæ­<lb/>nomena intelligantur, adeò verò immu­<lb/>tant hæc omnia corpus, vt &longs;i cum melancho­<lb/>lico humore iungantur, ec&longs;ta&longs;im inducant: <lb/>quos &longs;i vras, aut nouacula incidas, nihil <lb/>&longs;entire comperies: alij iacent volentes, vt <lb/>mortui, alij etiam diuinant, hæcque pro ma­<lb/>gnis miraculis apud imperitos habentur, <lb/>cum tamen dicat Hippocrates. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.010854">Si lingua <lb/><arrow.to.target n="marg1502"/><lb/>repentè incontinens fiat, aut aliqua pars <lb/>corporis ftupore elanguet, tale e&longs;t melan­<lb/>cholicum. </s> | <s id="s.010854">Si lingua <lb/><arrow.to.target n="marg1502"/><lb/>repentè incontinens fiat, aut aliqua pars <lb/>corporis &longs;tupore elanguet, tale e&longs;t melan­<lb/>cholicum. </s> |
| <s id="s.010855">Sed Galenus &longs;en&longs;um huius mini­<lb/>mè e&longs;t a&longs;&longs;ecutus: ob hocque demiratur an­<lb/>tiqui magi&longs;tri dicta. </s> | <s id="s.010855">Sed Galenus &longs;en&longs;um huius mini­<lb/>mè e&longs;t a&longs;&longs;ecutus: ob hocque demiratur an­<lb/>tiqui magi&longs;tri dicta. </s> |
| <s id="s.010856">Affectus igitur animi <lb/>corpora mutant, &longs;oni autem animi affectus. <lb/></s> | <s id="s.010856">Affectus igitur animi <lb/>corpora mutant, &longs;oni autem animi affectus. <lb/></s> |
| <s id="s.010857">Nece&longs;&longs;e e&longs;t igitur &longs;onos corpora mutare. <lb/></s> | <s id="s.010857">Nece&longs;&longs;e e&longs;t igitur &longs;onos corpora mutare. <lb/></s> |
| <s id="s.010858">Omnium autem affectuum maximi, &longs;unt <lb/>timor & fortitudo: at hos mouere po&longs;&longs;unt <pb pagenum="586" xlink:href="016/01/233.jpg"/>&longs;oni, indicio &longs;unt tubæ, Laconicum inuen­<lb/>tum tympana, barbarorum cornua & cla­<lb/><arrow.to.target n="marg1503"/><lb/>mor Romanorum. </s> | <s id="s.010858">Omnium autem affectuum maximi, &longs;unt <lb/>timor & fortitudo: at hos mouere po&longs;&longs;unt <pb pagenum="586" xlink:href="016/01/233.jpg"/>&longs;oni, indicio &longs;unt tubæ, Laconicum inuen­<lb/>tum tympana, barbarorum cornua & cla­<lb/><arrow.to.target n="marg1503"/><lb/>mor Romanorum. </s> |
| <s id="s.010859">Nam Romani, &longs;ub pu­<lb/>gnæ initio adeò magnis clamoribus ob&longs;tre­<lb/>pebant, vt Io&longs;ephus coactus &longs;it Hebræorum <lb/>&longs;uorum militum aures ob&longs;truere, ne vel &longs;tre­<lb/>pitu terrerentur, aut attoniti fierent. </s> | <s id="s.010859">Nam Romani, &longs;ub pu­<lb/>gnæ initio adeò magnis clamoribus ob&longs;tre­<lb/>pebant, vt Io&longs;ephus coactus &longs;it Hebræorum <lb/>&longs;uorum militum aures ob&longs;truere, ne vel &longs;tre­<lb/>pitu terrerentur, aut attoniti fierent. </s> |
| <s id="s.010860">Sæpè <lb/>contingit præteruolantes aues, ob cum cla­<lb/>morem excidere. </s> | <s id="s.010860">Sæpè <lb/>contingit præteruolantes aues, ob cum cla­<lb/>morem excidere. </s> |
| <s id="s.010861">Conftat igitur &longs;onos mul­<lb/>tùm ad fortitudinem facere. </s> | <s id="s.010861">Con&longs;tat igitur &longs;onos mul­<lb/>tùm ad fortitudinem facere. </s> |
| <s id="s.010862">Igitur ad alios <lb/>animi affectus. </s> | <s id="s.010862">Igitur ad alios <lb/>animi affectus. </s> |
| <s id="s.010863">Nunc pro clamoribus boant <lb/>machinæ igneæ non inani, &longs;ed exitiali &longs;tre­<lb/>pitu. </s> | <s id="s.010863">Nunc pro clamoribus boant <lb/>machinæ igneæ non inani, &longs;ed exitiali &longs;tre­<lb/>pitu. </s> |
| <s id="s.010864">Quantum verò corpora ex affectibus <lb/>animi patiuntur, indicant, qui dum cogi­<lb/>tant intentius, neque vident, neque au­<lb/>diunt. </s> | <s id="s.010864">Quantum verò corpora ex affectibus <lb/>animi patiuntur, indicant, qui dum cogi­<lb/>tant intentius, neque vident, neque au­<lb/>diunt. </s> |
| |
| <s id="s.010889">Actiua verò, <lb/>atque præcipuè artificio&longs;æ vtrumque genus, <lb/>ab imaginatione maximè iuuatur. </s> | <s id="s.010889">Actiua verò, <lb/>atque præcipuè artificio&longs;æ vtrumque genus, <lb/>ab imaginatione maximè iuuatur. </s> |
| <s id="s.010890">Nec e&longs;t <lb/>fermè artificio&longs;a memoria aliud quicquam, <lb/>quàm tran&longs;latio rerum & verborum ad or­<lb/>dinem, ac vim quæ imaginatur, ea tamen <lb/>tantùm affert commodi, verborum &longs;cilicet, <lb/>ac numerorum, vt faciliùs centum cum ea <lb/>quàm decem &longs;ine illa recitare po&longs;&longs;is. </s> | <s id="s.010890">Nec e&longs;t <lb/>fermè artificio&longs;a memoria aliud quicquam, <lb/>quàm tran&longs;latio rerum & verborum ad or­<lb/>dinem, ac vim quæ imaginatur, ea tamen <lb/>tantùm affert commodi, verborum &longs;cilicet, <lb/>ac numerorum, vt faciliùs centum cum ea <lb/>quàm decem &longs;ine illa recitare po&longs;&longs;is. </s> |
| <s id="s.010891">Ratio <lb/>tamen omnium virtutum mortalium prin­<lb/>ceps e&longs;t, hominique propria vt mortalis e&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.010891">Ratio <lb/>tamen omnium virtutum mortalium prin­<lb/>ceps e&longs;t, hominique propria vt mortalis e&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.010892">At verò vt intellectum po&longs;&longs;idet, artes & <lb/>&longs;cientias excolit, artificio&longs;áqe inuenta quæ­<lb/>dam, quæ ad artes non pertinent, quoniam <lb/>vtilitate carent, aut incerti &longs;unt generis: om­<lb/>nis autem ars, e&longs;t generis certi atque vtilis. <lb/></s> | <s id="s.010892">At verò vt intellectum po&longs;&longs;idet, artes & <lb/>&longs;cientias excolit, artificio&longs;áque inuenta quæ­<lb/>dam, quæ ad artes non pertinent, quoniam <lb/>vtilitate carent, aut incerti &longs;unt generis: om­<lb/>nis autem ars, e&longs;t generis certi atque vtilis. <lb/></s> |
| <s id="s.010893">De incertis igitur atque inutilibus, primò <lb/>dicendum. </s> | <s id="s.010893">De incertis igitur atque inutilibus, primò <lb/>dicendum. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="587" xlink:href="016/01/234.jpg"/> | <pb pagenum="587" xlink:href="016/01/234.jpg"/> |
| |
| <s id="s.010937">Edetur autem hic liber. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.010937">Edetur autem hic liber. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.010938">Sed modum <lb/>nunc docere præ&longs;tat ex Arithmeticis arcanis <lb/>de&longs;umptum. </s> | <s id="s.010938">Sed modum <lb/>nunc docere præ&longs;tat ex Arithmeticis arcanis <lb/>de&longs;umptum. </s> |
| <s id="s.010939">Quælibet ars quæ rebus non <lb/>placitis con&longs;tat, viginti &longs;implicibus regulis <lb/>contineri pote&longs;t. </s> | <s id="s.010939">Quælibet ars quæ rebus non <lb/>placitis con&longs;tat, viginti &longs;implicibus regulis <lb/>contineri pote&longs;t. </s> |
| <s id="s.010940">Nam viginti propo&longs;itis ter­<lb/>minis con&longs;tituuntur <expan abbr="cõiugationes">coniugationes</expan> 1048375. <lb/>Cuius numeri ratio ab&longs;oluti&longs;&longs;ima hæc e&longs;t: <lb/>&longs;ingularess viginti. </s> | <s id="s.010940">Nam viginti propo&longs;itis ter­<lb/>minis con&longs;tituuntur <expan abbr="cõiugationes">coniugationes</expan> 1048375. <lb/>Cuius numeri ratio ab&longs;oluti&longs;&longs;ima hæc e&longs;t: <lb/>&longs;ingulares viginti. </s> |
| <s id="s.010941">Pro 19. totidem. </s> | <s id="s.010941">Pro 19. totidem. </s> |
| <s id="s.010942">Pro <lb/>18. & 2. duc 40. in 19. fit 760. diuide per <lb/>2. exit 380. Pro 17. & 3. duc 18. per 380. <lb/>& diuide per 3. exit 2280. Pro 16. & 4. <lb/>duc 2280. per 17. & diuide per 4. exit <lb/>9690. Pro 15. & 5. duc 9690. per 16. & <lb/>diuide per 5. atque ita &longs;emper ducendo ag­<lb/>gregatum, procedens per numerum maio­<lb/>rem præcedentem, & diuidendo produ­<lb/>ctum per minorem numerum, ordine de­<lb/>uenies ad 10. qui e&longs;t in medio: qui cùm <lb/>&longs;it ab&longs;que compari, duces præcedens ag­<lb/>gregatum, quòd e&longs;t 325920. per 11. gene­<lb/>rali ratione fit 3695120. diuide per 10. fit <lb/>369512, Sed quia hic numerus componi­<lb/>tur ex &longs;imilibus, accipiemus &longs;olùm medie­<lb/>tatem, &longs;cilicet 184756. Omnibus igitur <lb/>&longs;imul iunctis, additáque vnitate pro regu­<lb/>la, quæ ex omnibus &longs;implicibus con&longs;tat, <lb/>fient ( vt dixi ) regulæ omnes, 1048575. <lb/>Cùm igitur libri omnes artis, Græci, Ara­<lb/>bes, atque Latini, ne vige&longs;imam quidem <lb/>partem contineant, con&longs;tat &longs;implici&longs;&longs;imas <lb/>regulas, aut non tot e&longs;&longs;e, aut non expleri <lb/>omnes coniugationes. </s> | <s id="s.010942">Pro <lb/>18. & 2. duc 40. in 19. fit 760. diuide per <lb/>2. exit 380. Pro 17. & 3. duc 18. per 380. <lb/>& diuide per 3. exit 2280. Pro 16. & 4. <lb/>duc 2280. per 17. & diuide per 4. exit <lb/>9690. Pro 15. & 5. duc 9690. per 16. & <lb/>diuide per 5. atque ita &longs;emper ducendo ag­<lb/>gregatum, procedens per numerum maio­<lb/>rem præcedentem, & diuidendo produ­<lb/>ctum per minorem numerum, ordine de­<lb/>uenies ad 10. qui e&longs;t in medio: qui cùm <lb/>&longs;it ab&longs;que compari, duces præcedens ag­<lb/>gregatum, quòd e&longs;t 325920. per 11. gene­<lb/>rali ratione fit 3695120. diuide per 10. fit <lb/>369512, Sed quia hic numerus componi­<lb/>tur ex &longs;imilibus, accipiemus &longs;olùm medie­<lb/>tatem, &longs;cilicet 184756. Omnibus igitur <lb/>&longs;imul iunctis, additáque vnitate pro regu­<lb/>la, quæ ex omnibus &longs;implicibus con&longs;tat, <lb/>fient ( vt dixi ) regulæ omnes, 1048575. <lb/>Cùm igitur libri omnes artis, Græci, Ara­<lb/>bes, atque Latini, ne vige&longs;imam quidem <lb/>partem contineant, con&longs;tat &longs;implici&longs;&longs;imas <lb/>regulas, aut non tot e&longs;&longs;e, aut non expleri <lb/>omnes coniugationes. </s> |
| <s id="s.010943">Igitur cùm duabus <lb/>chartis, viginti regulæ tum modi coniuga­<lb/>tionum contineri po&longs;&longs;int, tota etiam ars <lb/>continebitur. </s> | <s id="s.010943">Igitur cùm duabus <lb/>chartis, viginti regulæ tum modi coniuga­<lb/>tionum contineri po&longs;&longs;int, tota etiam ars <lb/>continebitur. </s> |
| |
| <s id="s.010948">Videntur enim mortalium chari&longs;­<lb/>&longs;imam docere &longs;uppellectilem, tempus <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> in­<lb/>quam) effundere. </s> | <s id="s.010948">Videntur enim mortalium chari&longs;­<lb/>&longs;imam docere &longs;uppellectilem, tempus <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> in­<lb/>quam) effundere. </s> |
