Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.33 and 1.60

version 1.33, 2007/06/28 16:43:46 version 1.60, 2007/08/09 16:57:34
Line 72 
Line 72 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p> <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p> <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p>
 <pb/> <pb/>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p> <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p>
Line 100 
Line 100 
 <row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; rationes diluuntur quibus probat materi&aelig; prim&ecedil; con&longs;iderationem e&longs;&longs;e &longs;olius primi philo&longs;o-phi. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>73</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; rationes diluuntur quibus probat materi&aelig; prim&ecedil; con&longs;iderationem e&longs;&longs;e &longs;olius primi philo&longs;o-phi. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>73</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m form&aelig; naturales &longs;i non re, at cogitatione &longs;eparentur &agrave; materia, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>75</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m form&aelig; naturales &longs;i non re, at cogitatione &longs;eparentur &agrave; materia, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>75</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it materia &longs;en&longs;ilis, &amp; quemadmodum in naturali methodo accipienda. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>78</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it materia &longs;en&longs;ilis, &amp; quemadmodum in naturali methodo accipienda. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>78</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>80</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>80</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Compleat'ne materia &longs;en&longs;ilis definitionem naturalem vt pars e&longs;&longs;enti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>82</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Compleat'ne materia &longs;en&longs;ilis definitionem naturalem vt pars e&longs;&longs;enti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>82</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Cur &egrave; Mathematicis nonnull&aelig; naturales appellentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>87</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Cur &egrave; Mathematicis nonnull&aelig; naturales appellentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>87</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>De potestate eorum communium, qu&aelig; dicuntur ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>89</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>De potestate eorum communium, qu&aelig; dicuntur ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>89</cell></row>
Line 144 
Line 144 
 <row><cell><emph type="italics"/>Singul&aelig; dubitationes tolluntur de oppo&longs;itione &longs;ubstantiarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>180</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Singul&aelig; dubitationes tolluntur de oppo&longs;itione &longs;ubstantiarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>180</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>De natur&aelig; progre&longs;&longs;u vbi pote&longs;tas cum actu commutatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>181</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>De natur&aelig; progre&longs;&longs;u vbi pote&longs;tas cum actu commutatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>181</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Pro iis qui prima contraria in natura priuatiu&egrave; opponi defendunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>182</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Pro iis qui prima contraria in natura priuatiu&egrave; opponi defendunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>182</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam propri&egrave; generetur, &amp; quid alij cen&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>185</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam propri&egrave; generetur, &amp; quid alij cen&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>185</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne forma compo&longs;ito perfectior. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>187</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne forma compo&longs;ito perfectior. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>187</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Auctoris decretum in medio ponitur de eo quod propri&egrave; generetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>188</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Auctoris decretum in medio ponitur de eo quod propri&egrave; generetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>188</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quo pacto form&ecedil; producantur, &amp; vari&ecedil; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig; recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>190</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Quo pacto form&ecedil; producantur, &amp; vari&ecedil; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig; recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>190</cell></row>
Line 628 
Line 628 
 <row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;&longs;tio de ordine mundi, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi proponitur di&longs;putatio, &longs;it'ne Deus <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> men&longs;ura. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>975</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;&longs;tio de ordine mundi, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi proponitur di&longs;putatio, &longs;it'ne Deus <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> men&longs;ura. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>975</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Exquiritur, vnde natura &longs;umatur ratio men&longs;ur&aelig; qua rerum perfectionem metimur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>977</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Exquiritur, vnde natura &longs;umatur ratio men&longs;ur&aelig; qua rerum perfectionem metimur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>977</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum ratio men&longs;ur&aelig; congruat cum diuina &longs;ub&longs;tantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>979</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum ratio men&longs;ur&aelig; congruat cum diuina &longs;ub&longs;tantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>979</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam compo&longs;itionis genus men&longs;ur&aelig; &longs;upponatur, vbi multa de compo&longs;itione rationis, &amp; rei di&longs;&longs;e-runtur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>981</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam compo&longs;itionis genus men&longs;ur&aelig; &longs;upponatur, vbi multa de compo&longs;itione rationis, &amp; rei di&longs;&longs;e-runtur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>981</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam compo&longs;itionis genus pertineat ad mentes &agrave; materia &longs;olutas. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>983</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam compo&longs;itionis genus pertineat ad mentes &agrave; materia &longs;olutas. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>983</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Reuertimur ad explicationem ordinis vniuer&longs;i, ac de Idea nonnulla ponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>988</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Reuertimur ad explicationem ordinis vniuer&longs;i, ac de Idea nonnulla ponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>988</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis placita ab ideis abhorrere monstratur, &amp; diluuntur obiecta. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>989</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis placita ab ideis abhorrere monstratur, &amp; diluuntur obiecta. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>989</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Diligentius explicatur quis ordo rerum &longs;it in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>993</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Diligentius explicatur quis ordo rerum &longs;it in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>993</cell></row>
Line 711 
Line 711 
 <s>Pro&oelig;mium.</s></p> <s>Pro&oelig;mium.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>MOTVS initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. </s>                                                                <s>venari proxim&egrave; opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi&shy;<lb/>cile, &amp; multa de ip&longs;o volumina &agrave; Peripateticorum principe edita <lb/>re&longs;tantur, &amp; labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho&shy;<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="c&otilde;tuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;iue copia theo<lb/>rematum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas &amp; ob&longs;curitas: h&aelig;c omnia plan&egrave; <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;tabilis obtinens, quin potius indiuiduus qui&shy;<lb/>dam finis eius tantummod&ograve; extat; vt facillim&egrave; elabatur: tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, qu&aelig; naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam <expan abbr="caligi-n&etilde;">caligi&shy;<lb/>nem</expan> <expan abbr="offund&utilde;t">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admod&ugrave;m procliue &longs;it variari. <lb/></s>                                                                <s>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Nullum enim cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendeat motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. </s>                                                                <s>re&longs;picit. </s>                                                                <s>&longs;ingula ver&ograve; com&shy;<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, qu&aelig; dicamus; &longs;ed ea cert&egrave; plena &longs;alebrarum &amp; dubitationis; <lb/>ver&ugrave;m qu&aelig; pr&aelig;claram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="pr&aelig;be&atilde;t">pr&aelig;beant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus <lb/>audaci&aelig; forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, qu&agrave;m de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>. </s>                                                                <s>c&aelig;teros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrim&atilde;">pulcherrimam</expan>, &amp; <expan abbr="hone&longs;ti&longs;sim&atilde;">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="aren&atilde;">arenam</expan> de&longs;cenderunt; qu&aelig; &longs;emper apud nos potuere plurimum, &amp; ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>miris modis, &agrave; multis vit&aelig; <expan abbr="c&otilde;modis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;tim&atilde;tes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius mult&ograve; maxima pars e&longs;t qu&aelig; de motu ampli&longs;sima pr&aelig;mia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan>, qu&aelig; <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titut&atilde;">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, &amp; fouet, &amp; alioqui fluctuantem &longs;edat, &amp; mult&ograve; plus denique <lb/>delectat, qu&agrave;m laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> &amp; anxietas cur&aelig; deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/></s>                                                                <s> <s>MOTVS initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. </s>                                                                <s>venari proxim&egrave; opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi&shy;<lb/>cile, &amp; multa de ip&longs;o volumina &agrave; Peripateticorum principe edita <lb/>re&longs;tantur, &amp; labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho&shy;<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="c&otilde;tuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;iue copia theo<lb/>rematum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas &amp; ob&longs;curitas: h&aelig;c omnia plan&egrave; <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;tabilis obtinens, quin potius indiuiduus qui&shy;<lb/>dam finis eius tantummod&ograve; extat; vt facillim&egrave; elabatur: tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, qu&aelig; naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam <expan abbr="caligi-n&etilde;">caligi&shy;<lb/>nem</expan> <expan abbr="offund&utilde;t">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admod&ugrave;m procliue &longs;it variari. <lb/></s>                                                                <s>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Nullum enim cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendeat motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. </s>                                                                <s>re&longs;picit. </s>                                                                <s>&longs;ingula ver&ograve; com&shy;<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, qu&aelig; dicamus; &longs;ed ea cert&egrave; plena &longs;alebrarum &amp; dubitationis; <lb/>ver&ugrave;m qu&aelig; pr&aelig;claram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="pr&aelig;be&atilde;t">pr&aelig;beant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus <lb/>audaci&aelig; forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, qu&agrave;m de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>. </s>                                                                <s>c&aelig;teros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrim&atilde;">pulcherrimam</expan>, &amp; <expan abbr="hone&longs;ti&longs;sim&atilde;">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="aren&atilde;">arenam</expan> de&longs;cenderunt; qu&aelig; &longs;emper apud nos potuere plurimum, &amp; ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>miris modis, &agrave; multis vit&aelig; <expan abbr="c&otilde;modis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;tim&atilde;tes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius mult&ograve; maxima pars e&longs;t qu&aelig; de motu ampli&longs;sima pr&aelig;mia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan>, qu&aelig; <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titut&atilde;">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, &amp; fouet, &amp; alioqui fluctuantem &longs;edat, &amp; mult&ograve; plus denique <lb/>delectat, qu&agrave;m laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> &amp; anxietas cur&aelig; deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde qu&agrave;m &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, c&ugrave;m plan&egrave; informet <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem, qu&aelig; <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> genus, in quo fons ine&longs;t &amp; origo motus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>lati&longs;sim&egrave; patet, atque ade&ograve;, vt ni&longs;i aciem mentis acerrim&egrave; intendas, &longs;olum tibi, inter ea qu&aelig; &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinitus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, qu&agrave;m naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>certam <lb/>materi&aelig; &longs;ubiect&aelig; rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura&shy;<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. </s>                                                                <s>H&aelig;c quidem per <expan abbr="o&imacr;a">oina</expan> pertinet, qu&aelig; &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, &amp; <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, &amp; qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, &amp; in&longs;trumentum, vn&shy;<lb/>de &longs;upellex diuin&aelig; contemplationis expromatur. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio&shy;<lb/>nis in tractatione motus impenditur. </s>                                                                <s>Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe&shy;<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;cipiat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>explicando &longs;uam operam collocet. </s>                                                                <s>Magna enim prin&shy;<lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, im&ograve; ip&longs;um &longs;olidum to&shy;<lb/>tum pr&aelig;dicetur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. agendis, tum maxim&egrave; in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. </s>                                                                <s>veri&shy;<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, qu&aelig;'nam &amp; cuiu&longs;&shy;<lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatu&atilde;tur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. </s>                                                                <s>Sicut  <arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde qu&agrave;m &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, c&ugrave;m plan&egrave; informet <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem, qu&aelig; <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> genus, in quo fons ine&longs;t &amp; origo motus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>lati&longs;sim&egrave; patet, atque ade&ograve;, vt ni&longs;i aciem mentis acerrim&egrave; intendas, &longs;olum tibi, inter ea qu&aelig; &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinitus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, qu&agrave;m naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>certam <lb/>materi&aelig; &longs;ubiect&aelig; rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura&shy;<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. </s>                                                                <s>H&aelig;c quidem per <expan abbr="o&imacr;a">omnia</expan> pertinet, qu&aelig; &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, &amp; <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, &amp; qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, &amp; in&longs;trumentum, vn&shy;<lb/>de &longs;upellex diuin&aelig; contemplationis expromatur. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio&shy;<lb/>nis in tractatione motus impenditur. </s>                                                                <s>Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe&shy;<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;cipiat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>explicando &longs;uam operam collocet. </s>                                                                <s>Magna enim prin&shy;<lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, im&ograve; ip&longs;um &longs;olidum to&shy;<lb/>tum pr&aelig;dicetur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. agendis, tum maxim&egrave; in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. </s>                                                                <s>veri&shy;<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, qu&aelig;'nam &amp; cuiu&longs;&shy;<lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatu&atilde;tur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. </s>                                                                <s>Sicut
 <pb pagenum="2"/>ergo fundamentis rect&egrave; con&longs;titutis, reliqua omnia qu&aelig; &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere &amp; per&shy;<lb/> <pb pagenum="2"/>ergo fundamentis rect&egrave; con&longs;titutis, reliqua omnia qu&aelig; &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere &amp; per&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target>petu&ograve; durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breui corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin&shy;<lb/>cipiis, &amp; fundamentis cogitare oportet. </s>                                                                <s>Exigua &longs;an&egrave; principia &longs;unt; at ver&ograve; maxim&egrave; pollent. <lb/></s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo mal&egrave; fundatis, demum longi&longs;sim&egrave; aberremus &agrave; vero. <lb/></s>                                                                <s>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. </s>                                                                <s>atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu&shy;<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;entiunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t qu&agrave;m de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris euidi&longs;simus ille po&euml;ta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s></p> <arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target>petu&ograve; durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breui corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin&shy;<lb/>cipiis, &amp; fundamentis cogitare oportet. </s>                                                                <s>Exigua &longs;an&egrave; principia &longs;unt; at ver&ograve; maxim&egrave; pollent. <lb/></s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo mal&egrave; fundatis, demum longi&longs;sim&egrave; aberremus &agrave; vero. <lb/></s>                                                                <s>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. </s>                                                                <s>atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu&shy;<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;entiunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t qu&agrave;m de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris euidi&longs;simus ille po&euml;ta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 1033 
Line 1033 
 <arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia c&aelig;tera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia c&aelig;tera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>t&ograve; interius; efficiens externum e&longs;&longs;et, &amp; &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia remotum. </s>                                                                <s>Re&longs;tat vnus motus qui com&shy;<lb/>plectitur <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> &amp; interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> &agrave; fine in natura <expan abbr="n&utilde;cupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>t&ograve; interius; efficiens externum e&longs;&longs;et, &amp; &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia remotum. </s>                                                                <s>Re&longs;tat vnus motus qui com&shy;<lb/>plectitur <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> &amp; interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> &agrave; fine in natura <expan abbr="n&utilde;cupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. </s>                                                                <s>tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. </s>                                                                <s>tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, &agrave; fine. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non &agrave; fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, pr&aelig;ci&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, &agrave; fine. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non &agrave; fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, pr&aelig;ci&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>pu&egrave; propter Auerro&euml;m qui lib. 4. Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo&shy;<lb/>co, vt pot&egrave; &egrave; 2. Phy&longs;. repetitam cui plurimum tribuit. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; talis e&longs;t. </s>                                                                <s>Motum &longs;umere no&shy;<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. </s>                                                                <s>Sed motus in arte cum genere efficientis conue&shy;<lb/>nit magis. </s>                                                                <s>Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. </s>                                                                <s>Nunc explicandum e&longs;t, quem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>pu&egrave; propter Auerro&euml;m qui lib. 4. Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo&shy;<lb/>co, vt pot&egrave; &egrave; 2. Phy&longs;. repetitam cui plurimum tribuit. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; talis e&longs;t. </s>                                                                <s>Motum &longs;umere no&shy;<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. </s>                                                                <s>Sed motus in arte cum genere efficientis conue&shy;<lb/>nit magis. </s>                                                                <s>Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. </s>                                                                <s>Nunc explicandum e&longs;t, quem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius qu&agrave;m materi&aelig;, &longs;eu form&aelig; conueniat: quand&ograve; <lb/>terminetur forma, &amp; ab ea tanquam <expan abbr="c&otilde;plemento">complemento</expan> contineatur &amp; materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>per&shy;<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente ver&ograve; &longs;egregetur. </s>                                                                <s>&amp; videndum quid verba &longs;onent Auerrois. <lb/></s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> eius differenti&aelig; &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. </s>                                                                <s>etenim <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ait id ab Auerro&euml; non fui&longs;&longs;e ver&egrave; a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio &amp; &aelig;dificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene&shy;<lb/>ris cum medico &amp; &aelig;dificatore? </s>                                                                <s>&longs;iquidem medicus &amp; &aelig;dificator, &longs;eu medicina &amp; ars &aelig;dificandi <lb/>&longs;int habitus: medicatio ver&ograve; &amp; &aelig;dificatio &longs;int pa&longs;siones (&amp; h&icirc;c etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen&shy;<lb/>tem eam qu&aelig; ab imperfecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus qu&aelig; ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. </s>                                                                <s>proptere&agrave; &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerro&euml;m, aut &longs;altem ita videri. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to id. <lb/></s>                                                                <s>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. </s>                                                                <s>Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem  <arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius qu&agrave;m materi&aelig;, &longs;eu form&aelig; conueniat: quand&ograve; <lb/>terminetur forma, &amp; ab ea tanquam <expan abbr="c&otilde;plemento">complemento</expan> contineatur &amp; materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>per&shy;<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente ver&ograve; &longs;egregetur. </s>                                                                <s>&amp; videndum quid verba &longs;onent Auerrois. <lb/></s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> eius differenti&aelig; &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. </s>                                                                <s>etenim <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ait id ab Auerro&euml; non fui&longs;&longs;e ver&egrave; a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio &amp; &aelig;dificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene&shy;<lb/>ris cum medico &amp; &aelig;dificatore? </s>                                                                <s>&longs;iquidem medicus &amp; &aelig;dificator, &longs;eu medicina &amp; ars &aelig;dificandi <lb/>&longs;int habitus: medicatio ver&ograve; &amp; &aelig;dificatio &longs;int pa&longs;siones (&amp; h&icirc;c etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen&shy;<lb/>tem eam qu&aelig; ab imperfecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus qu&aelig; ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. </s>                                                                <s>proptere&agrave; &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerro&euml;m, aut &longs;altem ita videri. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to id. <lb/></s>                                                                <s>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. </s>                                                                <s>Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem
 <pb pagenum="13"/> <pb pagenum="13"/>
Line 1693 
Line 1693 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg291"></margin.target>a 3. de An.</s></p> <s><margin.target id="marg291"></margin.target>a 3. de An.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg292"></margin.target>b Gal. lib. <lb/></s>                                                                <s>de <expan abbr="d&rtilde;">drm</expan> pul.</s></p> <s><margin.target id="marg292"></margin.target>b Gal. lib. <lb/></s>                                                                <s>de <expan abbr="d&rtilde;">differentia</expan> pul.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg293"></margin.target>c 2. Phy&longs;.</s></p> <s><margin.target id="marg293"></margin.target>c 2. Phy&longs;.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 2403 
Line 2403 
 <arrow.to.target n="marg503"></arrow.to.target><lb/>&longs;uppeteret; &amp; ab Alexandro de&longs;ignationes illas p&longs;eudographos habitas. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Nec id prohiberet, <lb/> <arrow.to.target n="marg503"></arrow.to.target><lb/>&longs;uppeteret; &amp; ab Alexandro de&longs;ignationes illas p&longs;eudographos habitas. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Nec id prohiberet, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg504"></arrow.to.target><lb/>quominus e&longs;&longs;et alia &longs;cientia ad quam earum rerum tractatio pertineret, tamet&longs;i pauc&aelig; forent, <lb/>quia &longs;cienti&aelig; non ex rerum magnitudine, &longs;ed fine, v&longs;u, &amp; modo di&longs;tinguuntur: nec tollit quomi&shy;<lb/>nus &longs;it ars ludendi &longs;cacchis &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparata, quamuis paucis admodum verbis <expan abbr="c&otilde;prehendatur">comprehendatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg504"></arrow.to.target><lb/>quominus e&longs;&longs;et alia &longs;cientia ad quam earum rerum tractatio pertineret, tamet&longs;i pauc&aelig; forent, <lb/>quia &longs;cienti&aelig; non ex rerum magnitudine, &longs;ed fine, v&longs;u, &amp; modo di&longs;tinguuntur: nec tollit quomi&shy;<lb/>nus &longs;it ars ludendi &longs;cacchis &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparata, quamuis paucis admodum verbis <expan abbr="c&otilde;prehendatur">comprehendatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg505"></arrow.to.target><lb/>Sed hoc mi&longs;&longs;o &longs;pectemus argumenta oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Profect&ograve; ni&longs;i &longs;it aliqua &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata, ne&longs;cio <lb/>futura'ne &longs;it aliqua &longs;cientia de communibus rei naturali &amp; mathematic&aelig;, quia reip&longs;a eadem e&longs;t <lb/>magnitudo naturalis: nec vlla communis &longs;cientia nece&longs;&longs;aria foret. </s>                                                                <s>Ac &longs;i rect&egrave; rem animaduertas, <lb/>omnis tran&longs;cendentia (&longs;ic enim notionem nouam nouo nomine appellare mihi liceat) na&longs;citur <lb/>ex affinitate &amp; pendentia qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantias naturales &amp; &longs;eparatas intercedit. </s>                                                                <s>his ergo &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis de medio &longs;ublatis pendentia, &amp; &longs;ubinde tran&longs;cendentis ratio tolleretur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d &longs;iqua fo&shy;<lb/>ret &longs;cientia de tra&longs;cendentibus illis e&longs;&longs;et natura po&longs;terior, vt o&longs;tendemus qua de illorum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur, aut ad &longs;ummum prior &longs;ecundum rationem. </s>                                                                <s>itaque adhuc phy&longs;ica &amp; origine &amp; natura an&shy;<lb/>teiret. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; non e&longs;&longs;ent; nec philo&longs;ophia diuina; prima omnium foret na&shy;<lb/>turalis. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; c&ugrave;m ex notis nobis, &amp; natura &longs;imul efficiant id quod cupiunt, &longs;ic c&ecedil;teris <lb/>demon&longs;trationis per&longs;picuitate pr&aelig;ponentur, nam vis rerum quas ip&longs;&aelig; tractant, non e&longs;t <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <lb/>nobilis; quippe qu&ograve;d &longs;int accidentia, ide&longs;t habeat rationem &longs;ub&longs;tanti&aelig; quatenus &longs;ubiicitur, &amp; de&shy;<lb/>terminatur quanto; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;iderentur long&egrave; &longs;ecus atque in natura exi&longs;tant; v&longs;que ade&ograve; vt non&shy;<lb/>nullis non natur&aelig;, &longs;ed mentis opera e&longs;&longs;e credatur. </s>                                                                <s>Attamen nonnullarum rerum ingenium tale  <arrow.to.target n="marg505"></arrow.to.target><lb/>Sed hoc mi&longs;&longs;o &longs;pectemus argumenta oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Profect&ograve; ni&longs;i &longs;it aliqua &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata, ne&longs;cio <lb/>futura'ne &longs;it aliqua &longs;cientia de communibus rei naturali &amp; mathematic&aelig;, quia reip&longs;a eadem e&longs;t <lb/>magnitudo naturalis: nec vlla communis &longs;cientia nece&longs;&longs;aria foret. </s>                                                                <s>Ac &longs;i rect&egrave; rem animaduertas, <lb/>omnis tran&longs;cendentia (&longs;ic enim notionem nouam nouo nomine appellare mihi liceat) na&longs;citur <lb/>ex affinitate &amp; pendentia qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantias naturales &amp; &longs;eparatas intercedit. </s>                                                                <s>his ergo &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis de medio &longs;ublatis pendentia, &amp; &longs;ubinde tran&longs;cendentis ratio tolleretur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d &longs;iqua fo&shy;<lb/>ret &longs;cientia de tra&longs;cendentibus illis e&longs;&longs;et natura po&longs;terior, vt o&longs;tendemus qua de illorum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur, aut ad &longs;ummum prior &longs;ecundum rationem. </s>                                                                <s>itaque adhuc phy&longs;ica &amp; origine &amp; natura an&shy;<lb/>teiret. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; non e&longs;&longs;ent; nec philo&longs;ophia diuina; prima omnium foret na&shy;<lb/>turalis. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; c&ugrave;m ex notis nobis, &amp; natura &longs;imul efficiant id quod cupiunt, &longs;ic c&ecedil;teris <lb/>demon&longs;trationis per&longs;picuitate pr&aelig;ponentur, nam vis rerum quas ip&longs;&aelig; tractant, non e&longs;t <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <lb/>nobilis; quippe qu&ograve;d &longs;int accidentia, ide&longs;t habeat rationem &longs;ub&longs;tanti&aelig; quatenus &longs;ubiicitur, &amp; de&shy;<lb/>terminatur quanto; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;iderentur long&egrave; &longs;ecus atque in natura exi&longs;tant; v&longs;que ade&ograve; vt non&shy;<lb/>nullis non natur&aelig;, &longs;ed mentis opera e&longs;&longs;e credatur. </s>                                                                <s>Attamen nonnullarum rerum ingenium tale
  <pb pagenum="55"/>
  <arrow.to.target n="marg505a"></arrow.to.target>
  e&longs;&longs;e comperimus, vt ad certam materiam &longs;e&longs;e non applicent, neque motum con&longs;equantur.</s>
  <s>quia <lb/>tamen in natura quicquid e&longs;t, cum motu exi&longs;tet;</s>
  <s>opus e&longs;t ab&longs;tractione, cuius beneficio quantum <lb/>motu non comprehen&longs;o in eo munere contemplamur;</s>
  <s>&amp; c&ugrave;m talis &longs;it earum natura, nihil ab&longs;urd&shy;<lb/>di exoritur.</s>
  <s>Qu&ograve;d item confirmatur, qu&ograve;d mens in omni habitu verum dicit; </s>
  <s>atqui verum e&longs;t <lb/>ex eo, qu&ograve;d res ita e&longs;t. </s>
  <s>Huc accedit, quod Ari&longs;toteles di&longs;tinguit &longs;cientias non ex ratione <expan abbr="notion&utilde;">notionum</expan>, <arrow.to.target n="marg505b"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed entium.</s>
  <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> C&ecedil;ter&ugrave;m &amp; mathematic&aelig; gradus habent: quando ea qu&aelig; con&longs;iderat quantum <lb/>di&longs;cretum certior e&longs;t qu&agrave;m ea qu&aelig; tractat continuum, c&ugrave;m &longs;uperet per&longs;picuitate demon&longs;tratio&shy;<lb/>nis, &amp; &longs;implicitate &longs;ubiecti. </s>
  <s>nam quantum continuum, c&ugrave;m &longs;e habet ad di&longs;cretum vt includens po&longs;i&shy;<lb/>tionem, punctus enim e&longs;t vnitas cum po&longs;itione.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Et multo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;t A&longs;trologia; quippe <arrow.to.target n="marg505c"></arrow.to.target> <lb/>qu&ograve;d &longs;ola &egrave; mathimaticis de &longs;ub&longs;tantia atque illa quidem perpetua &amp; cau&longs;&longs;as inuariabilis ha&shy;<lb/>bente differat. </s>
  <s><expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> &longs;it omnium maxime affinis prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;. </s>
  <s>Sed quantum pertinet <lb/> ad id no&longs;cendum vtra &longs;it origine prior arithmetica an geometria, cadere po&longs;sit in qu&aelig;&longs;tionem, <lb/>propterea qu&ograve;d dubium e&longs;t, &longs;it'ne numerus an magnitudo prior. </s>
  <s>exi&longs;timabit enim qui&longs;piam ma&shy;<lb/>gnitudinem numero priorem e&longs;&longs;e, &longs;iquidem &egrave; continui &longs;ectione numerus oriatur; </s>
  <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>&amp; tamen <arrow.to.target n="marg505d"></arrow.to.target><lb/>geometriam doceat Ari&longs;toteles e&longs;&longs;e arithmetica po&longs;teriorem, quia minus &longs;implicia tractet, &amp; ea <lb/><arrow.to.target n="marg505e"></arrow.to.target> qu&aelig; po&longs;itionem habent. </s>
  <s><expan abbr="Idem&qgrave;.">Idemque</expan> pr&aelig;terea docet po&longs;teriorem e&longs;&longs;e habitum illum qui res ex ap&shy;<lb/>po&longs;itione con&longs;iderat, eo qui illas citra appo&longs;itionem &longs;pectat. </s>
  <s>C&ugrave;m ergo geometria &longs;it cum appo&shy;<lb/>&longs;itione non item arithmetica, planum e&longs;t qu&ograve; geometria po&longs;terior e&longs;t arithmetica.</s>
  <s>Mihi tamen <lb/>placet ex rei natura magnitudinem numero priorem e&longs;&longs;e; </s>
  <s>&amp; quamuis appo&longs;itio geometri&aelig; tri&shy;<lb/>buatur, e&longs;t illa appo&longs;itio &longs;ecundum rationem, potius qu&agrave;m &longs;ecundum rem. </s>
  <s>e&longs;t vero appo&longs;itio &longs;e&shy;<lb/>cundum rem, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/>ubi quid priori accedat, &longs;ine quo prius exi&longs;tere pote&longs;t; </s>
  <s>at quod accedit, non &longs;ine <arrow.to.target n="marg505f"></arrow.to.target><lb/>illo, vt accidens &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperveniat, qu&ograve; &longs;ub&longs;tantia &longs;ine accidente illo con&longs;eruatur; </s>
  <s>&longs;ine <lb/>&longs;ub&longs;tantia tamen accidens non exi&longs;tet; </s>
  <s>&longs;ecundum rationem ver&ograve;, &longs;iquod in alio exi&longs;tet, &longs;ine illo <lb/>cogitetur, in quo e&longs;t; </s>
  <s>p&ograve;&longs;t ad illud idem applicetur, &longs;ine quo non exi&longs;tet, velut albedo qu&aelig; e&longs;t in <lb/>homine, non exi&longs;tet &longs;ine homine, verumtamen &longs;ine homine cogitatur. </s>
  <s>&longs;i prius &longs;ine homine, p&ograve;&longs;t <lb/>in homine cogitetur, ea e&longs;t appo&longs;itio &longs;ecundum rationem; </s>
  <s> hic quod &longs;ecundum rationem prius <lb/>e&longs;t, non nece&longs;&longs;ari&ograve; prius e&longs;t &longs;ecundum naturam. </s>
  <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Geometer igitur, &amp; Arithmeticus ita &longs;e habent, <lb/>vt Geometer addat numero po&longs;itionem, ea ver&ograve; additio &longs;fit ope mentis, quia quantum &longs;ine po&longs;i&shy;<arrow.to.target n="marg505g"></arrow.to.target><lb/>tione concipitur. </s>
