| version 1.15, 2007/03/15 15:19:14 |
version 1.16, 2007/03/16 17:14:01 |
| |
| | |
| <s>Ita diuer&longs;a ra­<lb/>tione ignis quem ardens aqua emittit, non <lb/>&longs;olùm ob &longs;ub&longs;tantiæ raritatem, &longs;ed quia mi­<lb/>nus calidus e&longs;t: ob id et&longs;i con&longs;umatur & <lb/>&longs;plendeat, vix dicam illum ignem, qui lin­<lb/>teum cui inhæret, & quod aqua ip&longs;a maduit, <lb/><arrow.to.target n="marg106"/><lb/>non vrat, ignem dici debere. </s> | <s>Ita diuer&longs;a ra­<lb/>tione ignis quem ardens aqua emittit, non <lb/>&longs;olùm ob &longs;ub&longs;tantiæ raritatem, &longs;ed quia mi­<lb/>nus calidus e&longs;t: ob id et&longs;i con&longs;umatur & <lb/>&longs;plendeat, vix dicam illum ignem, qui lin­<lb/>teum cui inhæret, & quod aqua ip&longs;a maduit, <lb/><arrow.to.target n="marg106"/><lb/>non vrat, ignem dici debere. </s> |
| | |
| <s>Eadem ratio­<lb/>&longs;ie &longs;i diutiùs di&longs;tilletur, attenuetúrque ma­<lb/>gis, magno miraculo manus ardebit, neque <lb/>&longs;entiet. </s> | <s>Eadem ratio­<lb/>&longs;ic &longs;i diutiùs di&longs;tilletur, attenuetúrque ma­<lb/>gis, magno miraculo manus ardebit, neque <lb/>&longs;entiet. </s> |
| | |
| <s>Itaque &longs;i quis rectè in&longs;piciat, po&longs;t­<lb/>quàm calor certam metam attigit, ignis di­<lb/>ci meretur: hæc autem meta non vna e&longs;t, <lb/>&longs;ed quum aërem vincere pote&longs;t. </s> | <s>Itaque &longs;i quis rectè in&longs;piciat, po&longs;t­<lb/>quàm calor certam metam attigit, ignis di­<lb/>ci meretur: hæc autem meta non vna e&longs;t, <lb/>&longs;ed quum aërem vincere pote&longs;t. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Itaque ex aqua ignem vnquam accendi vi­<lb/>demus, ex aëre autem non ni&longs;i propagatio­<lb/>ne, non motu: & &longs;i humidorum aliquod <lb/>accenditur, vt oleum ac vinum, ab igne, <lb/>non non motu, inflammatur. </s> | <s>Itaque ex aqua ignem vnquam accendi vi­<lb/>demus, ex aëre autem non ni&longs;i propagatio­<lb/>ne, non motu: & &longs;i humidorum aliquod <lb/>accenditur, vt oleum ac vinum, ab igne, <lb/>non non motu, inflammatur. </s> |
| | |
| <s>Ergo quod <lb/>motu acceenditur, &longs;iccum e&longs;&longs;e oportet, non <lb/>humidum: quod verò ab alio igne, etiam <lb/>humidum e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> | <s>Ergo quod <lb/>motu accenditur, &longs;iccum e&longs;&longs;e oportet, non <lb/>humidum: quod verò ab alio igne, etiam <lb/>humidum e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> |
| | |
| <s>Quòd igitur &longs;iccum <lb/>e&longs;t ac vehementer, iam ex dimidio ignis <lb/>e&longs;t. </s> | <s>Quòd igitur &longs;iccum <lb/>e&longs;t ac vehementer, iam ex dimidio ignis <lb/>e&longs;t. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Equidem ( vt dixi ) nihil aliud e&longs;t frigidum, <lb/>quàm caloris priuatio: & quæ mouentur <lb/>nec con&longs;i&longs;tunt, refrigerantur, vt aqua, & <lb/>ventorum validorum aër. </s> | <s>Equidem ( vt dixi ) nihil aliud e&longs;t frigidum, <lb/>quàm caloris priuatio: & quæ mouentur <lb/>nec con&longs;i&longs;tunt, refrigerantur, vt aqua, & <lb/>ventorum validorum aër. </s> |
| | |
| <s>Porrò cùm conta­<lb/>ctu re&longs;rigeratur, &longs;olùm &longs;uperficies refrigera­<lb/>tur, fugiente intus palàm calore: nec po&longs;&longs;ibi­<lb/>le e&longs;t ob hoc &longs;ubitò quippiam refrigerari, <lb/>mora autem ducta refrigerantur etiam pe­<lb/>niti&longs;&longs;imæ partes. </s></p><p type="main"> | <s>Porrò cùm conta­<lb/>ctu refrigeratur, &longs;olùm &longs;uperficies refrigera­<lb/>tur, fugiente intus palàm calore: nec po&longs;&longs;ibi­<lb/>le e&longs;t ob hoc &longs;ubitò quippiam refrigerari, <lb/>mora autem ducta refrigerantur etiam pe­<lb/>niti&longs;&longs;imæ partes. </s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Atque hæc vera &longs;unt rerum naturalium <lb/>fundamenta, in quibus nihil e&longs;t repugnans. <lb/></s> | <s>Atque hæc vera &longs;unt rerum naturalium <lb/>fundamenta, in quibus nihil e&longs;t repugnans. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Verùm de &longs;ub&longs;tantiarum &longs;ubtilitate ali­<lb/><arrow.to.target n="marg116"/><lb/>qua priùs præponere oportet. </s> | <s>Verùm de &longs;ub&longs;tantiarum &longs;ubtilitate ali­<lb/><arrow.to.target n="marg116"/><lb/>qua priùs præponere oportet. </s> |
| | |
| <s>Quædam igi­<lb/>tui dicuntur tenues per &longs;e, vt aër: quædam <lb/>quantitate, vt capilli: quædam quia fluunt, <lb/>vt &longs;anguis: quædam quia in partes tenui&longs;&longs;i­<lb/>mas diuidi po&longs;&longs;unt, vt aurum: aliæ quia plu­<lb/>ra ex his habent, vt &longs;pititus, qui no&longs;tra­<lb/><arrow.to.target n="marg117"/><lb/>rum &longs;unt operationum in&longs;trumenta. </s> | <s>Quædam igi­<lb/>tur dicuntur tenues per &longs;e, vt aër: quædam <lb/>quantitate, vt capilli: quædam quia fluunt, <lb/>vt &longs;anguis: quædam quia in partes tenui&longs;&longs;i­<lb/>mas diuidi po&longs;&longs;unt, vt aurum: aliæ quia plu­<lb/>ra ex his habent, vt &longs;pititus, qui no&longs;tra­<lb/><arrow.to.target n="marg117"/><lb/>rum &longs;unt operationum in&longs;trumenta. </s> |
| | |
| <s>Fiunt <lb/>autem ab arte pleraque tenuia, velut plum­<lb/>bum, quòd adeò attenuatur arte, vt in pul­<lb/>uerem redigatur, ex quo horologia fieri &longs;o­<lb/>lent. </s> | <s>Fiunt <lb/>autem ab arte pleraque tenuia, velut plum­<lb/>bum, quòd adeò attenuatur arte, vt in pul­<lb/>uerem redigatur, ex quo horologia fieri &longs;o­<lb/>lent. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg119"/>Ignis <expan abbr="nõ">non</expan> ve­<lb/>rè attenuat.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg119"/>Ignis <expan abbr="nõ">non</expan> ve­<lb/>rè attenuat.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg120"/>Aquæ diflil­<lb/>latæ an vires <lb/>habeant.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg120"/>Aquæ di&longs;til­<lb/>latæ an vires <lb/>habeant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Sed ex his non leuis emergit dubitatio. <lb/></s> | <s>Sed ex his non leuis emergit dubitatio. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg123"/>De differen­<lb/>tia calcis à <lb/>cinere.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg123"/>De differen­<lb/>tia calcis à <lb/>cinere.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg124"/>Aqua quæ <lb/>aurum ab ar­<lb/>gento &longs;epea­<lb/>rat.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg124"/>Aqua quæ <lb/>aurum ab ar­<lb/>gento &longs;epa­<lb/>rat.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg125"/>Aqua poten­<lb/>ti&longs;&longs;ima.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg125"/>Aqua poten­<lb/>ti&longs;&longs;ima.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg128"/>Tenuia an <lb/>era&longs;&longs;a magis <lb/>erodant.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg128"/>Tenuia an <lb/>era&longs;&longs;a magis <lb/>erodant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Cæterùm vt ad rem redeam dubltatio <lb/><arrow.to.target n="marg129"/><lb/>emergit: Si magnus calor efficit has aquas, <lb/>ardentem puta ac &longs;eparationis, quomodo ta­<lb/>ctu frigidæ &longs;unt? </s> | <s>Cæterùm vt ad rem redeam dubitatio <lb/><arrow.to.target n="marg129"/><lb/>emergit: Si magnus calor efficit has aquas, <lb/>ardentem puta ac &longs;eparationis, quomodo ta­<lb/>ctu frigidæ &longs;unt? </s> |
| | |
| <s>aut &longs;i iam refrigeratæ <lb/>&longs;unt, cur metalla colliquant? </s> | <s>aut &longs;i iam refrigeratæ <lb/>&longs;unt, cur metalla colliquant? </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Neque igitur ob <lb/>naturalem calorem piper calidum e&longs;&longs;e po­<lb/>te&longs;t, cùm ille &longs;it valdè tenuis: nec propter <lb/>&longs;ub&longs;tantiam exu&longs;tam, quum illa caloris ve­<lb/>&longs;tigium, non calorem retineat. </s> | <s>Neque igitur ob <lb/>naturalem calorem piper calidum e&longs;&longs;e po­<lb/>te&longs;t, cùm ille &longs;it valdè tenuis: nec propter <lb/>&longs;ub&longs;tantiam exu&longs;tam, quum illa caloris ve­<lb/>&longs;tigium, non calorem retineat. </s> |
| | |
| <s>Sic & ar­<lb/>dens aqua ve&longs;tigium caloris retinet, non ca­<lb/>lorem, & cinis rcfrigeratus. </s> | <s>Sic & ar­<lb/>dens aqua ve&longs;tigium caloris retinet, non ca­<lb/>lorem, & cinis refrigeratus. </s> |
| | |
| <s>Calx verò ali­<lb/>quandiu calorem retinet, illúmque in &longs;ic­<lb/>co: ideo tangenti calida, & maximè intùs: <lb/>exteriùs enim ab aëre perfrigeratur. </s> | <s>Calx verò ali­<lb/>quandiu calorem retinet, illúmque in &longs;ic­<lb/>co: ideo tangenti calida, & maximè intùs: <lb/>exteriùs enim ab aëre perfrigeratur. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Ergo quod ardet, tenui&longs;&longs;imum <lb/>& &longs;icci&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt palea, <lb/>aqua ardens, pyrius puluis. </s> | <s>Ergo quod ardet, tenui&longs;&longs;imum <lb/>& &longs;icci&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt palea, <lb/>aqua ardens, pyrius puluis. </s> |
| | |
| <s>Sed in hoc ali­<lb/>quid e&longs;t terreum proptcr halinitrum, ideó­<lb/>que &longs;trepitum edit. </s> | <s>Sed in hoc ali­<lb/>quid e&longs;t terreum propter halinitrum, ideó­<lb/>que &longs;trepitum edit. </s> |
| | |
| <s>Conati &longs;unt ob id qui­<lb/>dam detracto halinitro puluerem compone­<lb/>re, qui &longs;ine &longs;trepitu &longs;phærulam emitteret. <lb/></s> | <s>Conati &longs;unt ob id qui­<lb/>dam detracto halinitro puluerem compone­<lb/>re, qui &longs;ine &longs;trepitu &longs;phærulam emitteret. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Detracto enim halinitro, ad­<lb/><arrow.to.target n="marg140"/><lb/>huc adeò elaborari poterit puluis pyrius, vt <lb/>&longs;phærulam emittat, & &longs;ine &longs;trepitu. </s> | <s>Detracto enim halinitro, ad­<lb/><arrow.to.target n="marg140"/><lb/>huc adeò elaborari poterit puluis pyrius, vt <lb/>&longs;phærulam emittat, & &longs;ine &longs;trepitu. </s> |
| | |
| <s>Sed in <lb/>vniuer&longs;um, quantùm è ftrepitu, tantùm <lb/>ex impetu detraxeris. </s> | <s>Sed in <lb/>vniuer&longs;um, quantùm è &longs;trepitu, tantùm <lb/>ex impetu detraxeris. </s> |
| | |
| <s>Ergo &longs;ubiecta mate­<lb/>ria ignem variare &longs;olet, atque illius vires: <lb/><arrow.to.target n="marg141"/><lb/>adeò vt ignis è carbonibus vel lignis &longs;oli­<lb/>dioribus, vt quercu, vel lapidibus, aut in <lb/>metallis fixus, vi&longs;um non leuiter offendat, <lb/>cùm ex &longs;aligneis ac &longs;tipulis innoxiùs penè <lb/>&longs;it. </s> | <s>Ergo &longs;ubiecta mate­<lb/>ria ignem variare &longs;olet, atque illius vires: <lb/><arrow.to.target n="marg141"/><lb/>adeò vt ignis è carbonibus vel lignis &longs;oli­<lb/>dioribus, vt quercu, vel lapidibus, aut in <lb/>metallis fixus, vi&longs;um non leuiter offendat, <lb/>cùm ex &longs;aligneis ac &longs;tipulis innoxiùs penè <lb/>&longs;it. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Omnis enim calor talis e&longs;t, <lb/>quale alimentum. </s> | <s>Omnis enim calor talis e&longs;t, <lb/>quale alimentum. </s> |
| | |
| <s>Vnde &longs;olidiora alimen­<lb/>menta robu&longs;tiorem calorem efficiunt. </s> | <s>Vnde &longs;olidiora alimen­<lb/>ta robu&longs;tiorem calorem efficiunt. </s> |
| | |
| <s>In­<lb/>de &longs;plendor maior ac viuacior, qui &longs;piritus <lb/>in oculo hebetat, & tenui&longs;&longs;imum illud hu­<lb/>midum, in quo videndi vis &longs;ita e&longs;t, &longs;iccat, <lb/>& con&longs;umit. </s> | <s>In­<lb/>de &longs;plendor maior ac viuacior, qui &longs;piritus <lb/>in oculo hebetat, & tenui&longs;&longs;imum illud hu­<lb/>midum, in quo videndi vis &longs;ita e&longs;t, &longs;iccat, <lb/>& con&longs;umit. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg144"/>Vtilitas fol­<lb/>lium in li­<lb/>quandis me­<lb/>tallis.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg144"/>Vtilitas fol­<lb/>lium in li­<lb/>quandis me­<lb/>tallis.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Supere&longs;t his vi&longs;is, vt dubitationes ali­<lb/><arrow.to.target n="marg145"/><lb/>quas di&longs;&longs;oluamus, quarum prima e&longs;t, &longs;i ca­<lb/>lidum in humido concoquit, atque aërem <lb/>etiam, &longs;eu calidam & humidam matetiam <pb xlink:href="016/01/037.jpg" pagenum="388"/>generat, quid prohibet, ne in mi&longs;tis aërem <lb/>etiam e&longs;&longs;e ponamus? </s> | <s>Supere&longs;t his vi&longs;is, vt dubitationes ali­<lb/><arrow.to.target n="marg145"/><lb/>quas di&longs;&longs;oluamus, quarum prima e&longs;t, &longs;i ca­<lb/>lidum in humido concoquit, atque aërem <lb/>etiam, &longs;eu calidam & humidam materiam <pb xlink:href="016/01/037.jpg" pagenum="388"/>generat, quid prohibet, ne in mi&longs;tis aërem <lb/>etiam e&longs;&longs;e ponamus? </s> |
| | |