| <s id="s.010949">Itaque meritò genus hoc <lb/>&longs;cribendi à Galeno in libris de Decretis Hip­<lb/>pocratis, & Platonis damnatur, improba­<lb/>tur, reiicitur. </s> | <s id="s.010949">Itaque meritò genus hoc <lb/>&longs;cribendi à Galeno in libris de Decretis Hip­<lb/>pocratis, & Platonis damnatur, improba­<lb/>tur, reiicitur. </s> |
| <s id="s.010950">Quid enim ab&longs;urdius, ne <lb/>&longs;tultius dicam: quàm in &longs;eriis rebus, & <lb/>quæ firmi&longs;&longs;ima indigerent demon&longs;tratione, <lb/>te&longs;timonium ab oraculis, & Poëtis petere, <lb/>quorum mens nihil minus cogitabat, quàm <lb/>quod &longs;criberent? </s> | <s id="s.010950">Quid enim ab&longs;urdius, ne <lb/>&longs;tultius dicam: quàm in &longs;eriis rebus, & <lb/>quæ firmi&longs;&longs;ima indigerent demon&longs;tratione, <lb/>te&longs;timonium ab oraculis, & Poëtis petere, <lb/>quorum mens nihil minus cogitabat, quàm <lb/>quod &longs;criberent? </s> |
| <s id="s.010951">Id &longs;olùm quærentibus illis, <lb/>vt numerus impleretur, carmémque &longs;ona­<lb/>ret. </s> | <s id="s.010951">Id &longs;olùm quærentibus illis, <lb/>vt numerus impleretur, carménque &longs;ona­<lb/>ret. </s> |
| <s id="s.010952">In eodem genere collocantur Theolo­<lb/>li naturalibus rationibus contra Philo&longs;o­<lb/>phos di&longs;putantes, & hære&longs;ium omnium in­<lb/>uentores, & qui de &longs;igillis &longs;ub certis cœ­<lb/>lorum con&longs;titutionibus faciendis loquuntur, <lb/>& qui de magia naturali à numerorum ra­<lb/>tione &longs;umpta, vt Agrippa infelix: nam nu­<lb/>meri <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> vt rectè Ari&longs;toteles dixit ) actionum, <lb/>& mutationum non po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e principia. <lb/><arrow.to.target n="marg1507"/><lb/>Ea enim quæ &longs;cribuntur, tria habere de­<lb/>bent, vtilitatem præ&longs;entem, certum finem, <lb/>inexpugnabile fundamentum. </s> | <s id="s.010952">In eodem genere collocantur Theolo­<lb/>li naturalibus rationibus contra Philo&longs;o­<lb/>phos di&longs;putantes, & hære&longs;ium omnium in­<lb/>uentores, & qui de &longs;igillis &longs;ub certis cœ­<lb/>lorum con&longs;titutionibus faciendis loquuntur, <lb/>& qui de magia naturali à numerorum ra­<lb/>tione &longs;umpta, vt Agrippa infelix: nam nu­<lb/>meri <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> vt rectè Ari&longs;toteles dixit ) actionum, <lb/>& mutationum non po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e principia. <lb/><arrow.to.target n="marg1507"/><lb/>Ea enim quæ &longs;cribuntur, tria habere de­<lb/>bent, vtilitatem præ&longs;entem, certum finem, <lb/>inexpugnabile fundamentum. </s> |
| <s id="s.010953">Quapropter <lb/>& Rhabani &longs;ubtilitas inter inutiles cen&longs;eri <lb/>debet, laboris immen&longs;i, & admodum curio­<lb/>&longs;a. </s> | <s id="s.010953">Quapropter <lb/>& Rhabani &longs;ubtilitas inter inutiles cen&longs;eri <lb/>debet, laboris immen&longs;i, & admodum curio­<lb/>&longs;a. </s> |
| <s id="s.010954">Hic &longs;imul carminis & numerorum legem <lb/>&longs;eruat primò, tum imaginem figurarum &longs;itu <lb/>literarum explicat, literis in figura inclu&longs;is: <lb/>rur&longs;us &longs;en&longs;um, & hi&longs;toriam continet figu­<lb/>ræ, atque his etiam carmina con&longs;truit. </s> | <s id="s.010954">Hic &longs;imul carminis & numerorum legem <lb/>&longs;eruat primò, tum imaginem figurarum &longs;itu <lb/>literarum explicat, literis in figura inclu&longs;is: <lb/>rur&longs;us &longs;en&longs;um, & hi&longs;toriam continet figu­<lb/>ræ, atque his etiam carmina con&longs;truit. </s> |
| <s id="s.010955">To­<lb/>ta verò &longs;erie carminum, omnem explicat <lb/>denuò &longs;en&longs;um figuræ contentæ. </s> | <s id="s.010955">To­<lb/>ta verò &longs;erie carminum, omnem explicat <lb/>denuò &longs;en&longs;um figuræ contentæ. </s> |
| <s id="s.010956">Sic cru­<lb/>ces, arbores, aue&longs;que, aliáque innumera, <lb/>hac arte depingit: cuius hoc vnum &longs;it exem­<lb/>plum. <lb/><emph type="quote"/>Arbor odore potens, f r o ndo&longs;o vertice nata, <lb/>Qua &longs;umma verè &longs;acr o, u f luit ordine bertas, <lb/>Hortus ditatus, & pa r c u i nullus in orbe e&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.010956">Sic cru­<lb/>ces, arbores, aue&longs;que, aliáque innumera, <lb/>hac arte depingit: cuius hoc vnum &longs;it exem­<lb/>plum. <lb/><emph type="quote"/>Arbor odore potens, f r o ndo&longs;o vertice nata, <lb/>Qua &longs;umma verè &longs;acr o, u f luit ordine bertas, <lb/>Hortus ditatus, & pa r c u i nullus in orbe e&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.010957">Floribus, & foliis, m i l leno germine diues, <lb/>Omnes excedens alt a s g rauitudine &longs;yluas, <lb/>Cumtotam piè magnu s u e &longs;tith onó&longs;que, decú&longs;que, <lb/>Ambit verus honor, l a e t vs loquitur ea voto, <lb/>Stans homo liuor ho c n a tioni denegat atræ. <lb/></s> | <s id="s.010957">Floribus, & foliis, milleno germine diues, <lb/>Omnes excedens altas rauitudine &longs;yluas, <lb/>Cum totam piè magnus ue&longs;tit honó&longs;que, decú&longs;que, <lb/>Ambit verus honor, laetvs loquitur ea voto, <lb/>Stans homo liuor hoc nationi denegat atræ. <lb/></s> |
| <s id="s.010958">Dæmonis horrendus r e m &longs;ciri laude moueri, <lb/>Arbor &longs;ola tenens u a r i os virtute colores: <lb/>Purpureo regis &longs;ub t a c tu ro&longs;cida fulgens, <lb/>Æterno es radio, &longs;t a n t in te nam piè vincta, <lb/>Ædes turritæ, ex ho c d u dum es nomine berta.<emph.end type="quote"/></s> | <s id="s.010958">Dæmonis horrendus r e m &longs;ciri laude moueri, <lb/>Arbor &longs;ola tenens u a r i os virtute colores: <lb/>Purpureo regis &longs;ub t a c tu ro&longs;cida fulgens, <lb/>Æterno es radio, &longs;t a n t in te nam piè vincta, <lb/>Ædes turritæ, ex ho c d u dum es nomine berta.<emph.end type="quote"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.010959"><margin.target id="marg1507"/>Quæ &longs;cribun­<lb/>tur tria ha­<lb/>bere debent. <lb/></s> | <s id="s.010959"><margin.target id="marg1507"/>Quæ &longs;cribun­<lb/>tur tria ha­<lb/>bere debent. <lb/></s> |
| <s id="s.010960">Rhabant <lb/>&longs;ubtilitas <lb/><gap/>ira.</s> | <s id="s.010960">Rhabani <lb/>&longs;ubtilitas <lb/><gap/>ira.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.010961">Si animaduertas, de&longs;cendendo legitur <lb/>carme<gap/> hoc: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Forma &longs;acrata crucis, venerando fulget amictu.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> | <s id="s.010961">Si animaduertas, de&longs;cendendo legitur <lb/>carme<gap/> hoc: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Forma &longs;acrata crucis, venerando fulget amictu.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> |
| |
| <s id="s.011029"><margin.target id="marg1514"/><lb/>6 26 <lb/></s> | <s id="s.011029"><margin.target id="marg1514"/><lb/>6 26 <lb/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011030"><margin.target id="marg1515"/><lb/>Demon&longs;tra­<lb/>tio &longs;extæ pri­<lb/>mi elemento­<lb/>rum per ar­<lb/>gumenti con­<lb/>clu&longs;ionem, <lb/>&longs;eu ducens <lb/>ad neie&longs;&longs;a­<lb/>rium. <lb/></s> | <s id="s.011030"><margin.target id="marg1515"/><lb/>Demon&longs;tra­<lb/>tio &longs;extæ pri­<lb/>mi elemento­<lb/>rum per ar­<lb/>gumenti con­<lb/>clu&longs;ionem, <lb/>&longs;eu ducens <lb/>ad nece&longs;&longs;a­<lb/>rium. <lb/></s> |
| <s id="s.011031">7 37 <lb/>24 28 <lb/>25 29 <lb/>31 30 <lb/>32 31 <lb/>Prima 32 <lb/></s> | <s id="s.011031">7 37 <lb/>24 28 <lb/>25 29 <lb/>31 30 <lb/>32 31 <lb/>Prima 32 <lb/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.011035">31 34 <lb/></s> | <s id="s.011035">31 34 <lb/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011036">Eadémque ratione totum &longs;ecundum <expan abbr="librũ">librum</expan>, <lb/>vltima dntaxat propo&longs;itione excepta. </s> | <s id="s.011036">Eadémque ratione totum &longs;ecundum <expan abbr="librũ">librum</expan>, <lb/>vltima dumtaxat propo&longs;itione excepta. </s> |
| <s id="s.011037">Primas <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;exdecim tertij libri, & partem <expan abbr="primã">primam</expan> <lb/>trige&longs;im&etail; primæ proportionis eiu&longs;dem, quam <lb/>trige&longs;imamquartam huius dicemus: nam du­<lb/>cta linea ex centro, per &longs;ecundam harum, <lb/>con&longs;tat angulum &longs;upremum æqualem e&longs;&longs;e <lb/>duobus, qui &longs;unt &longs;upra ba&longs;im pariter acce­<lb/>ptis: cùm verò tres ip&longs;i æquales &longs;int duobus <lb/>rectis ex trige&longs;imaprima, nece&longs;&longs;e erit fateri <lb/>&longs;upremum, qui in circuli dimidio con&longs;i&longs;tit <lb/>e&longs;&longs;e rectum. </s> | <s id="s.011037">Primas <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;exdecim tertij libri, & partem <expan abbr="primã">primam</expan> <lb/>trige&longs;im&etail; primæ proportionis eiu&longs;dem, quam <lb/>trige&longs;imamquartam huius dicemus: nam du­<lb/>cta linea ex centro, per &longs;ecundam harum, <lb/>con&longs;tat angulum &longs;upremum æqualem e&longs;&longs;e <lb/>duobus, qui &longs;unt &longs;upra ba&longs;im pariter acce­<lb/>ptis: cùm verò tres ip&longs;i æquales &longs;int duobus <lb/>rectis ex trige&longs;imaprima, nece&longs;&longs;e erit fateri <lb/>&longs;upremum, qui in circuli dimidio con&longs;i&longs;tit <lb/>e&longs;&longs;e rectum. </s> |
| <s id="s.011038">Imò eodem modo quo ibi de­<lb/>mon&longs;trantur, reliquæ huius propo&longs;itionis <lb/>partes patêre po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="s.011038">Imò eodem modo quo ibi de­<lb/>mon&longs;trantur, reliquæ huius propo&longs;itionis <lb/>partes patêre po&longs;&longs;unt. </s> |
| <s id="s.011039">Totus etiam quintus <lb/><arrow.to.target n="marg1518"/><lb/>liber, cùm ex aliis non pendeat, demon&longs;tra­<lb/>bitur liberè ea ratione quæ ab Euclide: tum <lb/>verò & duodecim primi &longs;exti Elementorum <lb/>propo&longs;itiones, cùm demon&longs;tratis iam tantùm <lb/>indigeant. </s> | <s id="s.011039">Totus etiam quintus <lb/><arrow.to.target n="marg1518"/><lb/>liber, cùm ex aliis non pendeat, demon&longs;tra­<lb/>bitur liberè ea ratione quæ ab Euclide: tum <lb/>verò & duodecim primi &longs;exti Elementorum <lb/>propo&longs;itiones, cùm demon&longs;tratis iam tantùm <lb/>indigeant. </s> |
| |