  <s>Itaque ex eo qu&ograve;d prior &longs;it &longs;ecundum rationem, non efficitur arithmeticen e&longs;&longs;e <lb/>natura priorem, quinimm&ograve; c&ugrave;m habitus &longs;it priuatione prior natura; numerus autem videatur <lb/><arrow.to.target n="marg505h"></arrow.to.target>e&longs;&longs;e priuatio continui, magnitudo prior erit natura, qu&agrave;m numerus. </s>
  <s>Con&longs;imili di&longs;tinctione de&shy;<lb/>fendi poterit, mathematicen e&longs;&longs;e priorem naturali: quand&ograve; naturalis materiam quanto apponit, <lb/>&longs;ine qua con&longs;ideratur &agrave; mathematico: prior enim &longs;ecundum rationem erit mathematica, licet <lb/>natura po&longs;terior. </s>
  <s>Ex his qu&aelig; dicta &longs;unt, facil&egrave; apparet ordo qui inter habitus contemplantes in&shy;<lb/>tercedit.</s>
  <s>Nam &longs;i &longs;cienti&aelig; pr&aelig;&longs;tantiam ex &longs;ubiecti nobilitate metiamur, &amp; ex ordine cau&longs;&longs;arum. </s>
  <s>Diuin&aelig; philo&longs;ophi&aelig; prim&aelig; dabuntur; &longs;ecund&aelig; naturali; terti&aelig; mathematic&aelig; </s>
  <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/>Videntur ver&ograve; <lb/><arrow.to.target n="marg505i"></arrow.to.target><lb/>Gr&ecedil;ci, Ammonius, Philoponus, Simplicius, Olympiodorus, &amp; po&longs;t hos Albertus medias collo&shy;<lb/>ca&longs;&longs;e mathematicas inter naturalem &amp; diuinam; qua&longs;i via qu&aelig;dam &longs;it quam tran&longs;eat mens, dum <lb/> &agrave; naturalibus qu&aelig; materia con&longs;tant, ad illa a&longs;pirat qu&aelig; pror&longs;us &agrave; materia &longs;eiuncta &longs;unt. </s>
  <s>etenim mathimatica media &longs;unt, quia per &longs;e &longs;unt in materia, ver&ugrave;m &longs;ine illa cogitari queunt; </s>
  <s><expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> <lb/><foreign lang="greek">a)fh|rhmena</foreign> dicuntur &amp; <foreign lang="greek">e)c a)faire/sews</foreign>, cum diuina, <foreign lang="greek">xwrista\</foreign>, &longs;eu <foreign lang="greek">kexwrisme/na</foreign> vocentur.</s>
  <s>tamet&longs;i nonnunquam voces i&longs;t&aelig; permi&longs;centur.</s>
  <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/>Sicut ergo natura ab extremo perueniat ad extre&shy;<arrow.to.target n="marg505j"></arrow.to.target><lb/>mum per media; &longs;ic &amp; mentem no&longs;tram facere voluerunt. </s>
  <s>&amp; plan&egrave; ita per&longs;uadet v&longs;us. </s>
  <s>Nam &longs;i&shy;<lb/>cut ij qui fuere diutius in tenebris &amp; compedibus facil&egrave; &longs;upplantantur <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/>&amp; c&ecedil;cutiunt, &longs;i in lucem <arrow.to.target n="marg505k"></arrow.to.target><lb/><arrow.to.target n="marg505l"></arrow.to.target>illic&ograve; prodire &amp; ambulare cogantur, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> leuiorem motum <expan abbr="lumen&qgrave;.">lumenque</expan> debilius requirunt, vt <lb/> paullatim mouendo <expan abbr="videndo&qgrave;.">videndoque</expan> a&longs;&longs;ue&longs;cant: </s>
  <s>&longs;ic mens no&longs;tra in rebus materiatis occupata, &longs;i in di&shy;<lb/>uinam philosophiam &longs;ubita feratur, facil&egrave; offu&longs;catur, &amp; &agrave; comprehensione illius aberrat. </s>
  <s> Itaque <lb/>opus fuit, vt per mathematica tran&longs;iret, &amp; rerum ab&longs;tractarum contemplationi paullatim in&longs;ue&shy;<lb/>&longs;ceret, &longs;icut enim oculus noctu&aelig; &agrave; &longs;plendore &longs;olis afficitur;</s>
  <s>&longs;ic quoque mens no&longs;tra &agrave; lumine di&shy;<lb/>uinio obc&ecedil;catur. </s>
  <s>Sed dicam, quod ego de hoc ordine &longs;entio.</s>
  <s>is nunqu&agrave;m ab Ari&longs;totele animad&shy;<lb/>uer&longs;us e&longs;t, &longs;ed aut ordinem ip&longs;e natur&aelig;, aut doctrin&ecedil; approbauit.</s>
  <s>Neque hic progre&longs;&longs;us congruit <lb/>cum placitis Ari&longs;totelis, aut Platonis. </s>
  <s>(&longs;i modo antedictum ordinem ad doctrin&aelig; ordinem referre <lb/> placeat, ut faciendum videtur.)</s>
  <s>&longs;iquidem Ari&longs;toteles con&longs;tituit mathematicen in primo gradu <lb/>certitudinis, <expan abbr="eam&qgrave;.">eamque</expan> ita facilem, ut &agrave; pueris <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> etiam optim&egrave; di&longs;catur. </s>
  <s>Neque repugnat huic &longs;enten&shy;<arrow.to.target n="marg505m"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; Plato, &longs;i <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> e&longs;t id qu&ograve;d in gymna&longs;ij foribus in&longs;criptum fuerit.</s>
  <s><foreign lang="greek">mhdeis a)gewme/trhios ei)de/tw</foreign> ide&longs;t nullus geometri&aelig; ne&longs;cius ingrediatur. </s>
  <s>qu&ograve; factum e&longs;t etiam, vt vbicunque res ob&longs;curior ex&shy;<lb/>plananda fuerit, ab vtroque exemplis mathematicis illu&longs;tretur. </s>
  <s>Et Ari&longs;toteles ip&longs;e in &longs;uis in&longs;titu&shy;<lb/>tionibus ciuilibus <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> iubeat pueris, vt &longs;e in mathematicis exerceant. </s>
  <s>non ita iudicat de naturalibus <arrow.to.target n="marg505n"></arrow.to.target><lb/> aut moralibus, quando maximum requirant v&longs;um qui &longs;ine longiore tempore non pote&longs;t haberi.</s>
  <pb pagenum="56"/>
  <s>Secund&ograve; loco di&longs;cetur philosophia naturalis. </s>
  <s>ab hac conuertemus nos ad diuinam qu&aelig; ideo po&longs;t <arrow.to.target n="marg505o"></arrow.to.target><lb/>naturalia vocata e&longs;t, &longs;ic ordini doctrin&aelig; con&longs;uletur. </s>
  <s>Nec media mathematica de&longs;iderabitur: c&ugrave;m <lb/> ex motu ip&longs;o diuin&aelig; &longs;ubstanti&aelig; note&longs;cant, vt &longs;uo loco videbimus. </s>
  <s>Nec vllus ordo natur&aelig; apud <lb/>Ari&longs;totelem ob&longs;seruetur, pr&aelig;terquam qu&ograve;d mathematic&ecedil; natura po&longs;teriores &longs;int naturalibus, vt&shy;<lb/>pot&egrave;, qui in veteres inuehatur qui mathematica madia fecerint inter res naturales &amp; diuinas, nec <lb/>de ordine doctrin&aelig; loquerentur, &longs;ed natur&aelig;;</s>
  <s>c&ugrave;m ip&longs;i mathematica rerum naturalium principia <lb/>con&longs;tituerint. </s>
  <s>Verumenimver&ograve; &longs;iquis curio&longs;ior accurat&egrave; &longs;ibi velit explicari ordinem qui e&longs;t inter <lb/>contemplantes habitus &amp; c&ecedil;terois ijs qu&aelig; &longs;upra dicta &longs;unt de pr&aelig;&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;templationis">contemplationis</expan>, h&aelig;c &longs;ub&shy;<lb/>&longs;cribat. </s>
  <s>ordinem hunc &agrave; pluribus initijs duci po&longs;&longs;e: etenim, aut inter has facultates exi&longs;tit, qu&agrave; <lb/>methodi &longs;unt, &amp; docentur, aut quia &longs;unt habitus. </s>
  <s>Rur&longs;us aut e&longs;t ordo doctrin&aelig;, aut natur&aelig;; at&shy;<lb/>que hic quidem originis, vel perfectionis. </s>
  <s>Et &longs;an&egrave; quatenus methodi &longs;unt, nullis legibus &longs;ubiici <lb/>videntur, &longs;i dialecticen excipias, h&aelig;c enim methodus omnibus anteponenda e&longs;t, vt &longs;upr&agrave; docui&shy;<lb/>mus. </s>
  <s>De ordine perfectionis, nihil addam. </s>
  <s>&longs;ed monebo &longs;ol&ugrave;m, origine pr&aelig;cedere contemplan&shy;<lb/>tibus c&ecedil;teras facultates. </s>
  <s>Nam repertis nece&longs;&longs;ariis philo&longs;ophari c&oelig;tum e&longs;t. </s>
  <s>h&aelig;c ver&ograve; ab artibus <lb/>&longs;ubmini&longs;trantur.</s>
  <s>&amp; h&aelig; prius qu&agrave;m mores excult&aelig; &longs;unt. </s>
  <s>Proinde cecinit Phocylides. </s><lb/>
  <lb/>
  <s><foreign lang="greek">*dei= zhtei=n bio th/n a)rethn de o(tan bios ei=h</foreign></s><lb/>
  <s>Victus qu&aelig;rendus; virtus c&ugrave;m &longs;uppetit ip&longs;e.<arrow.to.target n="marg505p"></arrow.to.target><lb/></s>
  <s>Sed neque illud pr&aelig;termittendum quod &agrave; Simplicio primum, t&ugrave;m deinde ab Auerroe memo&shy;<lb/>ri&aelig; commendatum e&longs;t: &longs;i rerum naturam per&longs;pexerimus, quod e&longs;t contemplari, nos etiam nece&longs;&shy;<lb/>&longs;ari&ograve; fore &longs;tudio&longs;os ex quo efficitur, ordine quoque t&ugrave;m natur&aelig;, t&ugrave;m doctrin&aelig; antecedere con&shy;<lb/>templantes, &amp; poti&longs;sim&egrave; naturalem de qua ibi &longs;ermonem faciunt illi auctores. </s>
  <s>Equidem, noui ha&shy;<lb/>bitus ex actibus fieri frequentatis, idque per &longs;e: dabo igitur eam rerum notitiam per accidens &amp; <lb/><foreign lang="greek">kataxrhstikw=s</foreign> ad propagationem virtutis iuuare; </s>
  <s>quatenus cogno&longs;ceret mores cum natur&aelig; or&shy;<lb/>dine congruere. </s>
  <s>Neque ver&ograve; te in &longs;chola Peripatetica velim &longs;ic vtilitatem illam accipere, qua&longs;i <lb/>vnu&longs;qui&longs;que bonus &longs;it in eo cuius e&longs;t &longs;ciens, vt Socrates opinatur, omnemque virtutem &longs;cientia <lb/>comparari; </s>
  <s>ex quo dictum e&longs;t, omnem ignarum e&longs;&longs;e malum; &amp; tanti viri admonitu &longs;criptum illud <lb/>Homine imperito nunquam quicquam iniu&longs;tius. </s>
  <s>qu&ograve; in eo di&longs;&longs;entit virtus &agrave; &longs;cientia; </s>
  <s>&longs;iquidem <lb/>vbi &longs;cientia teneatur, &longs;cientem facit. </s>
  <s>at quicunque nouit quid &longs;it virtus; non idcirco virtutem ha&shy;<lb/>bet: Sed virtus &amp; mos a&longs;&longs;uetudine parantur. </s>
  <s>nam quia ben&egrave; agimus euadimus boni. </s>
  <s>Atque h&aelig;c <lb/> de ordine contemplantium pr&aelig;cipu&egrave; naturalis ad reliquas abund&egrave; dicta forent, ni&longs;i nos ad &longs;e re&shy;<lb/>uocarent aliqua qu&aelig; &agrave; iunioribus de conditione mathematicarum tractata accepimus.<arrow.to.target n="marg505q"></arrow.to.target><lb/></s></p>
  <p type="head">
  <s><emph type="italics"/>Iure'ne Mathematic&aelig; ex ordine &longs;cientiarum expugungantur. </s>
  <s>Cap. XI.<emph.end type="italics"/></s></p>
  <p type="main">
  <s>ERGO hoc loco vim mathematicarum exploremus; &amp; doceamus quemadmodum mathe&shy;<lb/>matic&aelig; &longs;int &longs;cienti&aelig; &longs;ecus &agrave;c fecerint veteres de quibus meminit Ari&longs;toteles, &amp; aliqui &egrave; no&shy;<lb/>&longs;tris qui in eas acerrim&egrave; inuecti &longs;unt. </s>
  <s>Nanque nouimus antiquos in in&longs;trumentorum &amp; adiuuan&shy;<lb/>tium genere colloca&longs;&longs;e mathimaticas. </s>
  <s>&longs;iquidem Socrates per&longs;uadeat Arithmeticen, <expan abbr="Geometri&atilde;">Geometriam</expan> <lb/>A&longs;tronomiam, Mu&longs;icam, Dialecticam, vtiles e&longs;&longs;e quidem ad &longs;apientiam cape&longs;&longs;endam, &longs;apienti&aelig; <lb/>ver&ograve; nomine, &longs;eu &longs;cienti&aelig; non e&longs;&longs;e dignas; </s>
  <s>&amp; de cuntis es pronuntiant, &longs;icut illa &longs;olutio <expan abbr="conuer&longs;io&qgrave;.">conuer&shy;<lb/>&longs;ioque</expan> ab vmbris &amp; ex antro ad &longs;imulachra, <expan abbr="&longs;olis&qgrave;">&longs;olisque</expan> lumen, ibique animalium &amp; plantarum in&longs;pe&shy;<lb/>ctio <expan abbr="&longs;olis&qgrave;">&longs;olisque</expan> &amp; &longs;iderum in aqua propter imbecillitatem oculorum obtuts, ip&longs;um quod on corpo&shy;<lb/>ribus e&longs;t clari&longs;simum, ad id conuertunt quod e&longs;t in corporea <expan abbr="vi&longs;ili&qgrave;.">vi&longs;ilique</expan> regione omnium fulgenti&longs;&amp;<lb/>&longs;imum; </s>
  <s>&longs;ic omnium &longs;upradictum artium &longs;tudium deducit animum per vmbras non &longs;imula&shy;<lb/>chrorum, &longs;ed eorum potius qu&aelig; ver&egrave; &longs;unt, <expan abbr="facit&qgrave;.">facitque</expan> vt eas iudicemus apparentes ad aliud quod&shy;<arrow.to.target n="marg505r"></arrow.to.target><lb/>dam lumen tanquam ad &longs;olem, <expan abbr="habet&qgrave;">habetque</expan> vim extollendi id quod e&longs;t in animo pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum, <lb/>ad cotemplationem eius quod in ordine rerum optimum e&longs;t. </s>
  <s>Itaque veluti mini&longs;tr&aelig; &longs;unt ma&shy;<lb/>thematic&ecedil;, nec honore dign&aelig;, &amp; habit&aelig; <foreign lang="greek">propaidei/a</foreign>, ide&longs;t, apparatus quidam ad alias di&longs;ci<lb/><arrow.to.target n="marg505s"></arrow.to.target>plinas. </s>
  <s>ob eamque poti&longs;sim&egrave; cau&longs;&longs;am, qu&ograve;d de bono mentionem facere non videntur. </s>
  <s>Etenim <lb/>omne bonum e&longs;t finis, is ver&ograve; cuiu&longs;dam actus e&longs;t. </s>
  <s>Omnis ver&ograve; actus e&longs;t cum motu. </s>
  <s>Mathematic&ecedil; <lb/><arrow.to.target n="marg505t"></arrow.to.target>autem motum non re&longs;piciunt. </s>
  <s>H&aelig;c no&longs;tri addunt. </s>
  <s>Omnem &longs;ientiam ex propriis effici: propria <lb/> ver&ograve; &longs;unt nece&longs;&longs;aria qu&aelig; quatenus ip&longs;um &amp; per &longs;e in&longs;unt. </s>
  <s>Atqui talia principia mathematic%aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>habent. </s>
  <s>Qu&ograve; enim triangulus contineat duos rectos ex angulo externo demon&longs;trant qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>e&longs;t accidens; quand&ograve; &longs;ine ip&longs;o &amp; cogitari &amp; exi&longs;tere pote&longs;t triangulum. </s>
  <s>Pr&aelig;tere&agrave; probant ex his <lb/> qu&aelig; communia &longs;unt, vtpot&egrave;. </s>
  <s>ex eo quod omne totum &longs;ua parte maius e&longs;t, &amp; qu&ograve;d &longs;i ab &aelig;quis <lb/> &aelig;qua tollantur, ea qu&aelig; &longs;uper&longs;unt &aelig;qua &longs;unt. </s>
  <s>T&ugrave;m etiam medium non e&longs;t ratio formalis conclu&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg505u"></arrow.to.target>&longs;ionis; quia vna <expan abbr="eadem&qgrave;.">eademque</expan> cau&longs;&longs;a plurimum effectuum e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s>
  <s>Deinde nullum cau&longs;&longs;&aelig; genus ac&shy;<lb/>cipit. </s>
  <s>manife&longs;te enim finem <expan abbr="efficiens&qgrave;.">efficiensque</expan> repuit. </s>
  <s>Caret forma, igitur &amp; materia. </s>
  <s>Nanque h&aelig; &longs;e&longs;e <lb/>vici&longs;im re&longs;piciunt. </s>
  <s>Qu&ograve;d forma careant, o&longs;tenditur, quia quantum e&longs;t accidens, non forma.</s>
 <pb pagenum="57"/> <pb pagenum="57"/>
 <arrow.to.target n="marg506"></arrow.to.target><lb/>T&ugrave;m etiam eius forma non e&longs;t, quoniam eius e&longs;&longs;et definitio: huius enim munus e&longs;t explicare for&shy;<lb/> <s><arrow.to.target n="marg506"></arrow.to.target><lb/>T&ugrave;m etiam eius forma non e&longs;t, quoniam eius e&longs;&longs;et definitio: huius enim munus e&longs;t explicare for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg507"></arrow.to.target><lb/>mam. </s>                                                                <s>Sed eius e&longs;t non definitio, ver&ugrave;m de&longs;criptio, nec forma igitur. </s>                                                                <s>Nec non ea qu&aelig; probantur, <lb/> <arrow.to.target n="marg507"></arrow.to.target><lb/>mam. </s>                                                                <s>Sed eius e&longs;t non definitio, ver&ugrave;m de&longs;criptio, nec forma igitur. </s>                                                                <s>Nec non ea qu&aelig; probantur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg508"></arrow.to.target><lb/>externa &longs;unt, nec intrin&longs;ecus &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia pendent. </s>                                                                <s>Et ad idem confirmandum valet auctoritas <lb/>Ari&longs;totelis aientis, principia mathematices e&longs;&longs;e per &longs;imilitudinem, neque propria. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>non <lb/> <arrow.to.target n="marg508"></arrow.to.target><lb/>externa &longs;unt, nec intrin&longs;ecus &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia pendent. </s>                                                                <s>Et ad idem confirmandum valet auctoritas <lb/>Ari&longs;totelis aientis, principia mathematices e&longs;&longs;e per &longs;imilitudinem, neque propria. </s>                                                                
  <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Idem&qacute;.">Idemque</expan> non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg509"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele acceptum; proptere&agrave; qu&ograve;d omnes cau&longs;&longs;&aelig; definiuntur per motum: effi&shy;<lb/>ciens enim e&longs;t principium motus, finis cuius gratia motus e&longs;t, forma &amp; materia &longs;unt natur&aelig;; &amp; mo&shy;<lb/>tus igitur principia &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>At ver&ograve; mathematica &longs;unt immobilia. </s>                                                                <s>Et nullum igitur ibi <lb/> <arrow.to.target n="marg509"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele acceptum; proptere&agrave; qu&ograve;d omnes cau&longs;&longs;&aelig; definiuntur per motum: effi&shy;<lb/>ciens enim e&longs;t principium motus, finis cuius gratia motus e&longs;t, forma &amp; materia &longs;unt natur&aelig;; &amp; mo&shy;<lb/>tus igitur principia &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>At ver&ograve; mathematica &longs;unt immobilia. </s>                                                                <s>Et nullum igitur ibi <lb/>
 <arrow.to.target n="marg510"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam nulla affertur poti&longs;sima demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Siquidem definitio non <lb/>a&longs;&longs;umitur: &amp; e&longs;to qu&ograve;d a&longs;&longs;umatur, ea non interna e&longs;t, &longs;ed externa. </s>                                                                <s>Quin etiam vna e&longs;t cuiu&longs;que <lb/>rei demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Sed in his plures exhibentur; &amp; recta, &amp; qu&aelig; deducat ad id quod fieri nequit; <lb/> <arrow.to.target n="marg510"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam nulla affertur poti&longs;sima demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Siquidem definitio non <lb/>a&longs;&longs;umitur: &amp; e&longs;to qu&ograve;d a&longs;&longs;umatur, ea non interna e&longs;t, &longs;ed externa. </s>                                                                <s>Quin etiam vna e&longs;t cuiu&longs;que <lb/>rei demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Sed in his plures exhibentur; &amp; recta, &amp; qu&aelig; deducat ad id quod fieri nequit; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg511"></arrow.to.target><lb/>&amp; mediis ade&ograve; diuer&longs;is eadem conclu&longs;io <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; quoque rationibus vtun&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg511"></arrow.to.target><lb/>&amp; mediis ade&ograve; diuer&longs;is eadem conclu&longs;io <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; quoque rationibus vtun&shy;<lb/>
Line 2471 
Line 2580 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg505"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg505"></margin.target>H</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505a"></margin.target>A</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505b"></margin.target>a 6. Met. <lb/>c.1.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505c"></margin.target>b I. Po&longs;t. <lb/> T. 42</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505d"></margin.target>c 3. Phy&longs;</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505e"></margin.target>B</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505f"></margin.target>d 3. de c&ecedil;<lb/>lo T. 6.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505g"></margin.target>e 13. Met. <lb/> c.3.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505h"></margin.target>C</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505i"></margin.target>f D.T.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505j"></margin.target>g I. de an.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505k"></margin.target>h Pl. 7. de <lb/> Rep.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505l"></margin.target>D</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505m"></margin.target>i 6. Eth.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505n"></margin.target>k 8. Polit.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505o"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505p"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505q"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505r"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505s"></margin.target>I.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505t"></margin.target>II.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505u"></margin.target>III.</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg506"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg506"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg507"></margin.target>IIII.</s></p> <s><margin.target id="marg507"></margin.target>IIII.</s></p>
Line 2593 
Line 2744 
 <arrow.to.target n="marg578"></arrow.to.target><lb/>ratio procedat, dicam ego <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quia notus nobis ab omni methodo v&longs;urpari, tamet&longs;i nihil ab&longs;ur&shy;<lb/>di <expan abbr="c&otilde;&longs;equetur">con&longs;equetur</expan>, &longs;i etiam accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, quod pertineat ad philo&longs;ophiam diuinam. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg578"></arrow.to.target><lb/>ratio procedat, dicam ego <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quia notus nobis ab omni methodo v&longs;urpari, tamet&longs;i nihil ab&longs;ur&shy;<lb/>di <expan abbr="c&otilde;&longs;equetur">con&longs;equetur</expan>, &longs;i etiam accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, quod pertineat ad philo&longs;ophiam diuinam. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg579"></arrow.to.target><lb/>Quod obiicitur eius &longs;cienti&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e, vnde &longs;umitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> dabo &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> fuerit prius. <lb/></s>                                                                <s>&longs;i po&longs;terius &longs;it facil&egrave; negabo, vt patet, &longs;i &longs;ubalternans accipiat qu&ograve;d e&longs;t &agrave; &longs;ubalterna. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> ne&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg579"></arrow.to.target><lb/>Quod obiicitur eius &longs;cienti&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e, vnde &longs;umitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> dabo &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> fuerit prius. <lb/></s>                                                                <s>&longs;i po&longs;terius &longs;it facil&egrave; negabo, vt patet, &longs;i &longs;ubalternans accipiat qu&ograve;d e&longs;t &agrave; &longs;ubalterna. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> ne&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg580"></arrow.to.target><lb/>gamus <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; ab&longs;olui 8. Phy&longs;. c&ugrave;m ibi &longs;ol&ugrave;m explicetur quoad re&longs;picit <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: ip&longs;a ver&ograve; alias habeat functiones &agrave; motu di&longs;iunctas qu&aelig; &longs;unt officij &longs;uperioris. </s>                                                                <s>Video te his <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> acquie&longs;cere, &longs;ed nouis telis adhuc <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> nos in&longs;urgere, quippe quae motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> de <lb/>prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> motus quo <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> &longs;eparat&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trant">demon&longs;trant</expan> &aelig;ternus e&longs;t. </s>                                                                <s>atqui <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t theorema <expan abbr="phy&longs;ic&utilde;">phy&longs;icum</expan>, nec vllo <expan abbr="m&otilde;">modo</expan> primi philo&longs;ophi: proinde Ari&longs;t. </s>                                                                <s>vtit hoc medio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> in  <arrow.to.target n="marg580"></arrow.to.target><lb/>gamus <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; ab&longs;olui 8. Phy&longs;. c&ugrave;m ibi &longs;ol&ugrave;m explicetur quoad re&longs;picit <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: ip&longs;a ver&ograve; alias habeat functiones &agrave; motu di&longs;iunctas qu&aelig; &longs;unt officij &longs;uperioris. </s>                                                                <s>Video te his <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> acquie&longs;cere, &longs;ed nouis telis adhuc <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> nos in&longs;urgere, quippe quae motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> de <lb/>prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> motus quo <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> &longs;eparat&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trant">demon&longs;trant</expan> &aelig;ternus e&longs;t. </s>                                                                <s>atqui <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t theorema <expan abbr="phy&longs;ic&utilde;">phy&longs;icum</expan>, nec vllo <expan abbr="m&otilde;">modo</expan> primi philo&longs;ophi: proinde Ari&longs;t. </s>                                                                <s>vtit hoc medio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> in
 <pb pagenum="63"/> <pb pagenum="62"/><arrow.to.target n="marg581a"></arrow.to.target>
 <arrow.to.target n="marg581"></arrow.to.target><lb/>do comparatur, quod e&longs;t corpus humanum. </s>                                                                <s>nanque illud e&longs;t, quod affici oportet vt bene valeat: <lb/>hoc &longs;ecatur, vritur, purgatur, inediam patitur, in hoc e&longs;t bona valetudo, vt in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed in me&shy;<lb/>thodo non erit finis opus, vt bona valetudo; nihil enim docendo efficitur; &longs;ed explicari volunt <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, proprietates, &amp; partes eius &longs;ubiecti quod pote&longs;t obtinere bonam valetudinem, quatenus <lb/>huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>nanque horum no&longs;cendorum gratia laboramus, <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>cognitis acquie&longs;cimus, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>talem reddiderit medicus auditorem, vt h&aelig;c optim&egrave; teneat, finem &longs;e <expan abbr="doc&etilde;do">docendo</expan> feci&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>&amp; hoc <lb/>e&longs;t &longs;ubiectum, quia &longs;ubiectum e&longs;t id cuius principia, partes, &amp; affectiones <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;t in methodo finis &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>In &longs;cientiis igitur, in quibus nulla ratio operis habetur, idem <lb/>erit &longs;ubiectum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> finis habitus &amp; methodi. </s>                                                                <s>quapropter etiam <foreign lang="greek">skopo\s<gap/></foreign> &longs;eu propo&longs;itum <lb/>vocatur &agrave; Gr&ecedil;cis. </s>                                                                <s>Quanqu&agrave;m ego latius patere puto vim &longs;copi, qu&agrave;m &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>Quand&ograve; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>&longs;cienti&aelig; totius appello, ad quod omnia referuntur in illa &longs;cientia, &amp; quod per &longs;e expetitur &amp; ex&shy;<lb/>plicatur, <foreign lang="greek">skapo\n</foreign> ver&ograve;, quod etiam alterius gratia tractatur. </s>                                                                <s>Sic ortum &amp; interitum, non &longs;ubie&shy;<lb/>ctum, &longs;ed &longs;copum con&longs;tituam, quia propter aliud tractatur, illud &longs;ubiectum perhibebo propter <lb/>quod con&longs;ideratur ortus. </s>                                                                <s>Itaque faciam, vt &longs;ubiectum per omnes partes alicuius &longs;cienti&aelig; perti&shy;<lb/>neat, vt id ad quod &longs;emper ea referantur qu&aelig; in &longs;ingulis &longs;cienti&aelig; partibus exponuntur non ali&shy;<lb/>quod generale quod partes &amp; proprietates contineat, motus auctoritate. </s>                                                                <s>Ari&longs;totelis 1. Po&longs;t. <lb/> phy&longs;icis <expan abbr="o&longs;t&etilde;&longs;o">o&longs;ten&longs;o</expan>, &amp; ibi noto ex hypothe&longs;i.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quamuis</expan> motus ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="philo&longs;oph&utilde;">philo&longs;ophum</expan> quoquo pacto <arrow.to.target n="marg581b"></arrow.to.target><lb/>pertineat: at <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex motu &longs;impliciter efficit ille <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan>, &longs;ed ex motu &aelig;terno, quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t philo&longs;o<lb/>phi naturalis. </s>
  <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> <expan abbr="q&dtilde;">quoddam</expan> aimus, <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tias">&longs;ub&longs;tantias</expan> &agrave; materia &longs;ecretas, quoad &longs;unt principia motus, attinere ad <lb/><expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>; </s>
  <s>vt ver&ograve; principia &longs;impliciter entis ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="philo&longs;oph&utilde;">philo&longs;ophum</expan>; ita oppugnabis e&ograve; promoueri <lb/> <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ionem">conclu&longs;ionem</expan> quo <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> effert medium. </s>
  <s>C&utilde;m igitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> &longs;it motus &ecedil;ternus, &longs;ol&utilde;m euehet hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">de<lb/>mon&longs;trationem</expan> ad <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, quatenus huiu&longs;modi, nec <expan abbr="quidqu&atilde;">quidquam</expan> amplius efficiet. </s>
  <s>Quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>confirmatur, qu&otilde;d auctore Ari&longs;totele mouentia, qu&aelig; &longs;unt immobilia, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt phy&longs;ic&aelig; <expan abbr="c&otilde;templationis">contempla<lb/>tionis</expan>.</s>
  <s>At .n. (vt mea fert opinio) <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mod&ograve; motus e&longs;t aliquid entis, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> de prima philo&longs;ophia; &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motus &ecedil;ternus: </s>
  <s>ergo vt motus &agrave; primo philo&longs;opho tractari po&longs;&longs;et, &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motus &ecedil;ternus; qui tamet&longs;i phy&longs;ic&egrave; <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat ordini methodi, vt ei&longs;dem fer&egrave; modis &amp; <expan abbr="par&utilde;">parum</expan> diffe&shy;<lb/>rentibus attributis &agrave; diuino concludatur ea facta tran$umptione, vt quod in tali corpore naturali <lb/>&longs;pectatur, &amp; in hoc corpore accommodetur ad &longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem &amp; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>; <lb/></s>
  <s>veruntamen qu&ograve;d non rerum <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> foret hoc di&longs;crimen, &longs;ed modi quo res ip&longs;&aelig; &longs;pectantur: hinc <lb/> factum e&longs;&longs;e veri&longs;imile e&longs;t, vt in methodo diuina pro <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratis">demon&longs;tratis</expan> accipiatur, quod item alibi nos <lb/>in materi&aelig; contemplatione factum fui&longs;&longs;e diximus. </s>
  <s>Itaque &amp; alibi demon&longs;tratum, &amp; propter <expan abbr="c&otilde;moditatem">com&shy;<lb/>moditatem</expan> in prima philo&longs;ophia &longs;uppo&longs;itum potuit e&longs;&longs;e medium. </s>
  <s>Ad illud item quod &longs;ecundo <arrow.to.target n="marg581c"></arrow.to.target><lb/>loco opponitur. </s>
  <s>Aeternitatem motus attollere mentem <expan abbr="no&longs;tr&atilde;">no&longs;tram</expan> ad intium motus per &longs;e, nec quic&shy;<lb/>quam pr&ecedil;tere&agrave; de entis principio &longs;ignificare. </s>
  <s>Tamet&longs;i e&longs;t infringere auctoritatem Philo&longs;ophi, qui <lb/>8. Phy&longs;. vtilem &longs;peculationem motus e&longs;&longs;e te&longs;tatur, qu&ograve;d etiam recludit viam ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <lb/><foreign lang="greek">pro\s me/qodon peri\ apxh=s th=s prw/ths</foreign>, quibus nubis manife&longs;to indicatur vel diuina methodus, vel via qua diuinus perducit nos in <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> primi principij, &amp; eius <expan abbr="c&otilde;&longs;ilium">con&longs;ilium</expan>, qui nullam aliam <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> <lb/> fuerit ingre&longs;&longs;us; </s>
  <s>etiam re&longs;pondemus, c&utilde;m ex motu primo <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan> primus motor; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>excludi <lb/>primum principium: </s>
  <s>nanque non excluditur primus motor ratione finis.</s>
  <s>At hoc modo primus <lb/> motor e&longs;t principium etiam in prima philo&longs;ophia: </s>
  <s>&longs;ic enim e&longs;t principium omnis entis. </s>
  <s>Ergo <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <lb/> &longs;ic tractatur; tractatur item vt principium entis.</s>
  <s>Idcirco &amp; o&longs;ten&longs;io diuina. </s>
  <s>Atqui, inquies, id non <lb/>poterit pr&aelig;stare motus, quamuis &aelig;ternus: neque .n. ali&ograve; mentem no&longs;tram deducet, ni&longs;i e&ograve; vt <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> cum relatione ad motum cogno&longs;camus. </s>
  <s>At tu nihil <expan abbr="c&otilde;cedis">concedis</expan> &amp; aliis attributis qu&aelig; con&longs;equantur <lb/>entia &longs;ine materia, nec viribus principiorum qu&aelig;, c&utilde; patefacta &longs;unt, illu&longs;trant mentem, vt &longs;eip&longs;a <lb/>nobis o&longs;tendant, &amp; illuminent alia qu&aelig; na&longs;cuntur ex ip&longs;is. </s>
  <s>Ad tertium patet ea qu&aelig; adducuntur <lb/>non privare phy&longs;icum aliqua contemplatione primarum mentium; </s>
  <s>&longs;ed exqui&longs;ita earum &longs;pecu&shy;<arrow.to.target n="marg581d"></arrow.to.target><lb/>latione. </s>
  <s>Et <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> non &longs;unt entia naturalia; nihilominus quia mouent naturaliter; &amp; &longs;unt prin&shy;<lb/>cipia motus naturalis, e&longs;&longs;e item phy&longs;ic&ecedil; contemplationis. </s>
  <s>Ita igitur vterque philo&longs;ophus, licet di&shy;<lb/>uer&longs;a ratione tractabit entia &longs;eparata <expan abbr="motu&qgrave;.">motuque</expan> vtetur.</s></p>
  <p type="head">
  <s><emph type="italics"/>Genus &longs;ubiectum naturalis philo&longs;ophi&aelig; con&longs;tituitur </s>
  <s>Cap. XII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
  <p type="main">
  <s>TAMETSI &longs;atis notuit quod'nam &longs;it propo&longs;itum methodi naturalis, du ex obiectis rebus <lb/> &longs;cientias &longs;eparauimus; nanque ea &longs;ibi vendicat phy&longs;icus qu&ecedil; materiam <expan abbr="motum&qgrave;">motumque</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>: </s>
  <s>attamen h&aelig; omnia &longs;olent ad vnum genus referri, quod vnum propri&ecedil; &longs;ubiectum e&longs;t, quod pro&shy;<lb/>pter euidentiam excitat mentem no&longs;tram ad eius principia, partes, <expan abbr="proprietates&qgrave;.">proprietatesque</expan> perquirendas. </s>
  <s>&amp; valet, opinor, multum ad <expan abbr="ab&longs;oluend&atilde;">ab&longs;oluendam</expan> methodum &amp; dirigendas demon&longs;trationes quibus &longs;cien<lb/>tia <expan abbr="c&otilde;paranda">comparanda</expan> e&longs;t. </s>
  <s>Nam dum in pauca atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> generalia res <expan abbr="c&otilde;trahuntur">contrahuntur</expan>, euitatur inanis <lb/>repetitio, dum qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> in&longs;unt, in &longs;ingulis recen&longs;ere cogimur, &amp; dum qu&ecedil; &longs;ingulis per acci&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg581e"></arrow.to.target>dens inh&ecedil;rent, ad ea reuocantur quibus per &longs;e conueniunt.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Itaque &amp; hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="ve&longs;tigand&utilde;">ve&longs;tigandum</expan> e&longs;t; &amp; <lb/> nos rem qu&aelig; pluribus atque illis <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> non &longs;atis certis argumentis peragi &longs;olet, in pauca confere<lb/>mus, illa <expan abbr="tant&utilde;modo">tantummodo</expan> <expan abbr="per&longs;equ&etilde;tes">per&longs;equentes</expan> qu&ecedil; firmitatis aliquid &amp; nouitastis in Lyc&ecedil;o pr&ecedil;&longs;eferre videbun<lb/><arrow.to.target n="marg581f"></arrow.to.target>tur. </s>
  <s>Etenim illud in primis accipiemus. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Vnamquanque <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>, &longs;iue &longs;cientiam con&longs;iderari po&longs;&longs;e, vel <arrow.to.target n="marg581g"></arrow.to.target><lb/> vt <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> eius, qui &longs;cit &amp; exercet; ex quo &longs;cientia definita e&longs;t habitus demon&longs;tratione vtens; </s>
  <s>ars <lb/>ver&ograve; habitus recta ratione efficiens: vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan>, hoc e&longs;t, quatenus <expan abbr="literar&utilde;">literarum</expan> monimentis <lb/> <expan abbr="c&otilde;mendatur">commendatur</expan>, &amp; traditur &agrave; pr&ecedil;ceptore di&longs;centi. </s>
  <s>Sic non <expan abbr=" ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t ethice vt habitus, &amp; vt methodus. </s>
  <s>&amp; habitus, vt in hac &amp; c&ecedil;teris artibus opere definitur. </s>
  <s>fru&longs;tra .n. &longs;it medicus, ni&longs;i medeatur, &amp; &ecedil;difi<lb/>cator, ni&longs;i &aelig;dificet. </s>
  <s>At methodus acquie&longs;cit in &longs;ola cognitione, <expan abbr="eius&qgrave;">eiusque</expan> <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> e&longs;t oportuno <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> <lb/>illa exquirere qu&ecedil; in &longs;ola contemplatione &longs;unt po&longs;ita. </s>
  <s>Nam medico &longs;atis e&longs;t, &longs;i de loco &longs;uperiore <lb/>doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>, &amp; <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> pr&ecedil;ceptis medicis informet. </s>
  <s>quicquid vlterius exhibebitur iam id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> me<lb/>thodi, &longs;ed habitus erit <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, quod e&longs;t actio, vel opus. </s>
  <s>Non de&longs;unt habitus, &agrave; quibus actio &amp; ef&shy;<lb/>fectio nulla expectatur, &longs;ed &longs;ola veritas attenditur, quos &longs;cienti&aelig; nomine decoramus. </s>
  <s>C&ugrave;m igitur <lb/> habitus &longs;it duplex, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> varia finis <expan abbr="&longs;ubiecti&qgrave;">&longs;ubiectique</expan> ratio, vnde habitus definiri &longs;olent, &longs;atuenda erit. </s>
  <s>At&shy;<lb/>que in arte qu&ecedil; re&longs;picit opus vltra <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan>, alius erit finis eius partis qu&ecedil; methodus e&longs;t. </s>
  <s>alia ma&shy;<lb/>teria; atque habitus ip&longs;ius. </s>
  <s><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> finis huius &longs;it opus: methodi ver&ograve; id quod cognoscendum e&longs;t.</s>
  <s>&amp; h&ecedil;c <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> materia methodi; habitus autem alia materia. </s>
  <s>Exemplig. facultatis medic&aelig; finis e&longs;t bona <lb/>valetudo, huc enim vniver&longs;a medici munera &longs;pectant &amp; hic finiuntur. </s>
  <s><expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> cui bona valetu<pb pagenum="63"/><arrow.to.target n="marg581"></arrow.to.target><lb/>do comparatur, quod e&longs;t corpus humanum. </s>                                                                <s>nanque illud e&longs;t, quod affici oportet vt bene valeat: <lb/>hoc &longs;ecatur, vritur, purgatur, inediam patitur, in hoc e&longs;t bona valetudo, vt in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed in me&shy;<lb/>thodo non erit finis opus, vt bona valetudo; nihil enim docendo efficitur; &longs;ed explicari volunt <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, proprietates, &amp; partes eius &longs;ubiecti quod pote&longs;t obtinere bonam valetudinem, quatenus <lb/>huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>nanque horum no&longs;cendorum gratia laboramus, <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>cognitis acquie&longs;cimus, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>talem reddiderit medicus auditorem, vt h&aelig;c optim&egrave; teneat, finem &longs;e <expan abbr="doc&etilde;do">docendo</expan> feci&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>&amp; hoc <lb/>e&longs;t &longs;ubiectum, quia &longs;ubiectum e&longs;t id cuius principia, partes, &amp; affectiones <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;t in methodo finis &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>In &longs;cientiis igitur, in quibus nulla ratio operis habetur, idem <lb/>erit &longs;ubiectum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> finis habitus &amp; methodi. </s>                                                                <s>quapropter etiam <foreign lang="greek">skopo\s<gap/></foreign> &longs;eu propo&longs;itum <lb/>vocatur &agrave; Gr&ecedil;cis. </s>                                                                <s>Quanqu&agrave;m ego latius patere puto vim &longs;copi, qu&agrave;m &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>Quand&ograve; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>&longs;cienti&aelig; totius appello, ad quod omnia referuntur in illa &longs;cientia, &amp; quod per &longs;e expetitur &amp; ex&shy;<lb/>plicatur, <foreign lang="greek">skapo\n</foreign> ver&ograve;, quod etiam alterius gratia tractatur. </s>                                                                <s>Sic ortum &amp; interitum, non &longs;ubie&shy;<lb/>ctum, &longs;ed &longs;copum con&longs;tituam, quia propter aliud tractatur, illud &longs;ubiectum perhibebo propter <lb/>quod con&longs;ideratur ortus. </s>                                                                <s>Itaque faciam, vt &longs;ubiectum per omnes partes alicuius &longs;cienti&aelig; perti&shy;<lb/>neat, vt id ad quod &longs;emper ea referantur qu&aelig; in &longs;ingulis &longs;cienti&aelig; partibus exponuntur non ali&shy;<lb/>quod generale quod partes &amp; proprietates contineat, motus auctoritate. </s>                                                                <s>Ari&longs;totelis 1. Po&longs;t. <lb/>