| <s>Nam vt frigida & &longs;ic­<lb/>ca materia ibi e&longs;t, non pura terra, & frigi­<lb/>da, & humida, non autem aqua: &longs;ic cali­<lb/>da & humida materia illa aër dici poterit, <lb/>& calida ac &longs;icca ignis: atque &longs;ic res hæc ad <lb/>opinionem Ari&longs;totelicorum denuò redibit. <lb/></s> | <s>Nam vt frigida & &longs;ic­<lb/>ca materia ibi e&longs;t, non pura terra, & frigi­<lb/>da, & humida, non autem aqua: &longs;ic cali­<lb/>da & humida materia illa aër dici poterit, <lb/>& calida ac &longs;icca ignis: atque &longs;ic res hæc ad <lb/>opinionem Ari&longs;totelicorum denuò redibit. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Ob hoc igitur ca­<lb/>lor omnis putridus aliquid generat, & ali­<lb/>quid etiam corrumpit. </s> | <s>Ob hoc igitur ca­<lb/>lor omnis putridus aliquid generat, & ali­<lb/>quid etiam corrumpit. </s> |
| | |
| <s>Quia enim elemen­<lb/>ta omnia ( vt dixi ) frigidi&longs;&longs;ima &longs;unt, &longs;uper­<lb/>ueniente calore nece&longs;&longs;ariò agitantur atque <lb/>mi&longs;centur, & aliquid generant, pro caloris <lb/>ac materiæ natura: hudum primò, inde fun­<lb/><arrow.to.target n="marg147"/><lb/>gos, pò&longs;t herbarum genera quædam, tum <lb/>vermes atque &longs;erpentes. </s> | <s>Quia enim elemen­<lb/>ta omnia ( vt dixi ) frigidi&longs;&longs;ima &longs;unt, &longs;uper­<lb/>ueniente calore nece&longs;&longs;ariò agitantur atque <lb/>mi&longs;centur, & aliquid generant, pro caloris <lb/>ac materiæ natura: <expan abbr="hudum">humidum</expan> primò, inde fun­<lb/><arrow.to.target n="marg147"/><lb/>gos, pò&longs;t herbarum genera quædam, tum <lb/>vermes atque &longs;erpentes. </s> |
| | |
| <s>Vnde animæ &longs;ub­<lb/>&longs;t antia ip&longs;a manife&longs;ta e&longs;t, quia calore quo­<lb/>dam cœle&longs;ti con&longs;tat. </s> | <s>Vnde animæ &longs;ub­<lb/>&longs;t antia ip&longs;a manife&longs;ta e&longs;t, quia calore quo­<lb/>dam cœle&longs;ti con&longs;tat. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Putridus autem vo­<lb/>catur, quum generantur animalia, quæ vi­<lb/>liora &longs;unt his, ex quibus generantur. </s> | <s>Putridus autem vo­<lb/>catur, quum generantur animalia, quæ vi­<lb/>liora &longs;unt his, ex quibus generantur. </s> |
| | |
| <s>Vt <lb/>igitur in &longs;emine actio omnis, ni&longs;i impedia­<lb/>rur, ad generationem e&longs;t, ita etiam in pu­<lb/>trefactione: nam & illa opus naturæ fru&longs;tra­<lb/>ri contingit. </s> | <s>Vt <lb/>igitur in &longs;emine actio omnis, ni&longs;i impedia­<lb/>tur, ad generationem e&longs;t, ita etiam in pu­<lb/>trefactione: nam & illa opus naturæ fru&longs;tra­<lb/>ri contingit. </s> |
| | |
| <s>Omnis ergo calor &longs;imilis na­<lb/>turalis dicitur, & con&longs;eruat: di&longs;&longs;imilis au­<lb/>tem putridus appellatur, & corrumpit. </s> | <s>Omnis ergo calor &longs;imilis na­<lb/>turalis dicitur, & con&longs;eruat: di&longs;&longs;imilis au­<lb/>tem putridus appellatur, & corrumpit. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Forma <lb/>igitur e&longs;t anima, &longs;ed non eiu&longs;dem generis: <lb/>quatuor enim e&longs;&longs;ent principia. </s> | <s>Forma <lb/>igitur e&longs;t anima, &longs;ed non eiu&longs;dem generis: <lb/>quatuor enim e&longs;&longs;ent principia. </s> |
| | |
| <s>Forma etiam <lb/>altera fit, raliqua perficitur. </s> | <s>Forma etiam <lb/>altera fit, reliqua perficitur. </s> |
| | |
| <s>Omnis igitur <lb/>anima eodem modo perennis e&longs;t, nec vt Pla­<lb/>to ait, perfectorum animalium tantùm: <lb/>e&longs;&longs;et enim ac &longs;i diceremus, quòd hominum <lb/>cæcorum, aut mutorum aliæ &longs;int animæ, <lb/>quàm perfectorum hominum. </s> | <s>Omnis igitur <lb/>anima eodem modo perennis e&longs;t, nec vt Pla­<lb/>to ait, perfectorum animalium tantùm: <lb/>e&longs;&longs;et enim ac &longs;i diceremus, quòd hominum <lb/>cæcorum, aut mutorum aliæ &longs;int animæ, <lb/>quàm perfectorum hominum. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Hæc autem vel ignibus, vt in <lb/>pane: & pinguedine, quæ cocta non putre&longs;­<lb/>cit: vel &longs;i humidum paucum &longs;it, vt in &longs;ali­<lb/>ta carne, frigido, & &longs;icco &longs;eruatur, qua­<lb/>lis e&longs;t aër dum mouetur. </s> | <s>Hæc autem vel ignibus, vt in <lb/>pane: & pinguedine, quæ cocta non putre&longs;­<lb/>cit: vel &longs;i humidum paucum &longs;it, vt in &longs;ali­<lb/>ta carne, frigido, & &longs;icco &longs;eruatur, qua­<lb/>lis e&longs;t aër dum mouetur. </s> |
| | |
| <s>Nam aër cùm mo­<lb/>uetur, frigidus e&longs;t, & &longs;iccus: frigidus qui­<lb/>dem ob naturam, &longs;iccus ob motum: motus <lb/><arrow.to.target n="marg151"/><lb/>enim exciccat. </s> | <s>Nam aër cùm mo­<lb/>uetur, frigidus e&longs;t, & &longs;iccus: frigidus qui­<lb/>dem ob naturam, &longs;iccus ob motum: motus <lb/><arrow.to.target n="marg151"/><lb/>enim exiccat. </s> |
| | |
| <s>Ob hoc igitur aër immotus <lb/>corrumpit, quia humectat, nec tanrùm, <lb/>quantum nece&longs;&longs;e e&longs;t refrigerat: dum autem <lb/>mouetur, con&longs;eruat, exccicans ob motum, <lb/>& vehementer refrigerans. </s> | <s>Ob hoc igitur aër immotus <lb/>corrumpit, quia humectat, nec tanrùm, <lb/>quantum nece&longs;&longs;e e&longs;t refrigerat: dum autem <lb/>mouetur, con&longs;eruat, exccicans ob motum, <lb/>& vehementer refrigerans. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s><arrow.to.target n="marg154"/><lb/>igneus omnibus re&longs;i&longs;tit venenis<emph type="italics"/>?<emph.end type="italics"/> Nam vul­<lb/>nera ex venenatis animalibus profecta, &longs;i <expan abbr="cã-denti">can­<lb/>denti</expan> ferro vrantur, expertia fiunt: & me­<lb/>dicamenta quælibet cùm vruntur, & in ci­<lb/>nerem rediguntur, venenum e&longs;&longs;e de&longs;inunt: <lb/>&longs;ublimata autem ( &longs;ic enim nunc quæ anti­<lb/>quo tempore cocta vocabantur ) vt &longs;æpiùs <lb/>cocta fuerint, eò fiunt pernicio&longs;iora, & ma­<lb/>gis præ&longs;entanea ad mortem. </s> | <s><arrow.to.target n="marg154"/><lb/>igneus omnibus re&longs;i&longs;tit venenis<emph type="italics"/>?<emph.end type="italics"/> Nam vul­<lb/>nera ex venenatis animalibus profecta, &longs;i <expan abbr="cã-denti">can­<lb/>denti</expan> ferro vrantur, expertia fiunt: & me­<lb/>dicamenta quælibet cùm vruntur, & in ci­<lb/>nerem rediguntur, venenum e&longs;&longs;e de&longs;inunt: <lb/>&longs;ublimata autem ( &longs;ic enim nunc quæ anti­<lb/>quo tempore cocta vocabantur ) vt &longs;æpiùs <lb/>cocta fuerint, eò fiunt pernicio&longs;iora, & ma­<lb/>gis præ&longs;entanea ad mortem. </s> |
| | |
| <s>Ratio eadem <lb/>e&longs;t in putrcdine, & his quæ &longs;ublimantur: <lb/>nam vbi calor augetur, & humidum non <lb/>finitur, vt in his, quæ coquuntur, aut pu­<lb/>tre&longs;cunt, veneni vis exacerbatur: vbi verò <lb/>vruntur, quum omnis humida pars pereat, <lb/>& &longs;imul finiatur caliditas, vt in cinere, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, & veneni vim totam ab&longs;cedere. <lb/></s> | <s>Ratio eadem <lb/>e&longs;t in putredine, & his quæ &longs;ublimantur: <lb/>nam vbi calor augetur, & humidum non <lb/>finitur, vt in his, quæ coquuntur, aut pu­<lb/>tre&longs;cunt, veneni vis exacerbatur: vbi verò <lb/>vruntur, quum omnis humida pars pereat, <lb/>& &longs;imul finiatur caliditas, vt in cinere, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, & veneni vim totam ab&longs;cedere. <lb/></s> |
| | |
| <s>Non ab&longs;urdè igitur quidam argento viuo <lb/><arrow.to.target n="marg155"/><lb/>&longs;ublimato pe&longs;tem curabat, nam vi ignea <lb/>omne venenum finitur. </s> | <s>Non ab&longs;urdè igitur quidam argento viuo <lb/><arrow.to.target n="marg155"/><lb/>&longs;ublimato pe&longs;tem curabat, nam vi ignea <lb/>omne venenum finitur. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Cœle­<lb/>&longs;tis, qui maximè e&longs;t naturalis & alius rur&longs;us <lb/>naturalis, qui à quadam obedientia rerum <lb/>fit, vt aquæ ob Lunam, & ferri ad Hercu­<lb/>leum lapidem: & voluntarius, qui animali­<lb/>bus conuenit: quartus ex his e&longs;t violentus, <lb/>de quo nunc &longs;ermonem habere propo&longs;itum <lb/><arrow.to.target n="marg166"/><lb/>e&longs;t: nam de aliis &longs;uo loco dicemus. </s> | <s>Cœle­<lb/>&longs;tis, qui maximè e&longs;t naturalis & alius rur&longs;us <lb/>naturalis, qui à quadam obedientia rerum <lb/>fit, vt aquæ ob Lunam, & ferri ad Hercu­<lb/>leum lapidem: & voluntarius, qui animali­<lb/>bus conuenit: quartus ex his e&longs;t violentus, <lb/>de quo nunc &longs;ermonem habere propo&longs;itum <lb/><arrow.to.target n="marg166"/><lb/>e&longs;t: nam de aliis &longs;uo loco dicemus. </s> |
| | |
| <s>Vniuer&longs;i <lb/>igitur motus &longs;implices &longs;eptem &longs;unt, compo­<lb/>&longs;iti verò ex his &longs;iunt. </s> | <s>Vniuer&longs;i <lb/>igitur motus &longs;implices &longs;eptem &longs;unt, compo­<lb/>&longs;iti verò ex his fiunt. </s> |
| | |
| <s>Itaque cùm hæc pro­<lb/>po&longs;itio à Philo&longs;opho accepta e&longs;&longs;et, quòd ni­<lb/>hil mouetur ab&longs;que motore, & quòd illud, <lb/>quod mouetur motu violento, non habet <lb/>principium in &longs;e: quia motus eius e&longs;t purè <lb/>violentus, quare principium e&longs;t extrà, &longs;equi­<lb/>tur vt violenter mota ab aliquo extra mo­<lb/>tam rem moueantur. </s> | <s>Itaque cùm hæc pro­<lb/>po&longs;itio à Philo&longs;opho accepta e&longs;&longs;et, quòd ni­<lb/>hil mouetur ab&longs;que motore, & quòd illud, <lb/>quod mouetur motu violento, non habet <lb/>principium in &longs;e: quia motus eius e&longs;t purè <lb/>violentus, quare principium e&longs;t extrà, &longs;equi­<lb/>tur vt violenter mota ab aliquo extra mo­<lb/>tam rem moueantur. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Hîc etiam non e&longs;t motus &longs;ine <lb/>motus &longs;ine motore, quia quælibet pars mo­<lb/>uetur à &longs;ua præcedente, vt F, & E ab ip&longs;o <lb/>D.Tertiò patet ratio dicti, quòd priùs ce&longs;&longs;at <lb/>quælibet pars aëris moueri, quam mouere: <lb/>nam cùm D mouetur à C, mouet E, quia <lb/>mouetur à C: igitur dum quie&longs;cit iam D in <lb/>E, mouet D ip&longs;um E ex loco &longs;uo, igitur <lb/>ce&longs;&longs;at priùs moueri, quàm mouere, quia D <lb/>ce&longs;&longs;at moueri dum D e&longs;t in B, nam tunc C <lb/>e&longs;t in D, quod mouebat D: igitur cùm C e&longs;t <lb/>in D, D quie&longs;cit in E, & tunc C mouetur <lb/>ad F, & non mouetur, ni&longs;i ab aliquo, & il­<lb/>lud e&longs;t D, igitur D priùs de&longs;init moueri, <lb/>quàm mouere: quia dum e&longs;t D in C, non <lb/>mouetur, &longs;ed quie&longs;cit, & tamen mouet E <lb/>ver&longs;us F. <!-- KEEP S--></s> | <s>Hîc etiam non e&longs;t motus &longs;ine <lb/>motus &longs;ine motore, quia quælibet pars mo­<lb/>uetur à &longs;ua præcedente, vt F, & E ab ip&longs;o <lb/>D.Tertiò patet ratio dicti, quòd priùs ce&longs;&longs;at <lb/>quælibet pars aëris moueri, quam mouere: <lb/>nam cùm D mouetur à C, mouet E, quia <lb/>mouetur à C: igitur dum quie&longs;cit iam D in <lb/>E, mouet D ip&longs;um E ex loco &longs;uo, igitur <lb/>ce&longs;&longs;at priùs moueri, quàm mouere, quia D <lb/>ce&longs;&longs;at moueri dum D e&longs;t in B, nam tunc C <lb/>e&longs;t in D, quod mouebat D: igitur cùm C e&longs;t <lb/>in D, D quie&longs;cit in E, & tunc C mouetur <lb/>ad F, & non mouetur, ni&longs;i ab aliquo, & il­<lb/>lud e&longs;t D, igitur D priùs de&longs;init moueri, <lb/>quàm mouere: quia dum e&longs;t D in C, non <lb/>mouetur, &longs;ed quie&longs;cit, & tamen mouet E <lb/>ver&longs;us F. <!-- KEEP S--></s> |
| | |
| <s>Et &longs;i opponas, quòd corpus non <lb/>mouet, ni&longs;i moueatur, dico quòd e&longs;t verum, <lb/>&longs;ed tamen finis motus primi, id e&longs;t, mouen­<lb/>tis, e&longs;t coniunctus fini motus &longs;ecundi, non <lb/>idem: &longs;ed priùs ce&longs;&longs;at motor à motu, quàm <lb/>id quod mouetur, & hoc e&longs;t, quia &longs;altem <lb/>natura motor priùs mouetur, quàm moueat: <lb/>ideò patet quartum, quòd motus rei, quæ <lb/>proijcitur, componitur ex infinitis motibus <lb/>&longs;ibi inuicem &longs;uccedentibus, & e&longs;t continuus <lb/>per accidens: fit enim tra&longs;lato aëre B in C, & <lb/>aëre C interim in D, & eo qui erat in D <lb/>in E, & ita de aliis. </s> | <s>Et &longs;i opponas, quòd corpus non <lb/>mouet, ni&longs;i moueatur, dico quòd e&longs;t verum, <lb/>&longs;ed tamen finis motus primi, id e&longs;t, mouen­<lb/>tis, e&longs;t coniunctus fini motus &longs;ecundi, non <lb/>idem: &longs;ed priùs ce&longs;&longs;at motor à motu, quàm <lb/>id quod mouetur, & hoc e&longs;t, quia &longs;altem <lb/>natura motor priùs mouetur, quàm moueat: <lb/>ideò patet quartum, quòd motus rei, quæ <lb/>proijcitur, componitur ex infinitis motibus <lb/>&longs;ibi inuicem &longs;uccedentibus, & e&longs;t continuus <lb/>per accidens: fit enim tran&longs;lato aëre B in C, & <lb/>aëre C interim in D, & eo qui erat in D <lb/>in E, & ita de aliis. </s> |
| | |