| <s id="s.011083">Ex his patet demon&longs;tratas e&longs;&longs;e omnes <lb/>propo&longs;itiones quarti, ni&longs;i quòd non licebit <lb/>circulum circumducere, aut in&longs;cribere, &longs;ed <lb/>&longs;olùm inuenire centrum: ip&longs;á&longs;que figuras <lb/>æquilateras & æquiangulas con&longs;truere, to­<lb/>tamque doctrina Euclidis, <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad finem 6. li­<lb/>bri, &longs;eu 9. iam peracta e&longs;t. </s> | <s id="s.011083">Ex his patet demon&longs;tratas e&longs;&longs;e omnes <lb/>propo&longs;itiones quarti, ni&longs;i quòd non licebit <lb/>circulum circumducere, aut in&longs;cribere, &longs;ed <lb/>&longs;olùm inuenire centrum: ip&longs;á&longs;que figuras <lb/>æquilateras & æquiangulas con&longs;truere, to­<lb/>tamque doctrina Euclidis, <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad finem 6. li­<lb/>bri, &longs;eu 9. iam peracta e&longs;t. </s> |
| <s id="s.011084">Vt verò ad finem <lb/>reliquorum librorum perueniamus, demon­<lb/>&longs;trabimus 44. quæ e&longs;t, ex quocunque puncto <lb/>in diametro propo&longs;ito perpendicularem eri­<lb/>gere, quæ ad contactum periferiæ circuli <lb/>perueniat. </s> | <s id="s.011084">Vt verò ad finem <lb/>reliquorum librorum perueniamus, demon­<lb/>&longs;trabimus 44. quæ e&longs;t, ex quocunque puncto <lb/>in diametro propo&longs;ito perpendicularem eri­<lb/>gere, quæ ad contactum periferiæ circuli <lb/>perueniat. </s> |
| <s id="s.011085">Nam per 35. inueniemus propor­<lb/>tione mediam, & per &longs;extam educemus il­<lb/>lam perpendicularem ad lineam propo&longs;itam <lb/>ex puncto dato, pertingéntque ad periferiæ <lb/>locum circuli, cuius propo&longs;ita linea e&longs;t dia­<lb/>meter ex demon&longs;tratione decimætertiæ &longs;exti <lb/>Elementorum, qua Euclides vtitur. </s> | <s id="s.011085">Nam per 35. inueniemus propor­<lb/>tione mediam, & per &longs;extam educemus il­<lb/>lam perpendicularem ad lineam propo&longs;itam <lb/>ex puncto dato, pertingéntque ad periferiæ <lb/>locum circuli, cuius propo&longs;ita linea e&longs;t dia­<lb/>meter ex demon&longs;tratione decimætertiæ &longs;exti <lb/>Elementorum, qua Euclides vtitur. </s> |
| <s id="s.011086">Cùm ve­<lb/>rò quadrage&longs;imam quintam demon&longs;trare <lb/>voluerimus, quæ talis e&longs;t: &longs;uper datam li­<lb/>neam triangulum rectnm &longs;upremum ha­<lb/>bentem, re&longs;picientémque datam lineam, <lb/>cuius latus vnum a&longs;&longs;ignatæ lineæ, quæ mi­<lb/>nor &longs;it prima, con&longs;tituere, circulum de&longs;cri­<lb/>bemus nobis iam conce&longs;&longs;um, ductáque dia­<lb/>metro ex duodecima &longs;exti, lineam ei &longs;ubiun­<lb/>gemus, ad quam diameter &longs;e habeat, vt pri­<lb/>ma linea ad latus illud: erit igitur hæc li­<lb/>nea minor diametro circuli conce&longs;&longs;i, quare <lb/>ex quadrage&longs;imaprima collocabimus eam <lb/>intra circulum, complebimú&longs;que trigonum: <lb/>igitur &longs;uper primam lineam angulum in ex­<lb/>tremitate, angulo contento ex diametro, & <lb/>quarta linea æqualem per vige&longs;imamquin­<lb/>tam faciemus, & lineam hanc productam <lb/>ex decimatertia faciemus æqualem a&longs;&longs;igna­<lb/>tæ &longs;ecundæ: quare ex &longs;exta, &longs;exti Element. <lb/></s> | <s id="s.011086">Cùm ve­<lb/>rò quadrage&longs;imam quintam demon&longs;trare <lb/>voluerimus, quæ talis e&longs;t: &longs;uper datam li­<lb/>neam triangulum rectum &longs;upremum ha­<lb/>bentem, re&longs;picientémque datam lineam, <lb/>cuius latus vnum a&longs;&longs;ignatæ lineæ, quæ mi­<lb/>nor &longs;it prima, con&longs;tituere, circulum de&longs;cri­<lb/>bemus nobis iam conce&longs;&longs;um, ductáque dia­<lb/>metro ex duodecima &longs;exti, lineam ei &longs;ubiun­<lb/>gemus, ad quam diameter &longs;e habeat, vt pri­<lb/>ma linea ad latus illud: erit igitur hæc li­<lb/>nea minor diametro circuli conce&longs;&longs;i, quare <lb/>ex quadrage&longs;imaprima collocabimus eam <lb/>intra circulum, complebimú&longs;que trigonum: <lb/>igitur &longs;uper primam lineam angulum in ex­<lb/>tremitate, angulo contento ex diametro, & <lb/>quarta linea æqualem per vige&longs;imamquin­<lb/>tam faciemus, & lineam hanc productam <lb/>ex decimatertia faciemus æqualem a&longs;&longs;igna­<lb/>tæ &longs;ecundæ: quare ex &longs;exta, &longs;exti Element. <lb/></s> |
| <s id="s.011087">completo trigono, fiet &longs;imilis primo & or­<lb/>thogonius. </s> | <s id="s.011087">completo trigono, fiet &longs;imilis primo & or­<lb/>thogonius. </s> |
| <s id="s.011088">Quo inuento, ad finem omnium <lb/>eorum, quæ ab Euclide &longs;cripta &longs;unt, tum ab <lb/>Hyp&longs;icle addita Alexandrino, ab&longs;que impe­<lb/>dimento perueniemus. </s> | <s id="s.011088">Quo inuento, ad finem omnium <lb/>eorum, quæ ab Euclide &longs;cripta &longs;unt, tum ab <lb/>Hyp&longs;icle addita Alexandrino, ab&longs;que impe­<lb/>dimento perueniemus. </s> |
| <s id="s.011089">Sed hæc (vt vbi) ac <lb/>&longs;imilia, ad o&longs;tentationem ingenij, vtilitatem <lb/>verò penè nullam, inuenta &longs;unt. </s> | <s id="s.011089">Sed hæc (vt vbi) ac <lb/>&longs;imilia, ad o&longs;tentationem ingenij, vtilitatem <lb/>verò penè nullam, inuenta &longs;unt. </s> |
| |
| <s id="s.011112">Pun­<lb/>ctum habet in medio, à quo omnes lineæ, <lb/>v&longs;que ad circumferentiam ductæ, æquales <lb/>&longs;unt. </s> | <s id="s.011112">Pun­<lb/>ctum habet in medio, à quo omnes lineæ, <lb/>v&longs;que ad circumferentiam ductæ, æquales <lb/>&longs;unt. </s> |
| <s id="s.011113">Si extra ip&longs;um punctus figatur, lineæ <lb/>quotquot ad aduer&longs;am circumferentiæ par­<lb/>tem ducentur, ductæ in partem exteriorem <lb/>rectangulum efficient æquale quadrato con­<lb/>tingentis ex eodem puncto. </s> | <s id="s.011113">Si extra ip&longs;um punctus figatur, lineæ <lb/>quotquot ad aduer&longs;am circumferentiæ par­<lb/>tem ducentur, ductæ in partem exteriorem <lb/>rectangulum efficient æquale quadrato con­<lb/>tingentis ex eodem puncto. </s> |
| <s id="s.011114">Quod &longs;i diame­<lb/>ter producatur extrà quantumlibet, alia ve­<lb/>rò diametro in centro &longs;ecetur ad rectos, ex <lb/>huius fine diui&longs;a portione quarta circumfe­<lb/>rentiæ in quotquot æquales partes, per ea­<lb/>rum vltimam recta ducatur ad eam quæ ex­<lb/>terius in directo diametri adiacet, erit ip&longs;a <lb/>diametro adiacens æqualis omnibus rectis <lb/>ex diui&longs;ionum periferiæ punctis ductis per­<lb/>pendicularibus in &longs;ubiectam diametrum, v&longs;­<lb/>que ad aduer&longs;am circumferentiæ partem, <lb/>quæ quidem lineæ omnes, vt palam e&longs;t dia­<lb/>metro, quæ exterius e&longs;t productæ æquidi­<lb/>&longs;tant. </s> | <s id="s.011114">Quod &longs;i diame­<lb/>ter producatur extrà quantumlibet, alia ve­<lb/>rò diametro in centro &longs;ecetur ad rectos, ex <lb/>huius fine diui&longs;a portione quarta circumfe­<lb/>rentiæ in quotquot æquales partes, per ea­<lb/>rum vltimam recta ducatur ad eam quæ ex­<lb/>terius in directo diametri adiacet, erit ip&longs;a <lb/>diametro adiacens æqualis omnibus rectis <lb/>ex diui&longs;ionum periferiæ punctis ductis per­<lb/>pendicularibus in &longs;ubiectam diametrum, v&longs;­<lb/>que ad aduer&longs;am circumferentiæ partem, <lb/>quæ quidem lineæ omnes, vt palam e&longs;t dia­<lb/>metro, quæ exterius e&longs;t productæ æquidi­<lb/>&longs;tant. </s> |
| <s id="s.011115">Quod &longs;i ab eadem extremitate dime­<lb/>tros lineæ quotquot, &longs;eu intrà, &longs;eu extrà, ad <lb/>adiacentem quidam extrà, ad circumferen­<lb/>tiæ verò partem alteram intrà ducantur, <lb/>erunt in exterioribus rectangula ex tota li­<lb/>nea in partem interclu&longs;am periferia circuli <lb/>& in interioribus ex tota in partem reliqua <lb/>diametro ad rectos &longs;tante interclu&longs;am qua­<lb/>drato circulo in&longs;cripto &longs;emper æqualia. </s> | <s id="s.011115">Quod &longs;i ab eadem extremitate diame­<lb/>tros lineæ quotquot, &longs;eu intrà, &longs;eu extrà, ad <lb/>adiacentem quidam extrà, ad circumferen­<lb/>tiæ verò partem alteram intrà ducantur, <lb/>erunt in exterioribus rectangula ex tota li­<lb/>nea in partem interclu&longs;am periferia circuli <lb/>& in interioribus ex tota in partem reliqua <lb/>diametro ad rectos &longs;tante interclu&longs;am qua­<lb/>drato circulo in&longs;cripto &longs;emper æqualia. </s> |
| <s id="s.011116">Qu&etail; </s> | <s id="s.011116">Qu&etail; </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011117"><arrow.to.target n="marg1525"/><lb/>verò circulo, hyperboli, & defectioni com­<lb/>munes &longs;unt, hæ &longs;unt. </s> | <s id="s.011117"><arrow.to.target n="marg1525"/><lb/>verò circulo, hyperboli, & defectioni com­<lb/>munes &longs;unt, hæ &longs;unt. </s> |
| <s id="s.011118">Ducta ex contingente <lb/>perpendicularis &longs;uper diametrum iacentem <lb/>in directo puncti, ex quo contingens ducta <lb/>e&longs;t, partes diametros &longs;ub eadem proportione <lb/>diuidit, &longs;ub qua tota linea ex puncto è quo <lb/>contingens producta e&longs;t ad centrum circuli <lb/>veniens, v&longs;que ad alteram circumferentiæ <lb/>partem, ad partem exteriorem &longs;e habet. </s> | <s id="s.011118">Ducta ex contingente <lb/>perpendicularis &longs;uper diametrum iacentem <lb/>in directo puncti, ex quo contingens ducta <lb/>e&longs;t, partes diametros &longs;ub eadem proportione <lb/>diuidit, &longs;ub qua tota linea ex puncto è quo <lb/>contingens producta e&longs;t ad centrum circuli <lb/>veniens, v&longs;que ad alteram circumferentiæ <lb/>partem, ad partem exteriorem &longs;e habet. </s> |
| <s id="s.011119">Se­<lb/>midiametros quoque proportione media e&longs;t, <lb/>inter eam quæ à centro ad punctum exte­<lb/>rius, & eam qu&etail; à centro ad locum vbi cadit <lb/>perpendicularis ex loco contigentis &longs;uper <lb/>eandem diametrum. </s> | <s id="s.011119">Se­<lb/>midiametros quoque proportione media e&longs;t, <lb/>inter eam quæ à centro ad punctum exte­<lb/>rius, & eam qu&etail; à centro ad locum vbi cadit <lb/>perpendicularis ex loco contingentis &longs;uper <lb/>eandem diametrum. </s> |