 <arrow.to.target n="marg582"></arrow.to.target><lb/>analyt. </s>                                                                <s>&amp; 4. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vbi ens ip&longs;e con&longs;tituit &longs;ubiectum, non quod omnia generatim <lb/>complectitur, &longs;ed cuius principia, partes, &amp; propria ve&longs;tigantur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; vnum e&longs;&longs;e debet, vel <lb/>vniuoc&egrave;, vel vt ad vnum quod &longs;an&egrave; latius accipiendum e&longs;&longs;e duco, vt non mod&ograve; illud, cuius id <lb/>quod primum e&longs;t in notione formali reliquorum includatur, velut &longs;ub&longs;tantia in notione acciden&shy;<lb/>tis, ver&ugrave;m etiam quomodocunque in alio includatur, vt cau&longs;&longs;a, per quam explicatur quid e&longs;t lo&shy;<lb/>gic&egrave;. </s>                                                                <s>Genus igitur, quod res materiatas &amp; &longs;en&longs;iles complecteretur, variis modis con&longs;titu&ecirc;re, qui <lb/>Ari&longs;totelis ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim ens &longs;impliciter &agrave; primo philo&longs;opho tractaretur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> reli&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg582"></arrow.to.target><lb/>analyt. </s>                                                                <s>&amp; 4. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vbi ens ip&longs;e con&longs;tituit &longs;ubiectum, non quod omnia generatim <lb/>complectitur, &longs;ed cuius principia, partes, &amp; propria ve&longs;tigantur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; vnum e&longs;&longs;e debet, vel <lb/>vniuoc&egrave;, vel vt ad vnum quod &longs;an&egrave; latius accipiendum e&longs;&longs;e duco, vt non mod&ograve; illud, cuius id <lb/>quod primum e&longs;t in notione formali reliquorum includatur, velut &longs;ub&longs;tantia in notione acciden&shy;<lb/>tis, ver&ugrave;m etiam quomodocunque in alio includatur, vt cau&longs;&longs;a, per quam explicatur quid e&longs;t lo&shy;<lb/>gic&egrave;. </s>                                                                <s>Genus igitur, quod res materiatas &amp; &longs;en&longs;iles complecteretur, variis modis con&longs;titu&ecirc;re, qui <lb/>Ari&longs;totelis ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim ens &longs;impliciter &agrave; primo philo&longs;opho tractaretur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> reli&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg583"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; &longs;cienti&aelig; portionem entis acciperent, eam entis portionem vel generis &longs;ubalterni nomine ex&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ere, vtputa, &longs;ub&longs;tanti&aelig; corporis, vel aliquam conditionem ad ens, &longs;ub&longs;tantiam, corpus&uacute;e ad&shy;<lb/>iecere, velut qu&ograve;d &longs;it mobile, aut naturale. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m corpus e&longs;&longs;et per &longs;e quantum quod mathema&shy;<lb/>tic&aelig; con&longs;iderationis e&longs;&longs;e videbatur, vt ip&longs;um &agrave; mathematico &longs;eiungerent, adiunxere quoque <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> differentias qu&aelig; ip&longs;um limitarent. </s>                                                                <s>Videamus nunc, quid mouerit illos, vt hoc potius, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg583"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; &longs;cienti&aelig; portionem entis acciperent, eam entis portionem vel generis &longs;ubalterni nomine ex&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ere, vtputa, &longs;ub&longs;tanti&aelig; corporis, vel aliquam conditionem ad ens, &longs;ub&longs;tantiam, corpus&uacute;e ad&shy;<lb/>iecere, velut qu&ograve;d &longs;it mobile, aut naturale. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m corpus e&longs;&longs;et per &longs;e quantum quod mathema&shy;<lb/>tic&aelig; con&longs;iderationis e&longs;&longs;e videbatur, vt ip&longs;um &agrave; mathematico &longs;eiungerent, adiunxere quoque <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> differentias qu&aelig; ip&longs;um limitarent. </s>                                                                <s>Videamus nunc, quid mouerit illos, vt hoc potius, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg584"></arrow.to.target><lb/>illud approbarent. </s>                                                                <s>D. quidem Thomas accepit ens ea ratione per&longs;ua&longs;us, nimirum. </s>                                                                <s>Illud e&longs;&longs;e &longs;ub&shy;<lb/>iectum, cui primo &amp; per &longs;e prima affectio conueniret, atqui prima affectio motus e&longs;t: is autem <lb/> <arrow.to.target n="marg584"></arrow.to.target><lb/>illud approbarent. </s>                                                                <s>D. quidem Thomas accepit ens ea ratione per&longs;ua&longs;us, nimirum. </s>                                                                <s>Illud e&longs;&longs;e &longs;ub&shy;<lb/>iectum, cui primo &amp; per &longs;e prima affectio conueniret, atqui prima affectio motus e&longs;t: is autem <lb/>
Line 2690 
Line 2891 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg580"></margin.target>Ad IIII.</s></p> <s><margin.target id="marg580"></margin.target>Ad IIII.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581a"></margin.target>a 12. Met. <lb/>T. 43. </s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581b"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581c"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581d"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581e"></margin.target>b I. de par. <lb/> an.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581f"></margin.target>c I. Eth. <lb/>ad Eucl. c. I.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581g"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg581"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg581"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg582"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg582"></margin.target>B</s></p>
Line 3012 
Line 3227 
 <pb pagenum="76"/>quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Si igitur aliquorum e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; neque mens illam &agrave; materia &longs;e&shy;<lb/> <pb pagenum="76"/>quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Si igitur aliquorum e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; neque mens illam &agrave; materia &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg696"></arrow.to.target><lb/>parabit: aliter id quod non e&longs;t, <expan abbr="concipere&ttilde;">conciperetur</expan>, &amp; fal&longs;itas in termino &longs;implici extaret: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;entia <lb/>materi&ecedil; adnexa, ea tamen no&longs;citur, vt extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et quanuis ad terminos &longs;implices ignoratio <lb/>pertineat, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;int indiuidui, vel pror&longs;us attinguntur, vel penitus <expan abbr="ignor&atilde;tur">ignorantur</expan>; in hac notione <lb/> <arrow.to.target n="marg696"></arrow.to.target><lb/>parabit: aliter id quod non e&longs;t, <expan abbr="concipere&ttilde;">conciperetur</expan>, &amp; fal&longs;itas in termino &longs;implici extaret: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;entia <lb/>materi&ecedil; adnexa, ea tamen no&longs;citur, vt extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et quanuis ad terminos &longs;implices ignoratio <lb/>pertineat, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;int indiuidui, vel pror&longs;us attinguntur, vel penitus <expan abbr="ignor&atilde;tur">ignorantur</expan>; in hac notione <lb/>
 <arrow.to.target n="marg697"></arrow.to.target><lb/>fal&longs;itas inerit, qu&ograve;d partim res ip&longs;a attingetur, partim ignorabitur: attingetur &longs;an&egrave;, dum <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>comprehenditur, ignorabitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;cipietur">concipietur</expan> aliter &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>Sed eius ignoratio quod <lb/>ab&longs;trahere vocatur, in cau&longs;&longs;a e&longs;t <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> erroris: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ille qui ab&longs;trahit, ita &longs;eparat, quia cogitet <lb/>rem aliter <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;a &longs;it; &longs;ed con&longs;eruat e&longs;&longs;entiam &amp; rei naturam vt &longs;e habet, non cogitat de oppo&longs;i&shy;<lb/>to; non accipit ac &longs;i hoc &longs;ine illo &longs;it, &longs;ed quod e&longs;t in illo, accipiens <expan abbr="c&otilde;&longs;iderat">con&longs;iderat</expan> id quod ine&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>, <lb/>in quo ine&longs;t, omittit; non enunciat hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e in hoc: nam &longs;ic &longs;implex <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan> non e&longs;&longs;et, &amp; <lb/>includeret fal&longs;itatem: ver&ugrave;m videt hoc in illo e&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> concipit prim&ugrave;m; partes facit qu&ecedil; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; vinculo iunct&ecedil; &longs;unt, &amp; eas ita iunctas intelligit, &longs;ed <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> partem &longs;e conuertit, quam &amp; &longs;i <lb/>&longs;ine altera con&longs;iderat; non idcirco &longs;ine altera concipit. </s>                                                                <s>Con&longs;iderare <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t <expan abbr="cont&etilde;plari">contemplari</expan> naturam, <lb/>&amp; procedere &agrave; confu&longs;o ad <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan>; concipere e&longs;t &longs;olummod&ograve; informari, &longs;iue in prima &amp; confu&longs;a <lb/>notitia, &longs;eu c&ugrave;m <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> di&longs;tinct&egrave; nouimus, &amp; notionibus di&longs;tinctis informamur. </s>                                                                <s>Ecce <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> tibi <expan abbr="domi-n&utilde;">domi&shy;<lb/>num</expan>; quis <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> concipiet &longs;ine &longs;eruo? </s>                                                                <s>vna e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan>; <expan abbr="domin&utilde;">dominum</expan> tamen con&longs;idero <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&shy;<lb/>&longs;iderato &longs;eruo, ide&longs;t <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> domini exploro, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;erui, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> tamen &longs;ine &longs;eruo non concipio propter <lb/> <arrow.to.target n="marg697"></arrow.to.target><lb/>fal&longs;itas inerit, qu&ograve;d partim res ip&longs;a attingetur, partim ignorabitur: attingetur &longs;an&egrave;, dum <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>comprehenditur, ignorabitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;cipietur">concipietur</expan> aliter &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>Sed eius ignoratio quod <lb/>ab&longs;trahere vocatur, in cau&longs;&longs;a e&longs;t <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> erroris: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ille qui ab&longs;trahit, ita &longs;eparat, quia cogitet <lb/>rem aliter <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;a &longs;it; &longs;ed con&longs;eruat e&longs;&longs;entiam &amp; rei naturam vt &longs;e habet, non cogitat de oppo&longs;i&shy;<lb/>to; non accipit ac &longs;i hoc &longs;ine illo &longs;it, &longs;ed quod e&longs;t in illo, accipiens <expan abbr="c&otilde;&longs;iderat">con&longs;iderat</expan> id quod ine&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>, <lb/>in quo ine&longs;t, omittit; non enunciat hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e in hoc: nam &longs;ic &longs;implex <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan> non e&longs;&longs;et, &amp; <lb/>includeret fal&longs;itatem: ver&ugrave;m videt hoc in illo e&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> concipit prim&ugrave;m; partes facit qu&ecedil; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; vinculo iunct&ecedil; &longs;unt, &amp; eas ita iunctas intelligit, &longs;ed <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> partem &longs;e conuertit, quam &amp; &longs;i <lb/>&longs;ine altera con&longs;iderat; non idcirco &longs;ine altera concipit. </s>                                                                <s>Con&longs;iderare <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t <expan abbr="cont&etilde;plari">contemplari</expan> naturam, <lb/>&amp; procedere &agrave; confu&longs;o ad <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan>; concipere e&longs;t &longs;olummod&ograve; informari, &longs;iue in prima &amp; confu&longs;a <lb/>notitia, &longs;eu c&ugrave;m <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> di&longs;tinct&egrave; nouimus, &amp; notionibus di&longs;tinctis informamur. </s>                                                                <s>Ecce <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> tibi <expan abbr="domi-n&utilde;">domi&shy;<lb/>num</expan>; quis <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> concipiet &longs;ine &longs;eruo? </s>                                                                <s>vna e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan>; <expan abbr="domin&utilde;">dominum</expan> tamen con&longs;idero <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&shy;<lb/>&longs;iderato &longs;eruo, ide&longs;t <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> domini exploro, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;erui, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> tamen &longs;ine &longs;eruo non concipio propter <lb/>
 <arrow.to.target n="marg698"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> qu&aelig; inter illos intercedit. </s>                                                                <s>alia e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &amp; ratio, &longs;ed ade&longs;t penden&shy;<lb/>tia mutua; <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; re&longs;piciat e&longs;&longs;entiam; propter hanc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;ine altero <expan abbr="neutiqu&atilde;">neutiquam</expan> concipi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; &longs;ed propter variam <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> rationem vnum &longs;ine altero con&longs;iderare licet; hoc non illud con&shy;<lb/>templor, &amp; &longs;i non &longs;ine illo cogno&longs;co. </s>                                                                <s>&longs;ic ab&longs;trahendo non dico <expan abbr="mendaci&utilde;">mendacium</expan>, quia &longs;implex appre&shy;<lb/>hendo (huius <expan abbr=".n.">enim</expan> notio &longs;implex e&longs;t, c&ugrave;m de huius domino cogito) vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;cipio">concipio</expan>; <lb/>quod ad hoc pertinet, &longs;eor&longs;um contemplor, quod &longs;cilicet illius e&longs;t proprium, &amp; in hoc munere &longs;ic <lb/>affectus &longs;um, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam ignoranti&aelig; redargui po&longs;sim, qu&ograve;d rem aliter intelligam, &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>quin <lb/>&longs;i <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> e&longs;&longs;entias &longs;eor&longs;um &longs;um&agrave;m. </s>                                                                <s>non qu&ograve;d exi&longs;tant, &longs;ed ratione &longs;olas animaduertam, quod vulg&ograve; <lb/>dici &longs;olet formaliter; &longs;ic ob&longs;eruabo &longs;eparatas; vt altera, tamet&longs;i manet &longs;imul &amp; indi&longs;&longs;olubiliter; <lb/>nihilominus de altera negari po&longs;sit: hac <expan abbr=".n.">enim</expan> ratione licet dicere <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod hu&shy;<lb/>ius ratio non e&longs;t ratio alterius; quanuis huius ratio &longs;ine alterius ratione non <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tat">con&longs;i&longs;tat</expan>, &amp; ita licet <lb/>dicere accidens non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam, &amp; dominum non e&longs;&longs;e &longs;eruum, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> accidens e&longs;t aliquid <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; dominus &longs;erui dominus, quod genus ab&longs;tractionis, quia negatione exprimi pote&longs;t, <lb/>non &longs;ine cau&longs;&longs;a <expan abbr="c&otilde;plexum">complexum</expan> vocabimus. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> e&longs;t concipere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab&longs;trahere &amp; con&longs;ide&shy;<lb/>rate, &longs;iquidem concipere &longs;it rerum formas accipere, vel vt re ip&longs;a per &longs;en&longs;us offeruntur, vel vt e&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg698"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> qu&aelig; inter illos intercedit. </s>                                                                <s>alia e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &amp; ratio, &longs;ed ade&longs;t penden&shy;<lb/>tia mutua; <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; re&longs;piciat e&longs;&longs;entiam; propter hanc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;ine altero <expan abbr="neutiqu&atilde;">neutiquam</expan> concipi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; &longs;ed propter variam <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> rationem vnum &longs;ine altero con&longs;iderare licet; hoc non illud con&shy;<lb/>templor, &amp; &longs;i non &longs;ine illo cogno&longs;co. </s>                                                                <s>&longs;ic ab&longs;trahendo non dico <expan abbr="mendaci&utilde;">mendacium</expan>, quia &longs;implex appre&shy;<lb/>hendo (huius <expan abbr=".n.">enim</expan> notio &longs;implex e&longs;t, c&ugrave;m de huius domino cogito) vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;cipio">concipio</expan>; <lb/>quod ad hoc pertinet, &longs;eor&longs;um contemplor, quod &longs;cilicet illius e&longs;t proprium, &amp; in hoc munere &longs;ic <lb/>affectus &longs;um, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam ignoranti&aelig; redargui po&longs;sim, qu&ograve;d rem aliter intelligam, &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>quin <lb/>&longs;i <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> e&longs;&longs;entias &longs;eor&longs;um &longs;um&agrave;m. </s>                                                                <s>non qu&ograve;d exi&longs;tant, &longs;ed ratione &longs;olas animaduertam, quod vulg&ograve; <lb/>dici &longs;olet formaliter; &longs;ic ob&longs;eruabo &longs;eparatas; vt altera, tamet&longs;i manet &longs;imul &amp; indi&longs;&longs;olubiliter; <lb/>nihilominus de altera negari po&longs;sit: hac <expan abbr=".n.">enim</expan> ratione licet dicere <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod hu&shy;<lb/>ius ratio non e&longs;t ratio alterius; quanuis huius ratio &longs;ine alterius ratione non <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tat">con&longs;i&longs;tat</expan>, &amp; ita licet <lb/>dicere accidens non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam, &amp; dominum non e&longs;&longs;e &longs;eruum, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> accidens e&longs;t aliquid <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; dominus &longs;erui dominus, quod genus ab&longs;tractionis, quia negatione exprimi pote&longs;t, <lb/>non &longs;ine cau&longs;&longs;a <expan abbr="c&otilde;plexum">complexum</expan> vocabimus. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> e&longs;t concipere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab&longs;trahere &amp; con&longs;ide&shy;<lb/>rate, &longs;iquidem concipere &longs;it rerum formas accipere, vel vt re ip&longs;a per &longs;en&longs;us offeruntur, vel vt e&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg699"></arrow.to.target><lb/>&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;egregat&aelig; &amp; e&longs;t officium mentis patibilis; con&longs;iderare &amp; ab&longs;trahere e&longs;t &longs;epara&shy;<lb/>te conceptas, &amp; pertinet ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> mentem qu&ecedil; vocatur agens. </s>                                                                <s>aut e&longs;t &longs;altem in actu, <expan abbr="neq.">neque</expan> concept&aelig; <lb/>omnes form&aelig; &longs;eparantur, vt &longs;imitas, &longs;ed plan&egrave; &longs;eparatas ante&agrave; conceptas fui&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: conci&shy;<lb/>pere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mentis e&longs;t rudis, ab&longs;trahere f&oelig;cund&ecedil;: concipere pendet ex obiectis; ab&longs;trahere de&longs;cen&shy;<lb/>dit &agrave; mente; tamet&longs;i quae ab&longs;trahi queat, inh&ecedil;ret in rei natura. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res mathematica talis, vt ad <expan abbr="cer-t&atilde;">cer&shy;<lb/>tam</expan> materiam &longs;e non applicet &amp; form&ecedil; ex &longs;eip&longs;is habent, vt &amp; inter &longs;e &amp; ab altis rebus &longs;eiugentur, <lb/>&longs;ed ab&longs;trahendi actus e&longs;t ex mente &amp; ad obiecta ip&longs;a procedit. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> totum, re&longs;oluitur in par&shy;<lb/>tes ab&longs;trahendo: conceptui confu&longs;o &longs;uccedit ab&longs;tractio, eadem conceptui di&longs;tinctio pr&aelig;cedit. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; triplex e&longs;t ab&longs;tractio, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> docuimus olim, &amp; ea cuius ope concipitur <lb/>vniuer&longs;ale confu&longs;um, &amp; vbi <expan abbr="concept&utilde;">conceptum</expan> c&ugrave;m &longs;en&longs;ilis materi&aelig; &longs;imulachris ab ip&longs;is ab&longs;oluitur, vel <lb/>vt &longs;en&longs;ilis e&longs;t, vt mathematici faciunt, vel &longs;impliciter, quod pr&aelig;&longs;tat primus philo&longs;ophus: de po&shy;<lb/>&longs;tremis agitur in pr&ecedil;&longs;entia, qu&aelig; &longs;unt propria mentis <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alioquin illa &longs;it natur&aelig;: etenim ex vi <expan abbr="for-mar&utilde;">for&shy;<lb/>marum</expan> e&longs;t, vt hoc modo moueant &longs;en&longs;us, illo ver&ograve; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, ad <expan abbr="obe&utilde;das">obeundas</expan> c&ecedil;teras ab&longs;tractiones opera <lb/>mentis requiritur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> nec mens per &longs;eip&longs;am &longs;ufficit: nam flagitat <expan abbr="mini&longs;teri&utilde;">mini&longs;terium</expan> natur&aelig;: vt mox <lb/>indicabimus: proinde efficitur, vt quot modis res ip&longs;&ecedil; di&longs;tinguantur, totidem ab&longs;tractio fiat. </s>                                                                <s>&amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg699"></arrow.to.target><lb/>&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;egregat&aelig; &amp; e&longs;t officium mentis patibilis; con&longs;iderare &amp; ab&longs;trahere e&longs;t &longs;epara&shy;<lb/>te conceptas, &amp; pertinet ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> mentem qu&ecedil; vocatur agens. </s>                                                                <s>aut e&longs;t &longs;altem in actu, <expan abbr="neq.">neque</expan> concept&aelig; <lb/>omnes form&aelig; &longs;eparantur, vt &longs;imitas, &longs;ed plan&egrave; &longs;eparatas ante&agrave; conceptas fui&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: conci&shy;<lb/>pere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mentis e&longs;t rudis, ab&longs;trahere f&oelig;cund&ecedil;: concipere pendet ex obiectis; ab&longs;trahere de&longs;cen&shy;<lb/>dit &agrave; mente; tamet&longs;i quae ab&longs;trahi queat, inh&ecedil;ret in rei natura. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res mathematica talis, vt ad <expan abbr="cer-t&atilde;">cer&shy;<lb/>tam</expan> materiam &longs;e non applicet &amp; form&ecedil; ex &longs;eip&longs;is habent, vt &amp; inter &longs;e &amp; ab altis rebus &longs;eiugentur, <lb/>&longs;ed ab&longs;trahendi actus e&longs;t ex mente &amp; ad obiecta ip&longs;a procedit. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> totum, re&longs;oluitur in par&shy;<lb/>tes ab&longs;trahendo: conceptui confu&longs;o &longs;uccedit ab&longs;tractio, eadem conceptui di&longs;tinctio pr&aelig;cedit. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; triplex e&longs;t ab&longs;tractio, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> docuimus olim, &amp; ea cuius ope concipitur <lb/>vniuer&longs;ale confu&longs;um, &amp; vbi <expan abbr="concept&utilde;">conceptum</expan> c&ugrave;m &longs;en&longs;ilis materi&aelig; &longs;imulachris ab ip&longs;is ab&longs;oluitur, vel <lb/>vt &longs;en&longs;ilis e&longs;t, vt mathematici faciunt, vel &longs;impliciter, quod pr&aelig;&longs;tat primus philo&longs;ophus: de po&shy;<lb/>&longs;tremis agitur in pr&ecedil;&longs;entia, qu&aelig; &longs;unt propria mentis <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alioquin illa &longs;it natur&aelig;: etenim ex vi <expan abbr="for-mar&utilde;">for&shy;<lb/>marum</expan> e&longs;t, vt hoc modo moueant &longs;en&longs;us, illo ver&ograve; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, ad <expan abbr="obe&utilde;das">obeundas</expan> c&ecedil;teras ab&longs;tractiones opera <lb/>mentis requiritur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> nec mens per &longs;eip&longs;am &longs;ufficit: nam flagitat <expan abbr="mini&longs;teri&utilde;">mini&longs;terium</expan> natur&aelig;: vt mox <lb/>indicabimus: proinde efficitur, vt quot modis res ip&longs;&ecedil; di&longs;tinguantur, totidem ab&longs;tractio fiat. </s>                                                                <s>&amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg700"></arrow.to.target><lb/>prima di&longs;tinctio in eo qu&ograve;d &longs;unt: E&longs;&longs;e ver&ograve; duplex e&longs;t, vel exi&longs;tere, vel id quod indicat <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>quod ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> pertinet, ea &longs;eor&longs;um con&longs;iderantur qu&aelig; &longs;ubiecto di&longs;cernuntur, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> qu&aelig; re, vt <lb/><expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> diuer&longs;a &longs;unt genera, veluti <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> &amp; quale. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;entia <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> explicans quid e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, vel &longs;impliciter, vt <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; dialectici di&longs;perata <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, vel formaliter, vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e vnius non <lb/>&longs;it <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e alterius, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, quia &longs;int indifferentia, vt <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Ex his illa qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>natura priora, &amp; <expan abbr="ab&longs;trah&utilde;tur">ab&longs;trahuntur</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;cipiuntur">concipiuntur</expan> &longs;ine po&longs;terioribus: qu&ecedil; vero po&longs;teriora <expan abbr="ab&longs;trahun&ttilde;">ab&longs;trahuntur</expan> <lb/>&longs;an&egrave;, &longs;ed concipi nequeunt &longs;ine illis. </s>                                                                <s>Ergo elementa extra <expan abbr="mixtur&atilde;">mixturam</expan> cogitantur, &amp; &longs;ine po&longs;te <lb/>&longs;ub&longs;tantia, &amp; <expan abbr="alb&utilde;">album</expan> &longs;ine mu&longs;ico &amp; cygno, &amp; cygnus &longs;ine albedine, vt vbi <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> oppo&longs;ita nigredine <expan abbr="c&otilde;-cipitur">con&shy;<lb/>cipitur</expan>, etenim nihil prohibet illi concedi <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> cum eo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> implicet <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <lb/><expan abbr="logic&atilde;">logicam</expan> vocant. </s>                                                                <s>Ita Deus &longs;ine c&ecedil;teris &agrave; mente qu&aelig; &longs;u&longs;tineat <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;plendor&etilde;">&longs;plendorem</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;cipi">concipi</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;iderari">con&longs;iderari</expan> <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non &longs;ic homo &longs;ine animali. </s>                                                                <s>Nam Deus nulli refert <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan>, quae &longs;it rationis <expan abbr="c&otilde;pos">compos</expan>, continet ani&shy;<lb/>mal <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: huic &longs;imilis e&longs;t materi&aelig; <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, vt mox docebimus. </s>                                                                <s>Quibus &longs;ic &longs;tantibus  <arrow.to.target n="marg700"></arrow.to.target><lb/>prima di&longs;tinctio in eo qu&ograve;d &longs;unt: E&longs;&longs;e ver&ograve; duplex e&longs;t, vel exi&longs;tere, vel id quod indicat <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>quod ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> pertinet, ea &longs;eor&longs;um con&longs;iderantur qu&aelig; &longs;ubiecto di&longs;cernuntur, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> qu&aelig; re, vt <lb/><expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> diuer&longs;a &longs;unt genera, veluti <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> &amp; quale. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;entia <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> explicans quid e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, vel &longs;impliciter, vt <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; dialectici di&longs;perata <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, vel formaliter, vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e vnius non <lb/>&longs;it <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e alterius, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, quia &longs;int indifferentia, vt <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Ex his illa qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>natura priora, &amp; <expan abbr="ab&longs;trah&utilde;tur">ab&longs;trahuntur</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;cipiuntur">concipiuntur</expan> &longs;ine po&longs;terioribus: qu&ecedil; vero po&longs;teriora <expan abbr="ab&longs;trahun&ttilde;">ab&longs;trahuntur</expan> <lb/>&longs;an&egrave;, &longs;ed concipi nequeunt &longs;ine illis. </s>                                                                <s>Ergo elementa extra <expan abbr="mixtur&atilde;">mixturam</expan> cogitantur, &amp; &longs;ine po&longs;te <lb/>&longs;ub&longs;tantia, &amp; <expan abbr="alb&utilde;">album</expan> &longs;ine mu&longs;ico &amp; cygno, &amp; cygnus &longs;ine albedine, vt vbi <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> oppo&longs;ita nigredine <expan abbr="c&otilde;-cipitur">con&shy;<lb/>cipitur</expan>, etenim nihil prohibet illi concedi <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> cum eo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> implicet <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <lb/><expan abbr="logic&atilde;">logicam</expan> vocant. </s>                                                                <s>Ita Deus &longs;ine c&ecedil;teris &agrave; mente qu&aelig; &longs;u&longs;tineat <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;plendor&etilde;">&longs;plendorem</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;cipi">concipi</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;iderari">con&longs;iderari</expan> <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non &longs;ic homo &longs;ine animali. </s>                                                                <s>Nam Deus nulli refert <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan>, quae &longs;it rationis <expan abbr="c&otilde;pos">compos</expan>, continet ani&shy;<lb/>mal <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: huic &longs;imilis e&longs;t materi&aelig; <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, vt mox docebimus. </s>                                                                <s>Quibus &longs;ic &longs;tantibus
 <pb pagenum="77"/> <pb pagenum="77"/>
 <arrow.to.target n="marg701"></arrow.to.target><lb/>hoc etiam maneat <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m aliud &longs;it concipi ab eo quod e&longs;t con&longs;iderari; vt negamus po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi, &longs;ic damus &longs;ine priore con&longs;iderari. </s>                                                                <s>Nec me latet &agrave; nonnullis concedi po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi po&longs;&longs;e, in notitia confu&longs;a. </s>                                                                <s>noui <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, ignoro tamen &longs;it'ne animal rationis <lb/>compos. </s>                                                                <s>C&aelig;ter&ugrave;m quia &longs;unt idem homo &amp; animal rationis compos; mihi videtur is qui <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> <lb/>confus&egrave; nouit, etiam <expan abbr="c&otilde;fus&egrave;">confus&egrave;</expan> no&longs;&longs;e animal rationis compos. </s>                                                                <s>cuius rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan>, qu&ograve;d ille qui nouit <expan abbr="ho-min&etilde;">ho&shy;<lb/>minem</expan> confus&egrave;, non audebit negare ip&longs;um animal e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> in ea notitia quamuis rudi, concipiet <lb/>aut enuntiabit <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod &longs;an&egrave; facere po&longs;&longs;et, &longs;i in ea notitia hominis notio ab <lb/>animalis notione non penderet: idem <expan abbr=".n.">enim</expan> foret &agrave;c &longs;i per accidens coniuncta e&longs;&longs;ent in quibus non <lb/>repugnat oppo&longs;itum, veluti de cygno &amp; nigro dictum fuit. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i nouit mens inferri repugnan&shy;<lb/>tiam, vbi animal hominem non e&longs;&longs;e cogiter, iam hominem &longs;ub animalis notione comprehendit. <lb/></s>                                                                <s>Ex his Philoponi rationes facil&egrave; diluuntur. </s>                                                                <s>Nam tres ill&aelig; prim&aelig; confundunt id quod e&longs;t conci&shy;<lb/>pere, cum eo quod e&longs;t ab&longs;trahere. </s>                                                                <s>T&ugrave;m deinde ab&longs;tractio illa eorum e&longs;t, vt formaliter accipiun&shy;<lb/>tur, in iis ver&ograve; nihil ob&longs;tat, quominus alterum &longs;ine altero concipi nequeat. </s>                                                                <s>At ver&ograve; locus 2. Phy&longs;. <lb/>non magis &longs;tat &agrave; Philopono qu&agrave;m &agrave; nobis, nam variis legitur modis &amp; diuer&longs;as interpretationes <lb/>admittit. </s>                                                                <s>Docet enim ibi Ari&longs;toteles phy&longs;ici munus e&longs;&longs;e &longs;pectare formam non &longs;impliciter; &longs;ed <lb/>quatenus refertur ad materiam. </s>                                                                <s>itaque form&aelig; qu&aelig; ad materiam &longs;e&longs;e applicarunt, vt in illa &longs;int <lb/> <arrow.to.target n="marg701"></arrow.to.target><lb/>hoc etiam maneat <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m aliud &longs;it concipi ab eo quod e&longs;t con&longs;iderari; vt negamus po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi, &longs;ic damus &longs;ine priore con&longs;iderari. </s>                                                                <s>Nec me latet &agrave; nonnullis concedi po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi po&longs;&longs;e, in notitia confu&longs;a. </s>                                                                <s>noui <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, ignoro tamen &longs;it'ne animal rationis <lb/>compos. </s>                                                                <s>C&aelig;ter&ugrave;m quia &longs;unt idem homo &amp; animal rationis compos; mihi videtur is qui <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> <lb/>confus&egrave; nouit, etiam <expan abbr="c&otilde;fus&egrave;">confus&egrave;</expan> no&longs;&longs;e animal rationis compos. </s>                                                                <s>cuius rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan>, qu&ograve;d ille qui nouit <expan abbr="ho-min&etilde;">ho&shy;<lb/>minem</expan> confus&egrave;, non audebit negare ip&longs;um animal e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> in ea notitia quamuis rudi, concipiet <lb/>aut enuntiabit <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod &longs;an&egrave; facere po&longs;&longs;et, &longs;i in ea notitia hominis notio ab <lb/>animalis notione non penderet: idem <expan abbr=".n.">enim</expan> foret &agrave;c &longs;i per accidens coniuncta e&longs;&longs;ent in quibus non <lb/>repugnat oppo&longs;itum, veluti de cygno &amp; nigro dictum fuit. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i nouit mens inferri repugnan&shy;<lb/>tiam, vbi animal hominem non e&longs;&longs;e cogiter, iam hominem &longs;ub animalis notione comprehendit. <lb/></s>                                                                <s>Ex his Philoponi rationes facil&egrave; diluuntur. </s>                                                                <s>Nam tres ill&aelig; prim&aelig; confundunt id quod e&longs;t conci&shy;<lb/>pere, cum eo quod e&longs;t ab&longs;trahere. </s>                                                                <s>T&ugrave;m deinde ab&longs;tractio illa eorum e&longs;t, vt formaliter accipiun&shy;<lb/>tur, in iis ver&ograve; nihil ob&longs;tat, quominus alterum &longs;ine altero concipi nequeat. </s>                                                                <s>At ver&ograve; locus 2. Phy&longs;. <lb/>non magis &longs;tat &agrave; Philopono qu&agrave;m &agrave; nobis, nam variis legitur modis &amp; diuer&longs;as interpretationes <lb/>admittit. </s>                                                                <s>Docet enim ibi Ari&longs;toteles phy&longs;ici munus e&longs;&longs;e &longs;pectare formam non &longs;impliciter; &longs;ed <lb/>quatenus refertur ad materiam. </s>                                                                <s>itaque form&aelig; qu&aelig; ad materiam &longs;e&longs;e applicarunt, vt in illa &longs;int <lb/>
Line 3144 