| <s>Et ideò talis motus e&longs;t <lb/>etiam velox, quia fines adeò vnius, initiis <lb/>alterius iunguntur, quod videtur vt debeant <lb/>&longs;imul transferri, & non e&longs;t ita. </s> | <s>Et ideò talis motus e&longs;t <lb/>etiam velox, quia fines adeò vnius, initiis <lb/>alterius iunguntur, quod videtur vt debeant <lb/>&longs;imul transferri, & non e&longs;t ita. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Et hæc e&longs;t opinio Ari&longs;totelis, à nullis v&longs;que <lb/>ad hanc diem intellecta, de motu rerum, quæ <lb/>violenter mouentur. </s> | <s>Et hæc e&longs;t opinio Ari&longs;totelis, à nullis v&longs;que <lb/>ad hanc diem intellecta, de motu rerum, quæ <lb/>violenter mouentur. </s> |
| | |
| <s>Sed nos magis indige­<lb/>mus prima, quæ e&longs;t &longs;implici&longs;&longs;ima, & etiam <lb/>non tantas difficultates patirur: & cum &longs;up­<lb/>ponitur, quòd omne quod mouetur, ab ali­<lb/>quo mouetur veri&longs;&longs;imum e&longs;t: &longs;ed illud quod <lb/>mouet, e&longs;t impetus acqui&longs;itus, &longs;icut calor <lb/>in aqua, qui e&longs;t ibi præter naturam ab igne <lb/>inductus, & tamen igne &longs;ublato, manum <lb/>tangentis exurit, & ideò etiam accidens vio­<lb/>lens adhærens vim &longs;uam retinet. </s></p><p type="margin"> | <s>Sed nos magis indige­<lb/>mus prima, quæ e&longs;t &longs;implici&longs;&longs;ima, & etiam <lb/>non tantas difficultates patitur: & cum &longs;up­<lb/>ponitur, quòd omne quod mouetur, ab ali­<lb/>quo mouetur veri&longs;&longs;imum e&longs;t: &longs;ed illud quod <lb/>mouet, e&longs;t impetus acqui&longs;itus, &longs;icut calor <lb/>in aqua, qui e&longs;t ibi præter naturam ab igne <lb/>inductus, & tamen igne &longs;ublato, manum <lb/>tangentis exurit, & ideò etiam accidens vio­<lb/>lens adhærens vim &longs;uam retinet. </s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg157"/>Aer cur fa­<lb/>ctus &longs;it.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg157"/>Aer cur fa­<lb/>ctus &longs;it.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg158"/>Aer infrigi­<lb/>datus <expan abbr="rep&etilde;tè">repentè</expan> <lb/>cur tantum <lb/>noxæ afferat.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg158"/>Aer infrigi­<lb/>datus <expan abbr="rep&etilde;tè">repentè</expan> <lb/>cur tantum <lb/>noxæ afferat.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg159"/>Cur <expan abbr="&etilde;x&longs;uf-flando">enx&longs;uf­<lb/>flando</expan> aper­<lb/>tis labiis ca­<lb/>lefaciamus, <lb/>con&longs;trictis <lb/>infrigida. <lb/></s> | <s><margin.target id="marg159"/>Cur <expan abbr="&etilde;x&longs;uf-flando">ex&longs;uf­<lb/>flando</expan> aper­<lb/>tis labiis ca­<lb/>lefaciamus, <lb/>con&longs;trictis <lb/>infrigida. <lb/></s> |
| | |
| <s>mus.</s></p><p type="margin"> | <s>mus.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nec oportet adii­<lb/>cere, vt valida &longs;it virtus, quæ mouet, nam <lb/>nobis &longs;ufficit vt celeriter moueat: quòd &longs;i <lb/>celeriter mouere pote&longs;t, valida e&longs;t cau&longs;a, <lb/><arrow.to.target n="marg169"/><lb/>quæ mouet. </s> | <s>Nec oportet adii­<lb/>cere, vt valida &longs;it virtus, quæ mouet, nam <lb/>nobis &longs;ufficit vt celeriter moueat: quòd &longs;i <lb/>celeriter mouere pote&longs;t, valida e&longs;t cau&longs;a, <lb/><arrow.to.target n="marg169"/><lb/>quæ mouet. </s> |
| | |
| <s>Nam & &longs;i valida e&longs;&longs;et cau&longs;a, <lb/>moueret tamen lentè, quod po&longs;&longs;et procul <lb/>emirtere. </s> | <s>Nam & &longs;i valida e&longs;&longs;et cau&longs;a, <lb/>moueret tamen lentè, quod po&longs;&longs;et procul <lb/>emittere. </s> |
| | |
| <s>Nihil enim lentè, & procul ali­<lb/>quid mouere pote&longs;t: nam quod lentè moue­<lb/>tur, multum temporis con&longs;umit in motu: in <lb/>quo etiam maximam vim, quum contra na­<lb/>turam nitatur, debilitari nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s>Nihil enim lentè, & procul ali­<lb/>quid mouere pote&longs;t: nam quod lentè moue­<lb/>tur, multum temporis con&longs;umit in motu: in <lb/>quo etiam maximam vim, quum contra na­<lb/>turam nitatur, debilitari nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Hæcque omnia <lb/>citra domus fœditatem, & hominum iactu­<lb/>ram atque incommoda. </s> | <s>Hæcque omnia <lb/>citra domus fœditatem, & hominum iactu­<lb/>ram atque incommoda. </s> |
| | |
| <s>Natura etiam in­<lb/>&longs;trumenti duplicem, aut triplicem farinam <lb/>di&longs;tinguente, guod ab operariis ni&longs;i conie­<lb/>ctura incerta primò, deinde etiam in&longs;tabili, <lb/>fieri non pote&longs;t </s></p><p type="main"> | <s>Natura etiam in­<lb/>&longs;trumenti duplicem, aut triplicem farinam <lb/>di&longs;tinguente, quod ab operariis ni&longs;i conie­<lb/>ctura incerta primò, deinde etiam in&longs;tabili, <lb/>fieri non pote&longs;t </s></p><p type="main"> |
| | |
| <s><arrow.to.target n="marg181"/></s></p><p type="margin"> | <s><arrow.to.target n="marg181"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg181"/>Aër cur non <lb/>&longs;entiatur.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg181"/>Aër cur non <lb/>&longs;entiatur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Sed ad aëris tractationem reuertamur, <lb/>motuum omnium violentorum iam ah&longs;olu­<lb/>ta narratione. </s> | <s>Sed ad aëris tractationem reuertamur, <lb/>motuum omnium violentorum iam ab&longs;olu­<lb/>ta narratione. </s> |
| | |
| <s>Itaque aërem v&longs;que ad cœ­<lb/>lum extendi iam docuimus, purioremque <lb/>illius partem æthera vocari: &longs;ed neque æ­<lb/>ther, nec aër ob &longs;ub&longs;tantiæ puritatem &longs;enti­<lb/>ri pote&longs;t. </s> | <s>Itaque aërem v&longs;que ad cœ­<lb/>lum extendi iam docuimus, purioremque <lb/>illius partem æthera vocari: &longs;ed neque æ­<lb/>ther, nec aër ob &longs;ub&longs;tantiæ puritatem &longs;enti­<lb/>ri pote&longs;t. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>In Gallia verò etiam in multos annos &longs;eptis <lb/>in medio ari&longs;tis, & circumpo&longs;itis den&longs;ata <lb/>congerie &longs;tipulis, ita vt latioris columnis <lb/>&longs;peciem referant, inde &longs;uperinducto tugu­<lb/>riolo den&longs;ite tuta manent ab animalibus aë­<lb/>reque ip&longs;o, tugurio ab aqua, geminareque <lb/>prohibentur ip&longs;is &longs;tipulis annexis: omnia <lb/>enim &longs;emina ea parte pullulant, quæ exorta <lb/>&longs;unt, indicio &longs;unt fabæ. </s> | <s>In Gallia verò etiam in multos annos &longs;eptis <lb/>in medio ari&longs;tis, & circumpo&longs;itis den&longs;ata <lb/>congerie &longs;tipulis, ita vt latioris columnis <lb/>&longs;peciem referant, inde &longs;uperinducto tugu­<lb/>riolo den&longs;ite tuta manent ab animalibus aë­<lb/>reque ip&longs;o, tugurio ab aqua, geminareque <lb/>prohibentur ip&longs;is &longs;tipulis annexis: omnia <lb/>enim &longs;emina ea parte pullulant, quæ exorta <lb/>&longs;unt, indicio &longs;unt fabæ. </s> |
| | |
| <s>Sed & quædam <lb/>petflatis locis videntur tutiora, non quia <lb/>aër con&longs;eruet, &longs;ed quia frigidior quum <lb/>&longs;it, adeò non corrumpit. </s> | <s>Sed & quædam <lb/>perflatis locis videntur tutiora, non quia <lb/>aër con&longs;eruet, &longs;ed quia frigidior quum <lb/>&longs;it, adeò non corrumpit. </s> |
| | |
| <s>Pleraque enim <lb/>perflata, maximè edito loco, &longs;unt con­<lb/>clu&longs;is frigidiora. </s> | <s>Pleraque enim <lb/>perflata, maximè edito loco, &longs;unt con­<lb/>clu&longs;is frigidiora. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Deinde, aër ip&longs;e cùm le­<lb/>ui&longs;&longs;imæ ( vt dictum e&longs;t ) &longs;it &longs;ub&longs;tantiæ, vlte­<lb/>riorem putredinem pati non pote&longs;t. </s> | <s>Deinde, aër ip&longs;e cùm le­<lb/>ui&longs;&longs;imæ ( vt dictum e&longs;t ) &longs;it &longs;ub&longs;tantiæ, vlte­<lb/>riorem putredinem pati non pote&longs;t. </s> |
| | |
| <s>O&longs;ten­<lb/>&longs;um e&longs;t enim &longs;uperius, quæ computrue­<lb/>tint, non amplius e&longs;&longs;e putrida. </s> | <s>O&longs;ten­<lb/>&longs;um e&longs;t enim &longs;uperius, quæ computrue­<lb/>rint, non amplius e&longs;&longs;e putrida. </s> |
| | |
| <s>Accedit, <pb xlink:href="016/01/046.jpg" pagenum="397"/>quòd vix fieri pote&longs;t, ne in tanto tempore <lb/>aër moueatur, & in ventos transferat quod <lb/>corrumpitur. </s> | <s>Accedit, <pb xlink:href="016/01/046.jpg" pagenum="397"/>quòd vix fieri pote&longs;t, ne in tanto tempore <lb/>aër moueatur, & in ventos transferat quod <lb/>corrumpitur. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Tantundem <lb/>impenditur pro vectigalibus quanti emitur. <lb/></s> | <s>Tantundem <lb/>impenditur pro vectigalibus quanti emitur. <lb/></s> |
| | |
| <s>Iurat emptor non v&longs;urum eo in prouincia, <lb/>qua&longs;i homines aliarum regionum &longs;i quis oc­<lb/>cidat, <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it veneficus, vel minus &longs;it homines <lb/>occidere, <expan abbr="quã">quam</expan> peierare. </s> | <s>Iurat emptor non v&longs;urum eo in prouincia, <lb/>qua&longs;i homines aliarum regionum &longs;i quis oc­<lb/>cidat, <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it veneficus, vel minus &longs;it homines <lb/>occidere, <expan abbr="quã">quam</expan> peiorare. </s> |
| | |
| <s><expan abbr="Periuriũ">Periurium</expan> timebit, qui <lb/>veneficio v&longs;urus e&longs;t? </s> | <s><expan abbr="Periuriũ">Periurium</expan> timebit, qui <lb/>veneficio v&longs;urus e&longs;t? </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Simili ra­<lb/>tione olera <expan abbr="quædã">quædam</expan> agre&longs;tia, quæ fortuitò edi­<lb/>mus: <expan abbr="lat&etilde;t">latent</expan> enim quàm multa: & quæ <expan abbr="inficiũ-tur">inficiun­<lb/>tur</expan> &longs;alamandra ac rubetis, ac &longs;erpentib. </s> | <s>Simili ra­<lb/>tione olera <expan abbr="quædã">quædam</expan> agre&longs;tia, quæ fortuitò edi­<lb/>mus: <expan abbr="lat&etilde;t">latent</expan> enim quàm multa: & quæ <expan abbr="inficiũ-tur">inficiun­<lb/>tur</expan> &longs;alamandra ac rubetis, ac &longs;erpentib. </s> |
| | |
| <s>Cha­<lb/>mæleon herba &longs;uibus, lupis & murib <expan abbr="præs&etilde;s">præsens</expan> <lb/>venenum, quis nouit an hominibus &longs;it tem­<lb/>poraneum? </s> | <s>Cha­<lb/>mæleon herba &longs;uibus, lupis & muribus <expan abbr="præs&etilde;s">præsens</expan> <lb/>venenum, quis nouit an hominibus &longs;it tem­<lb/>poraneum? </s> |
| | |
| <s>Nam quæ <expan abbr="noc&etilde;t">nocent</expan>, temporis &longs;patio <lb/>interficere &longs;olent. </s> | <s>Nam quæ <expan abbr="noc&etilde;t">nocent</expan>, temporis &longs;patio <lb/>interficere &longs;olent. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Mira <lb/>hæc videntur potius quam &longs;int, &longs;eu ad huma­<lb/>nam quis re&longs;piciat imbecillitatem, &longs;eu ad in­<lb/>genij malefici indu&longs;triam, &longs;eu ad rerum ip­<lb/>&longs;arum vim, aut ad modi &longs;ubtilitatem. </s> | <s>Mira <lb/>hæc videntur potius quam &longs;int, &longs;eu ad huma­<lb/>nam quis re&longs;piciat imbecillitatem, &longs;eu ad in­<lb/>genij malefici indu&longs;triam, &longs;eu ad rerum ip­<lb/>&longs;arum vim, aut ad modi &longs;ubtilitatem. </s> |
| | |
| <s>Cúm­<lb/>que hoc &longs;it præ&longs;entis negotij propo&longs;itum, in <lb/>tribus admirabilioribus exemplis illud nunc <lb/>explicomus. </s> | <s>Cúm­<lb/>que hoc &longs;it præ&longs;entis negotij propo&longs;itum, in <lb/>tribus admirabilioribus exemplis illud nunc <lb/>explicemus. </s> |
| | |
| <s>Occîdunt quædam (vt diximus) <lb/>deuorata &longs;tatim, alia &longs;olo contactu, alia olfa­<lb/>ctu: quid mirabilius &longs;it ex his, incertum e&longs;t: <lb/>&longs;ed audi cau&longs;am horum, & perdi&longs;ces. </s> | <s>Occîdunt quædam (vt diximus) <lb/>deuorata &longs;tatim, alia &longs;olo contactu, alia olfa­<lb/>ctu: quid mirabilius &longs;it ex his, incertum e&longs;t: <lb/>&longs;ed audi cau&longs;am horum, & perdi&longs;ces. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>At po&longs;tquam in hos &longs;ermones incidimus, <lb/>haud abs re e&longs;&longs;e puto illud quærere: quonam <lb/>pacto oleum parari po&longs;&longs;it, quod illitum arte­<lb/><arrow.to.target n="marg197"/><lb/>riis cogat venenum extrudi vomitu, aut pur­<lb/>gatione, vel &longs;udore, vel vrina. </s> | <s>At po&longs;tquam in hos &longs;ermones incidimus, <lb/>haud abs re e&longs;&longs;e puto illud quærere: quonam <lb/>pacto oleum parari po&longs;&longs;it, quod illitum arte­<lb/><arrow.to.target n="marg197"/><lb/>riis cogat venenum extrudi vomitu, aut pur­<lb/>gatione, vel &longs;udore, vel vrina. </s> |
| | |
| <s>Certum e&longs;t me, <lb/>tallicum e&longs;&longs;e oportere, quod <expan abbr="validi&longs;&longs;imũ">validi&longs;&longs;imum</expan> e&longs;&longs;e <lb/>debet. </s> | <s>Certum e&longs;t me<lb/>tallicum e&longs;&longs;e oportere, quod <expan abbr="validi&longs;&longs;imũ">validi&longs;&longs;imum</expan> e&longs;&longs;e <lb/>debet. </s> |