| <s id="s.011120">Cùm verò à terminis <lb/>diametri duæ contingentes ducuntur, ab ei&longs;­<lb/>dem verò punctis per idem punctum cir­<lb/>cumferentiæ mutuò ad alteram contingen­<lb/>tem, erit quod &longs;ub partibus contingentium <lb/>his po&longs;tremis lineis terminatarum rectan­<lb/>gulum continetur æquale quadrato dia­<lb/>metri. <lb/><arrow.to.target n="marg1526"/></s> | <s id="s.011120">Cùm verò à terminis <lb/>diametri duæ contingentes ducuntur, ab ei&longs;­<lb/>dem verò punctis per idem punctum cir­<lb/>cumferentiæ mutuò ad alteram contingen­<lb/>tem, erit quod &longs;ub partibus contingentium <lb/>his po&longs;tremis lineis terminatarum rectan­<lb/>gulum continetur æquale quadrato dia­<lb/>metri. <lb/><arrow.to.target n="marg1526"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.011142">Cum verò conus rectus (deinceps <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> bre­</s> | <s id="s.011142">Cum verò conus rectus (deinceps <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> bre­</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011143"><arrow.to.target n="marg1527"/><lb/>æitatis cau&longs;a conum dixi&longs;&longs;e &longs;ufficiat, <expan abbr="quãdo-">quando-</expan><pb pagenum="594" xlink:href="016/01/241.jpg"/>quidem per conum rectum, conum &longs;olùm <lb/>intelligi volo) diuidetur plano &longs;uper tri­<lb/>gonum A B C, ad perpendiculum &longs;tanti, <lb/>ita quòd tran&longs;eat per aliquem punctum con­<lb/>&longs;titutum extra verticem, puta G, tunc vel <lb/>axis, &longs;eu dimetiens figuræ intra conum clau­<lb/>&longs;æ æquidi&longs;tabit ba&longs;i &longs;ecans ambo latera <lb/>trianguli, & tunc figura illa erit nece&longs;&longs;ariò <lb/>circulus, vt in prima figura circulus GH. </s> | <s id="s.011143"><arrow.to.target n="marg1527"/><lb/>uitatis cau&longs;a conum dixi&longs;&longs;e &longs;ufficiat, <expan abbr="quãdo-">quando-</expan><pb pagenum="594" xlink:href="016/01/241.jpg"/>quidem per conum rectum, conum &longs;olùm <lb/>intelligi volo) diuidetur plano &longs;uper tri­<lb/>gonum A B C, ad perpendiculum &longs;tanti, <lb/>ita quòd tran&longs;eat per aliquem punctum con­<lb/>&longs;titutum extra verticem, puta G, tunc vel <lb/>axis, &longs;eu dimetiens figuræ intra conum clau­<lb/>&longs;æ æquidi&longs;tabit ba&longs;i &longs;ecans ambo latera <lb/>trianguli, & tunc figura illa erit nece&longs;&longs;ariò <lb/>circulus, vt in prima figura circulus GH. </s> |
| <s id="s.011144">De­<lb/>&longs;crip&longs;i autem tam ba&longs;im, quàm &longs;uperficiem <lb/>&longs;ecantem circulos perfectos in prima figura, <lb/>vt illos agno&longs;ceres. </s> | <s id="s.011144">De­<lb/>&longs;crip&longs;i autem tam ba&longs;im, quàm &longs;uperficiem <lb/>&longs;ecantem circulos perfectos in prima figura, <lb/>vt illos agno&longs;ceres. </s> |
| <s id="s.011145">In aliis autem &longs;equen­<lb/>tibus figuris circuli longiores, quàm pro <lb/>latitudine &longs;cribentur, vt conus, & &longs;ectiones <lb/>ex plano ad &longs;olidi imaginem tran&longs;lati me­<lb/>liùs reptæ&longs;entari po&longs;&longs;int. </s> | <s id="s.011145">In aliis autem &longs;equen­<lb/>tibus figuris circuli longiores, quàm pro <lb/>latitudine &longs;cribentur, vt conus, & &longs;ectiones <lb/>ex plano ad &longs;olidi imaginem tran&longs;lati me­<lb/>liùs repræ&longs;entari po&longs;&longs;int. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011146"><margin.target id="marg1527"/>Creatio <lb/>quinque fi­<lb/>gurarum in <lb/>cono.</s> | <s id="s.011146"><margin.target id="marg1527"/>Creatio <lb/>quinque fi­<lb/>gurarum in <lb/>cono.</s> |
| |
| <s id="s.011151">Veluti is tertia figura plano K <lb/>diuidente conum figura inclu&longs;a in cono, <lb/><figure id="id.016.01.241.2.jpg" xlink:href="016/01/241/2.jpg"/><lb/>quæ e&longs;t G H D F, habeat axem G æquidi­<lb/>&longs;tantem AB, tertio lateri trigoni, tunc ve­<lb/>cabitur figura illa Parabulæ, id e&longs;t, è regione, <lb/>quia quantumcunque cum cono ip&longs;o pro­<lb/>ducatur, &longs;emper e&longs;t è regione alterius lateris. <lb/></s> | <s id="s.011151">Veluti is tertia figura plano K <lb/>diuidente conum figura inclu&longs;a in cono, <lb/><figure id="id.016.01.241.2.jpg" xlink:href="016/01/241/2.jpg"/><lb/>quæ e&longs;t G H D F, habeat axem G æquidi­<lb/>&longs;tantem AB, tertio lateri trigoni, tunc ve­<lb/>cabitur figura illa Parabulæ, id e&longs;t, è regione, <lb/>quia quantumcunque cum cono ip&longs;o pro­<lb/>ducatur, &longs;emper e&longs;t è regione alterius lateris. <lb/></s> |
| <s id="s.011152">Cùm igitur duæ præcedentes figuræ &longs;ecent <lb/>ambo latera trigoni ABC, hæc & &longs;equens <lb/>non &longs;ecant latus AB aduer&longs;um, vt vides. </s> | <s id="s.011152">Cùm igitur duæ præcedentes figuræ &longs;ecent <lb/>ambo latera trigoni ABC, hæc & &longs;equens <lb/>non &longs;ecant latus AB aduer&longs;um, vt vides. </s> |
| <s id="s.011153">Si <lb/>igitur planum ad perpendiculum &longs;tans &longs;uper <lb/>triangulum A E C, (quod &longs;emper intelligi <lb/>volo, &longs;icut etiam quòd tran&longs;eat per pun­<lb/>ctum extra verticem (non &longs;ecuerit latus <lb/>illi contrapo&longs;itum, &longs;ecando conum, & ta­<lb/>men illius figuræ, quæ intra conum clau­<lb/>ditur axis, non æquidi&longs;tet tertio lateri, &longs;ic <lb/>enim e&longs;&longs;et Parabole, nec &longs;ecet latus, vt di­<lb/>xi, contrapo&longs;itum intra conum, quia e&longs;&longs;et <lb/>Ellip&longs;is, vt dictum e&longs;t, &longs;ed illud latus con­<lb/>trapo&longs;itum &longs;ecet extra conum, tunc dice­<lb/>tur Hyperbole, id e&longs;t exce&longs;&longs;us: quià angu­<lb/>lus axe figuræ, & latere trigoni conten­<lb/>tus, in Hyperbole maior e&longs;t, quàm in Para­<lb/>bule. </s> | <s id="s.011153">Si <lb/>igitur planum ad perpendiculum &longs;tans &longs;uper <lb/>triangulum A E C, (quod &longs;emper intelligi <lb/>volo, &longs;icut etiam quòd tran&longs;eat per pun­<lb/>ctum extra verticem (non &longs;ecuerit latus <lb/>illi contrapo&longs;itum, &longs;ecando conum, & ta­<lb/>men illius figuræ, quæ intra conum clau­<lb/>ditur axis, non æquidi&longs;tet tertio lateri, &longs;ic <lb/>enim e&longs;&longs;et Parabole, nec &longs;ecet latus, vt di­<lb/>xi, contrapo&longs;itum intra conum, quia e&longs;&longs;et <lb/>Ellip&longs;is, vt dictum e&longs;t, &longs;ed illud latus con­<lb/>trapo&longs;itum &longs;ecet extra conum, tunc dice­<lb/>tur Hyperbole, id e&longs;t exce&longs;&longs;us: quià angu­<lb/>lus axe figuræ, & latere trigoni conten­<lb/>tus, in Hyperbole maior e&longs;t, quàm in Para­<lb/>bule. </s> |
| <s id="s.011154">Sit igitur planum &longs;ecans conum bi­<lb/>fariam, & ad perpendiculum &longs;tans &longs;upra <lb/>trigonum A B C, & fiat figura GHF, vt <lb/>in quarta de&longs;criptione, & huius figuræ di­<lb/>mitiens GD, non &longs;ecet latus AB, intra co­<lb/>num, nec ab illo æquidi&longs;tet, &longs;ed protra­<lb/>ctum occurrat illi extra conum in E, quòd <lb/>nece&longs;&longs;arium e&longs;t, quandoquidem nec illi <lb/>æquidi&longs;tat, nec occurrit intra conum, tunc <lb/>hæc figura vocabitur Hyperbole, quia an­<lb/>gulus AGD, in ea maior e&longs;t, quàm in Pa­<lb/>rabole. </s> | <s id="s.011154">Sit igitur planum &longs;ecans conum bi­<lb/>fariam, & ad perpendiculum &longs;tans &longs;upra <lb/>trigonum A B C, & fiat figura GHF, vt <lb/>in quarta de&longs;criptione, & huius figuræ di­<lb/>mittens GD, non &longs;ecet latus AB, intra co­<lb/>num, nec ab illo æquidi&longs;tet, &longs;ed protra­<lb/>ctum occurrat illi extra conum in E, quòd <lb/>nece&longs;&longs;arium e&longs;t, quandoquidem nec illi <lb/>æquidi&longs;tat, nec occurrit intra conum, tunc <lb/>hæc figura vocabitur Hyperbole, quia an­<lb/>gulus AGD, in ea maior e&longs;t, quàm in Pa­<lb/>rabole. </s> |
| <s id="s.011155">Ex his iam patet in cono perfe­<lb/>ctionem plani ad perpendiculum &longs;uper tti­<lb/>gonum conum per axem diuidentis erecti, <lb/>& per datum punctum præter verticem <lb/><figure id="id.016.01.241.3.jpg" xlink:href="016/01/241/3.jpg"/><lb/>tran&longs;euntis, quatuor fieri figuras, &longs;eilicet <lb/>circulum, Ellip&longs;im, Parabolem, & Hyber­<lb/>bolem, nec po&longs;&longs;e ex vno cono plura gene­<lb/>ra inueniri: nam quintum habet plano <lb/>diuidente duos conos æquiangulos contra <lb/>&longs;e po&longs;itos ad verticem (in quinta figura <lb/><figure id="id.016.01.241.4.jpg" xlink:href="016/01/241/4.jpg"/><lb/>exemplum habes) & tunc fiunt nece&longs;&longs;a­<lb/>riò duæ hyperboles: hæ duæ ab Apol­<lb/>lonio vocantur contrapo&longs;itæ: vt &longs;i &longs;int <lb/>duo coni verticibus iuncti A B C, & <lb/>A D E, &longs;ic vt lineæ B A E, & C A D, <pb pagenum="595" xlink:href="016/01/242.jpg"/>&longs;int directæ, & &longs;int trigoni per axem in eo­<lb/>dem plano ABC, & ADE, & puncta præ­<lb/>ter verticem &longs;ignata in vno G, in altero H, <lb/>& planum K, per ambo puncta ad perpendi­<lb/>culum &longs;uper ambos trigonos ductum, & <lb/>clarum e&longs;t quòd facit duas hyperboles, quia <lb/>axes figurarum occurrunt extra trigonum <lb/>lateri oppo&longs;ito: quia tales &longs;unt in ambobus <lb/>planis, videlicet duorum triangulorum & K, <lb/>igitur illæ figuræ erunt ambæ hyperbo­<lb/>les, & vocantur ab Apollonio contra­<lb/>po&longs;itæ. </s> | <s id="s.011155">Ex his iam patet in cono perfe­<lb/>ctionem plani ad perpendiculum &longs;uper tri­<lb/>gonum conum per axem diuidentis erecti, <lb/>& per datum punctum præter verticem <lb/><figure id="id.016.01.241.3.jpg" xlink:href="016/01/241/3.jpg"/><lb/>tran&longs;euntis, quatuor fieri figuras, &longs;cilicet <lb/>circulum, Ellip&longs;im, Parabolem, & Hyber­<lb/>bolem, nec po&longs;&longs;e ex vno cono plura gene­<lb/>ra inueniri: nam quintum habet plano <lb/>diuidente duos conos æquiangulos contra <lb/>&longs;e po&longs;itos ad verticem (in quinta figura <lb/><figure id="id.016.01.241.4.jpg" xlink:href="016/01/241/4.jpg"/><lb/>exemplum habes) & tunc fiunt nece&longs;&longs;a­<lb/>riò duæ hyperboles: hæ duæ ab Apol­<lb/>lonio vocantur contrapo&longs;itæ: vt &longs;i &longs;int <lb/>duo coni verticibus iuncti A B C, & <lb/>A D E, &longs;ic vt lineæ B A E, & C A D, <pb pagenum="595" xlink:href="016/01/242.jpg"/>&longs;int directæ, & &longs;int trigoni per axem in eo­<lb/>dem plano ABC, & ADE, & puncta præ­<lb/>ter verticem &longs;ignata in vno G, in altero H, <lb/>& planum K, per ambo puncta ad perpendi­<lb/>culum &longs;uper ambos trigonos ductum, & <lb/>clarum e&longs;t quòd facit duas hyperboles, quia <lb/>axes figurarum occurrunt extra trigonum <lb/>lateri oppo&longs;ito: quia tales &longs;unt in ambobus <lb/>planis, videlicet duorum triangulorum & K, <lb/>igitur illæ figuræ erunt ambæ hyperbo­<lb/>les, & vocantur ab Apollonio contra­<lb/>po&longs;itæ. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011156">Ex his patet igitur, quòd omnes hæ fi­<lb/>guræ conueniunt in hoc, quòd generantur <lb/>ex &longs;ectione coni, aut conorum bifariam: per <lb/>planum ad perpendiculum erectum &longs;uper <lb/>&longs;uperficiem triangulorum, quòd non tran­<lb/>&longs;eat per verticem coni: & quod latera ha­<lb/>rum &longs;uperficierum &longs;unt lineæ obliquæ<gap/> & <lb/>quòd non po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e plures his quinque. <lb/></s> | <s id="s.011156">Ex his patet igitur, quòd omnes hæ fi­<lb/>guræ conueniunt in hoc, quòd generantur <lb/>ex &longs;ectione coni, aut conorum bifariam: per <lb/>planum ad perpendiculum erectum &longs;uper <lb/>&longs;uperficiem triangulorum, quòd non tran­<lb/>&longs;eat per verticem coni: & quod latera ha­<lb/>rum &longs;uperficierum &longs;unt lineæ obliquæ<gap/> & <lb/>quòd non po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e plures his quinque. <lb/></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011206">Spiralis autem lineæ priuilegia &longs;ex etiam <lb/>&longs;unt. </s> | <s id="s.011206">Spiralis autem lineæ priuilegia &longs;ex etiam <lb/>&longs;unt. </s> |