Line 3359 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg727"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg727"></margin.target>H</s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Quod'nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XIX<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>quod' nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XIX<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>MATERIAM &longs;en&longs;ilem, atque illam quidem &longs;ingularem didicimus e&longs;&longs;e &longs;tratum muta&shy;<lb/>tionis naturalis, vniuer&longs;alem ver&ograve; in methodo naturali &longs;pectari. </s>                                                                <s>&longs;ed vtrum'ne omnis ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ilis, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> quam vniuer&longs;alis, in naturali methodo accipitur, &amp; vtrum pars e&longs;t definitionis <lb/>naturalis, an aliquam aliam vicem in naturali definitione gerit, &amp; vtr&ugrave;m aliud vltra &longs;en&longs;ilis ma&shy;<lb/>teri&aelig; genus in naturali definitione <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> e&longs;t? </s>                                                                <s>Porr&ograve; materiam geminam ob&longs;eruamus apud  <s>MATERIAM &longs;en&longs;ilem, atque illam quidem &longs;ingularem didicimus e&longs;&longs;e &longs;tratum muta&shy;<lb/>tionis naturalis, vniuer&longs;alem ver&ograve; in methodo naturali &longs;pectari. </s>                                                                <s>&longs;ed vtrum'ne omnis ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ilis, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> quam vniuer&longs;alis, in naturali methodo accipitur, &amp; vtrum pars e&longs;t definitionis <lb/>naturalis, an aliquam aliam vicem in naturali definitione gerit, &amp; vtr&ugrave;m aliud vltra &longs;en&longs;ilis ma&shy;<lb/>teri&aelig; genus in naturali definitione <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> e&longs;t? </s>                                                                <s>Porr&ograve; materiam geminam ob&longs;eruamus apud
 <pb pagenum="81"/> <pb pagenum="81"/>
Line 3190 
Line 3405 
 <arrow.to.target n="marg740"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ili &longs;egregare &longs;tuderent. </s>                                                                <s>Necnon definitiones naturales, vbi &longs;ine materia tradantur e&longs;&longs;e diale&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg740"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ili &longs;egregare &longs;tuderent. </s>                                                                <s>Necnon definitiones naturales, vbi &longs;ine materia tradantur e&longs;&longs;e diale&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg741"></arrow.to.target><lb/>cticas, &amp; vanas, &longs;eu <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> ob eam cau&longs;&longs;am qu&aelig; inferius exponetur. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i rerum natura <lb/>definitione e&longs;t exponenda, ea ver&ograve; e&longs;t in materia, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> definitione &longs;umenda e&longs; <lb/>&longs;e videbitur. </s>                                                                <s>Et quod diceret aduer&longs;arius, dans <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> eam nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="&longs;umend&atilde;">&longs;umendam</expan> e&longs;&longs;e in definitione <lb/>naturali, non tamen vt <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &amp; eius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> qua quid e&longs;t explicatur, &longs;ed quia non &longs;ine ip&longs;a <lb/>forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>argumentabor ego eo con&longs;tituto. </s>                                                                <s>Quicquid non e&longs;t de ratione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> <lb/>ab ea po&longs;&longs;e abtrahi, vel re, vel cogitatione: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio formalis prima rei notio: quicquid extra <lb/>hanc e&longs;t <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non primum, &longs;ed po&longs;terius &amp; qua&longs;i <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo ab illo <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ab&longs;tractio fieri. </s>                                                                <s>vt pri&shy;<lb/>uatio luminis in Luna e&longs;t <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> formalis eclyp&longs;eos: ide&ograve; c&ugrave;m prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> eclyp&longs;is. </s>                                                                <s>ea priuatio <lb/><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, ita vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i &longs;it ex interuentu terr&aelig;, nec &longs;ine ip&longs;o exi&longs;tat, nihilominus ab eo &longs;eparari po&longs;&shy;<lb/>&longs;it: ei rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quia varij varias eius euenti cau&longs;&longs;as afferebant. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="neq.">neque</expan> re, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> cogitatione &longs;eparatur, ide&longs;t de illius <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali. </s>                                                                <s>Sed talis e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis ex eo genere <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ergo talis materies e&longs;t de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &amp; prima notione form&ecedil; naturalis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="A&longs;s&utilde;ptio">A&longs;sumptio</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex multis locis in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> philo&longs;ophia: etenim inter &longs;e <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>, &amp; ab&longs;urda mens <lb/>qu&aelig; diuellere <expan abbr="cona&ttilde;">conatur</expan> &agrave; materia formam. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> materia de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan> formarum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ex regula Pr&ecedil;d. </s>                                                                <s>Quicquid pr&ecedil;dicatur de pr&ecedil;dicato in quid e&longs;t, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pr&ecedil;dicatur in quid <lb/> <arrow.to.target n="marg741"></arrow.to.target><lb/>cticas, &amp; vanas, &longs;eu <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> ob eam cau&longs;&longs;am qu&aelig; inferius exponetur. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i rerum natura <lb/>definitione e&longs;t exponenda, ea ver&ograve; e&longs;t in materia, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> definitione &longs;umenda e&longs; <lb/>&longs;e videbitur. </s>                                                                <s>Et quod diceret aduer&longs;arius, dans <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> eam nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="&longs;umend&atilde;">&longs;umendam</expan> e&longs;&longs;e in definitione <lb/>naturali, non tamen vt <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &amp; eius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> qua quid e&longs;t explicatur, &longs;ed quia non &longs;ine ip&longs;a <lb/>forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>argumentabor ego eo con&longs;tituto. </s>                                                                <s>Quicquid non e&longs;t de ratione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> <lb/>ab ea po&longs;&longs;e abtrahi, vel re, vel cogitatione: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio formalis prima rei notio: quicquid extra <lb/>hanc e&longs;t <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non primum, &longs;ed po&longs;terius &amp; qua&longs;i <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo ab illo <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ab&longs;tractio fieri. </s>                                                                <s>vt pri&shy;<lb/>uatio luminis in Luna e&longs;t <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> formalis eclyp&longs;eos: ide&ograve; c&ugrave;m prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> eclyp&longs;is. </s>                                                                <s>ea priuatio <lb/><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, ita vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i &longs;it ex interuentu terr&aelig;, nec &longs;ine ip&longs;o exi&longs;tat, nihilominus ab eo &longs;eparari po&longs;&shy;<lb/>&longs;it: ei rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quia varij varias eius euenti cau&longs;&longs;as afferebant. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="neq.">neque</expan> re, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> cogitatione &longs;eparatur, ide&longs;t de illius <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali. </s>                                                                <s>Sed talis e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis ex eo genere <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ergo talis materies e&longs;t de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &amp; prima notione form&ecedil; naturalis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="A&longs;s&utilde;ptio">A&longs;sumptio</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex multis locis in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> philo&longs;ophia: etenim inter &longs;e <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>, &amp; ab&longs;urda mens <lb/>qu&aelig; diuellere <expan abbr="cona&ttilde;">conatur</expan> &agrave; materia formam. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> materia de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan> formarum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ex regula Pr&ecedil;d. </s>                                                                <s>Quicquid pr&ecedil;dicatur de pr&ecedil;dicato in quid e&longs;t, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pr&ecedil;dicatur in quid <lb/>
 <arrow.to.target n="marg742"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t de &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed materia pr&ecedil;dicatur in quid e&longs;t de forma; forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>ergo &amp; ma&shy;<lb/>teria de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>Deinde materia a&longs;signatur phy&longs;ic&egrave; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> ip&longs;ius quid e&longs;t, veluti c&ugrave;m <lb/>veteres philo&longs;ophi definiebant per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;olam. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem quae tum &longs;cire vnum quodque <lb/>arbitramur, quando nouimus ex quibus &amp; quot principiis <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>, &longs;ed con&longs;tat ex materia &amp; for&shy;<lb/>ma: ergo debemus &longs;cire per materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m duplex cognitio &longs;it quid e&longs;t, &amp; <lb/>quale e&longs;t; qu&aelig;ro qu&aelig;'nam erit cognitio per materiam, neque &longs;an&egrave; quale e&longs;t, e&longs;t enim maxim&egrave; <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> &amp; quid igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Extat&etilde;t">Extatent</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> Philo&longs;ophi, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rationem .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> di&longs;&longs;olui in <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> <expan abbr="c&otilde;pon&etilde;-">componen&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg742"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t de &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed materia pr&ecedil;dicatur in quid e&longs;t de forma; forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>ergo &amp; ma&shy;<lb/>teria de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>Deinde materia a&longs;signatur phy&longs;ic&egrave; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> ip&longs;ius quid e&longs;t, veluti c&ugrave;m <lb/>veteres philo&longs;ophi definiebant per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;olam. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem quae tum &longs;cire vnum quodque <lb/>arbitramur, quando nouimus ex quibus &amp; quot principiis <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>, &longs;ed con&longs;tat ex materia &amp; for&shy;<lb/>ma: ergo debemus &longs;cire per materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m duplex cognitio &longs;it quid e&longs;t, &amp; <lb/>quale e&longs;t; qu&aelig;ro qu&aelig;'nam erit cognitio per materiam, neque &longs;an&egrave; quale e&longs;t, e&longs;t enim maxim&egrave; <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> &amp; quid igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Extat&etilde;t">Extatent</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> Philo&longs;ophi, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rationem .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> di&longs;&longs;olui in <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> <expan abbr="c&otilde;pon&etilde;-">componen&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg743"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="ti&utilde;">tium</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t oratio explicans quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> mult&ograve; planius elocutus e&longs;t Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in calce 4. Meteor. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &longs;ic <expan abbr="&itilde;quit">inquit</expan>. </s>                                                                <s>&ldquo;Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;cimus <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> cur, &amp; quid e&longs;t, &longs;i <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vel <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> habeamus: maxim&egrave; <lb/>ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ambo [vtra&longs;q. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;as] ortus &amp; interitus, &amp; vnde <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> mot^{9}. <expan abbr="Dem&utilde;">Demum</expan> definitio p <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> in phy&longs;icis e&longs;t vana &amp; imperfecta.&rdquo; <expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> &longs;i in definitione <expan abbr="qu&ecedil;ri&ttilde;">qu&ecedil;ritur</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &longs;ola, &amp; h&ecedil;c <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> <lb/>ex &longs;ola forma. </s>                                                                <s>cur ergo vana definitio per <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> formam? </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> logicam,  <arrow.to.target n="marg743"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="ti&utilde;">tium</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t oratio explicans quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> mult&ograve; planius elocutus e&longs;t Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in calce 4. Meteor. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &longs;ic <expan abbr="&itilde;quit">inquit</expan>. </s>                                                                <s>&ldquo;Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;cimus <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> cur, &amp; quid e&longs;t, &longs;i <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vel <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> habeamus: maxim&egrave; <lb/>ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ambo [vtra&longs;q. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;as] ortus &amp; interitus, &amp; vnde <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="mot9">motus</expan>. <expan abbr="Dem&utilde;">Demum</expan> definitio p <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> in phy&longs;icis e&longs;t vana &amp; imperfecta.&rdquo; <expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> &longs;i in definitione <expan abbr="qu&ecedil;ri&ttilde;">qu&ecedil;ritur</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &longs;ola, &amp; h&ecedil;c <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> <lb/>ex &longs;ola forma. </s>                                                                <s>cur ergo vana definitio per <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> formam? </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> logicam,
 <pb pagenum="83"/> <pb pagenum="83"/>
 <arrow.to.target n="marg744"></arrow.to.target><lb/>non naturalem; meo quidem iudicio non potes, qu&ograve;d ea complet definitionem naturalem, &amp; fa&shy;<lb/>cit vt qu&aelig; c&ecedil;teroqui dialectica fuerat, euadat naturalis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i propter quod <expan abbr="vnumquod&qacute;">vnumquodque</expan>. </s>                                                                <s>ta&shy;<lb/>le e&longs;t, &amp; illud magis tale, c&ugrave;m definitio per formam fiat naturalis acce&longs;sione materi&aelig;, ergo &amp; de&shy;<lb/>finitio per materiam magis erit naturalis. </s>                                                                <s>Neque id ob&longs;tat qu&ograve;d forma &longs;it magis natura qu&agrave;m <lb/>materia: e&longs;t enim magis natura, quoad pertinet ad e&longs;&longs;entiam, non autem cau&longs;&longs;a methodi; defini&shy;<lb/>tio per materiam contr&agrave; methodi magis e&longs;t, licet &longs;it e&longs;&longs;enti&aelig; minus. </s>                                                                <s>Dices'ne di&longs;&longs;olui compo&longs;itum <lb/>in rationem materi&aelig;, non quia &longs;it pars e&longs;&longs;enti&aelig;, &longs;ed quia vehiculum &longs;it, &amp; ad id nece&longs;&longs;arium, vt <lb/>forma exi&longs;tat? </s>                                                                <s>Non licet, opinor; neque enim notat antiquos Ari&longs;toteles, qu&ograve;d per materiam de&shy;<lb/>finirent, quia pars e&longs;&longs;enti&aelig; non e&longs;&longs;et, &longs;ed vehiculum; ver&ugrave;m qu&ograve;d in illa &longs;ola conquie&longs;cerent. </s>                                                                <s>Ne&shy;<lb/>que item ver&ograve; a&longs;&longs;eritur materiam adiuuare notitiam form&aelig;, quia per ip&longs;am &longs;ub&longs;i&longs;tit: Nanque <lb/>omnino &longs;equeretur prius in notitia di&longs;tincta ex po&longs;teriore pendere; proptere&agrave; qu&ograve;d pertinet hoc <lb/>ad <foreign lang="greek">u(\parcin</foreign>, non ad <foreign lang="greek">ou)sian &amp; to) ti\ e)sti\</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> e&longs;t &longs;ingularis caduca, &amp; po&longs;terior; e&longs;&longs;entia <lb/>vniuer&longs;alis &aelig;terna &amp; prior. </s>                                                                <s>Itaque potius <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> ex e&longs;&longs;entia cogno&longs;cetur, qu&agrave;m e&longs;&longs;entia ex <lb/><foreign lang="greek">u(\parcew)s</foreign>. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin qu&aelig; D. Thomas, &amp; &longs;ectatores Scoti in medium attulerunt licet <lb/>apud ip&longs;os valeant admodum, apud nos locum habere non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nimirum, &longs;i materia &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m vehiculi vicem in definitione &longs;ubiret, etiam &longs;ub&longs;tantiam iri definitum ex additamento <expan abbr="qu&etilde;-">quen&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg744"></arrow.to.target><lb/>non naturalem; meo quidem iudicio non potes, qu&ograve;d ea complet definitionem naturalem, &amp; fa&shy;<lb/>cit vt qu&aelig; c&ecedil;teroqui dialectica fuerat, euadat naturalis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i propter quod <expan abbr="vnumquod&qacute;">vnumquodque</expan>. </s>                                                                <s>ta&shy;<lb/>le e&longs;t, &amp; illud magis tale, c&ugrave;m definitio per formam fiat naturalis acce&longs;sione materi&aelig;, ergo &amp; de&shy;<lb/>finitio per materiam magis erit naturalis. </s>                                                                <s>Neque id ob&longs;tat qu&ograve;d forma &longs;it magis natura qu&agrave;m <lb/>materia: e&longs;t enim magis natura, quoad pertinet ad e&longs;&longs;entiam, non autem cau&longs;&longs;a methodi; defini&shy;<lb/>tio per materiam contr&agrave; methodi magis e&longs;t, licet &longs;it e&longs;&longs;enti&aelig; minus. </s>                                                                <s>Dices'ne di&longs;&longs;olui compo&longs;itum <lb/>in rationem materi&aelig;, non quia &longs;it pars e&longs;&longs;enti&aelig;, &longs;ed quia vehiculum &longs;it, &amp; ad id nece&longs;&longs;arium, vt <lb/>forma exi&longs;tat? </s>                                                                <s>Non licet, opinor; neque enim notat antiquos Ari&longs;toteles, qu&ograve;d per materiam de&shy;<lb/>finirent, quia pars e&longs;&longs;enti&aelig; non e&longs;&longs;et, &longs;ed vehiculum; ver&ugrave;m qu&ograve;d in illa &longs;ola conquie&longs;cerent. </s>                                                                <s>Ne&shy;<lb/>que item ver&ograve; a&longs;&longs;eritur materiam adiuuare notitiam form&aelig;, quia per ip&longs;am &longs;ub&longs;i&longs;tit: Nanque <lb/>omnino &longs;equeretur prius in notitia di&longs;tincta ex po&longs;teriore pendere; proptere&agrave; qu&ograve;d pertinet hoc <lb/>ad <foreign lang="greek">u(\parcin</foreign>, non ad <foreign lang="greek">ou)sian &amp; to) ti\ e)sti\</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> e&longs;t &longs;ingularis caduca, &amp; po&longs;terior; e&longs;&longs;entia <lb/>vniuer&longs;alis &aelig;terna &amp; prior. </s>                                                                <s>Itaque potius <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> ex e&longs;&longs;entia cogno&longs;cetur, qu&agrave;m e&longs;&longs;entia ex <lb/><foreign lang="greek">u(\parcew)s</foreign>. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin qu&aelig; D. Thomas, &amp; &longs;ectatores Scoti in medium attulerunt licet <lb/>apud ip&longs;os valeant admodum, apud nos locum habere non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nimirum, &longs;i materia &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m vehiculi vicem in definitione &longs;ubiret, etiam &longs;ub&longs;tantiam iri definitum ex additamento <expan abbr="qu&etilde;-">quen&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg745"></arrow.to.target><lb/>admodum accidens. </s>                                                                <s>Etenim &longs;icuti &longs;ubiectum ponitur in definitione accidentis, velut eius vehicu&shy;<lb/>lum; non quia &longs;it pars quiditatis accidentis, vt in &longs;imitate na&longs;us; &longs;ed quia &longs;it naturale vehiculum <lb/>&longs;imitatis (e&longs;t enim &longs;i miras accidens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;implex qu&aelig;dam natura) &longs;ic de &longs;ub&longs;tanti&aelig; definitione <lb/>dicendum foret. </s>                                                                <s>Deinde quia &longs;equeretur, vt &longs;ola forma e&longs;&longs;et tota, &amp; completa quiditas, &amp; &longs;pecies: <lb/>ex quo efficeretur vt anima hominis &longs;eparata e&longs;&longs;et totus homo. </s>                                                                <s>Nec forma c&ugrave;m materia faceret <lb/>vnum per &longs;e, quia fit vnum per &longs;e ex imperfectis &longs;olum, non autem ex aliquo perfecto, nunc for&shy;<lb/>ma perfectum quid e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Quin etiam nullum foret di&longs;crimen inter res materia concretas, &amp; &agrave; <lb/>materia &longs;eparatas: in vtri&longs;que enim &longs;ola forma e&longs;&longs;et vniuer&longs;a quiditas. </s>                                                                <s>Nanque etiam &longs;ubiectum <lb/> <arrow.to.target n="marg745"></arrow.to.target><lb/>admodum accidens. </s>                                                                <s>Etenim &longs;icuti &longs;ubiectum ponitur in definitione accidentis, velut eius vehicu&shy;<lb/>lum; non quia &longs;it pars quiditatis accidentis, vt in &longs;imitate na&longs;us; &longs;ed quia &longs;it naturale vehiculum <lb/>&longs;imitatis (e&longs;t enim &longs;i miras accidens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;implex qu&aelig;dam natura) &longs;ic de &longs;ub&longs;tanti&aelig; definitione <lb/>dicendum foret. </s>                                                                <s>Deinde quia &longs;equeretur, vt &longs;ola forma e&longs;&longs;et tota, &amp; completa quiditas, &amp; &longs;pecies: <lb/>ex quo efficeretur vt anima hominis &longs;eparata e&longs;&longs;et totus homo. </s>                                                                <s>Nec forma c&ugrave;m materia faceret <lb/>vnum per &longs;e, quia fit vnum per &longs;e ex imperfectis &longs;olum, non autem ex aliquo perfecto, nunc for&shy;<lb/>ma perfectum quid e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Quin etiam nullum foret di&longs;crimen inter res materia concretas, &amp; &agrave; <lb/>materia &longs;eparatas: in vtri&longs;que enim &longs;ola forma e&longs;&longs;et vniuer&longs;a quiditas. </s>                                                                <s>Nanque etiam &longs;ubiectum <lb/>
Line 3212 
Line 3427 
 <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s>                                                                <s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> vniuer&longs;ali. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">respon&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s>                                                                <s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s>                                                                <s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> vniuer&longs;ali. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">respon&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s>                                                                <s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dicam quod <lb/>&longs;entio. </s>                                                                <s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/> <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dicam quod <lb/>&longs;entio. </s>                                                                <s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">pntere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prior. </s>                                                                <s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s>                                                                <s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">praetere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prior. </s>                                                                <s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s>                                                                <s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>. <foreign lang="greek">*diafero/ntws d) a(/n o(risair <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialektiko/s e(\kaston au)tw=n</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s>                                                                <s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s>                                                                <s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s>                                                                <s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s>                                                                <s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s>                                                                <s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s>                                                                <s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:  <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>. <foreign lang="greek">*diafero/ntws d) a(/n o(risair <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialektiko/s e(\kaston au)tw=n</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s>                                                                <s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s>                                                                <s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s>                                                                <s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s>                                                                <s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s>                                                                <s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s>                                                                <s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:
 <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/> <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="Verunt&ntilde;">Veruntnm</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/> <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">qonnem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy; <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">quaestionem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy;
 <pb pagenum="87"/> <pb pagenum="87"/>
 <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 3372 
Line 3587 
 <pb pagenum="93"/> <pb pagenum="93"/>
 <arrow.to.target n="marg803"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At ver&ograve; h&aelig;c omnia plani&longs;sim&egrave; intelliges ex Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Is enim ita docuit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &ldquo;Qu&aelig;cunque ver&ograve; <lb/> <arrow.to.target n="marg803"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At ver&ograve; h&aelig;c omnia plani&longs;sim&egrave; intelliges ex Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Is enim ita docuit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &ldquo;Qu&aelig;cunque ver&ograve; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg804"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg804"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg805"></arrow.to.target><lb/>neque <expan abbr="intellig&etilde;dam">intelligendam</expan>, neque &longs;en&longs;ilem materiam habent, &longs;tatim vnum quiddam e&longs;&longs;e <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> quodque <lb/>e&longs;t, quemadmodum id ip&longs;um, quod e&longs;t hoc quiddam, hoc quale, hoc quantum. </s>                                                                <s>Quare non ine&longs;t <lb/>in definitionibus neque ens, neque vnum. </s>                                                                <s>Et ip&longs;um quid erat e&longs;&longs;e &longs;tatim vnum quiddam e&longs;t, <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; quod quid dam e&longs;t. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; non alia aliqua cau&longs;&longs;a vlli i&longs;torum, vt vnum &longs;int, nec <lb/>vt quiddam &longs;int. </s>                                                                <s>&longs;tatim enim vnumquodque quiddam e&longs;t, &amp; vnum quiddam, non vt in genere <lb/>in ente &amp; vno, nec tanquam &longs;int &longs;eparata pr&aelig;ter &longs;ingularia.&rdquo; Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;unt h&aelig;c. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">*osa(\ de\ mh\ e)\xei u(lhn mh/te nouth\n, mh/te ai)sthth/n e)uqu/s o(per e)/n ti\ ei=nai e)stin e(kaston, w(=sper kai\ <lb/>o(per o)/nti to\ to\de, to\ poio/n, to( poso\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio kai\ o)uk e)\neston e)n toi=s orismoi=s ou=te to( o)/n, o)ute to\ e(n, <lb/>xai\ to\ ti\ h)=n ei=nai e)uqu(s e)n ti e)sti\n w(=sper, kai\ o)\n ti/. dio o)uk e)sti\n e(teron ti ai)/tion tou= e(\n ei=nai) oudeni\ <lb/>to/utwn, o)ude tou= o)/n ti\ ei=nai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)uqu/s gar e(kasto/n e)sti\n o)/nti kai\ e(n ti. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ouk w(s e)n ge\nei tw= o)/nti kai\ tw= <lb/>e(ni\ o)ud' w(s xwristw=n o)/utwn par)a ta\ kaqe/kasta</foreign>. </s>                                                                <s>Nam quanuis aliqua mend&aelig; &longs;u&longs;picio &longs;ub&longs;it in <lb/>codice Gr&ecedil;co, &amp; qu&ecedil;dam ex his ab interprete Sepulueda omittantur, Alexandri tamen commen&shy;<lb/>tarij lectionem no&longs;tram per&longs;picu&egrave; receperunt. </s>                                                                <s>Alia loca mitto <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quibus tanqu&agrave;m certi&longs;simum a&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg805"></arrow.to.target><lb/>neque <expan abbr="intellig&etilde;dam">intelligendam</expan>, neque &longs;en&longs;ilem materiam habent, &longs;tatim vnum quiddam e&longs;&longs;e <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> quodque <lb/>e&longs;t, quemadmodum id ip&longs;um, quod e&longs;t hoc quiddam, hoc quale, hoc quantum. </s>                                                                <s>Quare non ine&longs;t <lb/>in definitionibus neque ens, neque vnum. </s>                                                                <s>Et ip&longs;um quid erat e&longs;&longs;e &longs;tatim vnum quiddam e&longs;t, <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; quod quid dam e&longs;t. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; non alia aliqua cau&longs;&longs;a vlli i&longs;torum, vt vnum &longs;int, nec <lb/>vt quiddam &longs;int. </s>                                                                <s>&longs;tatim enim vnumquodque quiddam e&longs;t, &amp; vnum quiddam, non vt in genere <lb/>in ente &amp; vno, nec tanquam &longs;int &longs;eparata pr&aelig;ter &longs;ingularia.&rdquo; Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;unt h&aelig;c. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">*osa(\ de\ mh\ e)\xei u(lhn mh/te nouth\n, mh/te ai)sthth/n e)uqu/s o(per e)/n ti\ ei=nai e)stin e(kaston, w(=sper kai\ <lb/>o(per o)/nti to\ to\de, to\ poio/n, to( poso\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio kai\ o)uk e)\neston e)n toi=s orismoi=s ou=te to( o)/n, o)ute to\ e(n, <lb/>kai\ to\ ti\ h)=n ei=nai e)uqu(s e)n ti e)sti\n w(=sper, kai\ o)\n ti/. dio o)uk e)sti\n e(teron ti ai)/tion tou= e(\n ei=nai) oudeni\ <lb/>to/utwn, o)ude tou= o)/n ti\ ei=nai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)uqu/s gar e(kasto/n e)sti\n o)/nti kai\ e(n ti. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ouk w(s e)n ge\nei tw= o)/nti kai\ tw= <lb/>e(ni\ o)ud' w(s xwristw=n o)/utwn par)a ta\ kaqe/kasta</foreign>. </s>                                                                <s>Nam quanuis aliqua mend&aelig; &longs;u&longs;picio &longs;ub&longs;it in <lb/>codice Gr&ecedil;co, &amp; qu&ecedil;dam ex his ab interprete Sepulueda omittantur, Alexandri tamen commen&shy;<lb/>tarij lectionem no&longs;tram per&longs;picu&egrave; receperunt. </s>                                                                <s>Alia loca mitto <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quibus tanqu&agrave;m certi&longs;simum a&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg806"></arrow.to.target><lb/>&longs;ump&longs;it Ari&longs;toteles ens, vnum &amp; &longs;imilia non indicare naturam quampiam illis omnibus commu&shy;<lb/>nem &amp; velut adiunctam, quod po&longs;te&agrave; non placuit Auicenn&aelig;: &longs;ed vnum quodque per quod e&longs;t, vt <lb/> <arrow.to.target n="marg806"></arrow.to.target><lb/>&longs;ump&longs;it Ari&longs;toteles ens, vnum &amp; &longs;imilia non indicare naturam quampiam illis omnibus commu&shy;<lb/>nem &amp; velut adiunctam, quod po&longs;te&agrave; non placuit Auicenn&aelig;: &longs;ed vnum quodque per quod e&longs;t, vt <lb/>
 <arrow.to.target n="marg807"></arrow.to.target><lb/>album, aut homo, per idem e&longs;&longs;e ens &amp; vnum, nec per vllum. </s>                                                                <s>alium natur&aelig; gradum, vt per quem <lb/>homo e&longs;t animal, aut &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Ex quo na&longs;citur, vt &longs;i dicamus hominem ens, nihilo plus &longs;ignifi&shy;<lb/>cemus qu&agrave;m &longs;i hominem tantummodo pronuntiaremus. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; quantum e&longs;t de ente &amp; vno <lb/>qu&aelig; &longs;unt extra genera &amp; tran&longs;cendentia, perbell&egrave; Auicennam reprehendit Auerro&euml;s. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Si ens &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg807"></arrow.to.target><lb/>album, aut homo, per idem e&longs;&longs;e ens &amp; vnum, nec per vllum. </s>                                                                <s>alium natur&aelig; gradum, vt per quem <lb/>homo e&longs;t animal, aut &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Ex quo na&longs;citur, vt &longs;i dicamus hominem ens, nihilo plus &longs;ignifi&shy;<lb/>cemus qu&agrave;m &longs;i hominem tantummodo pronuntiaremus. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; quantum e&longs;t de ente &amp; vno <lb/>qu&aelig; &longs;unt extra genera &amp; tran&longs;cendentia, perbell&egrave; Auicennam reprehendit Auerro&euml;s. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Si ens &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg808"></arrow.to.target><lb/>vnum &longs;ignificant aliquid additum rebus, c&ugrave;m illud item &longs;it ens &amp; vnum. </s>                                                                <s>&longs;in; nihil omnino e&longs;&longs;et; <lb/>vel e&longs;t tale &longs;eip&longs;o, vel per aliquid aliud. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;eip&longs;o ens e&longs;&longs;e fatearis, eodem quoque modo <lb/>qu&aelig;libet res poterit e&longs;&longs;e &longs;eip&longs;a, nec per aliud quicquam. </s>                                                                <s>Si contr&agrave; dixeris: rur&longs;us eadem dici po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>nanque &amp; illa, aut eadem &longs;eip&longs;is erunt, aut per aliud. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic abibimus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc <lb/>proprium entis &amp; vnius qu&aelig; tran&longs;cendentia &longs;unt, &amp; omnium maxim&egrave; communia: c&ecedil;tera tamen <lb/>idem de reliquis qu&aelig; &longs;unt ad vnum, erit iudicandum. </s>                                                                <s>Audis igitur Ari&longs;totelem tibi naturam <expan abbr="c&otilde;-munium">con&shy;<lb/>munium</expan> ad vnum explanantem, ex quibus in&longs;tar corollarij colligemus. </s>                                                                <s>C&ugrave;m partes eorum &longs;ol&aelig; <lb/>per &longs;e &longs;int, non po&longs;&longs;e prim&ugrave;m illorum definitiones con&longs;titui ex genere &amp; differentiis; &longs;ed potius <lb/>ex notionibus quibu&longs;dam qu&aelig; nobis &longs;ignificent, vt Gr&aelig;ci dicunt <foreign lang="greek">diafo/rous tina\s i)dio/tntas</foreign>, ide&longs;t <lb/>differentes qua&longs;dam proprietates, quemadmodum ill&aelig; &longs;unt, non e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto &amp; e&longs;&longs;e in &longs;ubie&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg808"></arrow.to.target><lb/>vnum &longs;ignificant aliquid additum rebus, c&ugrave;m illud item &longs;it ens &amp; vnum. </s>                                                                <s>&longs;in; nihil omnino e&longs;&longs;et; <lb/>vel e&longs;t tale &longs;eip&longs;o, vel per aliquid aliud. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;eip&longs;o ens e&longs;&longs;e fatearis, eodem quoque modo <lb/>qu&aelig;libet res poterit e&longs;&longs;e &longs;eip&longs;a, nec per aliud quicquam. </s>                                                                <s>Si contr&agrave; dixeris: rur&longs;us eadem dici po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>nanque &amp; illa, aut eadem &longs;eip&longs;is erunt, aut per aliud. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic abibimus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc <lb/>proprium entis &amp; vnius qu&aelig; tran&longs;cendentia &longs;unt, &amp; omnium maxim&egrave; communia: c&ecedil;tera tamen <lb/>idem de reliquis qu&aelig; &longs;unt ad vnum, erit iudicandum. </s>                                                                <s>Audis igitur Ari&longs;totelem tibi naturam <expan abbr="c&otilde;-munium">con&shy;<lb/>munium</expan> ad vnum explanantem, ex quibus in&longs;tar corollarij colligemus. </s>                                                                <s>C&ugrave;m partes eorum &longs;ol&aelig; <lb/>per &longs;e &longs;int, non po&longs;&longs;e prim&ugrave;m illorum definitiones con&longs;titui ex genere &amp; differentiis; &longs;ed potius <lb/>ex notionibus quibu&longs;dam qu&aelig; nobis &longs;ignificent, vt Gr&aelig;ci dicunt <foreign lang="greek">diafo/rous tina\s i)dio/tntas</foreign>, ide&longs;t <lb/>differentes qua&longs;dam proprietates, quemadmodum ill&aelig; &longs;unt, non e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto &amp; e&longs;&longs;e in &longs;ubie&shy;<lb/>
Line 3491 