| | |
| <s>Vidi ego <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> tale, & &longs;olo pon­<lb/>dere quod e&longs;&longs;et metallicum haud dubiè con­<lb/>iectaui. </s> | <s>Vidi ego <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> tale, & &longs;olo pon­<lb/>dere quod e&longs;&longs;et metallicum haud dubiè con­<lb/>iectaui. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Verùm adeò vehementi vi hydrargy­<lb/>rium &longs;orbetur ab humanis cordibus vt ex vl­<lb/>ceribus capitis ex ore guttatim, tanquam è <lb/>pyxide decidens emanet: quamuis interitum <lb/>extinctúmque &longs;olis arteriis manuum ac pe­<lb/>dum illitum fuerit. </s></p><p type="margin"> | <s>Verùm adeò vehementi vi hydrargy­<lb/>rium &longs;orbetur ab humanis cordibus vt ex vl­<lb/>ceribus capitis ex ore guttatim, tanquam è <lb/>pyxide decidens emanet: quamuis interitum <lb/>extinctúmque &longs;olis arteriis manuum ac pe­<lb/>dum illitum fuerit. </s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg199"/>Quomodo il­<lb/>lita arteriis <lb/>curent vene­<lb/>na, & &longs;ea­<lb/>biem ac ta<gap/><lb/>lia.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg199"/>Quomodo il­<lb/>lita arteriis <lb/>curent vene­<lb/>na, & &longs;ca­<lb/>biem ac ta<gap/><lb/>lia.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg200"/>Lib.4.c.1.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg200"/>Lib.4.c.1.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Idem eueniet <lb/>monti qui in Teneriffa e&longs;t. </s> | <s>Idem eueniet <lb/>monti qui in Teneriffa e&longs;t. </s> |
| | |
| <s>In&longs;ula hæc e&longs;t vna <lb/>è &longs;eptem quas Fortunatas Ptolemæus appel­<lb/>lat, vltra Herculis <expan abbr="colũnas">colunnas</expan>. </s> | <s>In&longs;ula hæc e&longs;t vna <lb/>è &longs;eptem quas Fortunatas Ptolemæus appel­<lb/>lat, vltra Herculis <expan abbr="colũnas">columnas</expan>. </s> |
| | |
| <s>Nam &longs;i fas e&longs;t cre­<lb/>dere, ad 6000. pa&longs;&longs;uum attolli affirmant, cu&longs;­<lb/>pide etiam in adamantis formam. </s> | <s>Nam &longs;i fas e&longs;t cre­<lb/>dere, ad 6000. pa&longs;&longs;uum attolli affirmant, cu&longs;­<lb/>pide etiam in adamantis formam. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Quòd &longs;i <lb/>fabulo&longs;a illa exi&longs;timas, iam nihil habes ad­<lb/>uer&longs;um nos. </s> | <s>Quòd &longs;i <lb/>fabulo&longs;a illa exi&longs;timas, iam nihil habes ad­<lb/>uer&longs;um nos. </s> |
| | |
| <s>Itaque &longs;crip&longs;it ille, Athon mon­<lb/>tem Macedoniæ, qui inter &longs;ex altiores <lb/>mundi montes adnumerari debet: nec &longs;atis <lb/>can&longs;tat quo ordine inter illos &longs;it cen&longs;endus, <lb/>arcem Acroathon in vertice habere, cuius <lb/>incolæ dimidio plus cæteris mortalibus vi­<lb/>uunt, nec ibi cineres aut aquis dilui, aut <expan abbr="v&etilde;-tis">ven­<lb/>tis</expan> euolui: cui etiam &longs;ententiæ de vitæ diu­<lb/>turnitate qua&longs;i Mela Pomponius &longs;ub&longs;cribit. <lb/></s> | <s>Itaque &longs;crip&longs;it ille, Athon mon­<lb/>tem Macedoniæ, qui inter &longs;ex altiores <lb/>mundi montes adnumerari debet: nec &longs;atis <lb/>con&longs;tat quo ordine inter illos &longs;it cen&longs;endus, <lb/>arcem Acroathon in vertice habere, cuius <lb/>incolæ dimidio plus cæteris mortalibus vi­<lb/>uunt, nec ibi cineres aut aquis dilui, aut <expan abbr="v&etilde;-tis">ven­<lb/>tis</expan> euolui: cui etiam &longs;ententiæ de vitæ diu­<lb/>turnitate qua&longs;i Mela Pomponius &longs;ub&longs;cribit. <lb/></s> |
| | |
| <s>Idem & de cineribus eadem affirmat: quare <lb/><arrow.to.target n="marg204"/><lb/>non immotum aerem, &longs;ed &longs;i ita e&longs;t, leniter <lb/>motum purum ac tenui&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet. <lb/></s> | <s>Idem & de cineribus eadem affirmat: quare <lb/><arrow.to.target n="marg204"/><lb/>non immotum aerem, &longs;ed &longs;i ita e&longs;t, leniter <lb/>motum purum ac tenui&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Alia <lb/>ratione barbari gladios incuruos fingunt, in <lb/>quorum dor&longs;o cauitas e&longs;t, in quam argentum <lb/>viuum imponunt, quod dum iuxta capulum <lb/>&longs;ub&longs;idet, leui&longs;&longs;imum en&longs;em reddit: cum <expan abbr="de&longs;-c&etilde;dit">de&longs;­<lb/>cendit</expan>, grauitate ac celeritate adeò ictus adau­<lb/><arrow.to.target n="marg212"/><lb/>get, vt &longs;i acies firma &longs;it, arma diuidat. </s> | <s>Alia <lb/>ratione barbari gladios incuruos fingunt, in <lb/>quorum dor&longs;o cauitas e&longs;t, in quam argentum <lb/>viuum imponunt, quod dum iuxta capulum <lb/>&longs;ub&longs;idet, leui&longs;&longs;imum en&longs;em reddit: cum <expan abbr="de&longs;-c&etilde;dit">de&longs;­<lb/>cendit</expan>, grauitate ac celeritate adeò ictus adau­<lb/><arrow.to.target n="marg212"/><lb/>get, vt &longs;i acies firma &longs;it, arma diuidat. </s> |
| | |
| <s>Neque <lb/>hoc cn&longs;is genere, &longs;i modò robur vtenti ad&longs;it, <lb/>& chalybs durus ac tenax, violentius quic­<lb/>quam ad hominum v&longs;um pote&longs;t excogitari. <lb/></s> | <s>Neque <lb/>hoc en&longs;is genere, &longs;i modò robur vtenti ad&longs;it, <lb/>& chalybs durus ac tenax, violentius quic­<lb/>quam ad hominum v&longs;um pote&longs;t excogitari. <lb/></s> |
| | |
| <s>Inde &longs;erræ ratio deducta. </s> | <s>Inde &longs;erræ ratio deducta. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Vnus inter Nea­<lb/>polim & Puteolos, vbi via ad paludem Agna­<lb/>ni inflectitur. </s> | <s>Vnus inter Nea­<lb/>polim & Puteolos, vbi via ad paludem Agna­<lb/>ni inflectitur. </s> |
| | |
| <s>Lædunt hi caput maximè, tum <lb/>quia imbecillius &longs;it corde, tum quia &longs;epto <lb/>careat quod arcet prauos vapores: nam pul­<lb/>monis &longs;ub&longs;tantiam tran&longs;ire cogitur aër qui <lb/>coringreditur O&longs;tendit autem hoc & mor­<lb/>borum genus: nam quia immittuntur, prius <lb/>tremunt, inde <expan abbr="&longs;&etilde;n&longs;um">&longs;enn&longs;um</expan> & motum amittunt, <lb/>pò&longs;t attoniti expirant, & qui eua&longs;erint tu­<lb/>ment, tument etiam qui moriuntur. </s> | <s>Lædunt hi caput maximè, tum <lb/>quia imbecillius &longs;it corde, tum quia &longs;epto <lb/>careat quod arcet prauos vapores: nam pul­<lb/>monis &longs;ub&longs;tantiam tran&longs;ire cogitur aër qui <lb/>coringreditur O&longs;tendit autem hoc & mor­<lb/>borum genus: nam quia immittuntur, prius <lb/>tremunt, inde <expan abbr="&longs;&etilde;n&longs;um">&longs;en&longs;um</expan> & motum amittunt, <lb/>pò&longs;t attoniti expirant, & qui eua&longs;erint tu­<lb/>ment, tument etiam qui moriuntur. </s> |
| | |
| <s>Nec &longs;o­<lb/>lum pe&longs;tiferi &longs;unt &longs;pecus, &longs;ed quidam etiam <lb/>&longs;alutares, quibus &longs;i quis rectè vtatur, ad de­<lb/>ploratos morbos viam mudelæ quandoque <lb/>inuenire poterit, vt in Baianis, Cumaní&longs;que <lb/>montibus Salueatæ &longs;udarium, in monte quod <lb/>vulgus vocat Tritulum. </s> | <s>Nec &longs;o­<lb/>lum pe&longs;tiferi &longs;unt &longs;pecus, &longs;ed quidam etiam <lb/>&longs;alutares, quibus &longs;i quis rectè vtatur, ad de­<lb/>ploratos morbos viam mudelæ quandoque <lb/>inuenire poterit, vt in Baianis, Cumaní&longs;que <lb/>montibus Salueatæ &longs;udarium, in monte quod <lb/>vulgus vocat Tritulum. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Sed hi quoque <lb/>ferarum & &longs;erpentum &longs;unt ho&longs;pitia. </s> | <s>Sed hi quoque <lb/>ferarum & &longs;erpentum &longs;unt ho&longs;pitia. </s> |
| | |
| <s>Præfer­<lb/>tur omnium con&longs;en&longs;u Corycium antrum, <lb/>magnitudine primò, inde commoditate: nam <lb/>ad illud muli onu&longs;ti perueniunt: vmbra den­<lb/>&longs;i&longs;&longs;ima, aquis irtiguum, amœnitate &longs;ingula­<lb/>ri, vt quòd perpetuò vireat. </s> | <s>Præfer­<lb/>tur omnium con&longs;en&longs;u Corycium antrum, <lb/>magnitudine primò, inde commoditate: nam <lb/>ad illud muli onu&longs;ti perueniunt: vmbra den­<lb/>&longs;i&longs;&longs;ima, aquis irriguum, amœnitate &longs;ingula­<lb/>ri, vt quòd perpetuò vireat. </s> |
| | |
| <s>Iuxta id na&longs;ci­<lb/>tur crocus toto orbe celeberrimus. </s> | <s>Iuxta id na&longs;ci­<lb/>tur crocus toto orbe celeberrimus. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Sic <lb/><expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> Mathematici terræ totius <expan abbr="ambitũ">ambitum</expan> ac di­<lb/><arrow.to.target n="marg229"/><lb/><expan abbr="metient&etilde;">metientem</expan> <expan abbr="inuenerũt">inuenerunt</expan>. </s> | <s>Sic <lb/><expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> Mathematici terræ totius <expan abbr="ambitũ">ambitum</expan> ac di­<lb/><arrow.to.target n="marg229"/><lb/><expan abbr="metient&etilde;">metientem</expan> <expan abbr="inuenerũt">inuenerunt</expan>. </s> |
| | |
| <s>Vel enim per Lunæ <expan abbr="defe-ctushorarũ">defe­<lb/>ctushorarum</expan> diftantiam in eodem circulo æqui­<lb/>noctiali æquidi&longs;tanti <expan abbr="cognouerũt">cognouerunt</expan>: qua habita <lb/>terreno itinere differentiam locorum &longs;unt a&longs;­<lb/>&longs;ecuti: eam per horas 24. vnius diei multi­<lb/>plicando, & per horas di&longs;tantiæ defectus lu­<lb/>naris diuidendo, ambitum circuli illius inue­<lb/>nerunt: inde demon&longs;tratione Geometrica am­<lb/>bitum æquinoctij circuli, maximíque ac to­<lb/>tius terræ, quem per &longs;eptem multiplicando, <lb/>& per 22. diuidendo, dimetientem terræ &longs;a­<lb/>tis exqui&longs;ita ratione &longs;unt con&longs;ecuti. </s> | <s>Vel enim per Lunæ <expan abbr="defe-ctushorarũ">defe­<lb/>ctus horarum</expan> di&longs;tantiam in eodem circulo æqui­<lb/>noctiali æquidi&longs;tanti <expan abbr="cognouerũt">cognouerunt</expan>: qua habita <lb/>terreno itinere differentiam locorum &longs;unt a&longs;­<lb/>&longs;ecuti: eam per horas 24. vnius diei multi­<lb/>plicando, & per horas di&longs;tantiæ defectus lu­<lb/>naris diuidendo, ambitum circuli illius inue­<lb/>nerunt: inde demon&longs;tratione Geometrica am­<lb/>bitum æquinoctij circuli, maximíque ac to­<lb/>tius terræ, quem per &longs;eptem multiplicando, <lb/>& per 22. diuidendo, dimetientem terræ &longs;a­<lb/>tis exqui&longs;ita ratione &longs;unt con&longs;ecuti. </s> |
| | |
| <s>Vel pro­<lb/>cedendo ab au&longs;tro rectà ad boream, altitudi­<lb/>nem poli vna parte auxerunt. </s> | <s>Vel pro­<lb/>cedendo ab au&longs;tro rectà ad boream, altitudi­<lb/>nem poli vna parte auxerunt. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Sunt qui Ari&longs;to­<lb/>teli tribuant, quòd terram nullius e&longs;&longs;e coloris <lb/>exi&longs;timauerit. </s> | <s>Sunt qui Ari&longs;to­<lb/>teli tribuant, quòd terram nullius e&longs;&longs;e coloris <lb/>exi&longs;timauerit. </s> |
| | |
| <s>Nos hîc doctrinam trad mus <lb/>quæ &longs;en&longs;uum confirmatur te&longs;timonio, has nu­<lb/>gas nihil curantes: atque ideo pullam dixi­<lb/>mus, quòd &longs;yncera plerunque talis &longs;it: & quæ <lb/><arrow.to.target n="marg234"/><lb/>talis e&longs;t, plerunque etiam &longs;it optima. </s> | <s>Nos hîc doctrinam tradimus <lb/>quæ &longs;en&longs;uum confirmatur te&longs;timonio, has nu­<lb/>gas nihil curantes: atque ideo pullam dixi­<lb/>mus, quòd &longs;yncera plerunque talis &longs;it: & quæ <lb/><arrow.to.target n="marg234"/><lb/>talis e&longs;t, plerunque etiam &longs;it optima. </s> |
| | |
| <s>Optima <lb/>igitur terra non &longs;emper vnius e&longs;t coloris, <lb/>quanquam ( vt dixi) pulla &longs;it plerunque: ve­<lb/>rùm & quædam nigra optima e&longs;t, argillofa <lb/>qua&longs;i & quæ nulla labe corrupta. </s> | <s>Optima <lb/>igitur terra non &longs;emper vnius e&longs;t coloris, <lb/>quanquam ( vt dixi) pulla &longs;it plerunque: ve­<lb/>rùm & quædam nigra optima e&longs;t, argillo&longs;a <lb/>qua&longs;i & quæ nulla labe corrupta. </s> |
| | |
| <s>Labes &longs;unt, <lb/>arida, &longs;cabra, exe&longs;a, cane&longs;cens, pumico&longs;a, fi­<lb/>&longs;tulo&longs;a. </s> | <s>Labes &longs;unt, <lb/>arida, &longs;cabra, exe&longs;a, cane&longs;cens, pumico&longs;a, fi­<lb/>&longs;tulo&longs;a. </s> |
| | |
| <s>Sterilis e&longs;t & in qua herbæ nudis fpi­<lb/>nis longis & acutis, aut geni&longs;tæ, aut erica <lb/>na&longs;cuntur: hæc autem &longs;i quid aliud improbi­<lb/>tatis &longs;oli certum e&longs;t indicium. </s> | <s>Sterilis e&longs;t & in qua herbæ nudis &longs;pi­<lb/>nis longis & acutis, aut geni&longs;tæ, aut erica <lb/>na&longs;cuntur: hæc autem &longs;i quid aliud improbi­<lb/>tatis &longs;oli certum e&longs;t indicium. </s> |
| | |
| <s>Nec &longs;olùm hæc <lb/>&longs;ed cùm frequens e&longs;t genus vnum herbæ quod <lb/>in pratis non vides, &longs;ed tantum locis incultis <lb/>& aridis. </s> | <s>Nec &longs;olùm hæc <lb/>&longs;ed cùm frequens e&longs;t genus vnum herbæ quod <lb/>in pratis non vides, &longs;ed tantum locis incultis <lb/>& aridis. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>At &longs;i tanta quanta exi&longs;ti­<lb/>mabatur foret, maximo indigeret incremen­<lb/>to ad inundationes. </s> | <s>At &longs;i tanta quanta exi&longs;ti­<lb/>mabatur foret, maximo indigeret incremen­<lb/>to ad inundationes. </s> |
| | |
| <s>Quamobrem nunquam <lb/>accidi&longs;&longs;ent inundationes: & &longs;i modò accidi&longs;­<lb/>&longs;ent, vix vnquam, ni&longs;i extincto penitùs hu­<lb/>mano genere, potui&longs;&longs;ent renocari: pluribu&longs;­<lb/>que annis, non men&longs;ibus &longs;ub aqua terra la­<lb/>tui&longs;&longs;et. </s> | <s>Quamobrem nunquam <lb/>accidi&longs;&longs;ent inundationes: & &longs;i modò accidi&longs;­<lb/>&longs;ent, vix vnquam, ni&longs;i extincto penitùs hu­<lb/>mano genere, potui&longs;&longs;ent reuocari: pluribu&longs;­<lb/>que annis, non men&longs;ibus &longs;ub aqua terra la­<lb/>tui&longs;&longs;et. </s> |
| | |
| <s>At vt Plato recitat, non &longs;emel fuêre, <lb/>&longs;ed pluries, hæ inundationes: & rur&longs;us paucis <lb/>men&longs;ibus de&longs;iêre. </s> | <s>At vt Plato recitat, non &longs;emel fuêre, <lb/>&longs;ed pluries, hæ inundationes: & rur&longs;us paucis <lb/>men&longs;ibus defiêre. </s> |
| | |
| <s>Pauca facta e&longs;t igitur, vt <lb/><arrow.to.target n="marg244"/><lb/>locus habitationi relinqueretur, vt &longs;ua frigi­<lb/>ditate temperaret, non de&longs;trueret vitam ani­<lb/>mantium. </s> | <s>Pauca facta e&longs;t igitur, vt <lb/><arrow.to.target n="marg244"/><lb/>locus habitationi relinqueretur, vt &longs;ua frigi­<lb/>ditate temperaret, non de&longs;trueret vitam ani­<lb/>mantium. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Si verò profun­<lb/>da non e&longs;t, &longs;tagnum. </s> | <s>Si verò profun­<lb/>da non e&longs;t, &longs;tagnum. </s> |
| | |
| <s>Si fluit flumen vel <lb/>fiuuius, à fluendo dictus. </s> | <s>Si fluit flumen vel <lb/>fluuius, à fluendo dictus. </s> |
| | |
| <s>Si &longs;caturiat, <lb/>fons. </s> | <s>Si &longs;caturiat, <lb/>fons. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Polybius, Tanaim <lb/>& cæteros fluuios &longs;ic mare &longs;uo tempore Eu­<lb/>xinum implere, ac Mæotim paludem, vt iam <lb/>ip&longs;a non amplius habeat altitudinis aquæ <lb/>quàm &longs;eptem vlnas, & pro &longs;al&longs;a dulcis illa <lb/><arrow.to.target n="marg257"/><lb/>facta e&longs;t. </s> | <s>Polybius, Tanaim <lb/>& cæteros fluuios &longs;ic mare &longs;uo tempore Eu­<lb/>xinum implere, ac Mæotim paludem, vt iam <lb/>ip&longs;a non amplius habeat altitudinis aquæ <lb/>quàm &longs;eptem vlnas, & pro &longs;al&longs;a dulcis illa <lb/><arrow.to.target n="marg257"/><lb/>facta e&longs;t. </s> |
| | |
| <s>De Ehinadibus qua&longs;dam iam con­<lb/>tinenti iunctas refert Strabo, indié&longs;que re­<lb/>liquas iungi, cùm quæ plurimum abe&longs;t, &longs;o­<lb/>lùm 15. &longs;tadiis ab o&longs;tio Acheloi fluminis <lb/>di&longs;tet. <lb/><arrow.to.target n="marg258"/></s></p><p type="margin"> | <s>De Echinadibus qua&longs;dam iam con­<lb/>tinenti iunctas refert Strabo, indié&longs;que re­<lb/>liquas iungi, cùm quæ plurimum abe&longs;t, &longs;o­<lb/>lùm 15. &longs;tadiis ab o&longs;tio Acheloi fluminis <lb/>di&longs;tet. <lb/><arrow.to.target n="marg258"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg243"/>Diluuiorum <lb/>cau&longs;a.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg243"/>Diluuiorum <lb/>cau&longs;a.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg244"/>In Timæo. <lb/></s> | <s><margin.target id="marg244"/>In Timæo. <lb/></s> |
| | |
| <s>Cau&longs;a par­<lb/>nitatis a <lb/>quæ.</s></p><p type="margin"> | <s>Cau&longs;a par­<lb/>uitatis a <lb/>quæ.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg245"/>Cau&longs;a mo­<lb/>tus aqua­<lb/>rum ver&longs;us <lb/>meridiem.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg245"/>Cau&longs;a mo­<lb/>tus aqua­<lb/>rum ver&longs;us <lb/>meridiem.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nec differt <lb/>torrens à flumine, ni&longs;i quòd non perennis <lb/>e&longs;t: nam nec illius cau&longs;a talis e&longs;t. </s> | <s>Nec differt <lb/>torrens à flumine, ni&longs;i quòd non perennis <lb/>e&longs;t: nam nec illius cau&longs;a talis e&longs;t. </s> |
| | |
| <s>Igitur &longs;i <lb/>montes mane inui&longs;as, hudos inuenies. </s> | <s>Igitur &longs;i <lb/>montes mane inui&longs;as, <expan abbr="hudos">humidos</expan> inuenies. </s> |
| | |
| <s>Sen­<lb/>&longs;im igitur intra extráque riuuli coacta aqua <lb/>effluunt, atque multi in vnum coeuntes flu­<lb/>men efficiunt: hoc ni&longs;i pluuiis, aut niuium <lb/>liquefactione adiuuetur, extenuatum &longs;em­<lb/>per videbis. </s> | <s>Sen­<lb/>&longs;im igitur intra extráque riuuli coacta aqua <lb/>effluunt, atque multi in vnum coeuntes flu­<lb/>men efficiunt: hoc ni&longs;i pluuiis, aut niuium <lb/>liquefactione adiuuetur, extenuatum &longs;em­<lb/>per videbis. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Mare autem non mittit fontes ni&longs;i &longs;al&longs;os: <lb/>nam quidam proximi na&longs;cuntur, &longs;ed &longs;al&longs;i <pb xlink:href="016/01/056.jpg" pagenum="407"/>&longs;unt. </s> | <s>Mare autem non mittit fontes ni&longs;i &longs;al&longs;os: <lb/>nam quidam proximi na&longs;cuntur, &longs;ed &longs;al&longs;i <pb xlink:href="016/01/056.jpg" pagenum="407"/>&longs;unt. </s> |
| | |
| <s>Non negauerim, quòd tamen ob æ&longs;tum <lb/>illius e&longs;t diffieillimum, decurrientibus aquis <lb/>maris &longs;ub terra magno impetu, ac procul, <lb/>aquæ dulcis fontem po&longs;&longs;e &longs;caturire. </s> | <s>Non negauerim, quòd tamen ob æ&longs;tum <lb/>illius e&longs;t difficillimum, decurrientibus aquis <lb/>maris &longs;ub terra magno impetu, ac procul, <lb/>aquæ dulcis fontem po&longs;&longs;e &longs;caturire. </s> |
| | |
| <s>Indicio <lb/>e&longs;t, &longs;al&longs;edinem minui &longs;pacij longitudine, <lb/>quòd putei effo&longs;&longs;i quò magis à mari di&longs;tant, <lb/>eò minus &longs;unt &longs;al&longs;i. </s> | <s>Indicio <lb/>e&longs;t, &longs;al&longs;edinem minui &longs;pacij longitudine, <lb/>quòd putei effo&longs;&longs;i quò magis à mari di&longs;tant, <lb/>eò minus &longs;unt &longs;al&longs;i. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nec <lb/>e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt &longs;al&longs;i lacus, ni&longs;i terra ip&longs;a vbi <lb/>&longs;unt &longs;alem præferat, ob id nec magni qui­<lb/>dem. </s> | <s>Nec <lb/>e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt &longs;al&longs;i lacus, ni&longs;i terra ip&longs;a vbi <lb/>&longs;unt &longs;alem præferat, ob id nec magni qui­<lb/>dem. </s> |
| | |
| <s>Ind cio e&longs;&longs;e pote&longs;t Acronius lacus, <lb/>quem nunc vocant Con&longs;tantien&longs;em, qui <lb/>tamet&longs;i magnitudine mari &longs;imilis fermè cui­<lb/>piam videatur, aquis tamen dulcibus, non <lb/>&longs;al&longs;is, plonus e&longs;t, quòd illius initium ex <lb/>Rheno flumine fuerit. </s> | <s>Indicio e&longs;&longs;e pote&longs;t Acronius lacus, <lb/>quem nunc vocant Con&longs;tantien&longs;em, qui <lb/>tamet&longs;i magnitudine mari &longs;imilis fermè cui­<lb/>piam videatur, aquis tamen dulcibus, non <lb/>&longs;al&longs;is, plenus e&longs;t, quòd illius initium ex <lb/>Rheno flumine fuerit. </s> |
| | |
| <s>Adiuuat tamen ad <lb/>maris &longs;al&longs;uginem illius immen&longs;a va&longs;titas, in <lb/>qua velut & in amplo terræ &longs;pacio &longs;alis <lb/>montes non paucos contineri nece&longs;&longs;e e&longs;t. <lb/></s> | <s>Adiuuat tamen ad <lb/>maris &longs;al&longs;uginem illius immen&longs;a va&longs;titas, in <lb/>qua velut & in amplo terræ &longs;pacio &longs;alis <lb/>montes non paucos contineri nece&longs;&longs;e e&longs;t. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Aliud huius e&longs;t rei indi­<lb/>cium, quòd in Mediterraneo ip&longs;o, in Afri­<lb/>cæ littore iuxta Zygrim quòd litus id rectà <lb/>ab Oriente in Occidentem exporrigatur, &longs;i­<lb/>tu littoris leuem, Lunæ vim adiuuante, fit <lb/>æ&longs;tus. </s> | <s>Aliud huius e&longs;t rei indi­<lb/>cium, quòd in Mediterraneo ip&longs;o, in Afri­<lb/>cæ littore iuxta Zygrim quòd litus id rectà <lb/>ab Oriente in Occidentem exporrigatur, &longs;i­<lb/>tu littoris leuem, Lunæ vim adiuuante, fit <lb/>æ&longs;tus. </s> |
| | |
| <s>Mare verò Norticum, quòd iuxta <lb/>æquinoctij circulum e&longs;t, è Boreali latere, <lb/>iuxta Pariam: celerrimè ex Oriente in Oc­<lb/>cidentem fertui, quoniam Sol ibi robu&longs;tior <lb/>aquas agit. </s> | <s>Mare verò Norticum, quòd iuxta <lb/>æquinoctij circulum e&longs;t, è Boreali latere, <lb/>iuxta Pariam: celerrimè ex Oriente in Oc­<lb/>cidentem fertur, quoniam Sol ibi robu&longs;tior <lb/>aquas agit. </s> |
| | |
| <s>Sed in Au&longs;trali Sureno, è regio­<lb/>ne Beraguæ vehementi&longs;&longs;imus æ&longs;tus fit: vbi <lb/>verò Norticum à Boreali latere iacet, penè <lb/>nullus. </s> | <s>Sed in Au&longs;trali Sureno, è regio­<lb/>ne Beraguæ vehementi&longs;&longs;imus æ&longs;tus fit: vbi <lb/>verò Norticum à Boreali latere iacet, penè <lb/>nullus. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nam <lb/>quæ na&longs;cuntur, vt lacus, & flumina, &longs;apo­<lb/>re carent. </s> | <s>Nam <lb/>quæ na&longs;cuntur, vt lacus, & flumina, &longs;apo­<lb/>re carent. </s> |
| | |
| <s>Hoc tamen aduer&longs;us Platonem &longs;o­<lb/>lùm dirigitut, qui ( vt in Timæo habetur) <lb/>mundum per &longs;eparationem genitum exi&longs;ti­<lb/>mauit. </s> | <s>Hoc tamen aduer&longs;us Platonem &longs;o­<lb/>lùm dirigitur, qui ( vt in Timæo habetur) <lb/>mundum per &longs;eparationem genitum exi&longs;ti­<lb/>mauit. </s> |
| | |
| <s>Ideóque Na&longs;o dixit: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Hanc Deus & melior litem natura diremit. <lb/></s> | <s>Ideóque Na&longs;o dixit: <lb/><emph type="quote"/><emph type="italics"/>Hanc Deus & melior litem natura diremit. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Re&longs;pirationem probet lapis aridus, ac <lb/>fungo&longs;us, ignem fouens non aliter ad vn­<lb/>guem quam calidus cinis. </s> | <s>Re&longs;pirationem probet lapis aridus, ac <lb/>fungo&longs;us, ignem fouens non aliter ad vn­<lb/>guem quam calidus cinis. </s> |
| | |
| <s>Motum exhihet <lb/>materia noua quæ perpetuo accenditur, <lb/>atque ita ignis &longs;edem mutans mouetur. </s> | <s>Motum exhibet <lb/>materia noua quæ perpetuo accenditur, <lb/>atque ita ignis &longs;edem mutans mouetur. </s> |
| | |
| <s>Sic <lb/>enim in fuligine apud nos, quamdiu &longs;upere&longs;t <lb/>ignis &longs;erpens, &longs;eruatur. </s> | <s>Sic <lb/>enim in fuligine apud nos, quamdiu &longs;upere&longs;t <lb/>ignis &longs;erpens, &longs;eruatur. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Sed frigiditas hæc <lb/>in quibu&longs;dam fontibus perpetua non e&longs;t: ve­<lb/>lut in Hi&longs;paniæ agro quodam oppidi Pe&longs;­<lb/>queræ de Duero, iuxta magnum flumen Du­<lb/>rium, à Fortunatis di&longs;tat 11. partibus, ab æ­<lb/>quinoctij circulo 42. fons qui ab initio veris <pb xlink:href="016/01/059.jpg" pagenum="410"/>aquam profert, inde æ&longs;tate copio&longs;i&longs;&longs;imam: <lb/>autumni autem principio &longs;iccari incipit, <lb/>&longs;iccu&longs;que hyeme manet. </s> | <s>Sed frigiditas hæc <lb/>in quibu&longs;dam fontibus perpetua non e&longs;t: ve­<lb/>lut in Hi&longs;paniæ agro quodam oppidi Pe&longs;­<lb/>queræ de Duero, iuxta magnum flumen Du­<lb/>rium, à Fortunatis di&longs;tat 11. partibus, ab æ­<lb/>quinoctij circulo 42. fons qui ab initio veris <pb xlink:href="016/01/059.jpg" pagenum="410"/>aquam profert, inde æ&longs;tate copio&longs;i&longs;&longs;imam: <lb/>autumni autem principio &longs;iccari incipit, <lb/>&longs;iccu&longs;que hyeme manet. </s> |
| | |
| <s>Bla&longs;ius de Villa <lb/>Franca Hi&longs;panus medicus cau&longs;am e&longs;&longs;e pu­<lb/>tat (<expan abbr="nãm">namm</expan> is hoc &longs;crip&longs;it tanquam ei comper­<lb/>tum) profunditatem aluei, ob quam æ&longs;tate <lb/>non &longs;iccatur, hyeme à calidis vi&longs;ceribus ter­<lb/>ræ ab&longs;umitur. </s> | <s>Bla&longs;ius de Villa <lb/>Franca Hi&longs;panus medicus cau&longs;am e&longs;&longs;e pu­<lb/>tat (<expan abbr="nãm">nam</expan> is hoc &longs;crip&longs;it tanquam ei comper­<lb/>tum) profunditatem aluei, ob quam æ&longs;tate <lb/>non &longs;iccatur, hyeme à calidis vi&longs;ceribus ter­<lb/>ræ ab&longs;umitur. </s> |
| | |
| <s>Sed nos o&longs;tendimus hyeme <lb/>terræ intima non &longs;impliciter e&longs;&longs;e calidiora <lb/>quam æ&longs;tate, &longs;ed comparatione ad aërem <lb/>habita. </s> | <s>Sed nos o&longs;tendimus hyeme <lb/>terræ intima non &longs;impliciter e&longs;&longs;e calidiora <lb/>quam æ&longs;tate, &longs;ed comparatione ad aërem <lb/>habita. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Alij ad Deum talia referunt. </s> | <s>Alij ad Deum talia referunt. </s> |
| | |
| <s>Vnde <lb/>in Elide Peloponen&longs;i regione aqua Alphei <lb/>cineres &longs;acrificiorum Olympicorum in Mal­<lb/>tam cum tran&longs;irent, in &longs;uper&longs;tirionem ver­<lb/>&longs;um, quæ ob aqua pinguedinem fiebat. <lb/></s> | <s>Vnde <lb/>in Elide Peloponen&longs;i regione aqua Alphei <lb/>cineres &longs;acrificiorum Olympicorum in Mal­<lb/>tam cum tran&longs;irent, in &longs;uper&longs;titionem ver­<lb/>&longs;um, quæ ob aqua pinguedinem fiebat. <lb/></s> |
| | |
| <s>Sunt & acres aquæ qua&longs;i pinguibus oppo&longs;i­<lb/>tæ, vt Golnicij. </s> | <s>Sunt & acres aquæ qua&longs;i pinguibus oppo&longs;i­<lb/>tæ, vt Golnicij. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Habent & <lb/>vim aliæ aquæ alias progignendi plantas, <lb/>atque illud perpetua ratione ob&longs;eruatum e&longs;t. <lb/></s> | <s>Habent & <lb/>vim aliæ aquæ alias progignendi plantas, <lb/>atque illud perpetua ratione ob&longs;eruatum e&longs;t. <lb/></s> |
| | |
| <s>Nam Mæander fluuius myricas, A&longs;opus <lb/><arrow.to.target n="marg279"/><lb/>Bœotius inncos altis cum radicibus, Nilus <lb/>Per&longs;iam arborem nutrit. </s> | <s>Nam Mæander fluuius myricas, A&longs;opus <lb/><arrow.to.target n="marg279"/><lb/>Bœotius iuncos altis cum radicibus, Nilus <lb/>Per&longs;iam arborem nutrit. </s> |
| | |
| <s>Atque ex his etiam <lb/>vires aquarum coniectari licebit. </s> | <s>Atque ex his etiam <lb/>vires aquarum coniectari licebit. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Refert <lb/>Albertus Magnus, in Danico mari iux­<lb/>ta Lubecen&longs;em vrbem, &longs;ua ætate inuen­<lb/>tum arboris ramum cum nido & pullis; <lb/>qui cùm in lapidem cum arbore & ni­<lb/>do e&longs;&longs;ent conuer&longs;i, purpureum tamen ad­<lb/>huc colorem &longs;uum retinebant. </s> | <s>Refert <lb/>Albertus Magnus, in Danico mari iux­<lb/>ta Lubecen&longs;em vrbem, &longs;ua ætate inuen­<lb/>tum arboris ramum cum nido & pullis; <lb/>qui cùm in lapidem cum arbore & ni­<lb/>do e&longs;&longs;ent conuer&longs;i, purpureum tamen ad­<lb/>huc colorem &longs;uum retinebant. </s> |
| | |
| <s>Et Ceor­<lb/>gius Agricola in Elbogano tractu iuxta <lb/>oppidum à Falconibus cognominatum, in­<lb/>tegras cum cortice abietes in lapidem ver­<lb/>&longs;as e&longs;&longs;e: atque quod maius e&longs;t, in rimis <lb/>etiam pyritidem lapidem continere. </s> | <s>Et Geor­<lb/>gius Agricola in Elbogano tractu iuxta <lb/>oppidum à Falconibus cognominatum, in­<lb/>tegras cum cortice abietes in lapidem ver­<lb/>&longs;as e&longs;&longs;e: atque quod maius e&longs;t, in rimis <lb/>etiam pyritidem lapidem continere. </s> |
| | |
| <s>Et <lb/>Domitius Bru&longs;onius in Sylare amne, qui <lb/>radices montis eius, qui e&longs;t in agro vrbis <lb/>Vr&longs;entinorum olim, nunc Contur&longs;ij, lam­<lb/>bit, folia & arborum ramos in lapides tran­<lb/>&longs;ire, non fide aliorum, &longs;ed propria, vt qui <lb/>incola &longs;it regionis. </s> | <s>Et <lb/>Domitius Bru&longs;onius in Sylare amne, qui <lb/>radices montis eius, qui e&longs;t in agro vrbis <lb/>Vr&longs;entinorum olim, nunc Contur&longs;ij, lam­<lb/>bit, folia & arborum ramos in lapides tran­<lb/>&longs;ire, non fide aliorum, &longs;ed propria, vt qui <lb/>incola &longs;it regionis. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Communia igitur <lb/>&longs;unt, à tenuiore terra & à &longs;puma generari. <lb/></s> | <s>Communia igitur <lb/>&longs;unt, à tenuiore terra & à &longs;puma generari. <lb/></s> |
| | |
| <s>In torrentibus igitur plures generantur la­<lb/>pides & in fluuis currrentibus, quoniam <lb/>arena tenuior, & frigiditas maior, & &longs;puma <lb/>copio&longs;ior. </s> | <s>In torrentibus igitur plures generantur la­<lb/>pides & in fluuis currentibus, quoniam <lb/>arena tenuior, & frigiditas maior, & &longs;puma <lb/>copio&longs;ior. </s> |
| | |
| <s>Manife&longs;tum e&longs;t autem quòd &longs;pu­<lb/>ma con&longs;tat pinguiore aquæ parte: at­<lb/>que &longs;ic lapides viuunt, nam & &longs;ic plan­<lb/>tæ oriuntur. </s> | <s>Manife&longs;tum e&longs;t autem quòd &longs;pu­<lb/>ma con&longs;tat pinguiore aquæ parte: at­<lb/>que &longs;ic lapides viuunt, nam & &longs;ic plan­<lb/>tæ oriuntur. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Referunt ea <lb/>&longs;ublatum Alexandrum Magnum. </s> | <s>Referunt ea <lb/>&longs;ublatum Alexandrum Magnum. </s> |
| | |
| <s>Mi&longs;cetur <lb/>hæc aqua po&longs;tquàm pet riuulos de&longs;cenderit <lb/>Crathin fluuio. </s> | <s>Mi&longs;cetur <lb/>hæc aqua po&longs;tquàm per riuulos de&longs;cenderit <lb/>Crathin fluuio. </s> |
| | |
| <s>Io&longs;ephus quoque Iudæus <lb/>refert, fui&longs;&longs;e iuxta Syriam in Iudæa inter <lb/>Arcas & Raphanas vrbes Agrippæ &longs;ubie­<lb/>ctas regi, fluuium nomine Sabbaticum, qui <lb/>diebus &longs;ingulis flueret præterquam Sabba­<lb/>to, vnde ob hoc Sabbaticum nuncupatum. <lb/></s> | <s>Io&longs;ephus quoque Iudæus <lb/>refert, fui&longs;&longs;e iuxta Syriam in Iudæa inter <lb/>Arcas & Raphanas vrbes Agrippæ &longs;ubie­<lb/>ctas regi, fluuium nomine Sabbaticum, qui <lb/>diebus &longs;ingulis flueret præterquam Sabba­<lb/>to, vnde ob hoc Sabbaticum nuncupatum. <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg283"/>Aether & <lb/>aqua in qui­<lb/>bus conue­<lb/>niant ac <lb/>di&longs;&longs;ideant.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg283"/>Aether & <lb/>aqua in qui­<lb/>bus conue­<lb/>niant ac <lb/>di&longs;&longs;ideant.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg284"/>Aquarum à <lb/>locis <expan abbr="differ&etilde;">differem</expan> <lb/>tiæ. <lb/></s> | <s><margin.target id="marg284"/>Aquarum à <lb/>locis <expan abbr="differ&etilde;tiæ">differen<lb/>tiæ</expan> . <lb/></s> |
| | |
| <s>Aquarum <lb/>naturæ ac <lb/>vires.</s></p><p type="margin"> | <s>Aquarum <lb/>naturæ ac <lb/>vires.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>His dua­<lb/>bus cau&longs;is penè totum cognitum e&longs;t: nam <lb/>&longs;olùm XXXI. partes circa polum au&longs;tralem <lb/>cognitæ non fuêre Ptolemæo. </s> | <s>His dua­<lb/>bus cau&longs;is penè totum cognitum e&longs;t: nam <lb/>&longs;olùm XXXI. partes circa polum au&longs;tralem <lb/>cognitæ non fuêre Ptolemæo. </s> |
| | |
| <s>Itaque ex <lb/><arrow.to.target n="marg288"/><lb/>Archimedis demon&longs;tratione, fermè vna <lb/>parte ex tredecim, vel paulò minus inco­<lb/>guitum cogniti e&longs;t: totius igitur cœli <lb/>quartadecima &longs;olùm pars Ptolemæo ignota <lb/>fuit. </s></p><p type="margin"> | <s>Itaque ex <lb/><arrow.to.target n="marg288"/><lb/>Archimedis demon&longs;tratione, fermè vna <lb/>parte ex tredecim, vel paulò minus inco­<lb/>gnitum cogniti e&longs;t: totius igitur cœli <lb/>quartadecima &longs;olùm pars Ptolemæo ignota <lb/>fuit. </s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg286"/>Sul &longs;t<gap/>tia <lb/>cœlt inæ­<lb/>qualis & <lb/>varia.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg286"/>Sub&longs;antia <lb/>cœli inæ­<lb/>qualis & <lb/>varia.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg287"/>Iu&longs;ta Au­<lb/>&longs;tralem po­<lb/>lum &longs;ydera <lb/>maxima.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg287"/>Iu&longs;ta Au­<lb/>&longs;tralem po­<lb/>lum &longs;ydera <lb/>maxima.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg293"/>Cur &longs;tellæ <lb/>multò minus <lb/>&longs;ublimes iu­<lb/>dicentur <lb/>quàm &longs;int. <lb/></s> | <s><margin.target id="marg293"/>Cur &longs;tellæ <lb/>multò minus <lb/>&longs;ublimes iu­<lb/>dicentur <lb/>quàm &longs;int. <lb/></s> |
| | |
| <s>Sydera om­<lb/>ma cur in <lb/>oriente & oc­<lb/>cidente, ma­<lb/>iora videan­<lb/>tur.</s></p><p type="main"> | <s>Sydera om­<lb/>nia cur in <lb/>oriente & oc­<lb/>cidente, ma­<lb/>iora videan­<lb/>tur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>At dices, &longs;tellæ multò propriùs videntur <lb/>e&longs;&longs;e quàm &longs;int, &longs;i vera &longs;unt quæ A&longs;trologi <lb/>de illarum referunt altitudine: non igitur <lb/>altiores e&longs;&longs;e videntur quàm &longs;int. </s> | <s>At dices, &longs;tellæ multò propriùs videntur <lb/>e&longs;&longs;e quàm &longs;int, &longs;i vera &longs;unt quæ A&longs;trologi <lb/>de illarum referunt altitudine: non igitur <lb/>altiores e&longs;&longs;e videntur quàm &longs;int. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg297"/>Tria quæ ne­<lb/>ce&longs;&longs;aria &longs;unt <lb/>ad vi&longs;us ra­<lb/>tionem a&longs;&longs;e­<lb/>quendam.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg297"/>Tria quæ ne­<lb/>ce&longs;&longs;aria &longs;unt <lb/>ad vi&longs;us ra­<lb/>tionem a&longs;&longs;e­<lb/>quendam.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Hoc enim modo haud difficile e&longs;t cau­<lb/>&longs;am cogno&longs;cere, cur a&longs;tra, cùm plana <expan abbr="videã-tur">videan­<lb/>tur</expan>, &longs;int tamen rotunda: nam linea quæ à <lb/>puncto D ad A oculum dirigitnr, non e&longs;t <lb/>minor linea BA, nec CA, ni&longs;i in vna linea, <lb/>quæ minor e&longs;t DE: eò fit vt cùm linea DE, <lb/>nullam habeat comparationem ad DA, <lb/>propter nimiam a&longs;trorum altitudinem, igi­<lb/>tur non percipitur differentia vlla inter <lb/>AB, & AC, & AD, quare omnes vi­<lb/>debuntur ab eodem plano erigi, igitur B <lb/>DC videbitur plana, omnia igitur rotunda <lb/>procul plana videbuntur. </s></p><figure id="id.016.01.063.1.jpg" xlink:href="016/01/063/1.jpg"/><figure id="id.016.01.063.2.jpg" xlink:href="016/01/063/2.jpg"/><p type="main"> | <s>Hoc enim modo haud difficile e&longs;t cau­<lb/>&longs;am cogno&longs;cere, cur a&longs;tra, cùm plana <expan abbr="videã-tur">videan­<lb/>tur</expan>, &longs;int tamen rotunda: nam linea quæ à <lb/>puncto D ad A oculum dirigitur, non e&longs;t <lb/>minor linea BA, nec CA, ni&longs;i in vna linea, <lb/>quæ minor e&longs;t DE: eò fit vt cùm linea DE, <lb/>nullam habeat comparationem ad DA, <lb/>propter nimiam a&longs;trorum altitudinem, igi­<lb/>tur non percipitur differentia vlla inter <lb/>AB, & AC, & AD, quare omnes vi­<lb/>debuntur ab eodem plano erigi, igitur B <lb/>DC videbitur plana, omnia igitur rotunda <lb/>procul plana videbuntur. </s></p><figure id="id.016.01.063.1.jpg" xlink:href="016/01/063/1.jpg"/><figure id="id.016.01.063.2.jpg" xlink:href="016/01/063/2.jpg"/><p type="main"> |
| | |
| <s>E&longs;&longs;e autem a&longs;tara maxima, generaliter <lb/>nunc o&longs;tendatur, & quòd maximè di&longs;tent <lb/><arrow.to.target n="marg298"/><lb/>primò, inde quòd &longs;int maxima. </s> | <s>E&longs;&longs;e autem a&longs;tara maxima, generaliter <lb/>nunc o&longs;tendatur, & quòd maximè di&longs;tent <lb/><arrow.to.target n="marg298"/><lb/>primò, inde quòd &longs;int maxima. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Cùm hoc igitur contingat <lb/>etiam in turribus & montibus maximis, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, vt lineæ FB & GC &longs;int æquidi­<lb/>&longs;tantes: quare altitudo A a&longs;tri maxima, <lb/><arrow.to.target n="marg299"/><lb/>maximum igitur etiam a&longs;trum quod tam <lb/>procul &longs;ub illa magnitudine, quam videmus, <lb/>cernitur. </s> | <s>Cùm hoc igitur contingat <lb/>etiam in turribus & montibus maximis, ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, vt lineæ FB & GC &longs;int æquidi­<lb/>&longs;tantes: quare altitudo A a&longs;tri maxima, <lb/><arrow.to.target n="marg299"/><lb/>maximum igitur etiam a&longs;trum quod tam <lb/>procul &longs;ub illa magnitudine, quam videmus, <lb/>cernitur. </s> |
| | |
| <s>E&longs;t autem deducta ratione ex vm­<lb/>bra terræ in deliquiis Solis, dimetiens ex <lb/>his partibus, quibus rerræ dimetiens e&longs;t duo, <lb/>vndecim: quare cùm terræ dimetiens &longs;it bis <lb/>quinque millia pa&longs;&longs;uum, erit Solis dime­<lb/>tiens vndecies quinque millia pa&longs;&longs;uum, id <lb/>e&longs;t, pa&longs;&longs;us millies quinquagintaquinque <lb/>millia. </s> | <s>E&longs;t autem deducta ratione ex vm­<lb/>bra terræ in deliquiis Solis, dimetiens ex <lb/>his partibus, quibus terræ dimetiens e&longs;t duo, <lb/>vndecim: quare cùm terræ dimetiens &longs;it bis <lb/>quinque millia pa&longs;&longs;uum, erit Solis dime­<lb/>tiens vndecies quinque millia pa&longs;&longs;uum, id <lb/>e&longs;t, pa&longs;&longs;us millies quinquagintaquinque <lb/>millia. </s> |
| | |
| <s>Solis autem corpus ad terram pro­<lb/>portionem habet, quam quæ 166. & tres ex <lb/>octo partibus ad vnum, ambitus maioris <lb/>circuli M. pa&longs;&longs;uum 173000. in&longs;uperque 250. <lb/>Terræ dimetiens ad Lunæ dimetientem, qu&ecedil; <lb/>e&longs;t 17. ad 5. ratio: itaque terræ corpus Lu­<lb/>næ corpus continet fermè trige&longs;ies nouies, <lb/>ac in&longs;uper duas tertias. </s> | <s>Solis autem corpus ad terram pro­<lb/>portionem habet, quam quæ 166. & tres ex <lb/>octo partibus ad vnum, ambitus maioris <lb/>circuli M. pa&longs;&longs;uum 173000. in&longs;uperque 250. <lb/>Terræ dimetiens ad Lunæ dimetientem, qu&ecedil; <lb/>e&longs;t 17. ad 5. ratio: itaque terræ corpus Lu­<lb/>næ corpus continet fermè trige&longs;ies nouies, <lb/>ac in&longs;uper duas tertias. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Ar­<lb/>gumentum qua&longs;i &longs;ene&longs;centis mundi. </s> | <s>Ar­<lb/>gumentum qua&longs;i &longs;ene&longs;centis mundi. </s> |
| | |
| <s>Sed <lb/>ratio deduci pote&longs;t, vel ab in&longs;trumento­<lb/>rum varietate, vel cœli &longs;olaris di&longs;po&longs;itio­<lb/>ne, vel æquinoctiorum ob&longs;eruatione, quæ <lb/>varietatem &longs;u&longs;cipit & à locis, & à Solis <lb/>magnitudine, propter quam æquino­<lb/>ctium aliquanto cleriùs fit, quàm exi&longs;ti­<lb/>metur. </s> | <s>Sed <lb/>ratio deduci pote&longs;t, vel ab in&longs;trumento­<lb/>rum varietate, vel cœli &longs;olaris di&longs;po&longs;itio­<lb/>ne, vel æquinoctiorum ob&longs;eruatione, quæ <lb/>varietatem &longs;u&longs;cipit & à locis, & à Solis <lb/>magnitudine, propter quam æquino­<lb/>ctium aliquanto clariùs fit, quàm exi&longs;ti­<lb/>metur. </s> |
| | |
| <s>Hoc autem cùm ob&longs;eruatum e&longs;&longs;et <lb/>à multis, in Solis magnitudinem rela­<lb/>tum e&longs;t. </s> | <s>Hoc autem cùm ob&longs;eruatum e&longs;&longs;et <lb/>à multis, in Solis magnitudinem rela­<lb/>tum e&longs;t. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nec tam procul imago &longs;eu &longs;pecies ali­<lb/>qua in &longs;peculo videri pote&longs;t. </s> | <s>Nec tam procul imago &longs;eu &longs;pecies ali­<lb/>qua in &longs;peculo videri pote&longs;t. </s> |
| | |
| <s>Aut igitur ea <lb/>parte peruia maculam o&longs;tendit, &longs;icut in &longs;pe­<lb/>culis vbi plumbum abra&longs;um fuerit, aut om­<lb/>ninò illa eft terminus a&longs;pectus: eadem enim <lb/>in parte cum videatur, peruia e&longs;&longs;e non po­<lb/>te&longs;t ibi Luna, ni&longs;i aliquo motu circumfe­<lb/>ratur, ita vt redeat aduer&longs;o parui circuli, <lb/>& eccentrici motu ad eandem faciem. </s> | <s>Aut igitur ea <lb/>parte peruia maculam o&longs;tendit, &longs;icut in &longs;pe­<lb/>culis vbi plumbum abra&longs;um fuerit, aut om­<lb/>ninò illa e&longs;t terminus a&longs;pectus: eadem enim <lb/>in parte cum videatur, peruia e&longs;&longs;e non po­<lb/>te&longs;t ibi Luna, ni&longs;i aliquo motu circumfe­<lb/>ratur, ita vt redeat aduer&longs;o parui circuli, <lb/>& eccentrici motu ad eandem faciem. </s> |
| | |
| <s>Quòd <lb/>&longs;i terminus &longs;it vi&longs;us, cur non in alia par­<lb/>te? </s> | <s>Quòd <lb/>&longs;i terminus &longs;it vi&longs;us, cur non in alia par­<lb/>te? </s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg301"/>Solis altitu­<lb/>do minor, <lb/>quam olim <lb/>fuerit.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg301"/>Solis altitu­<lb/>do minor, <lb/>quam olim <lb/>fuerit.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg302"/>Demon&longs;tra­<lb/>tio, &longs;tendens <lb/>quòd æqui­<lb/>noctij tempo­<lb/>re dies e&longs;t, <lb/>maior no­<lb/>cte, & ita <lb/>&longs;ub æquino­<lb/>ctiali.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg302"/>Demon&longs;tra­<lb/>tio, o&longs;tendens <lb/>quòd æqui­<lb/>noctij tempo­<lb/>re dies e&longs;t, <lb/>maior no­<lb/>cte, & ita <lb/>&longs;ub æquino­<lb/>ctiali.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg303"/>Cur &longs;ola lu­<lb/>na figuram <lb/>mutet.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg303"/>Cur &longs;ola lu­<lb/>na figuram <lb/>mutet.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg304"/>De lunæ ma­<lb/>cula.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg304"/>De lunæ ma­<lb/>cula.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg305"/>Luna in ple­<lb/>nilunio our <lb/>maiorem <lb/>æ&longs;tum maris <lb/>faciat.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg305"/>Luna in ple­<lb/>nilunio cur <lb/>maiorem <lb/>æ&longs;tum maris <lb/>faciat.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg306"/>An cœlorum <lb/>&longs;e <expan abbr="tangentiũ">tangentium</expan>, <lb/>&longs;it vna &longs;u­<lb/>perficies.</s></p><figure id="id.016.01.065.1.jpg" xlink:href="016/01/065/1.jpg"/><p type="main"> | <s><margin.target id="marg306"/>An cœlorum <lb/>&longs;e <expan abbr="tangentiũ">tangentium</expan>, <lb/>&longs;it vna &longs;u­<lb/>perficies.</s></p><figure id="id.016.01.065.1.jpg" xlink:href="016/01/065/1.jpg"/><p type="main"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Iam ve­<lb/>rò an vnus &longs;it mundus, an plures, an infini­<lb/>ti, an infinitus vnus, & an aliquid extra ip­<lb/>&longs;um, & an æternus, vel genitus, dictum <lb/>e&longs;t in libris de Æternitatis arcanis: nunc <lb/>verò de Luce & Lumine, quæ ab a&longs;tris pro­<lb/>fluunt, dicemus. </s></p><p type="margin"> | <s>Iam ve­<lb/>rò an vnus &longs;it mundus, an plures, an infini­<lb/>ti, an infinitus vnus, & an aliquid extra ip­<lb/>&longs;um, & an æternus, vel genitus, dictum <lb/>e&longs;t in libris de Æternitatis arcanis: nunc <lb/>verò de Luce & Lumine, quæ ab a&longs;tris pro­<lb/>fluunt, dicemus. </s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg307"/>Regiones in­<lb/>cognitæ, di&longs;­<lb/>per&longs;æque <expan abbr="t&etilde;-pe&longs;tatibus">ten­<lb/>pe&longs;tatibus</expan> <lb/>naues, quo <lb/>pacto vbi <lb/>&longs;int, digno&longs;ci <lb/>po&longs;&longs;int.</s></p><figure id="id.016.01.066.1.jpg" xlink:href="016/01/066/1.jpg"/><p type="main"> | <s><margin.target id="marg307"/>Regiones in­<lb/>cognitæ, di&longs;­<lb/>per&longs;æque <expan abbr="t&etilde;-pe&longs;tatibus">tem­<lb/>pe&longs;tatibus</expan> <lb/>naues, quo <lb/>pacto vbi <lb/>&longs;int, digno&longs;ci <lb/>po&longs;&longs;int.</s></p><figure id="id.016.01.066.1.jpg" xlink:href="016/01/066/1.jpg"/><p type="main"> |
| | |
| <s><emph type="center"/>LIBER QVARTVS,<emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> | <s><emph type="center"/>LIBER QVARTVS,<emph.end type="center"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Ardere autem tantam materiam, & <lb/>tribus durare men&longs;ibus, omninò impo&longs;&longs;ibile <lb/>e&longs;t. </s> | <s>Ardere autem tantam materiam, & <lb/>tribus durare men&longs;ibus, omninò impo&longs;&longs;ibile <lb/>e&longs;t. </s> |
| | |
| <s>Accedit quòd aliqui hnmiliores e&longs;&longs;ent, <lb/>qui ab&longs;conderentur ante occa&longs;um, aut e&longs;&longs;ent <lb/>immobiles, quorum neutrum adhuc vi&longs;um <lb/>e&longs;t. </s> | <s>Accedit quòd aliqui humiliores e&longs;&longs;ent, <lb/>qui ab&longs;conderentur ante occa&longs;um, aut e&longs;&longs;ent <lb/>immobiles, quorum neutrum adhuc vi&longs;um <lb/>e&longs;t. </s> |
| | |
| <s>Multa præter id &longs;unt, quæ ab&longs;urditatem <lb/>huius opinionis o&longs;tendunt: à quibus ab&longs;ti­<lb/>neo: quemadmodum illud Albuma&longs;aris, Co­<lb/>metem &longs;upra Venerem vi&longs;um fui&longs;&longs;e: e&longs;t au­<lb/>tem Venus multò altior Luna. <!-- KEEP S--></s> | <s>Multa præter id &longs;unt, quæ ab&longs;urditatem <lb/>huius opinionis o&longs;tendunt: à quibus ab&longs;ti­<lb/>neo: quemadmodum illud Albuma&longs;aris, Co­<lb/>metem &longs;upra Venerem vi&longs;um fui&longs;&longs;e: e&longs;t au­<lb/>tem Venus multò altior Luna. <!-- KEEP S--></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Simili ratione refert Hieronymus Fra­<lb/>ca&longs;torius, prioris exempli auctor, in &longs;uo de <lb/>Homocentricis libro, die 8. Septembris, an­<lb/>ni 1531. Cometem fui&longs;&longs;e paulò Sole Orien­<lb/>taliorem, id e&longs;t, iuxta 24. partem Virginis <lb/>iuxta autem initium Octobris, cùm Iupiter <lb/>e&longs;&longs;et in tertia Scorpij parte, factus e&longs;t illi <lb/>propinquus. </s></p><p type="margin"> | <s>Simili ratione refert Hieronymus Fra­<lb/>ca&longs;torius, prioris exempli auctor, in &longs;uo de <lb/>Homocentricis libro, die 8. Septembris, an­<lb/>ni 1531. Cometem fui&longs;&longs;e paulò Sole Orien­<lb/>taliorem, id e&longs;t, iuxta 24. partem Virginis <lb/>iuxta autem initium Octobris, cùm Iupiter <lb/>e&longs;&longs;et in tertia Scorpij parte, factus e&longs;t illi <lb/>propinquus. </s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg327"/><expan abbr="Comet&etilde;">Cometem</expan> non <lb/>fieri in re­<lb/>gione ele­<lb/>mebtorum.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg327"/><expan abbr="Comet&etilde;">Cometem</expan> non <lb/>fieri in re­<lb/>gione ele­<lb/>mentorum.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg328"/>Tria quæ <lb/>&longs;unt cometis <lb/>omnibus <lb/>communia.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg328"/>Tria quæ <lb/>&longs;unt cometis <lb/>omnibus <lb/>communia.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nam & <lb/><arrow.to.target n="marg331"/><lb/>quandoque Venus media die videtur, quam <lb/>de nouo genitam non e&longs;&longs;e &longs;atis con&longs;tat. </s> | <s>Nam & <lb/><arrow.to.target n="marg331"/><lb/>quandoque Venus media die videtur, quam <lb/>de nouo genitam non e&longs;&longs;e &longs;atis con&longs;tat. </s> |
| | |
| <s>Inde <lb/>fit vt ficce&longs;cente aëre maria multùm agiten­<lb/>tur tempe&longs;tatibus, & ventorum flatus per­<lb/>fæpè maximi &longs;uccedant, & nobiles ac Prin­<lb/>cipes, qui curis, vigiliis, odorati&longs;que cibis, <lb/>tum vinis potentibus &longs;iccantur, mortem op­<lb/>petant. </s> | <s>Inde <lb/>fit vt &longs;icce&longs;cente aëre maria multùm agiten­<lb/>tur tempe&longs;tatibus, & ventorum flatus per­<lb/>&longs;æpè maximi &longs;uccedant, & nobiles ac Prin­<lb/>cipes, qui curis, vigiliis, odorati&longs;que cibis, <lb/>tum vinis potentibus &longs;iccantur, mortem op­<lb/>petant. </s> |
| | |
| <s>Contingunt & hac cau&longs;a aquarum <lb/>imminutio, & pi&longs;cium mors, & &longs;terilitates, <lb/>& legum mutationes, ac &longs;editiones, & re­<lb/>gnorum &longs;ubuer&longs;iones: quæ omnia ( vt dixi) <lb/>ab immodica tenuitate, ac &longs;iccitate aëris <lb/>fiunt, vt Cometes horum quidem po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e <lb/>&longs;ignum, cau&longs;a autem minimè. <lb/><arrow.to.target n="marg332"/></s></p><p type="margin"> | <s>Contingunt & hac cau&longs;a aquarum <lb/>imminutio, & pi&longs;cium mors, & &longs;terilitates, <lb/>& legum mutationes, ac &longs;editiones, & re­<lb/>gnorum &longs;ubuer&longs;iones: quæ omnia ( vt dixi) <lb/>ab immodica tenuitate, ac &longs;iccitate aëris <lb/>fiunt, vt Cometes horum quidem po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e <lb/>&longs;ignum, cau&longs;a autem minimè. <lb/><arrow.to.target n="marg332"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg352"/>Quomodo di­<lb/>&longs;tantiam iri­<lb/>dis à no&longs;tris <lb/>pedibus de­<lb/>præhenda <lb/>mus, & illius <lb/><expan abbr="quãtitatem">quantitatem</expan>.</s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg352"/>Quomodo di­<lb/>&longs;tantiam iri­<lb/>dis à no&longs;tris <lb/>pedibus de­<lb/>præhenda <lb/>mus, & illius <lb/><expan abbr="quãtitatem">quantitatem</expan>.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg353"/>Quomo iris <lb/>maxima po&longs;­<lb/>&longs;it videri. <lb/></s> | <s><margin.target id="marg353"/><expan abbr="Quomo">Quomodo</expan> iris <lb/>maxima po&longs;­<lb/>&longs;it videri. <lb/></s> |
| | |
| <s><expan abbr="Quãtum">Quantum</expan> &longs;u­<lb/>pra <expan abbr="finitor&etilde;">finitorem</expan> <lb/>eleuari po&longs;&longs;it <lb/>iris.</s></p><p type="margin"> | <s><expan abbr="Quãtum">Quantum</expan> &longs;u­<lb/>pra <expan abbr="finitor&etilde;">finitorem</expan> <lb/>eleuari po&longs;&longs;it <lb/>iris.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Nox verò in quinque, ve&longs;pe­<lb/>ra, quæ & crepu&longs;culum nocturnum, &longs;eu lux <lb/>dubia: conticinium cum obtenebraretur <lb/>aër: hoc &longs;e quieti tradebant: intempe&longs;ta, <lb/>quæ metas vigilantium excederet, & neque <lb/>&longs;urgentibus e&longs;&longs;et accommodata: erátque <lb/>tempus à 4. ad 8. horam inde gallicinium <lb/>ad 10. fermè, à qua ad auroram lucifer. </s> | <s>Nox verò in quinque, ve&longs;pe­<lb/>ra, quæ & crepu&longs;culum nocturnum, &longs;eu lux <lb/>dubia: conticinium cum obtenebraretur <lb/>aër: hoc &longs;e quieti tradebant: intempe&longs;ta, <lb/>quæ metas vigilantium excederet, & neque <lb/>&longs;urgentibus e&longs;&longs;et accommodata: erátque <lb/>tempus à 4. ad 8. horam inde gallicinium <lb/>ad 10. fermè, à qua ad auroram lucifer. </s> |
| | |
| <s>Sed <lb/>vt ad propo&longs;itum redeam, eadem ratione <lb/>in aëre fieri permutationem nece&longs;&longs;e e&longs;t ma­<lb/>guam, ob quam quibus caput e&longs;t imbecil­<lb/>le, dolet. </s> | <s>Sed <lb/>vt ad propo&longs;itum redeam, eadem ratione <lb/>in aëre fieri permutationem nece&longs;&longs;e e&longs;t ma­<lb/>gnam, ob quam quibus caput e&longs;t imbecil­<lb/>le, dolet. </s> |
| | |
| <s>Verùm dices, nonne dum Sol ori­<lb/>tur, parum etiam luminis ad nos peruenit <lb/>& dum occidit, & tamen illud candidum <lb/>e&longs;t, &longs;icut & quod paruo foramine per fe­<lb/>ne&longs;tram in ob&longs;curum cubiculum ingreditur? <lb/></s> | <s>Verùm dices, nonne dum Sol ori­<lb/>tur, parum etiam luminis ad nos peruenit <lb/>& dum occidit, & tamen illud candidum <lb/>e&longs;t, &longs;icut & quod paruo foramine per fe­<lb/>ne&longs;tram in ob&longs;curum cubiculum ingreditur? <lb/></s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Proxima huic e&longs;t reflexio à <lb/>perpendiculari ab&longs;que coitione, vt in pla­<lb/>nis &longs;peculis directè Soli expo&longs;itis. </s> | <s>Proxima huic e&longs;t reflexio à <lb/>perpendiculari ab&longs;que coitione, vt in pla­<lb/>nis &longs;peculis directè Soli expo&longs;itis. </s> |
| | |
| <s>Tertia &longs;uc­<lb/>ccdit, reflexio non à perpendiculari, &longs;ed <pb xlink:href="016/01/074.jpg" pagenum="425"/>tamen ad angulos æquales, vt à plano &longs;pe­<lb/>culo non directè Soli expo&longs;ito: nam nec <lb/>hanc oculus &longs;u&longs;tinet. </s> | <s>Tertia &longs;uc­<lb/>cedit, reflexio non à perpendiculari, &longs;ed <pb xlink:href="016/01/074.jpg" pagenum="425"/>tamen ad angulos æquales, vt à plano &longs;pe­<lb/>culo non directè Soli expo&longs;ito: nam nec <lb/>hanc oculus &longs;u&longs;tinet. </s> |
| | |
| <s>Quarta reddit imagi­<lb/>nem &longs;ed &longs;u&longs;tineri pote&longs;t, cùm radij ad æqua­<lb/>lem angulum reflectuntur, &longs;ed &longs;parguntur <lb/>vt in cauis &longs;peculis extra pyramidem vtram­<lb/>que, & quæ à centro &longs;peculi ad &longs;peculum, <lb/>& à centro &longs;peculi ad rem vi&longs;am: vt ex­<lb/>tra pyramidem FKL, & FAC. </s> | <s>Quarta reddit imagi­<lb/>nem &longs;ed &longs;u&longs;tineri pote&longs;t, cùm radij ad æqua­<lb/>lem angulum reflectuntur, &longs;ed &longs;parguntur <lb/>vt in cauis &longs;peculis extra pyramidem vtram­<lb/>que, & quæ à centro &longs;peculi ad &longs;peculum, <lb/>& à centro &longs;peculi ad rem vi&longs;am: vt ex­<lb/>tra pyramidem FKL, & FAC. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>E&longs;t verò HL &longs;em­<lb/>per quadrupla BK. <lb/><arrow.to.target n="marg362"/></s></p><p type="margin"> | <s>E&longs;t verò HL &longs;em­<lb/>per quadrupla BK. <lb/><arrow.to.target n="marg362"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg362"/>De &longs;peculo, <lb/>quod combu­<lb/>rit naues <lb/>procul ve­<lb/>nientes 3.de <lb/>emperamen <lb/>tis, cap.3.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg362"/>De &longs;peculo, <lb/>quod combu­<lb/>rit naues <lb/>procul ve­<lb/>nientes 3.de <lb/>temperamen<lb/>tis, cap.3.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Sed &longs;i propo&longs;itum &longs;it facere &longs;peculum, <lb/>quod procul comburat, qualem feci&longs;&longs;e Ga­<lb/>lenus narrat Archimedem, qui ho&longs;tium <lb/>triremes deu&longs;&longs;erit: manife&longs;tum e&longs;t &longs;pecula <lb/>&longs;eu à parabole &longs;umpta fuerint, &longs;eu à circu­<lb/>lo ac &longs;phæra, maxima e&longs;&longs;e oportere, id <lb/>e&longs;t, proportiones maximarum &longs;phærarum, <lb/>aut conorum maximorum, parabolis par­<lb/>tem non tamen maximam. </s> | <s>Sed &longs;i propo&longs;itum &longs;it facere &longs;peculum, <lb/>quod procul comburat, qualem feci&longs;&longs;e Ga­<lb/>lenus narrat Archimedem, qui ho&longs;tium <lb/>triremes deu&longs;&longs;erit: manife&longs;tum e&longs;t &longs;pecula <lb/>&longs;eu à parabole &longs;umpta fuerint, &longs;eu à circu­<lb/>lo ac &longs;phæra, maxima e&longs;&longs;e oportere, id <lb/>e&longs;t, proportiones maximarum &longs;phærarum, <lb/>aut conorum maximorum, parabolis par­<lb/>tem non tamen maximam. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg369"/>Vt imaginem <lb/>tuam &longs;imul <lb/>accedentem <lb/>& receden­<lb/>tem videas.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg369"/>Vt imaginem <lb/>tuam &longs;imul <lb/>accedentem <lb/>& receden­<lb/>tem videas.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Ei&longs;dem rationibus quas diximus, &longs;i &longs;pecu­<lb/>la duo &longs;e contangentia, atque in vna &longs;uper­<lb/>ficie plana, ita collocaueris, vt altero ad te <lb/>accedente, reliquam ab&longs;cedat: quod fiet &longs;i &longs;u­<lb/>per ttabe rectè, & ad perpendiculum collo­<lb/>catis, vinculum quod inuolutum &longs;it &longs;en&longs;im <lb/>explicetur: videbis imaginem tuam acceden­<lb/>tem in altero, in reliquo retrocedentem. </s></p><p type="main"> | <s>Ei&longs;dem rationibus quas diximus, &longs;i &longs;pecu­<lb/>la duo &longs;e contangentia, atque in vna &longs;uper­<lb/>ficie plana, ita collocaueris, vt altero ad te <lb/>accedente, reliquam ab&longs;cedat: quod fiet &longs;i &longs;u­<lb/>per trabe rectè, & ad perpendiculum collo­<lb/>catis, vinculum quod inuolutum &longs;it &longs;en&longs;im <lb/>explicetur: videbis imaginem tuam acceden­<lb/>tem in altero, in reliquo retrocedentem. </s></p><p type="main"> |
| | |
| <s><arrow.to.target n="marg370"/><lb/>Quòd &longs;i dor&longs;um tuum videre velis, &longs;peculis <lb/>duobus plane id commodè a&longs;&longs;equêris, quæ <lb/>quantò maiori fuerint, eò erunt etiam me­<lb/>liora. </s> | <s><arrow.to.target n="marg370"/><lb/>Quòd &longs;i dor&longs;um tuum videre velis, &longs;peculis <lb/>duobus plane id commodè a&longs;&longs;equêris, quæ <lb/>quantò maiori fuerint, eò erunt etiam me­<lb/>liora. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Niueus color qualis &longs;yn­<lb/>ceræ niui in cumulum congregatæ, candore <lb/><arrow.to.target n="marg384"/><lb/>eximio, ac &longs;plendore non leui. </s> | <s>Niueus color qualis &longs;yn­<lb/>ceræ niui in cumulum congregatæ, candore <lb/><arrow.to.target n="marg384"/><lb/>eximio, ac &longs;plendore non leui. </s> |
| | |
| <s>Candidus in <lb/>calce e&longs;t, colore niue non inferior, fed &longs;plen­<lb/><arrow.to.target n="marg385"/><lb/>dore. </s> | <s>Candidus in <lb/>calce e&longs;t, colore niue non inferior, &longs;ed &longs;plen­<lb/><arrow.to.target n="marg385"/><lb/>dore. </s> |
| | |
| <s>Lacteus in lacte, candore minore, <lb/>&longs;plendore fermè nullo: nam nullus candor <lb/><arrow.to.target n="marg386"/><lb/><expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> &longs;plendore. </s> | <s>Lacteus in lacte, candore minore, <lb/>&longs;plendore fermè nullo: nam nullus candor <lb/><arrow.to.target n="marg386"/><lb/><expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> &longs;plendore. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Liquet autem ex his, ædificia po&longs;&longs;e fieri, <lb/>quæ etiam hyeme non parum aërem exca­<lb/>lefacient. </s> | <s>Liquet autem ex his, ædificia po&longs;&longs;e fieri, <lb/>quæ etiam hyeme non parum aërem exca­<lb/>lefacient. </s> |
| | |
| <s>Hæc verò non ad terræ centrum <lb/>erecta rectè e&longs;&longs; oportet, &longs;ed vt Solem hye­<lb/>malem ad perpendiculum excipiant. </s> | <s>Hæc verò non ad terræ centrum <lb/>erecta rectè e&longs;&longs;e oportet, &longs;ed vt Solem hye­<lb/>malem ad perpendiculum excipiant. </s> |
| | |
| <s>Itaque <lb/>vt exemplum rei præbeam, &longs;it habitatio no­<lb/>&longs;tra in A, &longs;uper plano AF, quæ ad perpendi­<lb/>culum è no&longs;tro vertice ad centrum terræ AB <lb/>quam con&longs;tat di&longs;tare ab æquinoctij circu­<lb/>lo partibus 44. & media: ab hyemali igitur <lb/><figure id="id.016.01.080.1.jpg" xlink:href="016/01/080/1.jpg"/><lb/>di&longs;tabit partibus 68. fiat igitur circuli pars <lb/>quarta BCF, & fiat BC partium 22. ex his <lb/>quibus BF ex nonaginta, di&longs;tabit igitur pun­<lb/>ctus C partibus nonaginta ab hyemali tro­<lb/>pico: quare cùm Sol ibi erit, erecta plana <lb/>aut caua cylindrica &longs;uperficie A C, in meri­<lb/>die radios ad perpendiculum excipiet. </s> | <s>Itaque <lb/>vt exemplum rei præbeam, &longs;it habitatio no­<lb/>&longs;tra in A, &longs;uper plano AF, quæ ad perpendi­<lb/>culum è no&longs;tro vertice ad centrum terræ AB <lb/>quam con&longs;tat di&longs;tare ab æquinoctij circu­<lb/>lo partibus 44. & media: ab hyemali igitur <lb/><figure id="id.016.01.080.1.jpg" xlink:href="016/01/080/1.jpg"/><lb/>di&longs;tabit partibus 68. fiat igitur circuli pars <lb/>quarta BCF, & fiat BC partium 22. ex his <lb/>quibus BF ex nonaginta, di&longs;tabit igitur pun­<lb/>ctus C partibus nonaginta ab hyemali tro­<lb/>pico: quare cùm Sol ibi erit, erecta plana <lb/>aut caua cylindrica &longs;uperficie A C, in meri­<lb/>die radios ad perpendiculum excipiet. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Ex quo patet, non ob&longs;cura ratio co­<lb/>gno&longs;cendi proportionem altitudinis, cuiu&longs;­<lb/>cunque &longs;yderis ad &longs;uam magnitudinem. </s> | <s>Ex quo patet, non ob&longs;cura ratio co­<lb/>gno&longs;cendi proportionem altitudinis, cuiu&longs;­<lb/>cunque &longs;yderis ad &longs;uam magnitudinem. </s> |
| | |
| <s>Nam <lb/>cellocata &longs;phæra notæ diametri in &longs;ummo <lb/>montis, videbis qua in di&longs;tantia finiatur vm­<lb/>bra, inde colliges eam e&longs;&longs;e proportionem al­<lb/>titudinis ad diametrum &longs;y­<lb/><figure id="id.016.01.080.3.jpg" xlink:href="016/01/080/3.jpg"/><lb/>deris, quæ e&longs;t rectæ di&longs;tantiæ <lb/>inter locum finis vmbræ, & <lb/>diametrum &longs;phæræ. </s> | <s>Nam <lb/>collocata &longs;phæra notæ diametri in &longs;ummo <lb/>montis, videbis qua in di&longs;tantia finiatur vm­<lb/>bra, inde colliges eam e&longs;&longs;e proportionem al­<lb/>titudinis ad diametrum &longs;y­<lb/><figure id="id.016.01.080.3.jpg" xlink:href="016/01/080/3.jpg"/><lb/>deris, quæ e&longs;t rectæ di&longs;tantiæ <lb/>inter locum finis vmbræ, & <lb/>diametrum &longs;phæræ. </s> |
| | |
| <s>Cum <lb/>igitur &longs;uper virgam plano <lb/>æquidi&longs;tantem, quæ vmbram <lb/>&longs;ibi æqualem faciat, virgam <lb/>aliam &longs;uper, ad perpendicu­<lb/>lum con&longs;titues, ita quòd So­<lb/>lis radius &longs;uper eam rectè <lb/>cadat, tunc maxima vmbra <lb/>fiet, quæ à tali magnitudi­<lb/>ne, & Solis tali &longs;itu po&longs;&longs;it <lb/>prouenire. </s> | <s>Cum <lb/>igitur &longs;uper virgam plano <lb/>æquidi&longs;tantem, quæ vmbram <lb/>&longs;ibi æqualem faciat, virgam <lb/>aliam &longs;uper, ad perpendicu­<lb/>lum con&longs;titues, ita quòd So­<lb/>lis radius &longs;uper eam rectè <lb/>cadat, tunc maxima vmbra <lb/>fiet, quæ à tali magnitudi­<lb/>ne, & Solis tali &longs;itu po&longs;&longs;it <lb/>prouenire. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Eadem de cau&longs;a dubitare, &longs;ed contrario <lb/>modo, contingit, cur Solis radij, cùm totum <lb/>terræ ambitum circumeat, & Sol cœlum, <lb/>neque Sol tamen in cœlo, neque radij in ter­<lb/>ra moueri videntur, cùm ip&longs;i radij millies <lb/>millena pa&longs;&longs;uum &longs;ingulis horis, &longs;i non plus, <lb/>&longs;altem procedant? </s> | <s>Eadem de cau&longs;a dubitare, &longs;ed contrario <lb/>modo, contingit, cur Solis radij, cùm totum <lb/>terræ ambitum circumeat, & Sol cœlum, <lb/>neque Sol tamen in cœlo, neque radij in ter­<lb/>ra moueri videntur, cùm ip&longs;i radij millies <lb/>millena pa&longs;&longs;uum &longs;ingulis horis, &longs;i non plus, <lb/>&longs;altem procedant? </s> |
| | |
| <s>De Sole cau&longs;a e&longs;t, quia <lb/>circulus in quo circumfertur, haud magnus <lb/>oculo videtur, ideo motus videtur: moueri <lb/>autem non cùm &longs;en&longs;im procedat, & mini­<lb/>mum &longs;it &longs;patium quod pertran&longs;ire cernitur, <lb/>& (vt clarius dicam) angulus quem facit &longs;in­<lb/>gulis momentis ob motum e&longs;t in&longs;en&longs;ilis: igi­<lb/>tur iuxta no&longs;tra &longs;uppo&longs;ita, quæ antea docui­<lb/>mus, Sol non videbitut moueri, nec vllum <lb/>aliud &longs;ydus eadem ratione. </s> | <s>De Sole cau&longs;a e&longs;t, quia <lb/>circulus in quo circumfertur, haud magnus <lb/>oculo videtur, ideo motus videtur: moueri <lb/>autem non cùm &longs;en&longs;im procedat, & mini­<lb/>mum &longs;it &longs;patium quod pertran&longs;ire cernitur, <lb/>& (vt clarius dicam) angulus quem facit &longs;in­<lb/>gulis momentis ob motum e&longs;t in&longs;en&longs;ilis: igi­<lb/>tur iuxta no&longs;tra &longs;uppo&longs;ita, quæ antea docui­<lb/>mus, Sol non videbitur moueri, nec vllum <lb/>aliud &longs;ydus eadem ratione. </s> |
| | |
| <s>Obiicies for&longs;an, <lb/>quòd luna &longs;i in terræ &longs;uperficie circumfera­<lb/>tur, celerrimè moueri videretur? </s> | <s>Obiicies for&longs;an, <lb/>quòd luna &longs;i in terræ &longs;uperficie circumfera­<lb/>tur, celerrimè moueri videretur? </s> |
| | |