| <s id="s.011207">Primum quidem, quòd ducta contin­<lb/><arrow.to.target n="marg1534"/><lb/>gens ex fine illius occurrit perpendiculari ex <lb/>initio, &longs;emper tantum ab&longs;cindens ex conti­<lb/>genti, vt proportionem habeat ad circuli &longs;ub <lb/>eodem ordine periferiam, &longs;ecundum ordinem <lb/>&longs;eriei numerorum. </s> | <s id="s.011207">Primum quidem, quòd ducta contin­<lb/><arrow.to.target n="marg1534"/><lb/>gens ex fine illius occurrit perpendiculari ex <lb/>initio, &longs;emper tantum ab&longs;cindens ex conti­n<lb/>genti, vt proportionem habeat ad circuli &longs;ub <lb/>eodem ordine periferiam, &longs;ecundum ordinem <lb/>&longs;eriei numerorum. </s> |
| <s id="s.011208">Vnde patet, quòd portio <lb/>primæ &longs;piralis ex perpendiculari, erit æqua­<lb/>lis periferiæ primi circuli, & portio perpen­<lb/>dicularis ex &longs;ecunda &longs;pirali dupla circuli &longs;e­<lb/>cundi periferiæ, & portio ex tertia &longs;pirali <lb/>tripla circuli tertij periferiæ, atque ita dein­<lb/>ceps. </s> | <s id="s.011208">Vnde patet, quòd portio <lb/>primæ &longs;piralis ex perpendiculari, erit æqua­<lb/>lis periferiæ primi circuli, & portio perpen­<lb/>dicularis ex &longs;ecunda &longs;pirali dupla circuli &longs;e­<lb/>cundi periferiæ, & portio ex tertia &longs;pirali <lb/>tripla circuli tertij periferiæ, atque ita dein­<lb/>ceps. </s> |
| <s id="s.011209">Secundum, ex quocunque puncto pri­<lb/>mæ &longs;piralis educta contingens, occurrit <lb/>perpendiculari ex initio eiu&longs;dem dimetien­<lb/>tis ductæ, tantam ex illa ab&longs;cindens par­<lb/>tem, quanta e&longs;t portio circumferentiæ cir­<lb/>culi, cuius &longs;emidiameter e&longs;t linea ex initio <lb/>lineæ &longs;piralis, v&longs;que ad punctum contin­<lb/>gentis, clau&longs;a inter primam lineam rectam <lb/>&longs;piralis, quæ moueri intelligitur, & locum <lb/>ad quem per motum peruenerit ip&longs;a &longs;pi­<lb/>ralis è directo loci contingentis. </s> | <s id="s.011209">Secundum, ex quocunque puncto pri­<lb/>mæ &longs;piralis educta contingens, occurrit <lb/>perpendiculari ex initio eiu&longs;dem dimetien­<lb/>tis ductæ, tantam ex illa ab&longs;cindens par­<lb/>tem, quanta e&longs;t portio circumferentiæ cir­<lb/>culi, cuius &longs;emidiameter e&longs;t linea ex initio <lb/>lineæ &longs;piralis, v&longs;que ad punctum contin­<lb/>gentis, clau&longs;a inter primam lineam rectam <lb/>&longs;piralis, quæ moueri intelligitur, & locum <lb/>ad quem per motum peruenerit ip&longs;a &longs;pi­<lb/>ralis è directo loci contingentis. </s> |
| <s id="s.011210">E&longs;tque <lb/>tertium priuilegium, quòd &longs;patia &longs;pira­<lb/>lium ita &longs;e habent: primùm quidem vni­<lb/>tatis, &longs;ecundum &longs;enarij, tertium duodena­<lb/>rij, quartum decemocto, atque ita deinceps <lb/>additione perpetua per &longs;enarium facta. <lb/></s> | <s id="s.011210">E&longs;tque <lb/>tertium priuilegium, quòd &longs;patia &longs;pira­<lb/>lium ita &longs;e habent: primùm quidem vni­<lb/>tatis, &longs;ecundum &longs;enarij, tertium duodena­<lb/>rij, quartum decemocto, atque ita deinceps <lb/>additione perpetua per &longs;enarium facta. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.011221"><margin.target id="marg1537"/>Quadrati <lb/>proprietas.</s> | <s id="s.011221"><margin.target id="marg1537"/>Quadrati <lb/>proprietas.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011222">Quadrati verò proprium e&longs;t, vt latus eius <lb/>inter aggregratum ex ip&longs;o dimetiente, ac <lb/>inter differentiam eorundem proportione </s> | <s id="s.011222">Quadrati verò proprium e&longs;t, vt latus eius <lb/>inter aggregatum ex ip&longs;o dimetiente, ac <lb/>inter differentiam eorundem proportione </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011223"><arrow.to.target n="marg1538"/><lb/>media con&longs;i&longs;tat. </s> | <s id="s.011223"><arrow.to.target n="marg1538"/><lb/>media con&longs;i&longs;tat. </s> |
| |
| <s id="s.011236">Proportio partium corpo­<lb/>rearum &longs;phæræ, quas planum vnum di&longs;tin­<lb/>guit diametrum diuidens ei perpendicula­<lb/>rem, e&longs;t veluti corporis producti ex quadra­<lb/>to maioris portionis axis, in lineam con­<lb/>&longs;tantem ex minore portione, & dimidio <lb/>axis, ad corpus, con&longs;tans ex quadrato mino­<lb/>ris portionis in lineam con&longs;tantem ex dimi­<lb/>dio, & maiore axis portione. </s> | <s id="s.011236">Proportio partium corpo­<lb/>rearum &longs;phæræ, quas planum vnum di&longs;tin­<lb/>guit diametrum diuidens ei perpendicula­<lb/>rem, e&longs;t veluti corporis producti ex quadra­<lb/>to maioris portionis axis, in lineam con­<lb/>&longs;tantem ex minore portione, & dimidio <lb/>axis, ad corpus, con&longs;tans ex quadrato mino­<lb/>ris portionis in lineam con&longs;tantem ex dimi­<lb/>dio, & maiore axis portione. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011237"><margin.target id="marg1540"/>Sthara pri­<lb/>uilegia 2.<!-- KEEP S--></s> | <s id="s.011237"><margin.target id="marg1540"/>Sphaera pri­<lb/>uilegia 2.<!-- KEEP S--></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011238"><margin.target id="marg1541"/>Corporum <lb/>quinque <lb/>&longs;phæra con­<lb/>tentorum <lb/>proprietas. <lb/></s> | <s id="s.011238"><margin.target id="marg1541"/>Corporum <lb/>quinque <lb/>&longs;phæra con­<lb/>tentorum <lb/>proprietas. <lb/></s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011248">Sed <expan abbr="&longs;phæroidaliũ">&longs;phæroidalium</expan> priuilegia quatuor &longs;unt <lb/><arrow.to.target n="marg1545"/><lb/>cùm enim plano diuiditur, per centrum, per <lb/>æqualia diuiditur, eritque quælibet portio <lb/>dupla cono ba&longs;im, & axem æquales portioni <lb/>ip&longs;ius &longs;phæroidis habenti. </s> | <s id="s.011248">Sed <expan abbr="&longs;phæroidaliũ">&longs;phæroidalium</expan> priuilegia quatuor &longs;unt <lb/><arrow.to.target n="marg1545"/><lb/>cùm enim plano diuiditur, per centrum, per <lb/>æqualia diuiditur, eritque quælibet portio <lb/>dupla cono ba&longs;im, & axem æquales portioni <lb/>ip&longs;ius &longs;phæroidis habenti. </s> |
| <s id="s.011249">Si præter cen­<lb/>&longs;phæroides &longs;ecetur, quomodolibet proportio <pb pagenum="598" xlink:href="016/01/245.jpg"/>partis eius ad corum eandem altitudinem <lb/>& ba&longs;im habentem, e&longs;t velut dimidij axis <lb/>cum reliquæ portionis axe, ad eandem re­<lb/>liquam axis portionem alterius partis &longs;phæ­<lb/>roidis. </s> | <s id="s.011249">Si præter cen­<lb/>&longs;phæroides &longs;ecetur, quomodolibet proportio <pb pagenum="598" xlink:href="016/01/245.jpg"/>partis eius ad eorum eandem altitudinem <lb/>& ba&longs;im habentem, e&longs;t velut dimidij axis <lb/>cum reliquæ portionis axe, ad eandem re­<lb/>liquam axis portionem alterius partis &longs;phæ­<lb/>roidis. </s> |
| <s id="s.011250">Ex quo patet quartum, quod cùm <lb/>&longs;phæroides, & portio &longs;phæræ altitudinem <lb/>& ba&longs;im eandem, aut æquales retinuerint, <lb/>ip&longs;æ inuicem erunt æquales. <lb/><arrow.to.target n="marg1546"/></s> | <s id="s.011250">Ex quo patet quartum, quod cùm <lb/>&longs;phæroides, & portio &longs;phæræ altitudinem <lb/>& ba&longs;im eandem, aut æquales retinuerint, <lb/>ip&longs;æ inuicem erunt æquales. <lb/><arrow.to.target n="marg1546"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s id="s.011253">Inde cylindri priuilegia duo. </s> | <s id="s.011253">Inde cylindri priuilegia duo. </s> |
| <s id="s.011254">Cylindrus <lb/>cono triplus e&longs;t, altitudinem eandem ac <lb/>ba&longs;im habenti. </s> | <s id="s.011254">Cylindrus <lb/>cono triplus e&longs;t, altitudinem eandem ac <lb/>ba&longs;im habenti. </s> |
| <s id="s.011255">Sphæræ verò, cuius diameter <lb/>&longs;it æqualis altitudini &longs;uæ, & maior circulus <lb/>ba&longs;i Cylindri ip&longs;e cylindrus &longs;e&longs;quialter erit. <lb/></s> | <s id="s.011255">Sphæræ verò, cuius diameter <lb/>&longs;it æqualis altitudini &longs;uæ, & maior circulus <lb/>ba&longs;i Cylindri ip&longs;e cylindrus &longs;e&longs;quialter erit. <lb/></s> |
| <s id="s.011256">Hæ igitur &longs;unt &longs;exaginta proprietates, nobi­<lb/>litate, & pulchritudine, & admiratione <lb/>præ&longs;tantiores, Geometricarum figurarum <lb/>tam &longs;uperficialium, quàm corporearum: <lb/>quandoquidem non me præterit eas penè <lb/>e&longs;&longs;e infinitas, &longs;ed cum his elegantia non <lb/>po&longs;&longs;unt conferri: vel quia nondum demon­<lb/>&longs;tratio earum inuenta e&longs;t, vel quia non ex <lb/>&longs;ola nominum dignotione po&longs;&longs;unt intelli, <lb/>vel quia ad æqualitatem non referuntur, &longs;ed <lb/>qua&longs;i vagantur. </s> | <s id="s.011256">Hæ igitur &longs;unt &longs;exaginta proprietates, nobi­<lb/>litate, & pulchritudine, & admiratione <lb/>præ&longs;tantiores, Geometricarum figurarum <lb/>tam &longs;uperficialium, quàm corporearum: <lb/>quandoquidem non me præterit eas penè <lb/>e&longs;&longs;e infinitas, &longs;ed cum his elegantia non <lb/>po&longs;&longs;unt conferri: vel quia nondum demon­<lb/>&longs;tratio earum inuenta e&longs;t, vel quia non ex <lb/>&longs;ola nominum dignotione po&longs;&longs;unt intellegi, <lb/>vel quia ad æqualitatem non referuntur, &longs;ed <lb/>qua&longs;i vagantur. </s> |
| <s id="s.011257">Æqualitas enim Geometræ <lb/>quidam e&longs;t &longs;copus. </s> | <s id="s.011257">Æqualitas enim Geometræ <lb/>quidam e&longs;t &longs;copus. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <s id="s.011300">R Mut. </s> | <s id="s.011300">R Mut. </s> |
| <s id="s.011301">7/54 in <lb/>2 1/3 ( m 1/3. ex prima æ&longs;timatione. </s> | <s id="s.011301">7/54 in <lb/>2 1/3 ( m 1/3. ex prima æ&longs;timatione. </s> |
| <s id="s.011302">Quibus <lb/>habitis, &longs;i ducatur ex B linea per centrum, <lb/>& vbi cadit in circuli periferia linea ad F <lb/><figure id="id.016.01.246.1.jpg" xlink:href="016/01/246/1.jpg"/><lb/>& ad A, habebis quadrilaterum cum duo­<lb/>bus dimetientibus, cuius duo latera, & di­<lb/>metientium vna erit cognita. </s> | <s id="s.011302">Quibus <lb/>habitis, &longs;i ducatur ex B linea per centrum, <lb/>& vbi cadit in circuli periferia linea ad F <lb/><figure id="id.016.01.246.1.jpg" xlink:href="016/01/246/1.jpg"/><lb/>& ad A, habebis quadrilaterum cum duo­<lb/>bus dimetientibus, cuius duo latera, & di­<lb/>metientium vna erit cognita. </s> |
| <s id="s.011303">Duos in&longs;u­<lb/>per trigonos orthogonios, quorum ba&longs;is <lb/>erit diameter cirouli: vnde po&longs;ita reliqua <lb/>dimetientium re, cùm dimetientibus re­<lb/>ctangulum æquale &longs;it rectangulis duobus <lb/>quæ fiunt ex lateribus quadranguli inuicem <lb/>oppo&longs;itis per demon&longs;trata à Ptolomæo, erit <lb/>ex his, quæ docuimus in Arte magna, <lb/>compo&longs;itis minoribus capitulis ratio dia­</s> | <s id="s.011303">Duos in&longs;u­<lb/>per trigonos orthogonios, quorum ba&longs;is <lb/>erit diameter circuli: vnde po&longs;ita reliqua <lb/>dimetientium re, cùm dimetientibus re­<lb/>ctangulum æquale &longs;it rectangulis duobus <lb/>quæ fiunt ex lateribus quadranguli inuicem <lb/>oppo&longs;itis per demon&longs;trata à Ptolomæo, erit <lb/>ex his, quæ docuimus in Arte magna, <lb/>compo&longs;itis minoribus capitulis ratio dia­</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011304"><arrow.to.target n="marg1552"/><lb/>metri circuli ad A B latus heptagoni co­<lb/>gnita. </s> | <s id="s.011304"><arrow.to.target n="marg1552"/><lb/>metri circuli ad A B latus heptagoni co­<lb/>gnita. </s> |
| |
| <s id="s.011431">Quo fit vt cùm nobili&longs;&longs;ima &longs;it, <lb/>præclaram etiam exigat cantatoris naturam, <lb/>& ingenium: quibus fit de&longs;tituatur, nulla <lb/>pror&longs;us euadit. </s> | <s id="s.011431">Quo fit vt cùm nobili&longs;&longs;ima &longs;it, <lb/>præclaram etiam exigat cantatoris naturam, <lb/>& ingenium: quibus fit de&longs;tituatur, nulla <lb/>pror&longs;us euadit. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011432"><margin.target id="marg1557"/>Chromatiei <lb/>Enarmoniei <lb/>Diate&longs;&longs;ari <lb/>inuentio.</s> | <s id="s.011432"><margin.target id="marg1557"/>Chromatici <lb/>Enarmonici <lb/>Diate&longs;&longs;ari <lb/>inuentio.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011433"><margin.target id="marg1558"/>Altus vox <lb/>nobili&longs;&longs;ima.</s> | <s id="s.011433"><margin.target id="marg1558"/>Altus vox <lb/>nobili&longs;&longs;ima.</s> |
| |
| <s id="s.011440">Ter­<lb/>tius omnium optimus e&longs;t, vt imaginatione, <lb/>& voce quidem notas, & vocum magnitu­<lb/>dinem retineas, lingua verò &longs;yllabam &longs;ubie­<lb/>ctam proferas: atque hic vt e&longs;t optimus, ita <lb/>difficillimus. </s> | <s id="s.011440">Ter­<lb/>tius omnium optimus e&longs;t, vt imaginatione, <lb/>& voce quidem notas, & vocum magnitu­<lb/>dinem retineas, lingua verò &longs;yllabam &longs;ubie­<lb/>ctam proferas: atque hic vt e&longs;t optimus, ita <lb/>difficillimus. </s> |
| <s id="s.011441">Igitur tribus modis rur&longs;us <lb/>hunc a&longs;&longs;equemur: vel longa con&longs;uetudine, <lb/>vt&longs;en&longs;im dimi&longs;&longs;a nota, proferas &longs;yllabam in <lb/>notis, primò longioris moræ, & vni&longs;onis: <lb/>deinde &longs;en&longs;im a&longs;cendentibus ac de&longs;cenden­<lb/>tibus, mox in diapa&longs;on, & diapente, & <lb/>diate&longs;&longs;aron. </s> | <s id="s.011441">Igitur tribus modis rur&longs;us <lb/>hunc a&longs;&longs;equemur: vel longa con&longs;uetudine, <lb/>vt&longs;en&longs;im dimi&longs;&longs;a nota, proferas &longs;yllabam in <lb/>notis, primò longioris moræ, & vni&longs;onis: <lb/>deinde &longs;en&longs;im a&longs;cendentibus ac de&longs;cenden­<lb/>tibus, mox in diapa&longs;on, & diapente, & <lb/>diate&longs;&longs;aron. </s> |
| <s id="s.011442"><expan abbr="It&etilde;">Item</expan> in con&longs;onantiis, quas vocant <lb/>cadentias, demùm in aliis vocibus, pò&longs;t ad <lb/>notas breuis moræ te transferas. </s> | <s id="s.011442"><expan abbr="It&etilde;">Item</expan> in con&longs;onantiis, quas vocant <lb/>cadentias, demùm in aliis vocibus, pò&longs;t ad <lb/>notas breuis moræ te transferas. </s> |
| <s id="s.011443">Alter mo­<lb/>dus e&longs;t, vt linguam immobilem retinere <lb/>condi&longs;cas, atque ita vocem &longs;ine notis ac&longs;yl­<lb/>labis proferas. </s> | <s id="s.011443">Alter mo­<lb/>dus e&longs;t, vt linguam immobilem retinere <lb/>condi&longs;cas, atque ita vocem &longs;ine notis ac&longs;yl<lb/>labis proferas. </s> |
| <s id="s.011444">Pò&longs;t &longs;ub vna tantùm &longs;yllaba <lb/>&longs;emper, vt &longs;ub A, vel E. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.011444">Pò&longs;t &longs;ub vna tantùm &longs;yllaba <lb/>&longs;emper, vt &longs;ub A, vel E. <!-- KEEP S--></s> |
| <s id="s.011445">Vltimò ad &longs;yllabas <lb/>proferendas accedas. </s> | <s id="s.011445">Vltimò ad &longs;yllabas <lb/>proferendas accedas. </s> |
| <s id="s.011446">Hic modus varietatem <lb/>ex modo proferendi &longs;u&longs;cipit, vt primus ex <lb/>re ip&longs;a &longs;eu cantu. </s> | <s id="s.011446">Hic modus varietatem <lb/>ex modo proferendi &longs;u&longs;cipit, vt primus ex <lb/>re ip&longs;a &longs;eu cantu. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011453">Verùm hæc &longs;cientia optica media vide­<lb/>tur inter Mathematicas, & pulcherrimam <lb/>naturalium rerum &longs;cientiam, quam voca­<lb/>mus Philo&longs;ophiam, cuius ambitus lati&longs;&longs;imè <lb/>patet. </s> | <s id="s.011453">Verùm hæc &longs;cientia optica media vide­<lb/>tur inter Mathematicas, & pulcherrimam <lb/>naturalium rerum &longs;cientiam, quam voca­<lb/>mus Philo&longs;ophiam, cuius ambitus lati&longs;&longs;imè <lb/>patet. </s> |
| <s id="s.011454">Scrip&longs;imus de dignioribus illius <lb/>partibus in libris de Æternitatis Arca­<lb/>nis, animi immortalitate, rerúmque va­<lb/>rietate. </s> | <s id="s.011454">Scrip&longs;imus de dignioribus illius <lb/>partibus in libris de Æternitatis Arca­<lb/>nis, animi immortalitate, rerúmque va­<lb/>rietate. </s> |
| <s id="s.011455">Verùm nobili&longs;&longs;ima pars e&longs;t illius, <lb/>quæ temporum naturam præcogno&longs;cere do­<lb/>cet, & aëris temperiem: vtilis nanque agri­<lb/>colis, nautis, mercataribus, imperatori­<lb/>bú&longs;que, denique omni humano generi tum <lb/>iucunda, tum &longs;alutaris. </s> | <s id="s.011455">Verùm nobili&longs;&longs;ima pars e&longs;t illius, <lb/>quæ temporum naturam præcogno&longs;cere do­<lb/>cet, & aëris temperiem: vtilis nanque agri­<lb/>colis, nautis, mercatoribus, imperatori­<lb/>bú&longs;que, denique omni humano generi tum <lb/>iucunda, tum &longs;alutaris. </s> |
| <s id="s.011456">Aëris igitur con­<lb/>&longs;titutiones duabus con&longs;tant differentiis, <lb/>quarum altera in frigido, & calido, reliqua <lb/>verò circa humidum, & &longs;iccum ver&longs;atur. <lb/></s> | <s id="s.011456">Aëris igitur con­<lb/>&longs;titutiones duabus con&longs;tant differentiis, <lb/>quarum altera in frigido, & calido, reliqua <lb/>verò circa humidum, & &longs;iccum ver&longs;atur. <lb/></s> |
| <s id="s.011457">Hoc in genere quinque &longs;unt &longs;pecies: Sere­<lb/>num, quòd & tranquillum &longs;it: vento&longs;um, <lb/>nubes, imbres, grando, &longs;eu horrida tempe­<lb/>&longs;tas. </s> | <s id="s.011457">Hoc in genere quinque &longs;unt &longs;pecies: Sere­<lb/>num, quòd & tranquillum &longs;it: vento&longs;um, <lb/>nubes, imbres, grando, &longs;eu horrida tempe­<lb/>&longs;tas. </s> |
| <s id="s.011458">Niues imbrium loco habentur, cùm <lb/>hyems fuerit. </s> | <s id="s.011458">Niues imbrium loco habentur, cùm <lb/>hyems fuerit. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011465">Tempe&longs;tatum &longs;igna melius, quàm <lb/>Poëta tuus explicare me po&longs;&longs;e non con­<lb/>fido, tamet&longs;i mihi libera &longs;it oratio, Vir­<lb/>gilij verò numeris veluti compedibus con­<lb/>tineatur. </s> | <s id="s.011465">Tempe&longs;tatum &longs;igna melius, quàm <lb/>Poëta tuus explicare me po&longs;&longs;e non con­<lb/>fido, tamet&longs;i mihi libera &longs;it oratio, Vir­<lb/>gilij verò numeris veluti compedibus con­<lb/>tineatur. </s> |
| <s id="s.011466">Primo igitur Georgicorum &longs;ic in­<lb/>quit: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>At Boreæ de parte trucis cùm fulminat, & cùm <lb/><arrow.to.target n="marg1562"/><lb/>Eurique, Zephyrique tonat domus, omnia plenis <lb/>Rura natant &longs;o&longs;&longs;is, <expan abbr="atq;">atque</expan> omnis nauitaponto <lb/>Humida vela legit. </s> | <s id="s.011466">Primo igitur Georgicorum &longs;ic in­<lb/>quit: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>At Boreæ de parte trucis cùm fulminat, & cùm <lb/><arrow.to.target n="marg1562"/><lb/>Eurique, Zephyrique tonat domus, omnia plenis <lb/>Rura natant fo&longs;&longs;is, <expan abbr="atq;">atque</expan> omnis nauitaponto <lb/>Humida vela legit. </s> |
| <s id="s.011467">Nunquam impruden, tibus imber <lb/>Obfuit, aut illum &longs;urgentem vallibus imis <lb/>Aëuiæ fugêre grues: aut bucula cœlum <lb/>Su&longs;piciens, patulis captauit naribus auras: <lb/>Autarguta lacus circumuolitauit hirundo: <lb/>Et veterem in limo ranæ cecinêre querelam: <lb/>Sæpiùs & tectis penetralibus extulit oua, <lb/>Angu&longs;tum formica terens iter: & bibit ingens <lb/>Arcus: & è pa&longs;tu decedens agmine magno. <lb/></s> | <s id="s.011467">Nunquam imprudentibus imber <lb/>Obfuit, aut illum &longs;urgentem vallibus imis <lb/>Aëuiæ fugêre grues: aut bucula cœlum <lb/>Su&longs;piciens, patulis captauit naribus auras: <lb/>Autarguta lacus circumuolitauit hirundo: <lb/>Et veterem in limo ranæ cecinêre querelam: <lb/>Sæpiùs & tectis penetralibus extulit oua, <lb/>Angu&longs;tum formica terens iter: & bibit ingens <lb/>Arcus: & è pa&longs;tu decedens agmine magno. <lb/></s> |
| <s id="s.011468">Coruorum increpuit den&longs;is exercitus alis. <lb/></s> | <s id="s.011468">Coruorum increpuit den&longs;is exercitus alis. <lb/></s> |
| <s id="s.011469">Iam varias pelagi volucres, & quæ A&longs;ia circùm <lb/>Dulcibus in &longs;tagnis rimantur prata Cay&longs;tri, <lb/>Certatim largos humeris infundere rores: <lb/>Nunc caput obiectare fretis, nunc currere in vno <lb/>Et &longs;tudio in ca&longs;um videas ge&longs;tire leuandi. <lb/></s> | <s id="s.011469">Iam varias pelagi volucres, & quæ A&longs;ia circùm <lb/>Dulcibus in &longs;tagnis rimantur prata Cay&longs;tri, <lb/>Certatim largos humeris infundere rores: <lb/>Nunc caput obiectare fretis, nunc currere in vno <lb/>Et &longs;tudio in ca&longs;um videas ge&longs;tire leuandi. <lb/></s> |
| <s id="s.011470"><expan abbr="Tũ">Tum</expan> cornix plena <expan abbr="pluuiã">pluuiam</expan> vocat improba voce, <lb/>Et &longs;ola in &longs;icca &longs;ecum &longs;patiatur arena. <lb/></s> | <s id="s.011470"><expan abbr="Tũ">Tum</expan> cornix plena <expan abbr="pluuiã">pluuiam</expan> vocat improba voce, <lb/>Et &longs;ola in &longs;icca &longs;ecum &longs;patiatur arena. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.011474">Illud etiam certo &longs;igno adiecit, quod ob­<lb/>&longs;eruatione dignum e&longs;t? <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Si nigrum ob&longs;curo <expan abbr="cõprehenderit">comprehenderit</expan> aëra cornu.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> | <s id="s.011474">Illud etiam certo &longs;igno adiecit, quod ob­<lb/>&longs;eruatione dignum e&longs;t? <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Si nigrum ob&longs;curo <expan abbr="cõprehenderit">comprehenderit</expan> aëra cornu.<emph.end type="italics"/><emph.end type="quote"/></s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011475"><emph type="center"/>Tum illa à Sole:<emph.end type="center"/><lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Ille vbi na&longs;centem maculis variauertt <expan abbr="ortũ">ortum</expan> <lb/>Conditus in nubem, <expan abbr="medióq;">medióque</expan> refugerit orbe, <lb/>Su&longs;pecti tibi &longs;int imbres: <expan abbr="nãq;">nanque</expan> vrget ab alto, <lb/>Arboribú&longs;que &longs;ati&longs;que Notus, pecorique &longs;ini&longs;ter. <lb/></s> | <s id="s.011475"><emph type="center"/>Tum illa à Sole:<emph.end type="center"/><lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Ille vbi na&longs;centem maculis variauertit <expan abbr="ortũ">ortum</expan> <lb/>Conditus in nubem, <expan abbr="medióq;">medióque</expan> refugerit orbe, <lb/>Su&longs;pecti tibi &longs;int imbres: <expan abbr="nãq;">nanque</expan> vrget ab alto, <lb/>Arboribú&longs;que &longs;ati&longs;que Notus, pecorique &longs;ini&longs;ter. <lb/></s> |
| <s id="s.011476">Aut vbi &longs;ub lucem den&longs;a inter nubila &longs;e&longs;e <lb/>Diuer &longs;i <expan abbr="erũpent">erumpent</expan> radij: aut vbi pallida &longs;urgit <lb/>Tithoni croceum linquens aurora cubile: <lb/>Heumalè <expan abbr="tũmites">tummites</expan> <expan abbr="def&etilde;det">defendet</expan> pampinus vuas: <pb pagenum="605" xlink:href="016/01/252.jpg"/>Tam multa in tectis crepitans &longs;alit horrida grando. <lb/></s> | <s id="s.011476">Aut vbi &longs;ub lucem den&longs;a inter nubila &longs;e&longs;e <lb/>Diuer &longs;i <expan abbr="erũpent">erumpent</expan> radij: aut vbi pallida &longs;urgit <lb/>Tithoni croceum linquens aurora cubile: <lb/>Heumalè <expan abbr="tũmites">tummites</expan> <expan abbr="def&etilde;det">defendet</expan> pampinus vuas: <pb pagenum="605" xlink:href="016/01/252.jpg"/>Tam multa in tectis crepitans &longs;alit horrida grando. <lb/></s> |
| <s id="s.011477">Hoc etiam, emen&longs;o cùm iam decedet Olympo, <lb/>Profuerit memini&longs;&longs;e magis: nam &longs;æpè videmus <lb/>Ip&longs;ius in vultu varios errare colores. <lb/></s> | <s id="s.011477">Hoc etiam, emen&longs;o cùm iam decedet Olympo, <lb/>Profuerit memini&longs;&longs;e magis: nam &longs;æpè videmus <lb/>Ip&longs;ius in vultu varios errare colores. <lb/></s> |
| <s id="s.011478">Cæruleus pluuiam denuntiat, igneus Euros. <lb/></s> | <s id="s.011478">Cæruleus pluuiam denuntiat, igneus Euros. <lb/></s> |
| |
| <s id="s.011547">Ab his <lb/>igitur cau&longs;is, quibus hi in rabiem aguntur, <lb/>corrumpuntur in hominibus humores, & <lb/>pe&longs;tis generatur. </s> | <s id="s.011547">Ab his <lb/>igitur cau&longs;is, quibus hi in rabiem aguntur, <lb/>corrumpuntur in hominibus humores, & <lb/>pe&longs;tis generatur. </s> |
| <s id="s.011548">Ob id etiam quandoque <lb/>contingit ante pe&longs;tem aues de&longs;erere oua at­<lb/>que nidos, & imperfectos pullos: omnia <lb/>enim hæc &longs;igna &longs;unt prædominantis atræ <lb/>bilis, &longs;eu ob aërem, &longs;eu ob aquam corru­<lb/>ptam. </s> | <s id="s.011548">Ob id etiam quandoque <lb/>contingit ante pe&longs;tem aues de&longs;erere oua at­<lb/>que nidos, & imperfectos pullos: omnia <lb/>enim hæc &longs;igna &longs;unt prædominantis atræ <lb/>bilis, &longs;eu ob aërem, &longs;eu ob aquam corru­<lb/>ptam. </s> |
| <s id="s.011549">Oues autem præcipuè ante id tempus <lb/>clade afficiuntur: imbecilliores enim ac &longs;i­<lb/>miles hominibus natura, ab ei&longs;dem cau&longs;is, <lb/>quibus homines pe&longs;tem patiuntur: Rana­<lb/>rum quoque multitudo, & blattarum in <lb/>muris ob &longs;uperfluum humidum pingue fit, <lb/>quod naturæ humanæ aduer&longs;atur, & illi <lb/>perniciem affert. </s> | <s id="s.011549">Oues autem præcipuè ante id tempus <lb/>clade afficiuntur: imbecilliores enim ac &longs;i­<lb/>miles hominibus natura, ab ei&longs;dem cau&longs;is, <lb/>quibus homines pe&longs;tem patiuntur: Rana­<lb/>rum quoque multitudo, & blattarum in <lb/>muris ob &longs;uperfluum humidum pingue fit, <lb/>quod naturæ humanæ aduer&longs;atur, & illi <lb/>perniciem affert. </s> |
| <s id="s.011550">Cúmque vermes ac &longs;er­<lb/>pentes apparent, tum talpæ, id contingit, <lb/>quoniam cubilia propria de&longs;erunt ob mole­<lb/>&longs;tiam vapcris, qui &longs;ub terra continetur, qui­<lb/>que a&longs;cendens aërem vitiat adeò infe&longs;to <lb/>affectu, vt perniciem &longs;erpentibus afferre po&longs;­<lb/>&longs;it, ne dum hominibus. </s> | <s id="s.011550">Cúmque vermes ac &longs;er­<lb/>pentes apparent, tum talpæ, id contingit, <lb/>quoniam cubilia propria de&longs;erunt ob mole­<lb/>&longs;tiam vaporis, qui &longs;ub terra continetur, qui­<lb/>que a&longs;cendens aërem vitiat adeò infe&longs;to <lb/>affectu, vt perniciem &longs;erpentibus afferre po&longs;­<lb/>&longs;it, ne dum hominibus. </s> |
| <s id="s.011551">Nihil enim penitùs <lb/>&longs;ub terra &longs;alutare homini fermè e&longs;&longs;e pote&longs;t: <lb/>generaliter autem omninò e&longs;&longs;e non pote&longs;t. <lb/></s> | <s id="s.011551">Nihil enim penitùs <lb/>&longs;ub terra &longs;alutare homini fermè e&longs;&longs;e pote&longs;t: <lb/>generaliter autem omninò e&longs;&longs;e non pote&longs;t. <lb/></s> |
| <s id="s.011552">Ob id oportet talia frequenter videri, & pa&longs;­<lb/>&longs;im, & par&longs;euerare, & augeri: tunc enim <lb/>procul dubiò pe&longs;tem futuram prænunciant. <lb/></s> | <s id="s.011552">Ob id oportet talia frequenter videri, & pa&longs;­<lb/>&longs;im, & per&longs;euerare, & augeri: tunc enim <lb/>procul dubiò pe&longs;tem futuram prænunciant. <lb/></s> |
| <s id="s.011553">Aues etiam &longs;i hunc morbum concipiant, in­<lb/>gentis pe&longs;tis &longs;ignum &longs;unt. </s> | <s id="s.011553">Aues etiam &longs;i hunc morbum concipiant, in­<lb/>gentis pe&longs;tis &longs;ignum &longs;unt. </s> |
| <s id="s.011554">Refert enim Ioa­<lb/>chimus Schælerus, in illa graui&longs;&longs;ima pe&longs;te <lb/>Britannica aues &longs;ub arboribus mortuas in­<lb/>ueniri &longs;olitas cum pu&longs;tulis &longs;ub alis. </s> | <s id="s.011554">Refert enim Ioa­<lb/>chimus Schælerus, in illa graui&longs;&longs;ima pe&longs;te <lb/>Britannica aues &longs;ub arboribus mortuas in­<lb/>ueniri &longs;olitas cum pu&longs;tulis &longs;ub alis. </s> |
| <s id="s.011555">Itaque <lb/>cùm &longs;iccius animalium genus atque liberius <lb/>eo morbo afficitur, multò magis etiam ho­<lb/>mines. </s> | <s id="s.011555">Itaque <lb/>cùm &longs;iccius animalium genus atque liberius <lb/>eo morbo afficitur, multò magis etiam ho­<lb/>mines. </s> |
| |
| <s id="s.011565">Et &longs;i &longs;ub Caniculæ ortu <lb/>citò are&longs;cant. </s> | <s id="s.011565">Et &longs;i &longs;ub Caniculæ ortu <lb/>citò are&longs;cant. </s> |
| <s id="s.011566">Si enim vehemens hoc ma­<lb/>lum fuerit, in plurimos annos protenditur: <lb/>velut de &longs;terilitate Io&longs;eph &longs;ub Pharaon<gap/>, <lb/>quæ &longs;eptem annis durauit. </s> | <s id="s.011566">Si enim vehemens hoc ma­<lb/>lum fuerit, in plurimos annos protenditur: <lb/>velut de &longs;terilitate Io&longs;eph &longs;ub Pharaon<gap/>, <lb/>quæ &longs;eptem annis durauit. </s> |
| <s id="s.011567">Ob id etiam <lb/>qui &longs;erunt, meliora ex eo genere legunt &longs;e­<lb/>mina. </s> | <s id="s.011567">Ob id etiam <lb/>qui &longs;erunt, meliora ex eo genere legunt &longs;e­<lb/>mina. </s> |
| <s id="s.011568">Similiter & in fructibus, in quibus <lb/>perpetuum illud fermè manet, vt maximam <lb/>vbertatem maxima &longs;terilitas &longs;ub&longs;equatur, <lb/>&longs;eu exhau&longs;tis arborum viribus, &longs;eu quomo­<lb/>cunque læ&longs;is germinibus, à quibus germina <lb/>prodeunt, vt etiam ex grandine contingit. <lb/></s> | <s id="s.011568">Similiter & in fructibus, in quibus <lb/>perpetuum illud fermè manet, vt maximam <lb/>vbertatem maxima &longs;terilitas &longs;ub&longs;equatur, <lb/>&longs;eu exhau&longs;tis arborum viribus, &longs;eu quomo­do<lb/>cunque læ&longs;is germinibus, à quibus germina <lb/>prodeunt, vt etiam ex grandine contingit. <lb/></s> |
| <s id="s.011569">Ab accidentibus vero, & &longs;ignis: nam terræ­<lb/>motus, & locu&longs;tæ, &longs;æpè pe&longs;tis, frequentiùs <lb/>&longs;terilitatis cau&longs;æ manife&longs;tæ, & efficaces fue­<lb/>runt. </s> | <s id="s.011569">Ab accidentibus vero, & &longs;ignis: nam terræ­<lb/>motus, & locu&longs;tæ, &longs;æpè pe&longs;tis, frequentiùs <lb/>&longs;terilitatis cau&longs;æ manife&longs;tæ, & efficaces fue­<lb/>runt. </s> |
| <s id="s.011570">Et in&longs;ectorum ac pi&longs;cium abundantia <lb/>&longs;terilitatem nuntiat: ab humidi enim co­<lb/>pia fiunt pi&longs;ces, triticum autem ab humido <lb/><expan abbr="t&etilde;peramento">temperamento</expan>, vnde (vt diximus) nec in in&longs;ula <pb pagenum="607" xlink:href="016/01/254.jpg"/>beati Thomæ prouenit. </s> | <s id="s.011570">Et in&longs;ectorum ac pi&longs;cium abundantia <lb/>&longs;terilitatem nuntiat: ab humidi enim co­<lb/>pia fiunt pi&longs;ces, triticum autem ab humido <lb/><expan abbr="t&etilde;peramento">temperamento</expan>, vnde (vt diximus) nec in in&longs;ula <pb pagenum="607" xlink:href="016/01/254.jpg"/>beati Thomæ prouenit. </s> |
| <s id="s.011571">Sic tritici vbertas <lb/>contraria ratione paucos pi&longs;ces facit. </s> | <s id="s.011571">Sic tritici vbertas <lb/>contraria ratione paucos pi&longs;ces facit. </s> |
| <s id="s.011572">Sed &longs;i <lb/>omnia attingere voluero, finem nunquam <lb/>&longs;um facturus: vituperabatur pictor ille quan­<lb/>euam egregius ab Apelle, qui à tabula nun­<lb/>quam &longs;ciret manus abducere, præcipuè cùm <lb/>homini nihil &longs;it difficilius &longs;cientia futuro­<lb/><arrow.to.target n="marg1573"/><lb/>rum: hæc nanque adeò ob&longs;cura e&longs;t, vt ni­<lb/>&longs;i diuino aliquo afflatu adiuuetur, vix lau­<lb/>dem afferat. </s> | <s id="s.011572">Sed &longs;i <lb/>omnia attingere voluero, finem nunquam <lb/>&longs;um facturus: vituperabatur pictor ille quan­<lb/>quam egregius ab Apelle, qui à tabula nun­<lb/>quam &longs;ciret manus abducere, præcipuè cùm <lb/>homini nihil &longs;it difficilius &longs;cientia futuro­<lb/><arrow.to.target n="marg1573"/><lb/>rum: hæc nanque adeò ob&longs;cura e&longs;t, vt ni­<lb/>&longs;i diuino aliquo afflatu adiuuetur, vix lau­<lb/>dem afferat. </s> |
| <s id="s.011573">Ob id qui in ea claruerunt, fue­<lb/>runt autem admodum pauci, diuini meritò <lb/>vocati &longs;unt. </s> | <s id="s.011573">Ob id qui in ea claruerunt, fue­<lb/>runt autem admodum pauci, diuini meritò <lb/>vocati &longs;unt. </s> |
| <s id="s.011574">Claruerunt autem inter viros <lb/>Mu&longs;æus Athenien&longs;is, & ex eadem vrbe Ly­<lb/><arrow.to.target n="marg1574"/><lb/>cus Pandionis filius & Bacchides Bœotius, <lb/>tum Tire&longs;ias & ip&longs;e Bœotius, tum Cyprius <lb/>Eucleus, & famo&longs;us Epimenides Creten&longs;is. <lb/></s> | <s id="s.011574">Claruerunt autem inter viros <lb/>Mu&longs;æus Athenien&longs;is, & ex eadem vrbe Ly­<lb/><arrow.to.target n="marg1574"/><lb/>cus Pandionis filius & Bacchides Bœotius, <lb/>tum Tire&longs;ias & ip&longs;e Bœotius, tum Cyprius <lb/>Eucleus, & famo&longs;us Epimenides Creten&longs;is. <lb/></s> |
| <s id="s.011575">Sicut inter fœminas &longs;ibyllæ, à <foreign lang="greek">sibullia_|n</foreign>, <lb/>quod e&longs;t vaticinari, &longs;eu à <foreign lang="greek">siou\s</foreign>, quod e&longs;t deo­<lb/>rum, & <foreign lang="greek">boule\</foreign> &longs;ententia, dictæ. </s> | <s id="s.011575">Sicut inter fœminas &longs;ibyllæ, à <foreign lang="greek">sibullia_|n</foreign>, <lb/>quod e&longs;t vaticinari, &longs;eu à <foreign lang="greek">siou\s</foreign>, quod e&longs;t deo­<lb/>rum, & <foreign lang="greek">boule\</foreign> &longs;ententia, dictæ. </s> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011593">Archimedes primus &longs;it, non &longs;olùm ob mo­<lb/>numenta illius nunc vulgata, &longs;ed ob mecha­<lb/>nica, quibus vt Plutarchus auctor e&longs;t, vires <lb/>Romanorum &longs;æpius fregit. </s> | <s id="s.011593">Archimedes primus &longs;it, non &longs;olùm ob mo­<lb/>numenta illius nunc vulgata, &longs;ed ob mecha­<lb/>nica, quibus vt Plutarchus auctor e&longs;t, vires <lb/>Romanorum &longs;æpius fregit. </s> |
| <s id="s.011594">Refert mira il­<lb/><arrow.to.target n="marg1577"/><lb/>lius inuenta in M. </s> | <s id="s.011594">Refert mira il­<lb/><arrow.to.target n="marg1577"/><lb/>lius inuenta in M. </s> |
| <s id="s.011595">Marcelli vita, & nos alia <lb/>non minora, ex Galeni te&longs;timonio, in vtro­<lb/>que genere non tam primus auctor, quàm <lb/>immitabilis. </s> | <s id="s.011595">Marcelli vita, & nos alia <lb/>non minora, ex Galeni te&longs;timonio, in vtro­<lb/>que genere non tam primus auctor, quàm <lb/>immirabilis. </s> |
| <s id="s.011596">Nec qui Græculos <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> omne &longs;olet <lb/>appellare Cicero genus id hominum) laudare <lb/>ingenium, & inter vrbis ruinas Syracu&longs;iæ, ac <lb/><arrow.to.target n="marg1578"/><lb/>&longs;entes, &longs;epulchrum quærere dignatus e&longs;t. </s> | <s id="s.011596">Nec qui Græculos <emph type="italics"/>(<emph.end type="italics"/> omne &longs;olet <lb/>appellare Cicero genus id hominum) laudare <lb/>ingenium, & inter vrbis ruinas Syracu&longs;iæ, ac <lb/><arrow.to.target n="marg1578"/><lb/>&longs;entes, &longs;epulchrum quærere dignatus e&longs;t. </s> |
| <s id="s.011597">Se­<lb/>cundus e&longs;t Ari&longs;toteles Stagirita, Macedo <lb/>Magni Alexandri præceptor, qui res natura­<lb/>les, ac diuinas, dialecticámque mirum in mo­<lb/>dum excoluit: animaliúmque vitam, mores <lb/>ac &longs;tructuram incredibili &longs;agacitate per&longs;e­<lb/>cutus e&longs;t. </s> | <s id="s.011597">Se­<lb/>cundus e&longs;t Ari&longs;toteles Stagirita, Macedo <lb/>Magni Alexandri præceptor, qui res natura­<lb/>les, ac diuinas, dialecticámque mirum in mo­<lb/>dum excoluit: animaliúmque vitam, mores <lb/>ac &longs;tructuram incredibili &longs;agacitate per&longs;e­<lb/>cutus e&longs;t. </s> |
| <s id="s.011598">Qui cùm in &longs;ingulis di&longs;ciplinis &longs;cri­<lb/>p&longs;erit quod probaretur, error tamen con&longs;pi­<lb/>cuus in tot &longs;eculis in illius &longs;criptis depræ­<lb/>hendi non potuit. </s> | <s id="s.011598">Qui cùm in &longs;ingulis di&longs;ciplinis &longs;cri­<lb/>p&longs;erit quod probaretur, error tamen con&longs;pi­<lb/>cuus in tot &longs;eculis in illius &longs;criptis depræ­<lb/>hendi non potuit. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011611">Sextus locus Apollonio Pergeo debetur, <lb/><arrow.to.target n="marg1582"/><lb/>qui fermè &etail;tate &etail;qualis fuit Archimedi. </s> | <s id="s.011611">Sextus locus Apollonio Pergeo debetur, <lb/><arrow.to.target n="marg1582"/><lb/>qui fermè &etail;tate &etail;qualis fuit Archimedi. </s> |
| <s id="s.011612">Scri­<lb/>p&longs;it octo de Conicis elementis libros egre­<lb/>gius: quorum ad hanc v&longs;que diem, primitan­<lb/>tantùm quatuor editi &longs;unt, tam fœdè à trans­<lb/>latore con&longs;purcati, vt ne illos etiam editos <lb/>meritò dicere po&longs;&longs;is. </s> | <s id="s.011612">Scri­<lb/>p&longs;it octo de Conicis elementis libros egre­<lb/>gius: quorum ad hanc v&longs;que diem, primi­<lb/>tantùm quatuor editi &longs;unt, tam fœdè à trans­<lb/>latore con&longs;purcati, vt ne illos etiam editos <lb/>meritò dicere po&longs;&longs;is. </s> |
| </p> | </p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s id="s.011613"><margin.target id="marg1582"/>Apollonij <lb/>laus.</s> | <s id="s.011613"><margin.target id="marg1582"/>Apollonij <lb/>laus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s id="s.011614">Proximus autem huic, verùm longè anti­<lb/><arrow.to.target n="marg1583"/><lb/>quior, Architas Tarentinus, vt etiam in­<lb/>ter tam egregios viros &longs;edem aliquam Italus <lb/>vir obtineat, collocetur: qui præter ligneam <lb/>columbam volantem, quam con&longs;truxi&longs;&longs;e fer­<lb/>tur, veram demon&longs;trationem duas lineas in­<lb/>ter duas alias propo&longs;itas in continuo pro­<lb/>portionem collocandi inuenit, quam inter <lb/>decem aliàs fal&longs;as Eutotius tradidit. </s> | <s id="s.011614">Proximus autem huic, verùm longè anti­<lb/><arrow.to.target n="marg1583"/><lb/>quior, Architas Tarentinus, vt etiam in­<lb/>ter tam egregios viros &longs;edem aliquam Italus <lb/>vir obtineat, collocetur: qui præter ligneam <lb/>columbam volantem, quam con&longs;truxi&longs;&longs;e fer­<lb/>tur, veram demon&longs;trationem duas lineas in­<lb/>ter duas alias propo&longs;itas in continuo pro­<lb/>portionem collocandi inuenit, quam inter <lb/>decem aliàs fal&longs;as Eutotius tradidit. </s> |
| <s id="s.011615">Huic <lb/>Mahometus Mo&longs;is filius Arabs, Algebrati­<lb/>cæ (vt ita dicam) artis iuentor, &longs;uccedit. </s> | <s id="s.011615">Huic <lb/>Mahometus Mo&longs;is filius Arabs, Algebrati­<lb/>cæ (vt ita dicam) artis inuentor, &longs;uccedit. </s> |
| <s id="s.011616">Ob id <lb/><arrow.to.target n="marg1584"/><lb/>inuentum ab artis nomine cognomen ade­<lb/>ptus e&longs;t, Nonne Alchindus & ip&longs;e Arabs, <lb/>editorum librorum quorum Auerroës me­<lb/>minit, exemplum e&longs;t, qui &longs;upere&longs;t libellus de <lb/>Ratione &longs;ex quantitatum, quem nos excu­<lb/>dendum trademus, exhibet cùm nihil &longs;it in­<lb/>genio&longs;ius. </s> | <s id="s.011616">Ob id <lb/><arrow.to.target n="marg1584"/><lb/>inuentum ab artis nomine cognomen ade­<lb/>ptus e&longs;t, Nonne Alchindus & ip&longs;e Arabs, <lb/>editorum librorum quorum Auerroës me­<lb/>minit, exemplum e&longs;t, qui &longs;upere&longs;t libellus de <lb/>Ratione &longs;ex quantitatum, quem nos excu­<lb/>dendum trademus, exhibet cùm nihil &longs;it in­<lb/>genio&longs;ius. </s> |
| <s id="s.011617">Pò&longs;t &longs;equitur Heber Hi&longs;panus cla­<lb/><arrow.to.target n="marg1585"/><lb/>ri&longs;&longs;imo inuento: cùm Ptolemæus ex quinque <lb/>quantitatibus maximo labore &longs;extam quæ­<lb/>rat, hic in ei&longs;dem cum tribus quartam. </s> | <s id="s.011617">Pò&longs;t &longs;equitur Heber Hi&longs;panus cla­<lb/><arrow.to.target n="marg1585"/><lb/>ri&longs;&longs;imo inuento: cùm Ptolemæus ex quinque <lb/>quantitatibus maximo labore &longs;extam quæ­<lb/>rat, hic in ei&longs;dem cum tribus quartam. </s> |
| <s id="s.011618">Mul­<lb/>ta etiam in melius mutauit, quæ ad &longs;tatum <lb/>cœli pertinebant: vt facilè intelligas multo <lb/>minus æ&longs;tus maximos frigoribus gelidis ob­<lb/>e&longs;&longs;e ingeniis. </s> | <s id="s.011618">Mul­<lb/>ta etiam in melius mutauit, quæ ad &longs;tatum <lb/>cœli pertinebant: vt facilè intelligas multo <lb/>minus æ&longs;tus maximos frigoribus gelidis ob­<lb/>e&longs;&longs;e ingeniis. </s> |
| |
| <s id="s.011634">A iudi­<lb/>cio: vt Algebræ. </s> | <s id="s.011634">A iudi­<lb/>cio: vt Algebræ. </s> |
| <s id="s.011635">A &longs;en&longs;u atque experientia, <lb/>vt Vitruuij: cuius æmulus fuit Hero clari&longs;­<lb/>&longs;imus inuentis, &longs;ed parum vtilib. <!-- KEEP S--></s> | <s id="s.011635">A &longs;en&longs;u atque experientia, <lb/>vt Vitruuij: cuius æmulus fuit Hero clari&longs;­<lb/>&longs;imus inuentis, &longs;ed parum vtilib. <!-- KEE |