Line 3706 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg829"></margin.target>G</s></p> <s><margin.target id="marg829"></margin.target>G</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Modi autem notum <expan abbr="faci&etilde;di">faciendi</expan> &longs;unt duo pr&aelig;cipui, velut ante&agrave; diximus, vnde duo <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> <lb/>genera extiterunt: qui item ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> <foreign lang="greek">tro/poi</foreign>, &amp; modi nuncupantur, aut enim <arrow.to.target n="marg830"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt definitio qua explicatur quid e&longs;t, &amp; &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;citur, aut demon&longs;tratio qua cogno&longs;ci&shy;<lb/>tur cuiu&longs;modi &longs;it res, &longs;unt &amp; alia in&longs;trumenta qu&aelig;, vel ad h&aelig;c referuntur, vt adminiculantia, vel <lb/>imitantia, qu&ograve;d horum virtutem a&longs;&longs;equi non po&longs;sint. </s>                                                                <s>generatim ver&ograve; comprehenduntur hi&longs;ce <lb/>capitibus; aut enim notum faciunt, quia cogant, aut quia per&longs;uadeant, aut quia declarent. </s>                                                                <s>cogunt <lb/>&longs;yllogi&longs;mi; per&longs;uadent inductiones, exempla, enthymemata, declarant definitiones, &longs;iue &longs;int quid <lb/>nominis, &longs;eu quid rei, qu&aelig; per&longs;uadent &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> voce nominata &longs;unt &agrave; Gr&aelig;cis <foreign lang="greek">paramuqi/ai</foreign>, <lb/>&agrave; M. Tullio admonitiones, &agrave; barbaris modicul&aelig; innuitiones. </s>                                                                <s>h&aelig; ver&ograve; &amp; in&longs;trumenta declarantia <lb/>ab Auerro&euml; maneries di&longs;ciplin&aelig; vocantur. </s>                                                                <s>Horum omnium poti&longs;sima demon&longs;tratio &amp; definitio: <lb/>ad demon&longs;trationem &amp; definitionem reliqua diriguntur, vt famulantia, velut inductiones &amp; <expan abbr="ex&etilde;-pla">exen&shy;<lb/>pla</expan>; necnon <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ograve;d e&longs;t. </s>                                                                <s>Vbi enim rationem reddere valeamus accidentium, quoad <lb/>&longs;en&longs;ui per&longs;picua &longs;unt &amp; <foreign lang="greek">xai\ fantasi/an</foreign>, t&ugrave;m de &longs;ub&longs;tantia quoque dicere licebit: &longs;imiliter ora&shy;<lb/>tiones dialectic&aelig;; quoniam &longs;uapt&egrave; natura terminantur definitionibus, aut etiam imitantur; vt <lb/> <s>Modi autem notum <expan abbr="faci&etilde;di">faciendi</expan> &longs;unt duo pr&aelig;cipui, velut ante&agrave; diximus, vnde duo <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> <lb/>genera extiterunt: qui item ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> <foreign lang="greek">tro/poi</foreign>, &amp; modi nuncupantur, aut enim <arrow.to.target n="marg830"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt definitio qua explicatur quid e&longs;t, &amp; &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;citur, aut demon&longs;tratio qua cogno&longs;ci&shy;<lb/>tur cuiu&longs;modi &longs;it res, &longs;unt &amp; alia in&longs;trumenta qu&aelig;, vel ad h&aelig;c referuntur, vt adminiculantia, vel <lb/>imitantia, qu&ograve;d horum virtutem a&longs;&longs;equi non po&longs;sint. </s>                                                                <s>generatim ver&ograve; comprehenduntur hi&longs;ce <lb/>capitibus; aut enim notum faciunt, quia cogant, aut quia per&longs;uadeant, aut quia declarent. </s>                                                                <s>cogunt <lb/>&longs;yllogi&longs;mi; per&longs;uadent inductiones, exempla, enthymemata, declarant definitiones, &longs;iue &longs;int quid <lb/>nominis, &longs;eu quid rei, qu&aelig; per&longs;uadent &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> voce nominata &longs;unt &agrave; Gr&aelig;cis <foreign lang="greek">paramuqi/ai</foreign>, <lb/>&agrave; M. Tullio admonitiones, &agrave; barbaris modicul&aelig; innuitiones. </s>                                                                <s>h&aelig; ver&ograve; &amp; in&longs;trumenta declarantia <lb/>ab Auerro&euml; maneries di&longs;ciplin&aelig; vocantur. </s>                                                                <s>Horum omnium poti&longs;sima demon&longs;tratio &amp; definitio: <lb/>ad demon&longs;trationem &amp; definitionem reliqua diriguntur, vt famulantia, velut inductiones &amp; <expan abbr="ex&etilde;-pla">exen&shy;<lb/>pla</expan>; necnon <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ograve;d e&longs;t. </s>                                                                <s>Vbi enim rationem reddere valeamus accidentium, quoad <lb/>&longs;en&longs;ui per&longs;picua &longs;unt &amp; <foreign lang="greek">kai\ fantasi/an</foreign>, t&ugrave;m de &longs;ub&longs;tantia quoque dicere licebit: &longs;imiliter ora&shy;<lb/>tiones dialectic&aelig;; quoniam &longs;uapt&egrave; natura terminantur definitionibus, aut etiam imitantur; vt <lb/>
 <arrow.to.target n="marg831"></arrow.to.target><lb/>quia verum ex definitione &amp; demon&longs;tratione con&longs;equi nequeamus; eorum auxilio &longs;altem habea&shy;<lb/>mus id quod quam proxim&egrave; accedit ad verum. </s>                                                                <s>&longs;ic ver&aelig; definitioni famulatur definitio quid no&shy;<lb/>minis, aut ad ip&longs;am refertur; vt eius imago atque rationes t&ugrave;m rethoric&aelig;, t&ugrave;m dialectic&aelig; per&longs;ua&shy;<lb/>dent, vt a&longs;&longs;equamur demon&longs;trationem, aut ibi valent vbi res quam cogno&longs;cere cupimus, non ad&shy;<lb/>mittat demon&longs;trationem, &amp; h&aelig;c via item ab Ari&longs;totele vocatur: <foreign lang="greek">e)/fodos</foreign> <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> enim idem valet &agrave;c <lb/> <arrow.to.target n="marg831"></arrow.to.target><lb/>quia verum ex definitione &amp; demon&longs;tratione con&longs;equi nequeamus; eorum auxilio &longs;altem habea&shy;<lb/>mus id quod quam proxim&egrave; accedit ad verum. </s>                                                                <s>&longs;ic ver&aelig; definitioni famulatur definitio quid no&shy;<lb/>minis, aut ad ip&longs;am refertur; vt eius imago atque rationes t&ugrave;m rethoric&aelig;, t&ugrave;m dialectic&aelig; per&longs;ua&shy;<lb/>dent, vt a&longs;&longs;equamur demon&longs;trationem, aut ibi valent vbi res quam cogno&longs;cere cupimus, non ad&shy;<lb/>mittat demon&longs;trationem, &amp; h&aelig;c via item ab Ari&longs;totele vocatur: <foreign lang="greek">e)/fodos</foreign> <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> enim idem valet &agrave;c <lb/>
 <arrow.to.target n="marg832"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">ma/qodos</foreign>, qua voce v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles in Top. Sed quia non docent in&longs;trumenta, ni&longs;i quatenus <lb/>procedunt ex notis; ita enim fit in notitia, vt in rerum ortu. </s>                                                                <s>Nam &longs;icut pote&longs;tas non deducitur ad <lb/>actum, ni&longs;i ab eo quod e&longs;t actu; &longs;ic potentia cognitum non &longs;it actu cognitum, ni&longs;i profici&longs;catur ab <lb/>actu cognito. </s>                                                                <s>Quare non mod&ograve; nihil efficitur, ni&longs;i rit&egrave; termini coniuncti fuerint; verum etiam <lb/>ni&longs;i &longs;int manife&longs;ti; proptere&agrave; &longs;ubiicitur quartum vi&aelig; &longs;ignificatum, qui e&longs;t progre&longs;&longs;us &agrave; principiis <lb/>qu&aelig;, c&ugrave;m actu nota &longs;int, vim habent efficiendi actu notum id quod actu ignotum e&longs;t, &longs;ed pote&longs;ta&shy;<lb/>te notum, de quo mentionem fecit Ari&longs;toteles, c&ugrave;m docuit innatam e&longs;&longs;e nobis viam, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> vt progre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg832"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">ma/qodos</foreign>, qua voce v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles in Top. Sed quia non docent in&longs;trumenta, ni&longs;i quatenus <lb/>procedunt ex notis; ita enim fit in notitia, vt in rerum ortu. </s>                                                                <s>Nam &longs;icut pote&longs;tas non deducitur ad <lb/>actum, ni&longs;i ab eo quod e&longs;t actu; &longs;ic potentia cognitum non &longs;it actu cognitum, ni&longs;i profici&longs;catur ab <lb/>actu cognito. </s>                                                                <s>Quare non mod&ograve; nihil efficitur, ni&longs;i rit&egrave; termini coniuncti fuerint; verum etiam <lb/>ni&longs;i &longs;int manife&longs;ti; proptere&agrave; &longs;ubiicitur quartum vi&aelig; &longs;ignificatum, qui e&longs;t progre&longs;&longs;us &agrave; principiis <lb/>qu&aelig;, c&ugrave;m actu nota &longs;int, vim habent efficiendi actu notum id quod actu ignotum e&longs;t, &longs;ed pote&longs;ta&shy;<lb/>te notum, de quo mentionem fecit Ari&longs;toteles, c&ugrave;m docuit innatam e&longs;&longs;e nobis viam, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> vt progre&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg833"></arrow.to.target><lb/>diamur &agrave; notis nobis ad nota natura, in quo non &longs;umptio principiorum, non di&longs;po&longs;itio, non &longs;tru&shy;<lb/>ctura <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> ob&longs;eruatur, &longs;ed eorum virtus qu&aelig; ordine collocantur: nanque ea qu&aelig; ante&shy; <arrow.to.target n="marg833"></arrow.to.target><lb/>diamur &agrave; notis nobis ad nota natura, in quo non &longs;umptio principiorum, non di&longs;po&longs;itio, non &longs;tru&shy;<lb/>ctura <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> ob&longs;eruatur, &longs;ed eorum virtus qu&aelig; ordine collocantur: nanque ea qu&aelig; ante&shy;
Line 3539 
Line 3754 
 <arrow.to.target n="marg870"></arrow.to.target><lb/>doceantur; c&ugrave;m ver&ograve; <expan abbr="ver&longs;an&ttilde;">ver&longs;antur</expan> in v&longs;u, informentur eius rei natura ad quam &longs;e&longs;e adiungant, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ic <lb/> <arrow.to.target n="marg870"></arrow.to.target><lb/>doceantur; c&ugrave;m ver&ograve; <expan abbr="ver&longs;an&ttilde;">ver&longs;antur</expan> in v&longs;u, informentur eius rei natura ad quam &longs;e&longs;e adiungant, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ic <lb/>
 <arrow.to.target n="marg871"></arrow.to.target><lb/>habitus ille Analyticus e&longs;t vt in&longs;trumentum, &amp; vt ita <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, mini&longs;ter: at c&ugrave;m rebus qu&aelig; &longs;ubiiciun&shy;<lb/>tur &longs;cienti&aelig;, quodammodo ve&longs;titur, in eam &longs;cientiam degenerat. </s>                                                                <s>vt &longs;i v&longs;urpetur in phy&longs;icis, e&longs;t <lb/>phy&longs;icus, in mathematicis mathematicus. </s>                                                                <s>Po&longs;terior ille <expan abbr="iudic&atilde;di">iudicandi</expan> habitus e&longs;t Architectonicus qui <lb/>(ni&longs;i fallor) e&longs;t pr&ecedil;cipu&egrave; primi philo&longs;ophi qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> omnes rerum naturas nouit generatim, qua <lb/>ratione definiend&ecedil; &longs;int, &amp; pro merito tractand&aelig;; necnon habet facultatem di&longs;ponendi, e&longs;t enim <lb/>Architectonis officium di&longs;ponere. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m hic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> habitus e&longs;t vniuer&longs;alis, vbi certis rebus ag&shy;<lb/>glutinatur, iam e&longs;&longs;e videtur eius qui &longs;cientiam illam priuatam po&longs;sidet. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> hic prob&egrave; terminos <lb/>imponet, &amp; &longs;uis regionibus circun&longs;cribet, &amp; explicabit quibus argumentis, &amp; quo definitionum <lb/>genere vtendum &longs;it. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> eadem e&longs;t <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan> ciuilis &amp; naturalis; naturalis &amp; mathematic&ecedil;, <lb/>neque eadem ratio in his, &amp; metaphy&longs;icis e&longs;t ob&longs;eruanda. </s>                                                                <s>Quam <foreign lang="greek">paideian</foreign> Ari&longs;t. <foreign lang="greek">logografi/an</foreign><lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> appellant Platonici qua <expan abbr="determina&ttilde;">determinatur</expan>, quis <expan abbr="ration&utilde;">rationum</expan> modus, &amp; qualis e&longs;&longs;e debeat auditor, quem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg871"></arrow.to.target><lb/>habitus ille Analyticus e&longs;t vt in&longs;trumentum, &amp; vt ita <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, mini&longs;ter: at c&ugrave;m rebus qu&aelig; &longs;ubiiciun&shy;<lb/>tur &longs;cienti&aelig;, quodammodo ve&longs;titur, in eam &longs;cientiam degenerat. </s>                                                                <s>vt &longs;i v&longs;urpetur in phy&longs;icis, e&longs;t <lb/>phy&longs;icus, in mathematicis mathematicus. </s>                                                                <s>Po&longs;terior ille <expan abbr="iudic&atilde;di">iudicandi</expan> habitus e&longs;t Architectonicus qui <lb/>(ni&longs;i fallor) e&longs;t pr&ecedil;cipu&egrave; primi philo&longs;ophi qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> omnes rerum naturas nouit generatim, qua <lb/>ratione definiend&ecedil; &longs;int, &amp; pro merito tractand&aelig;; necnon habet facultatem di&longs;ponendi, e&longs;t enim <lb/>Architectonis officium di&longs;ponere. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m hic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> habitus e&longs;t vniuer&longs;alis, vbi certis rebus ag&shy;<lb/>glutinatur, iam e&longs;&longs;e videtur eius qui &longs;cientiam illam priuatam po&longs;sidet. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> hic prob&egrave; terminos <lb/>imponet, &amp; &longs;uis regionibus circun&longs;cribet, &amp; explicabit quibus argumentis, &amp; quo definitionum <lb/>genere vtendum &longs;it. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> eadem e&longs;t <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan> ciuilis &amp; naturalis; naturalis &amp; mathematic&ecedil;, <lb/>neque eadem ratio in his, &amp; metaphy&longs;icis e&longs;t ob&longs;eruanda. </s>                                                                <s>Quam <foreign lang="greek">paideian</foreign> Ari&longs;t. <foreign lang="greek">logografi/an</foreign><lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> appellant Platonici qua <expan abbr="determina&ttilde;">determinatur</expan>, quis <expan abbr="ration&utilde;">rationum</expan> modus, &amp; qualis e&longs;&longs;e debeat auditor, quem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg872"></arrow.to.target><lb/>admodum ab Ari&longs;totele factitatum frequentius e&longs;t, vt 1. Eth. &amp; 1. Met. <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam 1. de par. </s>                                                                <s>ani. <lb/></s>                                                                <s>Quo magis &agrave; Platone di&longs;ce&longs;sit Ari&longs;toteles qui etiam po&longs;t <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ip&longs;am hanc <foreign lang="greek">logografian</foreign> de&shy;<lb/>terminarit: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> Tim&aelig;o docui&longs;&longs;et mundum e&longs;&longs;e genitum; monuit qualis e&longs;&longs;e deberet di&longs;pu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg872"></arrow.to.target><lb/>admodum ab Ari&longs;totele factitatum frequentius e&longs;t, vt 1. Eth. &amp; 1. Met. <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam 1. de par. </s>                                                                <s>ani. <lb/></s>                                                                <s>Quo magis &agrave; Platone di&longs;ce&longs;sit Ari&longs;toteles qui etiam po&longs;t <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ip&longs;am hanc <foreign lang="greek">logografian</foreign> de&shy;<lb/>terminarit: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> Tim&aelig;o docui&longs;&longs;et mundum e&longs;&longs;e genitum; monuit qualis e&longs;&longs;e deberet di&longs;pu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg873"></arrow.to.target><lb/>tatio de rebus &longs;en&longs;ilibus non ante&agrave; cum ignoraretur vniuer&longs;i natura. </s>                                                                <s>Huius igitur e&longs;t officium <lb/>reddere <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> idoneum ad <expan abbr="iudicand&utilde;">iudicandum</expan> de ordine rerum docendarum, &amp; de modo tractandi, <lb/>quatenus po&longs;sit admittere principia &amp; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ecedil; &agrave; doctore traduntur, tradere autem, <lb/>modum ordinare, &amp; demon&longs;trare &longs;cienti&aelig;, cui iam &longs;upponitur habitus analyticus: <expan abbr="omnium&qacute;">omniumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>optim&egrave; h&aelig;c officia pr&ecedil;&longs;tabit, vbi Architectonico habitu munita fuerit. </s>                                                                <s>Verunenimuer&ograve; <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> <lb/>h&aelig;c <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> alteram methodi partem (vt ante&agrave; diximus) ab&longs;oluunt; ea potior in methodo vide&shy;<lb/>tur ordinare; e&longs;t enim methodus (vt Galeni verbis vtar) <foreign lang="greek">meq' o)dou= xai\ tacews</foreign>, ide&longs;t, cum via &amp; <lb/>ordine, quapropter opponitur fortuito &amp; habet quidpiam in inqui&longs;itione <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, &amp; &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&amp; tertium, ac reliqua deinceps omnia, quou&longs;que ad id peruentum &longs;it quod ab initio propo&longs;i&shy;<lb/>tum fuerit: quod &longs;an&egrave; in illo erudito quem &longs;tatuimus, e&longs;&longs;e nequit: &longs;ine arte enim, &amp; &longs;ine ratio&shy;<lb/>ne e&longs;t experientia, &amp; &longs;ecund&aelig; cuiu&longs;dam fortun&aelig; indigens ad inuentionem eorum qu&aelig; ve&longs;ti&shy;<lb/>gantur. </s>                                                                <s>Proinde Empirici qui &longs;ola experientia nitebantur, hoc &longs;altem cert&egrave; faciebant, quod in <lb/>inuentione, &amp; doctrina nullum ordinem nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e pr&aelig;dicabant. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i recta ratione  <arrow.to.target n="marg873"></arrow.to.target><lb/>tatio de rebus &longs;en&longs;ilibus non ante&agrave; cum ignoraretur vniuer&longs;i natura. </s>                                                                <s>Huius igitur e&longs;t officium <lb/>reddere <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> idoneum ad <expan abbr="iudicand&utilde;">iudicandum</expan> de ordine rerum docendarum, &amp; de modo tractandi, <lb/>quatenus po&longs;sit admittere principia &amp; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ecedil; &agrave; doctore traduntur, tradere autem, <lb/>modum ordinare, &amp; demon&longs;trare &longs;cienti&aelig;, cui iam &longs;upponitur habitus analyticus: <expan abbr="omnium&qacute;">omniumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>optim&egrave; h&aelig;c officia pr&ecedil;&longs;tabit, vbi Architectonico habitu munita fuerit. </s>                                                                <s>Verunenimuer&ograve; <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> <lb/>h&aelig;c <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> alteram methodi partem (vt ante&agrave; diximus) ab&longs;oluunt; ea potior in methodo vide&shy;<lb/>tur ordinare; e&longs;t enim methodus (vt Galeni verbis vtar) <foreign lang="greek">meq' o)dou= kai\ tacews</foreign>, ide&longs;t, cum via &amp; <lb/>ordine, quapropter opponitur fortuito &amp; habet quidpiam in inqui&longs;itione <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, &amp; &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&amp; tertium, ac reliqua deinceps omnia, quou&longs;que ad id peruentum &longs;it quod ab initio propo&longs;i&shy;<lb/>tum fuerit: quod &longs;an&egrave; in illo erudito quem &longs;tatuimus, e&longs;&longs;e nequit: &longs;ine arte enim, &amp; &longs;ine ratio&shy;<lb/>ne e&longs;t experientia, &amp; &longs;ecund&aelig; cuiu&longs;dam fortun&aelig; indigens ad inuentionem eorum qu&aelig; ve&longs;ti&shy;<lb/>gantur. </s>                                                                <s>Proinde Empirici qui &longs;ola experientia nitebantur, hoc &longs;altem cert&egrave; faciebant, quod in <lb/>inuentione, &amp; doctrina nullum ordinem nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e pr&aelig;dicabant. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i recta ratione
 <pb pagenum="102"/>quidquam tractari oporteat, via &amp; ordo requiritur, ita vt non hoc po&longs;t hoc, &longs;ed hoc ex hoc du&shy;<lb/> <pb pagenum="102"/>quidquam tractari oporteat, via &amp; ordo requiritur, ita vt non hoc po&longs;t hoc, &longs;ed hoc ex hoc du&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg874"></arrow.to.target><lb/>ctum e&longs;&longs;e videatur, &amp; tale principium doctrin&aelig; con&longs;tituere, vnde quis facilius addi&longs;cere queat; <lb/>hoc e&longs;t vi&ecedil;, illud ordinis: huius enim officium e&longs;t illa pr&ecedil;ponere, vnde c&ecedil;terorum cognitio pen&shy;<lb/>det, h&aelig;c vult parere <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>; via per&longs;picuitatem con&longs;ectatur; ordo oportunitatem per&longs;equitur. <lb/></s>                                                                <s>Sic &agrave; primis &longs;ecund&ugrave;m naturam exordiri iubet philo&longs;ophus, &amp; ita di&longs;ponere, vt communia pr&ecedil;&shy;<lb/>cedant minus communibus, ni&longs;i fort&egrave; partis alicuius tractatio propter in&longs;ignem per&longs;picuitatem <lb/>fit pr&aelig;ponenda, quod ab Ari&longs;totele in animalibus <expan abbr="planti&longs;&qacute;">planti&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="tract&atilde;dis">tractandis</expan> &amp; in animalium ip&longs;orum <lb/>hi&longs;toria factum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque animalium doctrina, lic&egrave;t minus vniuer&longs;alis; anteponitur hi&longs;tori&aelig; <lb/>plantarum, &amp; in animalium tractatione tanquam norma proponitur homo pr&ecedil; c&ecedil;teris ad con&shy;<lb/>templandum; c&ecedil;teroquin vniuer&longs;alia pr&aelig;ponuntur. </s>                                                                <s>Euitatur enim repetitio communium qu&aelig; <lb/>ni&longs;i prius tractata fui&longs;&longs;et, in notitia <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei facienda foret, &amp; omittuntur illa qu&aelig;, c&ugrave;m in&shy;<lb/>&longs;int per accidens, aduer&longs;antur &longs;cienti&aelig;. </s>                                                                <s>Nam multa communia &longs;peciei per accidens in&longs;unt qu&aelig; <lb/>per &longs;e in&longs;unt generi: h&aelig;c autem omnia ad facilitatem <expan abbr="certitudinem&qacute;">certitudinemque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;cienti&ecedil; conferunt; <expan abbr="atq.">atque</expan> id <lb/>pr&aelig;&longs;tare tanti momenti &longs;emper habitum fuit, vt methodi nonnunquam ex ordine nominentur <lb/>determinentur, &amp; di&longs;tinguantur, vt Analytic&ecedil; contigi&longs;&longs;e defendimus. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i &agrave; primis inci&shy;<lb/>piendum e&longs;t in quaque doctrina; multis modis prima &longs;unt, &amp; multi &longs;unt &longs;copi in quos <expan abbr="c&otilde;tendit">contendit</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg874"></arrow.to.target><lb/>ctum e&longs;&longs;e videatur, &amp; tale principium doctrin&aelig; con&longs;tituere, vnde quis facilius addi&longs;cere queat; <lb/>hoc e&longs;t vi&ecedil;, illud ordinis: huius enim officium e&longs;t illa pr&ecedil;ponere, vnde c&ecedil;terorum cognitio pen&shy;<lb/>det, h&aelig;c vult parere <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>; via per&longs;picuitatem con&longs;ectatur; ordo oportunitatem per&longs;equitur. <lb/></s>                                                                <s>Sic &agrave; primis &longs;ecund&ugrave;m naturam exordiri iubet philo&longs;ophus, &amp; ita di&longs;ponere, vt communia pr&ecedil;&shy;<lb/>cedant minus communibus, ni&longs;i fort&egrave; partis alicuius tractatio propter in&longs;ignem per&longs;picuitatem <lb/>fit pr&aelig;ponenda, quod ab Ari&longs;totele in animalibus <expan abbr="planti&longs;&qacute;">planti&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="tract&atilde;dis">tractandis</expan> &amp; in animalium ip&longs;orum <lb/>hi&longs;toria factum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque animalium doctrina, lic&egrave;t minus vniuer&longs;alis; anteponitur hi&longs;tori&aelig; <lb/>plantarum, &amp; in animalium tractatione tanquam norma proponitur homo pr&ecedil; c&ecedil;teris ad con&shy;<lb/>templandum; c&ecedil;teroquin vniuer&longs;alia pr&aelig;ponuntur. </s>                                                                <s>Euitatur enim repetitio communium qu&aelig; <lb/>ni&longs;i prius tractata fui&longs;&longs;et, in notitia <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei facienda foret, &amp; omittuntur illa qu&aelig;, c&ugrave;m in&shy;<lb/>&longs;int per accidens, aduer&longs;antur &longs;cienti&aelig;. </s>                                                                <s>Nam multa communia &longs;peciei per accidens in&longs;unt qu&aelig; <lb/>per &longs;e in&longs;unt generi: h&aelig;c autem omnia ad facilitatem <expan abbr="certitudinem&qacute;">certitudinemque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;cienti&ecedil; conferunt; <expan abbr="atq.">atque</expan> id <lb/>pr&aelig;&longs;tare tanti momenti &longs;emper habitum fuit, vt methodi nonnunquam ex ordine nominentur <lb/>determinentur, &amp; di&longs;tinguantur, vt Analytic&ecedil; contigi&longs;&longs;e defendimus. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i &agrave; primis inci&shy;<lb/>piendum e&longs;t in quaque doctrina; multis modis prima &longs;unt, &amp; multi &longs;unt &longs;copi in quos <expan abbr="c&otilde;tendit">contendit</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg875"></arrow.to.target><lb/>ille qui docet, quos vt a&longs;&longs;equatur, varios <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ordines teneat oportet; imm&ograve; ni&longs;i ordinem re&shy;<lb/>bus tractandis adhibeat, idem erit propemodum, &agrave;c &longs;i &longs;cientiam &agrave; fortuna expectet. </s>                                                                <s>Huc ergo po&shy;<lb/>ti&longs;simum methodus a&longs;pirat, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> artificium. </s>                                                                <s>Proinde quas methodos appellauit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, enucleatius vocauit Galenus <foreign lang="greek">didaskalias ta/cews e)xome/nas</foreign>, ide&longs;t doctrinas qu&ecedil; ordine <lb/>in&longs;i&longs;tunt, &amp; iis oppo&longs;itas dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">didaskaliasa te/xnous</foreign>, ide&longs;t, artis expertes. </s>                                                                <s>Porr&ograve; pro&shy;<lb/>po&longs;itum quod intuentur ij qui docent, &amp; qu&ograve; cur&longs;um &longs;uum dirigere debent, &longs;unt vel inuentio <lb/>rerum tractandarum vel inuentarum explanatio, vel compendium ad memoriam: tamet&longs;i hoc <lb/>po&longs;tremum non nece&longs;&longs;arium. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr=".n.">enim</expan> c&ugrave;m ego ordinis initia &longs;umenda e&longs;&longs;e dico &agrave; primis &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam, illa excludo, <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> ad principiorum notitiam afferuntur: neque enim &longs;unt <lb/>prima &longs;ecund&ugrave;m naturam, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> faciunt: quoniam tunc &longs;cimus rem cau&longs;&longs;as <expan abbr="hab&etilde;tem">habentem</expan>, <lb/>c&ugrave;m eius cau&longs;&longs;as habemus. </s>                                                                <s>&longs;unt principia &longs;an&egrave; cognitionis, &longs;ed non &longs;cienti&aelig; pars, &amp; principia <lb/>vi&aelig;, non ordinis &agrave; quibus in &longs;ecundo &amp; quarto contextu. 1. Phy&longs;. &longs;ub vniuer&longs;alium nomine pro&shy;<lb/>cedere iubebat Ari&longs;toteles, vt ad rerum principia re&longs;oluendo veniremus. </s>                                                                <s>Itaque, c&ugrave;m principio&shy;<lb/>rum gratia tractentur ea qu&aelig; &longs;unt notiora nobis, cum principiis ip&longs;is numeranda erunt: veluti, <lb/>quanuis tran&longs;mutatio &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, quo introducimur ad &longs;peculationem materi&ecedil; &amp; form&ecedil;, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>omnino natur&aelig; qu&aelig; &longs;unt vera principia rerum naturalium; nihilominus ea tractatio de prin&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg875"></arrow.to.target><lb/>ille qui docet, quos vt a&longs;&longs;equatur, varios <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ordines teneat oportet; imm&ograve; ni&longs;i ordinem re&shy;<lb/>bus tractandis adhibeat, idem erit propemodum, &agrave;c &longs;i &longs;cientiam &agrave; fortuna expectet. </s>                                                                <s>Huc ergo po&shy;<lb/>ti&longs;simum methodus a&longs;pirat, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> artificium. </s>                                                                <s>Proinde quas methodos appellauit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, enucleatius vocauit Galenus <foreign lang="greek">didaskalias ta/cews e)xome/nas</foreign>, ide&longs;t doctrinas qu&ecedil; ordine <lb/>in&longs;i&longs;tunt, &amp; iis oppo&longs;itas dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">didaskaliasa te/xnous</foreign>, ide&longs;t, artis expertes. </s>                                                                <s>Porr&ograve; pro&shy;<lb/>po&longs;itum quod intuentur ij qui docent, &amp; qu&ograve; cur&longs;um &longs;uum dirigere debent, &longs;unt vel inuentio <lb/>rerum tractandarum vel inuentarum explanatio, vel compendium ad memoriam: tamet&longs;i hoc <lb/>po&longs;tremum non nece&longs;&longs;arium. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr=".n.">enim</expan> c&ugrave;m ego ordinis initia &longs;umenda e&longs;&longs;e dico &agrave; primis &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam, illa excludo, <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> ad principiorum notitiam afferuntur: neque enim &longs;unt <lb/>prima &longs;ecund&ugrave;m naturam, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> faciunt: quoniam tunc &longs;cimus rem cau&longs;&longs;as <expan abbr="hab&etilde;tem">habentem</expan>, <lb/>c&ugrave;m eius cau&longs;&longs;as habemus. </s>                                                                <s>&longs;unt principia &longs;an&egrave; cognitionis, &longs;ed non &longs;cienti&aelig; pars, &amp; principia <lb/>vi&aelig;, non ordinis &agrave; quibus in &longs;ecundo &amp; quarto contextu. 1. Phy&longs;. &longs;ub vniuer&longs;alium nomine pro&shy;<lb/>cedere iubebat Ari&longs;toteles, vt ad rerum principia re&longs;oluendo veniremus. </s>                                                                <s>Itaque, c&ugrave;m principio&shy;<lb/>rum gratia tractentur ea qu&aelig; &longs;unt notiora nobis, cum principiis ip&longs;is numeranda erunt: veluti, <lb/>quanuis tran&longs;mutatio &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, quo introducimur ad &longs;peculationem materi&ecedil; &amp; form&ecedil;, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>omnino natur&aelig; qu&aelig; &longs;unt vera principia rerum naturalium; nihilominus ea tractatio de prin&shy;<lb/>
Line 3656 
Line 3871 
 <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s>                                                                <s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s>                                                                <s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s>                                                                <s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.  <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s>                                                                <s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s>                                                                <s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s>                                                                <s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.
 <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/> <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s>                                                                <s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s>                                                                <s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s>                                                                <s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s>                                                                <s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">congruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/> <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s>                                                                <s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s>                                                                <s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s>                                                                <s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s>                                                                <s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">congruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/>
 <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s>                                                                <s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s>                                                                <s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s>                                                                <s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> tamen ab eis qui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s>                                                                <s>quippe quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/> <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s>                                                                <s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s>                                                                <s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s>                                                                <s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> tamen ab eis qui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s>                                                                <s>quippe quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s>                                                                <s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s>                                                                <s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s>                                                                <s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s>                                                                <s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/> <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s>                                                                <s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s>                                                                <s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s>                                                                <s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s>                                                                <s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s>                                                                <s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s>                                                                <s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s>                                                                <s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s>                                                                <s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s>                                                                <s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s>                                                                <s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>in &longs;ola via  <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s>                                                                <s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s>                                                                <s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s>                                                                <s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s>                                                                <s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s>                                                                <s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s>                                                                <s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>in &longs;ola via
 <pb pagenum="105"/> <pb pagenum="105"/>
Line 3972 
Line 4187 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg974"></margin.target>b 2. Rhet.</s></p> <s><margin.target id="marg974"></margin.target>b 2. Rhet.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*zeu=s a)rghs, h(\rhte fere/sbios, h\d' a)i)dwneu/s<lb/> <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*zeu=s a)rghs, h(\rhte fere/sbios, h\ d' ai)dwneu/s<lb/>
 *nh=stis q) h( dakruo/is e\kpikro=i o)/mma bro/thon</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *nh=stis q' h( dakruo/is e\kpikroi= o)/mma bro/thon</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Iuppiter albus, &amp; alma Iuno, t&ugrave;m pallidus Orcus</s></p> <s><emph type="italics"/>Iuppiter albus, &amp; alma Iuno, t&ugrave;m pallidus Orcus</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 3985 
Line 4200 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg975"></margin.target>D</s></p> <s><margin.target id="marg975"></margin.target>D</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*h)dh ga/r pot) e)gw\ geno/mhn kou=ro/s te kou/rhte <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*)hdh ga/r pot' e)gw\ geno/mhn kou=ro/s te kou/rhte
 <lb/> <lb/>
 *qa=mno/s t' o)iwno/s te, kai\ e)c a(lo\s e)/mpuros i)xqu/s</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *qa=mno/s t' o)iwno/s te, kai\ e)c a(lo\s e)/mpuros i)xqu/s</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 3995 
Line 4210 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Ea ver&ograve; &longs;ic fiunt, qu&ograve;d<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Ea ver&ograve; &longs;ic fiunt, qu&ograve;d<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*a)\llote me\n filo/thti sunezxo/men ei)s e)\n a(/panta:<lb/> <s><foreign lang="greek">*)\allote me\n filo/thti sunezxo/men ei)s e)\n a(/panta:<lb/>
 *a)/llote d) au)= dix' e(\kasta foreumena nei/keos e)/xqei</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *)/allote d' au)= dix' e(\kasta foreumena nei/keos e)/xqei</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Nonnunquam componit amor &longs;imul omnia dulcis<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/><lb/> <s><emph type="italics"/>Nonnunquam componit amor &longs;imul omnia dulcis<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/><lb/>
 <arrow.to.target n="marg976"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg976"></arrow.to.target></s></p>
Line 4006 
Line 4221 
 <s><emph type="italics"/>Nonnunquam di&longs;creta iubet di&longs;cordia ferri<emph.end type="italics"/>.&rdquo;</s></p> <s><emph type="italics"/>Nonnunquam di&longs;creta iubet di&longs;cordia ferri<emph.end type="italics"/>.&rdquo;</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quanquam &amp; ip&longs;e duplicem &longs;ph&aelig;rum <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;en&longs;ilem, atque <foreign lang="greek">nuhto/n</foreign>, <lb/>&amp; intelligendum alterum. </s>                                                                <s>Nos in &longs;cientia rerum &longs;en&longs;ilium &longs;en&longs;ilem per&longs;equemur. </s>                                                                <s>Quantum <lb/>ver&ograve; e&longs;t de &longs;ententia Platonis, &amp; de numero principiorum qu&aelig; ab ip&longs;o po&longs;ita &longs;unt, &amp; de illorum <lb/>di&longs;tinctione quam &longs;ignificat Ari&longs;toteles; ab Ari&longs;totelis interpretibus dubitatum fui&longs;&longs;e video.</s></p> <s>Quanquam &amp; ip&longs;e duplicem &longs;ph&aelig;rum <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;en&longs;ilem, atque <foreign lang="greek">nuhto/n</foreign>, <lb/>&amp; intelligendum alterum. </s>                                                                <s>Nos in &longs;cientia rerum &longs;en&longs;ilium &longs;en&longs;ilem per&longs;equemur. </s>                                                                <s>Quantum <lb/>ver&ograve; e&longs;t de &longs;ententia Platonis, &amp; de numero principiorum qu&aelig; ab ip&longs;o po&longs;ita &longs;unt, &amp; de illorum <lb/>di&longs;tinctione quam &longs;ignificat Ari&longs;toteles; ab Ari&longs;totelis interpretibus dubitatum fui&longs;&longs;e video.</s></p>
  <pb pagenum="118"/>
  <p type="main">
  <s>Pr&ecedil;tere&agrave; non facil&egrave; e&longs;t docere qu&ecedil; nam principia &longs;ignificauerit Ari&longs;toteles, dum de numero prin&shy;<arrow.to.target n="marg976a"></arrow.to.target><lb/>cipiorum &agrave; Platone po&longs;ito verba facit, &amp; monet item &agrave; Platone recepta fui&longs;&longs;e tria principia. </s>
  <s>Nanque Alexander auctore Simplicio tria illa ab Ari&longs;totele notata fui&longs;&longs;e narrat materiam, effi&shy;<lb/>ciens, &amp; exemplat, &longs;iue Ideam. </s>
  <s>Ver&ugrave;m h&aelig;c qu&aelig; profitetur Alexander, neque con&longs;entiunt cum <lb/> ijs qu&aelig; &longs;ibi voluit Ari&longs;toteles, neque ad rem faciunt, neque item cum Platonis ip&longs;ius placitis <expan abbr="c&otilde;gruunt">con&shy;<lb/>gruunt.</expan></s>
  <s>Etenim duo ponit ex &longs;ententia Platonis magnum, &amp; paruum quibus vna materia &longs;igni&shy;<lb/>ficatur. </s>
  <s>T&ugrave;m deinde tria Platoni ad&longs;cribit Ari&longs;toteles qu&aelig; &longs;int interna rerum principia, per&longs;equi&shy;<lb/>tur etiam Alexander externa. </s>
  <s>Po&longs;trem&ograve; tria tantum ponit iuxta dogma Platonis, &amp; aliqua t&ugrave;m <lb/>ex externis, t&ugrave;m ex internis omittit. </s>
  <s>c&ugrave;m per&longs;picu&egrave; meminerit Plato de fine, citat ip&longs;ius Platonis <lb/>verba Simplicius &egrave; Tim&aelig;o: &amp; Alexander ea penes omnium regem cuncta &longs;unt &amp; illius <lb/>cau&longs;&longs;a. </s>
  <s>proinde &longs;cibit duas principiorum &longs;eries &agrave; Platone fui&longs;&longs;e con&longs;titutas, alteram <expan abbr="pr&aelig;cipuor&utilde;">pr&aelig;cipuorum</expan> <lb/>qu&aelig; complectenerentur finem, <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; exemplar; </s>
  <s>atque alteram cau&longs;&longs;arum adiuuantium, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>&longs;pecies e&longs;&longs;ent a&longs;&longs;ecutus; </s>
  <s>c&ugrave;m de internis verba faciat, &amp; materiam vt duo ex illis tribus accipiat. <lb/></s>
  <s>Itaque Theophra&longs;tus illud quidem &longs;apienter. </s>
  <s>qu&ograve;d duo principiorum genera acceperit Plato, vnum qu&ograve;d generaliter omnem cau&longs;&longs;&aelig; rationem complectatur, atque alterum quod rerum na&shy;<arrow.to.target n="marg976b"></arrow.to.target><lb/>turam re&longs;piciat, &amp; generatim mult&ograve; plura &longs;unt principia &longs;impliciter qu&aelig; po&longs;uit Plato, vt optim&egrave; <lb/>docet Simplicius, h&aelig; enim omnia numerantur in principiis &agrave; Platone e&longs;&longs;entia, idem, diuer&longs;um, <lb/>&longs;tatus, motus, &amp; tempus: </s>
  <s>at ver&ograve; rerum naturalium principia duo tantummodo &longs;unt, materia ni&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976c"></arrow.to.target>mirum qu&aelig; duitate, &amp; magno <expan abbr="paruo&qgrave;.">paruoque</expan> exprimitur, &amp; efficiens. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/></s>
  <s>ibi enim de ip&longs;o meminit vbi <lb/>dicit. </s>
  <s>oper&aelig;pretium igitur e&longs;t effectorem ac patrem vniuer&longs;i inuenire ac <expan abbr="dem&otilde;&longs;trare">demon&longs;trare</expan>. </s>
  <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> <lb/>admiratur Alexander, c&ugrave;m Plato de efficiente &amp; &longs;ine verba fecerit, cur Ari&longs;toteles nullius harum <lb/> cau&longs;&longs;arum mentionem in Platonica opinione fecerit, &amp; eius <expan abbr="c&otilde;&longs;ilij">con&longs;ilij</expan> duas cau&longs;&longs;as enarrat, primam <lb/>qu&ograve; Plato enumerans cau&longs;&longs;as, hanc vtranque reliquerit, vt erat auctor Ari&longs;toteles in lib. de bon. <lb/></s>
  <s>alteram qu&ograve;d eas excludit numero cau&longs;&longs;arum ortus &amp; interitus, aut non diligenter exponit. </s>
  <s>Ve&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976d"></arrow.to.target>r&ugrave;m hoc non &longs;atis apt&egrave;, c&ugrave;m de tali principiorum genere nihil ibi tractet Ari&longs;toteles. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>In <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> <lb/>quoque reprehen&longs;iones incidit Plutarchus qui tria h&aelig;c principia qu&aelig; nobis Ari&longs;toteles indica&shy;<lb/>uit, mentem e&longs;&longs;e voluit, ideam &amp; materiam. </s>
  <s>Itaque duo reip&longs;a, mea quidem &longs;ententia, &longs;unt ea <lb/>principia qu&aelig; &longs;tatuit Plato, materia quam facit <foreign lang="greek">sunai/pon</foreign>, ide&longs;t, cau&longs;&longs;am adiuuantem, &longs;ed duo nominat magnum, &longs;cilicet, &amp; paruum eius infinitatem vocibus illis de&longs;cribens, &amp; vnum quod, <lb/>vel e&longs;t idea, vel forma. </s>
  <s>ac &longs;i ve&longs;tigiis Ari&longs;totelis in&longs;i&longs;tamus, ideam e&longs;&longs;e putabimus, quippe qu&ograve;d <arrow.to.target n="marg976e"></arrow.to.target><lb/>in hac methodo non &longs;emel accu&longs;et Platonem qui Ideas cen&longs;uerit e&longs;&longs;e principia rerum &longs;en&longs;ilium <lb/>qu&ecedil; per &longs;eip&longs;as extra materiam forent, &longs;i v&longs;quam e&longs;&longs;ent. </s>
  <s>Pythagoras decem contrariorum paria, &longs;iue coniugationes omnium principia con&longs;tituit: &longs;eu qu&ograve; multum ip&longs;e tribueret numeris quo&shy;<lb/>rum principem denarium e&longs;&longs;e crederet, &longs;eu qu&ograve; h&aelig;c ita inter &longs;e di&longs;creta e&longs;&longs;e putaret, &amp; qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e re&longs;olui non po&longs;&longs;ent, adhuc incertum e&longs;t. </s>
  <s>cert&egrave; qu&ograve;d numeri collocarentur in principiis, <lb/><arrow.to.target n="marg976f"></arrow.to.target><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eos per&longs;uadebat, qu&ograve;d reliquis omnibus e&longs;&longs;ent priores, quippe qui illis &longs;eparentur. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> </s>
  <s>T&ugrave;m <lb/><arrow.to.target n="marg976g"></arrow.to.target>etiam qu&ograve;d res imitantur numeros: (nimirum propter gradus quibus e&longs;&longs;enti&ecedil; &longs;eiunguntur) &longs;icut <lb/>ergo prius e&longs;&longs;e debet id, vnde &longs;umitur imitatio, qu&agrave;m id quod imitatur, &amp; exemplar e&longs;t prius <expan abbr="ex&etilde;plo">exem<lb/>plo</expan>; </s>
  <s>&longs;ic etiam res qu&aelig; numerantur, &amp; qu&aelig; numeros imitantur, &longs;unt po&longs;teriores numeris. </s>
  <s>Hos <lb/><arrow.to.target n="marg976h"></arrow.to.target>ip&longs;i &longs;ub&longs;tantias non accidentia faciunt qu&ecedil; &longs;int immobiles, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> neque tamen habeant vim mouen&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976i"></arrow.to.target>di, &amp; per finitum <expan abbr="infinitum&qgrave;.">infinitumque</expan> partiuntur, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> infinitum non modo &longs;en&longs;ilibus, &longs;ed ijs tribuunt qu&ecedil; <lb/>in &longs;olam mentem cadunt, &amp; infinitum extra mundum vagari volunt. </s>
  <s>Sed non &longs;oli Pythagor&aelig;i <lb/>numeros principia faciunt; Plato item numeratur in illis. </s>
  <s>Ni&longs;i qu&ograve;d Plato rerum principia &longs;ta&shy;<lb/>tuit numeros mathematicos. </s>
  <s>Pythagor&aelig;i ver&ograve;, qu&ograve;d multas eorum affectiones, in corporibus <arrow.to.target n="marg976j"></arrow.to.target><lb/>qu&ecedil; &longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, ine&longs;&longs;e per&longs;picerent; numeros quidem entia po&longs;uerunt, &longs;ed non &longs;eiunctos <lb/> ab entibus, ver&ugrave;m illorum materiam. </s>
  <s>Etenim numerorum affectiones in concentu, c&ecedil;lo, <expan abbr="multis&qgrave;.">multisque</expan> <lb/>aliis in&longs;unt. </s>
  <s>Separabant illi numeros &agrave; rebus &longs;ensilibus qu&ograve; &longs;i in illis po&longs;iti forent, c&ugrave;m c&aelig;tero&shy;<lb/>qui nullam habeant firmitatem, eorum &longs;cientiam non futuram: </s>
  <s>vult enim &longs;cientia de rebus per&shy;<lb/>manentibus &amp; &aelig;ternis exi&longs;tere. </s>
  <s>T&ugrave;m etiam quia po&longs;tulata non &longs;unt de rebus &longs;en&longs;ilibus, ver&ugrave;m de <lb/> ijs qu&aelig; mens iam conceperit. </s>
  <s>Sed videant i&longs;ti qua machina euertant illud argumentum. </s>
  <s>Si nu&shy;<lb/>meri &longs;eparati &longs;int, quo pacto proprietates eorum in rebus &longs;en&longs;ilibus in&longs;unt. </s>
  <s>Hoc igitur vnum in <lb/> rebus ip&longs;is ine&longs;&longs;e rect&egrave; Pythagor&ecedil;i cen&longs;uerunt: quia ver&ograve; principium apud e&longs;t numerus, &longs;iue <lb/>vnum, &amp; e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, c&aelig;tera, vt qu&ograve; &longs;it bonum, illi vni accidunt. </s>
  <s>Hoc ver&ograve; principium, c&ugrave;m <lb/> multa cau&longs;&longs;arum genera &longs;int, quemadmodum &longs;it cau&longs;&longs;a, aut qua ratione re&longs;piciat bonum, ip&longs;is <lb/> auctoribus incertum e&longs;t. </s>
  <s>C&aelig;ter&ugrave;m de numerorum conditionibus &amp; gradibus quia multa &agrave; do&shy;<lb/>cti&longs;simis viris accurati&longs;sime tradita &longs;unt, neque admodum valent ad phy&longs;iologi&ecedil; principia quam <lb/>nunc per&longs;equimur, inuenienda, hilari fronte dimittentur, illud adnotabimus &longs;olum qu&ograve; ne&longs;ci&shy;<lb/>uerunt ip&longs;i di&longs;tinguere id quod e&longs;t prius ratione, ab eo quod e&longs;t natura prius: numeri ver&ograve; &longs;ola <pb pagenum="119"/><arrow.to.target n="marg976k"></arrow.to.target>ratione, non natura &longs;unt priores, &amp; qu&ograve;d numeri &longs;e habeant vt exemplaria fal&longs;um e&longs;t; </s>
  <s>&longs;unt enim <lb/> not&aelig; duntaxat quibus natur&aelig; proce&longs;&longs;us indicetur. </s>
  <s>Sed &longs;ingulorum errores mox adnotemus, vt <lb/> ijs pul&longs;is certa rerum naturalium principia con&longs;equamur. </s>
  <s>Et Parmenides &longs;an&egrave; &longs;en&longs;uum iudicio <lb/> de rebus &longs;en&longs;ilibus nimium derogat. </s>
  <s>Idem quoque peccat, dum ea pro principiis habet quorum <lb/>ingenium e&longs;&longs;enti&aelig; principiorum maxime repugnat. </s>
  <s>Oportet enim &longs;emper manere principia, <expan abbr="rationem&qgrave;.">ra&shy;<lb/>tionemque</expan> illorum in omni mutatione retineri, calidum ver&ograve; &amp; frigidum non &longs;unt eiu&longs;modi, &longs;i&shy;<lb/>quidem conuer&longs;o non re&longs;oluatur in ea principia. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> </s>
  <s>T&ugrave;m pr&aelig;tere&agrave; nullus motus &longs;ine affectione <arrow.to.target n="marg976l"></arrow.to.target><lb/>obiretur. </s>
  <s>Iam ver&ograve; qu&ograve;d ens vnum &longs;it, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> c&ecedil;tera non &longs;int, &longs;ed e&longs;&longs;e videantur; pr&aelig;ter id qu&ograve;d <lb/>mon&longs;trat Ari&longs;toteles non nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi. </s>
  <s>&longs;i nil &longs;it pr&aelig;ter ens, qu&ograve; ens &longs;it vnum, addemus <lb/>etiam nos duo item entia ab eodem Parmenide po&longs;ita fui&longs;&longs;e, id nimirum quod ver&egrave; e&longs;t, alterum <lb/>quod e&longs;t calidum (nanque hoc &longs;ive ignem appellabat ens, frigidum ver&ograve; &longs;eu <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> non ens) atque <lb/>id ver&egrave; ens ponere cogebatur. </s>
  <s>Nam, &longs;i ens ad &longs;en&longs;um &longs;ic acciperet, quia &longs;entiretur, &amp; &agrave; &longs;en&longs;u &longs;ic <lb/>e&longs;&longs;e iudicaretur; etiam frigidum, quia &longs;entitur, ens habendum fuerat, aut negandum &longs;entiri fri&shy;<lb/>gidum, quod ip&longs;e non ens e&longs;&longs;e fatebatur: quod cert&egrave; mult&ograve; e&longs;t ineptius. </s>
  <s>Ergo ver&egrave; frigidum e&longs;&longs;e ponendum fuit. </s>
  <s>Itaque non vnum ens &longs;olum, &longs;ed duo, atque illa quidem non ad &longs;en&longs;um &longs;olum&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976m"></arrow.to.target>modo, &longs;ed reip&longs;a &longs;tatuenda &longs;unt ex &longs;ententia Parmenidis. </s>
  <s>Nunc ad Empedoclem. </s>
  <s>Ponit ip&longs;e pri&shy;<lb/>ma quattuor corpora qu&ecedil; c&ugrave;m prima &longs;int, &amp; (vt ip&longs;e vult) ab&longs;olut&egrave; principia, neque in aliud, ne&shy;<lb/>que  inter &longs;e commutari po&longs;&longs;unt, neque enim habent in quod re&longs;oluantur. </s>
  <s>Nunc elementa pro&shy;<lb/>prias habent differentias, vt ignis calorem, aqua <expan abbr="humor&etilde;">humorem</expan> quas &longs;ic affixas vnumquodque elemen&shy;<lb/>tum habet, vt alteri communicari non po&longs;sint, aliter interiret elementum proprias differentias <lb/> amittens. </s>
  <s>C&ugrave;m ergo mutatio qualitatum &longs;it affectio, ea ver&ograve; fieri nequeat; </s>
  <s>profect&ograve; tolletur item <lb/>affectio. </s>
  <s>T&utilde;m etiam motus omnis exi&longs;tit in vno &longs;ubiecto vici&longs;sim contraria &longs;u&longs;cipiente. </s>
  <s>Sed non <lb/>e&longs;t hic commune &longs;ubiectum. </s>
  <s>Neque igitur affectio. </s>
  <s>Et illud negare, quin elementa &longs;ecum com&shy;<lb/>mutentur, valde importunum e&longs;t; c&utilde;m ex aqua fiat aer, &amp; ex aere aqua, &amp; terra conflagret, &amp; id <lb/>quod exu&longs;tum e&longs;t, in terram conuertatur. </s>
  <s>Adde his, qu&ograve;d c&ugrave;m opera conciliantis amiciti&aelig; &longs;ph&ecedil;&shy;<lb/>rus fit ex elementis, amittuntur eorum differenti&aelig;. </s>
  <s>Si ergo rur&longs;us &egrave; &longs;ph&ecedil;ro litis &longs;ecernentis auxi&shy;<lb/>lio facta &longs;unt elementa; aut ex eo terra facta e&longs;t quod ante&agrave; fuit itidem terra, aut ex eo quod prius <lb/>fuerat ignis. </s>
  <s>Si po&longs;terius dederit, &amp; elementa inter &longs;e commutari poterunt. </s>
  <s>Si terram ex terra <lb/>fieri velit; cert&egrave; accipiet id cuius nulla cau&longs;&longs;a afferri, <expan abbr="temere&qgrave;.">temereque</expan> effutiet. </s>
  <s>Pr&ecedil;tere&agrave; dubium e&longs;t <lb/><arrow.to.target n="marg976n"></arrow.to.target>&longs;int'ne elementa &longs;ph&ecedil;ro priora, an po&longs;teriora: ac quidem elementi naturam oppugnat e&longs;&longs;e po&longs;te&shy;<lb/>rius; neque tamen priora &longs;ine vitio &longs;umi po&longs;&longs;unt. </s>
  <s>Siquidem ver&egrave; elementum prius <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> natura &longs;it <lb/>id ex quo primo aliquid fit, &amp; in quod vltimum abit. </s>
  <s>Sed dici non pote&longs;t &longs;it'ne &longs;ph&ecedil;rus <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <lb/> illud <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="primum&qgrave;.">primumque</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>; <expan abbr="q&ntilde;">quando</expan> &amp; &egrave; &longs;ph&ecedil;ro fiunt elementa, &amp; ad <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> re&longs;oluuntur in <lb/><expan abbr="&longs;ph&ecedil;r&utilde;">&longs;ph&ecedil;rum</expan>; </s>
  <s><expan abbr="neq;">neque</expan> minus ita fiat, qu&agrave;m <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;ph&ecedil;rus in elementa re&longs;oluatur, &amp; producatur ex illis. </s>
  <s><expan abbr="Dubi&utilde;">Dubium</expan> <lb/>quoque e&longs;t apud ip&longs;um cuius'nam amiciti&aelig;'ne, an litis &longs;it gignere &amp; corrumpere. </s>
  <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> lis &egrave; &longs;ph&ecedil;ro <lb/>producit elementa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, amicitia corrumpit in <expan abbr="&longs;ph&ecedil;r&utilde;">&longs;ph&ecedil;rum</expan>. </s>
  <s>Sed <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus &agrave; lite &longs;ph&ecedil;rus corrumpi vi&shy;<lb/>detur, &amp; ab amicitia gigni. </s>
  <s>Rur&longs;us po&longs;tquam lite &longs;ecernente genita &longs;unt <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, ex ijs mixta <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan> <lb/>amicitia coniungente, <expan abbr="eadem&qgrave;">eademque</expan> mixta intereunt &amp; abeunt in elementa di&longs;cordia di&longs;sipante. </s>
  <s>Ip&longs;e <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> tollit &egrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura. </s>
  <s>Nihil dico de eo qu&ograve;d nullum finem natur&aelig; <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> e&longs;&longs;e putat. <lb/></s>
  <s>hoc .n. poste&agrave; <expan abbr="vidend&utilde;">videndum</expan> e&longs;t. </s>
  <s>Omnino non &longs;atis <expan abbr="c&otilde;moda">commoda</expan> principia &longs;unt elementa, c&ugrave;m <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> nece&longs;&longs;e <lb/>&longs;it illa interire. </s>
  <s>Quin etiam &longs;i in <expan abbr="nihil&utilde;">nihilum</expan> nihil abit; illud prius erit in quod ip&longs;a di&longs;&longs;oluentur. </s>
  <s>Sed ne <lb/>nimis in longum exore&longs;cat oratio; his ergo &longs;ol&ugrave;m contentus qu&aelig; admiratus Empedoclem cecinit <lb/>Manilius, po&longs;tqu&agrave;m terr&aelig; formam, &amp; ordinatos &longs;iderum motus propo&longs;ui&longs;&longs;et ad <expan abbr="contempland&utilde;">contemplandum</expan>. <lb/></s></p>
  <p type="main">
  <s><arrow.to.target n="marg976o"></arrow.to.target>Nam neque fortuitos ortus &longs;urgentibus astris: <emph type="italics"/><emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nec toties po&longs;&longs;um na&longs;centem credere mundum, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Solisue a&longs;&longs;iduos partus, &amp; facta diurna, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>C&ugrave;m facies eadem &longs;ignis per &longs;&ecedil;cula con&longs;tet.<emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Idem Ph&oelig;bus eat de c&ecedil;li partibus ij&longs;dem; <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Inde &longs;uos &longs;inuat flexus per crura pedesque <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Centauri, alterius rur&longs;us a&longs;cendere c&ecedil;lum <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Incipit, Argiuamque ratem per aplu&longs;tria &longs;umma <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Lunaque per totidem luces mutetur, &amp; orbes, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Et natura vias &longs;eruet, quas fecerat ip&longs;a: <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nec tyrocinio peccet, circumque feratur. <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Aeterna cum luce dies, qu&ograve; tempora mon&longs;trat <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nunc his nunc illis eadem regionibus orbis <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Semper, <expan abbr="et">et</expan> vlterius vadentibus ortus ad ortus, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Occa&longs;umue ortus c&ecedil;,<expan abbr="et">et</expan> cum Sole perennet. <emph.end type="italics"/><lb/></s></p>
 <pb pagenum="120"/> <pb pagenum="120"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Et illud perpetu&ograve; &longs;pectandum in omni con&longs;titutione principiorum, ne aliorum ratio &longs;uppo&shy;<arrow.to.target n="marg977"></arrow.to.target><lb/>natur, &amp; ne commutentur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic primum quoddam &longs;ub&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t circum quod mutatio <lb/>fiat. </s>                                                                <s>Itaque videant ij qui noua rerum principia po&longs;uerunt, quin potius ea qu&aelig; longo rerum v&longs;u <lb/>repudiata &longs;unt, qu&agrave;m commod&egrave; &longs;ua placita tueri valeant. </s>                                                                <s>Platonis auctoritas multa flagitat qu&ecedil; <lb/>dicantur. </s>                                                                <s>Nanque ip&longs;e Ideas introduxit de quibus longa di&longs;putatio futura e&longs;t. </s>                                                                <s>interim illa repe&shy;<lb/>tantur qu&aelig; de altero principio quod mutationi &longs;ubiicitur, ab eo decreta &longs;unt. </s>                                                                <s>Is duo con&longs;tituit <lb/>loco materi&aelig;, c&ugrave;m ad patiendum &longs;atis &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Idem quoque contraria po&longs;uit vt &longs;ubiectum <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dicati locum occupare debuerunt. </s>                                                                <s>Idem, aut non di&longs;tinxit &agrave; materia priuationem qu&aelig; <lb/>di&longs;tinguenda erat, aut non cognouit, aut tanquam maleficij cau&longs;&longs;am neglexit. </s>                                                                <s>neque enim me&shy;<lb/>minit de priuatione. </s>                                                                <s>Neque priuatio, tanqu&agrave;m maleficij cau&longs;&longs;a negligenda fuit, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>appetitus in materia qu&ograve; excitata properat ad formam. </s>                                                                <s>Illud etiam Platoni vitio vertitur, qu&ograve;d <lb/>c&ugrave;m duos ip&longs;e numeros &longs;tatuerit, vnum idearum, atque alterum mathematicum; non po&longs;sit do&shy;<lb/>cere, quemadmodum, nec ex quo con&longs;tet numerus mathematicus. </s>                                                                <s>Medius enim e&longs;t, inter nume&shy;<lb/>rum idearum &amp; numerum qui po&longs;itus e&longs;t in rebus &longs;en&longs;ilibus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeat ip&longs;um ex ma&shy;<lb/>gno, &amp; paruo con&longs;tare, ab eo qui formarum e&longs;t, plan&egrave; non di&longs;crepabit. </s>                                                                <s>Dicet fort&egrave; aliud e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>gnum &amp; paruum quia magnitudines item cen&longs;et e&longs;&longs;e principia, &longs;ed t&ugrave;m plura elementa inducet. <lb/></s>                                                                <s> <s>Et illud perpetu&ograve; &longs;pectandum in omni con&longs;titutione principiorum, ne aliorum ratio &longs;uppo&shy;<arrow.to.target n="marg977"></arrow.to.target><lb/>natur, &amp; ne commutentur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic primum quoddam &longs;ub&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t circum quod mutatio <lb/>fiat. </s>                                                                <s>Itaque videant ij qui noua rerum principia po&longs;uerunt, quin potius ea qu&aelig; longo rerum v&longs;u <lb/>repudiata &longs;unt, qu&agrave;m commod&egrave; &longs;ua placita tueri valeant. </s>                                                                <s>Platonis auctoritas multa flagitat qu&ecedil; <lb/>dicantur. </s>                                                                <s>Nanque ip&longs;e Ideas introduxit de quibus longa di&longs;putatio futura e&longs;t. </s>                                                                <s>interim illa repe&shy;<lb/>tantur qu&aelig; de altero principio quod mutationi &longs;ubiicitur, ab eo decreta &longs;unt. </s>                                                                <s>Is duo con&longs;tituit <lb/>loco materi&aelig;, c&ugrave;m ad patiendum &longs;atis &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Idem quoque contraria po&longs;uit vt &longs;ubiectum <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dicati locum occupare debuerunt. </s>                                                                <s>Idem, aut non di&longs;tinxit &agrave; materia priuationem qu&aelig; <lb/>di&longs;tinguenda erat, aut non cognouit, aut tanquam maleficij cau&longs;&longs;am neglexit. </s>                                                                <s>neque enim me&shy;<lb/>minit de priuatione. </s>                                                                <s>Neque priuatio, tanqu&agrave;m maleficij cau&longs;&longs;a negligenda fuit, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>appetitus in materia qu&ograve; excitata properat ad formam. </s>                                                                <s>Illud etiam Platoni vitio vertitur, qu&ograve;d <lb/>c&ugrave;m duos ip&longs;e numeros &longs;tatuerit, vnum idearum, atque alterum mathematicum; non po&longs;sit do&shy;<lb/>cere, quemadmodum, nec ex quo con&longs;tet numerus mathematicus. </s>                                                                <s>Medius enim e&longs;t, inter nume&shy;<lb/>rum idearum &amp; numerum qui po&longs;itus e&longs;t in rebus &longs;en&longs;ilibus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeat ip&longs;um ex ma&shy;<lb/>gno, &amp; paruo con&longs;tare, ab eo qui formarum e&longs;t, plan&egrave; non di&longs;crepabit. </s>                                                                <s>Dicet fort&egrave; aliud e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>gnum &amp; paruum quia magnitudines item cen&longs;et e&longs;&longs;e principia, &longs;ed t&ugrave;m plura elementa inducet. <lb/></s>                                                                <s>
Line 4019 
Line 4328 
 <arrow.to.target n="marg984"></arrow.to.target><lb/>pia, tenderemus, vt ijs per&longs;pectis illa per &longs;e note&longs;cerent qu&aelig; tamet&longs;i nobis nota, per &longs;e tamen <expan abbr="er&atilde;t">erant</expan> <lb/>ignota. </s>                                                                <s>Nunc c&ugrave;m ab antiquorum placitis, tanqu&agrave;m &agrave; notis nobis exor&longs;us fuerit Ari&longs;toteles, &amp; <lb/>eorum auxilio principia ve&longs;tigauerit; ea ver&ograve; cognita confirment illa nota nobis vnde or&longs;i fui&shy;<lb/>mus, &amp; efficiant illum rationis gyrum quem regre&longs;&longs;um vocant; qu&aelig;rat qui&longs;piam, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/>id pr&aelig;&longs;tet Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Etenim veteres principiis contraria tribuebant; ex hoc conclu&longs;um prima <lb/>contraria e&longs;&longs;e principia. </s>                                                                <s>Idem quoque via motus contraria principiorum conditiones e&longs;&longs;e do&shy;<lb/>cuit: vbi regre&longs;&longs;us? </s>                                                                <s>An ita procedemus, &longs;icut iubet Ari&longs;toteles in ea ratione qua primum ex eo <lb/>qu&ograve;d planet&aelig; non &longs;cintillent, coniicitur eos e&longs;&longs;e vicinos; mox ex eo, qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, non &longs;cintil&shy;<lb/>lare, vbi &longs;ubiectum planet&aelig;, medium cum pr&ecedil;dicato commutatur. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m veteres &longs;uis principiis <lb/>a&euml;ri, aqu&aelig;, igni, atomis, &amp; reliquis contraria tribui&longs;&longs;ent: hoc &longs;umpto Ari&longs;toteles ex definitione <lb/>formali terminorum &longs;truxit pro&longs;yllogi&longs;mum in quo medium e&longs;&longs;et huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Non fieri ex aliis, <lb/>neque alia ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m e&longs;&longs;ent eiu&longs;modi prima contraria, efficiebatur, vt ea principia &longs;ta&shy;<lb/>tuenda forent. </s>                                                                <s>Ergo contraria prima erunt principia. </s>                                                                <s>Quocirca forma, priuatio, &amp; materies (h&ecedil;c <lb/>enim cum contrariis hic numeranda e&longs;t) erunt principia. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ex principiis ad contraria <lb/> <arrow.to.target n="marg984"></arrow.to.target><lb/>pia, tenderemus, vt ijs per&longs;pectis illa per &longs;e note&longs;cerent qu&aelig; tamet&longs;i nobis nota, per &longs;e tamen <expan abbr="er&atilde;t">erant</expan> <lb/>ignota. </s>                                                                <s>Nunc c&ugrave;m ab antiquorum placitis, tanqu&agrave;m &agrave; notis nobis exor&longs;us fuerit Ari&longs;toteles, &amp; <lb/>eorum auxilio principia ve&longs;tigauerit; ea ver&ograve; cognita confirment illa nota nobis vnde or&longs;i fui&shy;<lb/>mus, &amp; efficiant illum rationis gyrum quem regre&longs;&longs;um vocant; qu&aelig;rat qui&longs;piam, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/>id pr&aelig;&longs;tet Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Etenim veteres principiis contraria tribuebant; ex hoc conclu&longs;um prima <lb/>contraria e&longs;&longs;e principia. </s>                                                                <s>Idem quoque via motus contraria principiorum conditiones e&longs;&longs;e do&shy;<lb/>cuit: vbi regre&longs;&longs;us? </s>                                                                <s>An ita procedemus, &longs;icut iubet Ari&longs;toteles in ea ratione qua primum ex eo <lb/>qu&ograve;d planet&aelig; non &longs;cintillent, coniicitur eos e&longs;&longs;e vicinos; mox ex eo, qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, non &longs;cintil&shy;<lb/>lare, vbi &longs;ubiectum planet&aelig;, medium cum pr&ecedil;dicato commutatur. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m veteres &longs;uis principiis <lb/>a&euml;ri, aqu&aelig;, igni, atomis, &amp; reliquis contraria tribui&longs;&longs;ent: hoc &longs;umpto Ari&longs;toteles ex definitione <lb/>formali terminorum &longs;truxit pro&longs;yllogi&longs;mum in quo medium e&longs;&longs;et huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Non fieri ex aliis, <lb/>neque alia ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m e&longs;&longs;ent eiu&longs;modi prima contraria, efficiebatur, vt ea principia &longs;ta&shy;<lb/>tuenda forent. </s>                                                                <s>Ergo contraria prima erunt principia. </s>                                                                <s>Quocirca forma, priuatio, &amp; materies (h&ecedil;c <lb/>enim cum contrariis hic numeranda e&longs;t) erunt principia. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ex principiis ad contraria <lb/>
 <arrow.to.target n="marg985"></arrow.to.target><lb/>deducti fui&longs;&longs;emus ab antiquis; Ari&longs;toteles terminis commutatis ex contrariis &agrave; priori principia <lb/>conclu&longs;it. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m venatus e&longs;&longs;et ex motu contraria, tanquam principia, regre&longs;&longs;um neglexi&longs;&longs;e <lb/>videtur: attamen &amp; fieri poterat, qu&ograve;d contraria forent cau&longs;&longs;&aelig; motus. </s>                                                                <s>Igitur &amp; forma &amp; priua&shy;<lb/>tio &amp; materia cau&longs;&longs;&aelig; motus habebuntur. </s>                                                                <s>Quamobrem hactenus continentur duo progre&longs;&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Sed ille tertius quo ex vniuer&longs;ali progre&longs;&longs;u colligitur &longs;pecialis in quaque re pertractanda; nimi&shy;<lb/>rum, qu&ograve;d c&ugrave;m h&aelig;c &longs;int principia &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis &amp; motus, ex ijs qu&aelig; in quaque re &longs;unt <lb/>nota nobis, inuenienda propria ip&longs;ius principia quibus cognitis qu&aelig;que res per &longs;eip&longs;am ignota <lb/>per cau&longs;&longs;am per&longs;picua fiet, &amp; in hoc po&longs;ita erit &longs;cientia naturalis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ne di&longs;cedam &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito quod in hoc primo libro in&longs;tituimus, vt generatim principia no&longs;tr&aelig; methodi con&longs;titue&shy;<lb/>rentur in quibus etiam reponitur motus, &amp; hoc loco de illius notitia di&longs;&longs;eramus.</s></p> <arrow.to.target n="marg985"></arrow.to.target><lb/>deducti fui&longs;&longs;emus ab antiquis; Ari&longs;toteles terminis commutatis ex contrariis &agrave; priori principia <lb/>conclu&longs;it. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m venatus e&longs;&longs;et ex motu contraria, tanquam principia, regre&longs;&longs;um neglexi&longs;&longs;e <lb/>videtur: attamen &amp; fieri poterat, qu&ograve;d contraria forent cau&longs;&longs;&aelig; motus. </s>                                                                <s>Igitur &amp; forma &amp; priua&shy;<lb/>tio &amp; materia cau&longs;&longs;&aelig; motus habebuntur. </s>                                                                <s>Quamobrem hactenus continentur duo progre&longs;&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Sed ille tertius quo ex vniuer&longs;ali progre&longs;&longs;u colligitur &longs;pecialis in quaque re pertractanda; nimi&shy;<lb/>rum, qu&ograve;d c&ugrave;m h&aelig;c &longs;int principia &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis &amp; motus, ex ijs qu&aelig; in quaque re &longs;unt <lb/>nota nobis, inuenienda propria ip&longs;ius principia quibus cognitis qu&aelig;que res per &longs;eip&longs;am ignota <lb/>per cau&longs;&longs;am per&longs;picua fiet, &amp; in hoc po&longs;ita erit &longs;cientia naturalis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ne di&longs;cedam &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito quod in hoc primo libro in&longs;tituimus, vt generatim principia no&longs;tr&aelig; methodi con&longs;titue&shy;<lb/>rentur in quibus etiam reponitur motus, &amp; hoc loco de illius notitia di&longs;&longs;eramus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976a"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976b"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976c"></margin.target>a Proc. lib. <lb/> 4. in Tim.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976d"></margin.target>b Alex. I. <lb/>Met. T. 46</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976e"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976f"></margin.target>c I. Met. <lb/></s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976g"></margin.target>d 8. Met.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976h"></margin.target>e 8. Phy&longs; <lb/>T. 46</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976i"></margin.target>f 7. Met.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976j"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976k"></margin.target>A</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976l"></margin.target>a Pr&aelig;dic. <lb/> c. de motu</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976m"></margin.target>B</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976n"></margin.target>C</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976o"></margin.target>D</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg977"></margin.target>E</s></p> <s><margin.target id="marg977"></margin.target>E</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg978"></margin.target>F</s></p> <s><margin.target id="marg978"></margin.target>F</s></p>
Line 4088 
Line 4427 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>DE cognitione illa motus quam per accidens appellamus, &longs;atis ante&agrave; dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>veniendum <lb/> <s>DE cognitione illa motus quam per accidens appellamus, &longs;atis ante&agrave; dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>veniendum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg998"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et nunc ad alteram eius cognitionem qu&aelig; per &longs;e e&longs;t, &amp; ex definitione comparatur, vt <lb/>nihil in hac methodo cui propo&longs;itus e&longs;t motus, certius qu&agrave;m ille teneretur. </s>                                                                <s>Sed illud vnum <lb/>difficultatem nobis affert, quo pacto motus notior ex &longs;ua definitione reddatur. </s>                                                                <s>Itaque hoc pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti capite peragetur: Cau&longs;&longs;a ver&ograve; qu&aelig;&longs;tionis e&longs;t, quandoquidem ex iis, qu&aelig; &longs;unt nota nobis, <lb/>qu&aelig;dam, &amp; &longs;i per&longs;picua &longs;unt, tamen pr&aelig;tere&agrave; per cau&longs;&longs;as &longs;uas, qu&aelig; per demon&longs;trationem, aut <lb/>definitionem explicantur, certius po&longs;sidentur; velut eclyp&longs;is Lun&aelig; qu&aelig; quidem &longs;en&longs;ui con&longs;tat, <lb/>&amp; no&longs;citur &agrave; nobis; &longs;ed tum pr&aelig;clar&egrave; cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e eclyp&longs;in, c&ugrave;m intelleximus eam ab in&shy;<lb/>teruentu terr&aelig; profici&longs;ci, &longs;ed enim long&egrave; &longs;ecus &longs;e habent calor &amp; frigus; quand&ograve; &longs;unt ita nobis <lb/>per&longs;picua, vt &longs;iquis illis aliquam lucem afferre conetur, nihilo plus agat qu&agrave;m &longs;i facem in Sole <lb/>accendens, excutere velit tenebras; &amp; vt Quintiliani verbis vtar, tam &longs;it &longs;tultum qu&agrave;m in clari&longs;&shy;<lb/>&longs;imum Solem mortale lumen inferre. </s>                                                                <s>inter h&aelig;c e&longs;t motus, vt eius definitio nullum in hac cogni&shy;<lb/>tione lumen allatura videatur. </s>                                                                <s>Vanum'ne ergo e&longs;t officium definitionis? </s>                                                                <s>ab&longs;it. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; di&longs;tin&shy;<lb/>guendum de illis e&longs;t qu&aelig; nobis nota &longs;unt, bipartit&ograve;. </s>                                                                <s>aut enim cau&longs;&longs;as habent, aut ip&longs;is vacant. <lb/></s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;a vacent; pr&aelig;ter id qu&ograve;d &longs;emper &amp; vbique rem &longs;ic &longs;e habere experimur, &amp; quod olim <lb/> <arrow.to.target n="marg998"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et nunc ad alteram eius cognitionem qu&aelig; per &longs;e e&longs;t, &amp; ex definitione comparatur, vt <lb/>nihil in hac methodo cui propo&longs;itus e&longs;t motus, certius qu&agrave;m ille teneretur. </s>                                                                <s>Sed illud vnum <lb/>difficultatem nobis affert, quo pacto motus notior ex &longs;ua definitione reddatur. </s>                                                                <s>Itaque hoc pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti capite peragetur: Cau&longs;&longs;a ver&ograve; qu&aelig;&longs;tionis e&longs;t, quandoquidem ex iis, qu&aelig; &longs;unt nota nobis, <lb/>qu&aelig;dam, &amp; &longs;i per&longs;picua &longs;unt, tamen pr&aelig;tere&agrave; per cau&longs;&longs;as &longs;uas, qu&aelig; per demon&longs;trationem, aut <lb/>definitionem explicantur, certius po&longs;sidentur; velut eclyp&longs;is Lun&aelig; qu&aelig; quidem &longs;en&longs;ui con&longs;tat, <lb/>&amp; no&longs;citur &agrave; nobis; &longs;ed tum pr&aelig;clar&egrave; cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e eclyp&longs;in, c&ugrave;m intelleximus eam ab in&shy;<lb/>teruentu terr&aelig; profici&longs;ci, &longs;ed enim long&egrave; &longs;ecus &longs;e habent calor &amp; frigus; quand&ograve; &longs;unt ita nobis <lb/>per&longs;picua, vt &longs;iquis illis aliquam lucem afferre conetur, nihilo plus agat qu&agrave;m &longs;i facem in Sole <lb/>accendens, excutere velit tenebras; &amp; vt Quintiliani verbis vtar, tam &longs;it &longs;tultum qu&agrave;m in clari&longs;&shy;<lb/>&longs;imum Solem mortale lumen inferre. </s>                                                                <s>inter h&aelig;c e&longs;t motus, vt eius definitio nullum in hac cogni&shy;<lb/>tione lumen allatura videatur. </s>                                                                <s>Vanum'ne ergo e&longs;t officium definitionis? </s>                                                                <s>ab&longs;it. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; di&longs;tin&shy;<lb/>guendum de illis e&longs;t qu&aelig; nobis nota &longs;unt, bipartit&ograve;. </s>                                                                <s>aut enim cau&longs;&longs;as habent, aut ip&longs;is vacant. <lb/></s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;a vacent; pr&aelig;ter id qu&ograve;d &longs;emper &amp; vbique rem &longs;ic &longs;e habere experimur, &amp; quod olim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg999"></arrow.to.target><lb/>nuper&uacute;e extitit, nunc etiam e&longs;t; ex quo facile creditur. </s>                                                                <s>Ita vnum ex altero aptum <expan abbr="nexum&qacute;">nexumque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;t, <lb/>vt altero po&longs;ito alterum con&longs;equi &amp; exi&longs;tere videatur, &amp; vnum in altero, con&longs;equens in antece&shy;<lb/>dente quodammodo elucere, aut &longs;e&longs;e vici&longs;sim inferre, vt pater &amp; filius, totum &amp; pars qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e ponunt, &amp; ita coh&aelig;rent, vt alterum in altero plan&egrave; cogno&longs;catur; nec vlla oppo&longs;iti &longs;u&longs;picio <lb/>de tali copulatione nobis ince&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>h&icirc;c &longs;olus &longs;en&longs;us plenam pr&aelig;&longs;tat cognitionem, qu&ograve;d &longs;int, nec <lb/>vlla cau&longs;&longs;a ratio&uacute;e flagitatur, ide&longs;t, mens nullam aliam machinam requirit, qu&agrave;m &longs;en&longs;um, <expan abbr="&longs;ola&qacute;">&longs;olaque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>inductione contenta e&longs;t. </s>                                                                <s>Tameis e&longs;t notitia <expan abbr="fides&qacute;ue">fidesque</expan> profatorum. </s>                                                                <s>Itaque optim&egrave; ad h&aelig;c adhibetur <lb/>genus illud inductionis, quod <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratiu&utilde;">demon&longs;tratiuum</expan> dicitur, quod &agrave; dialectico pr&aelig;ter c&aelig;tera differt, quia <lb/>continet ea qu&ecedil; arcti&longs;simo e&longs;&longs;enti&aelig; vinculo connexa &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;tricta">con&longs;tricta</expan> &longs;unt. </s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;as habeant, ea <expan abbr="c&otilde;-&longs;tant">con&shy;<lb/>&longs;tant</expan> ex duplici natura: altera quidem &longs;en&longs;ili, per quam vel olim fuere, vel nunc exi&longs;tunt, &amp; cer&shy;<lb/>to quodam tempore loco&uacute;e <expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>, atque altera, per quam &longs;unt in vniuer&longs;itate rerum, illius <lb/>&longs;en&longs;us iudex e&longs;t certi&longs;simus, vt facultas alia nulla po&longs;tuletur qu&ecedil; de ip&longs;a iudicium ferre po&longs;sit, <lb/>dummodo &longs;ecundum naturam &longs;e habeat &amp; c&ecedil;tera qu&aelig; requiruntur rit&egrave; &longs;int affecta. </s>                                                                <s><expan abbr="Veruntam&etilde;">Veruntamen</expan> <lb/>id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;atis e&longs;t ad firmam <expan abbr="&longs;tabilem&qacute;">&longs;tabilemque</expan>. </s>                                                                <s>notitiam propagandam, quia &longs;iue ex ob&longs;eruationum defectu,  <arrow.to.target n="marg999"></arrow.to.target><lb/>nuper&uacute;e extitit, nunc etiam e&longs;t; ex quo facile creditur. </s>                                                                <s>Ita vnum ex altero aptum <expan abbr="nexum&qacute;">nexumque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;t, <lb/>vt altero po&longs;ito alterum con&longs;equi &amp; exi&longs;tere videatur, &amp; vnum in altero, con&longs;equens in antece&shy;<lb/>dente quodammodo elucere, aut &longs;e&longs;e vici&longs;sim inferre, vt pater &amp; filius, totum &amp; pars qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e ponunt, &amp; ita coh&aelig;rent, vt alterum in altero plan&egrave; cogno&longs;catur; nec vlla oppo&longs;iti &longs;u&longs;picio <lb/>de tali copulatione nobis ince&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>h&icirc;c &longs;olus &longs;en&longs;us plenam pr&aelig;&longs;tat cognitionem, qu&ograve;d &longs;int, nec <lb/>vlla cau&longs;&longs;a ratio&uacute;e flagitatur, ide&longs;t, mens nullam aliam machinam requirit, qu&agrave;m &longs;en&longs;um, <expan abbr="&longs;ola&qacute;">&longs;olaque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>inductione contenta e&longs;t. </s>                                                                <s>Talis e&longs;t notitia <expan abbr="fides&qacute;ue">fidesque</expan> profatorum. </s>                                                                <s>Itaque optim&egrave; ad h&aelig;c adhibetur <lb/>genus illud inductionis, quod <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratiu&utilde;">demon&longs;tratiuum</expan> dicitur, quod &agrave; dialectico pr&aelig;ter c&aelig;tera differt, quia <lb/>continet ea qu&ecedil; arcti&longs;simo e&longs;&longs;enti&aelig; vinculo connexa &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;tricta">con&longs;tricta</expan> &longs;unt. </s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;as habeant, ea <expan abbr="c&otilde;-&longs;tant">con&shy;<lb/>&longs;tant</expan> ex duplici natura: altera quidem &longs;en&longs;ili, per quam vel olim fuere, vel nunc exi&longs;tunt, &amp; cer&shy;<lb/>to quodam tempore loco&uacute;e <expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>, atque altera, per quam &longs;unt in vniuer&longs;itate rerum, illius <lb/>&longs;en&longs;us iudex e&longs;t certi&longs;simus, vt facultas alia nulla po&longs;tuletur qu&ecedil; de ip&longs;a iudicium ferre po&longs;sit, <lb/>dummodo &longs;ecundum naturam &longs;e habeat &amp; c&ecedil;tera qu&aelig; requiruntur rit&egrave; &longs;int affecta. </s>                                                                <s><expan abbr="Veruntam&etilde;">Veruntamen</expan> <lb/>id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;atis e&longs;t ad firmam <expan abbr="&longs;tabilem&qacute;">&longs;tabilemque</expan>. </s>                                                                <s>notitiam propagandam, quia &longs;iue ex ob&longs;eruationum defectu,
 <pb pagenum="125"/> <pb pagenum="125"/>
 <arrow.to.target n="marg1000"></arrow.to.target><lb/>&longs;eu qu&ograve;d res ip&longs;a &longs;it reconditior, &amp; h&aelig;&longs;itamus in eo quod appareat, &amp; dubitamus adhuc, an res <lb/>ita perpetu&ograve; &longs;e habeat, an potius ex euento. </s>                                                                <s>huc non peruenit &longs;en&longs;us; &longs;ed eget auxilio rationis ita <lb/>rem euoluentis, vt eius cau&longs;&longs;as, vel per demon&longs;trationem patefaciat, vel definitione &longs;ignificet, in <lb/>earum ver&ograve; &longs;ignificatione &longs;cientia qu&aelig; con&longs;tans e&longs;t &amp; certa cognitio po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac rem <lb/>&longs;ic vrgere &longs;en&longs;um, vt nil tenacius h&aelig;reat, quod de calore &amp; frigore confitemur, atque item va&shy;<lb/>let in motu, &longs;en&longs;us o&longs;tendit h&aelig;c e&longs;&longs;e plan&egrave;, vt nihil vltra depo&longs;cat animus ad id credendum, <lb/>quod ip&longs;e repr&ecedil;&longs;entauit. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m pars in&longs;it in re qu&ecedil; declinat impetum &longs;en&longs;uum, opem defini&shy;<lb/>tionis implorandum e&longs;t, cuius beneficio note&longs;cat. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i definitio tunc acce&longs;&longs;erit, non pro&shy;<lb/>ptere&agrave; redundat, aut vim &longs;en&longs;us ob&longs;curat, &longs;iue inanem efficit: &longs;ed vtrique in &longs;uo ip&longs;orum officio <lb/>manent, neque enim definitio certiores nos reddit, qu&ograve;d &longs;it res eo modo quo rem e&longs;&longs;e nobis &longs;en&shy;<lb/>&longs;us indicauit, neque magis qu&agrave;m fecerit &longs;en&longs;us: &longs;ed illud efficit &longs;ol&ugrave;m, vt alter ille modus quo <lb/>res e&longs;t &longs;impliciter, qui &longs;ub mentem cadit, nec &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e obiicit, &amp; ob id ignotus e&longs;t, planus <expan abbr="per-&longs;picuus&qacute;">per&shy;<lb/>&longs;picuusque</expan>. </s>                                                                <s>reddatur. </s>                                                                <s>Et illud e&longs;t quod ex hypothe&longs;i manife&longs;tum dicimus e&longs;&longs;e motum: ita enim <lb/>manife&longs;tus e&longs;t, vt etiam definitione declarari po&longs;sit, &amp; confirmari demon&longs;tratione. </s>                                                                <s>nam &longs;en&longs;ui <lb/>quidem per&longs;picuus e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; ignotus. </s>                                                                <s>&amp; ea e&longs;t illius euidentia qu&aelig; valeat quidem ad me&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1000"></arrow.to.target><lb/>&longs;eu qu&ograve;d res ip&longs;a &longs;it reconditior, &amp; h&aelig;&longs;itamus in eo quod appareat, &amp; dubitamus adhuc, an res <lb/>ita perpetu&ograve; &longs;e habeat, an potius ex euento. </s>                                                                <s>huc non peruenit &longs;en&longs;us; &longs;ed eget auxilio rationis ita <lb/>rem euoluentis, vt eius cau&longs;&longs;as, vel per demon&longs;trationem patefaciat, vel definitione &longs;ignificet, in <lb/>earum ver&ograve; &longs;ignificatione &longs;cientia qu&aelig; con&longs;tans e&longs;t &amp; certa cognitio po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac rem <lb/>&longs;ic vrgere &longs;en&longs;um, vt nil tenacius h&aelig;reat, quod de calore &amp; frigore confitemur, atque item va&shy;<lb/>let in motu, &longs;en&longs;us o&longs;tendit h&aelig;c e&longs;&longs;e plan&egrave;, vt nihil vltra depo&longs;cat animus ad id credendum, <lb/>quod ip&longs;e repr&ecedil;&longs;entauit. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m pars in&longs;it in re qu&ecedil; declinat impetum &longs;en&longs;uum, opem defini&shy;<lb/>tionis implorandum e&longs;t, cuius beneficio note&longs;cat. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i definitio tunc acce&longs;&longs;erit, non pro&shy;<lb/>ptere&agrave; redundat, aut vim &longs;en&longs;us ob&longs;curat, &longs;iue inanem efficit: &longs;ed vtrique in &longs;uo ip&longs;orum officio <lb/>manent, neque enim definitio certiores nos reddit, qu&ograve;d &longs;it res eo modo quo rem e&longs;&longs;e nobis &longs;en&shy;<lb/>&longs;us indicauit, neque magis qu&agrave;m fecerit &longs;en&longs;us: &longs;ed illud efficit &longs;ol&ugrave;m, vt alter ille modus quo <lb/>res e&longs;t &longs;impliciter, qui &longs;ub mentem cadit, nec &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e obiicit, &amp; ob id ignotus e&longs;t, planus <expan abbr="per-&longs;picuus&qacute;">per&shy;<lb/>&longs;picuusque</expan>. </s>                                                                <s>reddatur. </s>                                                                <s>Et illud e&longs;t quod ex hypothe&longs;i manife&longs;tum dicimus e&longs;&longs;e motum: ita enim <lb/>manife&longs;tus e&longs;t, vt etiam definitione declarari po&longs;sit, &amp; confirmari demon&longs;tratione. </s>                                                                <s>nam &longs;en&longs;ui <lb/>quidem per&longs;picuus e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; ignotus. </s>                                                                <s>&amp; ea e&longs;t illius euidentia qu&aelig; valeat quidem ad me&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1001"></arrow.to.target><lb/>thodum naturalem dirigendam; &longs;ed ad plenam rei notitiam non &longs;it &longs;atis. </s>                                                                <s>quippe qu&ograve;d tum ex&shy;<lb/>act&egrave; no&longs;catur, vbi &longs;peciatim per proprium &longs;ubiectum, per &longs;uas cau&longs;&longs;as, &amp; &longs;ub certa conditione <lb/>percipitur. </s>                                                                <s>Ex motu cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e naturam, &longs;ed cum &amp; motus &amp; natura, quantum e&longs;t de <lb/>rudi hac &amp; inchoata notitia qu&aelig; per accidens e&longs;t, &longs;atis per&longs;pecta &longs;int, accuratam eorum tracta&shy;<lb/>tionem methodus phy&longs;ica po&longs;tulat quam his commentariis in&longs;tituimus. </s>                                                                <s>huc igitur mox oratio <lb/>no&longs;tra conuertetur: nam de munere methodi naturalis abund&egrave; tractatum e&longs;&longs;e arbitramur.</s></p> <arrow.to.target n="marg1001"></arrow.to.target><lb/>thodum naturalem dirigendam; &longs;ed ad plenam rei notitiam non &longs;it &longs;atis. </s>                                                                <s>quippe qu&ograve;d tum ex&shy;<lb/>act&egrave; no&longs;catur, vbi &longs;peciatim per proprium &longs;ubiectum, per &longs;uas cau&longs;&longs;as, &amp; &longs;ub certa conditione <lb/>percipitur. </s>                                                                <s>Ex motu cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e naturam, &longs;ed cum &amp; motus &amp; natura, quantum e&longs;t de <lb/>rudi hac &amp; inchoata notitia qu&aelig; per accidens e&longs;t, &longs;atis per&longs;pecta &longs;int, accuratam eorum tracta&shy;<lb/>tionem methodus phy&longs;ica po&longs;tulat quam his commentariis in&longs;tituimus. </s>                                                                <s>huc igitur mox oratio <lb/>no&longs;tra conuertetur: nam de munere methodi naturalis abund&egrave; tractatum e&longs;&longs;e arbitramur.</s></p>
Line 4484 
Line 4823 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>EX his qu&ecedil; narrata &longs;unt hactenus, <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> e&longs;&longs;entia motus inuenta e&longs;t. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m ad ip&longs;am p&ecedil;ni&shy;<lb/>tus ab&longs;oluendam non erit <expan abbr="importun&utilde;">importunum</expan>, &longs;i &amp; id in pr&ecedil;&longs;entia con&longs;ideremus, c&ugrave;m motus &longs;it <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>ab agente, &longs;ed in patiente, quod ver&ograve; e&longs;t ab agente &longs;it actio, quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> &longs;it affectio, &longs;iue pa&longs;&shy;<lb/>&longs;io, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> actio &amp; affectio &longs;e habeant, cum ad agens &amp; patiens, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: explora&shy;<lb/>to <expan abbr=".n.">enim</expan> generis ip&longs;ius ingenio, facilius adipi&longs;cemur <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> <expan abbr="&longs;ubiectar&utilde;">&longs;ubiectarum</expan>. </s>                                                                <s>Porr&ograve; Latinis no&longs;tris ea <lb/>vox actio fuit cau&longs;&longs;a deceptionis; quippe qui exi&longs;timarint <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod ea voce <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, ab aliquo <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> ab efficiente principio: &longs;ed quod ip&longs;i verte <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, apud Gr&ecedil;cos variis nominib. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ignificatur; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ecedil;">&longs;ecund&ecedil;</expan> entelechi&ecedil;, <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> energi&ecedil;, 3. Phy&longs;. nomine factionis <expan abbr="exprimi&ttilde;">exprimitur</expan> <lb/><expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> praxeos huic oppo&longs;ita perpe&longs;sio e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proprio <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <foreign lang="greek">pa/qhsi/n</foreign> appellari video, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;tero&shy;<lb/> <s>EX his qu&ecedil; narrata &longs;unt hactenus, <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> e&longs;&longs;entia motus inuenta e&longs;t. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m ad ip&longs;am p&ecedil;ni&shy;<lb/>tus ab&longs;oluendam non erit <expan abbr="importun&utilde;">importunum</expan>, &longs;i &amp; id in pr&ecedil;&longs;entia con&longs;ideremus, c&ugrave;m motus &longs;it <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>ab agente, &longs;ed in patiente, quod ver&ograve; e&longs;t ab agente &longs;it actio, quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> &longs;it affectio, &longs;iue pa&longs;&shy;<lb/>&longs;io, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> actio &amp; affectio &longs;e habeant, cum ad agens &amp; patiens, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: explora&shy;<lb/>to <expan abbr=".n.">enim</expan> generis ip&longs;ius ingenio, facilius adipi&longs;cemur <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> <expan abbr="&longs;ubiectar&utilde;">&longs;ubiectarum</expan>. </s>                                                                <s>Porr&ograve; Latinis no&longs;tris ea <lb/>vox actio fuit cau&longs;&longs;a deceptionis; quippe qui exi&longs;timarint <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod ea voce <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, ab aliquo <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> ab efficiente principio: &longs;ed quod ip&longs;i verte <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, apud Gr&ecedil;cos variis nominib. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ignificatur; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ecedil;">&longs;ecund&ecedil;</expan> entelechi&ecedil;, <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> energi&ecedil;, 3. Phy&longs;. nomine factionis <expan abbr="exprimi&ttilde;">exprimitur</expan> <lb/><expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> praxeos huic oppo&longs;ita perpe&longs;sio e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proprio <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <foreign lang="greek">pa/qhsi/n</foreign> appellari video, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;tero&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus  <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus
 <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/> <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/> <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma &longs;emp <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/> <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaquae</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>  <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaeritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/><expan abbr="pp">propter</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argumentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>
 <pb pagenum="147"/> <pb pagenum="147"/>
 <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/> <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p>
Line 4521 
Line 4860 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Explicatur habitudo actionis ad agens. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig;dam corollaria cum nonnullarum <lb/>dubitationum &longs;olutionibus apponuntur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Explicatur habitudo actionis ad agens. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig;dam corollaria cum nonnullarum <lb/>dubitationum &longs;olutionibus apponuntur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>PRAESTAT etiam maxim&egrave; ad naturam agentis cogno&longs;cendam illud quod &longs;upr&agrave; per tran&shy;<lb/>&longs;ennam mon&longs;trauimus intro&longs;picere; nimirum, vt &longs;e habeat actio ad agens. </s>                                                                <s>Po&longs;tquam enim <lb/>vi&longs;um e&longs;t eam qu&aelig; actio fuerat vt ab agente, fieri <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> in patiente, &amp; <expan abbr="expo&longs;it&utilde;">expo&longs;itum</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> ab <expan abbr="ag&etilde;-te">agen&shy;<lb/>te</expan> nuncupari, quoniam ab ip&longs;o permanat ad aliud: e&longs;&longs;e autem variis modis <expan abbr="accept&atilde;">acceptam</expan> mod&ograve; <expan abbr="corru-ption&etilde;">corru&shy;<lb/>ptionem</expan>, alias <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> eius quod patitur, re&longs;tabat pr&aelig;tere&agrave; <expan abbr="con&longs;iderand&utilde;">con&longs;iderandum</expan>, an eadem attributa <expan abbr="c&otilde;-uenirent">con&shy;<lb/>uenirent</expan> actioni, qu&agrave; refertur ad agens. </s>                                                                <s>nam &amp; de hoc aliquod di&longs;crimen inter philo&longs;ophos, t&ugrave;m <lb/>Gr&aelig;cos, t&ugrave;m Latinos extiti&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim, qui philo&longs;ophiam Ari&longs;totelicam <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;acra <lb/>Theologia <expan abbr="c&otilde;iungere">coniungere</expan> conantur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> ver&ograve; &longs;&ecedil;pe f&ecedil;licius &quml; ineptus ille pictor qui varia <expan abbr="diuer&longs;or&utilde;">diuer&longs;orum</expan> <lb/> <s>PRAESTAT etiam maxim&egrave; ad naturam agentis cogno&longs;cendam illud quod &longs;upr&agrave; per tran&shy;<lb/>&longs;ennam mon&longs;trauimus intro&longs;picere; nimirum, vt &longs;e habeat actio ad agens. </s>                                                                <s>Po&longs;tquam enim <lb/>vi&longs;um e&longs;t eam qu&aelig; actio fuerat vt ab agente, fieri <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> in patiente, &amp; <expan abbr="expo&longs;it&utilde;">expo&longs;itum</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> ab <expan abbr="ag&etilde;-te">agen&shy;<lb/>te</expan> nuncupari, quoniam ab ip&longs;o permanat ad aliud: e&longs;&longs;e autem variis modis <expan abbr="accept&atilde;">acceptam</expan> mod&ograve; <expan abbr="corru-ption&etilde;">corru&shy;<lb/>ptionem</expan>, alias <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> eius quod patitur, re&longs;tabat pr&aelig;tere&agrave; <expan abbr="con&longs;iderand&utilde;">con&longs;iderandum</expan>, an eadem attributa <expan abbr="c&otilde;-uenirent">con&shy;<lb/>uenirent</expan> actioni, qu&agrave; refertur ad agens. </s>                                                                <s>nam &amp; de hoc aliquod di&longs;crimen inter philo&longs;ophos, t&ugrave;m <lb/>Gr&aelig;cos, t&ugrave;m Latinos extiti&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim, qui philo&longs;ophiam Ari&longs;totelicam <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;acra <lb/>Theologia <expan abbr="c&otilde;iungere">coniungere</expan> conantur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> ver&ograve; &longs;&ecedil;pe f&ecedil;licius <expan abbr="&quml;">quam</expan> ineptus ille pictor qui varia <expan abbr="diuer&longs;or&utilde;">diuer&longs;orum</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1114"></arrow.to.target><lb/>animalium membra corrogans efficiat, <emph type="italics"/>-vt turpiter atrum</s></p> <arrow.to.target n="marg1114"></arrow.to.target><lb/>animalium membra corrogans efficiat, <emph type="italics"/>-vt turpiter atrum</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1114"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1114"></margin.target>C</s></p>
Line 4714 
Line 5053 
 <arrow.to.target n="marg1170"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e de ortu cum affectione coniuncto. </s>                                                                <s>Qu&agrave;m id fal&longs;um habendum &longs;it, &amp; ea qu&aelig; nuper con&longs;cri&shy;<lb/>p&longs;imus, &amp; qu&aelig; mox &longs;ubiiciemus, facillim&egrave; o&longs;tendent. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m ip&longs;e motus, necnon eius de&shy;<lb/>finitio &longs;unt communia ad vnum. </s>                                                                <s>At iam dictum e&longs;t eorum attributa peti &agrave; partibus. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> motus e&longs;t actus mobilis generatim &longs;umpti, &longs;ic motus ad locum e&longs;t actus mobilis ad <lb/>locum, vt tale e&longs;t &longs;peciatim: &amp; augmentatio actus auge&longs;centis, quatenus huiu&longs;modi, con&longs;imili&shy;<lb/>ter alteratio &amp; affectio. </s>                                                                <s>Ita ergo &amp; generatio, actus generabilis, quatenus generabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo &amp; <lb/>&longs;eor&longs;um actus ille imperfectus pertinebit ad generationem, &amp; &longs;ucce&longs;sio igitur eandem per &longs;e co&shy;<lb/>mitabitur. </s>                                                                <s>T&ugrave;m pr&ecedil;tere&agrave; quoniam Ari&longs;toteles &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; nugaretur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nam frequenti&longs;sim&egrave;, c&ugrave;m <lb/> <arrow.to.target n="marg1170"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e de ortu cum affectione coniuncto. </s>                                                                <s>Qu&agrave;m id fal&longs;um habendum &longs;it, &amp; ea qu&aelig; nuper con&longs;cri&shy;<lb/>p&longs;imus, &amp; qu&aelig; mox &longs;ubiiciemus, facillim&egrave; o&longs;tendent. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m ip&longs;e motus, necnon eius de&shy;<lb/>finitio &longs;unt communia ad vnum. </s>                                                                <s>At iam dictum e&longs;t eorum attributa peti &agrave; partibus. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> motus e&longs;t actus mobilis generatim &longs;umpti, &longs;ic motus ad locum e&longs;t actus mobilis ad <lb/>locum, vt tale e&longs;t &longs;peciatim: &amp; augmentatio actus auge&longs;centis, quatenus huiu&longs;modi, con&longs;imili&shy;<lb/>ter alteratio &amp; affectio. </s>                                                                <s>Ita ergo &amp; generatio, actus generabilis, quatenus generabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo &amp; <lb/>&longs;eor&longs;um actus ille imperfectus pertinebit ad generationem, &amp; &longs;ucce&longs;sio igitur eandem per &longs;e co&shy;<lb/>mitabitur. </s>                                                                <s>T&ugrave;m pr&ecedil;tere&agrave; quoniam Ari&longs;toteles &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; nugaretur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nam frequenti&longs;sim&egrave;, c&ugrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1171"></arrow.to.target><lb/>docet motum e&longs;&longs;e in tempore, po&longs;tquam de alteratione memini&longs;&longs;et &amp; ortu, eorum <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;em&shy;<lb/>per habet &longs;eparatim, &amp; &longs;ingulas mutationes recen&longs;et &longs;eor&longs;um. </s>                                                                <s>Et profect&ograve; &longs;i ortus e&longs;&longs;et in tem&shy;<lb/>pore propter affectiones &amp; alterationem, &longs;at habui&longs;&longs;et, &longs;i alterationem &longs;olam commemora&longs;&longs;et; <lb/>aut &longs;altem nos monui&longs;&longs;et propter ambiguitatem generationis, quam'nam generationem ibi acci&shy;<lb/>peret. </s>                                                                <s>Quin aliquando, c&ugrave;m demon&longs;traret <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> tempus aliquid e&longs;&longs;e motus, admonuit nos, ne cape&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1171"></arrow.to.target><lb/>docet motum e&longs;&longs;e in tempore, po&longs;tquam de alteratione memini&longs;&longs;et &amp; ortu, eorum <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;em&shy;<lb/>per habet &longs;eparatim, &amp; &longs;ingulas mutationes recen&longs;et &longs;eor&longs;um. </s>                                                                <s>Et profect&ograve; &longs;i ortus e&longs;&longs;et in tem&shy;<lb/>pore propter affectiones &amp; alterationem, &longs;at habui&longs;&longs;et, &longs;i alterationem &longs;olam commemora&longs;&longs;et; <lb/>aut &longs;altem nos monui&longs;&longs;et propter ambiguitatem generationis, quam'nam generationem ibi acci&shy;<lb/>peret. </s>                                                                <s>Quin aliquando, c&ugrave;m demon&longs;traret <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> tempus aliquid e&longs;&longs;e motus, admonuit nos, ne cape&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1172"></arrow.to.target><lb/>remus motum &agrave; mutatione &longs;eiunctum. </s>                                                                <s>intelligo ver&ograve; mutationem illam, de qua iam <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> fuit <lb/> <arrow.to.target n="marg1172"></arrow.to.target><lb/>remus motum &agrave; mutatione &longs;eiunctum. </s>                                                                <s>intelligo ver&ograve; mutationem illam, de qua iam <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> fuit <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1173"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; comprehenditur &longs;ub definitione motus, &amp; ab energia &longs;eparatur. </s>                                                                <s>Tameis igitur mutatio, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi, e&longs;t in tempore. </s>                                                                <s>Ergo ex analytico pr&aelig;cepto omnis talis mutatio. </s>                                                                <s>Tameis autem <lb/>e&longs;t generatio &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Ita etiam docens omnem motum e&longs;&longs;e diuiduum, meminit de ortu &amp; in&shy;<lb/>teritu, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> in <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>partem quandam fieri te&longs;tatus e&longs;t, quandam ver&ograve; e&longs;&longs;e factam. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; conclu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1173"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; comprehenditur &longs;ub definitione motus, &amp; ab energia &longs;eparatur. </s>                                                                <s>Talis igitur mutatio, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi, e&longs;t in tempore. </s>                                                                <s>Ergo ex analytico pr&aelig;cepto omnis talis mutatio. </s>                                                                <s>Talis autem <lb/>e&longs;t generatio &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Ita etiam docens omnem motum e&longs;&longs;e diuiduum, meminit de ortu &amp; in&shy;<lb/>teritu, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> in <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>partem quandam fieri te&longs;tatus e&longs;t, quandam ver&ograve; e&longs;&longs;e factam. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; conclu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1174"></arrow.to.target><lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>Si puncto temporis aliquid fieret, genitum e&longs;&longs;et ab&longs;que eo, qu&ograve;d gigneretur: fieret item &longs;imul <lb/>&amp; factum e&longs;&longs;et, vt plan&egrave; per&longs;picias, non eandem e&longs;&longs;e rationem ortus &amp; illuminationis. </s>                                                                <s>Ex quo, <lb/>&longs;i in alio puncto fit res, in alio facta e&longs;t, &amp; inter duo puncta tempus intercedit; generatio quoque <lb/>fiet in tempore. </s>                                                                <s>Etiam paull&ograve; po&longs;t <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aperti&longs;sim&egrave; te&longs;tatur de omni mutatione, eam in tempore <lb/> <arrow.to.target n="marg1174"></arrow.to.target><lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>Si puncto temporis aliquid fieret, genitum e&longs;&longs;et ab&longs;que eo, qu&ograve;d gigneretur: fieret item &longs;imul <lb/>&amp; factum e&longs;&longs;et, vt plan&egrave; per&longs;picias, non eandem e&longs;&longs;e rationem ortus &amp; illuminationis. </s>                                                                <s>Ex quo, <lb/>&longs;i in alio puncto fit res, in alio facta e&longs;t, &amp; inter duo puncta tempus intercedit; generatio quoque <lb/>fiet in tempore. </s>                                                                <s>Etiam paull&ograve; po&longs;t <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aperti&longs;sim&egrave; te&longs;tatur de omni mutatione, eam in tempore <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1175"></arrow.to.target><lb/>fieri, &longs;ub qua nece&longs;&longs;e e&longs;t item comprehendi generationem, ni&longs;i dicamus eam e&longs;&longs;e ex ordine perfi&shy;<lb/>cientium, quod non opinor, c&ugrave;m obeatur cum de&longs;tructione oppo&longs;iti. </s>                                                                <s>Tameis autem ratio &longs;ic com&shy;<lb/>mouit Simplicium, vt par&ugrave;m &longs;ibi con&longs;titi&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m olim ip&longs;e dixi&longs;&longs;et, tempus, &longs;cili&shy;<lb/>cet, quod in generatione ponitur, ad pr&ecedil;uias affectiones attinere, is demum <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> generationem tem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1175"></arrow.to.target><lb/>fieri, &longs;ub qua nece&longs;&longs;e e&longs;t item comprehendi generationem, ni&longs;i dicamus eam e&longs;&longs;e ex ordine perfi&shy;<lb/>cientium, quod non opinor, c&ugrave;m obeatur cum de&longs;tructione oppo&longs;iti. </s>                                                                <s>Talis autem ratio &longs;ic com&shy;<lb/>mouit Simplicium, vt par&ugrave;m &longs;ibi con&longs;titi&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m olim ip&longs;e dixi&longs;&longs;et, tempus, &longs;cili&shy;<lb/>cet, quod in generatione ponitur, ad pr&ecedil;uias affectiones attinere, is demum <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> generationem tem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1176"></arrow.to.target><lb/>pore ab&longs;olui docuerit, &amp; quanuis <foreign lang="greek">a)qroa/</foreign> mutatio dicatur, <foreign lang="greek">to\ a)qro/on ou) kata\ to\ a(/xronon</foreign>, ide&longs;t, <lb/>quod confertim e&longs;t, non qu&ograve;d &egrave; ve&longs;tigio fiat; ver&ugrave;m qu&ograve;d vniuers&egrave; &amp; omni ex parte foret, idem  <arrow.to.target n="marg1176"></arrow.to.target><lb/>pore ab&longs;olui docuerit, &amp; quanuis <foreign lang="greek">a)qroa/</foreign> mutatio dicatur, <foreign lang="greek">to\ a)qro/on ou) kata\ to\ a(/xronon</foreign>, ide&longs;t, <lb/>quod confertim e&longs;t, non qu&ograve;d &egrave; ve&longs;tigio fiat; ver&ugrave;m qu&ograve;d vniuers&egrave; &amp; omni ex parte foret, idem
 <pb pagenum="157"/> <pb pagenum="157"/>
 <arrow.to.target n="marg1177"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;e auctor a&longs;&longs;eueraret. </s>                                                                <s>Simul etiam docet Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> id quod gignitur, ita affectum e&longs;&longs;e, quem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1177"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;e auctor a&longs;&longs;eueraret. </s>                                                                <s>Simul etiam docet Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> id quod gignitur, ita affectum e&longs;&longs;e, quem&shy;<lb/>
Line 4827 
Line 5166 
 <pb pagenum="160"/>ria, &amp; de talibus moueri &amp; quie&longs;cere dicitur, ex non &longs;ubiecto in non &longs;ubiectum mutatio nulla, <lb/> <pb pagenum="160"/>ria, &amp; de talibus moueri &amp; quie&longs;cere dicitur, ex non &longs;ubiecto in non &longs;ubiectum mutatio nulla, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1202"></arrow.to.target><lb/>vt docet Ari&longs;toteles 11. prim&aelig; phil. </s>                                                                <s>T. 10. qu&ograve;d in his nulla neque contrarietas, neque contradi&shy;<lb/>ctio, <expan abbr="neq;">neque</expan> oppo&longs;itio, proprii&longs;sim&egrave; ver&ograve; mutatio ponitur in contradicentibus. </s>                                                                <s>Motus etiam com&shy;<lb/>muni&longs;sim&egrave; accipitur, vt proce&longs;&longs;us &longs;cilicet ab imperfecto ad perfectum, qui e&longs;&longs;e &longs;olet in quattuor <lb/>primis categoriis &longs;ub&longs;tantia, quanto, quali, &amp; ip&longs;o vbi; ac &longs;ub ea amplitudine definitur 3. Phy&longs;. <lb/>proprii&longs;sim&egrave; autem motus e&longs;t ex &longs;ubiecto in <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &amp; illi opponitur quies. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign>, <lb/>.i. </s>                                                                <s>generatio videtur e&longs;&longs;e vox multiplex, &amp; modo &longs;ignificat quiddam <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, ali&agrave;s quiddam fiens. <lb/></s>                                                                <s>Nam mos e&longs;t Gr&aelig;c&ecedil; lingu&aelig; vti con&longs;imilibus nominum formulis qu&aelig; grammatici verbalia nun&shy;<lb/>cupant, quibus actus &amp; pote&longs;tas &longs;ignificentur, &amp; quod factum e&longs;t &amp; fiens, vt <foreign lang="greek">su/nqeton</foreign>, quod actu <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, &amp; quod e&longs;t pote&longs;tate &amp; <foreign lang="greek">sh=yis</foreign> e&longs;t putredo alio nomine <foreign lang="greek">sapro/ths</foreign>, &amp; putrefactio <lb/>ide&longs;t via in putredinem, &amp; <foreign lang="greek">kra=sis</foreign> temperatio, atque temperies: &amp; <foreign lang="greek">enwsis</foreign> vnitio atque vnio, &longs;i&shy;<lb/>ue concordatio &amp; concordia: &longs;imiliter etiam <foreign lang="greek">ge/nesis, &amp; metabolh/</foreign> generatio, &amp; quod genitum <lb/>e&longs;t; tran&longs;mutatio &amp; quod tran&longs;mutatum e&longs;t, ita enim deficientibus vocibus qu&ecedil; indicent actum <lb/>iam perfectum, quemadmodum concordia, temperies, &amp; putredo, liceat nobis per&longs;picuitatis gra&shy;<lb/>tia generationem <expan abbr="c&otilde;pletam">completam</expan> exprimere, noui enim optim&egrave; genitum &amp; tran&longs;mutatum rem ip&longs;am <lb/>propri&egrave; notare qu&ecedil; iam facta &longs;it; &longs;ed quia transfertur etiam ad &longs;ignificandum mutationis &longs;u&ecedil; ter&shy;<lb/>minum, genitum quidem generationis, tran&longs;mutatum ver&ograve; tran&longs;mutationis; exi&longs;timaui po&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1202"></arrow.to.target><lb/>vt docet Ari&longs;toteles 11. prim&aelig; phil. </s>                                                                <s>T. 10. qu&ograve;d in his nulla neque contrarietas, neque contradi&shy;<lb/>ctio, <expan abbr="neq;">neque</expan> oppo&longs;itio, proprii&longs;sim&egrave; ver&ograve; mutatio ponitur in contradicentibus. </s>                                                                <s>Motus etiam com&shy;<lb/>muni&longs;sim&egrave; accipitur, vt proce&longs;&longs;us &longs;cilicet ab imperfecto ad perfectum, qui e&longs;&longs;e &longs;olet in quattuor <lb/>primis categoriis &longs;ub&longs;tantia, quanto, quali, &amp; ip&longs;o vbi; ac &longs;ub ea amplitudine definitur 3. Phy&longs;. <lb/>proprii&longs;sim&egrave; autem motus e&longs;t ex &longs;ubiecto in <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &amp; illi opponitur quies. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign>, <lb/>.i. </s>                                                                <s>generatio videtur e&longs;&longs;e vox multiplex, &amp; modo &longs;ignificat quiddam <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, ali&agrave;s quiddam fiens. <lb/></s>                                                                <s>Nam mos e&longs;t Gr&aelig;c&ecedil; lingu&aelig; vti con&longs;imilibus nominum formulis qu&aelig; grammatici verbalia nun&shy;<lb/>cupant, quibus actus &amp; pote&longs;tas &longs;ignificentur, &amp; quod factum e&longs;t &amp; fiens, vt <foreign lang="greek">su/nqeton</foreign>, quod actu <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, &amp; quod e&longs;t pote&longs;tate &amp; <foreign lang="greek">sh=yis</foreign> e&longs;t putredo alio nomine <foreign lang="greek">sapro/ths</foreign>, &amp; putrefactio <lb/>ide&longs;t via in putredinem, &amp; <foreign lang="greek">kra=sis</foreign> temperatio, atque temperies: &amp; <foreign lang="greek">enwsis</foreign> vnitio atque vnio, &longs;i&shy;<lb/>ue concordatio &amp; concordia: &longs;imiliter etiam <foreign lang="greek">ge/nesis, &amp; metabolh/</foreign> generatio, &amp; quod genitum <lb/>e&longs;t; tran&longs;mutatio &amp; quod tran&longs;mutatum e&longs;t, ita enim deficientibus vocibus qu&ecedil; indicent actum <lb/>iam perfectum, quemadmodum concordia, temperies, &amp; putredo, liceat nobis per&longs;picuitatis gra&shy;<lb/>tia generationem <expan abbr="c&otilde;pletam">completam</expan> exprimere, noui enim optim&egrave; genitum &amp; tran&longs;mutatum rem ip&longs;am <lb/>propri&egrave; notare qu&ecedil; iam facta &longs;it; &longs;ed quia transfertur etiam ad &longs;ignificandum mutationis &longs;u&ecedil; ter&shy;<lb/>minum, genitum quidem generationis, tran&longs;mutatum ver&ograve; tran&longs;mutationis; exi&longs;timaui po&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1203"></arrow.to.target><lb/>me abuti vocibus eiu&longs;modi ad declarandum id quod in pr&ecedil;&longs;entia qu&aelig;rimus. </s>                                                                <s>Secund&ograve; generatio <lb/>&longs;umitur pro illo progre&longs;&longs;u qui e&longs;t &agrave; &longs;ub&longs;tantia imperfecta ad &longs;ub&longs;tantiam perfectam, vt c&ugrave;m &egrave; &longs;e&shy;<lb/>mine fit homo, &amp; in hac notione comprehenditur &longs;ub definitione motus primi &longs;ignificati, &amp; qui <lb/>explicatus e&longs;t 3. Phy&longs;. Po&longs;trem&ograve; generatio e&longs;t tran&longs;itus ex non &longs;ubiecto in &longs;ubiectum &amp; &agrave; non e&longs;&shy;<lb/>&longs;e &longs;impliciter ad e&longs;&longs;e &longs;impliciter, ide&longs;t, mutatio, inter id quod nullo modo con&longs;ecutum e&longs;t deno&shy;<lb/>minationem finis, neque perdidit adhuc nomen &amp; definitionem, quam habebat, &amp; illud quod <lb/>aliam denominationem &amp; definitionem &longs;ibi comparauit. </s>                                                                <s>veluti c&ugrave;m fit homo &egrave; &longs;emine e&longs;t illuc <lb/>v&longs;que &longs;emen, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> homo ab&longs;olutus e&longs;t, &amp; c&ugrave;m prim&ugrave;m ab&longs;olutus e&longs;t homo, non e&longs;t amplius <lb/>&longs;emen, &longs;ed transformatum e&longs;t in hominem, &amp; appellatur homo, &amp; definitur vt homo, &amp; h&ecedil;c e&longs;t <lb/>mutatio propri&egrave;; quoniam h&aelig;c &longs;unt contradicentia, tamet&longs;i &amp; h&aelig;c di&longs;tribuitur in eam qu&aelig; &longs;im&shy;<lb/>pliciter e&longs;t, &amp; qu&aelig; aliquo modo vt c&ugrave;m ex non albo fit album. </s>                                                                <s>Quare &longs;iquando dixerit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles <foreign lang="greek">to\ kata\ dunamin</foreign> non moueri, vt 11. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vel intelligi id quod opponitur ei <lb/>quod e&longs;t &longs;impliciter, &amp; propter aliquem actum; talis ver&ograve; e&longs;t materies, vel motus acceptus e&longs;t in <lb/>tertio &longs;ignificato, &amp; pre&longs;sius qu&agrave;m &longs;umptus fuerit 3. Phy&longs;. Quanquam etiam alia latebra dete&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1203"></arrow.to.target><lb/>me abuti vocibus eiu&longs;modi ad declarandum id quod in pr&ecedil;&longs;entia qu&aelig;rimus. </s>                                                                <s>Secund&ograve; generatio <lb/>&longs;umitur pro illo progre&longs;&longs;u qui e&longs;t &agrave; &longs;ub&longs;tantia imperfecta ad &longs;ub&longs;tantiam perfectam, vt c&ugrave;m &egrave; &longs;e&shy;<lb/>mine fit homo, &amp; in hac notione comprehenditur &longs;ub definitione motus primi &longs;ignificati, &amp; qui <lb/>explicatus e&longs;t 3. Phy&longs;. Po&longs;trem&ograve; generatio e&longs;t tran&longs;itus ex non &longs;ubiecto in &longs;ubiectum &amp; &agrave; non e&longs;&shy;<lb/>&longs;e &longs;impliciter ad e&longs;&longs;e &longs;impliciter, ide&longs;t, mutatio, inter id quod nullo modo con&longs;ecutum e&longs;t deno&shy;<lb/>minationem finis, neque perdidit adhuc nomen &amp; definitionem, quam habebat, &amp; illud quod <lb/>aliam denominationem &amp; definitionem &longs;ibi comparauit. </s>                                                                <s>veluti c&ugrave;m fit homo &egrave; &longs;emine e&longs;t illuc <lb/>v&longs;que &longs;emen, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> homo ab&longs;olutus e&longs;t, &amp; c&ugrave;m prim&ugrave;m ab&longs;olutus e&longs;t homo, non e&longs;t amplius <lb/>&longs;emen, &longs;ed transformatum e&longs;t in hominem, &amp; appellatur homo, &amp; definitur vt homo, &amp; h&ecedil;c e&longs;t <lb/>mutatio propri&egrave;; quoniam h&aelig;c &longs;unt contradicentia, tamet&longs;i &amp; h&aelig;c di&longs;tribuitur in eam qu&aelig; &longs;im&shy;<lb/>pliciter e&longs;t, &amp; qu&aelig; aliquo modo vt c&ugrave;m ex non albo fit album. </s>                                                                <s>Quare &longs;iquando dixerit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles <foreign lang="greek">to\ kata\ dunamin</foreign> non moueri, vt 11. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vel intelligi id quod opponitur ei <lb/>quod e&longs;t &longs;impliciter, &amp; propter aliquem actum; talis ver&ograve; e&longs;t materies, vel motus acceptus e&longs;t in <lb/>tertio &longs;ignificato, &amp; pre&longs;sius qu&agrave;m &longs;umptus fuerit 3. Phy&longs;. Quanquam etiam alia latebra dete&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1204"></arrow.to.target><lb/>gitur ex ip&longs;is ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis verbis &longs;iquidem motus &longs;it ex &longs;ubiecto in &longs;ubiectum, eo qu&ograve;d <lb/>in generatione item &longs;it aliquid quod e&longs;t ex parte termini &agrave; quo &amp; eius quod ille vocat <foreign lang="greek">to\ gino/&shy;<lb/>menon</foreign>, ide&longs;t fiens: neque enim e&longs;t per &longs;e non ens, &amp; quamuis in eo &longs;it priuatio, etiam priuatio &longs;i&shy;<lb/>gnificatur affirmatione, &amp; e&longs;t quoquomodo po&longs;itiuum; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>de illo motus iure pr&ecedil;dicabitur; <lb/><expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo accipere licet ea qu&aelig; dicuntur ab eodem de corruptione, quod ratione qua e&longs;t id <lb/>in quod e&longs;t facta corruptio, erit in &longs;ubiectum, &amp; ver&ograve; de illo poterit dici motus. </s>                                                                <s>Quicquid &longs;it <lb/>tamen non inficias iuerim, tran&longs;mutationem quatenus &longs;ignificat hoc po&longs;t hoc, &amp; &longs;olam forma&shy;<lb/>rum &longs;ucce&longs;sionem exclu&longs;o &amp; circun&longs;cripto progre&longs;&longs;u ab vna forma ad alteram, qui &longs;pectatur in <lb/>materia, e&longs;&longs;e &longs;ine tempore: veruntamen 3. Phy&longs;. nullam eius haberi rationem, vt contr&agrave; eam qu&ecedil; <lb/>notat progre&longs;&longs;um, puncto temporis obiri nego; quam item definiri placet 3. Phy&longs;. &longs;ic <foreign lang="greek">ge/nesin</foreign>, <lb/>&longs;i formarum &longs;ucce&longs;sionem &longs;olam &longs;ignificet, &amp; id quod genito re&longs;pondet, &longs;ubitam e&longs;&longs;e non nega&shy;<lb/>uerim; &amp; vt obitur inter contradicentia, eam tamen conniueri, dum traderetur definitio motus. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign> progre&longs;&longs;um notet ab vna forma ad alteram, &amp; ab imperfecta &longs;ub&longs;tantia ad per&shy;<lb/>fectam, veluti &agrave; &longs;emine ad hominem; dum &longs;cilicet forma qu&aelig; po&longs;te&agrave; labefactatur in progre&longs;&longs;u <lb/> <arrow.to.target n="marg1204"></arrow.to.target><lb/>gitur ex ip&longs;is ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis verbis &longs;iquidem motus &longs;it ex &longs;ubiecto in &longs;ubiectum, eo qu&ograve;d <lb/>in generatione item &longs;it aliquid quod e&longs;t ex parte termini &agrave; quo &amp; eius quod ille vocat <foreign lang="greek">to\ gino/&shy;<lb/>menon</foreign>, ide&longs;t fiens: neque enim e&longs;t per &longs;e non ens, &amp; quamuis in eo &longs;it priuatio, etiam priuatio &longs;i&shy;<lb/>gnificatur affirmatione, &amp; e&longs;t quoquomodo po&longs;itiuum; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>de illo motus iure pr&ecedil;dicabitur; <lb/><expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo accipere licet ea qu&aelig; dicuntur ab eodem de corruptione, quod ratione qua e&longs;t id <lb/>in quod e&longs;t facta corruptio, erit in &longs;ubiectum, &amp; ver&ograve; de illo poterit dici motus. </s>                                                                <s>Quicquid &longs;it <lb/>tamen non inficias iuerim, tran&longs;mutationem quatenus &longs;ignificat hoc po&longs;t hoc, &amp; &longs;olam forma&shy;<lb/>rum &longs;ucce&longs;sionem exclu&longs;o &amp; circun&longs;cripto progre&longs;&longs;u ab vna forma ad alteram, qui &longs;pectatur in <lb/>materia, e&longs;&longs;e &longs;ine tempore: veruntamen 3. Phy&longs;. nullam eius haberi rationem, vt contr&agrave; eam qu&ecedil; <lb/>notat progre&longs;&longs;um, puncto temporis obiri nego; quam item definiri placet 3. Phy&longs;. &longs;ic <foreign lang="greek">ge/nesin</foreign>, <lb/>&longs;i formarum &longs;ucce&longs;sionem &longs;olam &longs;ignificet, &amp; id quod genito re&longs;pondet, &longs;ubitam e&longs;&longs;e non nega&shy;<lb/>uerim; &amp; vt obitur inter contradicentia, eam tamen conueniri, dum traderetur definitio motus. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign> progre&longs;&longs;um notet ab vna forma ad alteram, &amp; ab imperfecta &longs;ub&longs;tantia ad per&shy;<lb/>fectam, veluti &agrave; &longs;emine ad hominem; dum &longs;cilicet forma qu&aelig; po&longs;te&agrave; labefactatur in progre&longs;&longs;u <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1205"></arrow.to.target><lb/>&amp; ad extremum deletur, &longs;alua <expan abbr="integra&qacute;">integraque</expan>. </s>                                                                <s>erat, ad eam tendit in quam po&longs;te&agrave; de&longs;init; eam qui&shy;<lb/>dem &longs;ub motus definitione comprehendi, &amp; aliquo modo &longs;e habere dicimus ad tempus. </s>                                                                <s>De hoc <lb/>ergo nunc di&longs;putatur, &amp; po&longs;tremum hoc &longs;ignificatum in controuer&longs;iam venit. </s>                                                                <s>Id Latini dicunt <lb/>ex duobus con&longs;tare primordiis, affectione, &longs;eu pr&aelig;uia di&longs;po&longs;itione, atque introductione form&aelig; <lb/>qu&aelig; pertinet ad &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Neque id &longs;ine firmo &amp; graui te&longs;timonio (locum enim ego indi&shy;<lb/>cabo, licet illos lat&ecirc;re videatur) qu&ograve;d Ari&longs;toteles ip&longs;e <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> tum generandi officium deleget efficien&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1205"></arrow.to.target><lb/>&amp; ad extremum deletur, &longs;alua <expan abbr="integra&qacute;">integraque</expan>. </s>                                                                <s>erat, ad eam tendit in quam po&longs;te&agrave; de&longs;init; eam qui&shy;<lb/>dem &longs;ub motus definitione comprehendi, &amp; aliquo modo &longs;e habere dicimus ad tempus. </s>                                                                <s>De hoc <lb/>ergo nunc di&longs;putatur, &amp; po&longs;tremum hoc &longs;ignificatum in controuer&longs;iam venit. </s>                                                                <s>Id Latini dicunt <lb/>ex duobus con&longs;tare primordiis, affectione, &longs;eu pr&aelig;uia di&longs;po&longs;itione, atque introductione form&aelig; <lb/>qu&aelig; pertinet ad &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Neque id &longs;ine firmo &amp; graui te&longs;timonio (locum enim ego indi&shy;<lb/>cabo, licet illos lat&ecirc;re videatur) qu&ograve;d Ari&longs;toteles ip&longs;e <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> tum generandi officium deleget efficien&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1206"></arrow.to.target><lb/>ti, vbi iam fuerit pr&aelig;parata materia, &amp; ab ea pul&longs;um &longs;it omne impedimentum. </s>                                                                <s>atqui re ita &longs;e ha&shy;<lb/>bente &longs;uccedit id &egrave; ve&longs;tigio. </s>                                                                <s>Igitur etiam res ip&longs;a &longs;ubit&ograve; generabitur: cetera qu&aelig; antecedunt ad <lb/>apparatum materi&ecedil; referentur: aut &longs;i rectius dicere velimus; non generabitur res, &longs;ed genita erit. <lb/></s>                                                                <s>De hac ip&longs;a re nunc quoque nos agamus hinc &longs;umpto exordio. </s>                                                                <s>Nam motus atque omnino mu&shy;<lb/>tatio pr&aelig;&longs;efert imperfectionem quandam qu&ecedil; &longs;uopte impul&longs;u dirigitur, &amp; tendit ad <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Iam enim accipio naturam &amp; pote&longs;tatem qu&aelig; e&longs;t ad oppo&longs;ita, &longs;emper dirigi per &longs;e ad perfectius; <lb/>ad imperfectius ver&ograve; non dirigi, aut non per &longs;e, &longs;ed ex euento. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis percunctetur, vnde&shy;<lb/>nam talis imperfectio ducatur in &longs;ub&longs;tantia, repetam h&icirc;c ego breuiter, tria e&longs;&longs;e generationis ini&shy; <arrow.to.target n="marg1206"></arrow.to.target><lb/>ti, vbi iam fuerit pr&aelig;parata materia, &amp; ab ea pul&longs;um &longs;it omne impedimentum. </s>                                                                <s>atqui re ita &longs;e ha&shy;<lb/>bente &longs;uccedit id &egrave; ve&longs;tigio. </s>                                                                <s>Igitur etiam res ip&longs;a &longs;ubit&ograve; generabitur: cetera qu&aelig; antecedunt ad <lb/>apparatum materi&ecedil; referentur: aut &longs;i rectius dicere velimus; non generabitur res, &longs;ed genita erit. <lb/></s>                                                                <s>De hac ip&longs;a re nunc quoque nos agamus hinc &longs;umpto exordio. </s>                                                                <s>Nam motus atque omnino mu&shy;<lb/>tatio pr&aelig;&longs;efert imperfectionem quandam qu&ecedil; &longs;uopte impul&longs;u dirigitur, &amp; tendit ad <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Iam enim accipio naturam &amp; pote&longs;tatem qu&aelig; e&longs;t ad oppo&longs;ita, &longs;emper dirigi per &longs;e ad perfectius; <lb/>ad imperfectius ver&ograve; non dirigi, aut non per &longs;e, &longs;ed ex euento. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis percunctetur, vnde&shy;<lb/>nam talis imperfectio ducatur in &longs;ub&longs;tantia, repetam h&icirc;c ego breuiter, tria e&longs;&longs;e generationis ini&shy;
 <pb pagenum="161"/> <pb pagenum="161"/>
Line 4991 
Line 5330 
 <arrow.to.target n="marg1250"></arrow.to.target><lb/>illam ver&ograve; qu&aelig; &longs;ecundum &longs;ubiectum exi&longs;tit, e&longs;&longs;e plan&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidenti communem, non <lb/>dico in omni tran&longs;mutatione <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>: aliter nulla foret athroa illa mutatio, &longs;ed pertinere po&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> &longs;ecundum &longs;ubiectum ad omne genus mutationis, nanque &amp; pars vicina prius inca&shy;<lb/>le&longs;cit qu&agrave;m remota, &amp; prius producitur cerebrum, qu&agrave;m oculus. </s>                                                                <s>ad omne igitur mutationis ge&shy;<lb/>nus eam <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> pertinere dicit. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve; cum tempore <expan abbr="coniunct&atilde;">coniunctam</expan> e&longs;&longs;e, vt opinor, <lb/>quia forma accidentis, c&ugrave;m diuidua &longs;it, &longs;ucce&longs;siu&egrave; quoque perducatur: forma autem &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>c&ugrave;m &longs;it indiuidua, puncto temporis exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque illud ob&longs;tare, quominus &longs;ubit&ograve; &longs;ub&longs;tantia <lb/>producatur; quia vari&aelig; partes diuer&longs;is temporis punctis extiterint. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;ingul&aelig; tempo&shy;<lb/>ris puncto, quod indiuiduum e&longs;t, ab&longs;oluantur; ex indiuiduis non fiat diuiduum, quod e&longs;t tem&shy;<lb/>pus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;e Simplicius, non debemus committere tamen, quin etiam hunc locum taciti pr&aelig;&shy;<lb/>tereamus, c&ugrave;m propter decreta Simplicij, t&ugrave;m etiam propter eorum concordiam qu&aelig; nos in hac <lb/>di&longs;ceptatione con&longs;tituimus. </s>                                                                <s>Atqui tu &ograve; Simplici, (ad te enim me prius <expan abbr="conuert&atilde;">conuertam</expan>, qui putas pri&shy;<lb/>mas qualitateis e&longs;&longs;e <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, <expan abbr="ea&longs;dem&qacute;">ea&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>) quomodo potes ponere <lb/>diuer&longs;um generationis <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> in qualitate atque &longs;ub&longs;tantia? </s>                                                                <s>per idem <expan abbr=".n.">enim</expan> principium per quod <lb/>tu vis ignem e&longs;&longs;e calidum, tu fateris item e&longs;&longs;e ignem. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc contra te; rem ip&longs;am &longs;implici&shy;<lb/>tre exquiramus. </s>                                                                <s>Non'ne e&longs;t etiam forma in quanto, quali, &amp; vbi qu&aelig; ad extremum exi&longs;tit, &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg1250"></arrow.to.target><lb/>illam ver&ograve; qu&aelig; &longs;ecundum &longs;ubiectum exi&longs;tit, e&longs;&longs;e plan&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidenti communem, non <lb/>dico in omni tran&longs;mutatione <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>: aliter nulla foret athroa illa mutatio, &longs;ed pertinere po&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> &longs;ecundum &longs;ubiectum ad omne genus mutationis, nanque &amp; pars vicina prius inca&shy;<lb/>le&longs;cit qu&agrave;m remota, &amp; prius producitur cerebrum, qu&agrave;m oculus. </s>                                                                <s>ad omne igitur mutationis ge&shy;<lb/>nus eam <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> pertinere dicit. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve; cum tempore <expan abbr="coniunct&atilde;">coniunctam</expan> e&longs;&longs;e, vt opinor, <lb/>quia forma accidentis, c&ugrave;m diuidua &longs;it, &longs;ucce&longs;siu&egrave; quoque perducatur: forma autem &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>c&ugrave;m &longs;it indiuidua, puncto temporis exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque illud ob&longs;tare, quominus &longs;ubit&ograve; &longs;ub&longs;tantia <lb/>producatur; quia vari&aelig; partes diuer&longs;is temporis punctis extiterint. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;ingul&aelig; tempo&shy;<lb/>ris puncto, quod indiuiduum e&longs;t, ab&longs;oluantur; ex indiuiduis non fiat diuiduum, quod e&longs;t tem&shy;<lb/>pus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;e Simplicius, non debemus committere tamen, quin etiam hunc locum taciti pr&aelig;&shy;<lb/>tereamus, c&ugrave;m propter decreta Simplicij, t&ugrave;m etiam propter eorum concordiam qu&aelig; nos in hac <lb/>di&longs;ceptatione con&longs;tituimus. </s>                                                                <s>Atqui tu &ograve; Simplici, (ad te enim me prius <expan abbr="conuert&atilde;">conuertam</expan>, qui putas pri&shy;<lb/>mas qualitateis e&longs;&longs;e <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, <expan abbr="ea&longs;dem&qacute;">ea&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>) quomodo potes ponere <lb/>diuer&longs;um generationis <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> in qualitate atque &longs;ub&longs;tantia? </s>                                                                <s>per idem <expan abbr=".n.">enim</expan> principium per quod <lb/>tu vis ignem e&longs;&longs;e calidum, tu fateris item e&longs;&longs;e ignem. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc contra te; rem ip&longs;am &longs;implici&shy;<lb/>tre exquiramus. </s>                                                                <s>Non'ne e&longs;t etiam forma in quanto, quali, &amp; vbi qu&aelig; ad extremum exi&longs;tit, &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1251"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t terminus &longs;u&aelig; quoque mutationis? </s>                                                                <s>Non'ne itidem ibi mutata e&longs;&longs;e reperiuntur qu&aelig; puncto <expan abbr="t&etilde;-poris">ten&shy;<lb/>poris</expan> exi&longs;tunt, vt in &longs;ub&longs;tantia, dum generatur, vt ex his quoque quod fit, <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> e&longs;&longs;e debeat? <lb/></s>                                                                <s>Dices fort&egrave; non extare di&longs;crimen hi&longs;ce nominibus inter generationem &amp; reliquos motus: &longs;ed id&shy;<lb/>circ&ograve; qu&ograve;d in quolibet mutato e&longs;&longs;e accidentis forma reperitur etiam, antequam mutatio <expan abbr="c&otilde;pleta">completa</expan> <lb/>&longs;it, non &longs;ic in &longs;ub&longs;tantia, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> homo e&longs;&longs;e dicitur, ni&longs;i ad extremum. </s>                                                                <s>Verum hoc nihil e&longs;t, quia <lb/>con&longs;imiliter, dicam ego mutata e&longs;&longs;e qu&ecedil; in alteratione, puta tu, de&longs;ignantur, e&longs;&longs;e indiuidua, ex in&shy;<lb/>indiuiduis autem, non ni&longs;i indiuiduum effici. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; doceas oportet, quemadmodum in gene&shy;<lb/>tione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;int &amp; generari &amp; genitum e&longs;&longs;e, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; natur&aelig; in&longs;tanti &longs;eparata, ver&ugrave;m <lb/>etiam exten&longs;iu&egrave; di&longs;iuncta. </s>                                                                <s>Voco autem natur&ecedil; in&longs;tans, vbi nulla ratio temporis habeatur, vt in <lb/>homine &amp; ri&longs;us compote. </s>                                                                <s>etenim in&longs;tans vnum e&longs;t, quo vtraque exi&longs;tunt: attamen homo e&longs;t na&shy;<lb/>tura prior: <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; prim&ugrave;m e&longs;&longs;e illius qu&aelig; <lb/>genita e&longs;t, in eodem in&longs;tanti &longs;unt; nihilominus prim&ugrave;m e&longs;&longs;e e&longs;t natura po&longs;terius, vbi ade&longs;t exten&shy;<lb/>tio, termini di&longs;iuncti <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, ade&ograve;, vt inter ip&longs;a tempus interponatur. </s>                                                                <s>hoc igitur modo prius e&longs;t gigni <lb/>qu&agrave;m genitum e&longs;&longs;e &amp; genitum e&longs;&longs;e qu&agrave;m gigni, non natura &longs;ola di&longs;tincta, &longs;ed extentionis inter&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1251"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t terminus &longs;u&aelig; quoque mutationis? </s>                                                                <s>Non'ne itidem ibi mutata e&longs;&longs;e reperiuntur qu&aelig; puncto <expan abbr="t&etilde;-poris">ten&shy;<lb/>poris</expan> exi&longs;tunt, vt in &longs;ub&longs;tantia, dum generatur, vt ex his quoque quod fit, <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> e&longs;&longs;e debeat? <lb/></s>                                                                <s>Dices fort&egrave; non extare di&longs;crimen hi&longs;ce nominibus inter generationem &amp; reliquos motus: &longs;ed id&shy;<lb/>circ&ograve; qu&ograve;d in quolibet mutato e&longs;&longs;e accidentis forma reperitur etiam, antequam mutatio <expan abbr="c&otilde;pleta">completa</expan> <lb/>&longs;it, non &longs;ic in &longs;ub&longs;tantia, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> homo e&longs;&longs;e dicitur, ni&longs;i ad extremum. </s>                                                                <s>Verum hoc nihil e&longs;t, quia <lb/>con&longs;imiliter, dicam ego mutata e&longs;&longs;e qu&ecedil; in alteratione, puta tu, de&longs;ignantur, e&longs;&longs;e indiuidua, ex in&shy;<lb/>indiuiduis autem, non ni&longs;i indiuiduum effici. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; doceas oportet, quemadmodum in gene&shy;<lb/>tione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;int &amp; generari &amp; genitum e&longs;&longs;e, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; natur&aelig; in&longs;tanti &longs;eparata, ver&ugrave;m <lb/>etiam exten&longs;iu&egrave; di&longs;iuncta. </s>                                                                <s>Voco autem natur&ecedil; in&longs;tans, vbi nulla ratio temporis habeatur, vt in <lb/>homine &amp; ri&longs;us compote. </s>                                                                <s>etenim in&longs;tans vnum e&longs;t, quo vtraque exi&longs;tunt: attamen homo e&longs;t na&shy;<lb/>tura prior: <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; prim&ugrave;m e&longs;&longs;e illius qu&aelig; <lb/>genita e&longs;t, in eodem in&longs;tanti &longs;unt; nihilominus prim&ugrave;m e&longs;&longs;e e&longs;t natura po&longs;terius, vbi ade&longs;t exten&shy;<lb/>tio, termini di&longs;iuncti <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, ade&ograve;, vt inter ip&longs;a tempus interponatur. </s>                                                                <s>hoc igitur modo prius e&longs;t gigni <lb/>qu&agrave;m genitum e&longs;&longs;e &amp; genitum e&longs;&longs;e qu&agrave;m gigni, non natura &longs;ola di&longs;tincta, &longs;ed extentionis inter&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1252"></arrow.to.target><lb/>uentu, cui comitatur nece&longs;&longs;ari&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; dictum Simplicij ex ea parte approbamus <lb/>qua facta e&longs;&longs;e temporis puncto fieri a&longs;&longs;euerat: et&longs;i in vnum omnia cogantur, c&ugrave;m indiuidua &longs;int, <lb/>neque diuiduum quid efficere, neque tempori &longs;ubiacere, Sed tempus, &longs;i non in iis qu&aelig; facta vo&shy;<lb/>camus, poni placet: at ab ip&longs;a factione &longs;egregandum non e&longs;&longs;e defendimus; <expan abbr="atq;">atque</expan> a&longs;&longs;erimus in par&shy;<lb/>tium quoque productione ante vltimum illud in quo ponimus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;&longs;e profectum <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>potentiam <expan abbr="partibilitatem&qacute;">partibilitatemque</expan>. </s>                                                                <s>materi&aelig;, qu&aelig; tempus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Neque &longs;ecus in earum <lb/>generatione contingere, qu&agrave; in generatione totius, ni&longs;i qu&ograve;d vbi genitum fuerit totum, omnis <lb/>materi&aelig; progre&longs;&longs;us ab&longs;olutus e&longs;t; partibus productis, ni&longs;i extrema fuerit, adhuc materia promo&shy;<lb/>ueri cupit vlterius. </s>                                                                <s>Itaque etiam &longs;i &longs;igillatim pars qu&aelig;que &longs;pectetur, eius &longs;an&egrave; <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan> e&longs;t <lb/>&longs;ubitum, &longs;ed generatio tempori &longs;ubiicitur, &amp; omnis antecedens mutatio materiam tentat &longs;olam, <lb/>&amp; forma terminatur ad extremum. </s>                                                                <s>Quamobrem optim&egrave; Auerro&euml;s, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ce&longs;&longs;are partes <lb/>&longs;permatis fieri partes hominis, &longs;i verba illius &longs;ine vlla cauillatione accipiantur. </s>                                                                <s>Nanque docet in <lb/>ea generatione &longs;ubiecti partitionem intercedere, &amp; &longs;ingularum partium propriam e&longs;&longs;e generatio&shy;<lb/>nem, non &longs;an&egrave; &longs;ubitam, &longs;ed, in qua &longs;it fluxus cum extentione, &amp; idcirc&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partes <lb/> <arrow.to.target n="marg1252"></arrow.to.target><lb/>uentu, cui comitatur nece&longs;&longs;ari&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; dictum Simplicij ex ea parte approbamus <lb/>qua facta e&longs;&longs;e temporis puncto fieri a&longs;&longs;euerat: et&longs;i in vnum omnia cogantur, c&ugrave;m indiuidua &longs;int, <lb/>neque diuiduum quid efficere, neque tempori &longs;ubiacere, Sed tempus, &longs;i non in iis qu&aelig; facta vo&shy;<lb/>camus, poni placet: at ab ip&longs;a factione &longs;egregandum non e&longs;&longs;e defendimus; <expan abbr="atq;">atque</expan> a&longs;&longs;erimus in par&shy;<lb/>tium quoque productione ante vltimum illud in quo ponimus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;&longs;e profectum <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>potentiam <expan abbr="partibilitatem&qacute;">partibilitatemque</expan>. </s>                                                                <s>materi&aelig;, qu&aelig; tempus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Neque &longs;ecus in earum <lb/>generatione contingere, qu&agrave; in generatione totius, ni&longs;i qu&ograve;d vbi genitum fuerit totum, omnis <lb/>materi&aelig; progre&longs;&longs;us ab&longs;olutus e&longs;t; partibus productis, ni&longs;i extrema fuerit, adhuc materia promo&shy;<lb/>ueri cupit vlterius. </s>                                                                <s>Itaque etiam &longs;i &longs;igillatim pars qu&aelig;que &longs;pectetur, eius &longs;an&egrave; <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan> e&longs;t <lb/>&longs;ubitum, &longs;ed generatio tempori &longs;ubiicitur, &amp; omnis antecedens mutatio materiam tentat &longs;olam, <lb/>&amp; forma terminatur ad extremum. </s>                                                                <s>Quamobrem optim&egrave; Auerro&euml;s, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ce&longs;&longs;are partes <lb/>&longs;permatis fieri partes hominis, &longs;i verba illius &longs;ine vlla cauillatione accipiantur. </s>                                                                <s>Nanque docet in <lb/>ea generatione &longs;ubiecti partitionem intercedere, &amp; &longs;ingularum partium propriam e&longs;&longs;e generatio&shy;<lb/>nem, non &longs;an&egrave; &longs;ubitam, &longs;ed, in qua &longs;it fluxus cum extentione, &amp; idcirc&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partes <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1253"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;int multis modis, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; qu&aelig; definitione exponuntur, &amp; &longs;ubiecti, atque ill&aelig; quidem, <lb/>vel eiu&longs;dem rationis omnes, vt in &longs;implicibus; vel rationis diuer&longs;&ecedil;, vt in difformibus, &amp; organicis, <lb/>non videtur omnium e&longs;&longs;e idem faciendum iudicium, qu&ograve;d in iis qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem rationis ca&longs;us <lb/>ordinem ponit: prout <expan abbr=".n.">enim</expan> agenti viciniores &longs;unt, aut quoquomodo magis eius virtute <expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, <lb/>prius immutantur. </s>                                                                <s>in iis ver&ograve;, qu&ecedil; diuer&longs;as <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> rationes, illa qu&aelig; po&longs;trem&ograve; producitur reliquas <lb/>perfectione &longs;uperat, ni&longs;i ab ip&longs;is originem ducat. </s>                                                                <s>Ecce caput &amp; oculos h&ecedil;c omnium vltim&ograve; per&shy;<lb/>ficiuntur, &amp; perfecti&longs;sima &longs;unt, tamen, &longs;i cum corde conferantur, &amp; &longs;i po&longs;t ip&longs;um gignuntur, non <lb/>&longs;unt perfectiora, quia cor e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign>, &amp; obtinet principatum, &amp; ab ip&longs;o c&ecedil;tera deriuantur. <lb/></s>                                                                <s>In iis qu&aelig; per definitionem exponuntur ordo duplex ob&longs;eruatur: alter in mente, atque natur&aelig; <lb/>alter. </s>                                                                <s>Et in mente quidem illa vltimum locum iure ob&longs;idet, qu&aelig;cunque orationem, quid e&longs;t <expan abbr="ex-plicant&etilde;">ex&shy;<lb/>plicantem</expan>, c&ugrave;m definito <expan abbr="reciproc&atilde;">reciprocam</expan> facit: in natura cui c&ecedil;ter&ecedil; &longs;eruiunt, &amp; qua&longs;i famulantur, <expan abbr="quemad-mod&utilde;">quemad&shy;<lb/>modum</expan> in homine ratio. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> c&ugrave;m c&ecedil;ter&aelig; vel &longs;int quidam apparatus, vel vt <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;ine <lb/>quib^{9} <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> eius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;it <expan abbr="intermortu&utilde;">intermortuum</expan>, &amp; <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> vltim&ograve; aduenire probabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo vt ad pauca <expan abbr="rede&atilde;">redeam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nec diuiduntur form&ecedil; per &longs;e, nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> in ortu <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> e&longs;t form&ecedil;, nec ab ip&longs;a generatione <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/><expan abbr="arc&etilde;d&utilde;">arcendum</expan>, &longs;ed h&ecedil;c omnia materi&aelig;, pote&longs;tati, &amp; <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> proce&longs;&longs;ui in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> plan&egrave; <expan abbr="ad&longs;crib&etilde;da">ad&longs;cribenda</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1253"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;int multis modis, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; qu&aelig; definitione exponuntur, &amp; &longs;ubiecti, atque ill&aelig; quidem, <lb/>vel eiu&longs;dem rationis omnes, vt in &longs;implicibus; vel rationis diuer&longs;&ecedil;, vt in difformibus, &amp; organicis, <lb/>non videtur omnium e&longs;&longs;e idem faciendum iudicium, qu&ograve;d in iis qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem rationis ca&longs;us <lb/>ordinem ponit: prout <expan abbr=".n.">enim</expan> agenti viciniores &longs;unt, aut quoquomodo magis eius virtute <expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, <lb/>prius immutantur. </s>                                                                <s>in iis ver&ograve;, qu&ecedil; diuer&longs;as <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> rationes, illa qu&aelig; po&longs;trem&ograve; producitur reliquas <lb/>perfectione &longs;uperat, ni&longs;i ab ip&longs;is originem ducat. </s>                                                                <s>Ecce caput &amp; oculos h&ecedil;c omnium vltim&ograve; per&shy;<lb/>ficiuntur, &amp; perfecti&longs;sima &longs;unt, tamen, &longs;i cum corde conferantur, &amp; &longs;i po&longs;t ip&longs;um gignuntur, non <lb/>&longs;unt perfectiora, quia cor e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign>, &amp; obtinet principatum, &amp; ab ip&longs;o c&ecedil;tera deriuantur. <lb/></s>                                                                <s>In iis qu&aelig; per definitionem exponuntur ordo duplex ob&longs;eruatur: alter in mente, atque natur&aelig; <lb/>alter. </s>                                                                <s>Et in mente quidem illa vltimum locum iure ob&longs;idet, qu&aelig;cunque orationem, quid e&longs;t <expan abbr="ex-plicant&etilde;">ex&shy;<lb/>plicantem</expan>, c&ugrave;m definito <expan abbr="reciproc&atilde;">reciprocam</expan> facit: in natura cui c&ecedil;ter&ecedil; &longs;eruiunt, &amp; qua&longs;i famulantur, <expan abbr="quemad-mod&utilde;">quemad&shy;<lb/>modum</expan> in homine ratio. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> c&ugrave;m c&ecedil;ter&aelig; vel &longs;int quidam apparatus, vel vt <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;ine <lb/><expan abbr="quib9">quibus</expan> <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> eius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;it <expan abbr="intermortu&utilde;">intermortuum</expan>, &amp; <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> vltim&ograve; aduenire probabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo vt ad pauca <expan abbr="rede&atilde;">redeam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nec diuiduntur form&ecedil; per &longs;e, nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> in ortu <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> e&longs;t form&ecedil;, nec ab ip&longs;a generatione <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/><expan abbr="arc&etilde;d&utilde;">arcendum</expan>, &longs;ed h&ecedil;c omnia materi&aelig;, pote&longs;tati, &amp; <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> proce&longs;&longs;ui in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> plan&egrave; <expan abbr="ad&longs;crib&etilde;da">ad&longs;cribenda</expan>.</s></p>
 <pb pagenum="170"/> <pb pagenum="170"/>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1249"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg1249"></margin.target>H</s></p>
Line 5326 
Line 5665 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1343"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1343"></margin.target>C</s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Quod'nam propri&egrave; generetur &amp; quid alij cen&longs;uerint. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXV<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>quod' nam propri&egrave; generetur &amp; quid alij cen&longs;uerint. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXV<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>AT ver&ograve; c&ugrave;m generatio &longs;it &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: &longs;ub&longs;tantia ver&ograve; triplex, materia videlicet forma, &amp; <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quo pacto &longs;e habet ad omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem ip&longs;a generatio? </s>                                                                <s>Porr&ograve; quan&shy;<lb/>uis h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio videatur eius e&longs;&longs;e loci quo de generatione &longs;ingillatim verba facturi &longs;umus: quia <lb/>tamen pote&longs;t complecti generatim quancunque tran&longs;mutationem, quand&ograve; &egrave; tribus ei&longs;dem ana&shy;<lb/> <s>AT ver&ograve; c&ugrave;m generatio &longs;it &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: &longs;ub&longs;tantia ver&ograve; triplex, materia videlicet forma, &amp; <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quo pacto &longs;e habet ad omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem ip&longs;a generatio? </s>                                                                <s>Porr&ograve; quan&shy;<lb/>uis h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio videatur eius e&longs;&longs;e loci quo de generatione &longs;ingillatim verba facturi &longs;umus: quia <lb/>tamen pote&longs;t complecti generatim quancunque tran&longs;mutationem, quand&ograve; &egrave; tribus ei&longs;dem ana&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1344"></arrow.to.target><lb/>logic&egrave; principiis qu&aelig;libet mutatio con&longs;tat, idcirco etiam vi&longs;um nobis e&longs;t rem hanc inter commu&shy;<lb/>nia theoremata motus pertractare. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m rationes &amp; loca qu&aelig;dam Ari&longs;totelica per&longs;uadent <lb/>&agrave; generatione quomodocunque denominari omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem: nam de materia &amp; com&shy;<lb/>po&longs;ito &longs;atis apertum e&longs;t ex Ari&longs;totele c&ugrave;m alterum appellet <foreign lang="greek">to\ gino/menon</foreign> .i. </s>                                                                <s>fiens; alterum ver&ograve; <lb/><foreign lang="greek">o(\ginetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>quod fit primo illo nomine &longs;ignificans illud quod aliter nuncupamus <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &agrave; quo, <lb/>quod &longs;an&egrave; alteram naturam a&longs;&longs;umit per tran&longs;mutationem, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> priuationem (ita enim <lb/>&longs;emper nos priuationem referimus ad partem termini &agrave; quo, natura optante res e&longs;&longs;e quod a&longs;&longs;e&shy;<lb/>quitur per generationem) hoc autem e&longs;t materia, aut quod rationem materi&aelig; continet, atque <lb/>materia quidem in generatione &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: quoniam huius &longs;olius &longs;ubiectum e&longs;t potentia dunta&shy;<lb/>xat: aliarum ver&ograve; mutationum ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita, quoniam accidentia non &longs;eparantur <lb/>&agrave; &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; &longs;it actu, &amp; omnino quodcunque nomine &longs;ubiecti exprimitur, cuius h&ecedil; &longs;olent <lb/>e&longs;&longs;e conditiones, vt tran&longs;mutetur recipiens <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> formam, proptere&agrave; &longs;emper in potentia, &amp; quia <lb/>nulli oppo&longs;itum in omni tran&longs;mutatione &longs;it &longs;uper&longs;tes. </s>                                                                <s>Quanquam ver&ograve; etiam mutatio &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig; compo&longs;ito fundari videtur, &longs;iquidem ignis e&longs;t, qui conuertitur in a&euml;rem, at no&longs;ce id non e&longs;&longs;e <lb/>per &longs;e prim&ograve;; ver&ugrave;m, quia continet in &longs;e materiam qu&aelig; primum e&longs;t tran&longs;mutationis &longs;ubiectum,  <arrow.to.target n="marg1344"></arrow.to.target><lb/>logic&egrave; principiis qu&aelig;libet mutatio con&longs;tat, idcirco etiam vi&longs;um nobis e&longs;t rem hanc inter commu&shy;<lb/>nia theoremata motus pertractare. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m rationes &amp; loca qu&aelig;dam Ari&longs;totelica per&longs;uadent <lb/>&agrave; generatione quomodocunque denominari omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem: nam de materia &amp; com&shy;<lb/>po&longs;ito &longs;atis apertum e&longs;t ex Ari&longs;totele c&ugrave;m alterum appellet <foreign lang="greek">to\ gino/menon</foreign> .i. </s>                                                                <s>fiens; alterum ver&ograve; <lb/><foreign lang="greek">o(\ginetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>quod fit primo illo nomine &longs;ignificans illud quod aliter nuncupamus <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &agrave; quo, <lb/>quod &longs;an&egrave; alteram naturam a&longs;&longs;umit per tran&longs;mutationem, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> priuationem (ita enim <lb/>&longs;emper nos priuationem referimus ad partem termini &agrave; quo, natura optante res e&longs;&longs;e quod a&longs;&longs;e&shy;<lb/>quitur per generationem) hoc autem e&longs;t materia, aut quod rationem materi&aelig; continet, atque <lb/>materia quidem in generatione &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: quoniam huius &longs;olius &longs;ubiectum e&longs;t potentia dunta&shy;<lb/>xat: aliarum ver&ograve; mutationum ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita, quoniam accidentia non &longs;eparantur <lb/>&agrave; &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; &longs;it actu, &amp; omnino quodcunque nomine &longs;ubiecti exprimitur, cuius h&ecedil; &longs;olent <lb/>e&longs;&longs;e conditiones, vt tran&longs;mutetur recipiens <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> formam, proptere&agrave; &longs;emper in potentia, &amp; quia <lb/>nulli oppo&longs;itum in omni tran&longs;mutatione &longs;it &longs;uper&longs;tes. </s>                                                                <s>Quanquam ver&ograve; etiam mutatio &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig; compo&longs;ito fundari videtur, &longs;iquidem ignis e&longs;t, qui conuertitur in a&euml;rem, at no&longs;ce id non e&longs;&longs;e <lb/>per &longs;e prim&ograve;; ver&ugrave;m, quia continet in &longs;e materiam qu&aelig; primum e&longs;t tran&longs;mutationis &longs;ubiectum,
Line 5481 
Line 5820 
 <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">proodopoioh=n</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;  <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &am