Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.50 and 1.51

version 1.50, 2007/07/26 15:52:43 version 1.51, 2007/07/27 17:28:53
Line 7614 
Line 7614 
 <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s>                                                                <s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;ua ip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s>                                                                <s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s>                                                                <s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s>                                                                <s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s>                                                                <s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy; <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s>                                                                <s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;ua ip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s>                                                                <s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s>                                                                <s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s>                                                                <s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s>                                                                <s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy;
 <pb pagenum="299"/> <pb pagenum="299"/>
 <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s>                                                                <s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s>                                                                <s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s>                                                                <s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s>                                                                <s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s>                                                                <s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s>                                                                <s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s>                                                                <s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nergh/sei eu)qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s>                                                                <s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s>                                                                <s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s>                                                                <s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s>                                                                <s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s>                                                                <s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s>                                                                <s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s>                                                                <s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nergh/sei eu)qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1973"></arrow.to.target><lb/>lu/sh| e)ne/rgeia de\ tou= kou/fou to\ pou= ei)=nai kai\ a)/nw</foreign>. </s>                                                                <s>Et operabitur &longs;tatim, ni&longs;i quid prohibeat; actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>leuis, [non quidem moueri &longs;ur&longs;um] &longs;ed ip&longs;um vbi &amp; locus &longs;uperior. </s>                                                                <s>Ob id verendum non e&longs;t, ne <lb/>e&longs;&longs;e in loco &longs;it externa pa&longs;sio mobilis (ni&longs;i vi fuerit) quia .&longs;. </s>                                                                <s>ab efficiente pend&ecirc;re videatur, dum fit: <lb/>nec quin illi habitus <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quae</expan> &longs;upponatur: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> diuidu&egrave; pendet &amp; proxim&egrave;; &longs;ed indiuidu&egrave; &amp; p <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;eu partem eius. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de po&longs;teriore dubitatione; accipiam id in primis, ita mo&shy;<lb/>ueri coniunctum, quae habeat certam formam: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma e&longs;t ratio, cur <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> moueatur, quae hoc <lb/>&longs;it ex eius ip&longs;ius natura. </s>                                                                <s>Sequitur ergo ea forma po&longs;ita nece&longs;&longs;ari&ograve; locus ip&longs;i conueniens, &amp; hoc <lb/>modo cau&longs;&longs;a interna e&longs;t, &amp; ita cau&longs;&longs;a, vt forma <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecum ip&longs;a apportans, id quod alij nulli cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; conceditur, quatenus e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>&longs;iquidem materia per &longs;eip&longs;am accipiat: efficiens &amp; finis alij <lb/>tribuant &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; &longs;ic e&longs;&longs;e mon&longs;trant Ari&longs;totelis verba qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Siquis &egrave; no&shy;<lb/>bis qu&aelig;rat, cur grauia <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s>                                                                <s>diuer&longs;is ac certis motibus concitentur; cau&longs;&longs;a e&longs;t <foreign lang="greek">o(ti pe/fuke\npoi <lb/>kai\ tou=to e)sti\ to\ kou/fw| kai\ barei\ ei)=nai</foreign> .i. quae nata apta &longs;unt ad id, quae alicubi &longs;int, &amp; hoc e&longs;t leui &amp; graui <lb/>e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> videas &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e, cur grauia moueantur, &amp; leuia: ex quo conclu&longs;it in <lb/>fine contextus; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> e&longs;&longs;e principium, nec quidem agendi &amp; mouendi, &longs;ed patiendi, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>&longs;ententiam re petiit idem auctor 4. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae &longs;i moueret vt efficiens ip&longs;a forma; nec modo &longs;ui <lb/> <arrow.to.target n="marg1973"></arrow.to.target><lb/>lu/sh| e)ne/rgeia de\ tou= kou/fou to\ pou= ei)=nai kai\ a)/nw</foreign>. </s>                                                                <s>Et operabitur &longs;tatim, ni&longs;i quid prohibeat; actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>leuis, [non quidem moueri &longs;ur&longs;um] &longs;ed ip&longs;um vbi &amp; locus &longs;uperior. </s>                                                                <s>Ob id verendum non e&longs;t, ne <lb/>e&longs;&longs;e in loco &longs;it externa pa&longs;sio mobilis (ni&longs;i vi fuerit) quia .&longs;. </s>                                                                <s>ab efficiente pend&ecirc;re videatur, dum fit: <lb/>nec quin illi habitus <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quam</expan> &longs;upponatur: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> diuidu&egrave; pendet &amp; proxim&egrave;; &longs;ed indiuidu&egrave; &amp; p <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;eu partem eius. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de po&longs;teriore dubitatione; accipiam id in primis, ita mo&shy;<lb/>ueri coniunctum, quae habeat certam formam: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma e&longs;t ratio, cur <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> moueatur, quae hoc <lb/>&longs;it ex eius ip&longs;ius natura. </s>                                                                <s>Sequitur ergo ea forma po&longs;ita nece&longs;&longs;ari&ograve; locus ip&longs;i conueniens, &amp; hoc <lb/>modo cau&longs;&longs;a interna e&longs;t, &amp; ita cau&longs;&longs;a, vt forma <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecum ip&longs;a apportans, id quod alij nulli cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; conceditur, quatenus e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>&longs;iquidem materia per &longs;eip&longs;am accipiat: efficiens &amp; finis alij <lb/>tribuant &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; &longs;ic e&longs;&longs;e mon&longs;trant Ari&longs;totelis verba qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Siquis &egrave; no&shy;<lb/>bis qu&aelig;rat, cur grauia <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s>                                                                <s>diuer&longs;is ac certis motibus concitentur; cau&longs;&longs;a e&longs;t <foreign lang="greek">o(ti pe/fuke\npoi <lb/>kai\ tou=to e)sti\ to\ kou/fw| kai\ barei\ ei)=nai</foreign> .i. quae nata apta &longs;unt ad id, quae alicubi &longs;int, &amp; hoc e&longs;t leui &amp; graui <lb/>e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> videas &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e, cur grauia moueantur, &amp; leuia: ex quo conclu&longs;it in <lb/>fine contextus; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> e&longs;&longs;e principium, nec quidem agendi &amp; mouendi, &longs;ed patiendi, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>&longs;ententiam re petiit idem auctor 4. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae &longs;i moueret vt efficiens ip&longs;a forma; nec modo &longs;ui <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1974"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1974"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1975"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius proprio, non coh&aelig;reret con&longs;equens cum antecedente qu&aelig; &longs;ic habent. </s>                                                                <s>Mouetur <expan abbr="elem&etilde;tum">elementum</expan>, <lb/>quia forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus. </s>                                                                <s>Ergo natura <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiendi, &amp; antecedens latius pateret qu&agrave;m <lb/>con&longs;equens, quae forma qu&aelig; e&longs;t natura, moueret, vt agens. </s>                                                                <s>Itaque non &longs;impliciter natura talis e&longs;&longs;et; <lb/>imm&ograve; nec id ex antecedente prob&egrave; inferretur, quia forma non e&longs;&longs;et principium patiendi, nec alia <lb/>cau&longs;&longs;a motus interna recitata fuerat ab Ari&longs;totele, quomodo valebat igitur: Naturam e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, atque illam quidem patiendi, non agendi? </s>                                                                <s>His ita po&longs;itis ad Alexandrum redeo, vt, <lb/>&longs;i quo pacto mihi &longs;uccedat, tantum philo&longs;ophum quem primum habemus, qui in hanc &longs;enten&shy;<lb/>tiam &longs;crip&longs;erit, ab omni calumnia purgem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur vbi dixit, generans illud e&longs;&longs;e, quod facit <lb/>&egrave; pote&longs;tate vbi actu vbi, faciendo .&longs;. </s>                                                                <s>&egrave; potentia leui actu leue, accepit formam, non vt actum pri&shy;<lb/>mum, &longs;ed vt &longs;ecundum, &amp; c&ugrave;m in eo quod gignitur, &longs;it pote&longs;tas qu&aelig; na&longs;citur &agrave; materia, qu&aelig; per <lb/>gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> promouetur ad formam, forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> inanimi perfecta fit e&longs;&longs;e in &longs;uo loco: pote&longs;tas <lb/>ver&ograve; qu&aelig; e&longs;t in materia ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> perfectionem, &longs;it grauitas, aut leuitas; eam <expan abbr="promotion&etilde;">promotionem</expan> qu&aelig; e&longs;t ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> perfectam, &longs;ignificare voluit, c&ugrave;m &longs;tatuit generans quod facit ignem &amp; <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, facere actu le&shy;<lb/>ue, aut graue, per grauitatem <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; leuitatem <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> materi&aelig; affectiones in &longs;uo loco inanima <expan abbr="collo-c&atilde;tur">collo&shy;<lb/>cantur</expan>. </s>                                                                <s>&amp; vt &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;e habet forma, natura autem ip&longs;ius e&longs;t e&longs;&longs;e in officio, &longs;ic <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <lb/>actum iungere con&longs;tituit: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>actum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui &longs;ine functione imperfectus e&longs;t, cum actu <lb/> <arrow.to.target n="marg1975"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius proprio, non coh&aelig;reret con&longs;equens cum antecedente qu&aelig; &longs;ic habent. </s>                                                                <s>Mouetur <expan abbr="elem&etilde;tum">elementum</expan>, <lb/>quia forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus. </s>                                                                <s>Ergo natura <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiendi, &amp; antecedens latius pateret qu&agrave;m <lb/>con&longs;equens, quae forma qu&aelig; e&longs;t natura, moueret, vt agens. </s>                                                                <s>Itaque non &longs;impliciter natura talis e&longs;&longs;et; <lb/>imm&ograve; nec id ex antecedente prob&egrave; inferretur, quia forma non e&longs;&longs;et principium patiendi, nec alia <lb/>cau&longs;&longs;a motus interna recitata fuerat ab Ari&longs;totele, quomodo valebat igitur: Naturam e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, atque illam quidem patiendi, non agendi? </s>                                                                <s>His ita po&longs;itis ad Alexandrum redeo, vt, <lb/>&longs;i quo pacto mihi &longs;uccedat, tantum philo&longs;ophum quem primum habemus, qui in hanc &longs;enten&shy;<lb/>tiam &longs;crip&longs;erit, ab omni calumnia purgem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur vbi dixit, generans illud e&longs;&longs;e, quod facit <lb/>&egrave; pote&longs;tate vbi actu vbi, faciendo .&longs;. </s>                                                                <s>&egrave; potentia leui actu leue, accepit formam, non vt actum pri&shy;<lb/>mum, &longs;ed vt &longs;ecundum, &amp; c&ugrave;m in eo quod gignitur, &longs;it pote&longs;tas qu&aelig; na&longs;citur &agrave; materia, qu&aelig; per <lb/>gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> promouetur ad formam, forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> inanimi perfecta fit e&longs;&longs;e in &longs;uo loco: pote&longs;tas <lb/>ver&ograve; qu&aelig; e&longs;t in materia ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> perfectionem, &longs;it grauitas, aut leuitas; eam <expan abbr="promotion&etilde;">promotionem</expan> qu&aelig; e&longs;t ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> perfectam, &longs;ignificare voluit, c&ugrave;m &longs;tatuit generans quod facit ignem &amp; <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, facere actu le&shy;<lb/>ue, aut graue, per grauitatem <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; leuitatem <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> materi&aelig; affectiones in &longs;uo loco inanima <expan abbr="collo-c&atilde;tur">collo&shy;<lb/>cantur</expan>. </s>                                                                <s>&amp; vt &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;e habet forma, natura autem ip&longs;ius e&longs;t e&longs;&longs;e in officio, &longs;ic <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <lb/>actum iungere con&longs;tituit: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>actum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui &longs;ine functione imperfectus e&longs;t, cum actu <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1976"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius vbi qu&aelig; e&longs;t eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectio, copulauit: c&ugrave;m ver&ograve; aut alibi ip&longs;e, aut alij nonnun&shy;<lb/>quam pote&longs;tatem ad vbi &agrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; pote&longs;tate &longs;egregarunt, animaduerti&longs;&longs;e videntur ordinem &amp; <lb/>nexum qui ob cau&longs;&longs;as antedictas inter actum primum &amp; &longs;ecundum, &amp; pote&longs;tateis cum illis con&shy;<lb/>gruenteis, intercedit; &longs;unt ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; per accidens, &amp; qu&aelig; &longs;olam &longs;eparationem rationis afferant, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> diximus, c&ugrave;m de &longs;ecundi actus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> loqueremur, &amp; eius quod actu eo tempore <lb/>con&longs;i&longs;tit, <expan abbr="qualecunq.">qualecunque</expan> illud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rei natur&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habuerunt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> dum Alexandro oppo&shy;<lb/>nit Simplicius elementa <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e in actu extra &longs;ua loca; <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t ip&longs;um &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter <lb/>habui&longs;&longs;e rationem &amp; actus primi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfect&aelig;, <expan abbr="actu&longs;&qacute;">actu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ecundi, quo pacto ip&longs;am <lb/>accepi&longs;&longs;e dicimus Alexandrum. </s>                                                                <s>Argumenta ver&ograve; qu&aelig; nuper obiecta fuerunt, parum afferunt <lb/>impedimenti. </s>                                                                <s>Nam, quod opponebatur, actum &longs;ecundum e&longs;&longs;e finem, hunc ver&ograve; &longs;ignificare <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>plan&egrave; concedimus, &longs;ed quae agens hoc &longs;it primus actus, id ver&ograve; negamus; &longs;at <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, &longs;i &longs;ignificet agens <lb/>&longs;impliciter; id ver&ograve; priu&longs;qu&agrave;m &longs;it ab&longs;oluta &longs;ub&longs;tantia, generans e&longs;t; vbi ab&longs;oluta quidem fuerit,  <arrow.to.target n="marg1976"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius vbi qu&aelig; e&longs;t eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectio, copulauit: c&ugrave;m ver&ograve; aut alibi ip&longs;e, aut alij nonnun&shy;<lb/>quam pote&longs;tatem ad vbi &agrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; pote&longs;tate &longs;egregarunt, animaduerti&longs;&longs;e videntur ordinem &amp; <lb/>nexum qui ob cau&longs;&longs;as antedictas inter actum primum &amp; &longs;ecundum, &amp; pote&longs;tateis cum illis con&shy;<lb/>gruenteis, intercedit; &longs;unt ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; per accidens, &amp; qu&aelig; &longs;olam &longs;eparationem rationis afferant, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> diximus, c&ugrave;m de &longs;ecundi actus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> loqueremur, &amp; eius quod actu eo tempore <lb/>con&longs;i&longs;tit, <expan abbr="qualecunq.">qualecunque</expan> illud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rei natur&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habuerunt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> dum Alexandro oppo&shy;<lb/>nit Simplicius elementa <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e in actu extra &longs;ua loca; <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t ip&longs;um &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter <lb/>habui&longs;&longs;e rationem &amp; actus primi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfect&aelig;, <expan abbr="actu&longs;&qacute;">actu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ecundi, quo pacto ip&longs;am <lb/>accepi&longs;&longs;e dicimus Alexandrum. </s>                                                                <s>Argumenta ver&ograve; qu&aelig; nuper obiecta fuerunt, parum afferunt <lb/>impedimenti. </s>                                                                <s>Nam, quod opponebatur, actum &longs;ecundum e&longs;&longs;e finem, hunc ver&ograve; &longs;ignificare <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>plan&egrave; concedimus, &longs;ed quae agens hoc &longs;it primus actus, id ver&ograve; negamus; &longs;at <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, &longs;i &longs;ignificet agens <lb/>&longs;impliciter; id ver&ograve; priu&longs;qu&agrave;m &longs;it ab&longs;oluta &longs;ub&longs;tantia, generans e&longs;t; vbi ab&longs;oluta quidem fuerit,
Line 8123 
Line 8123 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in eos &longs;igillatim qui glo&longs;&longs;ulas adhibent rationibus Ari&longs;totelis qu&ecedil; ex 8. Phy&longs;. <lb/>recitauimus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XLV<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in eos &longs;igillatim qui glo&longs;&longs;ulas adhibent rationibus Ari&longs;totelis qu&ecedil; ex 8. Phy&longs;. <lb/>recitauimus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XLV<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>TERGIVERSANTVR igitur, &amp; velut anguill&aelig; qu&ecedil;dam lubric&ecedil; ex Ari&longs;toteleis demon&shy;<lb/>&longs;trationibus elabi conantur, &amp; pr&aelig;ter eos de quibus hactenus dictum e&longs;t, &amp; Iuniores &amp; ma&shy;<lb/>iores no&longs;tri &longs;imul eas non concludi &longs;impliciter, &longs;ed cum aliqua conditione defenderunt. </s>                                                                <s>Ide&ograve; no&shy;<lb/>&longs;trum munus e&longs;t probare <expan abbr="r&otilde;neis">ronneis</expan> illas <expan abbr="c&otilde;cludi">concludi</expan> &longs;impliciter, &amp; &longs;ine vlla limitatione, aut lege vniuer&shy;<lb/>s&egrave; fui&longs;&longs;e confectas: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>prim&ugrave;m communiter, mox &longs;peciatim &longs;ingula glo&longs;&longs;emata refutando. </s>                                                                <s>Si <lb/>igitur rectus e&longs;t canon ille dialecticus. </s>                                                                <s>Nihil in conclu&longs;ione po&longs;&longs;e comprehendi, quin idem, <expan abbr="eo-dem&qacute;">eo&shy;<lb/>demque</expan>. </s>                                                                <s>modo contineatur in propo&longs;itionibus. </s>                                                                <s>Si verum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, <expan abbr="conclu&longs;ion&etilde;">conclu&longs;ionem</expan> &longs;impliciter na&longs;ci <lb/>&egrave; propo&longs;itionibus &longs;impliciter acceptis: quand&ograve; nec in propo&longs;itionibus, nec in conclu&longs;ione vlla <lb/>conditio continetur: cert&egrave; nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> ex iis &longs;yllogi&longs;mis colligendum e&longs;t &agrave; nob. </s>                                                                <s>quod afferat ali&shy;<lb/>quam conditionem: aliter <expan abbr="c&otilde;mitteretur">committeretur</expan> illud fallaci&aelig; genus quod e&longs;t &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m <lb/> <s>TERGIVERSANTVR igitur, &amp; velut anguill&aelig; qu&ecedil;dam lubric&ecedil; ex Ari&longs;toteleis demon&shy;<lb/>&longs;trationibus elabi conantur, &amp; pr&aelig;ter eos de quibus hactenus dictum e&longs;t, &amp; Iuniores &amp; ma&shy;<lb/>iores no&longs;tri &longs;imul eas non concludi &longs;impliciter, &longs;ed cum aliqua conditione defenderunt. </s>                                                                <s>Ide&ograve; no&shy;<lb/>&longs;trum munus e&longs;t probare <expan abbr="r&otilde;neis">rationeis</expan> illas <expan abbr="c&otilde;cludi">concludi</expan> &longs;impliciter, &amp; &longs;ine vlla limitatione, aut lege vniuer&shy;<lb/>s&egrave; fui&longs;&longs;e confectas: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>prim&ugrave;m communiter, mox &longs;peciatim &longs;ingula glo&longs;&longs;emata refutando. </s>                                                                <s>Si <lb/>igitur rectus e&longs;t canon ille dialecticus. </s>                                                                <s>Nihil in conclu&longs;ione po&longs;&longs;e comprehendi, quin idem, <expan abbr="eo-dem&qacute;">eo&shy;<lb/>demque</expan>. </s>                                                                <s>modo contineatur in propo&longs;itionibus. </s>                                                                <s>Si verum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, <expan abbr="conclu&longs;ion&etilde;">conclu&longs;ionem</expan> &longs;impliciter na&longs;ci <lb/>&egrave; propo&longs;itionibus &longs;impliciter acceptis: quand&ograve; nec in propo&longs;itionibus, nec in conclu&longs;ione vlla <lb/>conditio continetur: cert&egrave; nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> ex iis &longs;yllogi&longs;mis colligendum e&longs;t &agrave; nob. </s>                                                                <s>quod afferat ali&shy;<lb/>quam conditionem: aliter <expan abbr="c&otilde;mitteretur">committeretur</expan> illud fallaci&aelig; genus quod e&longs;t &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2105"></arrow.to.target><lb/>quid. </s>                                                                <s>Spectemus prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Quod per &longs;e mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o, vitale e&longs;t, &amp; animatum. </s>                                                                <s>Elementa <lb/>non &longs;unt animata, <expan abbr="neq.">neque</expan> viuunt. </s>                                                                <s>Nec igitur &agrave; &longs;eip&longs;a mouentur. </s>                                                                <s>No&longs;tri argumenti a&longs;&longs;umptio non <lb/>relinquitur in controuer&longs;ia. </s>                                                                <s>Propo&longs;itionem &longs;umit &longs;impliciter Ari&longs;toteles: <expan abbr="neq.">neque</expan> h&icirc;c &longs;ol&ugrave;m, vnde <lb/>di&longs;ceprationis origo ducebatur; &longs;ed &amp; ante&agrave; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; in libris de Animal, non &longs;emel, debuit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>&longs;umi cum <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, vt conclu&longs;io <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;impliciter inferretur. </s>                                                                <s>Quicquid ex &longs;e mouetur, vt alio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>indigeat, aut ab initio, aut propri&egrave;, aut quid <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, quod &amp; fal&longs;um fort&egrave; fui&longs;&longs;et, &amp; inutile. </s>                                                                <s>Ac fal&shy;<lb/>&longs;um quidem, c&ugrave;m illa etiam qu&aelig; ex ip&longs;a mouentur, vt animalia, extrin&longs;eco opus habeant, &longs;i mo&shy;<lb/>tum ceptura &longs;int. </s>                                                                <s>Inutile ver&ograve;, quoniam <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa conditio foret qu&aelig; argumento fui&longs;&longs;et ap&shy;<lb/>ponenda, aut accederet medio, aut pr&aelig;dicato, &amp; aut in propo&longs;itione, aut in a&longs;&longs;umptione &longs;ubintel&shy;<lb/>ligeretur. </s>                                                                <s>Non &longs;an&egrave; medio: cur <expan abbr=".n.">enim</expan> oportuit, &longs;iquidem medium in conclu&longs;ione non retineatur? <lb/></s>                                                                <s>Siue igitur medium &longs;impliciter, &longs;iue cum aliqua lege &longs;umptum fuerit; profect&ograve; nihil ad conclu&shy;<lb/>&longs;ionem. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ad pr&aelig;dicatum adiungitur, qu&iacute;nam &longs;en&longs;us erit propo&longs;itionis illius. </s>                                                                <s>Quod ex <lb/>&longs;e mouetur vt extrin&longs;eco non egeat e&longs;t vitale? </s>                                                                <s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ex hoc &longs;equitur?</s><s> non aliud cert&egrave;, qu&agrave;m quae <lb/>elementa non mouentur ex &longs;e motu illo qui non eget extrin&longs;eco: non ob id concluditur illa ex <lb/>&longs;e tali motu concitari, qui eget extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Nam communius quid e&longs;t ob vim negationis. </s>                                                                <s>Non <lb/> <arrow.to.target n="marg2105"></arrow.to.target><lb/>quid. </s>                                                                <s>Spectemus prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Quod per &longs;e mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o, vitale e&longs;t, &amp; animatum. </s>                                                                <s>Elementa <lb/>non &longs;unt animata, <expan abbr="neq.">neque</expan> viuunt. </s>                                                                <s>Nec igitur &agrave; &longs;eip&longs;a mouentur. </s>                                                                <s>No&longs;tri argumenti a&longs;&longs;umptio non <lb/>relinquitur in controuer&longs;ia. </s>                                                                <s>Propo&longs;itionem &longs;umit &longs;impliciter Ari&longs;toteles: <expan abbr="neq.">neque</expan> h&icirc;c &longs;ol&ugrave;m, vnde <lb/>di&longs;ceprationis origo ducebatur; &longs;ed &amp; ante&agrave; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; in libris de Animal, non &longs;emel, debuit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>&longs;umi cum <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, vt conclu&longs;io <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;impliciter inferretur. </s>                                                                <s>Quicquid ex &longs;e mouetur, vt alio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>indigeat, aut ab initio, aut propri&egrave;, aut quid <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, quod &amp; fal&longs;um fort&egrave; fui&longs;&longs;et, &amp; inutile. </s>                                                                <s>Ac fal&shy;<lb/>&longs;um quidem, c&ugrave;m illa etiam qu&aelig; ex ip&longs;a mouentur, vt animalia, extrin&longs;eco opus habeant, &longs;i mo&shy;<lb/>tum ceptura &longs;int. </s>                                                                <s>Inutile ver&ograve;, quoniam <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa conditio foret qu&aelig; argumento fui&longs;&longs;et ap&shy;<lb/>ponenda, aut accederet medio, aut pr&aelig;dicato, &amp; aut in propo&longs;itione, aut in a&longs;&longs;umptione &longs;ubintel&shy;<lb/>ligeretur. </s>                                                                <s>Non &longs;an&egrave; medio: cur <expan abbr=".n.">enim</expan> oportuit, &longs;iquidem medium in conclu&longs;ione non retineatur? <lb/></s>                                                                <s>Siue igitur medium &longs;impliciter, &longs;iue cum aliqua lege &longs;umptum fuerit; profect&ograve; nihil ad conclu&shy;<lb/>&longs;ionem. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ad pr&aelig;dicatum adiungitur, qu&iacute;nam &longs;en&longs;us erit propo&longs;itionis illius. </s>                                                                <s>Quod ex <lb/>&longs;e mouetur vt extrin&longs;eco non egeat e&longs;t vitale? </s>                                                                <s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ex hoc &longs;equitur?</s><s> non aliud cert&egrave;, qu&agrave;m quae <lb/>elementa non mouentur ex &longs;e motu illo qui non eget extrin&longs;eco: non ob id concluditur illa ex <lb/>&longs;e tali motu concitari, qui eget extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Nam communius quid e&longs;t ob vim negationis. </s>                                                                <s>Non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2106"></arrow.to.target><lb/>moueri ex &longs;e&longs;e eo motu qui non eget extrin&longs;eco, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> moueri ex &longs;e eo motu qui indiget extrin&longs;eco. <lb/></s>                                                                <s>Etenim &amp; ea qu&aelig; nullo pacto mouentur &agrave; &longs;e, vt qu&aelig; vim patiuntur, non mouentur eo motu, qui <lb/>externi non indiget. </s>                                                                <s>Idem quoque dicemus, &longs;i accipiamus. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non <lb/>indigeat, &longs;e &longs;i&longs;tit, <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>ratione. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non indigeat ad omneis loci <lb/>differentias concitatur, vt optim&egrave; per&longs;picias in conclu&longs;ione fallaciam &longs;ecund&ugrave;m con&longs;equens e&longs;&longs;e <lb/>implicatam. </s>                                                                <s>Quamobrem alterum ex his <expan abbr="inc&otilde;modis">incommodis</expan> in Ari&longs;totelis progre&longs;&longs;um cadet, vel, vt pec&shy;<lb/>cet in fallacia &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m quid, a&longs;&longs;umens propo&longs;itiones &longs;impliciter &amp; inferens <expan abbr="c&otilde;-clu&longs;ionem">con&shy;<lb/>clu&longs;ionem</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid; aut, &longs;i propo&longs;itioneis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid accipiat, vt in&longs;it fallacia &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m con&longs;equens. </s>                                                                <s>Nil dico nunc de quarta illa <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> qu&ecedil; ab elementorum continuitate de&longs;um&shy;<lb/>pta e&longs;t, c&ugrave;m de hac ip&longs;a plura po&longs;th&agrave;c &longs;eparatim dicenda &longs;int. </s>                                                                <s>Fal&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> videri poterit ex &longs;e <lb/>moueri, vt externi non indigeat, e&longs;&longs;e vitale: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t eiu&longs;modi, &longs;ed quae intra &longs;e cau&longs;&longs;am habeat <lb/>qu&aelig; efficiat &amp; qu&aelig; accipiat motum, &amp; <expan abbr="hucu&longs;q.">hucu&longs;que</expan> vis eius propo&longs;itionis extenditur, quod &longs;an&egrave; ina&shy;<lb/>nimo denegatur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i cum aliqua conditione rationes ill&aelig; conclu&longs;&aelig; &longs;unt, cert&egrave; ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele pr&aelig;termi&longs;&longs;a non e&longs;t. </s>                                                                <s>Si illam accepit Ari&longs;toteles; profect&ograve; <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa fuerit per&longs;picua de&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2106"></arrow.to.target><lb/>moueri ex &longs;e&longs;e eo motu qui non eget extrin&longs;eco, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> moueri ex &longs;e eo motu qui indiget extrin&longs;eco. <lb/></s>                                                                <s>Etenim &amp; ea qu&aelig; nullo pacto mouentur &agrave; &longs;e, vt qu&aelig; vim patiuntur, non mouentur eo motu, qui <lb/>externi non indiget. </s>                                                                <s>Idem quoque dicemus, &longs;i accipiamus. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non <lb/>indigeat, &longs;e &longs;i&longs;tit, <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>ratione. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non indigeat ad omneis loci <lb/>differentias concitatur, vt optim&egrave; per&longs;picias in conclu&longs;ione fallaciam &longs;ecund&ugrave;m con&longs;equens e&longs;&longs;e <lb/>implicatam. </s>                                                                <s>Quamobrem alterum ex his <expan abbr="inc&otilde;modis">incommodis</expan> in Ari&longs;totelis progre&longs;&longs;um cadet, vel, vt pec&shy;<lb/>cet in fallacia &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m quid, a&longs;&longs;umens propo&longs;itiones &longs;impliciter &amp; inferens <expan abbr="c&otilde;-clu&longs;ionem">con&shy;<lb/>clu&longs;ionem</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid; aut, &longs;i propo&longs;itioneis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid accipiat, vt in&longs;it fallacia &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m con&longs;equens. </s>                                                                <s>Nil dico nunc de quarta illa <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> qu&ecedil; ab elementorum continuitate de&longs;um&shy;<lb/>pta e&longs;t, c&ugrave;m de hac ip&longs;a plura po&longs;th&agrave;c &longs;eparatim dicenda &longs;int. </s>                                                                <s>Fal&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> videri poterit ex &longs;e <lb/>moueri, vt externi non indigeat, e&longs;&longs;e vitale: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t eiu&longs;modi, &longs;ed quae intra &longs;e cau&longs;&longs;am habeat <lb/>qu&aelig; efficiat &amp; qu&aelig; accipiat motum, &amp; <expan abbr="hucu&longs;q.">hucu&longs;que</expan> vis eius propo&longs;itionis extenditur, quod &longs;an&egrave; ina&shy;<lb/>nimo denegatur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i cum aliqua conditione rationes ill&aelig; conclu&longs;&aelig; &longs;unt, cert&egrave; ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele pr&aelig;termi&longs;&longs;a non e&longs;t. </s>                                                                <s>Si illam accepit Ari&longs;toteles; profect&ograve; <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa fuerit per&longs;picua de&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2107"></arrow.to.target><lb/>buit e&longs;&longs;e; cur igitur, non con&longs;entiunt interpretes? </s>                                                                <s>&amp; plan&egrave; mihi nodum videntur in &longs;eip&longs;o qu&aelig;&shy;<lb/>rere. </s>                                                                <s>Quinetiam quid cogebat <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, vt explicaret modum, quo elementa ip&longs;a &longs;unt res na&shy;<lb/>turales? </s>                                                                <s>&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt propter actuo&longs;um <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod internum &longs;it, <expan abbr="atq.">atque</expan> externi priuilegio con&longs;ecu&shy;<lb/>ta &longs;unt aliquid <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturale, ne dixerim pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: fals&ograve; igitur illatum fui&longs;&longs;et, ea e&longs;&longs;e natura&shy;<lb/>lia, quoniam nata apta &longs;int aliqu&ograve; ferri, &amp; fal&longs;a interpretatio natur&aelig; ip&longs;ius ex conclu&longs;is illata, quae <lb/>&longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> faciendi, &longs;ed patiendi plan&egrave;; cau&longs;&longs;am <expan abbr=".n.">enim</expan> reddidi&longs;&longs;et ex his, cur ea corpora na&shy;<lb/>turalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan>; non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, cur, &longs;i <expan abbr="mouer&etilde;tur">mouerentur</expan> ab alio, naturalia dicerentur, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> vt explicaret, phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, ibi <expan abbr="s&utilde;m&egrave;">summ&egrave;</expan> <expan abbr="c&otilde;tendebat">contendebat</expan>. </s>                                                                <s>Accedit eadem, quae &longs;i <expan abbr="c&otilde;cluderetur">concluderetur</expan>, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri ex &longs;eip&longs;is, vt&shy;<lb/>puta, c&ugrave;m hac <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, propri&egrave;, &amp; <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> foret ea moueri ex &longs;eip&longs;is, inferretur <expan abbr="c&otilde;clu&longs;io">conclu&longs;io</expan> con&shy;<lb/>iunctim. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo diui&longs;im po&longs;te&agrave; colligatur ab Ari&longs;totele; planum, quae <expan abbr="fallaci&atilde;">fallaciam</expan> &agrave; coniunctis ad&shy;<lb/>diui&longs;a <expan abbr="c&otilde;mitteret">committeret</expan>. </s>                                                                <s>Quare h&aelig;c dicere dialecticen ignorantis e&longs;t, &amp; Ari&longs;totelis verba par&ugrave;m perpen&shy;<lb/>dentis. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; fac, ea moueri ab interno principio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen &longs;ine alio, &longs;iue ab initio, &longs;iue in pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u, nil intere&longs;t: at moueri ab alio, violens e&longs;t, <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>: quippe quae vno ex iis quat&shy; <arrow.to.target n="marg2107"></arrow.to.target><lb/>buit e&longs;&longs;e; cur igitur, non con&longs;entiunt interpretes? </s>                                                                <s>&amp; plan&egrave; mihi nodum videntur in &longs;eip&longs;o qu&aelig;&shy;<lb/>rere. </s>                                                                <s>Quinetiam quid cogebat <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, vt explicaret modum, quo elementa ip&longs;a &longs;unt res na&shy;<lb/>turales? </s>                                                                <s>&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt propter actuo&longs;um <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod internum &longs;it, <expan abbr="atq.">atque</expan> externi priuilegio con&longs;ecu&shy;<lb/>ta &longs;unt aliquid <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturale, ne dixerim pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: fals&ograve; igitur illatum fui&longs;&longs;et, ea e&longs;&longs;e natura&shy;<lb/>lia, quoniam nata apta &longs;int aliqu&ograve; ferri, &amp; fal&longs;a interpretatio natur&aelig; ip&longs;ius ex conclu&longs;is illata, quae <lb/>&longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> faciendi, &longs;ed patiendi plan&egrave;; cau&longs;&longs;am <expan abbr=".n.">enim</expan> reddidi&longs;&longs;et ex his, cur ea corpora na&shy;<lb/>turalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan>; non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, cur, &longs;i <expan abbr="mouer&etilde;tur">mouerentur</expan> ab alio, naturalia dicerentur, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> vt explicaret, phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, ibi <expan abbr="s&utilde;m&egrave;">summ&egrave;</expan> <expan abbr="c&otilde;tendebat">contendebat</expan>. </s>                                                                <s>Accedit eadem, quae &longs;i <expan abbr="c&otilde;cluderetur">concluderetur</expan>, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri ex &longs;eip&longs;is, vt&shy;<lb/>puta, c&ugrave;m hac <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, propri&egrave;, &amp; <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> foret ea moueri ex &longs;eip&longs;is, inferretur <expan abbr="c&otilde;clu&longs;io">conclu&longs;io</expan> con&shy;<lb/>iunctim. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo diui&longs;im po&longs;te&agrave; colligatur ab Ari&longs;totele; planum, quae <expan abbr="fallaci&atilde;">fallaciam</expan> &agrave; coniunctis ad&shy;<lb/>diui&longs;a <expan abbr="c&otilde;mitteret">committeret</expan>. </s>                                                                <s>Quare h&aelig;c dicere dialecticen ignorantis e&longs;t, &amp; Ari&longs;totelis verba par&ugrave;m perpen&shy;<lb/>dentis. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; fac, ea moueri ab interno principio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen &longs;ine alio, &longs;iue ab initio, &longs;iue in pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u, nil intere&longs;t: at moueri ab alio, violens e&longs;t, <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>: quippe quae vno ex iis quat&shy;
Line 9138 
Line 9138 
 <arrow.to.target n="marg2378"></arrow.to.target><lb/>illa <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> non, &longs;ed extrin&longs;ec&ugrave;s, vt &longs;anabile &amp; <expan abbr="augm&etilde;tabile">augmentabile</expan>, quanuis &amp; h&aelig;c ex &longs;eip&longs;is <expan abbr="mut&etilde;tur">mutentur</expan> &amp; par&shy;<lb/>uo facto in iis qu&aelig; extra &longs;unt, motu, alterum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> in <expan abbr="&longs;anitat&etilde;">&longs;anitatem</expan> venit, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve; in augmentum.&rdquo; <lb/>Quid ergo magis <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan>, inquiunt ip&longs;i, quae elementa <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan> ab innato principio, &longs;i differunt <lb/>ab aliis, quia reliqua <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan> ab externo? </s>                                                                <s><expan abbr="Credendum&qacute;">Credendumque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, dum inquit habere in &longs;e <lb/>principia &longs;ui mot^{9} graue &amp; leue, <expan abbr="m&etilde;tion&etilde;">mentionem</expan> facere de <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> quod <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> ve&longs;tigamus. </s>                                                                <s>Quod, et&longs;i ad&shy;<lb/>uer&longs;arij &longs;ol&ugrave;m talib^{9} verbis <expan abbr="c&otilde;fici">confici</expan> <expan abbr="pron&utilde;ciant">pronunciant</expan>, ita probatur &agrave; nobis. </s>                                                                <s><expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="differ&etilde;tia">differentia</expan> ponitur inter ea <lb/>qu&ecedil; genere <expan abbr="c&otilde;ueni&utilde;t">conueniunt</expan>, &longs;ed id exterius, &agrave; quo fit &longs;anitas, aut <expan abbr="increm&etilde;t&utilde;">incrementum</expan> e&longs;t efficiens: etenim in <expan abbr="incre-m&etilde;to">incre&shy;<lb/>mento</expan> e&longs;t <expan abbr="alim&etilde;t&utilde;">alimentum</expan>, hoc ver&ograve; .i. </s>                                                                <s>quod c&ugrave;m &longs;it actu <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> facit actu <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; rur&longs;us in &aelig;groto <expan abbr="me-dicam&etilde;t&utilde;">me&shy;<lb/>dicamentum</expan> e&longs;t, aut <expan abbr="in&longs;trum&etilde;t&utilde;">in&longs;trumentum</expan> quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab Ari&longs;totele <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> efficere <expan abbr="&longs;anitat&etilde;">&longs;anitatem</expan>. </s>                                                                <s>Si <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> in hoc <expan abbr="differ&utilde;t">differunt</expan> h&ecedil;c <lb/>&agrave; grauibus &amp; leuibus, quae <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <expan abbr="extrin&longs;ec&utilde;">extrin&longs;ecum</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>; oportebat <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> grauia &amp; leuia efficiens intra &longs;e <lb/>habere. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> docet ibi philo&longs;ophus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt ea qu&ecedil; <expan abbr="&longs;an&atilde;tur">&longs;anantur</expan>, <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> intra &longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;u&ecedil; &longs;alu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2378"></arrow.to.target><lb/>illa <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> non, &longs;ed extrin&longs;ec&ugrave;s, vt &longs;anabile &amp; <expan abbr="augm&etilde;tabile">augmentabile</expan>, quanuis &amp; h&aelig;c ex &longs;eip&longs;is <expan abbr="mut&etilde;tur">mutentur</expan> &amp; par&shy;<lb/>uo facto in iis qu&aelig; extra &longs;unt, motu, alterum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> in <expan abbr="&longs;anitat&etilde;">&longs;anitatem</expan> venit, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve; in augmentum.&rdquo; <lb/>Quid ergo magis <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan>, inquiunt ip&longs;i, quae elementa <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan> ab innato principio, &longs;i differunt <lb/>ab aliis, quia reliqua <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan> ab externo? </s>                                                                <s><expan abbr="Credendum&qacute;">Credendumque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, dum inquit habere in &longs;e <lb/>principia &longs;ui mot^{9} graue &amp; leue, <expan abbr="m&etilde;tion&etilde;">mentionem</expan> facere de <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> quod <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> ve&longs;tigamus. </s>                                                                <s>Quod, et&longs;i ad&shy;<lb/>uer&longs;arij &longs;ol&ugrave;m talib^{9} verbis <expan abbr="c&otilde;fici">confici</expan> <expan abbr="pron&utilde;ciant">pronunciant</expan>, ita probatur &agrave; nobis. </s>                                                                <s><expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="differ&etilde;tia">differentia</expan> ponitur inter ea <lb/>qu&ecedil; genere <expan abbr="c&otilde;ueni&utilde;t">conueniunt</expan>, &longs;ed id exterius, &agrave; quo fit &longs;anitas, aut <expan abbr="increm&etilde;t&utilde;">incrementum</expan> e&longs;t efficiens: etenim in <expan abbr="incre-m&etilde;to">incre&shy;<lb/>mento</expan> e&longs;t <expan abbr="alim&etilde;t&utilde;">alimentum</expan>, hoc ver&ograve; .i. </s>                                                                <s>quod c&ugrave;m &longs;it actu <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> facit actu <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; rur&longs;us in &aelig;groto <expan abbr="me-dicam&etilde;t&utilde;">me&shy;<lb/>dicamentum</expan> e&longs;t, aut <expan abbr="in&longs;trum&etilde;t&utilde;">in&longs;trumentum</expan> quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab Ari&longs;totele <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> efficere <expan abbr="&longs;anitat&etilde;">&longs;anitatem</expan>. </s>                                                                <s>Si <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> in hoc <expan abbr="differ&utilde;t">differunt</expan> h&ecedil;c <lb/>&agrave; grauibus &amp; leuibus, quae <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <expan abbr="extrin&longs;ec&utilde;">extrin&longs;ecum</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>; oportebat <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> grauia &amp; leuia efficiens intra &longs;e <lb/>habere. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> docet ibi philo&longs;ophus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt ea qu&ecedil; <expan abbr="&longs;an&atilde;tur">&longs;anantur</expan>, <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> intra &longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;u&ecedil; &longs;alu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2379"></arrow.to.target><lb/>tis, a&longs;&longs;erit illud e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> efficiens. </s>                                                                <s>quae &longs;i in eo <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> grauibus <expan abbr="leuibus&qacute;">leuibusque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imilia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, habebunt &longs;an&egrave; <lb/>h&ecedil;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> intra &longs;e id quod efficiet <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s>Oportet ver&ograve; memini&longs;&longs;e <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> ab Ari&longs;totele ina&shy;<lb/>nimo <expan abbr="car&etilde;tibus">carentibus</expan>, licet <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e <expan abbr="mone&atilde;tur">moneantur</expan>, <expan abbr="ob&longs;cur&utilde;">ob&longs;curum</expan> e&longs;&longs;e &agrave; qu&oacute;nam <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan>, <expan abbr="aliter&qacute;">aliterque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&etilde;">rem</expan> &longs;e habere, <expan abbr="atq.">atque</expan> in <lb/>iis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, &amp; animalibus, <expan abbr="atq.">atque</expan> inanimis ip&longs;is, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> mouentur <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Etenim <lb/> <arrow.to.target n="marg2379"></arrow.to.target><lb/>tis, a&longs;&longs;erit illud e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> efficiens. </s>                                                                <s>quae &longs;i in eo <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> grauibus <expan abbr="leuibus&qacute;">leuibusque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imilia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, habebunt &longs;an&egrave; <lb/>h&ecedil;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> intra &longs;e id quod efficiet <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s>Oportet ver&ograve; memini&longs;&longs;e <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> ab Ari&longs;totele ina&shy;<lb/>nimo <expan abbr="car&etilde;tibus">carentibus</expan>, licet <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e <expan abbr="mone&atilde;tur">moneantur</expan>, <expan abbr="ob&longs;cur&utilde;">ob&longs;curum</expan> e&longs;&longs;e &agrave; qu&oacute;nam <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan>, <expan abbr="aliter&qacute;">aliterque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&etilde;">rem</expan> &longs;e habere, <expan abbr="atq.">atque</expan> in <lb/>iis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, &amp; animalibus, <expan abbr="atq.">atque</expan> inanimis ip&longs;is, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> mouentur <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Etenim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2380"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg2380"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2381"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; vi <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan>, initia per&longs;picua <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, vt homo <expan abbr="&qtail;">qui</expan> mouet <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan>, &amp; <expan abbr="v&etilde;tus">ventus</expan> qui <expan abbr="tegul&atilde;">tegulam</expan> in &longs;ublime <lb/>rapit: in animalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;t animus qui manife&longs;t&egrave; &agrave; corpore di&longs;tinctus &egrave; &agrave; quo corpus agitatur. </s>                                                                <s>At <lb/>in iis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> natura <expan abbr="mon&etilde;tur">monentur</expan>, nil tale <expan abbr="per&longs;pici&ttilde;">per&longs;picitur</expan>, quod ea moueat, &longs;ed c&ugrave;m &amp; ip&longs;a ob eas <expan abbr="r&otilde;neis">ronneis</expan> quas at&shy;<lb/>tulit Ari&longs;toteles, &longs;e mouere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sint, opus fuit <expan abbr="&itilde;">in</expan> medio ponere principia <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="for&etilde;t">forent</expan> extrin&longs;eca, <expan abbr="ge-ner&atilde;s">ge&shy;<lb/>nerans</expan> .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; <expan abbr="remou&etilde;s">remouens</expan> <expan abbr="prohib&etilde;s">prohibens</expan>, aut <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, ide&ograve; potius &agrave; &longs;eip&longs;is moueri <expan abbr="potuer&utilde;t">potuerunt</expan> exi&longs;timati, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quia <lb/>per &longs;e <expan abbr="moueren&ttilde;">mouerentur</expan> eo quae intra &longs;e <expan abbr="haber&etilde;t">haberent</expan> <expan abbr="miti&utilde;">mitium</expan> <expan abbr="effici&etilde;di">efficiendi</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &longs;ed quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;taret">con&longs;taret</expan> <expan abbr="extrin&longs;ec&utilde;">extrin&longs;ecum</expan> illud, <lb/>vnde <expan abbr="mouer&etilde;tur">mouerentur</expan>, &longs;icut in animali, &amp; eo quod vi mouetur, id quod etiam c&ugrave;m ob&longs;erua&longs;&longs;et Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in <lb/>eo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> loco <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> modo tractamus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olut&egrave; protulit. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr="&itilde;">in</expan> &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;u&ecedil; mutationis; <lb/>ver&ugrave;m adiecit <expan abbr="particul&atilde;">particulam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="dubitation&etilde;">dubitationem</expan> pr&ecedil;&longs;eferat; videri ita e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s><expan abbr="Plurim&utilde;">Plurimum</expan> ver&ograve; me <expan abbr="c&otilde;firmat">confirmat</expan> in hac <lb/>&longs;n&igrave;a cum <expan abbr="Gr&ecedil;cor&utilde;">Gr&ecedil;corum</expan> auctoritas, <expan abbr="&qtail;">qui</expan> in hunc <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan> eiu&longs;modi verba accepi&longs;&longs;e <expan abbr="legun&ttilde;">leguntur</expan>, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in illo <lb/>ip&longs;o loco &longs;ubiicit Ari&longs;toteles, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; Andronici verba ex Simplicio nuper audiuimus, nec <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quae</expan> <lb/>illu&longs;trius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod Ari&longs;toteles ip&longs;e textu <expan abbr="&longs;ub&longs;equ&etilde;te">&longs;ub&longs;equente</expan> peregit, vbi <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <expan abbr="propo&longs;it&atilde;">propo&longs;itam</expan> explanauit, &amp; <expan abbr="c&otilde;-formiter">con&shy;<lb/>formiter</expan> <expan abbr="c&otilde;clu&longs;it">conclu&longs;it</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> iis qu&ecedil; decreuerat olim 8. Phy&longs;. &amp;, quod mai^{9} e&longs;t, <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ion&etilde;">conclu&longs;ionem</expan> <expan abbr="ab&longs;olut&atilde;">ab&longs;olutam</expan> <expan abbr="pron&utilde;-">pronun&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg2381"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; vi <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan>, initia per&longs;picua <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, vt homo <expan abbr="&qtail;">qui</expan> mouet <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan>, &amp; <expan abbr="v&etilde;tus">ventus</expan> qui <expan abbr="tegul&atilde;">tegulam</expan> in &longs;ublime <lb/>rapit: in animalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;t animus qui manife&longs;t&egrave; &agrave; corpore di&longs;tinctus &egrave; &agrave; quo corpus agitatur. </s>                                                                <s>At <lb/>in iis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> natura <expan abbr="mon&etilde;tur">monentur</expan>, nil tale <expan abbr="per&longs;pici&ttilde;">per&longs;picitur</expan>, quod ea moueat, &longs;ed c&ugrave;m &amp; ip&longs;a ob eas <expan abbr="r&otilde;neis">rationeis</expan> quas at&shy;<lb/>tulit Ari&longs;toteles, &longs;e mouere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sint, opus fuit <expan abbr="&itilde;">in</expan> medio ponere principia <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="for&etilde;t">forent</expan> extrin&longs;eca, <expan abbr="ge-ner&atilde;s">ge&shy;<lb/>nerans</expan> .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; <expan abbr="remou&etilde;s">remouens</expan> <expan abbr="prohib&etilde;s">prohibens</expan>, aut <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, ide&ograve; potius &agrave; &longs;eip&longs;is moueri <expan abbr="potuer&utilde;t">potuerunt</expan> exi&longs;timati, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quia <lb/>per &longs;e <expan abbr="moueren&ttilde;">mouerentur</expan> eo quae intra &longs;e <expan abbr="haber&etilde;t">haberent</expan> <expan abbr="miti&utilde;">mitium</expan> <expan abbr="effici&etilde;di">efficiendi</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &longs;ed quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;taret">con&longs;taret</expan> <expan abbr="extrin&longs;ec&utilde;">extrin&longs;ecum</expan> illud, <lb/>vnde <expan abbr="mouer&etilde;tur">mouerentur</expan>, &longs;icut in animali, &amp; eo quod vi mouetur, id quod etiam c&ugrave;m ob&longs;erua&longs;&longs;et Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in <lb/>eo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> loco <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> modo tractamus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olut&egrave; protulit. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr="&itilde;">in</expan> &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;u&ecedil; mutationis; <lb/>ver&ugrave;m adiecit <expan abbr="particul&atilde;">particulam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="dubitation&etilde;">dubitationem</expan> pr&ecedil;&longs;eferat; videri ita e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s><expan abbr="Plurim&utilde;">Plurimum</expan> ver&ograve; me <expan abbr="c&otilde;firmat">confirmat</expan> in hac <lb/>&longs;n&igrave;a cum <expan abbr="Gr&ecedil;cor&utilde;">Gr&ecedil;corum</expan> auctoritas, <expan abbr="&qtail;">qui</expan> in hunc <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan> eiu&longs;modi verba accepi&longs;&longs;e <expan abbr="legun&ttilde;">leguntur</expan>, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in illo <lb/>ip&longs;o loco &longs;ubiicit Ari&longs;toteles, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; Andronici verba ex Simplicio nuper audiuimus, nec <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quam</expan> <lb/>illu&longs;trius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod Ari&longs;toteles ip&longs;e textu <expan abbr="&longs;ub&longs;equ&etilde;te">&longs;ub&longs;equente</expan> peregit, vbi <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <expan abbr="propo&longs;it&atilde;">propo&longs;itam</expan> explanauit, &amp; <expan abbr="c&otilde;-formiter">con&shy;<lb/>formiter</expan> <expan abbr="c&otilde;clu&longs;it">conclu&longs;it</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> iis qu&ecedil; decreuerat olim 8. Phy&longs;. &amp;, quod mai^{9} e&longs;t, <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ion&etilde;">conclu&longs;ionem</expan> <expan abbr="ab&longs;olut&atilde;">ab&longs;olutam</expan> <expan abbr="pron&utilde;-">pronun&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg2382"></arrow.to.target><lb/>ciauit, qua <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> <expan abbr="n&rtilde;a">nostra</expan> <expan abbr="c&otilde;firmatur">confirmatur</expan>, tum quod attinet ad loci illi^{9} ex 8. Phy&longs;. <expan abbr="expo&longs;ition&etilde;">expo&longs;itionem</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ad <expan abbr="inter-pretation&etilde;">inter&shy;<lb/>pretationem</expan> loci pr&ecedil;&longs;entis, vt <expan abbr="par&utilde;">parum</expan> lu&longs;tra&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="circ&utilde;&longs;pexi&longs;&longs;e">circun&longs;pexi&longs;&longs;e</expan> <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> hunc eos quae &longs;ecus <expan abbr="s&etilde;ti&atilde;t">sentiant</expan>, exi&longs;timare <lb/>oporteat. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; ni&longs;i accipiamus in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan> locum <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;uperior&etilde;">&longs;uperiorem</expan>, mira profect&ograve; <expan abbr="inc&otilde;&longs;tantia">incon&longs;tantia</expan>, &amp; in <lb/>paucis verbis turpi&longs;sima repugnantia deprehendatur. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> grauabimur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> philo&longs;ophi verba &longs;ub&shy;<lb/>&longs;cribere, vt res <expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> per&longs;picua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&ldquo;Itaq.">&ldquo;Itaque</expan> <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> e&longs;t, quae c&ugrave;m <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> &longs;it in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="veni&etilde;s">veniens</expan> <expan abbr="pro-fici&longs;ci&ttilde;">pro&shy;<lb/>fici&longs;citur</expan> illuc, &amp; ad <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> &amp; tale, vbi e&longs;t actus, &amp; <expan abbr="qu&atilde;ti">quanti</expan>, &amp; qualis, &amp; vbi.&rdquo; <foreign lang="greek">fanero\n de\ o(ti duna/mei o)/n <lb/>ei)s e)ntele/xeian i=on e)/rxetai e)kei kai\ ei)s tosou)\ton, kai ei)s toiou)to, ou)= kai h( e)ntele/xeia kai\ o(sou kai\ oiou= kai o(pou</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>Intelligit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> in quo pote&longs;tas exi&longs;tit ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>vetere <expan abbr="c&otilde;&longs;t&atilde;s">con&longs;tans</expan> qua <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> <lb/>fundatur ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, velut <expan abbr="a&longs;c&etilde;&longs;us">a&longs;cen&longs;us</expan> <expan abbr="&itilde;">in</expan> terra, &amp; per form&ecedil; <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan> aliud actu <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&ograve; fertur, quod <lb/>ei^{9} e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, &longs;ed <expan abbr=".n.">enim</expan> c&ugrave;m <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> id quod <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> e&longs;t, debeat fieri actu ab eo quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t actu; <expan abbr="manife-&longs;t&utilde;">manife&shy;<lb/>&longs;tum</expan>, quae aliquid in actu flagitatur quod antecedat, &agrave; quo <expan abbr="deduca&ttilde;">deducatur</expan> ad actum, de quo <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> nihil adhuc. <lb/></s>                                                                <s>Mox <foreign lang="greek">to\ d' au)to\ ai)\tion kai\ tou= h)/dh u(pa/rxonta, kai\ o)/nta kai gh=n kai\ pu=r kinei=sqai ei)s tou\s a)utw=n to/&shy;<lb/>pous uhdeno\s e) mpodizontos</foreign>. </s>                                                                <s>Eadem autem cau&longs;&longs;a, vt ea qu&aelig; iam exi&longs;&longs;unt, atque &longs;unt terra &amp; <lb/>ignis, moueantur in &longs;ua loca, nullo impediente. </s>                                                                <s>Nam de iis locutus fuerat, qu&aelig; generantur.  <arrow.to.target n="marg2382"></arrow.to.target><lb/>ciauit, qua <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> <expan abbr="n&rtilde;a">nostra</expan> <expan abbr="c&otilde;firmatur">confirmatur</expan>, tum quod attinet ad loci illi^{9} ex 8. Phy&longs;. <expan abbr="expo&longs;ition&etilde;">expo&longs;itionem</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ad <expan abbr="inter-pretation&etilde;">inter&shy;<lb/>pretationem</expan> loci pr&ecedil;&longs;entis, vt <expan abbr="par&utilde;">parum</expan> lu&longs;tra&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="circ&utilde;&longs;pexi&longs;&longs;e">circun&longs;pexi&longs;&longs;e</expan> <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> hunc eos quae &longs;ecus <expan abbr="s&etilde;ti&atilde;t">sentiant</expan>, exi&longs;timare <lb/>oporteat. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; ni&longs;i accipiamus in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan> locum <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;uperior&etilde;">&longs;uperiorem</expan>, mira profect&ograve; <expan abbr="inc&otilde;&longs;tantia">incon&longs;tantia</expan>, &amp; in <lb/>paucis verbis turpi&longs;sima repugnantia deprehendatur. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> grauabimur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> philo&longs;ophi verba &longs;ub&shy;<lb/>&longs;cribere, vt res <expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> per&longs;picua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&ldquo;Itaq.">&ldquo;Itaque</expan> <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> e&longs;t, quae c&ugrave;m <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> &longs;it in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="veni&etilde;s">veniens</expan> <expan abbr="pro-fici&longs;ci&ttilde;">pro&shy;<lb/>fici&longs;citur</expan> illuc, &amp; ad <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> &amp; tale, vbi e&longs;t actus, &amp; <expan abbr="qu&atilde;ti">quanti</expan>, &amp; qualis, &amp; vbi.&rdquo; <foreign lang="greek">fanero\n de\ o(ti duna/mei o)/n <lb/>ei)s e)ntele/xeian i=on e)/rxetai e)kei kai\ ei)s tosou)\ton, kai ei)s toiou)to, ou)= kai h( e)ntele/xeia kai\ o(sou kai\ oiou= kai o(pou</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>Intelligit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> in quo pote&longs;tas exi&longs;tit ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>vetere <expan abbr="c&otilde;&longs;t&atilde;s">con&longs;tans</expan> qua <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> <lb/>fundatur ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, velut <expan abbr="a&longs;c&etilde;&longs;us">a&longs;cen&longs;us</expan> <expan abbr="&itilde;">in</expan> terra, &amp; per form&ecedil; <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan> aliud actu <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&ograve; fertur, quod <lb/>ei^{9} e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, &longs;ed <expan abbr=".n.">enim</expan> c&ugrave;m <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> id quod <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> e&longs;t, debeat fieri actu ab eo quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t actu; <expan abbr="manife-&longs;t&utilde;">manife&shy;<lb/>&longs;tum</expan>, quae aliquid in actu flagitatur quod antecedat, &agrave; quo <expan abbr="deduca&ttilde;">deducatur</expan> ad actum, de quo <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> nihil adhuc. <lb/></s>                                                                <s>Mox <foreign lang="greek">to\ d' au)to\ ai)\tion kai\ tou= h)/dh u(pa/rxonta, kai\ o)/nta kai gh=n kai\ pu=r kinei=sqai ei)s tou\s a)utw=n to/&shy;<lb/>pous uhdeno\s e) mpodizontos</foreign>. </s>                                                                <s>Eadem autem cau&longs;&longs;a, vt ea qu&aelig; iam exi&longs;&longs;unt, atque &longs;unt terra &amp; <lb/>ignis, moueantur in &longs;ua loca, nullo impediente. </s>                                                                <s>Nam de iis locutus fuerat, qu&aelig; generantur.
 <pb pagenum="375"/> <pb pagenum="375"/>
 <arrow.to.target n="marg2383"></arrow.to.target><lb/>Attamen &amp; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> principia motus intr&agrave; &longs;unt, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> fuerit, materia nimirum, &amp; forma, qu&ecedil; <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> potentia &longs;int ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>; ab aliquo externo promouentur: <expan abbr="vtrobiq.">vtrobique</expan> enim &longs;unt cau&longs;&longs;a, cur ina&shy;<lb/>nima <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan>. </s>                                                                <s>Quare quantum pertinet ad interna motionis initia: vide <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tu <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> ea &longs;ic <lb/>notare, quia &longs;int cauila, vt moueantur illa, in quibus in&longs;unt. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i cau&longs;&longs;a, cur moueatur <expan abbr="quip-pi&atilde;">quip&shy;<lb/>piam</expan>, &agrave; mouente di&longs;tinguitur, &amp; e&longs;t cau&longs;&longs;a, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &agrave; qua patitur, &longs;ed per <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> patitur; <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> e&longs;t ip&longs;a in&shy;<lb/>tra &longs;e habere patibilia principia, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actuo&longs;a. </s>                                                                <s>Nam quae &longs;int h&aelig;c principia patibilia, quia &longs;int <lb/>cau&longs;&longs;a motus, hoc e&longs;t cur moueantur: h&aelig;c ip&longs;a &longs;ignificant qu&ecedil; &longs;equuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Etenim nutrimentum <lb/>(de eo loquitur, quod e&longs;t in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> proxima) cum <expan abbr="prohib&etilde;s">prohibens</expan> &amp; &longs;anabile, cum <expan abbr="detin&etilde;s">detinens</expan> abfuerit&rdquo; (vt <lb/>&longs;i &longs;pina infixa refigatur) fertur <expan abbr="c&otilde;fe&longs;tim">confe&longs;tim</expan>: habent <expan abbr=".n.">enim</expan> in &longs;eip&longs;is principia, per qu&aelig; prodeant in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: <lb/><foreign lang="greek">kai\ ga\r h( trofh\ o(tan to\ kwlu/on kai\ to u(gasto\n o(tan to\ e)pisxo\n mh\ h)=| fe/retai euqu\s</foreign>. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m de <lb/>principiis efficientibus adhuc actum non fui&longs;&longs;e per&longs;uadent ea qu&aelig; &longs;ub&longs;cripta proxim&egrave; leguntur. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ kinei= de\ to/, te e)c a)rxh=s poih=sas, h)\ o(qen a)peph/dhsen, kaqa/per ei)/rhtai e)n toi=s prw/tois lo/gois <lb/>e)n oi=s diwrizomen o(ti ou)den tou/twn a)uto\ kinei=</foreign>. </s>                                                                <s>Et mouet <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> id quod a principio fecit <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t gene&shy;<lb/>rans. </s>                                                                <s>Et id quod &longs;ubtraxit, aut inde de&longs;iluit, <expan abbr="qd">quod</expan> pertinet ad <expan abbr="impedim&etilde;ti">impedimenti</expan> <expan abbr="remotion&etilde;">remotionem</expan> qu&aelig; differunt <lb/>&agrave; principiis &longs;uperioribus, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nobis <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan> faciunt verba quibus &longs;ingula exponuntur; illa <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt, <lb/>per qu&aelig; mobile mouetur; h&ecedil;c qu&ecedil; <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> mouerunt, hoc e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> efficientis, illud <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="reliquor&utilde;">reliquorum</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2383"></arrow.to.target><lb/>Attamen &amp; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> principia motus intr&agrave; &longs;unt, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> fuerit, materia nimirum, &amp; forma, qu&ecedil; <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> potentia &longs;int ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>; ab aliquo externo promouentur: <expan abbr="vtrobiq.">vtrobique</expan> enim &longs;unt cau&longs;&longs;a, cur ina&shy;<lb/>nima <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan>. </s>                                                                <s>Quare quantum pertinet ad interna motionis initia: vide <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tu <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> ea &longs;ic <lb/>notare, quia &longs;int cauila, vt moueantur illa, in quibus in&longs;unt. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i cau&longs;&longs;a, cur moueatur <expan abbr="quip-pi&atilde;">quip&shy;<lb/>piam</expan>, &agrave; mouente di&longs;tinguitur, &amp; e&longs;t cau&longs;&longs;a, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &agrave; qua patitur, &longs;ed per <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> patitur; <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> e&longs;t ip&longs;a in&shy;<lb/>tra &longs;e habere patibilia principia, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actuo&longs;a. </s>                                                                <s>Nam quae &longs;int h&aelig;c principia patibilia, quia &longs;int <lb/>cau&longs;&longs;a motus, hoc e&longs;t cur moueantur: h&aelig;c ip&longs;a &longs;ignificant qu&ecedil; &longs;equuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Etenim nutrimentum <lb/>(de eo loquitur, quod e&longs;t in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> proxima) cum <expan abbr="prohib&etilde;s">prohibens</expan> &amp; &longs;anabile, cum <expan abbr="detin&etilde;s">detinens</expan> abfuerit&rdquo; (vt <lb/>&longs;i &longs;pina infixa refigatur) fertur <expan abbr="c&otilde;fe&longs;tim">confe&longs;tim</expan>: habent <expan abbr=".n.">enim</expan> in &longs;eip&longs;is principia, per qu&aelig; prodeant in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: <lb/><foreign lang="greek">kai\ ga\r h( trofh\ o(tan to\ kwlu/on kai\ to u(gasto\n o(tan to\ e)pisxo\n mh\ h)=| fe/retai euqu\s</foreign>. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m de <lb/>principiis efficientibus adhuc actum non fui&longs;&longs;e per&longs;uadent ea qu&aelig; &longs;ub&longs;cripta proxim&egrave; leguntur. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ kinei= de\ to/, te e)c a)rxh=s poih=sas, h)\ o(qen a)peph/dhsen, kaqa/per ei)/rhtai e)n toi=s prw/tois lo/gois <lb/>e)n oi=s diwrizomen o(ti ou)den tou/twn a)uto\ kinei=</foreign>. </s>                                                                <s>Et mouet <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> id quod a principio fecit <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t gene&shy;<lb/>rans. </s>                                                                <s>Et id quod &longs;ubtraxit, aut inde de&longs;iluit, <expan abbr="qd">quod</expan> pertinet ad <expan abbr="impedim&etilde;ti">impedimenti</expan> <expan abbr="remotion&etilde;">remotionem</expan> qu&aelig; differunt <lb/>&agrave; principiis &longs;uperioribus, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nobis <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan> faciunt verba quibus &longs;ingula exponuntur; illa <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt, <lb/>per qu&aelig; mobile mouetur; h&ecedil;c qu&ecedil; <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> mouerunt, hoc e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> efficientis, illud <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="reliquor&utilde;">reliquorum</expan> <lb/>
Line 19264 
Line 19264 
 <arrow.to.target n="marg4940"></arrow.to.target><lb/>ad <expan abbr="confirmation&etilde;">confirmationem</expan> partis oppo&longs;it&aelig; no&longs;tri problematis. </s>                                                                <s>habetur <expan abbr=".n.">enim</expan> fides eius, qu&ograve;d motus rectus &longs;it con&shy;<lb/>uer&longs;ioni contrarius, qu&ecedil; &longs;an&egrave; topi&ccedil;a e&longs;t. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; ver&ograve; fides <expan abbr="ad&longs;criba&ttilde;">ad&longs;cribatur</expan> alterius oppo&longs;iti qu&ecedil; <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> faciat. <lb/></s>                                                                <s>Nec mirum cum exercendi ingenij, ac veritatis inueniend&aelig; gratia &longs;&ecedil;pe &longs;oleat Ari&longs;toteles: ponere qua&shy;<lb/>&longs;i <expan abbr="c&otilde;flictum">conflictum</expan> rationum certarum &amp; probabilium. </s>                                                                <s>quapropter h&aelig;c di&longs;tributio pr&aelig;&longs;taret <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> mea qui&shy;<lb/>dem <expan abbr="&longs;o&itilde;a">&longs;oina</expan>, &longs;i <expan abbr="duct&utilde;">ductum</expan> huiu &longs;ce <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> in <expan abbr="argum&etilde;ta">argumenta</expan> duo partiremur; quorum primum <expan abbr="topic&utilde;">topicum</expan> foret eo v&longs;que. <lb/></s>                                                                <s>&ldquo;Qui <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;uper recta, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum demon&longs;tratiuum in iis qu&aelig; &longs;equuntur; qua&longs;i illa coniunctio &longs;it ad&shy;<lb/>uer&longs;atiua; ducitur ver&ograve; &agrave; principiis propriis huius methodi, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> ab oppo&longs;itione terminorum.&rdquo; Hunc <lb/>rationum ductum agnouit <expan abbr="it&etilde;">item</expan> Auerro&euml;s <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui dixit ex hoc manife&longs;t&egrave; &longs;equi, conuer&longs;ionem motui recto <lb/> <arrow.to.target n="marg4940"></arrow.to.target><lb/>ad <expan abbr="confirmation&etilde;">confirmationem</expan> partis oppo&longs;it&aelig; no&longs;tri problematis. </s>                                                                <s>habetur <expan abbr=".n.">enim</expan> fides eius, qu&ograve;d motus rectus &longs;it con&shy;<lb/>uer&longs;ioni contrarius, qu&ecedil; &longs;an&egrave; topi&ccedil;a e&longs;t. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; ver&ograve; fides <expan abbr="ad&longs;criba&ttilde;">ad&longs;cribatur</expan> alterius oppo&longs;iti qu&ecedil; <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> faciat. <lb/></s>                                                                <s>Nec mirum cum exercendi ingenij, ac veritatis inueniend&aelig; gratia &longs;&ecedil;pe &longs;oleat Ari&longs;toteles: ponere qua&shy;<lb/>&longs;i <expan abbr="c&otilde;flictum">conflictum</expan> rationum certarum &amp; probabilium. </s>                                                                <s>quapropter h&aelig;c di&longs;tributio pr&aelig;&longs;taret <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> mea qui&shy;<lb/>dem <expan abbr="&longs;o&itilde;a">&longs;oina</expan>, &longs;i <expan abbr="duct&utilde;">ductum</expan> huiu &longs;ce <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> in <expan abbr="argum&etilde;ta">argumenta</expan> duo partiremur; quorum primum <expan abbr="topic&utilde;">topicum</expan> foret eo v&longs;que. <lb/></s>                                                                <s>&ldquo;Qui <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;uper recta, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum demon&longs;tratiuum in iis qu&aelig; &longs;equuntur; qua&longs;i illa coniunctio &longs;it ad&shy;<lb/>uer&longs;atiua; ducitur ver&ograve; &agrave; principiis propriis huius methodi, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> ab oppo&longs;itione terminorum.&rdquo; Hunc <lb/>rationum ductum agnouit <expan abbr="it&etilde;">item</expan> Auerro&euml;s <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui dixit ex hoc manife&longs;t&egrave; &longs;equi, conuer&longs;ionem motui recto <lb/>
 <arrow.to.target n="marg4941"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e contrariam: nam &longs;i a&longs;cen&longs;us &amp; de&longs;cen&longs;us propter terminos contrarij &longs;unt, c&ugrave;m motus c&oelig;le&longs;tis <lb/>non &longs;it ad terminos eo&longs;dem; non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> igitur vllo modo e&longs;&longs;e recto contrarius. </s>                                                                <s>Confirmat etiam propo&shy;<lb/>&longs;itum &agrave; natura contrariorum; &longs;iquidem ea inter &longs;e afficiunt &amp; de&longs;truunt. </s>                                                                <s>&longs;i ergo c&oelig;lum pugnaret cum <lb/>elementis; cert&egrave; propter eius immen&longs;am <expan abbr="va&longs;titat&etilde;">va&longs;titatem</expan> factum iam e&longs;&longs;et, vt inane foret apud nos <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> ele&shy;<lb/>mentis <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> in &longs;ub&longs;tantiam c&oelig;li conuer&longs;is: c&ugrave;m tamen tantum ab&longs;it, vt c&oelig;lum de&longs;truat, vt potius con&longs;er&shy;<lb/>uet: quinimmo ip&longs;ius motu ce&longs;&longs;ante nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> generatio finiretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tat, &longs;i oppo&shy;<lb/>nas Auerroi, quia &longs;i motuum repugnantia &agrave; locorum, <expan abbr="terminorum&qacute;">terminorumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="repugn&atilde;tia">repugnantia</expan> &longs;umatur, eadem via <lb/>concludere licebit igni c&ecedil;lum fore contrarium dicam enim. </s>                                                                <s>Motus contrarij &longs;unt ad loca contraria; <lb/>huiu&longs;modi ver&ograve; &longs;unt motus ignis &amp; c&oelig;li: quapropter opponuntur. </s>                                                                <s>Si ergo vera &longs;unt ea qu&aelig; te&longs;tatur <lb/>Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ex repugnantia motuum fieri <expan abbr="coniectur&atilde;">coniecturam</expan> de repugnantia &longs;ub&longs;tanti&aelig;; planum e&longs;t, qu&ograve;d ignis &amp; c&ecedil;&shy;<lb/>lum contraria e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;cludentur">concludentur</expan>: &longs;iquidem &agrave; centro, &amp; ad <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> loca &longs;unt, <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>contrarij, &longs;ed ignis <lb/>moueatur &agrave; centro, ad centrum ver&ograve; c&oelig;lum. </s>                                                                <s>Tum etiam quia nullus ortus &longs;ine interitu: &longs;i ergo c&oelig;&shy;<lb/>lum generat; idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> corrumpit. </s>                                                                <s>Nam quantum cert&egrave; ad primum pertinet, et&longs;i audiuimus <expan abbr="quo&longs;-d&atilde;">quo&longs;&shy;<lb/>dam</expan> fateri motus &longs;pecificari &agrave; terminis, <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> parentur, &amp; ab illis motum pr&aelig;finiri &longs;emper, &amp; <lb/>denominari, &amp; <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> oppo&longs;itos a&longs;&longs;equi contingat ab illis varietatem &longs;umi, &longs;ed in motu recto <lb/>duntaxat; <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> mihi arridet h&aelig;c <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan>: prim&ugrave;m, quae vniuers&egrave; pronunciatum e&longs;t ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>motus &agrave; ter&shy;<lb/>mino &longs;pecificari. </s>                                                                <s>Deinde ob&longs;eruamus eius progre&longs;&longs;um in toto volumine de c&oelig;lo, quia c&ugrave;m Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in&shy;<lb/>uenire vellet numerum corporum &longs;implicium ex &longs;uis motib. eos item per terminos &longs;eparauit, &amp; dixit <lb/>&agrave; medio, ad medium, &amp; <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> medium: quare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ub hac propo&longs;itione motus c&oelig;le&longs;tis, &amp; ip&longs;a demum <lb/>conuer&longs;io comprehenditur. </s>                                                                <s>Ac nos ante&agrave; docuimus, c&ugrave;m &agrave; centro terr&aelig; mouetur aqua ad a&euml;ris &longs;uper <lb/>ficiem, illum e&longs;&longs;e a&longs;cen&longs;um, vbi de &longs;ph&ecedil;ra ignis eodem agatur, e&longs;&longs;e de&longs;cen&longs;um. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; manentes in <lb/>eodem propo&longs;ito, nimir&ugrave;m qu&ograve;d tria motum intern&egrave; con&longs;tituant, &longs;ubiectum .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; termini <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan>; nega&shy;<lb/>mus <expan abbr="c&etilde;trum">centrum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo terminum grauium qu&ecedil; igni <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan>, &amp; c&ecedil;li. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> grauium, vt &agrave;d qu&egrave;; <lb/>c&oelig;li ver&ograve;, vt circum quem; hoc e&longs;t, &longs;imul &agrave; quo, &amp; ad quem, veluti po&longs;thac explicabitur. </s>                                                                <s>Addo etiam  <arrow.to.target n="marg4941"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e contrariam: nam &longs;i a&longs;cen&longs;us &amp; de&longs;cen&longs;us propter terminos contrarij &longs;unt, c&ugrave;m motus c&oelig;le&longs;tis <lb/>non &longs;it ad terminos eo&longs;dem; non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> igitur vllo modo e&longs;&longs;e recto contrarius. </s>                                                                <s>Confirmat etiam propo&shy;<lb/>&longs;itum &agrave; natura contrariorum; &longs;iquidem ea inter &longs;e afficiunt &amp; de&longs;truunt. </s>                                                                <s>&longs;i ergo c&oelig;lum pugnaret cum <lb/>elementis; cert&egrave; propter eius immen&longs;am <expan abbr="va&longs;titat&etilde;">va&longs;titatem</expan> factum iam e&longs;&longs;et, vt inane foret apud nos <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> ele&shy;<lb/>mentis <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> in &longs;ub&longs;tantiam c&oelig;li conuer&longs;is: c&ugrave;m tamen tantum ab&longs;it, vt c&oelig;lum de&longs;truat, vt potius con&longs;er&shy;<lb/>uet: quinimmo ip&longs;ius motu ce&longs;&longs;ante nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> generatio finiretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tat, &longs;i oppo&shy;<lb/>nas Auerroi, quia &longs;i motuum repugnantia &agrave; locorum, <expan abbr="terminorum&qacute;">terminorumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="repugn&atilde;tia">repugnantia</expan> &longs;umatur, eadem via <lb/>concludere licebit igni c&ecedil;lum fore contrarium dicam enim. </s>                                                                <s>Motus contrarij &longs;unt ad loca contraria; <lb/>huiu&longs;modi ver&ograve; &longs;unt motus ignis &amp; c&oelig;li: quapropter opponuntur. </s>                                                                <s>Si ergo vera &longs;unt ea qu&aelig; te&longs;tatur <lb/>Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ex repugnantia motuum fieri <expan abbr="coniectur&atilde;">coniecturam</expan> de repugnantia &longs;ub&longs;tanti&aelig;; planum e&longs;t, qu&ograve;d ignis &amp; c&ecedil;&shy;<lb/>lum contraria e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;cludentur">concludentur</expan>: &longs;iquidem &agrave; centro, &amp; ad <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> loca &longs;unt, <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>contrarij, &longs;ed ignis <lb/>moueatur &agrave; centro, ad centrum ver&ograve; c&oelig;lum. </s>                                                                <s>Tum etiam quia nullus ortus &longs;ine interitu: &longs;i ergo c&oelig;&shy;<lb/>lum generat; idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> corrumpit. </s>                                                                <s>Nam quantum cert&egrave; ad primum pertinet, et&longs;i audiuimus <expan abbr="quo&longs;-d&atilde;">quo&longs;&shy;<lb/>dam</expan> fateri motus &longs;pecificari &agrave; terminis, <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> parentur, &amp; ab illis motum pr&aelig;finiri &longs;emper, &amp; <lb/>denominari, &amp; <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> oppo&longs;itos a&longs;&longs;equi contingat ab illis varietatem &longs;umi, &longs;ed in motu recto <lb/>duntaxat; <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> mihi arridet h&aelig;c <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan>: prim&ugrave;m, quae vniuers&egrave; pronunciatum e&longs;t ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>motus &agrave; ter&shy;<lb/>mino &longs;pecificari. </s>                                                                <s>Deinde ob&longs;eruamus eius progre&longs;&longs;um in toto volumine de c&oelig;lo, quia c&ugrave;m Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in&shy;<lb/>uenire vellet numerum corporum &longs;implicium ex &longs;uis motib. eos item per terminos &longs;eparauit, &amp; dixit <lb/>&agrave; medio, ad medium, &amp; <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> medium: quare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ub hac propo&longs;itione motus c&oelig;le&longs;tis, &amp; ip&longs;a demum <lb/>conuer&longs;io comprehenditur. </s>                                                                <s>Ac nos ante&agrave; docuimus, c&ugrave;m &agrave; centro terr&aelig; mouetur aqua ad a&euml;ris &longs;uper <lb/>ficiem, illum e&longs;&longs;e a&longs;cen&longs;um, vbi de &longs;ph&ecedil;ra ignis eodem agatur, e&longs;&longs;e de&longs;cen&longs;um. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; manentes in <lb/>eodem propo&longs;ito, nimir&ugrave;m qu&ograve;d tria motum intern&egrave; con&longs;tituant, &longs;ubiectum .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; termini <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan>; nega&shy;<lb/>mus <expan abbr="c&etilde;trum">centrum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo terminum grauium qu&ecedil; igni <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan>, &amp; c&ecedil;li. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> grauium, vt &agrave;d qu&egrave;; <lb/>c&oelig;li ver&ograve;, vt circum quem; hoc e&longs;t, &longs;imul &agrave; quo, &amp; ad quem, veluti po&longs;thac explicabitur. </s>                                                                <s>Addo etiam
 <pb pagenum="856"/>interitum in natura per &longs;e non euenire, &longs;ed per accidens: quatenus .&longs;. </s>                                                                <s>apparatur ad nou&aelig; rei generatio&shy;<lb/> <pb pagenum="856"/>interitum in natura per &longs;e non euenire, &longs;ed per accidens: quatenus .&longs;. </s>                                                                <s>apparatur ad nou&aelig; rei generatio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg4942"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan>, &amp; hoc pacto c&oelig;lum per &longs;e gignit, corrumpit autem per accidens. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m ad illius loci per&longs;picuita&shy;<lb/>tem Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius verba <expan abbr="n&otilde;">non</expan> grauabimur afferre; &longs;unt ver&ograve; huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">*prw=ton me\n o(ti th=| periferei= thn\ <lb/>eu)qei=an a)npikei=sqai ma/lista tiqemen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">to\ ga\r ko=ilon kai\ kurto\n, ou) mo/non a)llh/lois a)ntikei=sqai dikei=. <lb/>a)lla\ kai\ tw=| euqei= sunduazo/mena kai\labo/nta sun/qesin, w(st' ei)/per e)nanhi\a ti/s e)stin, thn\ e)pi th=s eu)qei/as <lb/>malista a)nagkai=on e)nantian ei(/nai pro\s thn\ ku/klw| ki\nhsin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ai( de\ e)pi th=s eu)qei/as, a)llh/lwn a)nti/kein&shy;<lb/>tai dia\ tou=s to/pous. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">to\ ga\r a)/nw kai\ to\ ka/tw to/poute/ e)sti\ diafora\ kai\ e)nanti/wsis</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; reliqua. </s>                                                                <s>&longs;en&longs;us eo&shy;<lb/>rum talis e&longs;t. </s>                                                                <s>&ldquo;Prim&ugrave;m quidem qu&ograve;d circulo rectam opponi maxim&egrave; ponimus. </s>                                                                <s>hoc e&longs;t, accipimus. <lb/></s>                                                                <s>concauum <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; conuexum non &longs;ol&ugrave;m inter &longs;e opponuntur, &longs;ed etiam recto copulata, &amp; cum compo&shy;<lb/>&longs;itionem acceperint. </s>                                                                <s>Quare &longs;iquidem contrarius quidam e&longs;t, eum qui &longs;uper recta fit, nece&longs;&longs;e e&longs;t maxi&shy;<lb/>m&egrave; contrarium e&longs;&longs;e conuer&longs;ioni, &amp; <expan abbr="hucu&longs;q.">hucu&longs;que</expan> procedit argumentum &agrave; maiori. </s>                                                                <s>Qui ver&ograve; &longs;uper recta <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan>, <lb/>inter &longs;e opponuntur propter loca. </s>                                                                <s>&longs;upra enim &amp; infra loci differenti&aelig; &longs;unt &amp; repugnanti&aelig;, quod con&shy;<lb/>tinet fidem demon&longs;tratiuam.&rdquo;</s></p> <arrow.to.target n="marg4942"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan>, &amp; hoc pacto c&oelig;lum per &longs;e gignit, corrumpit autem per accidens. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m ad illius loci per&longs;picuita&shy;<lb/>tem Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius verba <expan abbr="n&otilde;">non</expan> grauabimur afferre; &longs;unt ver&ograve; huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">*prw=ton me\n o(ti th=| periferei= th\n <lb/>eu)qei=an a)npikei=sqai ma/lista tiqemen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">to\ ga\r ko=ilon kai\ kurto\n, ou) mo/non a)llh/lois a)ntikei=sqai dikei=. <lb/>a)lla\ kai\ tw=| euqei= sunduazo/mena kai\labo/nta sun/qesin, w(st' ei)/per e)nanhi\a ti/s e)stin, th\n e)pi th=s eu)qei/as <lb/>malista a)nagkai=on e)nantian ei(/nai pro\s th\n ku/klw| ki\nhsin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ai( de\ e)pi th=s eu)qei/as, a)llh/lwn a)nti/kein&shy;<lb/>tai dia\ tou=s to/pous. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">to\ ga\r a)/nw kai\ to\ ka/tw to/poute/ e)sti\ diafora\ kai\ e)nanti/wsis</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; reliqua. </s>                                                                <s>&longs;en&longs;us eo&shy;<lb/>rum talis e&longs;t. </s>                                                                <s>&ldquo;Prim&ugrave;m quidem qu&ograve;d circulo rectam opponi maxim&egrave; ponimus. </s>                                                                <s>hoc e&longs;t, accipimus. <lb/></s>                                                                <s>concauum <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; conuexum non &longs;ol&ugrave;m inter &longs;e opponuntur, &longs;ed etiam recto copulata, &amp; cum compo&shy;<lb/>&longs;itionem acceperint. </s>                                                                <s>Quare &longs;iquidem contrarius quidam e&longs;t, eum qui &longs;uper recta fit, nece&longs;&longs;e e&longs;t maxi&shy;<lb/>m&egrave; contrarium e&longs;&longs;e conuer&longs;ioni, &amp; <expan abbr="hucu&longs;q.">hucu&longs;que</expan> procedit argumentum &agrave; maiori. </s>                                                                <s>Qui ver&ograve; &longs;uper recta <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan>, <lb/>inter &longs;e opponuntur propter loca. </s>                                                                <s>&longs;upra enim &amp; infra loci differenti&aelig; &longs;unt &amp; repugnanti&aelig;, quod con&shy;<lb/>tinet fidem demon&longs;tratiuam.&rdquo;</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg4934"></margin.target>a 8. Phy&longs;. <lb/>2. dec&aelig; l.</s></p> <s><margin.target id="marg4934"></margin.target>a 8. Phy&longs;. <lb/>2. dec&aelig; l.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 20349 
Line 20349 
 <arrow.to.target n="marg5208"></arrow.to.target><lb/>materia pr&aelig;dicatur, h&aelig;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t actus, &longs;eu forma. </s>                                                                <s>Nam dicendum e&longs;t, Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ibi loqui de accidente vni&shy;<lb/>uoc&egrave;, quale e&longs;t illud quod in&longs;idet in <expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ex materia &amp; forma. </s>                                                                <s>hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> in materia non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> inh&ecedil;rere <lb/>&longs;ine forma, aut &longs;i accidens vniuers&egrave; accipitur quod analogic&egrave; dicitur de iis qu&aelig; in&longs;unt in rebus caducis, <lb/>&amp; in &aelig;ternis, Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ibi accipere dicemus id quod prius e&longs;t, more con&longs;ueto in iis inter qu&aelig; ordo <expan abbr="exi&longs;ti&ttilde;">exi&longs;titur</expan>, <lb/>prius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quo ad nos. </s>                                                                <s>id ver&ograve; e&longs;t <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> quod ine&longs;t in mortalibus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ine&longs;t per formam. </s>                                                                <s>&longs;ed enim <lb/>intelligi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> alterum accidens quod ine&longs;t in &aelig;ternis, &longs;ed analogic&egrave; hoc modo, quae &longs;icut ine&longs;t hoc <lb/>accidens in actu &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; &longs;ic e&longs;t per formam; hoc item in&longs;it in actu &longs;ub&longs;tantia, non nece&longs;&longs;ari&ograve; ve&shy;<lb/>r&ograve; per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>&amp; id generatim de accidente decernatur, ip&longs;um actui comitari, &amp; ine&longs;&longs;e per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;iue ille <lb/>actus exi&longs;tat ex forma, &longs;iue &longs;it per &longs;e, <expan abbr="qual&etilde;">qualem</expan> nos in c&ecedil;lo collocauimus. </s>                                                                <s>H&aelig;c eadem &longs;olutio placuit Auer&shy;<lb/>roi: <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quare docuit in caducis <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;upponi accidentibus in c&ecedil;lo &longs;atis e&longs;&longs;e <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;uum ip&longs;ius materi&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg5208"></arrow.to.target><lb/>materia pr&aelig;dicatur, h&aelig;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t actus, &longs;eu forma. </s>                                                                <s>Nam dicendum e&longs;t, Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ibi loqui de accidente vni&shy;<lb/>uoc&egrave;, quale e&longs;t illud quod in&longs;idet in <expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ex materia &amp; forma. </s>                                                                <s>hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> in materia non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> inh&ecedil;rere <lb/>&longs;ine forma, aut &longs;i accidens vniuers&egrave; accipitur quod analogic&egrave; dicitur de iis qu&aelig; in&longs;unt in rebus caducis, <lb/>&amp; in &aelig;ternis, Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ibi accipere dicemus id quod prius e&longs;t, more con&longs;ueto in iis inter qu&aelig; ordo <expan abbr="exi&longs;ti&ttilde;">exi&longs;titur</expan>, <lb/>prius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quo ad nos. </s>                                                                <s>id ver&ograve; e&longs;t <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> quod ine&longs;t in mortalibus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ine&longs;t per formam. </s>                                                                <s>&longs;ed enim <lb/>intelligi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> alterum accidens quod ine&longs;t in &aelig;ternis, &longs;ed analogic&egrave; hoc modo, quae &longs;icut ine&longs;t hoc <lb/>accidens in actu &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; &longs;ic e&longs;t per formam; hoc item in&longs;it in actu &longs;ub&longs;tantia, non nece&longs;&longs;ari&ograve; ve&shy;<lb/>r&ograve; per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>&amp; id generatim de accidente decernatur, ip&longs;um actui comitari, &amp; ine&longs;&longs;e per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;iue ille <lb/>actus exi&longs;tat ex forma, &longs;iue &longs;it per &longs;e, <expan abbr="qual&etilde;">qualem</expan> nos in c&ecedil;lo collocauimus. </s>                                                                <s>H&aelig;c eadem &longs;olutio placuit Auer&shy;<lb/>roi: <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quare docuit in caducis <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;upponi accidentibus in c&ecedil;lo &longs;atis e&longs;&longs;e <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;uum ip&longs;ius materi&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5209"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> per quem &amp; exi&longs;teret c&oelig;lum, &amp; capax accidentium foret. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;umus item accipere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> pro <lb/>eo quod ab indiuiduo &longs;ecretum mente <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, vt acceptum <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>, c&ugrave;m dictum e&longs;t qui dicit c&oelig;lum, <lb/>dicere formam. </s>                                                                <s>C&ugrave;m opponitur. </s>                                                                <s>Hoc c&oelig;lum &longs;ignificare <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; c&oelig;lum &longs;impliciter indicare <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan>, &amp; alia qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem not&aelig;, vtputa, c&oelig;lum indi&longs;&longs;olubiliter ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;tare, &amp; ex  <arrow.to.target n="marg5209"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> per quem &amp; exi&longs;teret c&oelig;lum, &amp; capax accidentium foret. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;umus item accipere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> pro <lb/>eo quod ab indiuiduo &longs;ecretum mente <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, vt acceptum <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>, c&ugrave;m dictum e&longs;t qui dicit c&oelig;lum, <lb/>dicere formam. </s>                                                                <s>C&ugrave;m opponitur. </s>                                                                <s>Hoc c&oelig;lum &longs;ignificare <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; c&oelig;lum &longs;impliciter indicare <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan>, &amp; alia qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem not&aelig;, vtputa, c&oelig;lum indi&longs;&longs;olubiliter ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;tare, &amp; ex
 <pb pagenum="908"/>modo ab&longs;tractionis probatur <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> illam nece&longs;&longs;ari&ograve; fore in materia; &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> alio modo v&longs;urpatam <lb/> <pb pagenum="908"/>modo ab&longs;tractionis probatur <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> illam nece&longs;&longs;ari&ograve; fore in materia; &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> alio modo v&longs;urpatam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5210"></arrow.to.target><lb/>fui&longs;&longs;e puto, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ferat v&longs;us <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>, &amp; probationem arbitror e&longs;&longs;e fallacem. </s>                                                                <s>Vel <expan abbr=".n.">enim</expan> forma in c&oelig;lo po&longs;ita <lb/>e&longs;t, quae id pr&aelig;&longs;eferat ingenium corporis c&oelig;le&longs;tis, vt idem &longs;ubiectum retineat vim pote&longs;tatis, &amp; actus, &amp; <lb/>quidem actus, quatenus &longs;ub&longs;tantia, quantum, &amp; quale; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>rem &longs;ubeat rationem form&aelig;; vnde <lb/>item &agrave; Themi&longs;tio, te&longs;te Auerro&euml;, neque repugnante, corpora h&aelig;c form&ecedil; appellantur (Gr&aelig;c&egrave; puto <foreign lang="greek">EI)/dh,</foreign><lb/>quib. non form&aelig; qu&aelig; <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> &longs;ine materia non exi&longs;tunt, exprimi &longs;olent, &longs;ed res ab&longs;olut&aelig;, cuiu&longs;modi <lb/>&longs;unt ill&ecedil; qu&aelig; &longs;unt actu) pote&longs;tas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, &amp; materia propter locum. </s>                                                                <s>Ita ergo in c&oelig;lo &longs;unt actus, &amp; pote&longs;tas <lb/>h&aelig;rentia perpetu&ograve;: actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ille nomine &longs;peciei <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>notatur; potentia ver&ograve; nomine indiuidui. <lb/></s>                                                                <s>illud quidem, quia per nomen form&aelig; prim&ugrave;m &longs;ignificatur id quod &longs;ub <expan abbr="intelligenti&atilde;">intelligentiam</expan> cadit; huiu&longs;modi <lb/>ver&ograve; e&longs;t actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;, <expan abbr="c&ecedil;teri&qacute;">c&ecedil;terique</expan>. </s>                                                                <s>actus analogic&egrave;, quibus accidit ope mentis &agrave; conditionibus indiuidui <lb/>&longs;eparari, &amp; concipi <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> vniuer&longs;alia qu&aelig; prim&ugrave;m in &longs;pecie &longs;ub&longs;i&longs;tunt. </s>                                                                <s>Sic c&oelig;lum vniuers&egrave; acceptum <lb/>&longs;ignificat actum eius corporis quod e&longs;t vt forma: c&ugrave;m ver&ograve; talis &longs;it c&oelig;li natura; non efficitur inde, <lb/>formam in illo ine&longs;&longs;e qu&aelig; accedat materi&aelig;, &amp; <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> in formans ad pote&longs;tatem ab actu traducat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ve&shy;<lb/>r&ograve; e&longs;t quae c&oelig;lo forma tribuatur, quatenus e&longs;t ex a&longs;&longs;ociatione mentis: nam &longs;ic c&oelig;lo forma non <expan abbr="negabi&ttilde;">negabitur</expan>: <lb/>ver&ugrave;m locus ille non amplius v&longs;urpari po&longs;&longs;et ab Egidio ad <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> approbandum, quia coniunctio <lb/>talis form&aelig; non ponit <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> in eo <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> qu&aelig; po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantia, &amp; per &longs;e ordinata &longs;it ad <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> <lb/>actum, vnde a&longs;&longs;ecuta &longs;it, quae exi&longs;tat; intra &longs;e tamen vim repugnanti&aelig; contineat. </s>                                                                <s>Aut etiam, quod rectius <lb/> <arrow.to.target n="marg5210"></arrow.to.target><lb/>fui&longs;&longs;e puto, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ferat v&longs;us <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>, &amp; probationem arbitror e&longs;&longs;e fallacem. </s>                                                                <s>Vel <expan abbr=".n.">enim</expan> forma in c&oelig;lo po&longs;ita <lb/>e&longs;t, quae id pr&aelig;&longs;eferat ingenium corporis c&oelig;le&longs;tis, vt idem &longs;ubiectum retineat vim pote&longs;tatis, &amp; actus, &amp; <lb/>quidem actus, quatenus &longs;ub&longs;tantia, quantum, &amp; quale; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>rem &longs;ubeat rationem form&aelig;; vnde <lb/>item &agrave; Themi&longs;tio, te&longs;te Auerro&euml;, neque repugnante, corpora h&aelig;c form&ecedil; appellantur (Gr&aelig;c&egrave; puto <foreign lang="greek">ei)/dh,</foreign><lb/>quib. non form&aelig; qu&aelig; <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> &longs;ine materia non exi&longs;tunt, exprimi &longs;olent, &longs;ed res ab&longs;olut&aelig;, cuiu&longs;modi <lb/>&longs;unt ill&ecedil; qu&aelig; &longs;unt actu) pote&longs;tas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, &amp; materia propter locum. </s>                                                                <s>Ita ergo in c&oelig;lo &longs;unt actus, &amp; pote&longs;tas <lb/>h&aelig;rentia perpetu&ograve;: actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ille nomine &longs;peciei <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>notatur; potentia ver&ograve; nomine indiuidui. <lb/></s>                                                                <s>illud quidem, quia per nomen form&aelig; prim&ugrave;m &longs;ignificatur id quod &longs;ub <expan abbr="intelligenti&atilde;">intelligentiam</expan> cadit; huiu&longs;modi <lb/>ver&ograve; e&longs;t actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;, <expan abbr="c&ecedil;teri&qacute;">c&ecedil;terique</expan>. </s>                                                                <s>actus analogic&egrave;, quibus accidit ope mentis &agrave; conditionibus indiuidui <lb/>&longs;eparari, &amp; concipi <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> vniuer&longs;alia qu&aelig; prim&ugrave;m in &longs;pecie &longs;ub&longs;i&longs;tunt. </s>                                                                <s>Sic c&oelig;lum vniuers&egrave; acceptum <lb/>&longs;ignificat actum eius corporis quod e&longs;t vt forma: c&ugrave;m ver&ograve; talis &longs;it c&oelig;li natura; non efficitur inde, <lb/>formam in illo ine&longs;&longs;e qu&aelig; accedat materi&aelig;, &amp; <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> in formans ad pote&longs;tatem ab actu traducat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ve&shy;<lb/>r&ograve; e&longs;t quae c&oelig;lo forma tribuatur, quatenus e&longs;t ex a&longs;&longs;ociatione mentis: nam &longs;ic c&oelig;lo forma non <expan abbr="negabi&ttilde;">negabitur</expan>: <lb/>ver&ugrave;m locus ille non amplius v&longs;urpari po&longs;&longs;et ab Egidio ad <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> approbandum, quia coniunctio <lb/>talis form&aelig; non ponit <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> in eo <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> qu&aelig; po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantia, &amp; per &longs;e ordinata &longs;it ad <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> <lb/>actum, vnde a&longs;&longs;ecuta &longs;it, quae exi&longs;tat; intra &longs;e tamen vim repugnanti&aelig; contineat. </s>                                                                <s>Aut etiam, quod rectius <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5211"></arrow.to.target><lb/>opinor, dicemus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> in c&oelig;lo &longs;ignificare <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> illum de pr&ecedil;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t cum c&oelig;&shy;<lb/>le&longs;ti &longs;ub&longs;tantia, quatenus ope mentis &longs;euocatur ab indiuidui conditionibus, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; e&longs;&longs;e eundem <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, qui reap&longs;e continet indiuidui conditiones. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> illud generale e&longs;t id quod ab&longs;trahitur auctorita&shy;<lb/>te mentis &agrave; conditionibus indiuidui, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e qu&aelig; de materia pr&aelig;dicetur, aut in&longs;it in ea promouens <lb/>ip&longs;am ad actu <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &longs;ed &longs;at e&longs;t, &longs;i fuerit actus &longs;ol&ugrave;m: itaque Deus cui generaliter <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> compo&longs;itio <lb/>denegatur, &amp; vt hic, &amp; &longs;impliciter concipi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;ideratur Sol, &amp; hic Sol: proinde &amp; c&oelig;&shy;<lb/>lum, &amp; hoc c&oelig;lum. </s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> in iis qu&aelig; monadica dicuntur, c&ugrave;m reip&longs;a idem &longs;int, &amp; e&longs;&longs;e &longs;impliciter, <lb/>&amp; hoc e&longs;&longs;e, mens ip&longs;a de ordine in <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> traducit ex &longs;ingulari faciens vniuer&longs;ale; non quae ad&longs;it qu&ecedil;dam <lb/>natura <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>, vt in formis materiatis qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> plures materi&aelig; portiones informare queat, &longs;ed <lb/>amouens tantummod&ograve; conditiones quibus ad&longs;tringitur ad id, vt hoc &longs;it, per <expan abbr="repetition&etilde;">repetitionem</expan> eiu&longs;dem effor&shy;<lb/>mat notionem qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t priuatiu&egrave;, quia .&longs;. </s>                                                                <s>non vna tant&ugrave;m ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan>, non autem po&longs;itiu&egrave;, quia <lb/>participetur &agrave; pluribus. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> neque in formis qu&aelig; pluribus <expan abbr="c&otilde;municari">communicari</expan> &longs;olent; mens in primo illo <lb/>munere quo per <expan abbr="induction&etilde;">inductionem</expan> fabricatur vniuer&longs;ale; rationem habet form&aelig;, &longs;ed adhuc <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> vnum con&shy;<lb/>cipit id quod de pluribus dicitur indiuiduis. </s>                                                                <s>Quapropter quae in productione vniuer&longs;alis opera form&aelig; <lb/>requiratur, non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t; ver&ugrave;m &longs;ufficit, &longs;i interueniat actus, vel <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in re materiata, vel in re&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5211"></arrow.to.target><lb/>opinor, dicemus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> in c&oelig;lo &longs;ignificare <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> illum de pr&ecedil;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t cum c&oelig;&shy;<lb/>le&longs;ti &longs;ub&longs;tantia, quatenus ope mentis &longs;euocatur ab indiuidui conditionibus, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; e&longs;&longs;e eundem <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, qui reap&longs;e continet indiuidui conditiones. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> illud generale e&longs;t id quod ab&longs;trahitur auctorita&shy;<lb/>te mentis &agrave; conditionibus indiuidui, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e qu&aelig; de materia pr&aelig;dicetur, aut in&longs;it in ea promouens <lb/>ip&longs;am ad actu <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &longs;ed &longs;at e&longs;t, &longs;i fuerit actus &longs;ol&ugrave;m: itaque Deus cui generaliter <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> compo&longs;itio <lb/>denegatur, &amp; vt hic, &amp; &longs;impliciter concipi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;ideratur Sol, &amp; hic Sol: proinde &amp; c&oelig;&shy;<lb/>lum, &amp; hoc c&oelig;lum. </s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> in iis qu&aelig; monadica dicuntur, c&ugrave;m reip&longs;a idem &longs;int, &amp; e&longs;&longs;e &longs;impliciter, <lb/>&amp; hoc e&longs;&longs;e, mens ip&longs;a de ordine in <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> traducit ex &longs;ingulari faciens vniuer&longs;ale; non quae ad&longs;it qu&ecedil;dam <lb/>natura <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>, vt in formis materiatis qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> plures materi&aelig; portiones informare queat, &longs;ed <lb/>amouens tantummod&ograve; conditiones quibus ad&longs;tringitur ad id, vt hoc &longs;it, per <expan abbr="repetition&etilde;">repetitionem</expan> eiu&longs;dem effor&shy;<lb/>mat notionem qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t priuatiu&egrave;, quia .&longs;. </s>                                                                <s>non vna tant&ugrave;m ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan>, non autem po&longs;itiu&egrave;, quia <lb/>participetur &agrave; pluribus. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> neque in formis qu&aelig; pluribus <expan abbr="c&otilde;municari">communicari</expan> &longs;olent; mens in primo illo <lb/>munere quo per <expan abbr="induction&etilde;">inductionem</expan> fabricatur vniuer&longs;ale; rationem habet form&aelig;, &longs;ed adhuc <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> vnum con&shy;<lb/>cipit id quod de pluribus dicitur indiuiduis. </s>                                                                <s>Quapropter quae in productione vniuer&longs;alis opera form&aelig; <lb/>requiratur, non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t; ver&ugrave;m &longs;ufficit, &longs;i interueniat actus, vel <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in re materiata, vel in re&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5212"></arrow.to.target><lb/>bus materia carentibus, hoc e&longs;t, in quibus non e&longs;t potentia &longs;ub&longs;tantia &longs;implicis ip&longs;ius actus, vel corpo&shy;<lb/>ris, vel mentis. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> form&aelig;: in no&longs;tratibus ita &longs;e habere <lb/>concedimus, in c&oelig;le&longs;tibus a&longs;&longs;euerabimus eam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; generatim dicemus <lb/><expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam con&longs;equi <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan>, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille fuerit aut <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> accipiemus, <lb/><expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> actum &longs;ub&longs;tanti&aelig; corpore&aelig; &longs;ignificet. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> accidentia in <lb/>c&oelig;lo, &amp; iis qu&aelig; continentur in eo, &longs;i vniuoc&egrave; illiu&longs;modi e&longs;&longs;e credas, mea quidem &longs;ententia, decipieris; <lb/>&longs;i vt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> rect&egrave; opinaberis. </s>                                                                <s>Necnon ex accidentibus aliqua &longs;unt qu&aelig; intus informant <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, qua&longs;i <lb/>de illius potentia producta quorum e&longs;&longs;e e&longs;t <expan abbr="fix&utilde;">fixum</expan>, &amp; permanens; alia &longs;unt qu&aelig; in cure h&aelig;rent, &amp; extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s accedunt ab externo pendentia, quod Gr&aelig;ci dicunt <foreign lang="greek">e)pikth/tws</foreign>, h&aelig;c conditiones &longs;uas obtinent <lb/>potius per principium &agrave; quo pendent, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per &longs;ubiectum; talia ver&ograve; &longs;unt lumen, &amp; aliqui motus ab alio, <lb/>&amp; per accidens. </s>                                                                <s>H&aelig;c eadem e&longs;&longs;e <expan abbr="vtrobiq.">vtrobique</expan> nil vetat. </s>                                                                <s>Sed pr&aelig;tere&agrave; accidentium qu&aelig; habent e&longs;&longs;e fixum <lb/>in &longs;ubiecto, diuer&longs;a e&longs;t ratio, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;picies <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;ubiectum non e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arium generis eiu&longs;dem: <lb/>quocirca <expan abbr="neq.">neque</expan> inferri po&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;munem">communem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> c&oelig;li, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="inferior&utilde;">inferiorum</expan>, ni&longs;i ea <expan abbr="c&otilde;munitate">communitate</expan> qu&aelig; e&longs;t in iis <lb/>qu&aelig; ponimus ad vnum: &amp; ita ine&longs;t quantum, quale, &amp; alia &longs;i qua &longs;unt, qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e videntur <lb/>in c&oelig;lo, &amp; iis qu&aelig; intra <expan abbr="c&otilde;plexum">complexum</expan> c&oelig;li &longs;unt. </s>                                                                <s>Nec cert&egrave; vniuoca e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, &amp; generis eiu&longs;dem; c&ugrave;m <lb/> <arrow.to.target n="marg5212"></arrow.to.target><lb/>bus materia carentibus, hoc e&longs;t, in quibus non e&longs;t potentia &longs;ub&longs;tantia &longs;implicis ip&longs;ius actus, vel corpo&shy;<lb/>ris, vel mentis. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> form&aelig;: in no&longs;tratibus ita &longs;e habere <lb/>concedimus, in c&oelig;le&longs;tibus a&longs;&longs;euerabimus eam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; generatim dicemus <lb/><expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam con&longs;equi <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan>, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille fuerit aut <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> accipiemus, <lb/><expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> actum &longs;ub&longs;tanti&aelig; corpore&aelig; &longs;ignificet. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> accidentia in <lb/>c&oelig;lo, &amp; iis qu&aelig; continentur in eo, &longs;i vniuoc&egrave; illiu&longs;modi e&longs;&longs;e credas, mea quidem &longs;ententia, decipieris; <lb/>&longs;i vt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> rect&egrave; opinaberis. </s>                                                                <s>Necnon ex accidentibus aliqua &longs;unt qu&aelig; intus informant <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, qua&longs;i <lb/>de illius potentia producta quorum e&longs;&longs;e e&longs;t <expan abbr="fix&utilde;">fixum</expan>, &amp; permanens; alia &longs;unt qu&aelig; in cure h&aelig;rent, &amp; extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s accedunt ab externo pendentia, quod Gr&aelig;ci dicunt <foreign lang="greek">e)pikth/tws</foreign>, h&aelig;c conditiones &longs;uas obtinent <lb/>potius per principium &agrave; quo pendent, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per &longs;ubiectum; talia ver&ograve; &longs;unt lumen, &amp; aliqui motus ab alio, <lb/>&amp; per accidens. </s>                                                                <s>H&aelig;c eadem e&longs;&longs;e <expan abbr="vtrobiq.">vtrobique</expan> nil vetat. </s>                                                                <s>Sed pr&aelig;tere&agrave; accidentium qu&aelig; habent e&longs;&longs;e fixum <lb/>in &longs;ubiecto, diuer&longs;a e&longs;t ratio, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;picies <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;ubiectum non e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arium generis eiu&longs;dem: <lb/>quocirca <expan abbr="neq.">neque</expan> inferri po&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;munem">communem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> c&oelig;li, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="inferior&utilde;">inferiorum</expan>, ni&longs;i ea <expan abbr="c&otilde;munitate">communitate</expan> qu&aelig; e&longs;t in iis <lb/>qu&aelig; ponimus ad vnum: &amp; ita ine&longs;t quantum, quale, &amp; alia &longs;i qua &longs;unt, qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e videntur <lb/>in c&oelig;lo, &amp; iis qu&aelig; intra <expan abbr="c&otilde;plexum">complexum</expan> c&oelig;li &longs;unt. </s>                                                                <s>Nec cert&egrave; vniuoca e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, &amp; generis eiu&longs;dem; c&ugrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5213"></arrow.to.target><lb/>illa in c&oelig;lo perpetu&ograve; maneant contrario carentia; no&longs;tratia ver&ograve; &longs;uccedente contrario per &longs;e, &amp; inte&shy;<lb/>rempto &longs;ubiecto per accidens immutentur. </s>                                                                <s>Diluitur item po&longs;trema <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> qu&aelig; Ari&longs;t. </s>                                                                <s>auctoritate <expan abbr="niteba&ttilde;">nitebatur</expan>: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i demus in c&oelig;lo totidem e&longs;&longs;e principia, quot h&icirc;c &longs;unt, &amp; &longs;ecum pro portione congruentia; <lb/>non tamen illa pror&longs;us in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ordine collocamus, neque parem gradum facimus <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> c&oelig;le&longs;tium, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> eorum qu&aelig; &longs;unt apud nos, &longs;ed in eo, qu&ograve;d ad vnum &longs;int, tantummod&ograve; conuenire fatemur. </s>                                                                <s>Neque <lb/>mouens ibi, aut <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> eodem pacto cen&longs;ebimus ine&longs;&longs;e, &longs;i Ari&longs;t. </s>                                                                <s>audire volumus. </s>                                                                <s>illa <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ine motu ope&shy;<lb/>rantur, &amp; ad &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> conducunt: h&aelig;c non &longs;ine motu <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> efficiunt, &amp; rebus ip&longs;is exhibent, <lb/>qu&ograve;d &longs;impliciter exi&longs;tant. </s>                                                                <s>Ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> in c&oelig;lo e&longs;&longs;e volumus, &longs;ed natura di&longs;crepantem, vt ea qu&aelig; <lb/>&longs;e&longs;e extulit in &longs;ublime, huius imago &longs;it potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qu&ograve;d <expan abbr="&longs;olid&atilde;">&longs;olidam</expan> <expan abbr="expre&longs;&longs;am&qacute;">expre&longs;&longs;amque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> materi&aelig; contineat: <lb/>h&aelig;c eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; conditiones, &longs;ed longo interuallo imitetur; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> illa &longs;it plan&egrave; actu &longs;ub&longs;tantia; h&ecedil;c <lb/>ver&ograve; &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan>, quia pote&longs;tas. </s>                                                                <s>At ver&ograve; po&longs;tqu&agrave;m h&aelig;c <expan abbr="c&otilde;menti">commenti</expan> fui&longs;&longs;emus, incidimus in <expan abbr="c&otilde;-mentarios">con&shy;<lb/>mentarios</expan> docti&longs;simi Theophili, quibus ip&longs;e de materia c&oelig;li di&longs;&longs;erens pro Latinis h&ecedil;c ad&longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s><expan abbr="C&oelig;l&utilde;">C&oelig;lum</expan> <lb/>non e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;implicem actum. </s>                                                                <s>Ex actu igitur &amp; materia compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>inquit, materia &longs;implex exi&longs;tit per &longs;e; nunquam <expan abbr=".n.">enim</expan> pote&longs;tas ab actu de&longs;eritur: actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> eius &longs;emper e&longs;t <lb/>coniunctus cum pote&longs;tate ad vbi, qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int differenti&aelig; valde di&longs;tantes, &amp; &egrave; diuer&longs;is categoriis; ar&shy;<lb/>guunt in c&oelig;lo compo&longs;itionem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i materia c&oelig;li e&longs;t in actu; ergo compo&longs;ita. </s>                                                                <s>Proinde opina&shy; <arrow.to.target n="marg5213"></arrow.to.target><lb/>illa in c&oelig;lo perpetu&ograve; maneant contrario carentia; no&longs;tratia ver&ograve; &longs;uccedente contrario per &longs;e, &amp; inte&shy;<lb/>rempto &longs;ubiecto per accidens immutentur. </s>                                                                <s>Diluitur item po&longs;trema <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> qu&aelig; Ari&longs;t. </s>                                                                <s>auctoritate <expan abbr="niteba&ttilde;">nitebatur</expan>: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i demus in c&oelig;lo totidem e&longs;&longs;e principia, quot h&icirc;c &longs;unt, &amp; &longs;ecum pro portione congruentia; <lb/>non tamen illa pror&longs;us in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ordine collocamus, neque parem gradum facimus <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> c&oelig;le&longs;tium, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> eorum qu&aelig; &longs;unt apud nos, &longs;ed in eo, qu&ograve;d ad vnum &longs;int, tantummod&ograve; conuenire fatemur. </s>                                                                <s>Neque <lb/>mouens ibi, aut <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> eodem pacto cen&longs;ebimus ine&longs;&longs;e, &longs;i Ari&longs;t. </s>                                                                <s>audire volumus. </s>                                                                <s>illa <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ine motu ope&shy;<lb/>rantur, &amp; ad &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> conducunt: h&aelig;c non &longs;ine motu <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> efficiunt, &amp; rebus ip&longs;is exhibent, <lb/>qu&ograve;d &longs;impliciter exi&longs;tant. </s>                                                                <s>Ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> in c&oelig;lo e&longs;&longs;e volumus, &longs;ed natura di&longs;crepantem, vt ea qu&aelig; <lb/>&longs;e&longs;e extulit in &longs;ublime, huius imago &longs;it potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qu&ograve;d <expan abbr="&longs;olid&atilde;">&longs;olidam</expan> <expan abbr="expre&longs;&longs;am&qacute;">expre&longs;&longs;amque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> materi&aelig; contineat: <lb/>h&aelig;c eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; conditiones, &longs;ed longo interuallo imitetur; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> illa &longs;it plan&egrave; actu &longs;ub&longs;tantia; h&ecedil;c <lb/>ver&ograve; &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan>, quia pote&longs;tas. </s>                                                                <s>At ver&ograve; po&longs;tqu&agrave;m h&aelig;c <expan abbr="c&otilde;menti">commenti</expan> fui&longs;&longs;emus, incidimus in <expan abbr="c&otilde;-mentarios">con&shy;<lb/>mentarios</expan> docti&longs;simi Theophili, quibus ip&longs;e de materia c&oelig;li di&longs;&longs;erens pro Latinis h&ecedil;c ad&longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s><expan abbr="C&oelig;l&utilde;">C&oelig;lum</expan> <lb/>non e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;implicem actum. </s>                                                                <s>Ex actu igitur &amp; materia compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>inquit, materia &longs;implex exi&longs;tit per &longs;e; nunquam <expan abbr=".n.">enim</expan> pote&longs;tas ab actu de&longs;eritur: actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> eius &longs;emper e&longs;t <lb/>coniunctus cum pote&longs;tate ad vbi, qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int differenti&aelig; valde di&longs;tantes, &amp; &egrave; diuer&longs;is categoriis; ar&shy;<lb/>guunt in c&oelig;lo compo&longs;itionem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i materia c&oelig;li e&longs;t in actu; ergo compo&longs;ita. </s>                                                                <s>Proinde opina&shy;
Line 20385 
Line 20385 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Proponitur qu&ecedil;&longs;tio de mundi perpetuitate, &amp; locus quidam Ari&longs;totelis examinatur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Proponitur qu&ecedil;&longs;tio de mundi perpetuitate, &amp; locus quidam Ari&longs;totelis examinatur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>AB ip&longs;ius c&ecedil;li perpetuitate totius <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mundi perpetuitas deriuatur: licet ea c&oelig;lum ab&longs;olut&egrave; frua&shy;<lb/>tur; qu&aelig; ver&ograve; in eius amplexu continentur per &longs;ucce&longs;sionem continuam. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae inter Aca&shy;<lb/>demicos &amp; Peripateticos de mundi totius <expan abbr="c&ecedil;li&qacute;">c&ecedil;lique</expan>. </s>                                                                <s>perpetuitate magna lis exorta e&longs;t, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>cognitio quo&shy;<lb/>quo modo &longs;pectat ad ea qu&aelig; de motus initiis in&longs;tituimus explicanda; nos etiam mox id agere decre&shy;<lb/>uimus, &amp; reliqua per&longs;equi qu&aelig; ad eius <expan abbr="perpetuitat&etilde;">perpetuitatem</expan> firmandam Peripatetici &longs;olent afferre. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; <lb/>tres voces apud Gr&aelig;cos <expan abbr="perman&longs;ion&etilde;">perman&longs;ionem</expan> <expan abbr="perpetu&atilde;">perpetuam</expan> &longs;ignificent <foreign lang="greek">ai)w/nion</foreign>, <expan abbr="&aelig;tern&utilde;">&aelig;ternum</expan> rect&egrave; dixeris, <foreign lang="greek">a)i+/dion</foreign> quod <lb/>perpetuum, &amp; <foreign lang="greek">a)qanaton</foreign>, quod immortale, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud primum quod diuin&aelig; menti aptum e&longs;t de quo &longs;u&shy;<lb/>pra nonnulla; perpetuum ver&ograve; quod iis qu&aelig; nec per &longs;e, nec per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> intereunt: immortale autem, <lb/>quod per &longs;e <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> non interit, &longs;ed &longs;i fort&egrave; per accidens interire <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t, ad &longs;ubiecti interitum: <lb/>quo circa materia melius perpetua, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> immortalis diceretur: quand&ograve;, tamet&longs;i per &longs;e <expan abbr="neq.">neque</expan> oritur, neque <lb/>interit; per accidens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> propter adiunctam priuationem <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> &longs;tatui &longs;ubiicitur, non pertinet ad illam <lb/>interitus propter <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;ed interit, quia quod in ip&longs;a e&longs;t, <expan abbr="c&otilde;mutatur">commutatur</expan>. </s>                                                                <s>Cert&egrave; prima &aelig;terni <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> non con&shy;<lb/>uenit propo&longs;ito no&longs;tro: nam motus quem in &longs;ingulis mundi partibus ob&longs;eruamus, prohibet, quomi&shy;<lb/> <s>AB ip&longs;ius c&ecedil;li perpetuitate totius <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mundi perpetuitas deriuatur: licet ea c&oelig;lum ab&longs;olut&egrave; frua&shy;<lb/>tur; qu&aelig; ver&ograve; in eius amplexu continentur per &longs;ucce&longs;sionem continuam. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae inter Aca&shy;<lb/>demicos &amp; Peripateticos de mundi totius <expan abbr="c&ecedil;li&qacute;">c&ecedil;lique</expan>. </s>                                                                <s>perpetuitate magna lis exorta e&longs;t, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>cognitio quo&shy;<lb/>quo modo &longs;pectat ad ea qu&aelig; de motus initiis in&longs;tituimus explicanda; nos etiam mox id agere decre&shy;<lb/>uimus, &amp; reliqua per&longs;equi qu&aelig; ad eius <expan abbr="perpetuitat&etilde;">perpetuitatem</expan> firmandam Peripatetici &longs;olent afferre. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; <lb/>tres voces apud Gr&aelig;cos <expan abbr="perman&longs;ion&etilde;">perman&longs;ionem</expan> <expan abbr="perpetu&atilde;">perpetuam</expan> &longs;ignificent <foreign lang="greek">ai)w/nion</foreign>, <expan abbr="&aelig;tern&utilde;">&aelig;ternum</expan> rect&egrave; dixeris, <foreign lang="greek">a)i/dion</foreign> quod <lb/>perpetuum, &amp; <foreign lang="greek">a)qanaton</foreign>, quod immortale, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud primum quod diuin&aelig; menti aptum e&longs;t de quo &longs;u&shy;<lb/>pra nonnulla; perpetuum ver&ograve; quod iis qu&aelig; nec per &longs;e, nec per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> intereunt: immortale autem, <lb/>quod per &longs;e <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> non interit, &longs;ed &longs;i fort&egrave; per accidens interire <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t, ad &longs;ubiecti interitum: <lb/>quo circa materia melius perpetua, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> immortalis diceretur: quand&ograve;, tamet&longs;i per &longs;e <expan abbr="neq.">neque</expan> oritur, neque <lb/>interit; per accidens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> propter adiunctam priuationem <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> &longs;tatui &longs;ubiicitur, non pertinet ad illam <lb/>interitus propter <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;ed interit, quia quod in ip&longs;a e&longs;t, <expan abbr="c&otilde;mutatur">commutatur</expan>. </s>                                                                <s>Cert&egrave; prima &aelig;terni <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> non con&shy;<lb/>uenit propo&longs;ito no&longs;tro: nam motus quem in &longs;ingulis mundi partibus ob&longs;eruamus, prohibet, quomi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5216"></arrow.to.target><lb/>nus exi&longs;timemus <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> in &longs;e ip&longs;o <expan abbr="con&longs;ummation&etilde;">con&longs;ummationem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; totius habere, cuius perman&longs;ionis <expan abbr="&aelig;u&utilde;">&aelig;uum</expan> <lb/>ip&longs;um men&longs;ura exi&longs;tit. </s>                                                                <s>tantum <expan abbr=".n.">enim</expan> abe&longs;t, vt hoc quod e&longs;t totum e&longs;&longs;e &longs;imul, &longs;ine vlla &longs;uiip&longs;ius immutatio&shy;<lb/>ne mundo <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> &longs;it, vt ea ex quibus &longs;en&longs;ilis hic <expan abbr="m&utilde;dus">mundus</expan> de quo nunc agimus, exi&longs;tit, vel caduca &longs;int, <lb/>vel quanuis perpetua <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> pr&ecedil;dita &longs;int, perpetuo motu tamen agitentur: &amp; tum optim&egrave; &longs;e <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan>, <lb/>c&ugrave;m <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> terram conuertuntur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m etiam mundi qu&aelig;dam partes caduc&aelig; &longs;int, &amp; mortales; c&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>&longs;ub&longs;tantia qu&aelig;dam &longs;en&longs;ilis &longs;it; per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> &longs;an&egrave; interire non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;ed &longs;i fort&egrave; corruptionem accipiat, per <lb/>&longs;e hoc inerit. </s>                                                                <s>idcirco <expan abbr="neq.">neque</expan> nomen immortalis ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> nobis optim&egrave; repr&ecedil;&longs;entabit: &longs;upere&longs;t igitur, <lb/>vt de mundo qu&ecedil;ramus. </s>                                                                <s>Vtrum'ne mundus perpetuus &longs;it, an ab aliquo temporis principatu extiterit. <lb/></s>                                                                <s>Perpetui ver&ograve; du&aelig; &longs;unt conditiones; altera <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt &longs;it ingenitum, hoc e&longs;t, nunquam e&longs;&longs;e c&ecedil;perit; alte&shy;<lb/>ra <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d nunquam ad exitum perducatur. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; qu&aelig; incipiunt e&longs;&longs;e, aut etiam de&longs;inunt, <lb/>vt <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa &longs;unt qu&aelig; nomine <foreign lang="greek">e)nergEI/as</foreign> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;ignificantur, vi&longs;io, illuminatio, <expan abbr="intellig&etilde;tia">intelligentia</expan>, quia &longs;imul <lb/>fiant, &amp; &longs;int; nec &longs;it diuer&longs;um in&longs;tans quo fiebant, ab eo quo fact&aelig; &longs;unt; neque item aliud in&longs;tans quo <lb/>corrumpebantur, &amp; quo corrupt&aelig; fuerunt; vel citra vllam <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan>, vel ea pr&aelig;cedente incipiunt; <lb/>&longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> aut &longs;ine corruptione, aut per <expan abbr="ips&atilde;">ipsam</expan> de&longs;inant, qu&aelig;cunque .&longs;. </s>                                                                <s>in diuer&longs;is temporis punctis fiunt, &amp; <lb/>&longs;unt, aut corrumpuntur, &amp; non &longs;unt: aliud e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> punctum quo Socrates gignebatur ab eo quo genitus <lb/>e&longs;t, &amp; quo &aelig;grotabat, &amp; ex morbo po&longs;te&agrave; contabuit, dum <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan>, aut caducum &longs;umimus hoc loco, acci&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5216"></arrow.to.target><lb/>nus exi&longs;timemus <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> in &longs;e ip&longs;o <expan abbr="con&longs;ummation&etilde;">con&longs;ummationem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; totius habere, cuius perman&longs;ionis <expan abbr="&aelig;u&utilde;">&aelig;uum</expan> <lb/>ip&longs;um men&longs;ura exi&longs;tit. </s>                                                                <s>tantum <expan abbr=".n.">enim</expan> abe&longs;t, vt hoc quod e&longs;t totum e&longs;&longs;e &longs;imul, &longs;ine vlla &longs;uiip&longs;ius immutatio&shy;<lb/>ne mundo <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> &longs;it, vt ea ex quibus &longs;en&longs;ilis hic <expan abbr="m&utilde;dus">mundus</expan> de quo nunc agimus, exi&longs;tit, vel caduca &longs;int, <lb/>vel quanuis perpetua <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> pr&ecedil;dita &longs;int, perpetuo motu tamen agitentur: &amp; tum optim&egrave; &longs;e <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan>, <lb/>c&ugrave;m <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> terram conuertuntur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m etiam mundi qu&aelig;dam partes caduc&aelig; &longs;int, &amp; mortales; c&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>&longs;ub&longs;tantia qu&aelig;dam &longs;en&longs;ilis &longs;it; per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> &longs;an&egrave; interire non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;ed &longs;i fort&egrave; corruptionem accipiat, per <lb/>&longs;e hoc inerit. </s>                                                                <s>idcirco <expan abbr="neq.">neque</expan> nomen immortalis ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> nobis optim&egrave; repr&ecedil;&longs;entabit: &longs;upere&longs;t igitur, <lb/>vt de mundo qu&ecedil;ramus. </s>                                                                <s>Vtrum'ne mundus perpetuus &longs;it, an ab aliquo temporis principatu extiterit. <lb/></s>                                                                <s>Perpetui ver&ograve; du&aelig; &longs;unt conditiones; altera <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt &longs;it ingenitum, hoc e&longs;t, nunquam e&longs;&longs;e c&ecedil;perit; alte&shy;<lb/>ra <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d nunquam ad exitum perducatur. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; qu&aelig; incipiunt e&longs;&longs;e, aut etiam de&longs;inunt, <lb/>vt <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa &longs;unt qu&aelig; nomine <foreign lang="greek">e)nergei/as</foreign> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;ignificantur, vi&longs;io, illuminatio, <expan abbr="intellig&etilde;tia">intelligentia</expan>, quia &longs;imul <lb/>fiant, &amp; &longs;int; nec &longs;it diuer&longs;um in&longs;tans quo fiebant, ab eo quo fact&aelig; &longs;unt; neque item aliud in&longs;tans quo <lb/>corrumpebantur, &amp; quo corrupt&aelig; fuerunt; vel citra vllam <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan>, vel ea pr&aelig;cedente incipiunt; <lb/>&longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> aut &longs;ine corruptione, aut per <expan abbr="ips&atilde;">ipsam</expan> de&longs;inant, qu&aelig;cunque .&longs;. </s>                                                                <s>in diuer&longs;is temporis punctis fiunt, &amp; <lb/>&longs;unt, aut corrumpuntur, &amp; non &longs;unt: aliud e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> punctum quo Socrates gignebatur ab eo quo genitus <lb/>e&longs;t, &amp; quo &aelig;grotabat, &amp; ex morbo po&longs;te&agrave; contabuit, dum <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan>, aut caducum &longs;umimus hoc loco, acci&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5217"></arrow.to.target><lb/>pimus propri&egrave; id quod ex generatione factum e&longs;t, &amp; interiit per corruptionem. </s>                                                                <s>Quorum &longs;an&egrave; gemi&shy;<lb/>nam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> afferre licet, efficientem <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> alteram, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>Efficiens in corruptione <lb/>corrumpens e&longs;t: ver&ugrave;m quia corruptio in alterius ortum in&longs;tituta e&longs;t, &amp; quod per &longs;e corrumpit, mul&shy;<lb/>to prius genuit, de generante dicamus. </s>                                                                <s>hoc quidem nece&longs;&longs;ari&ograve;, id e&longs;t, in quo res ip&longs;a latebat; antequ&agrave;m <lb/>exierit ad lucem per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; in efficiente continetur; huic materia &longs;ub&longs;ternitur, ex qua, tanqu&agrave;m <lb/>patibili principio exi&longs;tit id quod generatur, &amp; in quam id re&longs;oluitur quod interit per ab&longs;ce&longs;&longs;um for&shy;<lb/>m&aelig;, &amp; habilitatis qu&aelig; ab efficiente, dum gigneret, incu&longs;&longs;a fuerat. </s>                                                                <s>Per huiu&longs;modi principium generatio <lb/>differt &agrave; creatione: nam generationi materia <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> qu&aelig; ab efficiente &longs;eparata &longs;ub&longs;i&longs;tit, &amp; cum ip&longs;a <lb/>vici&longs;situdini <expan abbr="pugn&aelig;&qacute;ue">pugn&aelig;que</expan> contrariorum a&longs;sidu&egrave; &longs;ubiacet (pulchr&egrave; <expan abbr=".n.">enim</expan> Platonici nobis id &longs;ignificarunt, <lb/>c&ugrave;m bellum <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> patrem e&longs;&longs;e dicerent) ortus inter contraria obitur. </s>                                                                <s>Creatio <expan abbr="neq.">neque</expan> materiam requirit, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> contrarium, &longs;ed ab efficiente proxim&egrave; profici&longs;citur qui intelligendo producit, &amp; materiam &longs;imul <lb/>parat, &amp; imprimit formam. </s>                                                                <s>Hunc producendi modum Peripatetici, <expan abbr="neq.">neque</expan> &egrave; philo&longs;ophis naturalibus vl&shy;<lb/>lus approbarunt, placuerit'ne Platoni incertum e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> multi ex eius &longs;ectatoribus eam <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> <lb/>qu&aelig; ab ip&longs;o Deo pr&aelig;&longs;tatur, <expan abbr="perpetu&atilde;">perpetuam</expan> e&longs;&longs;e voluerint. </s>                                                                <s>Nos h&icirc;c ad inquirendum proponimus, &longs;it'ne geni&shy;<lb/>tus mundus, an &longs;emper extiterit. </s>                                                                <s>de creatione di&longs;putare <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> fas e&longs;t attin&shy;<lb/>gere, qu&ograve;d philo&longs;opho naturali <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> viam &longs;uppetere arbitremur qua creationem confirmare po&longs;sit,  <arrow.to.target n="marg5217"></arrow.to.target><lb/>pimus propri&egrave; id quod ex generatione factum e&longs;t, &amp; interiit per corruptionem. </s>                                                                <s>Quorum &longs;an&egrave; gemi&shy;<lb/>nam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> afferre licet, efficientem <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> alteram, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>Efficiens in corruptione <lb/>corrumpens e&longs;t: ver&ugrave;m quia corruptio in alterius ortum in&longs;tituta e&longs;t, &amp; quod per &longs;e corrumpit, mul&shy;<lb/>to prius genuit, de generante dicamus. </s>                                                                <s>hoc quidem nece&longs;&longs;ari&ograve;, id e&longs;t, in quo res ip&longs;a latebat; antequ&agrave;m <lb/>exierit ad lucem per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; in efficiente continetur; huic materia &longs;ub&longs;ternitur, ex qua, tanqu&agrave;m <lb/>patibili principio exi&longs;tit id quod generatur, &amp; in quam id re&longs;oluitur quod interit per ab&longs;ce&longs;&longs;um for&shy;<lb/>m&aelig;, &amp; habilitatis qu&aelig; ab efficiente, dum gigneret, incu&longs;&longs;a fuerat. </s>                                                                <s>Per huiu&longs;modi principium generatio <lb/>differt &agrave; creatione: nam generationi materia <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> qu&aelig; ab efficiente &longs;eparata &longs;ub&longs;i&longs;tit, &amp; cum ip&longs;a <lb/>vici&longs;situdini <expan abbr="pugn&aelig;&qacute;ue">pugn&aelig;que</expan> contrariorum a&longs;sidu&egrave; &longs;ubiacet (pulchr&egrave; <expan abbr=".n.">enim</expan> Platonici nobis id &longs;ignificarunt, <lb/>c&ugrave;m bellum <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> patrem e&longs;&longs;e dicerent) ortus inter contraria obitur. </s>                                                                <s>Creatio <expan abbr="neq.">neque</expan> materiam requirit, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> contrarium, &longs;ed ab efficiente proxim&egrave; profici&longs;citur qui intelligendo producit, &amp; materiam &longs;imul <lb/>parat, &amp; imprimit formam. </s>                                                                <s>Hunc producendi modum Peripatetici, <expan abbr="neq.">neque</expan> &egrave; philo&longs;ophis naturalibus vl&shy;<lb/>lus approbarunt, placuerit'ne Platoni incertum e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> multi ex eius &longs;ectatoribus eam <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> <lb/>qu&aelig; ab ip&longs;o Deo pr&aelig;&longs;tatur, <expan abbr="perpetu&atilde;">perpetuam</expan> e&longs;&longs;e voluerint. </s>                                                                <s>Nos h&icirc;c ad inquirendum proponimus, &longs;it'ne geni&shy;<lb/>tus mundus, an &longs;emper extiterit. </s>                                                                <s>de creatione di&longs;putare <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> fas e&longs;t attin&shy;<lb/>gere, qu&ograve;d philo&longs;opho naturali <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> viam &longs;uppetere arbitremur qua creationem confirmare po&longs;sit,
 <pb pagenum="910"/>nec decreta qu&aelig; ad leges, religionem&uacute;e pertineant, in dubium aliquo pacto reuocanda cen&longs;eamus, &longs;ed <lb/> <pb pagenum="910"/>nec decreta qu&aelig; ad leges, religionem&uacute;e pertineant, in dubium aliquo pacto reuocanda cen&longs;eamus, &longs;ed <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5218"></arrow.to.target><lb/>&longs;acris legi&longs;&longs;atoribus a&longs;&longs;entientes qui cum veluti dei progenies &longs;int, &agrave; Deo genitore &longs;uo optim&egrave; h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <lb/>norunt, &amp; &longs;ucce&longs;&longs;oribus &longs;uis &longs;ine <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan> rationibu&longs;&uacute;e pate&longs;ecerunt. </s>                                                                <s>hoc firmum <expan abbr="ratum&qacute;">ratumque</expan>. </s>                                                                <s>volumus <lb/>creatum fui&longs;&longs;e mundum. </s>                                                                <s>Peripatetic&egrave; problema proponatur; genitus'ne potuerit e&longs;&longs;e mundus; nec <lb/>in <expan abbr="alien&atilde;">alienam</expan> me&longs;&longs;em manus inferamus, &amp; cau&longs;&longs;as omnes adimamus quibus aut accu&longs;andi &longs;imus, aut mul&shy;<lb/>ta &longs;upra <expan abbr="crepid&atilde;">crepidam</expan> notare cogamur. </s>                                                                <s>Tractatur autem ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>cum 8. Phy&longs;. tum item 1. de c&ecedil;lo. </s>                                                                <s>atque in <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> libro duob. </s>                                                                <s>in locis in fronte &amp; calce. </s>                                                                <s>prim&ugrave;m <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> dialectic&egrave;, vt opinor, deinde ver&ograve; machinis <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> pugnatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Videtur autem Ari&longs;t. </s>                                                                <s>totis viribus in hoc negotium incubui&longs;&longs;e, cum propter rei <lb/>magnitudinem, quid <expan abbr=".n.">enim</expan> maius in natura <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mundus? </s>                                                                <s>tum etiam propter ob&longs;curitatem qu&aelig; &agrave; diuer&longs;is fa&shy;<lb/>ctionibus <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad ea tempora in <expan abbr="immens&utilde;">immensum</expan> aucta fuerat: omnes <expan abbr=".n.">enim</expan> qui de natura &longs;crip&longs;e&shy;<lb/>rant, mundi <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> propo&longs;uerant, &amp; de ea Plato fuerat aperti&longs;sim&egrave; locutus. </s>                                                                <s>Omnes igitur vias at&shy;<lb/>tentauit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>quibus animi &longs;ui <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> aperiret, &amp; per&longs;uaderet, ac poti&longs;sim&egrave; contr&agrave; Platonem qui <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> <lb/>ip&longs;um autumare videretur, po&longs;th&agrave;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> perpetu&ograve; perman&longs;urum. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quemadmodum gemina via <lb/>in&longs;i&longs;tit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dialectica nimir&ugrave;m, &amp; phy&longs;ica; &longs;ic &amp; nos <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> &longs;eor&longs;um experiemur exordientes &agrave; dia&shy;<lb/>lectica, &longs;umpto <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> ab Ari&longs;totele, qui dialectic&egrave; primum in hoc theoremate conflixit: talem <expan abbr=".n.">enim</expan> fui&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> illam, quam in fronte primi de c&ecedil;lo tenuit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;entietur <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> verba ip&longs;ius aduer&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5218"></arrow.to.target><lb/>&longs;acris legi&longs;latoribus a&longs;&longs;entientes qui cum veluti dei progenies &longs;int, &agrave; Deo genitore &longs;uo optim&egrave; h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <lb/>norunt, &amp; &longs;ucce&longs;&longs;oribus &longs;uis &longs;ine <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan> rationibu&longs;&uacute;e patefecerunt. </s>                                                                <s>hoc firmum <expan abbr="ratum&qacute;">ratumque</expan>. </s>                                                                <s>volumus <lb/>creatum fui&longs;&longs;e mundum. </s>                                                                <s>Peripatetic&egrave; problema proponatur; genitus'ne potuerit e&longs;&longs;e mundus; nec <lb/>in <expan abbr="alien&atilde;">alienam</expan> me&longs;&longs;em manus inferamus, &amp; cau&longs;&longs;as omnes adimamus quibus aut accu&longs;andi &longs;imus, aut mul&shy;<lb/>ta &longs;upra <expan abbr="crepid&atilde;">crepidam</expan> notare cogamur. </s>                                                                <s>Tractatur autem ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>cum 8. Phy&longs;. tum item 1. de c&ecedil;lo. </s>                                                                <s>atque in <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> libro duob. </s>                                                                <s>in locis in fronte &amp; calce. </s>                                                                <s>prim&ugrave;m <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> dialectic&egrave;, vt opinor, deinde ver&ograve; machinis <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> pugnatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Videtur autem Ari&longs;t. </s>                                                                <s>totis viribus in hoc negotium incubui&longs;&longs;e, cum propter rei <lb/>magnitudinem, quid <expan abbr=".n.">enim</expan> maius in natura <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mundus? </s>                                                                <s>tum etiam propter ob&longs;curitatem qu&aelig; &agrave; diuer&longs;is fa&shy;<lb/>ctionibus <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad ea tempora in <expan abbr="immens&utilde;">immensum</expan> aucta fuerat: omnes <expan abbr=".n.">enim</expan> qui de natura &longs;crip&longs;e&shy;<lb/>rant, mundi <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> propo&longs;uerant, &amp; de ea Plato fuerat aperti&longs;sim&egrave; locutus. </s>                                                                <s>Omnes igitur vias at&shy;<lb/>tentauit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>quibus animi &longs;ui <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> aperiret, &amp; per&longs;uaderet, ac poti&longs;sim&egrave; contr&agrave; Platonem qui <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> <lb/>ip&longs;um autumare videretur, po&longs;th&agrave;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> perpetu&ograve; perman&longs;urum. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quemadmodum gemina via <lb/>in&longs;i&longs;tit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dialectica nimir&ugrave;m, &amp; phy&longs;ica; &longs;ic &amp; nos <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> &longs;eor&longs;um experiemur exordientes &agrave; dia&shy;<lb/>lectica, &longs;umpto <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> ab Ari&longs;totele, qui dialectic&egrave; primum in hoc theoremate conflixit: talem <expan abbr=".n.">enim</expan> fui&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> illam, quam in fronte primi de c&ecedil;lo tenuit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;entietur <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> verba ip&longs;ius aduer&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5219"></arrow.to.target><lb/>terit diligentius: cuncta <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;u&longs;picionem, &amp; <expan abbr="infirm&atilde;">infirmam</expan> quandam <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> &longs;ignificant, &amp; id <expan abbr="repr&ecedil;&longs;ent&atilde;t">repr&ecedil;&longs;entant</expan> quod <lb/> <arrow.to.target n="marg5219"></arrow.to.target><lb/>terit diligentius: cuncta <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;u&longs;picionem, &amp; <expan abbr="infirm&atilde;">infirmam</expan> quandam <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> &longs;ignificant, &amp; id <expan abbr="repr&ecedil;&longs;ent&atilde;t">repr&ecedil;&longs;entant</expan> quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5220"></arrow.to.target><lb/>aliter euenire po&longs;sit, vtputa <foreign lang="greek">eu)/logon</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>rationi con&longs;entaneum, <foreign lang="greek">i(polabEI=n</foreign>, hoc e&longs;t, &longs;u&longs;picari, &amp; paull&ograve; <lb/>p&ograve;&longs;t <foreign lang="greek">o)rqw=s e)/aikenh( fu/si+s to\ me/llon e)/sesqai a)ge\nnhton kai\ a)/fqarton e)cele/sqai tw=n e)nanti/wn</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>Rect&egrave; .&longs;. </s>                                                                <s>videtur natura id quod futurum erat ingenitum, &amp; corruptionis expers, &agrave; contrariis exemi&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>etenim declarauit ip&longs;e Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel inter <foreign lang="greek">to\ e(so/menon, &amp; to\ me/llon</foreign>. </s>                                                                <s>eiu&longs;modi di&longs;crimen inter&shy;<lb/>cedere: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud ad nece&longs;&longs;aria; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ad contingentia refertur. </s>                                                                <s>lic&egrave;t ver&aelig; &amp; nece&longs;&longs;ari&aelig; propo&longs;itio&shy;<lb/>nes, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> huius no&longs;tr&aelig; methodi <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan> patitur, a&longs;&longs;umpt&aelig; fuerint, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in his ip&longs;is agno&longs;cas, quan&shy;<lb/>quam vera <expan abbr="nece&longs;&longs;aria&qacute;">nece&longs;&longs;ariaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt illa qu&aelig; a&longs;&longs;umuntur, ni tamen fuerint facta per&longs;picua, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> pare&shy;<lb/>re non po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m quia ratio illa quam adhibuit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>artificij plena mihi &longs;emper e&longs;t vi&longs;a, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>video <expan abbr="plero&longs;q.">plero&longs;que</expan> conniuere: nolo id <expan abbr="c&otilde;mittere">committere</expan>, quin &amp; ip&longs;a tibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ignificem quid animum meum <lb/><expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> tentarit. </s>                                                                <s>ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> talis e&longs;t: nam referam &longs;ummam. </s>                                                                <s>Quod contrario vacat, non generatur, <lb/>quod non generatur, nec auge&longs;cit item. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; e&longs;t huiu&longs;modi nec etiam alteratur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&oelig;lum <lb/>c&ugrave;m contrario vacet, non gignetur, neque cre&longs;cet, <expan abbr="neq.">neque</expan> item alterabitur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i rationem magis arcta&shy;<lb/>re libeat; ita cogere <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> potes. </s>                                                                <s>Caret contrario, non generatur igitur: quare neque etiam alteratur. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; duplex e&longs;t alteratio noxia quidem vna, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera perficiens: planum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> perficien&shy;<lb/>tem in ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> non comprehendi; c&ugrave;m <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> ab hoc genere mutationis exemptum non &longs;it. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d <lb/> <arrow.to.target n="marg5220"></arrow.to.target><lb/>aliter euenire po&longs;sit, vtputa <foreign lang="greek">eu)/logon</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>rationi con&longs;entaneum, <foreign lang="greek">i(polabei=n</foreign>, hoc e&longs;t, &longs;u&longs;picari, &amp; paull&ograve; <lb/>p&ograve;&longs;t <foreign lang="greek">o)rqw=s e)/aikenh/ fu/sis to\ me/llon e)/sesqai a)ge\nnhton kai\ a)/fqarton e)cele/sqai tw=n e)nanti/wn</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>Rect&egrave; .&longs;. </s>                                                                <s>videtur natura id quod futurum erat ingenitum, &amp; corruptionis expers, &agrave; contrariis exemi&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>etenim declarauit ip&longs;e Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel inter <foreign lang="greek">to\ e(so/menon, &amp; to\ me/llon</foreign>. </s>                                                                <s>eiu&longs;modi di&longs;crimen inter&shy;<lb/>cedere: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud ad nece&longs;&longs;aria; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ad contingentia refertur. </s>                                                                <s>lic&egrave;t ver&aelig; &amp; nece&longs;&longs;ari&aelig; propo&longs;itio&shy;<lb/>nes, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> huius no&longs;tr&aelig; methodi <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan> patitur, a&longs;&longs;umpt&aelig; fuerint, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in his ip&longs;is agno&longs;cas, quan&shy;<lb/>quam vera <expan abbr="nece&longs;&longs;aria&qacute;">nece&longs;&longs;ariaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt illa qu&aelig; a&longs;&longs;umuntur, ni tamen fuerint facta per&longs;picua, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> pare&shy;<lb/>re non po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m quia ratio illa quam adhibuit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>artificij plena mihi &longs;emper e&longs;t vi&longs;a, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>video <expan abbr="plero&longs;q.">plero&longs;que</expan> conniuere: nolo id <expan abbr="c&otilde;mittere">committere</expan>, quin &amp; ip&longs;a tibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ignificem quid animum meum <lb/><expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> tentarit. </s>                                                                <s>ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> talis e&longs;t: nam referam &longs;ummam. </s>                                                                <s>Quod contrario vacat, non generatur, <lb/>quod non generatur, nec auge&longs;cit item. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; e&longs;t huiu&longs;modi nec etiam alteratur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&oelig;lum <lb/>c&ugrave;m contrario vacet, non gignetur, neque cre&longs;cet, <expan abbr="neq.">neque</expan> item alterabitur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i rationem magis arcta&shy;<lb/>re libeat; ita cogere <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> potes. </s>                                                                <s>Caret contrario, non generatur igitur: quare neque etiam alteratur. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; duplex e&longs;t alteratio noxia quidem vna, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera perficiens: planum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> perficien&shy;<lb/>tem in ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> non comprehendi; c&ugrave;m <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> ab hoc genere mutationis exemptum non &longs;it. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5221"></arrow.to.target><lb/>alteratio noxia duplex <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab Alexandro po&longs;ita fuit, altera quidem qu&aelig; <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> affligeret, ita vt ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perueniret; altera autem qu&ecedil; non <expan abbr="illucu&longs;q.">illucu&longs;que</expan> proueheretur; arbitratus e&longs;t item Alexan&shy;<lb/>der <expan abbr="neq.">neque</expan> ex hoc genere alterationis <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> e&longs;&longs;e exceptum, &longs;ed ex eo &longs;olo quae &longs;ub&longs;tantia terminatur. </s>                                                                <s>Mihi ta&shy;<lb/>men <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> videtur e&longs;&longs;e <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> vitiu&longs;que alterationis, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> idem e&longs;t frigus quod ex a&euml;re <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> facit, &amp; quod <lb/>ex aqua <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> facere aggreditur, <expan abbr="neq.">neque</expan> pr&aelig;&longs;tat, ni&longs;i &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="phanta&longs;i&atilde;">phanta&longs;iam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan>, vel quia pro&shy;<lb/>hibeatur &agrave; contrario, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quia &longs;ubiectum illius form&aelig; non &longs;it capax: ide&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> libenter a&longs;&longs;euera&shy;<lb/>rim &amp; hoc <expan abbr="po&longs;trem&utilde;">po&longs;tremum</expan> genus alterationis &agrave; c&ecedil;le&longs;ti corpore e&longs;&longs;e &longs;egregandum. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i transferre <expan abbr="videa&ttilde;">videatur</expan> <lb/>ad nos aliquas <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> qualitates, vt <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> &amp; &longs;iccitatem; eas inquam ego in c&ecedil;lo, &amp; eius in&longs;trumentis vt in <lb/>cau&longs;&longs;a ambigua latitare; quarum &longs;an&egrave; <expan abbr="alteration&utilde;">alterationum</expan> corpus illud &longs;ine vllo detrimento capax e&longs;t: nec cer&shy;<lb/>t&egrave; &longs;ecus &agrave;c frigus, quod &agrave; torpedine per rete ad pi&longs;catoris manum transfunditur: nam rete ip&longs;um non <lb/>&longs;tupefacit, &longs;ed affert &longs;ecum &longs;tupefaciendi <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan>, quam po&longs;te&agrave; in <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> pi&longs;catoris exerit: cau&longs;&longs;a e&longs;t, <lb/>quia non tantum requiritur efficiendi <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;ed patiendi facultas ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> imprimendam optim&egrave; <lb/>affecta. </s>                                                                <s>Nec cert&egrave; <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> di&longs;cerno, qu&ograve;d hanc <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>decretis labefactare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac <lb/>Ari&longs;t. </s>                                                                <s>rationem ad <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus alterationis noxi&aelig; non pertinere; mirum <expan abbr="cuipi&atilde;">cuipiam</expan> videri queat Ari&longs;totelem <lb/>in ea &longs;tatui&longs;&longs;e antecedens; id quod non generatur: quand&ograve; in rerum natura <expan abbr="pleriq.">plerique</expan> philo&longs;ophi aucto&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5221"></arrow.to.target><lb/>alteratio noxia duplex <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab Alexandro po&longs;ita fuit, altera quidem qu&aelig; <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> affligeret, ita vt ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perueniret; altera autem qu&ecedil; non <expan abbr="illucu&longs;q.">illucu&longs;que</expan> proueheretur; arbitratus e&longs;t item Alexan&shy;<lb/>der <expan abbr="neq.">neque</expan> ex hoc genere alterationis <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> e&longs;&longs;e exceptum, &longs;ed ex eo &longs;olo quae &longs;ub&longs;tantia terminatur. </s>                                                                <s>Mihi ta&shy;<lb/>men <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> videtur e&longs;&longs;e <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> vitiu&longs;que alterationis, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> idem e&longs;t frigus quod ex a&euml;re <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> facit, &amp; quod <lb/>ex aqua <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> facere aggreditur, <expan abbr="neq.">neque</expan> pr&aelig;&longs;tat, ni&longs;i &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="phanta&longs;i&atilde;">phanta&longs;iam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan>, vel quia pro&shy;<lb/>hibeatur &agrave; contrario, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quia &longs;ubiectum illius form&aelig; non &longs;it capax: ide&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> libenter a&longs;&longs;euera&shy;<lb/>rim &amp; hoc <expan abbr="po&longs;trem&utilde;">po&longs;tremum</expan> genus alterationis &agrave; c&ecedil;le&longs;ti corpore e&longs;&longs;e &longs;egregandum. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i transferre <expan abbr="videa&ttilde;">videatur</expan> <lb/>ad nos aliquas <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> qualitates, vt <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> &amp; &longs;iccitatem; eas inquam ego in c&ecedil;lo, &amp; eius in&longs;trumentis vt in <lb/>cau&longs;&longs;a ambigua latitare; quarum &longs;an&egrave; <expan abbr="alteration&utilde;">alterationum</expan> corpus illud &longs;ine vllo detrimento capax e&longs;t: nec cer&shy;<lb/>t&egrave; &longs;ecus &agrave;c frigus, quod &agrave; torpedine per rete ad pi&longs;catoris manum transfunditur: nam rete ip&longs;um non <lb/>&longs;tupefacit, &longs;ed affert &longs;ecum &longs;tupefaciendi <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan>, quam po&longs;te&agrave; in <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> pi&longs;catoris exerit: cau&longs;&longs;a e&longs;t, <lb/>quia non tantum requiritur efficiendi <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;ed patiendi facultas ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> imprimendam optim&egrave; <lb/>affecta. </s>                                                                <s>Nec cert&egrave; <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> di&longs;cerno, qu&ograve;d hanc <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>decretis labefactare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac <lb/>Ari&longs;t. </s>                                                                <s>rationem ad <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus alterationis noxi&aelig; non pertinere; mirum <expan abbr="cuipi&atilde;">cuipiam</expan> videri queat Ari&longs;totelem <lb/>in ea &longs;tatui&longs;&longs;e antecedens; id quod non generatur: quand&ograve; in rerum natura <expan abbr="pleriq.">plerique</expan> philo&longs;ophi aucto&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5222"></arrow.to.target><lb/>res &longs;unt <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> generationi pr&aelig;ire. </s>                                                                <s>&amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;it, ni&longs;i res alteretur, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam generati po&longs;&longs;e, <lb/>non contr&agrave;, ni&longs;i gignatur: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> non alterari: c&ugrave;m etiam &longs;alua &longs;ub&longs;tantia mutatio fieri po&longs;sit &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m qualitatem. </s>                                                                <s>Huc accedit qu&ograve;d vitium in <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ube&longs;t, vel qu&ograve;d &longs;it <foreign lang="greek">dia/llhlos &amp; dEI=cis</foreign> &amp; idem <lb/>ex <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> concludat, vel qu&ograve;d petat id tanquam manife&longs;tum quod probare con&longs;tituit. </s>                                                                <s>etenim pone c&oelig;&shy;<lb/>lum non generari, vt antecedens, &amp; immineat eius approbandi nece&longs;sitas; a&longs;&longs;umitur id, c&ecedil;lum carere <lb/>contrariis. </s>                                                                <s>At contraria &longs;unt qualitates; inter illa igitur alteratio: idem ergo erit &longs;i dixerimus c&oelig;lum <lb/>carere contrariis, &amp; non alterari; &longs;ic circulus conficietur; non alteratur, nec generatur igitur. </s>                                                                <s>rur&longs;us <lb/>non generatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> ergo alteratur. </s>                                                                <s>&longs;ic non alteratur, quia non alteratur, aut <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> idem propemodum <lb/>valent &amp; contrario vacare, &amp; non mutari &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> quod e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> alterari: a&longs;&longs;umetur id quod <lb/>po&longs;te&agrave; conclu&longs;um fuit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m Ari&longs;t. </s>                                                                <s>hi&longs;ce verbis vtatur omnes has probationes e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">th=s a)uth=s diano/ias</foreign> .i. <lb/></s>                                                                <s>eiu&longs;dem cogitationis. </s>                                                                <s>ex his ego <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> &longs;en&longs;um elici po&longs;&longs;e puto, vel quae per eandem <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> &longs;igni&shy;<lb/>ficet <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> ratiocinandi, &longs;iue <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan>, &longs;eu phy&longs;icum, &amp; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> methodo <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> effici po&longs;&longs;e doceat, &amp; <lb/>quae gigni non po&longs;sit, &amp; quae <expan abbr="neq.">neque</expan> alterari, vel aliquid &longs;ublimius ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>expectandum e&longs;t quod cum rerum <lb/>natura congruat, &amp; accurata eius rei explicatione dignum &longs;it. </s>                                                                <s>Opinor autem Ari&longs;totelem, quanuis dia&shy;<lb/>lectic&egrave; ratiocinetur quod &agrave; <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> hominum &longs;en&longs;u <expan abbr="recept&utilde;">receptum</expan> e&longs;t, a&longs;&longs;umens: illud etiam pronuncia&longs;&longs;e, <lb/>quod vim principij teneat in rerum natura, &amp; eius ordini hoc loco con&longs;ului&longs;&longs;e; hic ver&ograve; e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tan&shy; <arrow.to.target n="marg5222"></arrow.to.target><lb/>res &longs;unt <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> generationi pr&aelig;ire. </s>                                                                <s>&amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;it, ni&longs;i res alteretur, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam generati po&longs;&longs;e, <lb/>non contr&agrave;, ni&longs;i gignatur: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> non alterari: c&ugrave;m etiam &longs;alua &longs;ub&longs;tantia mutatio fieri po&longs;sit &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m qualitatem. </s>                                                                <s>Huc accedit qu&ograve;d vitium in <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ube&longs;t, vel qu&ograve;d &longs;it <foreign lang="greek">dia/llhlos &amp; dei=cis</foreign> &amp; idem <lb/>ex <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> concludat, vel qu&ograve;d petat id tanquam manife&longs;tum quod probare con&longs;tituit. </s>                                                                <s>etenim pone c&oelig;&shy;<lb/>lum non generari, vt antecedens, &amp; immineat eius approbandi nece&longs;sitas; a&longs;&longs;umitur id, c&ecedil;lum carere <lb/>contrariis. </s>                                                                <s>At contraria &longs;unt qualitates; inter illa igitur alteratio: idem ergo erit &longs;i dixerimus c&oelig;lum <lb/>carere contrariis, &amp; non alterari; &longs;ic circulus conficietur; non alteratur, nec generatur igitur. </s>                                                                <s>rur&longs;us <lb/>non generatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> ergo alteratur. </s>                                                                <s>&longs;ic non alteratur, quia non alteratur, aut <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> idem propemodum <lb/>valent &amp; contrario vacare, &amp; non mutari &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> quod e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> alterari: a&longs;&longs;umetur id quod <lb/>po&longs;te&agrave; conclu&longs;um fuit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m Ari&longs;t. </s>                                                                <s>hi&longs;ce verbis vtatur omnes has probationes e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">th=s au)th=s diano/ias</foreign> .i. <lb/></s>                                                                <s>eiu&longs;dem cogitationis. </s>                                                                <s>ex his ego <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> &longs;en&longs;um elici po&longs;&longs;e puto, vel quae per eandem <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> &longs;igni&shy;<lb/>ficet <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> ratiocinandi, &longs;iue <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan>, &longs;eu phy&longs;icum, &amp; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> methodo <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> effici po&longs;&longs;e doceat, &amp; <lb/>quae gigni non po&longs;sit, &amp; quae <expan abbr="neq.">neque</expan> alterari, vel aliquid &longs;ublimius ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>expectandum e&longs;t quod cum rerum <lb/>natura congruat, &amp; accurata eius rei explicatione dignum &longs;it. </s>                                                                <s>Opinor autem Ari&longs;totelem, quanuis dia&shy;<lb/>lectic&egrave; ratiocinetur quod &agrave; <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> hominum &longs;en&longs;u <expan abbr="recept&utilde;">receptum</expan> e&longs;t, a&longs;&longs;umens: illud etiam pronuncia&longs;&longs;e, <lb/>quod vim principij teneat in rerum natura, &amp; eius ordini hoc loco con&longs;ului&longs;&longs;e; hic ver&ograve; e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tan&shy;
 <pb pagenum="911"/> <pb pagenum="911"/>
 <arrow.to.target n="marg5223"></arrow.to.target><lb/>tia pr&aelig;cedat accidenti, &amp; idcirco ortus alterationi dupliciter, vel quoniam generatio &longs;it finis alteratio&shy;<lb/>nis; c&ugrave;m ver&ograve; finis non e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam qu&ecedil; in&longs;tituuntur in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, e&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i c&ecedil;li generatio non <lb/>e&longs;t; cur <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> e&longs;&longs;e opus fuerit? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tat id alterationem po&longs;&longs;e citra <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tere; vbi .&longs;. </s>                                                                <s>ad interitum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> non prouehatur: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> iam per accidens euenire docuimus; vel etiam <lb/>quia &longs;ub&longs;tantia pr&aelig;cedit origine <expan abbr="accid&etilde;ti">accidenti</expan>, nec accidens ine&longs;t in materia, ni&longs;i &longs;ub&longs;tantia &longs;upponatur. </s>                                                                <s>ideo <lb/>ni&longs;i &longs;ub&longs;tantia mutetur, &amp; accidentia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> permanent. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i obiicias accidens ma&shy;<lb/>nente &longs;ub&longs;tantia permutari. </s>                                                                <s>Si etiam dicas, c&ugrave;m &longs;int <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> cogitationis alteratio &amp; ortus; <expan abbr="neq.">neque</expan> minus <lb/>ex mutatione qualitatis argui po&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tanti&aelig; mutationem, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex mutatione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; colligi mutatio&shy;<lb/>nem qualitatis. </s>                                                                <s>Ad h&aelig;c ego re&longs;pondeo, quia natura tendit ad perfectum, in methodo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> qu&ecedil; <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan> imitatur, &longs;pectari perfectum: at accidens perfectum id e&longs;t quod ine&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, <expan abbr="propriam&qacute;">propriamque</expan>. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> requirit in &longs;ubiecto quam &longs;equatur. </s>                                                                <s>quod &longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> non &longs;equitur, ine&longs;t pr&aelig;ter <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan>, &amp; imperfectum e&longs;t, &amp; <foreign lang="greek">pa/qos</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>affectio potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qualitas appellari debet: quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> eiu&longs;dem iudi&shy;<lb/>cij &longs;int alterari &amp; corrumpi, vt ni&longs;i afficiatur non etiam corrumpatur: at credimus Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ita <expan abbr="argumen-tat&utilde;">argumen&shy;<lb/>tatum</expan> fui&longs;&longs;e, vt indicaret natur&aelig; <expan abbr="proce&longs;s&utilde;">proce&longs;sum</expan> &amp; &longs;en&longs;im &longs;uppeditaret <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan> ex cau&longs;&longs;a: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ab altera&shy;<lb/>tione ad <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> profici&longs;ci erat argumentari &agrave; &longs;igno. </s>                                                                <s>Pertinet etiam idem progre&longs;&longs;us, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>iudi&shy;<lb/>cium ad quantum: quand&ograve; etiam incrementum &longs;ine generationi pr&ecedil;&longs;tari non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>de latione aliud iu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5223"></arrow.to.target><lb/>tia pr&aelig;cedat accidenti, &amp; idcirco ortus alterationi dupliciter, vel quoniam generatio &longs;it finis alteratio&shy;<lb/>nis; c&ugrave;m ver&ograve; finis non e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam qu&ecedil; in&longs;tituuntur in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, e&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i c&ecedil;li generatio non <lb/>e&longs;t; cur <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> e&longs;&longs;e opus fuerit? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tat id alterationem po&longs;&longs;e citra <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tere; vbi .&longs;. </s>                                                                <s>ad interitum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> non prouehatur: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> iam per accidens euenire docuimus; vel etiam <lb/>quia &longs;ub&longs;tantia pr&aelig;cedit origine <expan abbr="accid&etilde;ti">accidenti</expan>, nec accidens ine&longs;t in materia, ni&longs;i &longs;ub&longs;tantia &longs;upponatur. </s>                                                                <s>ideo <lb/>ni&longs;i &longs;ub&longs;tantia mutetur, &amp; accidentia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> permanent. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i obiicias accidens ma&shy;<lb/>nente &longs;ub&longs;tantia permutari. </s>                                                                <s>Si etiam dicas, c&ugrave;m &longs;int <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> cogitationis alteratio &amp; ortus; <expan abbr="neq.">neque</expan> minus <lb/>ex mutatione qualitatis argui po&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tanti&aelig; mutationem, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex mutatione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; colligi mutatio&shy;<lb/>nem qualitatis. </s>                                                                <s>Ad h&aelig;c ego re&longs;pondeo, quia natura tendit ad perfectum, in methodo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> qu&ecedil; <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan> imitatur, &longs;pectari perfectum: at accidens perfectum id e&longs;t quod ine&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, <expan abbr="propriam&qacute;">propriamque</expan>. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> requirit in &longs;ubiecto quam &longs;equatur. </s>                                                                <s>quod &longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> non &longs;equitur, ine&longs;t pr&aelig;ter <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan>, &amp; imperfectum e&longs;t, &amp; <foreign lang="greek">pa/qos</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>affectio potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qualitas appellari debet: quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> eiu&longs;dem iudi&shy;<lb/>cij &longs;int alterari &amp; corrumpi, vt ni&longs;i afficiatur non etiam corrumpatur: at credimus Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ita <expan abbr="argumen-tat&utilde;">argumen&shy;<lb/>tatum</expan> fui&longs;&longs;e, vt indicaret natur&aelig; <expan abbr="proce&longs;s&utilde;">proce&longs;sum</expan> &amp; &longs;en&longs;im &longs;uppeditaret <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan> ex cau&longs;&longs;a: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ab altera&shy;<lb/>tione ad <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> profici&longs;ci erat argumentari &agrave; &longs;igno. </s>                                                                <s>Pertinet etiam idem progre&longs;&longs;us, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>iudi&shy;<lb/>cium ad quantum: quand&ograve; etiam incrementum &longs;ine generationi pr&ecedil;&longs;tari non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>de latione aliud iu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5224"></arrow.to.target><lb/>dicium faciendum e&longs;t, c&ugrave;m ip&longs;a etiam obeatur permanente &longs;ub&longs;tantia; nec &longs;it in&longs;trumentum vllius in&shy;<lb/>teritus. </s>                                                                <s>Id autem quod de ratione Ari&longs;totelica obiectum e&longs;t, facil&egrave; expediri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: nam quod dicitur, in <lb/>antecedente accipi c&ecedil;lum vacare contrariis, quod idem valet, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterari non po&longs;&longs;e, dicimus contraria <lb/>non in qualitate a&longs;&longs;umi, &longs;ed in &longs;ub&longs;tantia qu&ecedil; po&longs;te&agrave; contraria in qualitate con&longs;equuntur: &longs;ic ex cau&longs;&longs;a <lb/>deducit <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>, vti <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="c&otilde;gru&utilde;t">congruunt</expan> cum iis ip&longs;is principiis qu&ecedil; &agrave; nob. </s>                                                                <s>ante&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> sunt.</s></p> <arrow.to.target n="marg5224"></arrow.to.target><lb/>dicium faciendum e&longs;t, c&ugrave;m ip&longs;a etiam obeatur permanente &longs;ub&longs;tantia; nec &longs;it in&longs;trumentum vllius in&shy;<lb/>teritus. </s>                                                                <s>Id autem quod de ratione Ari&longs;totelica obiectum e&longs;t, facil&egrave; expediri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: nam quod dicitur, in <lb/>antecedente accipi c&ecedil;lum vacare contrariis, quod idem valet, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterari non po&longs;&longs;e, dicimus contraria <lb/>non in qualitate a&longs;&longs;umi, &longs;ed in &longs;ub&longs;tantia qu&ecedil; po&longs;te&agrave; contraria in qualitate con&longs;equuntur: &longs;ic ex cau&longs;&longs;a <lb/>deducit <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>, vti <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="c&otilde;gru&utilde;t">congruunt</expan> cum iis ip&longs;is principiis qu&ecedil; &agrave; nob. </s>                                                                <s>ante&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> sunt.</s></p>
Line 20422 
Line 20422 
 <arrow.to.target n="marg5225"></arrow.to.target><lb/>A&longs;tronomos ac Phy&longs;icos; hoc e&longs;t, aliquod <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> extiti&longs;&longs;e quo mundus non e&longs;&longs;et, po&longs;te&agrave; <expan abbr="c&otilde;ditus">conditus</expan> fui&longs;&longs;et. <lb/></s>                                                                <s>Non ob&longs;tat autem, quae Ari&longs;toteles id de Tim&ecedil;o <expan abbr="&longs;cript&utilde;">&longs;criptum</expan> reliquerit, ip&longs;um exi&longs;tima&longs;&longs;e mundum non fui&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan>, &longs;ed plan&egrave; interiturum; nam credo in hoc Auerroi dicenti <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> philo&longs;ophum extiti&longs;&longs;e qui ta&shy;<lb/>lem <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> profe&longs;&longs;us &longs;it, &amp; quantum ver&ograve; e&longs;t de auctoritate Ari&longs;totelis, Alexander in eius loci explica&shy;<lb/>tione qu&aelig; recitatur &agrave; Philopono, te&longs;tatur eiu&longs;modi <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> viro illi fui&longs;&longs;e <expan abbr="ad&longs;cript&atilde;">ad&longs;criptam</expan>, qu&ograve;d eiu&longs;dem not&aelig; <lb/>e&longs;&longs;et, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera illa quam &longs;ine dubio defendebat, mundum .&longs;. </s>                                                                <s>conditum fui&longs;&longs;e, &longs;ed perpetu&ograve; <expan abbr="m&atilde;&longs;urum">man&longs;urum</expan>; <lb/>qua&longs;i inter illas conueniret, qu&ograve;d mundus ex altera tant&ugrave;m <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> parte foret perpetuus. </s>                                                                <s>di&longs;crepant <lb/>ver&ograve; de ip&longs;ius interitu: ex iis <expan abbr=".n.">enim</expan> nonnulli putarunt, po&longs;tquam genitus e&longs;&longs;et, ip&longs;um a&longs;sidu&egrave; &longs;ine vllo de&shy;<lb/>trimento perman&longs;urum: alij contr&agrave; <expan abbr="corrupt&utilde;">corruptum</expan> iri mundum, quos item in duo &longs;tudia &longs;ci&longs;&longs;os e&longs;&longs;e compe&shy;<lb/>rio: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> opinantur <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ip&longs;um oriri, &amp; interire <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ecus &agrave;c <expan abbr="quodq.">quodque</expan> &longs;ingulare in &longs;pecie mortalium: <lb/>alij <expan abbr="quoq.">quoque</expan> a&longs;&longs;euerant interire <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan>, &longs;ed veluti <expan abbr="ph&oelig;nic&etilde;">ph&oelig;nicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> nouari <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> in infinitum. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m <lb/>igitur genitum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mundum, &longs;ed non po&longs;&longs;e <expan abbr="corr&utilde;pi">corrumpi</expan> a&longs;&longs;erebant Pythagor&ecedil;i, Tim&ecedil;us; Anaxagoras <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>in his recen&longs;eri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Tribuit id <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Platoni Philo&longs;ophus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de hac re mox. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d ver&ograve; interitu&shy;<lb/>rus &longs;it; vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> reliqua intereunt apud nos; profitebatur. </s>                                                                <s>Democritus quae renouetur, po&longs;tquam interiit. <lb/></s>                                                                <s>Empedocles, &amp; Heraclitus; ille quidem canens ip&longs;um ab amicitia confu&longs;um iri in &longs;ph&ecedil;rum, ac po&longs;t &agrave; <lb/>lite in elementa di&longs;&longs;oluendum. </s>                                                                <s>Heraclitus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ex conflagratione interituum putauit, &longs;ed iterum exor&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5225"></arrow.to.target><lb/>A&longs;tronomos ac Phy&longs;icos; hoc e&longs;t, aliquod <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> extiti&longs;&longs;e quo mundus non e&longs;&longs;et, po&longs;te&agrave; <expan abbr="c&otilde;ditus">conditus</expan> fui&longs;&longs;et. <lb/></s>                                                                <s>Non ob&longs;tat autem, quae Ari&longs;toteles id de Tim&ecedil;o <expan abbr="&longs;cript&utilde;">&longs;criptum</expan> reliquerit, ip&longs;um exi&longs;tima&longs;&longs;e mundum non fui&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan>, &longs;ed plan&egrave; interiturum; nam credo in hoc Auerroi dicenti <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> philo&longs;ophum extiti&longs;&longs;e qui ta&shy;<lb/>lem <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> profe&longs;&longs;us &longs;it, &amp; quantum ver&ograve; e&longs;t de auctoritate Ari&longs;totelis, Alexander in eius loci explica&shy;<lb/>tione qu&aelig; recitatur &agrave; Philopono, te&longs;tatur eiu&longs;modi <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> viro illi fui&longs;&longs;e <expan abbr="ad&longs;cript&atilde;">ad&longs;criptam</expan>, qu&ograve;d eiu&longs;dem not&aelig; <lb/>e&longs;&longs;et, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera illa quam &longs;ine dubio defendebat, mundum .&longs;. </s>                                                                <s>conditum fui&longs;&longs;e, &longs;ed perpetu&ograve; <expan abbr="m&atilde;&longs;urum">man&longs;urum</expan>; <lb/>qua&longs;i inter illas conueniret, qu&ograve;d mundus ex altera tant&ugrave;m <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> parte foret perpetuus. </s>                                                                <s>di&longs;crepant <lb/>ver&ograve; de ip&longs;ius interitu: ex iis <expan abbr=".n.">enim</expan> nonnulli putarunt, po&longs;tquam genitus e&longs;&longs;et, ip&longs;um a&longs;sidu&egrave; &longs;ine vllo de&shy;<lb/>trimento perman&longs;urum: alij contr&agrave; <expan abbr="corrupt&utilde;">corruptum</expan> iri mundum, quos item in duo &longs;tudia &longs;ci&longs;&longs;os e&longs;&longs;e compe&shy;<lb/>rio: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> opinantur <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ip&longs;um oriri, &amp; interire <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ecus &agrave;c <expan abbr="quodq.">quodque</expan> &longs;ingulare in &longs;pecie mortalium: <lb/>alij <expan abbr="quoq.">quoque</expan> a&longs;&longs;euerant interire <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan>, &longs;ed veluti <expan abbr="ph&oelig;nic&etilde;">ph&oelig;nicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> nouari <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> in infinitum. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m <lb/>igitur genitum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mundum, &longs;ed non po&longs;&longs;e <expan abbr="corr&utilde;pi">corrumpi</expan> a&longs;&longs;erebant Pythagor&ecedil;i, Tim&ecedil;us; Anaxagoras <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>in his recen&longs;eri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Tribuit id <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Platoni Philo&longs;ophus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de hac re mox. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d ver&ograve; interitu&shy;<lb/>rus &longs;it; vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> reliqua intereunt apud nos; profitebatur. </s>                                                                <s>Democritus quae renouetur, po&longs;tquam interiit. <lb/></s>                                                                <s>Empedocles, &amp; Heraclitus; ille quidem canens ip&longs;um ab amicitia confu&longs;um iri in &longs;ph&ecedil;rum, ac po&longs;t &agrave; <lb/>lite in elementa di&longs;&longs;oluendum. </s>                                                                <s>Heraclitus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ex conflagratione interituum putauit, &longs;ed iterum exor&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5226"></arrow.to.target><lb/>turum. </s>                                                                <s>A&longs;trologi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> te&longs;tati &longs;unt mundum aut &aelig;&longs;tate <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> magna per <expan abbr="incendi&utilde;">incendium</expan>, aut magna <expan abbr="qua-d&atilde;">qua&shy;<lb/>dam</expan> hyeme per diluuium interiturum, ac po&longs;te&agrave; renaturum: fal&longs;am ver&ograve; <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> e&longs;&longs;e illorum phy&longs;icorum <lb/><expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> qui plures po&longs;uere mundos &longs;iue &longs;imul, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ibi &longs;igillatim &longs;uccedentes accipiamus. </s>                                                                <s>Quam <lb/>ob rem reliquum e&longs;t vt vnus &longs;it, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille quidem conditus, &longs;ed perpetu&ograve; man&longs;urus, vt voluit Plato, vel <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> genitus, <expan abbr="neq.">neque</expan> mortalis, vt cen&longs;uit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Vel qu&ograve;d olim genitus ab &aelig;terna tamen voluntate, <lb/>&longs;ed ex nihilo, quod &longs;an&egrave; <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad Ari&longs;t. </s>                                                                <s>tempora nullus excogitauerat; ver&ugrave;m longo po&longs;t tempore venit <lb/>in mentem Philopono inter Gr&aelig;cos doctores, &amp; inter Arabas Algazeli, qui qu&ograve;d rem <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>, &amp; Chri&shy;<lb/>&longs;tianam elocuti pal&agrave;m &longs;int; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> iure optimo celebrandi, tam forta&longs;&longs;e digni <expan abbr="c&otilde;mi&longs;eratione">commi&longs;eratione</expan>, qu&ograve;d ex initiis, <lb/><expan abbr="fundamenti&longs;&qacute;">fundamenti&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>philo&longs;ophi&aelig; naturalis qu&aelig; &longs;en&longs;u innititur, mundum ex nihilo <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e profe&longs;si &longs;unt: <lb/>quamobrem ne&longs;cio mehercule vtrum'ne &longs;ucce&longs;&longs;erit illis propugnare <expan abbr="pietat&etilde;">pietatem</expan> qu&aelig; cert&egrave; non eget huiu&shy;<lb/>&longs;cemodi machinis, an potius corrumpere <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem; tamet&longs;i Algazel, &amp; Auerro&euml;s acta ege&shy;<lb/>runt, vt &longs;upra dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>A Philopono te&longs;tis Plato citabatur. </s>                                                                <s>Ex quo factum e&longs;t, vt de germana Plato&shy;<lb/>nis <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> magn&aelig; lites extiterint inter Gr&ecedil;cos auctoreis. </s>                                                                <s><expan abbr="Cum&qacute;">Cumque</expan>. </s>                                                                <s>pars maxima rationum quas Ari&longs;toteles <lb/>in <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> intendit de mundi perpetuitate <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;s">di&longs;&longs;erens</expan>, aduer&longs;us eam <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> valeant; oper&ecedil;precium me <lb/>facturum confido, &longs;i de illius propria &longs;ententia cum primis inquiratur; eiu&longs;modi'ne fuerit, qualem ip&longs;i <lb/>tribuit Ari&longs;toteles, &amp; experiri, vtrum'ne Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&agrave; calumnia liberare po&longs;simus qua malorum morum in&shy; <arrow.to.target n="marg5226"></arrow.to.target><lb/>turum. </s>                                                                <s>A&longs;trologi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> te&longs;tati &longs;unt mundum aut &aelig;&longs;tate <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> magna per <expan abbr="incendi&utilde;">incendium</expan>, aut magna <expan abbr="qua-d&atilde;">qua&shy;<lb/>dam</expan> hyeme per diluuium interiturum, ac po&longs;te&agrave; renaturum: fal&longs;am ver&ograve; <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> e&longs;&longs;e illorum phy&longs;icorum <lb/><expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> qui plures po&longs;uere mundos &longs;iue &longs;imul, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ibi &longs;igillatim &longs;uccedentes accipiamus. </s>                                                                <s>Quam <lb/>ob rem reliquum e&longs;t vt vnus &longs;it, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille quidem conditus, &longs;ed perpetu&ograve; man&longs;urus, vt voluit Plato, vel <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> genitus, <expan abbr="neq.">neque</expan> mortalis, vt cen&longs;uit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Vel qu&ograve;d olim genitus ab &aelig;terna tamen voluntate, <lb/>&longs;ed ex nihilo, quod &longs;an&egrave; <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad Ari&longs;t. </s>                                                                <s>tempora nullus excogitauerat; ver&ugrave;m longo po&longs;t tempore venit <lb/>in mentem Philopono inter Gr&aelig;cos doctores, &amp; inter Arabas Algazeli, qui qu&ograve;d rem <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>, &amp; Chri&shy;<lb/>&longs;tianam elocuti pal&agrave;m &longs;int; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> iure optimo celebrandi, tam forta&longs;&longs;e digni <expan abbr="c&otilde;mi&longs;eratione">commi&longs;eratione</expan>, qu&ograve;d ex initiis, <lb/><expan abbr="fundamenti&longs;&qacute;">fundamenti&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>philo&longs;ophi&aelig; naturalis qu&aelig; &longs;en&longs;u innititur, mundum ex nihilo <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e profe&longs;si &longs;unt: <lb/>quamobrem ne&longs;cio mehercule vtrum'ne &longs;ucce&longs;&longs;erit illis propugnare <expan abbr="pietat&etilde;">pietatem</expan> qu&aelig; cert&egrave; non eget huiu&shy;<lb/>&longs;cemodi machinis, an potius corrumpere <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem; tamet&longs;i Algazel, &amp; Auerro&euml;s acta ege&shy;<lb/>runt, vt &longs;upra dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>A Philopono te&longs;tis Plato citabatur. </s>                                                                <s>Ex quo factum e&longs;t, vt de germana Plato&shy;<lb/>nis <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> magn&aelig; lites extiterint inter Gr&ecedil;cos auctoreis. </s>                                                                <s><expan abbr="Cum&qacute;">Cumque</expan>. </s>                                                                <s>pars maxima rationum quas Ari&longs;toteles <lb/>in <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> intendit de mundi perpetuitate <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;s">di&longs;&longs;erens</expan>, aduer&longs;us eam <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> valeant; oper&ecedil;precium me <lb/>facturum confido, &longs;i de illius propria &longs;ententia cum primis inquiratur; eiu&longs;modi'ne fuerit, qualem ip&longs;i <lb/>tribuit Ari&longs;toteles, &amp; experiri, vtrum'ne Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&agrave; calumnia liberare po&longs;simus qua malorum morum in&shy;
 <pb pagenum="912"/>&longs;imulatus fuit, qu&ograve;d fals&ograve; in <expan abbr="pr&aelig;ceptor&etilde;">pr&aelig;ceptorem</expan> &longs;uum inuectus e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Vnde dicebat aliquando pro <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> Pro&shy;<lb/> <pb pagenum="912"/>&longs;imulatus fuit, qu&ograve;d fals&ograve; in <expan abbr="pr&aelig;ceptor&etilde;">pr&aelig;ceptorem</expan> &longs;uum inuectus e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Vnde dicebat aliquando pro <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> Pro&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5227"></arrow.to.target><lb/>clus &amp; Simplicius aliud nimir&ugrave;m &longs;onare verba Platonis, &agrave;c fuerit eius philo&longs;ophi &longs;en&longs;us; <expan abbr="atq.">atque</expan> id quod <lb/><expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> ip&longs;e appellaret, ver&egrave; pendens e&longs;&longs;et &agrave; cau&longs;&longs;a, quod &longs;an&egrave; perpetu&ograve; non repugnat, quia tamen po&longs;&shy;<lb/>&longs;et qui&longs;piam corticem verborum in&longs;piciens facillim&egrave; labi; Ari&longs;t. </s>                                                                <s>propria verborum vim exagita&longs;&longs;e, <lb/>&longs;ymbolum ver&ograve; non attigi&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et alij complures &longs;tudio&longs;i Platonis c&ugrave;m inficiari non po&longs;&longs;ent, quin ver&shy;<lb/>ba Tim&ecedil;i pr&aelig;&longs;eferrent illam <expan abbr="&longs;&ntilde;iam">&longs;nniam</expan> quam &longs;uis argumentis vexauit Ari&longs;toteles, vt <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> repugnantiam <lb/>&egrave; Platonis placitis propul&longs;arent (nil <expan abbr=".n.">enim</expan> turpius incerta doctrina) ad libitum Tim&ecedil;i locum interpretari <lb/>&longs;unt: hoc igitur in primis &longs;tabilire non erit inutile; multi <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> pulueris, &amp; accurationis apud <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ententia <expan abbr="commun&etilde;">communem</expan> hominum &longs;en&longs;um irrep&longs;erat, c&ugrave;m legibus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> magis congruebat; quippe quae <lb/>infinitum vix capiat mens; quamobrem facil&egrave; in <expan abbr="vnoquoq.">vnoquoque</expan> &longs;u&ecedil; productionis initia ponit. </s>                                                                <s>Illa pr&ecedil;tere&agrave; <lb/>qu&aelig; de Deo concepit, augent &longs;u&longs;picionem: nil <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;&aelig; pr&aelig;&longs;tantiam, &amp; quod Gr&aelig;ci <foreign lang="greek">to\ xu/rion</foreign> vocant, <lb/>apud nos &longs;ignificat magis, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> aliquid efficere po&longs;&longs;e, &amp; vt illi dicunt, <foreign lang="greek">dhmiourgEI=n</foreign>: nam de &longs;e <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> conie&shy;<lb/>cturam facit; <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. </s>                                                                <s>mult&ugrave;m &longs;ibi tribui cernat; &longs;iquando rei cuiu&longs;piam auctor habeatur; nullum <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> <lb/>pr&aelig;&longs;tantiorem efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> e&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>Sed aliam long&egrave; augu&longs;tiorem efficiendi rationem Peripate&shy;<lb/>tici &longs;e inueni&longs;&longs;e putant: ob id igitur magno apparatu opus fuit ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> in animis hominum <expan abbr="infig&etilde;dam">infigendam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; &agrave; nobis dictum e&longs;t mundi exordium variis modis &agrave; philo&longs;ophis fui&longs;&longs;e con&longs;titutum propter <lb/>eorum <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan>; nequid in eius theorematis explicatione de&longs;ideraretur, illorum opiniones breuiter <lb/> <arrow.to.target n="marg5227"></arrow.to.target><lb/>clus &amp; Simplicius aliud nimir&ugrave;m &longs;onare verba Platonis, &agrave;c fuerit eius philo&longs;ophi &longs;en&longs;us; <expan abbr="atq.">atque</expan> id quod <lb/><expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> ip&longs;e appellaret, ver&egrave; pendens e&longs;&longs;et &agrave; cau&longs;&longs;a, quod &longs;an&egrave; perpetu&ograve; non repugnat, quia tamen po&longs;&shy;<lb/>&longs;et qui&longs;piam corticem verborum in&longs;piciens facillim&egrave; labi; Ari&longs;t. </s>                                                                <s>propria verborum vim exagita&longs;&longs;e, <lb/>&longs;ymbolum ver&ograve; non attigi&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et alij complures &longs;tudio&longs;i Platonis c&ugrave;m inficiari non po&longs;&longs;ent, quin ver&shy;<lb/>ba Tim&ecedil;i pr&aelig;&longs;eferrent illam <expan abbr="&longs;&ntilde;iam">&longs;ententiam</expan> quam &longs;uis argumentis vexauit Ari&longs;toteles, vt <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> repugnantiam <lb/>&egrave; Platonis placitis propul&longs;arent (nil <expan abbr=".n.">enim</expan> turpius incerta doctrina) ad libitum Tim&ecedil;i locum interpretari <lb/>&longs;unt: hoc igitur in primis &longs;tabilire non erit inutile; multi <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> pulueris, &amp; accurationis apud <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ententia <expan abbr="commun&etilde;">communem</expan> hominum &longs;en&longs;um irrep&longs;erat, c&ugrave;m legibus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> magis congruebat; quippe quae <lb/>infinitum vix capiat mens; quamobrem facil&egrave; in <expan abbr="vnoquoq.">vnoquoque</expan> &longs;u&ecedil; productionis initia ponit. </s>                                                                <s>Illa pr&ecedil;tere&agrave; <lb/>qu&aelig; de Deo concepit, augent &longs;u&longs;picionem: nil <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;&aelig; pr&aelig;&longs;tantiam, &amp; quod Gr&aelig;ci <foreign lang="greek">to\ xu/rion</foreign> vocant, <lb/>apud nos &longs;ignificat magis, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> aliquid efficere po&longs;&longs;e, &amp; vt illi dicunt, <foreign lang="greek">dhmiourgei=n</foreign>: nam de &longs;e <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> conie&shy;<lb/>cturam facit; <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. </s>                                                                <s>mult&ugrave;m &longs;ibi tribui cernat; &longs;iquando rei cuiu&longs;piam auctor habeatur; nullum <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> <lb/>pr&aelig;&longs;tantiorem efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> e&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>Sed aliam long&egrave; augu&longs;tiorem efficiendi rationem Peripate&shy;<lb/>tici &longs;e inueni&longs;&longs;e putant: ob id igitur magno apparatu opus fuit ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> in animis hominum <expan abbr="infig&etilde;dam">infigendam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; &agrave; nobis dictum e&longs;t mundi exordium variis modis &agrave; philo&longs;ophis fui&longs;&longs;e con&longs;titutum propter <lb/>eorum <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan>; nequid in eius theorematis explicatione de&longs;ideraretur, illorum opiniones breuiter <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5228"></arrow.to.target><lb/>attingit, <expan abbr="atq.">atque</expan> confutat. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d earum confutatio facilis; nec quicquam proponitur ab illis quod <lb/>paull&ograve; maiore opera confici non po&longs;sit, ad Platonem ip&longs;um <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> cominus accedamus. </s>                                                                <s>Nam qu&ograve;d ver&egrave;, <lb/><expan abbr="proprie&qacute;">proprieque</expan>. </s>                                                                <s>genitum <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> ip&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerit arbitratus, hi quidem per&longs;uadere <expan abbr="conan&ttilde;">conantur</expan> multis argumentis. <lb/></s>                                                                <s>Prim&ugrave;m ex ordine quem inter mundi parteis <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> Plato qui c&oelig;lum inter beatas menteis, &amp; <expan abbr="elem&etilde;-ta">elemen&shy;<lb/>ta</expan> <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> collocarit; qua&longs;i &longs;it <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> extremo con&longs;imile, perpetuitatis &longs;an&egrave; beneficio mentibus beati&longs;&shy;<lb/>&longs;imis, per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> ver&ograve; elementis. </s>                                                                <s>Tum quia &longs;i c&oelig;lum <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> fui&longs;&longs;et, c&ugrave;m ante&agrave; pote&longs;tate extiti&longs;&longs;et; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;a igitur aliquid faceret quod ante&agrave; non faciebat: quamobrem inuida &amp; mutabilis e&longs;&longs;et, c&ugrave;m tamen <lb/>via motus indicetur opus e&longs;&longs;e <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> prima cau&longs;&longs;a qu&aelig; pror&longs;us immutabilis &longs;it cum per &longs;e, tum etiam <lb/>per accidens. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d Plato ab aliqua tant&ugrave;m mutatione <expan abbr="c&oelig;l&utilde;">c&oelig;lum</expan> excepit: corpus <expan abbr=".n.">enim</expan> &agrave; qu&aacute;nam igitur? <lb/></s>                                                                <s>ab interitu nimir&ugrave;m, &amp; iis qu&aelig; &longs;unt veluti vi&aelig; qu&aelig;dam ad interitum. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; te&longs;tatur Plato tempus <lb/>cum c&oelig;lo productum; at quo pacto tempus cum c&oelig;lo generatum, ni&longs;i c&oelig;lum &longs;tatuatur perpetuum? <lb/></s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> potuit <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> fieri tempus; quinimmo &longs;i vera &longs;unt ea qu&aelig; &longs;unt ante&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan>, &amp; id quod <lb/>in tempore e&longs;t, &agrave; tempore continetur, &amp; &longs;uperatur; &longs;i c&oelig;lum in tempore factum e&longs;t, tempus c&oelig;lo pr&aelig;&shy;<lb/>cedere oportui&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Tum pr&aelig;tere&agrave; clamat Plato c&oelig;lum, <expan abbr="elementorum&qacute;">elementorumque</expan>. </s>                                                                <s>vniuer&longs;itates propter <expan abbr="di&longs;tan-ti&atilde;">di&longs;tan&shy;<lb/>tiam</expan> corpoream e&longs;&longs;e non <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> perpetua; ver&ugrave;m &agrave; Dei bonitate perpetuitatem fui&longs;&longs;e adepta, &longs;ed c&ugrave;m Dei <lb/> <arrow.to.target n="marg5228"></arrow.to.target><lb/>attingit, <expan abbr="atq.">atque</expan> confutat. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d earum confutatio facilis; nec quicquam proponitur ab illis quod <lb/>paull&ograve; maiore opera confici non po&longs;sit, ad Platonem ip&longs;um <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> cominus accedamus. </s>                                                                <s>Nam qu&ograve;d ver&egrave;, <lb/><expan abbr="proprie&qacute;">proprieque</expan>. </s>                                                                <s>genitum <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> ip&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerit arbitratus, hi quidem per&longs;uadere <expan abbr="conan&ttilde;">conantur</expan> multis argumentis. <lb/></s>                                                                <s>Prim&ugrave;m ex ordine quem inter mundi parteis <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> Plato qui c&oelig;lum inter beatas menteis, &amp; <expan abbr="elem&etilde;-ta">elemen&shy;<lb/>ta</expan> <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> collocarit; qua&longs;i &longs;it <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> extremo con&longs;imile, perpetuitatis &longs;an&egrave; beneficio mentibus beati&longs;&shy;<lb/>&longs;imis, per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> ver&ograve; elementis. </s>                                                                <s>Tum quia &longs;i c&oelig;lum <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> fui&longs;&longs;et, c&ugrave;m ante&agrave; pote&longs;tate extiti&longs;&longs;et; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;a igitur aliquid faceret quod ante&agrave; non faciebat: quamobrem inuida &amp; mutabilis e&longs;&longs;et, c&ugrave;m tamen <lb/>via motus indicetur opus e&longs;&longs;e <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> prima cau&longs;&longs;a qu&aelig; pror&longs;us immutabilis &longs;it cum per &longs;e, tum etiam <lb/>per accidens. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d Plato ab aliqua tant&ugrave;m mutatione <expan abbr="c&oelig;l&utilde;">c&oelig;lum</expan> excepit: corpus <expan abbr=".n.">enim</expan> &agrave; qu&aacute;nam igitur? <lb/></s>                                                                <s>ab interitu nimir&ugrave;m, &amp; iis qu&aelig; &longs;unt veluti vi&aelig; qu&aelig;dam ad interitum. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; te&longs;tatur Plato tempus <lb/>cum c&oelig;lo productum; at quo pacto tempus cum c&oelig;lo generatum, ni&longs;i c&oelig;lum &longs;tatuatur perpetuum? <lb/></s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> potuit <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> fieri tempus; quinimmo &longs;i vera &longs;unt ea qu&aelig; &longs;unt ante&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan>, &amp; id quod <lb/>in tempore e&longs;t, &agrave; tempore continetur, &amp; &longs;uperatur; &longs;i c&oelig;lum in tempore factum e&longs;t, tempus c&oelig;lo pr&aelig;&shy;<lb/>cedere oportui&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Tum pr&aelig;tere&agrave; clamat Plato c&oelig;lum, <expan abbr="elementorum&qacute;">elementorumque</expan>. </s>                                                                <s>vniuer&longs;itates propter <expan abbr="di&longs;tan-ti&atilde;">di&longs;tan&shy;<lb/>tiam</expan> corpoream e&longs;&longs;e non <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> perpetua; ver&ugrave;m &agrave; Dei bonitate perpetuitatem fui&longs;&longs;e adepta, &longs;ed c&ugrave;m Dei <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5229"></arrow.to.target><lb/>bonitas &longs;it inuariabilis; etiam veri&longs;imile e&longs;t per illam mundum perpetu&ograve; extiti&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; &amp; <lb/>ad Ari&longs;t. </s>                                                                <s>multa Proclus afferebat qu&ecedil; ex ip&longs;iu&longs;met Platonis verbis erui po&longs;&longs;ent; libuit etiam h&ecedil;c in me&shy;<lb/>dio ponere, vt experiamur &longs;iquid nobis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ad h&aelig;c pro Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;uccurrat, in eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pietati gratificari &longs;pe&shy;<lb/>rantes, &longs;i <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan>, quoquo modo con&longs;entientem iudicemus. </s>                                                                <s>Qu&aelig;ritur, inquit ip&longs;e, Vtr&ugrave;m perpetuum <lb/>vniuer&longs;um e&longs;t, an <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> ortus eius <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> extiterit, re&longs;pondetur ip&longs;um genitum fui&longs;&longs;e, quae &longs;imulachrum <lb/>&longs;it primi opificis; <expan abbr="neq.">neque</expan> vllum aliud eius principium a&longs;signatur pr&aelig;ter <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, &amp; id &agrave; quo &amp; genitum e&longs;t, <lb/>&amp; generatur a&longs;sidu&egrave;: atqui id quod in tempore fit, <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> principiorum genus requirit. </s>                                                                <s>non igitur &agrave; <expan abbr="quo-d&atilde;">quo&shy;<lb/>dam</expan> temporis principatu conditum e&longs;t. </s>                                                                <s>Quoniam autem mundo ordinis expers, &amp; errans antece&longs;si&longs;&longs;e <lb/>po&longs;uit Plato; quamobrem &longs;u&longs;picari <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> po&longs;&longs;et ante <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> aliquid extiti&longs;&longs;e: &longs;ic di&longs;putat Proclus: <lb/>nam Plato genitum interpretatur tactile, &amp; vi&longs;ile; tum interrogat aduer&longs;arium. </s>                                                                <s>Vtrum'ne <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> &longs;en&longs;ile <lb/>&agrave; <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> ortum duxerit, nec'ne. </s>                                                                <s>Si omne dixerit; ergo &amp; id quod errans e&longs;t, &amp; ordine vacans: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>&amp; illud cerni po&longs;&longs;e dicit. </s>                                                                <s>Si neget, <expan abbr="neq.">neque</expan> mundus igitur, inquam ego, nece&longs;&longs;ari&ograve; genitus e&longs;t. </s>                                                                <s>Dicet ip&longs;e <lb/>forta&longs;&longs;e id quod nunc videtur, genitum &agrave; Platone a&longs;&longs;eueratum, nunc ver&ograve; ordine carens, &amp; errans non <lb/>cadere in a&longs;pectum. </s>                                                                <s>Probe &longs;an&egrave;: &longs;ed quo pacto id congruit cum verbis Platonis; quand&ograve; &longs;impliciter <lb/>&amp; &longs;ine vlla temporis conditione pronunciat id e&longs;&longs;e genitum quod &longs;en&longs;ui &longs;ubiicitur? </s>                                                                <s>Rur&longs;us ante c&ecedil;li <lb/> <arrow.to.target n="marg5229"></arrow.to.target><lb/>bonitas &longs;it inuariabilis; etiam veri&longs;imile e&longs;t per illam mundum perpetu&ograve; extiti&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; &amp; <lb/>ad Ari&longs;t. </s>                                                                <s>multa Proclus afferebat qu&ecedil; ex ip&longs;iu&longs;met Platonis verbis erui po&longs;&longs;ent; libuit etiam h&ecedil;c in me&shy;<lb/>dio ponere, vt experiamur &longs;iquid nobis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ad h&aelig;c pro Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;uccurrat, in eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pietati gratificari &longs;pe&shy;<lb/>rantes, &longs;i <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan>, quoquo modo con&longs;entientem iudicemus. </s>                                                                <s>Qu&aelig;ritur, inquit ip&longs;e, Vtr&ugrave;m perpetuum <lb/>vniuer&longs;um e&longs;t, an <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> ortus eius <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> extiterit, re&longs;pondetur ip&longs;um genitum fui&longs;&longs;e, quae &longs;imulachrum <lb/>&longs;it primi opificis; <expan abbr="neq.">neque</expan> vllum aliud eius principium a&longs;signatur pr&aelig;ter <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, &amp; id &agrave; quo &amp; genitum e&longs;t, <lb/>&amp; generatur a&longs;sidu&egrave;: atqui id quod in tempore fit, <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> principiorum genus requirit. </s>                                                                <s>non igitur &agrave; <expan abbr="quo-d&atilde;">quo&shy;<lb/>dam</expan> temporis principatu conditum e&longs;t. </s>                                                                <s>Quoniam autem mundo ordinis expers, &amp; errans antece&longs;si&longs;&longs;e <lb/>po&longs;uit Plato; quamobrem &longs;u&longs;picari <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> po&longs;&longs;et ante <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> aliquid extiti&longs;&longs;e: &longs;ic di&longs;putat Proclus: <lb/>nam Plato genitum interpretatur tactile, &amp; vi&longs;ile; tum interrogat aduer&longs;arium. </s>                                                                <s>Vtrum'ne <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> &longs;en&longs;ile <lb/>&agrave; <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> ortum duxerit, nec'ne. </s>                                                                <s>Si omne dixerit; ergo &amp; id quod errans e&longs;t, &amp; ordine vacans: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>&amp; illud cerni po&longs;&longs;e dicit. </s>                                                                <s>Si neget, <expan abbr="neq.">neque</expan> mundus igitur, inquam ego, nece&longs;&longs;ari&ograve; genitus e&longs;t. </s>                                                                <s>Dicet ip&longs;e <lb/>forta&longs;&longs;e id quod nunc videtur, genitum &agrave; Platone a&longs;&longs;eueratum, nunc ver&ograve; ordine carens, &amp; errans non <lb/>cadere in a&longs;pectum. </s>                                                                <s>Probe &longs;an&egrave;: &longs;ed quo pacto id congruit cum verbis Platonis; quand&ograve; &longs;impliciter <lb/>&amp; &longs;ine vlla temporis conditione pronunciat id e&longs;&longs;e genitum quod &longs;en&longs;ui &longs;ubiicitur? </s>                                                                <s>Rur&longs;us ante c&ecedil;li <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5230"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan>, &amp; reliqua, tria h&aelig;c &longs;ola docet e&longs;&longs;e id quod e&longs;t, locum, &amp; <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> qu&aelig; in idearum ve&longs;tigiis <lb/>&longs;ub&longs;i&longs;tit. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;i prius tempus antece&longs;si&longs;&longs;e &longs;ignificat; illud etiam vagans, &amp; ordinis expers genitum &longs;it <lb/>oportet. </s>                                                                <s>Tum &longs;i mundus, &amp; errans illud, <expan abbr="atq.">atque</expan> inordinatum genita &longs;unt; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> autem generatio fit inter <lb/>contraria, &amp; ex mundo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> inordinatum &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t: at &longs;i bonus fuerit conditor, <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> aut non rect&egrave; <lb/>ip&longs;um con&longs;truxit, aut &longs;i rect&egrave; con&longs;truxit, cur di&longs;&longs;oluit? </s>                                                                <s>&longs;i minus bonus; cur bonum quod e&longs;t mundus, <lb/>potuit ip&longs;e moliri? </s>                                                                <s>Rur&longs;us illo in&longs;i&longs;tunt, qu&ograve;d tempus cum c&ecedil;lo factum e&longs;&longs;e dicitur. </s>                                                                <s>Si igitur tempus <lb/>&aelig;ternum; ergo &amp; c&ecedil;lum, &longs;i c&ecedil;lum in tempore conditum e&longs;t, &amp; <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> igitur; quo nil ab&longs;urdius excogi&shy;<lb/>tari pote&longs;t. </s>                                                                <s>Et ad hoc illi dicunt, tempus e&longs;&longs;e duplex, vel ordinatum &amp; &aelig;quabile, vel inordinatum, &amp; <lb/>in&ecedil;quabile, quemadmodum motus. </s>                                                                <s>vbi igitur de c&oelig;lo dicatur cum tempore fui&longs;&longs;e productum, <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/>ordinatum accipitur, &amp; quod procedit ad numerum, cui alterum illud pr&aelig;ce&longs;si&longs;&longs;e non inconuenit. </s>                                                                <s>hoc <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;i ad&longs;it, <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> e&longs;&longs;e nihil vetat, &longs;ed videant &longs;it'ne &aelig;quabile, &amp; in&ecedil;quabile propria <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> affectio, <lb/>veluti motus, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> hunc in&aelig;quabilem e&longs;&longs;e contingit; <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vnum <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> e&longs;t, &amp; &aelig;quabile perpetu&ograve;. <lb/></s>                                                                <s>Si vnum igitur tempus, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>perpetuum: ergo &amp; c&oelig;lum. </s>                                                                <s>Multa etiam alia &longs;igna concurrunt qui&shy;<lb/>bus eius philo&longs;ophi mens per&longs;picua reddatur: nanque <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> vniuer&longs;i, vt prim&ugrave;m genita e&longs;t, corpori <lb/>Deus in&longs;euit, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> vitam ip&longs;i a&longs;signauit qu&aelig; corporeo pr&aelig;iret, &longs;ed ip&longs;am &egrave; ve&longs;tigio cum corpore co&shy;<lb/>pulauit, atqui anima apud ip&longs;um extitit &longs;emper, ergo &amp; corpus. </s>                                                                <s>In&longs;uper idem Plato <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> <expan abbr="ingenit&atilde;">ingenitam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg5230"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan>, &amp; reliqua, tria h&aelig;c &longs;ola docet e&longs;&longs;e id quod e&longs;t, locum, &amp; <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> qu&aelig; in idearum ve&longs;tigiis <lb/>&longs;ub&longs;i&longs;tit. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;i prius tempus antece&longs;si&longs;&longs;e &longs;ignificat; illud etiam vagans, &amp; ordinis expers genitum &longs;it <lb/>oportet. </s>                                                                <s>Tum &longs;i mundus, &amp; errans illud, <expan abbr="atq.">atque</expan> inordinatum genita &longs;unt; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> autem generatio fit inter <lb/>contraria, &amp; ex mundo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> inordinatum &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t: at &longs;i bonus fuerit conditor, <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> aut non rect&egrave; <lb/>ip&longs;um con&longs;truxit, aut &longs;i rect&egrave; con&longs;truxit, cur di&longs;&longs;oluit? </s>                                                                <s>&longs;i minus bonus; cur bonum quod e&longs;t mundus, <lb/>potuit ip&longs;e moliri? </s>                                                                <s>Rur&longs;us illo in&longs;i&longs;tunt, qu&ograve;d tempus cum c&ecedil;lo factum e&longs;&longs;e dicitur. </s>                                                                <s>Si igitur tempus <lb/>&aelig;ternum; ergo &amp; c&ecedil;lum, &longs;i c&ecedil;lum in tempore conditum e&longs;t, &amp; <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> igitur; quo nil ab&longs;urdius excogi&shy;<lb/>tari pote&longs;t. </s>                                                                <s>Et ad hoc illi dicunt, tempus e&longs;&longs;e duplex, vel ordinatum &amp; &aelig;quabile, vel inordinatum, &amp; <lb/>in&ecedil;quabile, quemadmodum motus. </s>                                                                <s>vbi igitur de c&oelig;lo dicatur cum tempore fui&longs;&longs;e productum, <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/>ordinatum accipitur, &amp; quod procedit ad numerum, cui alterum illud pr&aelig;ce&longs;si&longs;&longs;e non inconuenit. </s>                                                                <s>hoc <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;i ad&longs;it, <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> e&longs;&longs;e nihil vetat, &longs;ed videant &longs;it'ne &aelig;quabile, &amp; in&ecedil;quabile propria <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> affectio, <lb/>veluti motus, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> hunc in&aelig;quabilem e&longs;&longs;e contingit; <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vnum <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> e&longs;t, &amp; &aelig;quabile perpetu&ograve;. <lb/></s>                                                                <s>Si vnum igitur tempus, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>perpetuum: ergo &amp; c&oelig;lum. </s>                                                                <s>Multa etiam alia &longs;igna concurrunt qui&shy;<lb/>bus eius philo&longs;ophi mens per&longs;picua reddatur: nanque <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> vniuer&longs;i, vt prim&ugrave;m genita e&longs;t, corpori <lb/>Deus in&longs;euit, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> vitam ip&longs;i a&longs;signauit qu&aelig; corporeo pr&aelig;iret, &longs;ed ip&longs;am &egrave; ve&longs;tigio cum corpore co&shy;<lb/>pulauit, atqui anima apud ip&longs;um extitit &longs;emper, ergo &amp; corpus. </s>                                                                <s>In&longs;uper idem Plato <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> <expan abbr="ingenit&atilde;">ingenitam</expan> <lb/>
Line 20460 
Line 20460 
 <s>EXAGITAT ergo Philoponus cum <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan>, tum &longs;eor&longs;um <expan abbr="vtra&longs;q.">vtra&longs;que</expan> interpretationes. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quae h&aelig;c qu&ecedil;&longs;tio propo&longs;ita fuerit ab antiquis philo&longs;ophis quorum ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt Plato &amp; <lb/>Ari&longs;toteles, ac varij de mundi origine varia pronunciarunt: quidam ip&longs;ius ortum iterantes in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <lb/>alij <expan abbr="vnic&atilde;">vnicam</expan> tant&ugrave;m <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> ponentes, &amp; erat h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio perdifficilis: quare etiam illi, qui de mun&shy;<lb/>do &longs;cribere aggrederetur, quemadmodum Plato Tim&ecedil;o, &amp; Ari&longs;toteles in libris de C&ecedil;lo, qu&aelig;&longs;tionem <lb/>hanc tractare conueniebat. </s>                                                                <s>In methodo <expan abbr=".n.">enim</expan> ea qu&aelig; ab aliis aut &longs;apienter, aut non &longs;ine ratione dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, <lb/>aut &agrave; viris celeberrimis approbata, perquiri debent. </s>                                                                <s>Sic igitur Plato qu&ecedil;&longs;tionem attigit de mundi pro&shy;<lb/>ductione pal&agrave;m qu&aelig;rens, an genitus fuerit. </s>                                                                <s>Sigillatim ver&ograve; contra eos qui genitum accipiunt pro com&shy;<lb/>po&longs;ito: c&ugrave;m qu&aelig;rit ab initio dialogi Plato, &longs;it'ne genitus mundus; &longs;i id &longs;ibi velit problema, &longs;it'ne mun&shy;<lb/>dus &egrave; materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>conflatus, res cert&egrave; minim&egrave; dubia, &amp; qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> euidens e&longs;&longs;et, ac &longs;ine controuer&shy;<lb/>&longs;ia recepta, reuocata fui&longs;&longs;et in <expan abbr="dubi&utilde;">dubium</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ineptum problema fui&longs;&longs;et. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> e&longs;&longs;et &longs;an&egrave;, qu&ograve;d tanto appa&shy;<lb/>ratu <expan abbr="qu&aelig;&longs;tion&etilde;">qu&aelig;&longs;tionem</expan> ordiretur, <expan abbr="dii&qacute;">diique</expan>. </s>                                                                <s>ad exitum ip&longs;ius velut in Trag&oelig;diis, inuocarentur. </s>                                                                <s>res autem dubia, <lb/>&amp; cuius nodus vindice dignus e&longs;&longs;et, omi&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; demon&longs;trationes congruant cum problemate <lb/>opus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;i proponeretur ad <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan>, Vtr&ugrave;m c&ecedil;lum, &longs;iue mundus &longs;implex &longs;it, an &egrave; materia, <lb/>&amp; forma <expan abbr="c&otilde;ponatur">componatur</expan>; idem profect&ograve; po&longs;te&agrave; concludendum fuit, &amp; <expan abbr="&longs;ciend&utilde;">&longs;ciendum</expan> &longs;implex'ne an compo&longs;itus <lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>de qua re ne verbum quidem &agrave; Platone factum in eo volumine comperimus. </s>                                                                <s>Mult&ograve; minus qu&ecedil;re&shy;<lb/>re conuenit an mundus genitus &longs;it, hoc &longs;ignificato, Vtr&ugrave;m pendeat mundus ab opifice primo, nec'ne:  <s>EXAGITAT ergo Philoponus cum <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan>, tum &longs;eor&longs;um <expan abbr="vtra&longs;q.">vtra&longs;que</expan> interpretationes. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quae h&aelig;c qu&ecedil;&longs;tio propo&longs;ita fuerit ab antiquis philo&longs;ophis quorum ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt Plato &amp; <lb/>Ari&longs;toteles, ac varij de mundi origine varia pronunciarunt: quidam ip&longs;ius ortum iterantes in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <lb/>alij <expan abbr="vnic&atilde;">vnicam</expan> tant&ugrave;m <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> ponentes, &amp; erat h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio perdifficilis: quare etiam illi, qui de mun&shy;<lb/>do &longs;cribere aggrederetur, quemadmodum Plato Tim&ecedil;o, &amp; Ari&longs;toteles in libris de C&ecedil;lo, qu&aelig;&longs;tionem <lb/>hanc tractare conueniebat. </s>                                                                <s>In methodo <expan abbr=".n.">enim</expan> ea qu&aelig; ab aliis aut &longs;apienter, aut non &longs;ine ratione dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, <lb/>aut &agrave; viris celeberrimis approbata, perquiri debent. </s>                                                                <s>Sic igitur Plato qu&ecedil;&longs;tionem attigit de mundi pro&shy;<lb/>ductione pal&agrave;m qu&aelig;rens, an genitus fuerit. </s>                                                                <s>Sigillatim ver&ograve; contra eos qui genitum accipiunt pro com&shy;<lb/>po&longs;ito: c&ugrave;m qu&aelig;rit ab initio dialogi Plato, &longs;it'ne genitus mundus; &longs;i id &longs;ibi velit problema, &longs;it'ne mun&shy;<lb/>dus &egrave; materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>conflatus, res cert&egrave; minim&egrave; dubia, &amp; qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> euidens e&longs;&longs;et, ac &longs;ine controuer&shy;<lb/>&longs;ia recepta, reuocata fui&longs;&longs;et in <expan abbr="dubi&utilde;">dubium</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ineptum problema fui&longs;&longs;et. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> e&longs;&longs;et &longs;an&egrave;, qu&ograve;d tanto appa&shy;<lb/>ratu <expan abbr="qu&aelig;&longs;tion&etilde;">qu&aelig;&longs;tionem</expan> ordiretur, <expan abbr="dii&qacute;">diique</expan>. </s>                                                                <s>ad exitum ip&longs;ius velut in Trag&oelig;diis, inuocarentur. </s>                                                                <s>res autem dubia, <lb/>&amp; cuius nodus vindice dignus e&longs;&longs;et, omi&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; demon&longs;trationes congruant cum problemate <lb/>opus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;i proponeretur ad <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan>, Vtr&ugrave;m c&ecedil;lum, &longs;iue mundus &longs;implex &longs;it, an &egrave; materia, <lb/>&amp; forma <expan abbr="c&otilde;ponatur">componatur</expan>; idem profect&ograve; po&longs;te&agrave; concludendum fuit, &amp; <expan abbr="&longs;ciend&utilde;">&longs;ciendum</expan> &longs;implex'ne an compo&longs;itus <lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>de qua re ne verbum quidem &agrave; Platone factum in eo volumine comperimus. </s>                                                                <s>Mult&ograve; minus qu&ecedil;re&shy;<lb/>re conuenit an mundus genitus &longs;it, hoc &longs;ignificato, Vtr&ugrave;m pendeat mundus ab opifice primo, nec'ne:
 <pb pagenum="914"/>id <expan abbr=".n.">enim</expan> turpe admodum <expan abbr="vanum&qacute;">vanumque</expan>. </s>                                                                <s>foret, quia nil euertit magis ingenium problematis; omnes <expan abbr=".n.">enim</expan> ill&ecedil; qu&aelig;&shy;<arrow.to.target n="marg5236"></arrow.to.target><lb/>&longs;tiones &egrave; numero problematum eiiciuntur qu&aelig; contra mores &longs;unt, vtputa, Vtr&ugrave;m Deus colendus &longs;it, <lb/>nec'ne. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Proin Auerro&euml;s <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> item, <expan abbr="quantuncunq.">quantuncunque</expan> impius &agrave; maioribus no&longs;tris habitus &longs;it; per&longs;picu&egrave; mo&shy;<lb/> <pb pagenum="914"/>id <expan abbr=".n.">enim</expan> turpe admodum <expan abbr="vanum&qacute;">vanumque</expan>. </s>                                                                <s>foret, quia nil euertit magis ingenium problematis; omnes <expan abbr=".n.">enim</expan> ill&ecedil; qu&aelig;&shy;<arrow.to.target n="marg5236"></arrow.to.target><lb/>&longs;tiones &egrave; numero problematum eiiciuntur qu&aelig; contra mores &longs;unt, vtputa, Vtr&ugrave;m Deus colendus &longs;it, <lb/>nec'ne. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Proin Auerro&euml;s <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> item, <expan abbr="quantuncunq.">quantuncunque</expan> impius &agrave; maioribus no&longs;tris habitus &longs;it; per&longs;picu&egrave; mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5237"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg5237"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg5238"></arrow.to.target><lb/>net philo&longs;ophos, ne in dubium reuocent ea qu&aelig; pertinent ad Deum, c&ugrave;m illius perfectionem quoquo <lb/>pacto maculare po&longs;sint. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&ugrave;m maie&longs;tas ip&longs;ius minuatur, &longs;i qu&aelig;ramus pendeat'ne ab ip&longs;o mundus: <lb/>&amp; Deus <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> hominum &longs;ententia reputetur opi&longs;ex, &amp; gubernator <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> cum mortalium, tum &aelig;ter&shy;<lb/>norum, &longs;eu &longs;ub intelligentiam, &longs;eu &longs;ub &longs;en&longs;um cadant, p&oelig;na dignus erit qui tale problema proponet. <lb/></s>                                                                <s>Vana item qu&aelig;&longs;tio fui&longs;&longs;et: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ea qu&ecedil; pro certis habentur inter qu&aelig; foret hoc no&longs;trum, &egrave; problema&shy;<lb/>tum ordine expunguntur. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem, qu&ograve;d antiquus erat &amp; patrius &longs;ermo nobis <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> ex Deo con&shy;<lb/>&longs;tare, <expan abbr="nullam&qacute;">nullamque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;ibi per &longs;e ip&longs;am &longs;ufficere ab eius &longs;alute de&longs;ertam. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> nonmod&ograve; viri pieta&shy;<lb/>te in&longs;ignes, &amp; vates eam Dei bonitatem carmine celebrarunt; ver&ugrave;m etiam vnanimis philo&longs;ophorum <lb/>con&longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>Etenim apud no&longs;tros h&aelig;c leguntur.</s></p> <arrow.to.target n="marg5238"></arrow.to.target><lb/>net philo&longs;ophos, ne in dubium reuocent ea qu&aelig; pertinent ad Deum, c&ugrave;m illius perfectionem quoquo <lb/>pacto maculare po&longs;sint. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&ugrave;m maie&longs;tas ip&longs;ius minuatur, &longs;i qu&aelig;ramus pendeat'ne ab ip&longs;o mundus: <lb/>&amp; Deus <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> hominum &longs;ententia reputetur opifex, &amp; gubernator <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> cum mortalium, tum &aelig;ter&shy;<lb/>norum, &longs;eu &longs;ub intelligentiam, &longs;eu &longs;ub &longs;en&longs;um cadant, p&oelig;na dignus erit qui tale problema proponet. <lb/></s>                                                                <s>Vana item qu&aelig;&longs;tio fui&longs;&longs;et: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ea qu&ecedil; pro certis habentur inter qu&aelig; foret hoc no&longs;trum, &egrave; problema&shy;<lb/>tum ordine expunguntur. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem, qu&ograve;d antiquus erat &amp; patrius &longs;ermo nobis <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> ex Deo con&shy;<lb/>&longs;tare, <expan abbr="nullam&qacute;">nullamque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;ibi per &longs;e ip&longs;am &longs;ufficere ab eius &longs;alute de&longs;ertam. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> nonmod&ograve; viri pieta&shy;<lb/>te in&longs;ignes, &amp; vates eam Dei bonitatem carmine celebrarunt; ver&ugrave;m etiam vnanimis philo&longs;ophorum <lb/>con&longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>Etenim apud no&longs;tros h&aelig;c leguntur.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg5236"></margin.target>E</s></p> <s><margin.target id="marg5236"></margin.target>E</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 20468 
Line 20468 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg5238"></margin.target>b De&longs;tr.</s></p> <s><margin.target id="marg5238"></margin.target>b De&longs;tr.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*ei)s de/ se pa/nta ble/pEI dou=nai fi\lon EI(=dar e(ka/sw|<lb/> <s><foreign lang="greek">*ei)s de/ se pa/nta ble/pei dou=nai fi\lon ei(=dar e(ka/stw|<lb/>
  
 *ga=s d)a)/ra dwti/nhn a)gaqhn\ e)k sEI=o komi/sqoi.<lb/> *pa=s d' a)/ra dwti/nhn a)gaqhn\ e)k sei=o komi/sqoi.<lb/>
  
 *ga/nta li/hn ga/nontai pala/mas o(te sEI=o pata/sqEIs<lb/> *pa/nta li/hn ga/nontai pala/mas o(te sei=o pata/sqeis<lb/>
  
 *kai\ klo/nos ai)no\s e)/xEI o(te shn\s re/ yEIas o)pwphn\<lb/> *kai\ klo/nos ai)no\s e)/xei o(te sun\stre/yeias o)pwph\n<lb/>
  
 *qumo\n a)s enume\ noio se/qen qnh/skousi+ dame/ntes.</foreign> *qumo\n a)stenume\noio se/qen qnh/skousi dame/ntes.</foreign>
 <arrow.to.target n="marg5239"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg5239"></arrow.to.target></s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg5239"></margin.target>F</s></p> <s><margin.target id="marg5239"></margin.target>F</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*kai\ prote/ rhn a)qinu/qousi<gap/>n a)/far peri\ mhhe/ ra gai=an.</foreign></s></p> <s><foreign lang="greek">*kai\ prote/rhn a)qinu/qousin a)/far peri\mhte/ ra gai=an.</foreign></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Et ad idem Orphici ver&longs;us afferuntur, quibus D. O. M. tanquam &longs;ummus <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> rerum opifex <expan abbr="celebra&ttilde;">celebratur</expan>, <lb/>&amp; hone&longs;tatur ampli&longs;simis honorib. qu&aelig; item Plato non ignorabat, vt in eo non h&aelig;&longs;itaret: illa <expan abbr=".n.">enim</expan> nobis <lb/>&longs;ignificat 4. de legibus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ver&ograve; quia &longs;ignificantur etiam, ab auctore libri de mundo; omittuntur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>: <lb/>nos huc conferre non grauabimur. </s>                                                                <s>qu&aelig; cum &egrave; Proclo, tum etiam ex Apuleij libro quem ip&longs;e quoque <lb/>&longs;crip&longs;it alteri cognominem, colligimus: iis Deus O. M. &longs;ub Iouis per&longs;ona cum Gr&aelig;c&egrave;, tum Latin&egrave; cele&shy;<lb/>bratur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> omnium ideas in &longs;eip&longs;o continere primum perhibetur.</s></p> <s>Et ad idem Orphici ver&longs;us afferuntur, quibus D. O. M. tanquam &longs;ummus <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> rerum opifex <expan abbr="celebra&ttilde;">celebratur</expan>, <lb/>&amp; hone&longs;tatur ampli&longs;simis honorib. qu&aelig; item Plato non ignorabat, vt in eo non h&aelig;&longs;itaret: illa <expan abbr=".n.">enim</expan> nobis <lb/>&longs;ignificat 4. de legibus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ver&ograve; quia &longs;ignificantur etiam, ab auctore libri de mundo; omittuntur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>: <lb/>nos huc conferre non grauabimur. </s>                                                                <s>qu&aelig; cum &egrave; Proclo, tum etiam ex Apuleij libro quem ip&longs;e quoque <lb/>&longs;crip&longs;it alteri cognominem, colligimus: iis Deus O. M. &longs;ub Iouis per&longs;ona cum Gr&aelig;c&egrave;, tum Latin&egrave; cele&shy;<lb/>bratur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> omnium ideas in &longs;eip&longs;o continere primum perhibetur.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*ga/nha ga\r e)n zhno\s mega/lou ta/ de dw/mati kEI=tai.<lb/> <s><foreign lang="greek">*pa/nta ga\r e)n zhno\s mega/lou ta/ de dw/mati kei=tai.<lb/>
  
 *tou)/neka sun\ tw=| panhi/ dio\s pa/lin e)kto\s e)tu/xqh.<lb/> *tou)/neka su\n tw=| panti/ dio\s pa/lin e)kto\s e)tu/xqh.<lb/>
  
 *ai)qe/ros es)rEI/hs, h)\ d)ou)ranou= a)glao\n u(yos<lb/> *ai)qe/ros eu)rei/hs, h)\ d' ou)ranou= a)glao\n u(yos <lb/>
  
 *go/ntou h) a)truge/tou, gai/hs h) es)rukh/dews es(rh<lb/> *po/ntou t' a)truge/tou, gai/hs t' eu)rukh/dews eu(rh <lb/>
  
 *w)keano/s he me/ gas, kai\ nh/sata ta/rtara gai/hs<lb/> *w)keano/s te me/gas, kai\ nh/sata ta/rtara gai/hs <lb/>
  
 *kai\spotamoi\, &lt;07&gt;\ po/ntos a)pEI/rhtos, a)/lla\ te pa/nta-<lb/> *kai\spotamoi\, kai\ po/ntos a)pei/rhtos, a)/lla\ te pa/nta <lb/>
  
 *ga/nhes t)a)qa/natoi, ma/kares qeoi\, h)de\ qe/ainai.<lb/> *ta/nhes t' a)qa/natoi, ma/kares qeoi\, h)de\ qe/ainai.<lb/>
  
 *o(ssa h) e<gap/>\hngegaw=ta, kai\ u(seron o(ssa e)\mellen.</foreign> Deinde<arrow.to.target n="marg5240"></arrow.to.target></s></p> *o(ssa t' e)\hngegaw=ta, kai\ u(steron o(ssa e)\mellen.</foreign> Deinde<arrow.to.target n="marg5240"></arrow.to.target></s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg5240"></margin.target>G</s></p> <s><margin.target id="marg5240"></margin.target>G</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">-zhno\s d)e)ni\ gas e/ra sEIra\ pefu/kEI</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; nos.</s></p> <s><foreign lang="greek">- zhno\s d' e)ni\ gaste/ra seira\ pefu/kei</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; nos.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Cuncta etenim, qu&aelig; h&icirc;c &longs;unt, magni louis &aelig;dibus in&longs;unt</s></p> <s><emph type="italics"/>Cuncta etenim, qu&aelig; h&icirc;c &longs;unt, magni louis &aelig;dibus in&longs;unt</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 20523 
Line 20523 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>mox idearum plenus c&ugrave;m &longs;it, in &longs;e ip&longs;o omnia complectitur: nam &longs;ubdit Theologus</s></p> <s>mox idearum plenus c&ugrave;m &longs;it, in &longs;e ip&longs;o omnia complectitur: nam &longs;ubdit Theologus</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*zes\s prw=tos ge/neto, zeu\s u(satos a)rgike/ rannos:<lb/> <s><foreign lang="greek">*zeu\s prw=tos ge/neto, zeu\s u(statos a)rgike/rannos:<lb/>
  
 *zes\s kefalh\zess me/ssa. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio\s d)e)k pa/nta te/tuktai<lb/> *zeu\s kefalh\zeus me/ssa. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio\s d' e)k pa/nta te/tuktai<lb/>
  
 *zeu\s puqmhn/ gaihs te kai\ ou)ranou= a)s ero/entos<lb/> *zeu\s puqmh/n gaihs te kai\ ou)ranou= a)stero/entos<lb/>
  
 *zeu\s a)/rshn ge/neto, zeu\s a)\mbrotos e)/pleto nu/mfh.<lb/> *zeu\s a)/rshn ge/neto, zeu\s a)\mbrotos e)/pleto nu/mfh.<lb/>
  
Line 20539 
Line 20539 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*zeu\s po/ntou ri(/za, zeu\s h(lios, h)de\ selhn\h.<lb/> <s><foreign lang="greek">*zeu\s po/ntou ri(/za, zeu\s h(lios, h)de\ selhn\h.<lb/>
  
 *zeu\s basi+leu\s, zeu\s a)\rxwn, a(pa/nton a)rxige/neqlos.<lb/> *zeu\s basileu\s, zeu\s a)\rxwn, a(pa/nton a)rxige/neqlos.<lb/>
  
 *e(\n kra/tos, EI(=s dai/mwn ge/neto me/ gas a)rxo\s a)pa(ntwn.<lb/> *e(\n kra/tos, ei(=s dai/mwn ge/neto me/ gas a)rxo\s a)pa/ntwn.<lb/>
  
 *e(\n de\ de/mas basi+/lEIon e)n w=| ta/ de pa/nta kuklEI=tai,<lb/> *e(\n de\ de/mas basi/leion e)n w=| ta/ de pa/nta kuklei=tai,<lb/>
  
 *gu=r te u(dwr kai\ gai=a &lt;07&gt;\ ai)qh\r nu/c te kai\ h(=mar.<lb/> *pu=r te u(dwr kai\ gai=a kai\ ai)qh\r nu/c te kai\ h(=mar.<lb/>
  
 *ga/nta ga\r e)kru/yas au(=qis fa/os e)s polugh=qes<lb/> *pa/nta ga\r e)kru/yas au(=qis fa/os e)s polugh=qes<lb/>
  
 *e)c i(erh=s kradi/hs e)sene/gkato me/ rmera re(\zwn</foreign></s></p> *e)c i(erh=s kradi/hs e)sene/gkato me/ rmera re(\zwn</foreign></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 20579 
Line 20579 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Ignis, aqua, &amp; tellus, <expan abbr="atq.">atque</expan> &ecedil;ther, <expan abbr="nox&qacute;">noxque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="die&longs;&qacute;">die&longs;que</expan>.<emph.end type="italics"/>: Rur&longs;us ille</s></p> <s><emph type="italics"/>Ignis, aqua, &amp; tellus, <expan abbr="atq.">atque</expan> &ecedil;ther, <expan abbr="nox&qacute;">noxque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="die&longs;&qacute;">die&longs;que</expan>.<emph.end type="italics"/>: Rur&longs;us ille</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Nam &longs;imul occuluit, rur&longs;um extulit omma letho</s></p> <s><emph type="italics"/>Nam &longs;imul occuluit, rur&longs;um extulit omnia letho</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Corde &longs;uo &egrave; &longs;acro con&longs;ultor lumine rebus<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s>Corde &longs;uo &egrave; &longs;acro con&longs;ultor lumine rebus<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 20587 
Line 20587 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Erant igitur h&aelig;c pr&aelig;cipua, <expan abbr="neq.">neque</expan> dubitanda, vt &longs;iquis ea proponeret, vel id a&longs;&longs;umeret quod efficiendum <lb/>foret, vel ab ob&longs;curis per&longs;picua di&longs;cernere ne&longs;ciret, nam <expan abbr="neq.">neque</expan> de hoc dubita&longs;&longs;e videtur Ari&longs;t. </s>                                                                <s>qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>acceperit &agrave; Deo c&ecedil;lum &amp; vniuer&longs;am <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> pendere, <expan abbr="neq.">neque</expan> eius dicti <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> attulerit, aut ne <expan abbr="tenui&longs;sim&atilde;">tenui&longs;simam</expan> <lb/>quidem &longs;u&longs;picionem &longs;ignificarit. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve; Xenocratis <expan abbr="re&longs;pon&longs;ion&etilde;">re&longs;pon&longs;ionem</expan> confutat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>docens non e&longs;&longs;e pa&shy;<lb/>rem <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> di&longs;&longs;oluendi mathematicorum <expan abbr="diagr&atilde;mata">diagrammata</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> naturalia, quippe qu&ograve;d illorum <expan abbr="dia-gr&atilde;mata">dia&shy;<lb/>grammata</expan> rem <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> con&longs;tituram requirant, &amp; <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> non egeant: at natura ab elementis incipit, &amp; compo&shy;<lb/>nendo profici&longs;citur, ac tempus in <expan abbr="c&otilde;po&longs;itione">compo&longs;itione</expan> ponit, <expan abbr="talem&qacute;">talemque</expan>. </s>                                                                <s>ordinem natura, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> auctore Platone, <lb/>&longs;eruauit qu&aelig; ex inordinato in <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> adduxerit. </s>                                                                <s>Proinde huic incommodo caui&longs;&longs;e dicimus <expan abbr="pr&ecedil;cepto-r&etilde;">pr&ecedil;cepto&shy;<lb/>rem</expan> no&longs;trum 1. Meteor. </s>                                                                <s>qui <expan abbr="di&longs;&longs;olution&etilde;">di&longs;&longs;olutionem</expan> mundi in elementa, <expan abbr="compo&longs;itionem&qacute;">compo&longs;itionemque</expan>. </s>                                                                <s>tempore pr&ecedil;ce&longs;si&longs;&longs;e non <lb/>fingat, &longs;ed di&longs;&longs;oluens &longs;ola mente vtatur. </s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan>, vt Proclus ait ex Iamblichi <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan>, per&longs;picuitas honoranda <lb/>e&longs;t, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> &longs;it <expan abbr="acc&otilde;modata">accommodata</expan> ad <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> faciendam: at id ita non efficitur: nam licet <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> alia via repe&shy;<arrow.to.target n="marg5243"></arrow.to.target><lb/>rire c&ecedil;lum &agrave; Deo pendere, &amp; diuin&aelig; bonitatis e&longs;&longs;e participem. </s>                                                                <s>Demum mihi veri&longs;imile non fit, vbi de <lb/>re tanti ponderis, &amp; in loco tam illu&longs;tri di&longs;&longs;eratur in quo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> res ex profe&longs;&longs;o proponatur ad <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan>, <lb/>qu&ograve;d &longs;emper propria notione vocis abu&longs;us fuerit Plato qu&aelig; pr&aelig;tere&agrave; decus &amp; amplitudinem Dei labe&shy;<lb/>factaret: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui veteres philo&longs;ophi ea qu&aelig; tenuuia per &longs;e ip&longs;a &longs;unt, amplificare, &amp; verbis maie&shy;<lb/>&longs;tate plenis ex ornare con&longs;ue&longs;&longs;ent: <expan abbr="iure&qacute;">iureque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&longs;ceptam di&longs;putationem fui&longs;&longs;e puto, &longs;i non alia de cau&longs;&longs;a, <lb/>at ea &longs;altem, qu&ograve;d Symbolum in aliam longe partem accipi potui&longs;&longs;et propter ambiguitatem, qu&agrave;m <lb/>veritas forta&longs;&longs;e tuli&longs;&longs;et: lucem igitur requirebat, &amp; confirmationem certi&longs;simam qua rem ita e&longs;&longs;e te&shy;<lb/>neremus, nec Symbolo illuderemur. </s>                                                                <s>quanqu&agrave;m iis a&longs;&longs;entio potius qui in dubio Platoni tribuunt al&shy;<lb/>teram &longs;ententiam, ac per&longs;ua&longs;i &longs;unt, <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> nonmod&ograve; contra verba, ver&ugrave;m contra &longs;ententiam Plato&shy;<lb/>nis di&longs;&longs;erere. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> veterum <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> ab &aelig;tate Platonis &amp; Ari&longs;totelis ea fuerit opinio, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> di&longs;cipulorum Platonis affert te&longs;timonium Philoponus ex <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> Platonico cui nomen fuit Taurus <lb/>qui citat verba ip&longs;a Ari&longs;t. </s>                                                                <s>allegantis Tim&ecedil;um qui <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> conditum fui&longs;&longs;e profiteretur ex libro, quem <lb/>ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>contra Tim&ecedil;um &longs;criptum fui&longs;&longs;e &longs;eor&longs;um Platonici ip&longs;i te&longs;tantur in quo Tim&ecedil;i propo&longs;itum erat <lb/>de mundo, &amp; eo quod generatur. </s>                                                                <s>Forta&longs;&longs;e ver&ograve; intelligebat Ari&longs;toteles, inquit, Tim&ecedil;um Platonis. <lb/></s>                                                                <s>Theophilus etiam, qui <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> philo&longs;ophum audiuit, &longs;crip&longs;it librum de naturalibus opinionibus Pla&shy;<lb/> <s>Erant igitur h&aelig;c pr&aelig;cipua, <expan abbr="neq.">neque</expan> dubitanda, vt &longs;iquis ea proponeret, vel id a&longs;&longs;umeret quod efficiendum <lb/>foret, vel ab ob&longs;curis per&longs;picua di&longs;cernere ne&longs;ciret, nam <expan abbr="neq.">neque</expan> de hoc dubita&longs;&longs;e videtur Ari&longs;t. </s>                                                                <s>qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>acceperit &agrave; Deo c&ecedil;lum &amp; vniuer&longs;am <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> pendere, <expan abbr="neq.">neque</expan> eius dicti <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> attulerit, aut ne <expan abbr="tenui&longs;sim&atilde;">tenui&longs;simam</expan> <lb/>quidem &longs;u&longs;picionem &longs;ignificarit. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve; Xenocratis <expan abbr="re&longs;pon&longs;ion&etilde;">re&longs;pon&longs;ionem</expan> confutat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>docens non e&longs;&longs;e pa&shy;<lb/>rem <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> di&longs;&longs;oluendi mathematicorum <expan abbr="diagr&atilde;mata">diagrammata</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> naturalia, quippe qu&ograve;d illorum <expan abbr="dia-gr&atilde;mata">dia&shy;<lb/>grammata</expan> rem <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> con&longs;tituram requirant, &amp; <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> non egeant: at natura ab elementis incipit, &amp; compo&shy;<lb/>nendo profici&longs;citur, ac tempus in <expan abbr="c&otilde;po&longs;itione">compo&longs;itione</expan> ponit, <expan abbr="talem&qacute;">talemque</expan>. </s>                                                                <s>ordinem natura, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> auctore Platone, <lb/>&longs;eruauit qu&aelig; ex inordinato in <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> adduxerit. </s>                                                                <s>Proinde huic incommodo caui&longs;&longs;e dicimus <expan abbr="pr&ecedil;cepto-r&etilde;">pr&ecedil;cepto&shy;<lb/>rem</expan> no&longs;trum 1. Meteor. </s>                                                                <s>qui <expan abbr="di&longs;&longs;olution&etilde;">di&longs;&longs;olutionem</expan> mundi in elementa, <expan abbr="compo&longs;itionem&qacute;">compo&longs;itionemque</expan>. </s>                                                                <s>tempore pr&ecedil;ce&longs;si&longs;&longs;e non <lb/>fingat, &longs;ed di&longs;&longs;oluens &longs;ola mente vtatur. </s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan>, vt Proclus ait ex Iamblichi <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan>, per&longs;picuitas honoranda <lb/>e&longs;t, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> &longs;it <expan abbr="acc&otilde;modata">accommodata</expan> ad <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> faciendam: at id ita non efficitur: nam licet <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> alia via repe&shy;<arrow.to.target n="marg5243"></arrow.to.target><lb/>rire c&ecedil;lum &agrave; Deo pendere, &amp; diuin&aelig; bonitatis e&longs;&longs;e participem. </s>                                                                <s>Demum mihi veri&longs;imile non fit, vbi de <lb/>re tanti ponderis, &amp; in loco tam illu&longs;tri di&longs;&longs;eratur in quo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> res ex profe&longs;&longs;o proponatur ad <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan>, <lb/>qu&ograve;d &longs;emper propria notione vocis abu&longs;us fuerit Plato qu&aelig; pr&aelig;tere&agrave; decus &amp; amplitudinem Dei labe&shy;<lb/>factaret: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui veteres philo&longs;ophi ea qu&aelig; tenuuia per &longs;e ip&longs;a &longs;unt, amplificare, &amp; verbis maie&shy;<lb/>&longs;tate plenis ex ornare con&longs;ue&longs;&longs;ent: <expan abbr="iure&qacute;">iureque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&longs;ceptam di&longs;putationem fui&longs;&longs;e puto, &longs;i non alia de cau&longs;&longs;a, <lb/>at ea &longs;altem, qu&ograve;d Symbolum in aliam longe partem accipi potui&longs;&longs;et propter ambiguitatem, qu&agrave;m <lb/>veritas forta&longs;&longs;e tuli&longs;&longs;et: lucem igitur requirebat, &amp; confirmationem certi&longs;simam qua rem ita e&longs;&longs;e te&shy;<lb/>neremus, nec Symbolo illuderemur. </s>                                                                <s>quanqu&agrave;m iis a&longs;&longs;entio potius qui in dubio Platoni tribuunt al&shy;<lb/>teram &longs;ententiam, ac per&longs;ua&longs;i &longs;unt, <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> nonmod&ograve; contra verba, ver&ugrave;m contra &longs;ententiam Plato&shy;<lb/>nis di&longs;&longs;erere. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> veterum <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> ab &aelig;tate Platonis &amp; Ari&longs;totelis ea fuerit opinio, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> di&longs;cipulorum Platonis affert te&longs;timonium Philoponus ex <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> Platonico cui nomen fuit Taurus <lb/>qui citat verba ip&longs;a Ari&longs;t. </s>                                                                <s>allegantis Tim&ecedil;um qui <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> conditum fui&longs;&longs;e profiteretur ex libro, quem <lb/>ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>contra Tim&ecedil;um &longs;criptum fui&longs;&longs;e &longs;eor&longs;um Platonici ip&longs;i te&longs;tantur in quo Tim&ecedil;i propo&longs;itum erat <lb/>de mundo, &amp; eo quod generatur. </s>                                                                <s>Forta&longs;&longs;e ver&ograve; intelligebat Ari&longs;toteles, inquit, Tim&ecedil;um Platonis. <lb/></s>                                                                <s>Theophilus etiam, qui <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> philo&longs;ophum audiuit, &longs;crip&longs;it librum de naturalibus opinionibus Pla&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5244"></arrow.to.target><lb/>tonis inter quas hanc ip&longs;am recitat, quod mundum <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> po&longs;ui&longs;&longs;et, &amp; tanquam ita &longs;en&longs;erit Plato, con&shy;<lb/>tra ip&longs;um di&longs;putat. </s>                                                                <s>Nec pr&ecedil;tereundum e&longs;t Galeni te&longs;timonium, qui 4. lib. de demon&longs;tratione apud Phi&shy;<lb/>loponum eidem &longs;ententi&aelig; ad&longs;tipulatur. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem auctoritas Alexandri qui in <expan abbr="c&otilde;mentariis">commentariis</expan> libri <lb/>de c&oelig;lo manife&longs;t&ograve; a&longs;&longs;erit eam fui&longs;&longs;e Platonis opinionem de fabrica mundi. </s>                                                                <s>Sicui ver&ograve; &longs;u&longs;pecta fuerint <lb/>h&aelig;c tam in&longs;ignia te&longs;timonia, tanquam nimis addicta Ari&longs;toteli; con&longs;ulat M. Tullium in lib. de vniuer&shy;<lb/>&longs;itate: idem etiam legat Plutarchum; intelliget <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;i ex elocutione de animi &longs;en&longs;u iudicium ferri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, <lb/>mundum &agrave; Platone genitum fui&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan> in Tim&ecedil;o. </s>                                                                <s>Dicant ip&longs;i quantum volunt: nam <expan abbr="neq.">neque</expan> illud no&shy;<lb/>uum geniti &longs;ignificatum quod &agrave; Proclo inductum e&longs;t, vald&egrave; arridet: quand&ograve; etiam ip&longs;i illud aduer&longs;a&shy;<lb/>tur quod proponitur; &longs;it'ne &agrave; principio <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> incipiens genitus mundus, quod <expan abbr=".n.">enim</expan> perpetu&ograve; fit, non vi&shy;<lb/>detur habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;u&aelig; perpetu&aelig; generationis. </s>                                                                <s>Adde huc qu&ograve;d mundi &longs;peculatio non ab&longs;oluere&shy;<lb/>tur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> etiam&longs;i <expan abbr="c&otilde;cedamus">concedamus</expan> ip&longs;um ita e&longs;&longs;e, quia fiat, &amp; e&longs;&longs;e cum extentione, adhuc dubitari po&longs;&longs;et, <lb/>habuerit'ne principium talis e&longs;&longs;enti&aelig;, an &longs;emper fuerit tale, &longs;icuti, et&longs;i &longs;ciremus motum &amp; tempus vn&agrave; <lb/>extendi, &longs;upere&longs;&longs;et tamen <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan>, an motus &amp; tempus orta aliquando &longs;int, an talia perpetu&ograve; exti&shy;<lb/>terint, &amp; id qu&aelig;ritur ab Ari&longs;totele, &amp; explicatu difficile e&longs;t, ac maximi ponderis, qu&ograve;d inter corpora c&ecedil;&shy;<lb/>li &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> mundi partem occupauit. </s>                                                                <s>&longs;i c&ecedil;li &longs;ub&longs;tantia ab illa <expan abbr="ext&etilde;tione">extentione</expan> &longs;eparatur; ridiculum <lb/>&longs;it mundum ita genitum appellari, c&ugrave;m eius minima pars qu&aelig; continetur elementis, c&ugrave;m illa extentio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5244"></arrow.to.target><lb/>tonis inter quas hanc ip&longs;am recitat, quod mundum <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> po&longs;ui&longs;&longs;et, &amp; tanquam ita &longs;en&longs;erit Plato, con&shy;<lb/>tra ip&longs;um di&longs;putat. </s>                                                                <s>Nec pr&ecedil;tereundum e&longs;t Galeni te&longs;timonium, qui 4. lib. de demon&longs;tratione apud Phi&shy;<lb/>loponum eidem &longs;ententi&aelig; ad&longs;tipulatur. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem auctoritas Alexandri qui in <expan abbr="c&otilde;mentariis">commentariis</expan> libri <lb/>de c&oelig;lo manife&longs;t&ograve; a&longs;&longs;erit eam fui&longs;&longs;e Platonis opinionem de fabrica mundi. </s>                                                                <s>Sicui ver&ograve; &longs;u&longs;pecta fuerint <lb/>h&aelig;c tam in&longs;ignia te&longs;timonia, tanquam nimis addicta Ari&longs;toteli; con&longs;ulat M. Tullium in lib. de vniuer&shy;<lb/>&longs;itate: idem etiam legat Plutarchum; intelliget <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;i ex elocutione de animi &longs;en&longs;u iudicium ferri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, <lb/>mundum &agrave; Platone genitum fui&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan> in Tim&ecedil;o. </s>                                                                <s>Dicant ip&longs;i quantum volunt: nam <expan abbr="neq.">neque</expan> illud no&shy;<lb/>uum geniti &longs;ignificatum quod &agrave; Proclo inductum e&longs;t, vald&egrave; arridet: quand&ograve; etiam ip&longs;i illud aduer&longs;a&shy;<lb/>tur quod proponitur; &longs;it'ne &agrave; principio <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> incipiens genitus mundus, quod <expan abbr=".n.">enim</expan> perpetu&ograve; fit, non vi&shy;<lb/>detur habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;u&aelig; perpetu&aelig; generationis. </s>                                                                <s>Adde huc qu&ograve;d mundi &longs;peculatio non ab&longs;oluere&shy;<lb/>tur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> etiam&longs;i <expan abbr="c&otilde;cedamus">concedamus</expan> ip&longs;um ita e&longs;&longs;e, quia fiat, &amp; e&longs;&longs;e cum extentione, adhuc dubitari po&longs;&longs;et, <lb/>habuerit'ne principium talis e&longs;&longs;enti&aelig;, an &longs;emper fuerit tale, &longs;icuti, et&longs;i &longs;ciremus motum &amp; tempus vn&agrave; <lb/>extendi, &longs;upere&longs;&longs;et tamen <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan>, an motus &amp; tempus orta aliquando &longs;int, an talia perpetu&ograve; exti&shy;<lb/>terint, &amp; id qu&aelig;ritur ab Ari&longs;totele, &amp; explicatu difficile e&longs;t, ac maximi ponderis, qu&ograve;d inter corpora c&ecedil;&shy;<lb/>li &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> mundi partem occupauit. </s>                                                                <s>&longs;i c&ecedil;li &longs;ub&longs;tantia ab illa <expan abbr="ext&etilde;tione">extentione</expan> &longs;eparatur; ridiculum <lb/>&longs;it mundum ita genitum appellari, c&ugrave;m eius minima pars qu&aelig; continetur elementis, c&ugrave;m illa extentio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5245"></arrow.to.target><lb/>ne producatur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i &amp; c&oelig;li &longs;ub&longs;tantia <foreign lang="greek">parata/sEI</foreign>, &amp; extentioni illi &longs;ubiicitur, iure igitur qu&ecedil;ren&shy;<lb/>dum re&longs;tat, an mundus genitus &longs;it, nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> Simplicij Procli&uacute;e <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> oppo&longs;itum <expan abbr="c&otilde;uincunt">conuincunt</expan>: illud <lb/>efficiunt &longs;ol&ugrave;m, vt Platonem de hac re incertum huc illuc qua&longs;i tempe&longs;tate delatum &longs;ignificent, ac &longs;ui <lb/>&longs;emper &longs;imilem in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem problematis <expan abbr="di&longs;putant&etilde;">di&longs;putantem</expan> mod&ograve; hanc <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan>, ali&agrave;s illam defendi&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>H&aelig;c &longs;an&egrave; probabiliter po&longs;&longs;e concludi videntur: ad neutram <expan abbr=".n.">enim</expan> partem vlla certa <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> &longs;uppeditat: <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> <lb/>&amp; ea qu&aelig; Proclus afferebat, dilui facil&egrave; po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nam; vt exordiar &agrave; &longs;ignificato vocis illius genitum; <lb/>quanuis id detur, eam <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> minus propri&egrave; &longs;umi: at in eodem problemate probabile e&longs;t oppo&longs;ita <lb/>vniuoc&egrave; accipi, vt &longs;i qu&aelig;ratur, &longs;it ne nubilus, an clarus a&euml;r, non id clarum nobis &longs;ignificabit quod perti&shy;<lb/>neat ad <expan abbr="voc&etilde;">vocem</expan>, &longs;ed ad per&longs;picuitatem a&euml;ris. </s>                                                                <s>Nunc proponitur problema, &longs;it'ne genitus mundus, &amp; iam ita <lb/>concluditur; eum quidem e&longs;&longs;e <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan>, &longs;ed eiu&longs;modi, vt non corrumpatur, quid igitur h&aelig;c &longs;ibi volunt? <lb/></s>                                                                <s>cert&egrave; nil aliud, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mundum ab alio pendere <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, &longs;ed perpetu&ograve;. </s>                                                                <s>illud ergo, quod dicitur vos ve&longs;trapte <lb/>natura di&longs;&longs;olui pote&longs;tis; nil aliud profect&ograve; erit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> vos ab alio pendetis. </s>                                                                <s>Sic D. ille opifex &longs;ummus <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <lb/>Iuno <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> qu&aelig; Diu&ucirc;m regina <expan abbr="Ioui&longs;&qacute;">Ioui&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;oror, &amp; coniux incedit; multa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> pollicebitur, &longs;ed fine &longs;uo <lb/>fru&longs;trabitur, &amp; illa redibunt qu&aelig; Lucianus in Ioue confutato narrauit. </s>                                                                <s>Quamobrem &longs;i ve&longs;trapte natu&shy;<lb/>ra caduci e&longs;tis, id e&longs;t, quod ver&egrave;, &amp; propri&egrave; dicitur interire; <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> qu&ograve;d &amp; illi oppo&longs;itum genitum pro&shy;<lb/>pri&egrave; &longs;umendum erit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, qu&ograve;d &amp; illud vitij contineret <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> Platonica, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> pr&aelig;&longs;taret id  <arrow.to.target n="marg5245"></arrow.to.target><lb/>ne producatur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i &amp; c&oelig;li &longs;ub&longs;tantia <foreign lang="greek">parata/sei</foreign>, &amp; extentioni illi &longs;ubiicitur, iure igitur qu&ecedil;ren&shy;<lb/>dum re&longs;tat, an mundus genitus &longs;it, nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> Simplicij Procli&uacute;e <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> oppo&longs;itum <expan abbr="c&otilde;uincunt">conuincunt</expan>: illud <lb/>efficiunt &longs;ol&ugrave;m, vt Platonem de hac re incertum huc illuc qua&longs;i tempe&longs;tate delatum &longs;ignificent, ac &longs;ui <lb/>&longs;emper &longs;imilem in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem problematis <expan abbr="di&longs;putant&etilde;">di&longs;putantem</expan> mod&ograve; hanc <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan>, ali&agrave;s illam defendi&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>H&aelig;c &longs;an&egrave; probabiliter po&longs;&longs;e concludi videntur: ad neutram <expan abbr=".n.">enim</expan> partem vlla certa <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> &longs;uppeditat: <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> <lb/>&amp; ea qu&aelig; Proclus afferebat, dilui facil&egrave; po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nam; vt exordiar &agrave; &longs;ignificato vocis illius genitum; <lb/>quanuis id detur, eam <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> minus propri&egrave; &longs;umi: at in eodem problemate probabile e&longs;t oppo&longs;ita <lb/>vniuoc&egrave; accipi, vt &longs;i qu&aelig;ratur, &longs;it ne nubilus, an clarus a&euml;r, non id clarum nobis &longs;ignificabit quod perti&shy;<lb/>neat ad <expan abbr="voc&etilde;">vocem</expan>, &longs;ed ad per&longs;picuitatem a&euml;ris. </s>                                                                <s>Nunc proponitur problema, &longs;it'ne genitus mundus, &amp; iam ita <lb/>concluditur; eum quidem e&longs;&longs;e <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan>, &longs;ed eiu&longs;modi, vt non corrumpatur, quid igitur h&aelig;c &longs;ibi volunt? <lb/></s>                                                                <s>cert&egrave; nil aliud, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mundum ab alio pendere <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, &longs;ed perpetu&ograve;. </s>                                                                <s>illud ergo, quod dicitur vos ve&longs;trapte <lb/>natura di&longs;&longs;olui pote&longs;tis; nil aliud profect&ograve; erit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> vos ab alio pendetis. </s>                                                                <s>Sic D. ille opifex &longs;ummus <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <lb/>Iuno <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> qu&aelig; Diu&ucirc;m regina <expan abbr="Ioui&longs;&qacute;">Ioui&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;oror, &amp; coniux incedit; multa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> pollicebitur, &longs;ed fine &longs;uo <lb/>fru&longs;trabitur, &amp; illa redibunt qu&aelig; Lucianus in Ioue confutato narrauit. </s>                                                                <s>Quamobrem &longs;i ve&longs;trapte natu&shy;<lb/>ra caduci e&longs;tis, id e&longs;t, quod ver&egrave;, &amp; propri&egrave; dicitur interire; <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> qu&ograve;d &amp; illi oppo&longs;itum genitum pro&shy;<lb/>pri&egrave; &longs;umendum erit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, qu&ograve;d &amp; illud vitij contineret <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> Platonica, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> pr&aelig;&longs;taret id
 <pb pagenum="916"/>quod volebat: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> adhuc, ni&longs;i propri&egrave; &longs;umatur ea vox interire; problema valde nece&longs;&longs;arium in ea <lb/> <pb pagenum="916"/>quod volebat: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> adhuc, ni&longs;i propri&egrave; &longs;umatur ea vox interire; problema valde nece&longs;&longs;arium in ea <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5246"></arrow.to.target><lb/>&longs;peculatione non &longs;ine maxima culpa pr&aelig;termi&longs;&longs;um fuerit, &amp; de quo veteres varia pr&aelig;dicarint. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <lb/>c&ugrave;m <expan abbr="perpetuitat&etilde;">perpetuitatem</expan> arguunt ex eo, qu&ograve;d c&ecedil;lum <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> inter Deum &amp; <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> collocetur; fallacia &longs;ube&longs;t <lb/>in con&longs;equente, medium <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> inter illa e&longs;t: ergo perpetuum; qua&longs;i ver&ograve; nulla &longs;uppetat alia ratio qua <lb/>c&ecedil;lum inter illa <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s>                                                                <s>&amp; ita peccat argumentum in &longs;ecundo errore vniuer&longs;alis, vt &longs;i ita di&shy;<lb/>camus: line&aelig; i&longs;t&aelig; non concurrunt: ergo linea incidens &longs;ecat ad angulos rectos: c&ugrave;m <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non concur&shy;<lb/>rant <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> anguli ab incidente linea producti &longs;e habeant, dummodo &aelig;quales &longs;int duobus re&shy;<lb/>ctis. </s>                                                                <s>qu&ograve;d <expan abbr=".n.">enim</expan> vitam beatiorem viuat, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> elementa, c&ugrave;m propter leuitatem Deus in illius corpore eluceat, quae <lb/>&egrave; puriori elementorum parte conflatum &longs;it, qu&ograve;d &longs;it cau&longs;&longs;a c&ecedil;teris, qu&ograve;d moueantur, &longs;ua conuer&longs;ione; <lb/>c&ecedil;lum faciunt &agrave; &longs;umma Dei pr&aelig;&longs;tantia declinans, &amp; long&egrave; &longs;uperans inferiorum <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; qu&aelig; item ab <lb/>ip&longs;o Platone allata &longs;unt ad corporis eius excellentiam indicandam, Vbi etiam ab immutabilitate cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; ducitur <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>, &amp; &agrave; natura bonitatis qu&aelig; inuida e&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> debet, &amp; &longs;eip&longs;am pr&aelig;bere patiendam: <lb/><expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> plan&egrave; Peripatetic&egrave;. </s>                                                                <s>&longs;ed quis prim&ugrave;m nobis <expan abbr="o&longs;t&etilde;dit">o&longs;tendit</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> cau&longs;&longs;am fore immutabilem modis <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <lb/>&amp; vnd&eacute;nam id con&longs;titit, pr&aelig;terqu&agrave;m via motus quam primus <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> ingre&longs;&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles? </s>                                                                <s>Sint igi&shy;<lb/>tur h&aelig;c: at nihil olent Academi&aelig;, Lic&ecedil;i propria &longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> bonitas perpetuitatem rei nece&longs;&longs;ari&ograve; con&shy;<lb/>uincit, &longs;ed oppo&longs;itorum qu&aelig; &longs;unt priuatio &amp; forma &longs;ol&ugrave;m, e&longs;&longs;e, &amp; non e&longs;&longs;e: nam bonitas pro rerum <lb/> <arrow.to.target n="marg5246"></arrow.to.target><lb/>&longs;peculatione non &longs;ine maxima culpa pr&aelig;termi&longs;&longs;um fuerit, &amp; de quo veteres varia pr&aelig;dicarint. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <lb/>c&ugrave;m <expan abbr="perpetuitat&etilde;">perpetuitatem</expan> arguunt ex eo, qu&ograve;d c&ecedil;lum <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> inter Deum &amp; <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> collocetur; fallacia &longs;ube&longs;t <lb/>in con&longs;equente, medium <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> inter illa e&longs;t: ergo perpetuum; qua&longs;i ver&ograve; nulla &longs;uppetat alia ratio qua <lb/>c&ecedil;lum inter illa <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s>                                                                <s>&amp; ita peccat argumentum in &longs;ecundo errore vniuer&longs;alis, vt &longs;i ita di&shy;<lb/>camus: line&aelig; i&longs;t&aelig; non concurrunt: ergo linea incidens &longs;ecat ad angulos rectos: c&ugrave;m <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non concur&shy;<lb/>rant <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> anguli ab incidente linea producti &longs;e habeant, dummodo &aelig;quales &longs;int duobus re&shy;<lb/>ctis. </s>                                                                <s>qu&ograve;d <expan abbr=".n.">enim</expan> vitam beatiorem viuat, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> elementa, c&ugrave;m propter leuitatem Deus in illius corpore eluceat, quae <lb/>&egrave; puriori elementorum parte conflatum &longs;it, qu&ograve;d &longs;it cau&longs;&longs;a c&ecedil;teris, qu&ograve;d moueantur, &longs;ua conuer&longs;ione; <lb/>c&ecedil;lum faciunt &agrave; &longs;umma Dei pr&aelig;&longs;tantia declinans, &amp; long&egrave; &longs;uperans inferiorum <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; qu&aelig; item ab <lb/>ip&longs;o Platone allata &longs;unt ad corporis eius excellentiam indicandam, Vbi etiam ab immutabilitate cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; ducitur <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>, &amp; &agrave; natura bonitatis qu&aelig; inuida e&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> debet, &amp; &longs;eip&longs;am pr&aelig;bere patiendam: <lb/><expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> plan&egrave; Peripatetic&egrave;. </s>                                                                <s>&longs;ed quis prim&ugrave;m nobis <expan abbr="o&longs;t&etilde;dit">o&longs;tendit</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> cau&longs;&longs;am fore immutabilem modis <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <lb/>&amp; vnd&eacute;nam id con&longs;titit, pr&aelig;terqu&agrave;m via motus quam primus <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> ingre&longs;&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles? </s>                                                                <s>Sint igi&shy;<lb/>tur h&aelig;c: at nihil olent Academi&aelig;, Lic&ecedil;i propria &longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> bonitas perpetuitatem rei nece&longs;&longs;ari&ograve; con&shy;<lb/>uincit, &longs;ed oppo&longs;itorum qu&aelig; &longs;unt priuatio &amp; forma &longs;ol&ugrave;m, e&longs;&longs;e, &amp; non e&longs;&longs;e: nam bonitas pro rerum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5247"></arrow.to.target><lb/>captu <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, vbi igitur form&aelig; priuatio repugnet, bonum item e&longs;t e&longs;&longs;e priuationem, nec, vt illi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/><expan abbr="dic&utilde;t">dicunt</expan>, apud Deum mali <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> e&longs;t, c&ugrave;m ip&longs;e omnibus optim&egrave; vtatur. </s>                                                                <s>communicatur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> bonitas per <lb/>functioneis, quibus <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> illam <expan abbr="optim&atilde;">optimam</expan>, &amp; &longs;ibi ip&longs;i &longs;ufficienti&longs;simam Dei O. M. imitantur. </s>                                                                <s>Quamobrem <lb/>ad id, vt ex bonitate perpetuitas argui po&longs;&longs;et, illud <expan abbr="o&longs;tend&etilde;dum">o&longs;tendendum</expan> fuerat mundum ex iis e&longs;&longs;e rebus <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/></s>                                                                <s>priuatio non opponeretur, &amp; ex materia con&longs;tare qu&aelig; foret actu, quod &longs;an&egrave; non ni&longs;i per motum &longs;uc&shy;<lb/>cedebat; nec &longs;ine hac demon&longs;tratione reliqua qu&aelig; a&longs;&longs;umebantur, non &longs;ufficiebant ad propo&longs;itum ap&shy;<lb/>probandum, qu&ograve;d partim ignota forent, partim <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> id acciperent, tanquam principium quod probare <lb/>volui&longs;&longs;ent. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; opponitur &egrave; Politico, valet tant&ugrave;m ad h&aelig;&longs;itantiam <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> Platonicam <expan abbr="o&longs;tend&etilde;dam">o&longs;tendendam</expan> <lb/>qua probabiliter in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem philo&longs;ophus ille &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; di&longs;putauit; nec tollit, quominus <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> <lb/>&longs;en&longs;erit in Tim&ecedil;o. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d etiam te&longs;tatur tempus cum c&ecedil;lo productum, &amp; id e&longs;t quod fuit in ea &longs;enten&shy;<lb/>tia reprehen&longs;ione dignum, qu&ograve;d c&ecedil;lum &longs;imul cum tempore gigneretur qu&aelig; vero de temporis ortu di&shy;<lb/>&longs;putata &longs;unt, ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>officina depromuntur. </s>                                                                <s>Et illud e&longs;t quod Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;e confutat, quia genitum mun&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e voluerit, &amp; quod &longs;uapte natura foret caducum, ab aliqua vi reddi perpetuum. </s>                                                                <s>Vereor autem <lb/>ne fals&ograve; id a&longs;&longs;umptum fuerit Platonem non alias, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> treis cau&longs;&longs;as mundi a&longs;signa&longs;&longs;e, c&ugrave;m de materia ver&shy;<lb/>ba faciat, ac c&oelig;lum quod erat corpus pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum, componat ex elementis, &amp; inter dogmata non <lb/>&longs;cripta tria vniuer&longs;i primordia ponat Deum, Ideam, &amp; materiam, <expan abbr="atq.">atque</expan> inordinatum ordinato pr&aelig;ire, <lb/> <arrow.to.target n="marg5247"></arrow.to.target><lb/>captu <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, vbi igitur form&aelig; priuatio repugnet, bonum item e&longs;t e&longs;&longs;e priuationem, nec, vt illi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/><expan abbr="dic&utilde;t">dicunt</expan>, apud Deum mali <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> e&longs;t, c&ugrave;m ip&longs;e omnibus optim&egrave; vtatur. </s>                                                                <s>communicatur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> bonitas per <lb/>functioneis, quibus <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> illam <expan abbr="optim&atilde;">optimam</expan>, &amp; &longs;ibi ip&longs;i &longs;ufficienti&longs;simam Dei O. M. imitantur. </s>                                                                <s>Quamobrem <lb/>ad id, vt ex bonitate perpetuitas argui po&longs;&longs;et, illud <expan abbr="o&longs;tend&etilde;dum">o&longs;tendendum</expan> fuerat mundum ex iis e&longs;&longs;e rebus <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/></s>                                                                <s>priuatio non opponeretur, &amp; ex materia con&longs;tare qu&aelig; foret actu, quod &longs;an&egrave; non ni&longs;i per motum &longs;uc&shy;<lb/>cedebat; nec &longs;ine hac demon&longs;tratione reliqua qu&aelig; a&longs;&longs;umebantur, non &longs;ufficiebant ad propo&longs;itum ap&shy;<lb/>probandum, qu&ograve;d partim ignota forent, partim <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> id acciperent, tanquam principium quod probare <lb/>volui&longs;&longs;ent. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; opponitur &egrave; Politico, valet tant&ugrave;m ad h&aelig;&longs;itantiam <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> Platonicam <expan abbr="o&longs;tend&etilde;dam">o&longs;tendendam</expan> <lb/>qua probabiliter in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem philo&longs;ophus ille &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; di&longs;putauit; nec tollit, quominus <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> <lb/>&longs;en&longs;erit in Tim&ecedil;o. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d etiam te&longs;tatur tempus cum c&ecedil;lo productum, &amp; id e&longs;t quod fuit in ea &longs;enten&shy;<lb/>tia reprehen&longs;ione dignum, qu&ograve;d c&ecedil;lum &longs;imul cum tempore gigneretur qu&aelig; vero de temporis ortu di&shy;<lb/>&longs;putata &longs;unt, ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>officina depromuntur. </s>                                                                <s>Et illud e&longs;t quod Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;e confutat, quia genitum mun&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e voluerit, &amp; quod &longs;uapte natura foret caducum, ab aliqua vi reddi perpetuum. </s>                                                                <s>Vereor autem <lb/>ne fals&ograve; id a&longs;&longs;umptum fuerit Platonem non alias, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> treis cau&longs;&longs;as mundi a&longs;signa&longs;&longs;e, c&ugrave;m de materia ver&shy;<lb/>ba faciat, ac c&oelig;lum quod erat corpus pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum, componat ex elementis, &amp; inter dogmata non <lb/>&longs;cripta tria vniuer&longs;i primordia ponat Deum, Ideam, &amp; materiam, <expan abbr="atq.">atque</expan> inordinatum ordinato pr&aelig;ire, <lb/>
Line 20620 
Line 20620 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>-&longs;i praua e&longs;t regula prima</s></p> <s><emph type="italics"/>-&longs;i praua e&longs;t regula prima</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><expan abbr="Norma&qacute;">Normaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;i &longs;ullax rectis regionibus exit<emph.end type="italics"/>,</s></p> <s><expan abbr="Norma&qacute;">Normaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;i fallax rectis regionibus exit<emph.end type="italics"/>,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Et libella aliqua &longs;i ex parti claudicat hilum</s></p> <s><emph type="italics"/>Et libella aliqua &longs;i ex parti claudicat hilum</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 20635 
Line 20635 
 <arrow.to.target n="marg5254"></arrow.to.target><lb/>H&icirc;c quanuis defendatur Ari&longs;toteles, &amp; &longs;ol&ugrave;m ab Ari&longs;totelico argumento accidens ab aliquibus exci&shy;<lb/>piatur, quia tamen non &longs;atis rect&egrave; nodos propo&longs;itos di&longs;&longs;oluunt; e&longs;t qu&ograve;d tanti&longs;per laboremus. </s>                                                                <s>Nam <lb/>qu&ograve;d rationes expediri non po&longs;sint; argumentum &longs;olet e&longs;&longs;e decreti fallacis. </s>                                                                <s>Quicunque de &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis ip&longs;is loquuntur, cau&longs;&longs;as earum interitus omnino certas a&longs;signant: internam vnam, externam alte&shy;<lb/>ram. </s>                                                                <s>illa quidem e&longs;t materia, qu&ecedil; c&ugrave;m per &longs;e contradicentia re&longs;piciat, e&longs;t principium per quod res non <lb/>e&longs;&longs;e pote&longs;t; altera ver&ograve; oppo&longs;itio, cuius priuilegio materia formam <expan abbr="contrari&atilde;">contrariam</expan> expetens, pr&aelig;&longs;entem exui&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ex &longs;e ip&longs;a &longs;ufficit materia ad amittendam, vel <expan abbr="accipiend&atilde;">accipiendam</expan> hanc, aut illam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &longs;ed actu <lb/><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan> pr&aelig;&longs;t&ograve; &longs;it oportet, quod ip&longs;am in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> expetitum deducat: quamobrem ita parauit natura <lb/><expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiens &amp; efficiens, vt quicquid huic accipere licet, ab altero exhiberi po&longs;sit: nam &longs;uppeten&shy;<lb/>te materia, &amp; eo pr&aelig;&longs;ente quod habet vim mouendi, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equetur effectus. </s>                                                                <s>Sed quod perti&shy;<lb/>net ad argumenta oppo&longs;ita; &longs;tatuunt vt &longs;icut fieri non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quin caducum intereat; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fieri non <lb/>po&longs;&longs;e, quin quod generari pote&longs;t, oriatur aliquando. </s>                                                                <s>Omne igitur quod gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, nece&longs;&longs;ari&ograve; gignetur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> ver&ograve; <expan abbr="contingenti&atilde;">contingentiam</expan> opponit Ari&longs;toteles, arbitrij no&longs;tri libertatem &amp; con&longs;ilium: ad h&aelig;c re&longs;pon&shy;<lb/>debat Iandunus. </s>                                                                <s>Omnia quidem euenire nece&longs;&longs;ari&ograve;, veruntamen in natura <expan abbr="gemin&atilde;">geminam</expan> &longs;pectari nece&longs;sita&shy;<lb/>tem: primam quidem <expan abbr="continu&atilde;">continuam</expan>, qualis reperitur in motu c&ecedil;le&longs;ti, ac po&longs;teriorem interpellatam, qu&ecedil; ibi <lb/> <arrow.to.target n="marg5254"></arrow.to.target><lb/>H&icirc;c quanuis defendatur Ari&longs;toteles, &amp; &longs;ol&ugrave;m ab Ari&longs;totelico argumento accidens ab aliquibus exci&shy;<lb/>piatur, quia tamen non &longs;atis rect&egrave; nodos propo&longs;itos di&longs;&longs;oluunt; e&longs;t qu&ograve;d tanti&longs;per laboremus. </s>                                                                <s>Nam <lb/>qu&ograve;d rationes expediri non po&longs;sint; argumentum &longs;olet e&longs;&longs;e decreti fallacis. </s>                                                                <s>Quicunque de &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis ip&longs;is loquuntur, cau&longs;&longs;as earum interitus omnino certas a&longs;signant: internam vnam, externam alte&shy;<lb/>ram. </s>                                                                <s>illa quidem e&longs;t materia, qu&ecedil; c&ugrave;m per &longs;e contradicentia re&longs;piciat, e&longs;t principium per quod res non <lb/>e&longs;&longs;e pote&longs;t; altera ver&ograve; oppo&longs;itio, cuius priuilegio materia formam <expan abbr="contrari&atilde;">contrariam</expan> expetens, pr&aelig;&longs;entem exui&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ex &longs;e ip&longs;a &longs;ufficit materia ad amittendam, vel <expan abbr="accipiend&atilde;">accipiendam</expan> hanc, aut illam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &longs;ed actu <lb/><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan> pr&aelig;&longs;t&ograve; &longs;it oportet, quod ip&longs;am in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> expetitum deducat: quamobrem ita parauit natura <lb/><expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiens &amp; efficiens, vt quicquid huic accipere licet, ab altero exhiberi po&longs;sit: nam &longs;uppeten&shy;<lb/>te materia, &amp; eo pr&aelig;&longs;ente quod habet vim mouendi, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equetur effectus. </s>                                                                <s>Sed quod perti&shy;<lb/>net ad argumenta oppo&longs;ita; &longs;tatuunt vt &longs;icut fieri non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quin caducum intereat; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fieri non <lb/>po&longs;&longs;e, quin quod generari pote&longs;t, oriatur aliquando. </s>                                                                <s>Omne igitur quod gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, nece&longs;&longs;ari&ograve; gignetur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> ver&ograve; <expan abbr="contingenti&atilde;">contingentiam</expan> opponit Ari&longs;toteles, arbitrij no&longs;tri libertatem &amp; con&longs;ilium: ad h&aelig;c re&longs;pon&shy;<lb/>debat Iandunus. </s>                                                                <s>Omnia quidem euenire nece&longs;&longs;ari&ograve;, veruntamen in natura <expan abbr="gemin&atilde;">geminam</expan> &longs;pectari nece&longs;sita&shy;<lb/>tem: primam quidem <expan abbr="continu&atilde;">continuam</expan>, qualis reperitur in motu c&ecedil;le&longs;ti, ac po&longs;teriorem interpellatam, qu&ecedil; ibi <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5255"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t, vbi ad&longs;unt contraria, &longs;ed quia nobis incerta e&longs;t h&aelig;c nece&longs;sitas: idcirco illi nomen e&longs;&longs;e <expan abbr="conting&etilde;ti&aelig;">contingenti&aelig;</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Veruntamen hic vir parum accurat&egrave; tractauit philo&longs;ophiam Peripateticam. </s>                                                                <s>Nam &longs;unt etiam, vt ant&egrave; <lb/>docuimus, infinit&aelig; <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> cau&longs;&longs;&aelig; in natura inordinat&aelig;, qu&aelig; &agrave; nece&longs;&longs;ariis &amp; naturalibus tota natura &longs;e&shy;<lb/>gregantur. </s>                                                                <s>Docent alij &longs;ic exoriri <expan abbr="c&otilde;tingentiam">contingentiam</expan>, quae materia duplici pote&longs;tate in&longs;ignita &longs;it: vna quidem <lb/>vniuer&longs;ali, altera ver&ograve; &longs;ingulari. </s>                                                                <s>Et quantum de prima e&longs;t, c&ugrave;m illa &longs;it indefinita, nec minus ad hanc, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>ad illam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> procliuis, ab ea profici&longs;ci contingentiam, &longs;ingularem ver&ograve; <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> deficere, &longs;ed &longs;emper ad <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan> certum promoueri. </s>                                                                <s>&amp; quanuis agens impediri po&longs;sit, &longs;eu quia par&ugrave;m efficax &longs;it, &longs;eu quae materia re&shy;<lb/>nitatur, &amp; reluctetur; non idcirco tolli, quominus <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> quid oriatur. </s>                                                                <s>nam &longs;i non hoc quod ab vniuer&shy;<lb/>&longs;ali potentia cupiebatur; at illud cuius pote&longs;tas in materia illa proxim&egrave; exi&longs;teret, vt mon&longs;trum: latebat <lb/>enim in materia pote&longs;tas ad mon&longs;trum, non ad <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, &amp; efficiens <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad &longs;peciem mon&longs;tri, non ho&shy;<lb/>minis promouere potuit; hinc effici, nequa pote&longs;tas in materia fru&longs;tra &longs;it, <expan abbr="neq.">neque</expan> vniuer&longs;alis illa, quia &longs;at <lb/>e&longs;t, vt aliqua forma accedat: eius <expan abbr=".n.">enim</expan> appetitus vniuer&longs;alis e&longs;t, nec ad vllam &longs;pecialem formam directus; <lb/>neque item &longs;ingularis: quand&ograve; id &longs;emper exoritur, ad quod proxima pote&longs;tas in materia latitabat. <lb/></s>                                                                <s>Veruntamen h&aelig;c &longs;ententia tollit id quod e&longs;t fru&longs;tra, quod tamen apparet e&longs;&longs;e in <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura; licet non <lb/>&longs;it ex natura: e&longs;t autem id vbi agens naturale non potiatur fine &longs;uo: &longs;ic autem &longs;emper a&longs;&longs;equeretur <expan abbr="fi-n&etilde;">fi&shy;<lb/>nem</expan>, quia tam <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> priuata pote&longs;tas ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> deduceretur. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; periculum immineret, ne quis  <arrow.to.target n="marg5255"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t, vbi ad&longs;unt contraria, &longs;ed quia nobis incerta e&longs;t h&aelig;c nece&longs;sitas: idcirco illi nomen e&longs;&longs;e <expan abbr="conting&etilde;ti&aelig;">contingenti&aelig;</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Veruntamen hic vir parum accurat&egrave; tractauit philo&longs;ophiam Peripateticam. </s>                                                                <s>Nam &longs;unt etiam, vt ant&egrave; <lb/>docuimus, infinit&aelig; <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> cau&longs;&longs;&aelig; in natura inordinat&aelig;, qu&aelig; &agrave; nece&longs;&longs;ariis &amp; naturalibus tota natura &longs;e&shy;<lb/>gregantur. </s>                                                                <s>Docent alij &longs;ic exoriri <expan abbr="c&otilde;tingentiam">contingentiam</expan>, quae materia duplici pote&longs;tate in&longs;ignita &longs;it: vna quidem <lb/>vniuer&longs;ali, altera ver&ograve; &longs;ingulari. </s>                                                                <s>Et quantum de prima e&longs;t, c&ugrave;m illa &longs;it indefinita, nec minus ad hanc, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>ad illam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> procliuis, ab ea profici&longs;ci contingentiam, &longs;ingularem ver&ograve; <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> deficere, &longs;ed &longs;emper ad <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan> certum promoueri. </s>                                                                <s>&amp; quanuis agens impediri po&longs;sit, &longs;eu quia par&ugrave;m efficax &longs;it, &longs;eu quae materia re&shy;<lb/>nitatur, &amp; reluctetur; non idcirco tolli, quominus <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> quid oriatur. </s>                                                                <s>nam &longs;i non hoc quod ab vniuer&shy;<lb/>&longs;ali potentia cupiebatur; at illud cuius pote&longs;tas in materia illa proxim&egrave; exi&longs;teret, vt mon&longs;trum: latebat <lb/>enim in materia pote&longs;tas ad mon&longs;trum, non ad <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, &amp; efficiens <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad &longs;peciem mon&longs;tri, non ho&shy;<lb/>minis promouere potuit; hinc effici, nequa pote&longs;tas in materia fru&longs;tra &longs;it, <expan abbr="neq.">neque</expan> vniuer&longs;alis illa, quia &longs;at <lb/>e&longs;t, vt aliqua forma accedat: eius <expan abbr=".n.">enim</expan> appetitus vniuer&longs;alis e&longs;t, nec ad vllam &longs;pecialem formam directus; <lb/>neque item &longs;ingularis: quand&ograve; id &longs;emper exoritur, ad quod proxima pote&longs;tas in materia latitabat. <lb/></s>                                                                <s>Veruntamen h&aelig;c &longs;ententia tollit id quod e&longs;t fru&longs;tra, quod tamen apparet e&longs;&longs;e in <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura; licet non <lb/>&longs;it ex natura: e&longs;t autem id vbi agens naturale non potiatur fine &longs;uo: &longs;ic autem &longs;emper a&longs;&longs;equeretur <expan abbr="fi-n&etilde;">fi&shy;<lb/>nem</expan>, quia tam <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> priuata pote&longs;tas ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> deduceretur. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; periculum immineret, ne quis
 <pb pagenum="918"/>actus, aut motus vniuer&longs;ali potenti&aelig; ad&longs;criberetur, &agrave; qua tamen propter infinitatem natur&aelig; nihil huiu&longs;&shy;<lb/> <pb pagenum="918"/>actus, aut motus vniuer&longs;ali potenti&aelig; ad&longs;criberetur, &agrave; qua tamen propter infinitatem natur&aelig; nihil huiu&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5256"></arrow.to.target><lb/>modi profici&longs;ci <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;ed determinatione opus e&longs;t, vt quicquam &longs;uccedat: volunt <expan abbr=".n.">enim</expan> pote&longs;tatem <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> vni&shy;<lb/>uer&longs;alem per &longs;e in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> vniuer&longs;alem peruenire: atqui <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> actus &longs;impliciter vniuocus nullus e&longs;t: <lb/>ergo multiplex. </s>                                                                <s>igitur &amp; in eo varietas: quare determinari ip&longs;um oportet, &amp; in determinatione pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tanda &longs;ucce&longs;&longs;us incertus. </s>                                                                <s>Ide&ograve; duplex determinatio flagitatur, &amp; ad &longs;peciem, &amp; ad indiuiduum: cum <lb/>ver&ograve; generatio &longs;ingulorum &longs;it; efficitur, vt eorum varietas inducat contingentiam. </s>                                                                <s>Quin etiam pone&shy;<lb/>retur in materia pote&longs;tas ad malum per &longs;e, cum tamen &longs;it per accidens, &amp; gratia boni: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ad id e&longs;t <lb/>in potentia quod per &longs;e generatur: in hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e intendit natura, vt ver&ograve; ip&longs;i arbitrantur, malum per <lb/>&longs;e generatur. </s>                                                                <s>quippe mon&longs;trum. </s>                                                                <s>Rur&longs;us nihil e&longs;&longs;et pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; <expan abbr="m&otilde;-&longs;trum">mon&shy;<lb/>&longs;trum</expan> item, quia &longs;equeretur <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> materi&aelig;, &amp; agentis &longs;ingularis, quod tamen ex eo natur&aelig; cancel&shy;<lb/>lis excluditur, quia pror&longs;us &longs;it pr&aelig;ter <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, materi&aelig; nimir&ugrave;m, &amp; form&aelig;. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; Peripate&shy;<lb/>ticum illud e&longs;t opinari cau&longs;&longs;am ob id dici <expan abbr="fortuit&atilde;">fortuitam</expan>, quia lateat nos: quod c&ugrave;m ab Ari&longs;t. 2. Phy&longs;. fuerit <lb/>confutatum, non amplius <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> no&longs;tram requirit: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;et arbitrio no&longs;tro principia natur&aelig; con&longs;ti&shy;<lb/>tuere, &amp; apud eum qui <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> no&longs;&longs;et, idem effectus e&longs;&longs;et naturalis; apud me qui ignoratem, fortuitus. <lb/></s>                                                                <s>Noui plan&egrave; id non haberi ab&longs;urdum; tamen e&longs;to quae tale &longs;it in iis qu&aelig; fiunt &agrave; nobis quorum opiniones <lb/>ade&ograve; diuer&longs;&aelig; &longs;unt, &amp; actiones multiformes; at in iis qu&aelig; natura fiunt, ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>non approbatur natura <lb/> <arrow.to.target n="marg5256"></arrow.to.target><lb/>modi profici&longs;ci <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;ed determinatione opus e&longs;t, vt quicquam &longs;uccedat: volunt <expan abbr=".n.">enim</expan> pote&longs;tatem <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> vni&shy;<lb/>uer&longs;alem per &longs;e in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> vniuer&longs;alem peruenire: atqui <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> actus &longs;impliciter vniuocus nullus e&longs;t: <lb/>ergo multiplex. </s>                                                                <s>igitur &amp; in eo varietas: quare determinari ip&longs;um oportet, &amp; in determinatione pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tanda &longs;ucce&longs;&longs;us incertus. </s>                                                                <s>Ide&ograve; duplex determinatio flagitatur, &amp; ad &longs;peciem, &amp; ad indiuiduum: cum <lb/>ver&ograve; generatio &longs;ingulorum &longs;it; efficitur, vt eorum varietas inducat contingentiam. </s>                                                                <s>Quin etiam pone&shy;<lb/>retur in materia pote&longs;tas ad malum per &longs;e, cum tamen &longs;it per accidens, &amp; gratia boni: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ad id e&longs;t <lb/>in potentia quod per &longs;e generatur: in hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e intendit natura, vt ver&ograve; ip&longs;i arbitrantur, malum per <lb/>&longs;e generatur. </s>                                                                <s>quippe mon&longs;trum. </s>                                                                <s>Rur&longs;us nihil e&longs;&longs;et pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; <expan abbr="m&otilde;-&longs;trum">mon&shy;<lb/>&longs;trum</expan> item, quia &longs;equeretur <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> materi&aelig;, &amp; agentis &longs;ingularis, quod tamen ex eo natur&aelig; cancel&shy;<lb/>lis excluditur, quia pror&longs;us &longs;it pr&aelig;ter <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, materi&aelig; nimir&ugrave;m, &amp; form&aelig;. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; Peripate&shy;<lb/>ticum illud e&longs;t opinari cau&longs;&longs;am ob id dici <expan abbr="fortuit&atilde;">fortuitam</expan>, quia lateat nos: quod c&ugrave;m ab Ari&longs;t. 2. Phy&longs;. fuerit <lb/>confutatum, non amplius <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> no&longs;tram requirit: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;et arbitrio no&longs;tro principia natur&aelig; con&longs;ti&shy;<lb/>tuere, &amp; apud eum qui <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> no&longs;&longs;et, idem effectus e&longs;&longs;et naturalis; apud me qui <expan abbr="ignor&atilde;tem">ignorantem</expan>, fortuitus. <lb/></s>                                                                <s>Noui plan&egrave; id non haberi ab&longs;urdum; tamen e&longs;to quae tale &longs;it in iis qu&aelig; fiunt &agrave; nobis quorum opiniones <lb/>ade&ograve; diuer&longs;&aelig; &longs;unt, &amp; actiones multiformes; at in iis qu&aelig; natura fiunt, ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>non approbatur natura <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5257"></arrow.to.target><lb/>&longs;emper vniformiter agente. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ali&agrave;s o&longs;ten&longs;um &agrave; nobis e&longs;t in &longs;ingularibus e&longs;&longs;e contingentiam propter <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;en&longs;ilem, nec certam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> &longs;ufficere ad fortunam euertendam, &longs;i fuerit &longs;ingularis, &longs;ed eiu&longs;mo&shy;<lb/>di qu&aelig; ab vniuer&longs;a &longs;pecie profici&longs;catur, &amp; per &longs;e ad <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> finem &longs;it in&longs;tituta, vt cau&longs;&longs;&aelig; omnes .&longs;. </s>                                                                <s>ill&ograve; pro&shy;<lb/>pen&longs;&aelig; &longs;int, qu&aelig; inter &longs;e ordinem habent, quo tale opus con&longs;tituant, &amp; id plurimum &longs;uccedat. </s>                                                                <s>Sed de <lb/>his anteh&agrave;c multa. </s>                                                                <s>Quamobrem quantum pertinet ad primum caput no&longs;tr&aelig; qu&aelig;&longs;tionis; accipimus <lb/>&agrave; Peripateticis <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> &longs;ub&longs;tantiam qu&aelig; per &longs;e caduca &longs;it, ordine natur&aelig; ab alio fieri po&longs;&longs;e perpetuam: <lb/>vt &longs;i qua fiat <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, id &agrave; pote&longs;tatis <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> plenitudine na&longs;catur, quam Peripatetici ant&egrave; non agnouerunt, <lb/>aut methodo <expan abbr="c&otilde;plexi">complexi</expan> non &longs;unt. </s>                                                                <s>Id quod etiam appo&longs;it&egrave; admod&ugrave;m ab Alexandro probatum fui&longs;&longs;e per&shy;<lb/>&longs;picio, qui cau&longs;&longs;am huius euenti afferebat exponens, quid &longs;it id quod fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quid&uacute;e id quod non po&shy;<lb/>te&longs;t: nam quae fieri po&longs;sit ex eo non indicatur, quae &longs;it aut non, &longs;ed ex illo, quae etiam &longs;i non &longs;it, tamen po&longs;sit <lb/>e&longs;&longs;e, ni&longs;i impediatur; impedimentum ver&ograve; e&longs;t accidens, vt olim docuimus. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> non immutat rei natu&shy;<lb/>ram. </s>                                                                <s>quod ver&ograve; fieri nequit, quod &longs;uapte natura tale e&longs;t, vt quanuis impedimentum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad&longs;it: tamen <lb/>futurum non &longs;it, &amp; vt clarius eloquar, quod fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non determinatur actu, quia notat &longs;ol&ugrave;m pr&aelig;&longs;en&shy;<lb/>tiam habilitatis, cuius priuatio &longs;ignificatur ab eo quod fieri nequit. </s>                                                                <s>quo fit, vt id quod e&longs;&longs;e pote&longs;t; etiam&shy;<lb/>&longs;i <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> exi&longs;tat, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> tamen degeneret in id quod e&longs;&longs;e non po&longs;sit. </s>                                                                <s>Ad id quod pote&longs;t per &longs;e corrumpi, <lb/>non e&longs;t eiu&longs;modi, quia po&longs;sit corrumpi, &amp; non corrumpi, &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; corrumpetur; <expan abbr="neq.">neque</expan> ad hoc ha&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5257"></arrow.to.target><lb/>&longs;emper vniformiter agente. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ali&agrave;s o&longs;ten&longs;um &agrave; nobis e&longs;t in &longs;ingularibus e&longs;&longs;e contingentiam propter <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;en&longs;ilem, nec certam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> &longs;ufficere ad fortunam euertendam, &longs;i fuerit &longs;ingularis, &longs;ed eiu&longs;mo&shy;<lb/>di qu&aelig; ab vniuer&longs;a &longs;pecie profici&longs;catur, &amp; per &longs;e ad <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> finem &longs;it in&longs;tituta, vt cau&longs;&longs;&aelig; omnes .&longs;. </s>                                                                <s>ill&ograve; pro&shy;<lb/>pen&longs;&aelig; &longs;int, qu&aelig; inter &longs;e ordinem habent, quo tale opus con&longs;tituant, &amp; id plurimum &longs;uccedat. </s>                                                                <s>Sed de <lb/>his anteh&agrave;c multa. </s>                                                                <s>Quamobrem quantum pertinet ad primum caput no&longs;tr&aelig; qu&aelig;&longs;tionis; accipimus <lb/>&agrave; Peripateticis <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> &longs;ub&longs;tantiam qu&aelig; per &longs;e caduca &longs;it, ordine natur&aelig; ab alio fieri po&longs;&longs;e perpetuam: <lb/>vt &longs;i qua fiat <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, id &agrave; pote&longs;tatis <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> plenitudine na&longs;catur, quam Peripatetici ant&egrave; non agnouerunt, <lb/>aut methodo <expan abbr="c&otilde;plexi">complexi</expan> non &longs;unt. </s>                                                                <s>Id quod etiam appo&longs;it&egrave; admod&ugrave;m ab Alexandro probatum fui&longs;&longs;e per&shy;<lb/>&longs;picio, qui cau&longs;&longs;am huius euenti afferebat exponens, quid &longs;it id quod fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quid&uacute;e id quod non po&shy;<lb/>te&longs;t: nam quae fieri po&longs;sit ex eo non indicatur, quae &longs;it aut non, &longs;ed ex illo, quae etiam &longs;i non &longs;it, tamen po&longs;sit <lb/>e&longs;&longs;e, ni&longs;i impediatur; impedimentum ver&ograve; e&longs;t accidens, vt olim docuimus. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> non immutat rei natu&shy;<lb/>ram. </s>                                                                <s>quod ver&ograve; fieri nequit, quod &longs;uapte natura tale e&longs;t, vt quanuis impedimentum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad&longs;it: tamen <lb/>futurum non &longs;it, &amp; vt clarius eloquar, quod fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non determinatur actu, quia notat &longs;ol&ugrave;m pr&aelig;&longs;en&shy;<lb/>tiam habilitatis, cuius priuatio &longs;ignificatur ab eo quod fieri nequit. </s>                                                                <s>quo fit, vt id quod e&longs;&longs;e pote&longs;t; etiam&shy;<lb/>&longs;i <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> exi&longs;tat, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> tamen degeneret in id quod e&longs;&longs;e non po&longs;sit. </s>                                                                <s>Ad id quod pote&longs;t per &longs;e corrumpi, <lb/>non e&longs;t eiu&longs;modi, quia po&longs;sit corrumpi, &amp; non corrumpi, &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; corrumpetur; <expan abbr="neq.">neque</expan> ad hoc ha&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5258"></arrow.to.target><lb/>bet habilitatem, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt po&longs;sibile ade&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e, &longs;ed certa e&longs;t habilitas ad id quae non &longs;it: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/> <arrow.to.target n="marg5258"></arrow.to.target><lb/>bet habilitatem, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt po&longs;sibile ade&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e, &longs;ed certa e&longs;t habilitas ad id quae non &longs;it: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5259"></arrow.to.target><lb/>corrumpetur. </s>                                                                <s>Si ver&ograve; cau&longs;&longs;am qu&aelig;ras, cur id quod corrumpi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, nece&longs;&longs;ari&ograve; corrumpetur, quod ver&ograve; <lb/>gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non nece&longs;&longs;ari&ograve; generabitur. </s>                                                                <s>Dic id &agrave; materia profici&longs;ci, cui referunt acceptum res naturalis, <lb/>vt inclinentur ad non e&longs;&longs;e, vnde per &longs;e non erunt, quando &longs;unt. </s>                                                                <s>proinde nihil per accidens <expan abbr="corr&utilde;pi">corrumpi</expan> po&longs;&shy;<lb/>&longs;e fatebatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t, vt po&longs;&longs;et non corrumpi, &longs;ed per &longs;e, hoc e&longs;t interitus &longs;ui cau&longs;&longs;as intra &longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg5259"></arrow.to.target><lb/>corrumpetur. </s>                                                                <s>Si ver&ograve; cau&longs;&longs;am qu&aelig;ras, cur id quod corrumpi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, nece&longs;&longs;ari&ograve; corrumpetur, quod ver&ograve; <lb/>gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non nece&longs;&longs;ari&ograve; generabitur. </s>                                                                <s>Dic id &agrave; materia profici&longs;ci, cui referunt acceptum res naturalis, <lb/>vt inclinentur ad non e&longs;&longs;e, vnde per &longs;e non erunt, quando &longs;unt. </s>                                                                <s>proinde nihil per accidens <expan abbr="corr&utilde;pi">corrumpi</expan> po&longs;&shy;<lb/>&longs;e fatebatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t, vt po&longs;&longs;et non corrumpi, &longs;ed per &longs;e, hoc e&longs;t interitus &longs;ui cau&longs;&longs;as intra &longs;e <lb/>
Line 20679 
Line 20679 
 <arrow.to.target n="marg5266"></arrow.to.target><lb/>&longs;tate; traductum po&longs;te&agrave; fuerit ad actum. </s>                                                                <s>nunc primus ille modus non repugnat &aelig;terno, &amp; ita &longs;e <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <lb/>verum &amp; nece&longs;&longs;arium; alter ille nece&longs;&longs;arium tollit, &amp; hic negatur &agrave; nobis. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;&aelig; autem duplices e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;unt, vti no&longs;ti &longs;ubiectum, &amp; efficiens &longs;ubiectum nos <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> internam ponimus, quand&ograve; accidentis <lb/><expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <expan abbr="complea&ttilde;">compleatur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, quam nil vetat ab&longs;olutam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> e&longs;&longs;e perpetuitatis in accidente, vt &longs;i quod <lb/>accidens &longs;it in corpore c&oelig;le&longs;ti, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> beatis mentibus id &agrave; nullo alio pendens, &amp; contrario carens, in <lb/>actu perpetu&ograve; futurum &longs;it, quemadmodum &longs;peculatio &amp; beatitudo; <expan abbr="nulla&qacute;">nullaque</expan>. </s>                                                                <s>labe contaminari queat; <lb/>c&ugrave;m <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> &longs;pem in &longs;eip&longs;o &longs;ui reponat quod ita affectum &longs;it. </s>                                                                <s>Sed in motu &longs;unt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> termini pars <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&ecedil;">e&longs;senti&ecedil;</expan> <lb/>qui in motu c&oelig;le&longs;ti &longs;unt cau&longs;&longs;a continuitatis &amp; perpetuitatis ob eam rationem qu&aelig; mox exponetur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> talem perpetuitatem ex eo labefactari putamus, quae <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> <expan abbr="&longs;ucce&longs;siu&utilde;">&longs;ucce&longs;siuum</expan> &longs;it, vt <expan abbr=".n.">enim</expan> &aelig;ternum e&longs;t, quod <lb/>exi&longs;tit, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, quod fit &aelig;ternum e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quia continu&egrave; fiat, &amp; eius &longs;emper aliqua pars, &longs;eu quippiam <lb/>aliud exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Nec ob id quia motus continu&egrave; fiat, nec &longs;imul maneat totus, clauditur aliquibus termi&shy;<lb/>nis, vt <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> intermittatur: &longs;emper <expan abbr=".n.">enim</expan> eius aliquid exi&longs;tit, &amp; termini virtute potius, &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, qu&agrave;m <lb/>actu, &amp; &longs;ubiecto &longs;eparati. </s>                                                                <s>Hoc &longs;i minus approbabis, conuertito te ad tempus: e&longs;t ver&ograve; tempus quidam <lb/>effectus motus, quod item in &longs;ucce&longs;sione po&longs;itum e&longs;t, id ni&longs;i perpetuum, &amp; in tempore igitur; quare <lb/>tempus erit in <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> in infinitum, <expan abbr="notum&qacute;">notumque</expan>. </s>                                                                <s>illud &agrave; cau&longs;&longs;a &aelig;terna non ni&longs;i &aelig;ternum proxim&egrave; profici&longs;ci <lb/>po&longs;&longs;e, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>auctoritate Philo&longs;ophi <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> confirmatum, qui Deum in eo <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> ordine collocauit, &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg5266"></arrow.to.target><lb/>&longs;tate; traductum po&longs;te&agrave; fuerit ad actum. </s>                                                                <s>nunc primus ille modus non repugnat &aelig;terno, &amp; ita &longs;e <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <lb/>verum &amp; nece&longs;&longs;arium; alter ille nece&longs;&longs;arium tollit, &amp; hic negatur &agrave; nobis. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;&aelig; autem duplices e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;unt, vti no&longs;ti &longs;ubiectum, &amp; efficiens &longs;ubiectum nos <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> internam ponimus, quand&ograve; accidentis <lb/><expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <expan abbr="complea&ttilde;">compleatur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, quam nil vetat ab&longs;olutam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> e&longs;&longs;e perpetuitatis in accidente, vt &longs;i quod <lb/>accidens &longs;it in corpore c&oelig;le&longs;ti, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> beatis mentibus id &agrave; nullo alio pendens, &amp; contrario carens, in <lb/>actu perpetu&ograve; futurum &longs;it, quemadmodum &longs;peculatio &amp; beatitudo; <expan abbr="nulla&qacute;">nullaque</expan>. </s>                                                                <s>labe contaminari queat; <lb/>c&ugrave;m <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> &longs;pem in &longs;eip&longs;o &longs;ui reponat quod ita affectum &longs;it. </s>                                                                <s>Sed in motu &longs;unt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> termini pars <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&ecedil;">e&longs;senti&ecedil;</expan> <lb/>qui in motu c&oelig;le&longs;ti &longs;unt cau&longs;&longs;a continuitatis &amp; perpetuitatis ob eam rationem qu&aelig; mox exponetur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> talem perpetuitatem ex eo labefactari putamus, quae <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> <expan abbr="&longs;ucce&longs;siu&utilde;">&longs;ucce&longs;siuum</expan> &longs;it, vt <expan abbr=".n.">enim</expan> &aelig;ternum e&longs;t, quod <lb/>exi&longs;tit, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, quod fit &aelig;ternum e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quia continu&egrave; fiat, &amp; eius &longs;emper aliqua pars, &longs;eu quippiam <lb/>aliud exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Nec ob id quia motus continu&egrave; fiat, nec &longs;imul maneat totus, clauditur aliquibus termi&shy;<lb/>nis, vt <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> intermittatur: &longs;emper <expan abbr=".n.">enim</expan> eius aliquid exi&longs;tit, &amp; termini virtute potius, &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, qu&agrave;m <lb/>actu, &amp; &longs;ubiecto &longs;eparati. </s>                                                                <s>Hoc &longs;i minus approbabis, conuertito te ad tempus: e&longs;t ver&ograve; tempus quidam <lb/>effectus motus, quod item in &longs;ucce&longs;sione po&longs;itum e&longs;t, id ni&longs;i perpetuum, &amp; in tempore igitur; quare <lb/>tempus erit in <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> in infinitum, <expan abbr="notum&qacute;">notumque</expan>. </s>                                                                <s>illud &agrave; cau&longs;&longs;a &aelig;terna non ni&longs;i &aelig;ternum proxim&egrave; profici&longs;ci <lb/>po&longs;&longs;e, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>auctoritate Philo&longs;ophi <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> confirmatum, qui Deum in eo <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> ordine collocauit, &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg5267"></arrow.to.target> <arrow.to.target n="marg5267"></arrow.to.target>
 <pb pagenum="920"/>aliter motiones euenire non accidit. </s>                                                                <s>ex <expan abbr="har&utilde;">harum</expan> numero e&longs;t conuer&longs;io: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> contingit aliquando non <lb/> <pb pagenum="920"/>aliter motiones euenire non accidit. </s>                                                                <s>ex <expan abbr="har&utilde;">harum</expan> numero e&longs;t conuer&longs;io: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> contingit aliquando non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5268"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e conuer&longs;ionem; e&longs;t quidem non ex toto, &longs;ed ex parte; veruntamen <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> non e&longs;t. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; po&longs;&shy;<lb/>&longs;es occurrere dictis admouens ex illis nil aliud cert&egrave; conuinci, ni&longs;i quae motus &aelig;ternus e&longs;t; atquae intrin&longs;ec&ugrave;s <lb/>eiu&longs;modi &longs;it, nihil adhuc: ita opponam. </s>                                                                <s>Quod ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> proxim&egrave; deriuatur, ide&longs;t ex natura, &amp; inter&shy;<lb/>num. </s>                                                                <s>Sed &aelig;ternitas in motu c&oelig;le&longs;ti &agrave; motus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> deriuatur: ex natura igitur, &amp; intrin&longs;ec&ugrave;s ine&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptio petitur ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>qui conuer&longs;ionis terminos (&longs;unt ver&ograve; de <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> motus) perpetu&aelig; &longs;ucce&longs;&shy;<lb/>&longs;ionis <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> e&longs;&longs;e docet: etenim differunt &agrave; terminis motus recti, quae i&longs;ti actu &amp; pote&longs;tate vnum &longs;unt, vel <lb/>initium, vel finis motus; at in conuer&longs;ione &longs;unt <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> actu, &amp; pote&longs;tate &longs;imul. </s>                                                                <s>In&longs;uper; Illud quod &longs;u&shy;<lb/>pere&longs;t in re <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> aliis mente circun&longs;criptis, e&longs;t internum. </s>                                                                <s>AEternitas in conuer&longs;ione &longs;upere&longs;t omnib. <lb/></s>                                                                <s>aliis mente circun&longs;criptis, &amp; interna igitur: prius <expan abbr=".n.">enim</expan> nobis notuit conuer&longs;ionis &aelig;ternitas, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mobilis, aut <lb/>motoris; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> horum &aelig;ternitas ex &aelig;ternitate motus illata. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> pote&longs;tas ad quietem in ip&longs;o termi&shy;<lb/>natur ab&longs;oluta immobilitate, &longs;ed eiu&longs;modi quies e&longs;t, vt cum aliquo motu &longs;emper coniuncta &longs;it. </s>                                                                <s>Quan&shy;<lb/>uis h&icirc;c nobis ob&longs;i&longs;tas, vel concludens accidens per &longs;e &aelig;ternum e&longs;&longs;e, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> probans accidens, c&ugrave;m per <lb/>&longs;e caducum &longs;it, ab alio fieri perpetuum. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;euocata omni <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ubiecti, <expan abbr="atq.">atque</expan> efficientis <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <lb/>in &longs;e rationem perpetuitatis, id per &longs;e perpetuum e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed tempus e&longs;t huiu&longs;modi; quoniam perpetuitas <lb/><expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> ab in&longs;tantis natura fit perpetua. </s>                                                                <s>Quod etiam tale e&longs;t, vt cau&longs;&longs;a remota priuetur aliquo attri&shy;<lb/>buto, id item <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> habet eius attributi &longs;impliciter &agrave; &longs;eip&longs;o diuer&longs;am. </s>                                                                <s>aliter remota cau&longs;&longs;a permane&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5268"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e conuer&longs;ionem; e&longs;t quidem non ex toto, &longs;ed ex parte; veruntamen <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> non e&longs;t. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; po&longs;&shy;<lb/>&longs;es occurrere dictis admouens ex illis nil aliud cert&egrave; conuinci, ni&longs;i quae motus &aelig;ternus e&longs;t; atque intrin&longs;ec&ugrave;s <lb/>eiu&longs;modi &longs;it, nihil adhuc: ita opponam. </s>                                                                <s>Quod ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> proxim&egrave; deriuatur, ide&longs;t ex natura, &amp; inter&shy;<lb/>num. </s>                                                                <s>Sed &aelig;ternitas in motu c&oelig;le&longs;ti &agrave; motus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> deriuatur: ex natura igitur, &amp; intrin&longs;ec&ugrave;s ine&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptio petitur ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>qui conuer&longs;ionis terminos (&longs;unt ver&ograve; de <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> motus) perpetu&aelig; &longs;ucce&longs;&shy;<lb/>&longs;ionis <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> e&longs;&longs;e docet: etenim differunt &agrave; terminis motus recti, quae i&longs;ti actu &amp; pote&longs;tate vnum &longs;unt, vel <lb/>initium, vel finis motus; at in conuer&longs;ione &longs;unt <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> actu, &amp; pote&longs;tate &longs;imul. </s>                                                                <s>In&longs;uper; Illud quod &longs;u&shy;<lb/>pere&longs;t in re <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> aliis mente circun&longs;criptis, e&longs;t internum. </s>                                                                <s>AEternitas in conuer&longs;ione &longs;upere&longs;t omnib. <lb/></s>                                                                <s>aliis mente circun&longs;criptis, &amp; interna igitur: prius <expan abbr=".n.">enim</expan> nobis notuit conuer&longs;ionis &aelig;ternitas, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mobilis, aut <lb/>motoris; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> horum &aelig;ternitas ex &aelig;ternitate motus illata. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> pote&longs;tas ad quietem in ip&longs;o termi&shy;<lb/>natur ab&longs;oluta immobilitate, &longs;ed eiu&longs;modi quies e&longs;t, vt cum aliquo motu &longs;emper coniuncta &longs;it. </s>                                                                <s>Quan&shy;<lb/>uis h&icirc;c nobis ob&longs;i&longs;tas, vel concludens accidens per &longs;e &aelig;ternum e&longs;&longs;e, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> probans accidens, c&ugrave;m per <lb/>&longs;e caducum &longs;it, ab alio fieri perpetuum. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;euocata omni <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ubiecti, <expan abbr="atq.">atque</expan> efficientis <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <lb/>in &longs;e rationem perpetuitatis, id per &longs;e perpetuum e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed tempus e&longs;t huiu&longs;modi; quoniam perpetuitas <lb/><expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> ab in&longs;tantis natura fit perpetua. </s>                                                                <s>Quod etiam tale e&longs;t, vt cau&longs;&longs;a remota priuetur aliquo attri&shy;<lb/>buto, id item <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> habet eius attributi &longs;impliciter &agrave; &longs;eip&longs;o diuer&longs;am. </s>                                                                <s>aliter remota cau&longs;&longs;a permane&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5269"></arrow.to.target><lb/>re po&longs;&longs;et effectus. </s>                                                                <s>Sed &longs;i cogitatione Deum &longs;euoces &agrave; c&ecedil;lo; qu&aelig;ro, num'ne c&oelig;lum moueatur: &longs;i <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> <lb/>adhuc; fru&longs;tra igitur c&ecedil;lo mens ade&longs;t: &longs;i minus: ergo motus c&ecedil;li per &longs;e caducus e&longs;t, &amp; &agrave; Deo perpetuus <lb/>efficitur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&ograve;d per accidens ine&longs;t, externum, &amp; alienum e&longs;t, ac c&oelig;lo pr&aelig;&longs;ertim cui nihil pr&aelig;&shy;<lb/>ter naturam euenire <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: at cau&longs;&longs;a qu&aelig; ducitur &agrave; &longs;ubiecto in accidentibus reponenda e&longs;t: proptere&agrave; quae <lb/>oppo&longs;itorum e&aelig;dem &longs;olent e&longs;&longs;e conditiones: nunc quod interit priuilegio &longs;ubiecti, per accidens inte&shy;<lb/>rit: ergo &agrave; &longs;ubiecto etiam per accidens con&longs;eruatur. </s>                                                                <s>Verumenimuero primum &longs;ic tolli <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, arbitror; &longs;i <lb/>dicatur, eam demon&longs;trationem qu&aelig; ducitur ab in&longs;tanti non e&longs;&longs;e per <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> primam &amp; pr&aelig;cipuam, &longs;ed <lb/><expan abbr="demon&longs;trabil&etilde;">demon&longs;trabilem</expan> &amp; <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan> &longs;ol&ugrave;m: nam re&longs;olui <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> adhuc medium illud in alia priora; nempe in mo&shy;<lb/>bile: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> primum <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> in&longs;tantis e&longs;t: vnde extat <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> continuitatis in motu prim&ugrave;m, mox redun&shy;<lb/>dat in tempus: quapropter <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&agrave; perpetuitate mobilis aliquando motus perpetuitatem inferebat. <lb/></s>                                                                <s>nam quae perpetuitas mobilis ex motus perpetuitate <expan abbr="c&otilde;cludatur">concludatur</expan>, id &agrave; notis nob. </s>                                                                <s>&amp; &agrave; &longs;igno per actum e&longs;t, <lb/>vt etiam quae ex in&longs;tantis ingenio perpetuitas motus confirmetur; de cau&longs;&longs;a non agitur. </s>                                                                <s>Ad &longs;ecund&ugrave;m ita <lb/>dicimus quantum &longs;pectat ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> qu&aelig; mente ab&longs;oluitur, &amp; quae quies in c&oelig;lo cogitari valeat, <lb/>&amp; initia poni motus illius, quemadmodum <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> fecit Ari&longs;toteles; <expan abbr="pari&qacute;">parique</expan>. </s>                                                                <s>via motus &agrave; cau&longs;&longs;a mo&shy;<lb/>uente &longs;eparari, quatenus ea cau&longs;&longs;a externa e&longs;t, quia quicquid in prima &longs;ui notione cau&longs;sis internis, &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg5269"></arrow.to.target><lb/>re po&longs;&longs;et effectus. </s>                                                                <s>Sed &longs;i cogitatione Deum &longs;euoces &agrave; c&ecedil;lo; qu&aelig;ro, num'ne c&oelig;lum moueatur: &longs;i <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> <lb/>adhuc; fru&longs;tra igitur c&ecedil;lo mens ade&longs;t: &longs;i minus: ergo motus c&ecedil;li per &longs;e caducus e&longs;t, &amp; &agrave; Deo perpetuus <lb/>efficitur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&ograve;d per accidens ine&longs;t, externum, &amp; alienum e&longs;t, ac c&oelig;lo pr&aelig;&longs;ertim cui nihil pr&aelig;&shy;<lb/>ter naturam euenire <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: at cau&longs;&longs;a qu&aelig; ducitur &agrave; &longs;ubiecto in accidentibus reponenda e&longs;t: proptere&agrave; quae <lb/>oppo&longs;itorum e&aelig;dem &longs;olent e&longs;&longs;e conditiones: nunc quod interit priuilegio &longs;ubiecti, per accidens inte&shy;<lb/>rit: ergo &agrave; &longs;ubiecto etiam per accidens con&longs;eruatur. </s>                                                                <s>Verumenimuero primum &longs;ic tolli <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, arbitror; &longs;i <lb/>dicatur, eam demon&longs;trationem qu&aelig; ducitur ab in&longs;tanti non e&longs;&longs;e per <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> primam &amp; pr&aelig;cipuam, &longs;ed <lb/><expan abbr="demon&longs;trabil&etilde;">demon&longs;trabilem</expan> &amp; <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan> &longs;ol&ugrave;m: nam re&longs;olui <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> adhuc medium illud in alia priora; nempe in mo&shy;<lb/>bile: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> primum <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> in&longs;tantis e&longs;t: vnde extat <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> continuitatis in motu prim&ugrave;m, mox redun&shy;<lb/>dat in tempus: quapropter <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&agrave; perpetuitate mobilis aliquando motus perpetuitatem inferebat. <lb/></s>                                                                <s>nam quae perpetuitas mobilis ex motus perpetuitate <expan abbr="c&otilde;cludatur">concludatur</expan>, id &agrave; notis nob. </s>                                                                <s>&amp; &agrave; &longs;igno per actum e&longs;t, <lb/>vt etiam quae ex in&longs;tantis ingenio perpetuitas motus confirmetur; de cau&longs;&longs;a non agitur. </s>                                                                <s>Ad &longs;ecund&ugrave;m ita <lb/>dicimus quantum &longs;pectat ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> qu&aelig; mente ab&longs;oluitur, &amp; quae quies in c&oelig;lo cogitari valeat, <lb/>&amp; initia poni motus illius, quemadmodum <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> fecit Ari&longs;toteles; <expan abbr="pari&qacute;">parique</expan>. </s>                                                                <s>via motus &agrave; cau&longs;&longs;a mo&shy;<lb/>uente &longs;eparari, quatenus ea cau&longs;&longs;a externa e&longs;t, quia quicquid in prima &longs;ui notione cau&longs;sis internis, &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5270"></arrow.to.target><lb/>con&longs;tituentibus e&longs;t <expan abbr="content&utilde;">contentum</expan>, imm&ograve; &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &longs;ed quod ad rem ip&longs;am pertinet. </s>                                                                <s>Neque Deus <lb/>&longs;eparari <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, qu&ograve;d ille &longs;olus e&longs;t &longs;impliciter nece&longs;&longs;arius. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d ex vi argumenti colligitur illud, &amp; <lb/>hypothe&longs;is e&ograve; tendit, vt c&ecedil;li nimir&ugrave;m perpetuitatem ab alio profici&longs;ci doceatur &longs;ic, vt ni&longs;i ab eo na&longs;ce&shy;<lb/>retur, motus c&ecedil;li foret terminatus. </s>                                                                <s>Ad argumenti <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ic re&longs;pondeo prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>quando in eo talis con&shy;<lb/>&longs;ecutio comprehenditur ab alio mouetur: ergo perpetuitas ab alio deriuatur: id non con&longs;equi. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <lb/>fieri po&longs;sit, vt perpetu&ograve; moueatur ab alio, &amp; duorum <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> pr&aelig;&longs;entiam &longs;ubiecti .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; efficientis <lb/>perpetu&ograve; requirat. </s>                                                                <s>quo fit, vt h&aelig;c non pugnent ab alio, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac Deum ex <lb/>hypothe&longs;i abe&longs;&longs;e, dico plan&egrave; motum <expan abbr="ce&longs;&longs;atur&utilde;">ce&longs;&longs;aturum</expan>, non &longs;ecus ac docuerit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in Eudemiis, <expan abbr="c&otilde;motis">commotis</expan> prin&shy;<lb/>cipiis mathematicis, item ea <expan abbr="c&otilde;motum">commotum</expan> iri qu&ecedil; <expan abbr="&longs;equ&utilde;tur">&longs;equuntur</expan> ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>tu infers, ergo perpetuatur ab alio. </s>                                                                <s>mi&shy;<lb/>nim&egrave; ver&ograve;, &longs;ed vitium &longs;ube&longs;t in <expan abbr="argum&etilde;to">argumento</expan>, quae id quod verum e&longs;t ex nece&longs;sitate hypothe&longs;eos, tu accipis, <lb/>ac &longs;i verum &longs;impliciter fuerit. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;i Deus e&longs;&longs;et contingens, &amp; motus <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;imiliter, &amp; tum mo&shy;<lb/>tus aut deficeret, aut &longs;i perpetuaretur; ab alio perpetuus fieret, nunc quia cau&longs;&longs;a nece&longs;&longs;aria, effectus <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;imilis con&longs;equatur nece&longs;&longs;e e&longs;t qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ab alio &longs;it, &longs;ed eiu&longs;modi perpetu&ograve; exi&longs;tat: non quia, <lb/>c&ugrave;m per &longs;e caducum &longs;it, <expan abbr="immortalitat&etilde;">immortalitatem</expan> ab alio con&longs;equatur, &amp; <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan> amittat quam ad non e&longs;&longs;e ha&shy;<lb/>buerit. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> vt dicam expeditius; duplex in argumento vitium &longs;ube&longs;t cum in antecedente, tum item <lb/> <arrow.to.target n="marg5270"></arrow.to.target><lb/>con&longs;tituentibus e&longs;t <expan abbr="content&utilde;">contentum</expan>, imm&ograve; &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &longs;ed quod ad rem ip&longs;am pertinet. </s>                                                                <s>Neque Deus <lb/>&longs;eparari <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, qu&ograve;d ille &longs;olus e&longs;t &longs;impliciter nece&longs;&longs;arius. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d ex vi argumenti colligitur illud, &amp; <lb/>hypothe&longs;is e&ograve; tendit, vt c&ecedil;li nimir&ugrave;m perpetuitatem ab alio profici&longs;ci doceatur &longs;ic, vt ni&longs;i ab eo na&longs;ce&shy;<lb/>retur, motus c&ecedil;li foret terminatus. </s>                                                                <s>Ad argumenti <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ic re&longs;pondeo prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>quando in eo talis con&shy;<lb/>&longs;ecutio comprehenditur ab alio mouetur: ergo perpetuitas ab alio deriuatur: id non con&longs;equi. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <lb/>fieri po&longs;sit, vt perpetu&ograve; moueatur ab alio, &amp; duorum <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> pr&aelig;&longs;entiam &longs;ubiecti .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; efficientis <lb/>perpetu&ograve; requirat. </s>                                                                <s>quo fit, vt h&aelig;c non pugnent ab alio, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac Deum ex <lb/>hypothe&longs;i abe&longs;&longs;e, dico plan&egrave; motum <expan abbr="ce&longs;&longs;atur&utilde;">ce&longs;&longs;aturum</expan>, non &longs;ecus ac docuerit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in Eudemiis, <expan abbr="c&otilde;motis">commotis</expan> prin&shy;<lb/>cipiis mathematicis, item ea <expan abbr="c&otilde;motum">commotum</expan> iri qu&ecedil; <expan abbr="&longs;equ&utilde;tur">&longs;equuntur</expan> ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>tu infers, ergo perpetuatur ab alio. </s>                                                                <s>mi&shy;<lb/>nim&egrave; ver&ograve;, &longs;ed vitium &longs;ube&longs;t in <expan abbr="argum&etilde;to">argumento</expan>, quae id quod verum e&longs;t ex nece&longs;sitate hypothe&longs;eos, tu accipis, <lb/>ac &longs;i verum &longs;impliciter fuerit. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;i Deus e&longs;&longs;et contingens, &amp; motus <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;imiliter, &amp; tum mo&shy;<lb/>tus aut deficeret, aut &longs;i perpetuaretur; ab alio perpetuus fieret, nunc quia cau&longs;&longs;a nece&longs;&longs;aria, effectus <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;imilis con&longs;equatur nece&longs;&longs;e e&longs;t qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ab alio &longs;it, &longs;ed eiu&longs;modi perpetu&ograve; exi&longs;tat: non quia, <lb/>c&ugrave;m per &longs;e caducum &longs;it, <expan abbr="immortalitat&etilde;">immortalitatem</expan> ab alio con&longs;equatur, &amp; <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan> amittat quam ad non e&longs;&longs;e ha&shy;<lb/>buerit. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> vt dicam expeditius; duplex in argumento vitium &longs;ube&longs;t cum in antecedente, tum item <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5271"></arrow.to.target><lb/>in con&longs;equente: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud ex iis e&longs;t in <expan abbr="quib.">quibus</expan> repugnantia continetur: &longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &longs;impliciter, &amp; prim&ograve; <lb/>nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> vllo modo tolli <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, ne per <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> quidem reliquis &longs;aluis: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quia non &longs;e&shy;<lb/>quitur &longs;ine hoc non e&longs;t; ergo e&longs;t efficiens, &amp; latet in <expan abbr="c&otilde;&longs;equente">con&longs;equente</expan> <expan abbr="viti&utilde;">vitium</expan> &longs;ecund&ugrave;m con&longs;equens; vt &longs;iquis <lb/>putaret, quia rus prodeam, quae ibi <expan abbr="amic&utilde;">amicum</expan> offendam, ac ni&longs;i ibi me eum offen&longs;urum putarem, non prodi&shy;<lb/>rem; amicum e&longs;&longs;e efficientem <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> me&aelig; profectionis. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ita, ea quidem finis e&longs;t; efficiens ver&ograve; <lb/>appetitus, aut mens actuo&longs;a. </s>                                                                <s>Sit &amp; nos defendimus Peripatetic&egrave; Deum e&longs;&longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> motus. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <lb/>&longs;en&longs;um illa verba accipiemus de v. </s>                                                                <s>p. philo&longs;ophi&aelig; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ai)/tion tou= a)nagkai=a EI(=nai</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> &longs;cilicet, quae nece&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5271"></arrow.to.target><lb/>in con&longs;equente: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud ex iis e&longs;t in <expan abbr="quib.">quibus</expan> repugnantia continetur: &longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &longs;impliciter, &amp; prim&ograve; <lb/>nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> vllo modo tolli <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, ne per <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> quidem reliquis &longs;aluis: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quia non &longs;e&shy;<lb/>quitur &longs;ine hoc non e&longs;t; ergo e&longs;t efficiens, &amp; latet in <expan abbr="c&otilde;&longs;equente">con&longs;equente</expan> <expan abbr="viti&utilde;">vitium</expan> &longs;ecund&ugrave;m con&longs;equens; vt &longs;iquis <lb/>putaret, quia rus prodeam, quae ibi <expan abbr="amic&utilde;">amicum</expan> offendam, ac ni&longs;i ibi me eum offen&longs;urum putarem, non prodi&shy;<lb/>rem; amicum e&longs;&longs;e efficientem <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> me&aelig; profectionis. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ita, ea quidem finis e&longs;t; efficiens ver&ograve; <lb/>appetitus, aut mens actuo&longs;a. </s>                                                                <s>Sit &amp; nos defendimus Peripatetic&egrave; Deum e&longs;&longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> motus. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <lb/>&longs;en&longs;um illa verba accipiemus de v. </s>                                                                <s>p. philo&longs;ophi&aelig; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ai)/tion tou= a)nagkai=a ei(=nai</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> &longs;cilicet, quae nece&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5272"></arrow.to.target><lb/>&longs;aria &longs;int, <expan abbr="quocunq.">quocunque</expan> modo <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> alicuius e&longs;&longs;e contingat, &longs;iue vt finem, &longs;eu quouis alio modo, <expan abbr="d&utilde;mod&ograve;">dummod&ograve;</expan> <lb/>non &longs;it cau&longs;&longs;a qu&aelig; ip&longs;um promoueat de pote&longs;tate nece&longs;&longs;ari&ograve; ad actu nece&longs;&longs;arium: &longs;iquidem, vt mox <lb/>ad&longs;cribit Ari&longs;toteles, ita nece&longs;&longs;arium &longs;implex e&longs;t, nec aliter &longs;e habere contingit: caret <expan abbr=".n.">enim</expan> potentia; pro&shy;<lb/>ptere&agrave; non pote&longs;t quod <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t, ab alio <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> efficiente fieri nece&longs;&longs;arium. </s>                                                                <s>Quod ad tertium per&shy;<lb/>tinet; per accidens ibi <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> &longs;umptum. </s>                                                                <s>pro eo .&longs;. </s>                                                                <s>quod e&longs;t non per &longs;e prim&ograve;. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> corrumpitur ac&shy;<lb/>cidens, vt <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> habeat &longs;u&aelig; corruptionis, qu&aelig; tamen ab eius natura di&longs;tinguatur. </s>                                                                <s>quae igitur in&shy;<lb/>terna cau&longs;&longs;a, &longs;ed ab accidentis natura diuer&longs;a, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> alia reputatur, &amp; ip&longs;i tribuitur, accidens <expan abbr="perhibe&ttilde;">perhibetur</expan>: <lb/>eodem modo de con&longs;eruatione dicendum e&longs;t. </s>                                                                <s>Quibus &longs;tantibus generatim a&longs;&longs;euerare licebit, nihil e&longs;&shy;<lb/>&longs;e, quod vn&agrave; caducum <expan abbr="perpetuum&qacute;">perpetuumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, &longs;ed toto genere &longs;eparari. </s>                                                                <s>&longs;ic genere di&longs;tinguuntur, quod fieri  <arrow.to.target n="marg5272"></arrow.to.target><lb/>&longs;aria &longs;int, <expan abbr="quocunq.">quocunque</expan> modo <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> alicuius e&longs;&longs;e contingat, &longs;iue vt finem, &longs;eu quouis alio modo, <expan abbr="d&utilde;mod&ograve;">dummod&ograve;</expan> <lb/>non &longs;it cau&longs;&longs;a qu&aelig; ip&longs;um promoueat de pote&longs;tate nece&longs;&longs;ari&ograve; ad actu nece&longs;&longs;arium: &longs;iquidem, vt mox <lb/>ad&longs;cribit Ari&longs;toteles, ita nece&longs;&longs;arium &longs;implex e&longs;t, nec aliter &longs;e habere contingit: caret <expan abbr=".n.">enim</expan> potentia; pro&shy;<lb/>ptere&agrave; non pote&longs;t quod <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t, ab alio <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> efficiente fieri nece&longs;&longs;arium. </s>                                                                <s>Quod ad tertium per&shy;<lb/>tinet; per accidens ibi <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> &longs;umptum. </s>                                                                <s>pro eo .&longs;. </s>                                                                <s>quod e&longs;t non per &longs;e prim&ograve;. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> corrumpitur ac&shy;<lb/>cidens, vt <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> habeat &longs;u&aelig; corruptionis, qu&aelig; tamen ab eius natura di&longs;tinguatur. </s>                                                                <s>quae igitur in&shy;<lb/>terna cau&longs;&longs;a, &longs;ed ab accidentis natura diuer&longs;a, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> alia reputatur, &amp; ip&longs;i tribuitur, accidens <expan abbr="perhibe&ttilde;">perhibetur</expan>: <lb/>eodem modo de con&longs;eruatione dicendum e&longs;t. </s>                                                                <s>Quibus &longs;tantibus generatim a&longs;&longs;euerare licebit, nihil e&longs;&shy;<lb/>&longs;e, quod vn&agrave; caducum <expan abbr="perpetuum&qacute;">perpetuumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, &longs;ed toto genere &longs;eparari. </s>                                                                <s>&longs;ic genere di&longs;tinguuntur, quod fieri
 <pb pagenum="921"/> <pb pagenum="921"/>
 <arrow.to.target n="marg5273"></arrow.to.target><lb/>pote&longs;t &amp; quod non pote&longs;t: ex quo etiam cepit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>occa&longs;ionem incu&longs;andi Platonem, quod attinet ad <lb/>Ideas, quia .&longs;. </s>                                                                <s>idem homo &longs;imul &aelig;ternus &amp; mortalis e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>no&longs;tri decretis &longs;ubuenit <lb/>quo fundamentum eius argumenti demoliri po&longs;&longs;e videamur. </s>                                                                <s>c&ugrave;m &amp; ip&longs;e, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ab&longs;urdum obiiciat id <lb/>quod <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> con&longs;tanti&longs;sim&egrave; defendit: dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as &longs;cienti&aelig;, &amp; ignorationis a&longs;signaret, &longs;tatuebat <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> <lb/>rerum e&longs;&longs;e ex forma, ignorantiam ver&ograve; ex materia: quoniam forma permaneret; materia ver&ograve; <expan abbr="labere&ttilde;">laberetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Videtur ergo concedere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>idem &aelig;ternum e&longs;&longs;e, &amp; caducum: &aelig;ternum quidem per formam, cadu&shy;<lb/>cum ver&ograve; per materiam. </s>                                                                <s>idem quoque te&longs;tatus fuerat, c&ugrave;m doceret in incremento idem &longs;upere&longs;&longs;e in&shy;<lb/>diuiduum ab ortu <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad interitum: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> pro materia variabatur &longs;ecund&ugrave;m formam permanebat. <lb/></s>                                                                <s>An apud Platonem <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erat e&longs;&longs;entia per quam homo e&longs;t, &amp; hic homo, &amp; perpetuum, <expan abbr="atq.">atque</expan> mortalis: <lb/>idea nimir&ugrave;m: at apud Ari&longs;t. </s>                                                                <s>alia ratio e&longs;t per quam Socrates e&longs;t, &amp; mortalis, &amp; alia per quam e&longs;t ho&shy;<lb/>mo &longs;impliciter, &amp; &aelig;ternus, ide&ograve; fals&ograve; concluditur, idem fore &longs;imul perpetuum, &amp; caducum. </s>                                                                <s>AEeternum <lb/>item aut &longs;ecund&ugrave;m rem e&longs;t, vt Deus &amp; c&oelig;lum, aut &longs;ecund&ugrave;m rationem, vt e&longs;&longs;entia, c&ugrave;m &agrave; conditionib. <lb/></s>                                                                <s>&amp; vinculis &longs;egregatur materia &longs;en&longs;ilis: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> homo perpetuus, quae nullis indiuidui conditionibus e&longs;t ob&shy;<lb/>noxius, &longs;ed e&longs;t ita in mente, forma ver&ograve; in incremento vt maneat, &amp; qu&aelig; materia diffluat olim o&longs;ten&shy;<lb/>&longs;um e&longs;t; illa <expan abbr=".n.">enim</expan> diffluebat qu&aelig; pars e&longs;&longs;enti&aelig; non erat. </s>                                                                <s>H&aelig;c igitur ambiguitas &aelig;ternitatis efficit, vt vn&agrave; <lb/>&longs;int perpetuum, <expan abbr="atq.">atque</expan> mortale; ver&ugrave;m in no&longs;tro theoremate perpetuitas &longs;ecund&ugrave;m rem &longs;umitur quam <lb/> <arrow.to.target n="marg5273"></arrow.to.target><lb/>pote&longs;t &amp; quod non pote&longs;t: ex quo etiam cepit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>occa&longs;ionem incu&longs;andi Platonem, quod attinet ad <lb/>Ideas, quia .&longs;. </s>                                                                <s>idem homo &longs;imul &aelig;ternus &amp; mortalis e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>no&longs;tri decretis &longs;ubuenit <lb/>quo fundamentum eius argumenti demoliri po&longs;&longs;e videamur. </s>                                                                <s>c&ugrave;m &amp; ip&longs;e, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ab&longs;urdum obiiciat id <lb/>quod <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> con&longs;tanti&longs;sim&egrave; defendit: dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as &longs;cienti&aelig;, &amp; ignorationis a&longs;signaret, &longs;tatuebat <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> <lb/>rerum e&longs;&longs;e ex forma, ignorantiam ver&ograve; ex materia: quoniam forma permaneret; materia ver&ograve; <expan abbr="labere&ttilde;">laberetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Videtur ergo concedere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>idem &aelig;ternum e&longs;&longs;e, &amp; caducum: &aelig;ternum quidem per formam, cadu&shy;<lb/>cum ver&ograve; per materiam. </s>                                                                <s>idem quoque te&longs;tatus fuerat, c&ugrave;m doceret in incremento idem &longs;upere&longs;&longs;e in&shy;<lb/>diuiduum ab ortu <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad interitum: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> pro materia variabatur &longs;ecund&ugrave;m formam permanebat. <lb/></s>                                                                <s>An apud Platonem <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erat e&longs;&longs;entia per quam homo e&longs;t, &amp; hic homo, &amp; perpetuum, <expan abbr="atq.">atque</expan> mortalis: <lb/>idea nimir&ugrave;m: at apud Ari&longs;t. </s>                                                                <s>alia ratio e&longs;t per quam Socrates e&longs;t, &amp; mortalis, &amp; alia per quam e&longs;t ho&shy;<lb/>mo &longs;impliciter, &amp; &aelig;ternus, ide&ograve; fals&ograve; concluditur, idem fore &longs;imul perpetuum, &amp; caducum. </s>                                                                <s>AEeternum <lb/>item aut &longs;ecund&ugrave;m rem e&longs;t, vt Deus &amp; c&oelig;lum, aut &longs;ecund&ugrave;m rationem, vt e&longs;&longs;entia, c&ugrave;m &agrave; conditionib. <lb/></s>                                                                <s>&amp; vinculis &longs;egregatur materia &longs;en&longs;ilis: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> homo perpetuus, quae nullis indiuidui conditionibus e&longs;t ob&shy;<lb/>noxius, &longs;ed e&longs;t ita in mente, forma ver&ograve; in incremento vt maneat, &amp; qu&aelig; materia diffluat olim o&longs;ten&shy;<lb/>&longs;um e&longs;t; illa <expan abbr=".n.">enim</expan> diffluebat qu&aelig; pars e&longs;&longs;enti&aelig; non erat. </s>                                                                <s>H&aelig;c igitur ambiguitas &aelig;ternitatis efficit, vt vn&agrave; <lb/>&longs;int perpetuum, <expan abbr="atq.">atque</expan> mortale; ver&ugrave;m in no&longs;tro theoremate perpetuitas &longs;ecund&ugrave;m rem &longs;umitur quam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5274"></arrow.to.target><lb/>&longs;an&egrave; cum mortalitate con&longs;i&longs;tere negamus. </s>                                                                <s>Atqui protinus obiicies, &longs;i motus e&longs;t &aelig;ternus per &longs;e, omne <lb/>ver&ograve; per &longs;e &aelig;ternum caret efficiente: nullum igitur efficiens motus c&oelig;le&longs;tis erit qu&aelig;rendum. </s>                                                                <s>An &aelig;ter&shy;<lb/>ni per &longs;e, cuius e&longs;&longs;e &longs;it permanens, efficiens inquirendum non e&longs;t; no&longs;ter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> motus in &longs;ucce&longs;sione po&shy;<lb/>&longs;itus e&longs;t: quare c&ugrave;m habeat aliquid quod non &longs;it, ve&longs;tigatur eius efficiens. </s>                                                                <s>Ergo ad Themi&longs;tij dubita&shy;<lb/>tiones. </s>                                                                <s>Succe&longs;siuum corrumpitur: igitur ab alio perpetuum fit: concederem profect&ograve;, &longs;i ex toto cor&shy;<lb/>rumperetur; at &longs;emper eius aliqua pars manet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d opponis certas periodos motus c&oelig;le&longs;tis, nego in <lb/>c&oelig;lo quietem e&longs;&longs;e &longs;impliciter, &longs;icuti nego ibi e&longs;&longs;e terminum ad quem &longs;eparatum &agrave; termino &agrave; quo. </s>                                                                <s>ide&ograve; <lb/>quietem do ad hoc, &amp; illud punctum &longs;ol&ugrave;m, non ab&longs;olutam. </s>                                                                <s>Dico etiam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> qu&aelig; petitur &agrave; &longs;ubie&shy;<lb/>cto, <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> e&longs;&longs;e motui, &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tialem">e&longs;sentialem</expan>, non <expan abbr="extern&atilde;">externam</expan> &amp; accidens, ni&longs;i <foreign lang="greek">kata\ fanhasi+/an</foreign>, &amp; ad opinionem. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur id quod gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; corrumpi pote&longs;tatem &longs;ignificent, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> ordine commutato; quand&ograve; <lb/>quod gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, nondum &longs;it: ver&ugrave;m po&longs;thac e&longs;&longs;e potuerit, caducum non fuerit ante, &longs;ed nunc &longs;it, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>per &longs;e infinita &longs;it, &amp; pariter e&longs;&longs;e, &amp; non e&longs;&longs;e re&longs;piciat: quamobrem id quod e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, pote&longs;t eadem <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>non e&longs;&longs;e, &amp; vici&longs;sim, &amp; quatenus e&longs;&longs;e pote&longs;t, pote&longs;t etiam gigni; quatenus autem non e&longs;&longs;e, corrumpi: <lb/>planum, quae quicquid generari pote&longs;t, pote&longs;t item corrumpi, &amp; contr&agrave; quicquid corruptioni obnoxium <lb/>e&longs;t, genitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fui&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i vera &longs;unt ea qu&aelig; de con&longs;ecutionibus con&longs;tituta &longs;unt in li&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5274"></arrow.to.target><lb/>&longs;an&egrave; cum mortalitate con&longs;i&longs;tere negamus. </s>                                                                <s>Atqui protinus obiicies, &longs;i motus e&longs;t &aelig;ternus per &longs;e, omne <lb/>ver&ograve; per &longs;e &aelig;ternum caret efficiente: nullum igitur efficiens motus c&oelig;le&longs;tis erit qu&aelig;rendum. </s>                                                                <s>An &aelig;ter&shy;<lb/>ni per &longs;e, cuius e&longs;&longs;e &longs;it permanens, efficiens inquirendum non e&longs;t; no&longs;ter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> motus in &longs;ucce&longs;sione po&shy;<lb/>&longs;itus e&longs;t: quare c&ugrave;m habeat aliquid quod non &longs;it, ve&longs;tigatur eius efficiens. </s>                                                                <s>Ergo ad Themi&longs;tij dubita&shy;<lb/>tiones. </s>                                                                <s>Succe&longs;siuum corrumpitur: igitur ab alio perpetuum fit: concederem profect&ograve;, &longs;i ex toto cor&shy;<lb/>rumperetur; at &longs;emper eius aliqua pars manet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d opponis certas periodos motus c&oelig;le&longs;tis, nego in <lb/>c&oelig;lo quietem e&longs;&longs;e &longs;impliciter, &longs;icuti nego ibi e&longs;&longs;e terminum ad quem &longs;eparatum &agrave; termino &agrave; quo. </s>                                                                <s>ide&ograve; <lb/>quietem do ad hoc, &amp; illud punctum &longs;ol&ugrave;m, non ab&longs;olutam. </s>                                                                <s>Dico etiam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> qu&aelig; petitur &agrave; &longs;ubie&shy;<lb/>cto, <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> e&longs;&longs;e motui, &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tialem">e&longs;sentialem</expan>, non <expan abbr="extern&atilde;">externam</expan> &amp; accidens, ni&longs;i <foreign lang="greek">kata\ fantasi/an</foreign>, &amp; ad opinionem. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur id quod gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; corrumpi pote&longs;tatem &longs;ignificent, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> ordine commutato; quand&ograve; <lb/>quod gigni <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, nondum &longs;it: ver&ugrave;m po&longs;thac e&longs;&longs;e potuerit, caducum non fuerit ante, &longs;ed nunc &longs;it, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>per &longs;e infinita &longs;it, &amp; pariter e&longs;&longs;e, &amp; non e&longs;&longs;e re&longs;piciat: quamobrem id quod e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, pote&longs;t eadem <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>non e&longs;&longs;e, &amp; vici&longs;sim, &amp; quatenus e&longs;&longs;e pote&longs;t, pote&longs;t etiam gigni; quatenus autem non e&longs;&longs;e, corrumpi: <lb/>planum, quae quicquid generari pote&longs;t, pote&longs;t item corrumpi, &amp; contr&agrave; quicquid corruptioni obnoxium <lb/>e&longs;t, genitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fui&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i vera &longs;unt ea qu&aelig; de con&longs;ecutionibus con&longs;tituta &longs;unt in li&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5275"></arrow.to.target><lb/>bello de enunciatione: credere item oportet his oppo&longs;itos terminos, ingenitum, &amp; incorruptibile com&shy;<lb/>meare. </s>                                                                <s>Quod etiam confirmari pote&longs;t, c&ugrave;m <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> oppo&longs;ita definitam habeant pote&longs;tatem qu&ecedil; am&shy;<lb/>bigua &longs;it, &amp; &longs;impliciter cum actu coniuncta.</s></p> <arrow.to.target n="marg5275"></arrow.to.target><lb/>bello de enunciatione: credere item oportet his oppo&longs;itos terminos, ingenitum, &amp; incorruptibile com&shy;<lb/>meare. </s>                                                                <s>Quod etiam confirmari pote&longs;t, c&ugrave;m <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> oppo&longs;ita definitam habeant pote&longs;tatem qu&ecedil; am&shy;<lb/>bigua &longs;it, &amp; &longs;impliciter cum actu coniuncta.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg5264"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg5264"></margin.target>B</s></p>
Line 20726 
Line 20726 
 <arrow.to.target n="marg5282"></arrow.to.target><lb/>terminus &longs;impliciter non e&longs;t, &longs;ed vt &longs;ine quo terminus eius motus non exi&longs;tat: etenim memini&longs;ti pun&shy;<lb/>ctum in c&ecedil;lo de&longs;ignari &agrave; quo ad <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> linea ducatur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> perfectionis <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> non habet ad c&ecedil;&shy;<lb/>lum: mult&ograve; minus terra, quippe qu&aelig; &longs;it terminus, aut in&longs;trumentum motus c&ecedil;le&longs;tis per accidens. </s>                                                                <s>pro&shy;<lb/>ptere&agrave; verendum non e&longs;t, ne terr&aelig; quies &longs;it natura prior motu c&ecedil;le&longs;ti, licet &longs;it nece&longs;&longs;aria: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> e&longs;t ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;aria per accidens, &amp; c&ugrave;m &longs;it alterius gratia, natura <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;terior e&longs;t. </s>                                                                <s>Ni&longs;i etiam &longs;ic dicamus me&shy;<lb/>dium ad c&ecedil;lum dupliciter &longs;e habere, vel in eo ordine qu&ograve;d &longs;it, vel vt e&longs;t principium quoddam motus, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> hoc &longs;an&egrave; modo ad motum c&ecedil;li perfectius quid e&longs;&longs;e, &longs;i ver&ograve; e&longs;&longs;enti&aelig; conferantur; centrum <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> maxi&shy;<lb/>m&egrave; cedere, c&ugrave;m &longs;it, vt c&ecedil;lum &longs;uo munere fungi valeat. </s>                                                                <s>Aliam <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> Proclus ingre&longs;&longs;us e&longs;t, &amp; &longs;equens au&shy;<lb/>ctoritatem Platonis &longs;tatuit <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> &longs;ingularem, <expan abbr="vnigenam&qacute;">vnigenamque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e, qu&ograve;d vnum .&longs;. </s>                                                                <s>eius foret exemplum. <lb/></s>                                                                <s>Sed apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">dhmiourgi/a</foreign> nulla, neque vlla Id&ecedil;arum ratio, vt intelligatur po&longs;te&agrave;, &longs;ine quibus non e&longs;t <lb/>exemplum. </s>                                                                <s>Dogma igitur auctori &longs;uo relinquatur. </s>                                                                <s>Ex eo item, qu&ograve;d vna &longs;it eius forma, vnum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>mund&uacute;m e&longs;&longs;e concluditur: nam &longs;i plures mundi ponerentur, e&longs;&longs;et ea forma diuidua: concreta igitur, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> corporea qu&aelig; tamen ab <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> materia &longs;eparata &longs;it. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quid hoc? </s>                                                                <s>Forma &longs;eparata vna e&longs;t, erg&oacute;ne <lb/>&amp; id quod ab ea forma profici&longs;citur, <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> exi&longs;timandum? </s>                                                                <s>Minim&egrave; ver&ograve;: nam &amp; faber vti pote&longs;t plu&shy;<lb/>ribus in&longs;trumentis &longs;olo numero differentib. &amp; e&longs;to qu&ograve;d Deus moueat, vt finis, etiam vnum &agrave; plurib. <lb/>&aelig;qu&egrave; amari pote&longs;t. </s>                                                                <s>An'ne (vt ex materia <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> petam) hic e&longs;t natur&aelig; progre&longs;&longs;us, vt in omnibus iis in  <arrow.to.target n="marg5282"></arrow.to.target><lb/>terminus &longs;impliciter non e&longs;t, &longs;ed vt &longs;ine quo terminus eius motus non exi&longs;tat: etenim memini&longs;ti pun&shy;<lb/>ctum in c&ecedil;lo de&longs;ignari &agrave; quo ad <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> linea ducatur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> perfectionis <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> non habet ad c&ecedil;&shy;<lb/>lum: mult&ograve; minus terra, quippe qu&aelig; &longs;it terminus, aut in&longs;trumentum motus c&ecedil;le&longs;tis per accidens. </s>                                                                <s>pro&shy;<lb/>ptere&agrave; verendum non e&longs;t, ne terr&aelig; quies &longs;it natura prior motu c&ecedil;le&longs;ti, licet &longs;it nece&longs;&longs;aria: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> e&longs;t ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;aria per accidens, &amp; c&ugrave;m &longs;it alterius gratia, natura <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;terior e&longs;t. </s>                                                                <s>Ni&longs;i etiam &longs;ic dicamus me&shy;<lb/>dium ad c&ecedil;lum dupliciter &longs;e habere, vel in eo ordine qu&ograve;d &longs;it, vel vt e&longs;t principium quoddam motus, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> hoc &longs;an&egrave; modo ad motum c&ecedil;li perfectius quid e&longs;&longs;e, &longs;i ver&ograve; e&longs;&longs;enti&aelig; conferantur; centrum <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> maxi&shy;<lb/>m&egrave; cedere, c&ugrave;m &longs;it, vt c&ecedil;lum &longs;uo munere fungi valeat. </s>                                                                <s>Aliam <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> Proclus ingre&longs;&longs;us e&longs;t, &amp; &longs;equens au&shy;<lb/>ctoritatem Platonis &longs;tatuit <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> &longs;ingularem, <expan abbr="vnigenam&qacute;">vnigenamque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e, qu&ograve;d vnum .&longs;. </s>                                                                <s>eius foret exemplum. <lb/></s>                                                                <s>Sed apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">dhmiourgi/a</foreign> nulla, neque vlla Id&ecedil;arum ratio, vt intelligatur po&longs;te&agrave;, &longs;ine quibus non e&longs;t <lb/>exemplum. </s>                                                                <s>Dogma igitur auctori &longs;uo relinquatur. </s>                                                                <s>Ex eo item, qu&ograve;d vna &longs;it eius forma, vnum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>mund&uacute;m e&longs;&longs;e concluditur: nam &longs;i plures mundi ponerentur, e&longs;&longs;et ea forma diuidua: concreta igitur, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> corporea qu&aelig; tamen ab <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> materia &longs;eparata &longs;it. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quid hoc? </s>                                                                <s>Forma &longs;eparata vna e&longs;t, erg&oacute;ne <lb/>&amp; id quod ab ea forma profici&longs;citur, <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> exi&longs;timandum? </s>                                                                <s>Minim&egrave; ver&ograve;: nam &amp; faber vti pote&longs;t plu&shy;<lb/>ribus in&longs;trumentis &longs;olo numero differentib. &amp; e&longs;to qu&ograve;d Deus moueat, vt finis, etiam vnum &agrave; plurib. <lb/>&aelig;qu&egrave; amari pote&longs;t. </s>                                                                <s>An'ne (vt ex materia <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> petam) hic e&longs;t natur&aelig; progre&longs;&longs;us, vt in omnibus iis in
 <pb pagenum="923"/> <pb pagenum="923"/>
 <arrow.to.target n="marg5283"></arrow.to.target><lb/>quib. in&longs;trumenti <expan abbr="fini&longs;&qacute;">fini&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> continetur, <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> per &longs;e vni muneri de&longs;tinatum &longs;it, &amp; ad vnum <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> accom&shy;<lb/>modatum, aliter abu&longs;us habeatur vel inopia natur&aelig;, vt c&ugrave;m lingua &amp; pulmone vtimur ad loquelam; <lb/>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui pulmo ad re&longs;pirationem, &amp; lingua ad gu&longs;tatum in&longs;tituta fuerint. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo forma illa <lb/>incorporea &longs;it vna: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> res melius gubernantur; vnum erit <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan>, quod illum finem proxim&egrave; <lb/>&amp; per &longs;e attinget: mundus ver&ograve; in&longs;trumentum Dei: quippe qu&ograve;d per ip&longs;um Deus effundat omnem <lb/><expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> bonitatem, <expan abbr="citra&qacute;">citraque</expan>. </s>                                                                <s>inuidiam pro <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> rei captu <expan abbr="c&otilde;municet">communicet</expan> affatim; <expan abbr="per&qacute;">perque</expan>. </s>                                                                <s>ip&longs;um cuncta perfectio&shy;<lb/>nem &longs;ibi conuenientem a&longs;&longs;equantur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; e&longs;t, qu&ograve;d abu&longs;um in eo timeamus; quand&ograve; id non &longs;ine <lb/>macula beatitudinis eius, cuius <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan> e&longs;t, euenire po&longs;sit, quam &longs;an&egrave; nullam in mentem <expan abbr="&longs;uprem&atilde;">&longs;upremam</expan> <lb/>cadere veri&longs;imile e&longs;t: qua&longs;i ver&ograve; de&longs;it in&longs;trumentum quo munus &longs;uum optim&egrave; &longs;it factura, &amp; qui abu&shy;<lb/>&longs;us in parte <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem minima, admittitur &agrave; natura, propter aliquod vitium, vel in&longs;trumen&shy;<lb/>ti <expan abbr="inopi&atilde;">inopiam</expan>, &longs;eu repugnantiam, pror&longs;us toti denegari debet; &longs;iquidem arguat imperfectionem qu&aelig; cert&egrave; <lb/>ad corpus quod vnum &longs;it <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan>, &amp; totum, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>perfectum, nullo modo pertinere pote&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> ver&ograve; quae <lb/>in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> &longs;uprema <expan abbr="perfecti&longs;sima&qacute;">perfecti&longs;simaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, hoc <expan abbr="inc&otilde;modum">incommodum</expan> redundet, &longs;ed ne tantum damnum <lb/>fiat in nob. </s>                                                                <s>qui eximiis voluptatibus careremus, dum tum egregia bona laterent, qu&aelig; aliis mundis be&shy;<lb/>nigni&longs;sim&egrave; affluerent, &amp; tantum nob. </s>                                                                <s>de diuin&aelig; maie&longs;tatis amplitudine &longs;ubtraheretur. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ex <lb/>fine demon&longs;trare licebit, &longs;ed de hoc po&longs;tea. </s>                                                                <s>Non vtitur autem faber pluribus in&longs;trumentis numero <lb/> <arrow.to.target n="marg5283"></arrow.to.target><lb/>quib. in&longs;trumenti <expan abbr="fini&longs;&qacute;">fini&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> continetur, <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> per &longs;e vni muneri de&longs;tinatum &longs;it, &amp; ad vnum <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> accom&shy;<lb/>modatum, aliter abu&longs;us habeatur vel inopia natur&aelig;, vt c&ugrave;m lingua &amp; pulmone vtimur ad loquelam; <lb/>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui pulmo ad re&longs;pirationem, &amp; lingua ad gu&longs;tatum in&longs;tituta fuerint. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo forma illa <lb/>incorporea &longs;it vna: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> res melius gubernantur; vnum erit <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan>, quod illum finem proxim&egrave; <lb/>&amp; per &longs;e attinget: mundus ver&ograve; in&longs;trumentum Dei: quippe qu&ograve;d per ip&longs;um Deus effundat omnem <lb/><expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> bonitatem, <expan abbr="citra&qacute;">citraque</expan>. </s>                                                                <s>inuidiam pro <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> rei captu <expan abbr="c&otilde;municet">communicet</expan> affatim; <expan abbr="per&qacute;">perque</expan>. </s>                                                                <s>ip&longs;um cuncta perfectio&shy;<lb/>nem &longs;ibi conuenientem a&longs;&longs;equantur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; e&longs;t, qu&ograve;d abu&longs;um in eo timeamus; quand&ograve; id non &longs;ine <lb/>macula beatitudinis eius, cuius <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan> e&longs;t, euenire po&longs;sit, quam &longs;an&egrave; nullam in mentem <expan abbr="&longs;uprem&atilde;">&longs;upremam</expan> <lb/>cadere veri&longs;imile e&longs;t: qua&longs;i ver&ograve; de&longs;it in&longs;trumentum quo munus &longs;uum optim&egrave; &longs;it factura, &amp; qui abu&shy;<lb/>&longs;us in parte <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem minima, admittitur &agrave; natura, propter aliquod vitium, vel in&longs;trumen&shy;<lb/>ti <expan abbr="inopi&atilde;">inopiam</expan>, &longs;eu repugnantiam, pror&longs;us toti denegari debet; &longs;iquidem arguat imperfectionem qu&aelig; cert&egrave; <lb/>ad corpus quod vnum &longs;it <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan>, &amp; totum, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>perfectum, nullo modo pertinere pote&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> ver&ograve; quae <lb/>in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> &longs;uprema <expan abbr="perfecti&longs;sima&qacute;">perfecti&longs;simaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, hoc <expan abbr="inc&otilde;modum">incommodum</expan> redundet, &longs;ed ne tantum damnum <lb/>fiat in nob. </s>                                                                <s>qui eximiis voluptatibus careremus, dum tum egregia bona laterent, qu&aelig; aliis mundis be&shy;<lb/>nigni&longs;sim&egrave; affluerent, &amp; tantum nob. </s>                                                                <s>de diuin&aelig; maie&longs;tatis amplitudine &longs;ubtraheretur. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ex <lb/>fine demon&longs;trare licebit, &longs;ed de hoc po&longs;tea. </s>                                                                <s>Non vtitur autem faber pluribus in&longs;trumentis numero <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5284"></arrow.to.target><lb/>differentibus ad idem officium, ni&longs;i per accidens, &amp; fortuito; nil ver&ograve; e&longs;t <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> in c&ecedil;lo, nec multi vnum <lb/>amant pari gradu amoris, nec &longs;ub <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> eiu&longs;dem boni propter varietatem <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> qu&aelig; in&longs;unt in re ama&shy;<lb/>bili &amp; varietatem phanta&longs;matum qu&ecedil; in&longs;unt in amantibus. </s>                                                                <s>Quare vbi idem &longs;it bonum quod in Deo <lb/>e&longs;t, idem cum e&longs;&longs;entia, vbi etiam &longs;it vna <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> concipiendi illud <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan>, &longs;icut e&longs;t in mente &longs;eparata &agrave; &longs;en&longs;u, <lb/>quod e&longs;t in c&oelig;lo; profect&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t vnum &longs;it quod amet prim&ograve; <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan>. </s>                                                                <s>prim&ograve; &longs;eruiat, non plura; quan&shy;<lb/>qu&agrave;m de his diligentius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Ab hac igitur forma actus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan>, &amp; e&longs;&longs;entia <foreign lang="greek">kaq' u(/fesi+n</foreign>, &amp; per gradus <lb/><expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> propemodum in&longs;en&longs;iles deriuatur <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad non ens, nequid vacui relinquatur in quo &amp; ex quo <lb/>gradus omnes <expan abbr="parte&longs;&qacute;">parte&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>bonitatis eluceant, qu&ecedil; &longs;an&egrave; plures &longs;unt; licet treis earum differentias Plato re&shy;<lb/>citauerit, <expan abbr="mouenti&utilde;">mouentium</expan> immobilium, per &longs;e <expan abbr="mobili&utilde;">mobilium</expan>, &amp; qu&aelig; mouentur ab alio. </s>                                                                <s>Nos diligentius &longs;ic expo&shy;<lb/>nimus, <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;impliciter qui <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> Deum, <expan abbr="mente&longs;&qacute;">mente&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>beatas, actum in materia qui formarum e&longs;t, <lb/>actu corpus quod e&longs;t c&oelig;lum, <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> ex materia &amp; forma, potentiam, &longs;iue materiam, &amp; <expan abbr="deniq.">denique</expan> priua&shy;<lb/>tionem. </s>                                                                <s>Quo fit, vt <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> actus cum &longs;peciales, tum &longs;ingulares, vbi nece&longs;&longs;arij &longs;int, ordine <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> in mun&shy;<lb/>do deprehendantur, qu&ograve;d &longs;i &longs;ingulares non nece&longs;&longs;arij fuerint, &longs;ine illis con&longs;i&longs;tere queat mundus, c&ugrave;m <lb/>ab iis perfectio nulla, quatenus <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> na&longs;catur. </s>                                                                <s><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> enim perfectio &agrave; &longs;pecie ip&longs;a deducitur: perfectus igi&shy;<lb/>tur; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> vnus. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d tendere ad vnum, vel philo&longs;opho <expan abbr="quoq.">quoque</expan> approbante, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> e&longs;t tendere ad per&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5284"></arrow.to.target><lb/>differentibus ad idem officium, ni&longs;i per accidens, &amp; fortuito; nil ver&ograve; e&longs;t <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> in c&ecedil;lo, nec multi vnum <lb/>amant pari gradu amoris, nec &longs;ub <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> eiu&longs;dem boni propter varietatem <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> qu&aelig; in&longs;unt in re ama&shy;<lb/>bili &amp; varietatem phanta&longs;matum qu&ecedil; in&longs;unt in amantibus. </s>                                                                <s>Quare vbi idem &longs;it bonum quod in Deo <lb/>e&longs;t, idem cum e&longs;&longs;entia, vbi etiam &longs;it vna <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> concipiendi illud <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan>, &longs;icut e&longs;t in mente &longs;eparata &agrave; &longs;en&longs;u, <lb/>quod e&longs;t in c&oelig;lo; profect&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t vnum &longs;it quod amet prim&ograve; <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan>. </s>                                                                <s>prim&ograve; &longs;eruiat, non plura; quan&shy;<lb/>qu&agrave;m de his diligentius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Ab hac igitur forma actus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan>, &amp; e&longs;&longs;entia <foreign lang="greek">kaq' u(/fesin</foreign>, &amp; per gradus <lb/><expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> propemodum in&longs;en&longs;iles deriuatur <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad non ens, nequid vacui relinquatur in quo &amp; ex quo <lb/>gradus omnes <expan abbr="parte&longs;&qacute;">parte&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>bonitatis eluceant, qu&ecedil; &longs;an&egrave; plures &longs;unt; licet treis earum differentias Plato re&shy;<lb/>citauerit, <expan abbr="mouenti&utilde;">mouentium</expan> immobilium, per &longs;e <expan abbr="mobili&utilde;">mobilium</expan>, &amp; qu&aelig; mouentur ab alio. </s>                                                                <s>Nos diligentius &longs;ic expo&shy;<lb/>nimus, <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;impliciter qui <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> Deum, <expan abbr="mente&longs;&qacute;">mente&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>beatas, actum in materia qui formarum e&longs;t, <lb/>actu corpus quod e&longs;t c&oelig;lum, <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> ex materia &amp; forma, potentiam, &longs;iue materiam, &amp; <expan abbr="deniq.">denique</expan> priua&shy;<lb/>tionem. </s>                                                                <s>Quo fit, vt <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> actus cum &longs;peciales, tum &longs;ingulares, vbi nece&longs;&longs;arij &longs;int, ordine <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> in mun&shy;<lb/>do deprehendantur, qu&ograve;d &longs;i &longs;ingulares non nece&longs;&longs;arij fuerint, &longs;ine illis con&longs;i&longs;tere queat mundus, c&ugrave;m <lb/>ab iis perfectio nulla, quatenus <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> na&longs;catur. </s>                                                                <s><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> enim perfectio &agrave; &longs;pecie ip&longs;a deducitur: perfectus igi&shy;<lb/>tur; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> vnus. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d tendere ad vnum, vel philo&longs;opho <expan abbr="quoq.">quoque</expan> approbante, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> e&longs;t tendere ad per&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5285"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="fection&etilde;">fectionem</expan> ad quam pro virili res <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> ad&longs;pirant. </s>                                                                <s>Hoc ergo pacto id quod per cau&longs;&longs;as qu&aelig; materi&aelig; locum <lb/> <arrow.to.target n="marg5285"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="fection&etilde;">fectionem</expan> ad quam pro virili res <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> ad&longs;pirant. </s>                                                                <s>Hoc ergo pacto id quod per cau&longs;&longs;as qu&aelig; materi&aelig; locum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5286"></arrow.to.target><lb/>obtinerent, o&longs;ten&longs;um fuerat in phy&longs;icis in <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> poti&longs;simam, qu&aelig; finis e&longs;t, in prima philo&longs;ophia re&longs;ol&shy;<lb/>uitur, &amp; quod, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> &agrave; &longs;igno conclu&longs;um fuerat in phy&longs;icis, per cau&longs;&longs;as ab&longs;olutas &agrave; primo philo&longs;opho <lb/>po&longs;te&agrave; peragi pote&longs;t. </s>                                                                <s>H&aelig;c e&longs;t illa demon&longs;tratio qu&aelig; &longs;ignificatur &agrave; philo&longs;opho 1. de C&ecedil;lo cuius du&ecedil; <lb/>&longs;unt partes: altera qu&aelig; expo&longs;ita e&longs;t 8. Phy&longs;. &amp; paull&ograve; ante &agrave; nobis indicata; altera ver&ograve; qu&aelig; de&longs;umpta <lb/>e&longs;t ex prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s>Quanquam potuit illud afferre difficultatem eo loci depromi rationes ex <lb/>prima philo&longs;ophia, <expan abbr="ea&longs;&qacute;">ea&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim qu&aelig; ad mundi <expan abbr="vnitat&etilde;">vnitatem</expan> <expan abbr="confirmand&atilde;">confirmandam</expan> pertineant, c&ugrave;m qu&ograve;d ea phi&shy;<lb/>lo&longs;ophia &longs;it ordine doctrin&aelig; po&longs;terior naturali, tum etiam qu&ograve;d ea qu&ecedil; inibi afferuntur, no&longs;tram hanc <lb/>demon&longs;trationem flagitent. </s>                                                                <s>Quare mir&ugrave;m profect&ograve; &longs;it, vt &longs;i in ea methodo petantur ex no&longs;tra; h&aelig;c <lb/>aliunde accer&longs;at id quod <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> &longs;uum e&longs;t, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d idem 8. Phy&longs;. proxim&egrave; <expan abbr="confect&utilde;">confectum</expan> fue&shy;<lb/>rit; quinimmo tamet&longs;i in prima philo&longs;ophia talis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> concluditur; nihilominus &agrave; plurimis Ari&longs;t. </s>                                                                <s>inter&shy;<lb/>pr&ecedil;tib. plan&egrave; phy&longs;ica perhibetur. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem qu&ograve;d aliquando Ari&longs;t. </s>                                                                <s>imm&ograve; ad idem fer&egrave; <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> <lb/>citat &longs;ub eo titulo libros phy&longs;. </s>                                                                <s>quemadmodum etiam <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> 1. de c&ecedil;lo &longs;ub <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> primorum &longs;ermonum. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m (ni&longs;i fallor) id 8. Phy&longs;. non pr&aelig;&longs;tatur abund&egrave;; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> vniuers&egrave; vnam e&longs;&longs;e <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &longs;ed huius <lb/>mundi vnam. </s>                                                                <s>Quapropter ex eo &longs;equeretur, &longs;i plures e&longs;&longs;ent mundi, vt in &longs;ingulis e&longs;&longs;ent &longs;inguli moto&shy;<lb/>res primi, non <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> vnus. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> illo o&longs;ten&longs;o, qu&ograve;d form&ecedil; qu&aelig; &longs;unt in materia, multiplicantur, efficitur <lb/> <arrow.to.target n="marg5286"></arrow.to.target><lb/>obtinerent, o&longs;ten&longs;um fuerat in phy&longs;icis in <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> poti&longs;simam, qu&aelig; finis e&longs;t, in prima philo&longs;ophia re&longs;ol&shy;<lb/>uitur, &amp; quod, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> &agrave; &longs;igno conclu&longs;um fuerat in phy&longs;icis, per cau&longs;&longs;as ab&longs;olutas &agrave; primo philo&longs;opho <lb/>po&longs;te&agrave; peragi pote&longs;t. </s>                                                                <s>H&aelig;c e&longs;t illa demon&longs;tratio qu&aelig; &longs;ignificatur &agrave; philo&longs;opho 1. de C&ecedil;lo cuius du&ecedil; <lb/>&longs;unt partes: altera qu&aelig; expo&longs;ita e&longs;t 8. Phy&longs;. &amp; paull&ograve; ante &agrave; nobis indicata; altera ver&ograve; qu&aelig; de&longs;umpta <lb/>e&longs;t ex prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s>Quanquam potuit illud afferre difficultatem eo loci depromi rationes ex <lb/>prima philo&longs;ophia, <expan abbr="ea&longs;&qacute;">ea&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim qu&aelig; ad mundi <expan abbr="vnitat&etilde;">vnitatem</expan> <expan abbr="confirmand&atilde;">confirmandam</expan> pertineant, c&ugrave;m qu&ograve;d ea phi&shy;<lb/>lo&longs;ophia &longs;it ordine doctrin&aelig; po&longs;terior naturali, tum etiam qu&ograve;d ea qu&ecedil; inibi afferuntur, no&longs;tram hanc <lb/>demon&longs;trationem flagitent. </s>                                                                <s>Quare mir&ugrave;m profect&ograve; &longs;it, vt &longs;i in ea methodo petantur ex no&longs;tra; h&aelig;c <lb/>aliunde accer&longs;at id quod <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> &longs;uum e&longs;t, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d idem 8. Phy&longs;. proxim&egrave; <expan abbr="confect&utilde;">confectum</expan> fue&shy;<lb/>rit; quinimmo tamet&longs;i in prima philo&longs;ophia talis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> concluditur; nihilominus &agrave; plurimis Ari&longs;t. </s>                                                                <s>inter&shy;<lb/>pr&ecedil;tib. plan&egrave; phy&longs;ica perhibetur. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem qu&ograve;d aliquando Ari&longs;t. </s>                                                                <s>imm&ograve; ad idem fer&egrave; <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> <lb/>citat &longs;ub eo titulo libros phy&longs;. </s>                                                                <s>quemadmodum etiam <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> 1. de c&ecedil;lo &longs;ub <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> primorum &longs;ermonum. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m (ni&longs;i fallor) id 8. Phy&longs;. non pr&aelig;&longs;tatur abund&egrave;; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> vniuers&egrave; vnam e&longs;&longs;e <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &longs;ed huius <lb/>mundi vnam. </s>                                                                <s>Quapropter ex eo &longs;equeretur, &longs;i plures e&longs;&longs;ent mundi, vt in &longs;ingulis e&longs;&longs;ent &longs;inguli moto&shy;<lb/>res primi, non <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> vnus. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> illo o&longs;ten&longs;o, qu&ograve;d form&ecedil; qu&aelig; &longs;unt in materia, multiplicantur, efficitur <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5287"></arrow.to.target><lb/>vnum e&longs;&longs;e id quod &agrave; materia <expan abbr="&longs;ecret&utilde;">&longs;ecretum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> eam demon&longs;trationem primi philo&longs;ophi propriam, <lb/>tamet&longs;i nouit phy&longs;icus extentam e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; proinde partibilem, &longs;ignificat nobis problema cuius <lb/>pr&aelig;dicatum vnum &amp; multa e&longs;t de prima philo&longs;ophia, necnon medium quod e&longs;t conditio form&aelig; &longs;epa&shy;<lb/>rat&aelig; qu&aelig; item propri&egrave; pertinet ad primum philo&longs;ophum. </s>                                                                <s>Quantum ver&ograve; e&longs;t de eo qu&ograve;d phy&longs;ica &longs;int <lb/>illa qu&aelig; &agrave; primo philo&longs;opho v&longs;urpata &longs;unt ibi, nos olim diximus ea qu&aelig; viderentur. </s>                                                                <s>quod ver&ograve; perti&shy;<lb/>net ad perturbationem ordinis &longs;cientiarum, &amp; methodorum; memento tres fui&longs;&longs;e rationes citandi li&shy;<lb/>bros ab Ari&longs;totele, vel &longs;ecund&ugrave;m doctrin&aelig; <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, &longs;icuti c&ugrave;m dictum e&longs;t ab ip&longs;o in primis &longs;ermonibus <lb/>vel natur&aelig;, vt fort&egrave; factum e&longs;t 12. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig; T. 17. c&ugrave;m profitetur &longs;e de mentis immortalita&shy;<lb/>te tractaturum, quod &agrave; phy&longs;ico <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> confectum <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> ordine doctrin&aelig;; <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> etiam &longs;ufficit nulla <lb/>habita <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ordinis citare libros ex re tractata, vt c&ugrave;m in lib. <foreign lang="greek">peri\ e(rm</foreign>. </s>                                                                <s>Elenchi citantur. </s>                                                                <s>H&aelig; &longs;unt de&shy;<lb/>mon&longs;trationes quibus <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;&longs;e c&oelig;lum ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>conclu&longs;um e&longs;t, qu&aelig; cert&egrave; progrediuntur ex primis, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>noti&longs;simis proxim&egrave;, vel remot&egrave;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> ex demon&longs;tratis, non autem ex ob&longs;curis, &amp; qu&aelig; demon&longs;trari <lb/>queant, velut ill&ecedil; quas Iandunus, &amp; alij quidam inept&egrave; occuparunt.</s></p> <arrow.to.target n="marg5287"></arrow.to.target><lb/>vnum e&longs;&longs;e id quod &agrave; materia <expan abbr="&longs;ecret&utilde;">&longs;ecretum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> eam demon&longs;trationem primi philo&longs;ophi propriam, <lb/>tamet&longs;i nouit phy&longs;icus extentam e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; proinde partibilem, &longs;ignificat nobis problema cuius <lb/>pr&aelig;dicatum vnum &amp; multa e&longs;t de prima philo&longs;ophia, necnon medium quod e&longs;t conditio form&aelig; &longs;epa&shy;<lb/>rat&aelig; qu&aelig; item propri&egrave; pertinet ad primum philo&longs;ophum. </s>                                                                <s>Quantum ver&ograve; e&longs;t de eo qu&ograve;d phy&longs;ica &longs;int <lb/>illa qu&aelig; &agrave; primo philo&longs;opho v&longs;urpata &longs;unt ibi, nos olim diximus ea qu&aelig; viderentur. </s>                                                                <s>quod ver&ograve; perti&shy;<lb/>net ad perturbationem ordinis &longs;cientiarum, &amp; methodorum; memento tres fui&longs;&longs;e rationes citandi li&shy;<lb/>bros ab Ari&longs;totele, vel &longs;ecund&ugrave;m doctrin&aelig; <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, &longs;icuti c&ugrave;m dictum e&longs;t ab ip&longs;o in primis &longs;ermonibus <lb/>vel natur&aelig;, vt fort&egrave; factum e&longs;t 12. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig; T. 17. c&ugrave;m profitetur &longs;e de mentis immortalita&shy;<lb/>te tractaturum, quod &agrave; phy&longs;ico <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> confectum <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> ordine doctrin&aelig;; <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> etiam &longs;ufficit nulla <lb/>habita <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ordinis citare libros ex re tractata, vt c&ugrave;m in lib. <foreign lang="greek">peri\ e(rm</foreign>. </s>                                                                <s>Elenchi citantur. </s>                                                                <s>H&aelig; &longs;unt de&shy;<lb/>mon&longs;trationes quibus <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;&longs;e c&oelig;lum ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>conclu&longs;um e&longs;t, qu&aelig; cert&egrave; progrediuntur ex primis, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>noti&longs;simis proxim&egrave;, vel remot&egrave;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> ex demon&longs;tratis, non autem ex ob&longs;curis, &amp; qu&aelig; demon&longs;trari <lb/>queant, velut ill&ecedil; quas Iandunus, &amp; alij quidam inept&egrave; occuparunt.</s></p>
Line 20806 
Line 20806 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s> <s>
 <arrow.to.target n="marg5294"></arrow.to.target><lb/>veruntamen aliquando deficiunt, &amp; &longs;unt certa <expan abbr="t&etilde;pora">tempora</expan>, quibus exi&longs;tunt. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;pecies in natura, vel <lb/>primogeni&aelig; &longs;unt, vel ex aliis <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> ducunt, vt &longs;unt notha &amp; &longs;puria, &longs;iue in animalium genere, &longs;iue plan&shy;<lb/>tarum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; &longs;pecies e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e cen&longs;eo in hunc <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan>, qu&ograve;d vel &longs;pecies ip&longs;&ecedil; &longs;int, vt homo, &amp; equus, <lb/>vel qu&ograve;d &longs;int rerum gradus: ide&longs;t facultates ill&ecedil; &longs;ol&ugrave;m qu&aelig; &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparat&aelig; &longs;ub&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;unt, cuiu&longs;&shy;<lb/>modi &longs;unt inanima; plant&aelig; qu&aelig; &longs;ol&ugrave;m &longs;entiunt qu&aelig; pr&aelig;tere&agrave; loco mouentur, &amp; qu&aelig; ratiocinantur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> hi rerum gradus primas &longs;pecies in <expan abbr="m&utilde;do">mundo</expan> efficiunt ortum ducentes &agrave; formis, c&ecedil;ter&aelig; &longs;pecies ex <lb/>differentiis na&longs;ci videntur, quas affert ip&longs;a materies. </s>                                                                <s>Ego ver&ograve; nec &longs;pecies omneis in mundo nece&longs;&longs;arias <lb/>e&longs;&longs;e credo, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam &longs;i &longs;pecies ab&longs;olut&aelig; &longs;int, vt de hyppopotamo, &amp; porphyrite <expan abbr="c&otilde;&longs;titit">con&longs;titit</expan>; ni&longs;i &longs;int eiu&longs;&shy;<lb/>modi, vt cum e&longs;&longs;enti&aelig; gradu &longs;pecies ab&longs;oluta con&longs;i&longs;tat, veluti <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> particeps: nam ratio flagitat vni&shy;<lb/>uer&longs;a illa, in quibus humana e&longs;&longs;entia po&longs;ita e&longs;t; itaque &longs;imul cum gradu vit&aelig; &longs;pecies humana exi&longs;tit. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m reliqu&ecedil; &longs;pecies ex materi&aelig; varietate na&longs;cantur; nihil aut par&ugrave;m di&longs;criminis apportant, <lb/>&amp; eiu&longs;modi qu&aelig; vix moueat &longs;en&longs;um; ex quo item effici po&longs;&longs;e puto, vt aliquando plures eas e&longs;&longs;e non <lb/>inconueniat paruo momento variante natura: attamen minus ludere naturam in iis quas ab&longs;olutas e&longs;&shy;<lb/>&longs;e dicimus, &amp; primogenias; mox in iis qu&aelig; illarum cau&longs;&longs;a in&longs;titut&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>nothis etiam &longs;ine damno per&shy;<lb/>petu&ograve; mundum carere po&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s>                                                                <s>Nam quanuis habeant e&aelig; qu&ecedil; nonnunquam interpellantur, id, vt <lb/>lateant in &longs;inu materi&aelig;, &amp; in virtute efficientis, at e&aelig; qu&aelig; ad alias in&longs;titut&aelig; &longs;unt, pendent plan&egrave; &agrave; poten&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5294"></arrow.to.target><lb/>veruntamen aliquando deficiunt, &amp; &longs;unt certa <expan abbr="t&etilde;pora">tempora</expan>, quibus exi&longs;tunt. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;pecies in natura, vel <lb/>primogeni&aelig; &longs;unt, vel ex aliis <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> ducunt, vt &longs;unt notha &amp; &longs;puria, &longs;iue in animalium genere, &longs;iue plan&shy;<lb/>tarum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; &longs;pecies e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e cen&longs;eo in hunc <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan>, qu&ograve;d vel &longs;pecies ip&longs;&ecedil; &longs;int, vt homo, &amp; equus, <lb/>vel qu&ograve;d &longs;int rerum gradus: ide&longs;t facultates ill&ecedil; &longs;ol&ugrave;m qu&aelig; &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparat&aelig; &longs;ub&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;unt, cuiu&longs;&shy;<lb/>modi &longs;unt inanima; plant&aelig; qu&aelig; &longs;ol&ugrave;m &longs;entiunt qu&aelig; pr&aelig;tere&agrave; loco mouentur, &amp; qu&aelig; ratiocinantur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> hi rerum gradus primas &longs;pecies in <expan abbr="m&utilde;do">mundo</expan> efficiunt ortum ducentes &agrave; formis, c&ecedil;ter&aelig; &longs;pecies ex <lb/>differentiis na&longs;ci videntur, quas affert ip&longs;a materies. </s>                                                                <s>Ego ver&ograve; nec &longs;pecies omneis in mundo nece&longs;&longs;arias <lb/>e&longs;&longs;e credo, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam &longs;i &longs;pecies ab&longs;olut&aelig; &longs;int, vt de hyppopotamo, &amp; porphyrite <expan abbr="c&otilde;&longs;titit">con&longs;titit</expan>; ni&longs;i &longs;int eiu&longs;&shy;<lb/>modi, vt cum e&longs;&longs;enti&aelig; gradu &longs;pecies ab&longs;oluta con&longs;i&longs;tat, veluti <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> particeps: nam ratio flagitat vni&shy;<lb/>uer&longs;a illa, in quibus humana e&longs;&longs;entia po&longs;ita e&longs;t; itaque &longs;imul cum gradu vit&aelig; &longs;pecies humana exi&longs;tit. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m reliqu&ecedil; &longs;pecies ex materi&aelig; varietate na&longs;cantur; nihil aut par&ugrave;m di&longs;criminis apportant, <lb/>&amp; eiu&longs;modi qu&aelig; vix moueat &longs;en&longs;um; ex quo item effici po&longs;&longs;e puto, vt aliquando plures eas e&longs;&longs;e non <lb/>inconueniat paruo momento variante natura: attamen minus ludere naturam in iis quas ab&longs;olutas e&longs;&shy;<lb/>&longs;e dicimus, &amp; primogenias; mox in iis qu&aelig; illarum cau&longs;&longs;a in&longs;titut&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>nothis etiam &longs;ine damno per&shy;<lb/>petu&ograve; mundum carere po&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s>                                                                <s>Nam quanuis habeant e&aelig; qu&ecedil; nonnunquam interpellantur, id, vt <lb/>lateant in &longs;inu materi&aelig;, &amp; in virtute efficientis, at e&aelig; qu&aelig; ad alias in&longs;titut&aelig; &longs;unt, pendent plan&egrave; &agrave; poten&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5295"></arrow.to.target><lb/>tia naturali, &amp; ordinata; latius e&longs;t in nothis potenti&aelig; &longs;ignificatum, &amp; pror&longs;us extra ordinem: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>&longs;i &longs;emper &longs;ine his e&longs;&longs;et mundus; adhuc ip&longs;um nil e&longs;&longs;e detrimenti accepturum; nec quicquam de ip&longs;ius <lb/>perfectione diminutum iri opinabor. </s>                                                                <s>Mon&longs;trum <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab ordine natur&aelig; pror&longs;us abiicio, ni&longs;i quatenus <lb/>aliquem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> naturalem continet, vt &longs;upr&agrave; audi&longs;ti. </s>                                                                <s>Sed nos etiam mox vberius propter vniuer&longs;i <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> <lb/>hoc ip&longs;um explicabimus: interim reliqua percurremus, ne <expan abbr="l&otilde;gius">longius</expan> &agrave; <expan abbr="q&otilde;ne">qonne</expan> propo&longs;ita aberrare cogamur. <lb/></s>                                                                <s>Veruntamen <expan abbr="neq.">neque</expan> ex alio ordine, qu&agrave;m nunc &longs;int, naturam alias &longs;pecies efficere po&longs;&longs;e cen&longs;eo, quae veri&longs;i&shy;<lb/>mile e&longs;t <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad optimum ad&longs;pira&longs;&longs;e, &amp; in optimo &longs;tatu <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> permanere. </s>                                                                <s><expan abbr="neq.">neque</expan> infinitas: <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <lb/>enim natura declinat; proinde qu&ecedil; ex putri <expan abbr="na&longs;c&utilde;tur">na&longs;cuntur</expan>, aut notha <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> priuata &longs;unt facultate gignen&shy;<lb/>di &longs;ibi &longs;imile, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; in illo &longs;patio quo Deus &agrave; priuationib. di&longs;tat; gradus, qui &longs;en&longs;iles &longs;int, (in iis <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;peciei <lb/> <arrow.to.target n="marg5295"></arrow.to.target><lb/>tia naturali, &amp; ordinata; latius e&longs;t in nothis potenti&aelig; &longs;ignificatum, &amp; pror&longs;us extra ordinem: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>&longs;i &longs;emper &longs;ine his e&longs;&longs;et mundus; adhuc ip&longs;um nil e&longs;&longs;e detrimenti accepturum; nec quicquam de ip&longs;ius <lb/>perfectione diminutum iri opinabor. </s>                                                                <s>Mon&longs;trum <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab ordine natur&aelig; pror&longs;us abiicio, ni&longs;i quatenus <lb/>aliquem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> naturalem continet, vt &longs;upr&agrave; audi&longs;ti. </s>                                                                <s>Sed nos etiam mox vberius propter vniuer&longs;i <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> <lb/>hoc ip&longs;um explicabimus: interim reliqua percurremus, ne <expan abbr="l&otilde;gius">longius</expan> &agrave; <expan abbr="q&otilde;ne">quae&longs;tione</expan> propo&longs;ita aberrare cogamur. <lb/></s>                                                                <s>Veruntamen <expan abbr="neq.">neque</expan> ex alio ordine, qu&agrave;m nunc &longs;int, naturam alias &longs;pecies efficere po&longs;&longs;e cen&longs;eo, quae veri&longs;i&shy;<lb/>mile e&longs;t <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad optimum ad&longs;pira&longs;&longs;e, &amp; in optimo &longs;tatu <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> permanere. </s>                                                                <s><expan abbr="neq.">neque</expan> infinitas: <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <lb/>enim natura declinat; proinde qu&ecedil; ex putri <expan abbr="na&longs;c&utilde;tur">na&longs;cuntur</expan>, aut notha <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> priuata &longs;unt facultate gignen&shy;<lb/>di &longs;ibi &longs;imile, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; in illo &longs;patio quo Deus &agrave; priuationib. di&longs;tat; gradus, qui &longs;en&longs;iles &longs;int, (in iis <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;peciei <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5296"></arrow.to.target><lb/>di&longs;crimen agno&longs;citur) finitos e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t Peripatetici credant, qui finem in primo ente ponunt. <lb/></s>                                                                <s>H&aelig;c optim&egrave; congruunt cum iis qu&aelig; docuit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>his ip&longs;is verbis. </s>                                                                <s>Sed ade&ograve; de inanimatis paullatim <lb/><expan abbr="&longs;en&longs;im&qacute;">&longs;en&longs;imque</expan>. </s>                                                                <s>ad animata natura tran&longs;it, vt continuatione ip&longs;a lateat eorum <expan abbr="confini&utilde;">confinium</expan>, &amp; <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, vtrius'nam <lb/>&longs;it extremi. </s>                                                                <s>Iam ab inanimorum genere, primum genus <expan abbr="plantar&utilde;">plantarum</expan> e&longs;t, <expan abbr="earum&qacute;">earumque</expan>. </s>                                                                <s>alia ab alia differt eo, quae <lb/>magis vit&aelig; particeps e&longs;&longs;e videtur; vniuer&longs;um <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> genus ad c&ecedil;tera corpora qu&aelig; <expan abbr="a&itilde;a">anima</expan> vacant, ip&longs;um qua&longs;i <lb/>animal e&longs;t, at ad animal inanime e&longs;&longs;e videtur. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr=".n.">enim</expan> hinc ad animalia continuus, vt mod&ograve; dixi, proce&shy;<lb/>dit. </s>                                                                <s>&amp; po&longs;tquam induxit <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> viuentium gradus, h&aelig;c &longs;ubiungit. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m paruo quodam di&longs;cri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5296"></arrow.to.target><lb/>di&longs;crimen agno&longs;citur) finitos e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t Peripatetici credant, qui finem in primo ente ponunt. <lb/></s>                                                                <s>H&aelig;c optim&egrave; congruunt cum iis qu&aelig; docuit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>his ip&longs;is verbis. </s>                                                                <s>Sed ade&ograve; de inanimatis paullatim <lb/><expan abbr="&longs;en&longs;im&qacute;">&longs;en&longs;imque</expan>. </s>                                                                <s>ad animata natura tran&longs;it, vt continuatione ip&longs;a lateat eorum <expan abbr="confini&utilde;">confinium</expan>, &amp; <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, vtrius'nam <lb/>&longs;it extremi. </s>                                                                <s>Iam ab inanimorum genere, primum genus <expan abbr="plantar&utilde;">plantarum</expan> e&longs;t, <expan abbr="earum&qacute;">earumque</expan>. </s>                                                                <s>alia ab alia differt eo, quae <lb/>magis vit&aelig; particeps e&longs;&longs;e videtur; vniuer&longs;um <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> genus ad c&ecedil;tera corpora qu&aelig; <expan abbr="a&itilde;a">anima</expan> vacant, ip&longs;um qua&longs;i <lb/>animal e&longs;t, at ad animal inanime e&longs;&longs;e videtur. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr=".n.">enim</expan> hinc ad animalia continuus, vt mod&ograve; dixi, proce&shy;<lb/>dit. </s>                                                                <s>&amp; po&longs;tquam induxit <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> viuentium gradus, h&aelig;c &longs;ubiungit. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m paruo quodam di&longs;cri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5297"></arrow.to.target><lb/>mine &longs;ubinde alia pr&aelig; aliis iam adipi&longs;ci <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> <expan abbr="motum&qacute;">motumque</expan>. </s>                                                                <s>videntur. </s>                                                                <s>Siquis autem Gr&aelig;c&egrave; illum <expan abbr="loquent&etilde;">loquentem</expan> <lb/>audire velit, ne cum interprete Theodoro labatur. </s>                                                                <s>h&aelig;c eius verba &longs;unt. <foreign lang="greek">ou(k de\ e)k tw=n a)yu/xwn EI)s <lb/>ta\zw=a metabai/nEI kata\ mikro\n h( fu/si+n, w(se th=| sunexEI/a| lanqa/nEIn to\ meqo/rwn a)utw=n, kai\ to\ me/son <lb/>pote/rwn esi\n meta\ ga\r to\ tw=n a)yu/xwn ge/nos, to\ tw=n futw=n prw=ton. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">esi\n kai\ tou/twn e(teron pro\s <lb/>diafe/rEI tw=| ma=llon dokEI=n mete/xEIn zwh=s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(lon dou\ to) ge/nos pro\s me\n ta)/lla sw/mata fai/netai sxedo\n <lb/>o(=sper e)/myuxon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">pro\s de\ to\ zw=on a)/yukon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h(de\ meta/basi+s e)c a)utw=n EI)s ta\ zw=a sunexh/s esi\n w(=sper <lb/>e)le/xqh pro/teron</foreign>. </s>                                                                <s>mox: <foreign lang="greek">a)EI\ de\ kata\ mikra\n diafora\n e(tera pro\ e(te/rwn h)/dh fai/netai ma/llon zwhn\ <lb/>e)/xonta kai\ ki/nhsi+n</foreign>. </s>                                                                <s>H&aelig;c ego verba ad&longs;crip&longs;i in&longs;tituti mei tenendi cau&longs;&longs;a, vt ii .&longs;. </s>                                                                <s>qui amant ardentius <lb/>Ari&longs;totelem; in nobis item &longs;ententias eiu&longs;dem agno&longs;cant. </s>                                                                <s><expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>nunc in pr&aelig;&longs;ente loco &longs;ufficiat. </s>                                                                <s>ne me <lb/><expan abbr="rapi&atilde;t">rapiant</expan> i&longs;ti nebulones qui ex hac ip&longs;a &longs;criptura <expan abbr="repugn&atilde;tia">repugnantia</expan> notant in placitis &longs;ummi pr&aelig;ceptoris. </s>                                                                <s>qua&longs;i <lb/>hi&longs;ce verbis &longs;tirpes <expan abbr="excludan&ttilde;">excludantur</expan> animantib. &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> vit&aelig; &longs;olo inter inanima <expan abbr="decor&etilde;tur">decorentur</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m tamen in lib. <lb/></s>                                                                <s>de An. 2. ip&longs;is <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> tribuerit, &amp; hic <foreign lang="greek">w(=sper e)/myuxon</foreign> appellarit, quod alibi. <foreign lang="greek">e)/myuxon</foreign> ab&longs;olut&egrave; dixerit. <lb/></s>                                                                <s>Nec &longs;tultum putant exi&longs;timare (quicquid &longs;ermonis Latini con&longs;uetudo patiatur) Ari&longs;t. </s>                                                                <s>Gr&aelig;cum qui <lb/>cum I&longs;ocrate rhetore de palma contenderit, Gr&aelig;c&egrave; loqui ne&longs;ci&longs;&longs;e, &amp; in eo deceptum fui&longs;&longs;e narrant im&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5297"></arrow.to.target><lb/>mine &longs;ubinde alia pr&aelig; aliis iam adipi&longs;ci <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> <expan abbr="motum&qacute;">motumque</expan>. </s>                                                                <s>videntur. </s>                                                                <s>Siquis autem Gr&aelig;c&egrave; illum <expan abbr="loquent&etilde;">loquentem</expan> <lb/>audire velit, ne cum interprete Theodoro labatur. </s>                                                                <s>h&aelig;c eius verba &longs;unt. <foreign lang="greek">ou(k de\ e)k tw=n a)yu/xwn ei)s <lb/>ta\ zw=a metabai/nei kata\ mikro\n h( fu/sin, w(ste th=| sunexei/a| lanqa/nein to\ meqo/rwn a)utw=n, kai\ to\ me/son <lb/>pote/rwn esti\n meta\ ga\r to\ tw=n a)yu/xwn ge/nos, to\ tw=n futw=n prw=ton. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">esti\n kai\ tou/twn e(teron pro\s <lb/>diafe/rei tw=| ma=llon dokei=n mete/xein zwh=s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(lon de\ to\ ge/nos pro\s me\n t' a)/lla sw/mata fai/netai sxedo\n <lb/>o(=sper e)/myuxon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">pro\s de\ to\ zw=on a)/yukon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h(de\ meta/basis e)c a)utw=n ei)s ta\ zw=a sunexh/s esti\n w(=sper <lb/>e)le/xqh pro/teron</foreign>. </s>                                                                <s>mox: <foreign lang="greek">a)ei\ de\ kata\ mikra\n diafora\n e(tera pro\ e(te/rwn h)/dh fai/netai ma/llon zwhn\ <lb/>e)/xonta kai\ ki/nhsin</foreign>. </s>                                                                <s>H&aelig;c ego verba ad&longs;crip&longs;i in&longs;tituti mei tenendi cau&longs;&longs;a, vt ii .&longs;. </s>                                                                <s>qui amant ardentius <lb/>Ari&longs;totelem; in nobis item &longs;ententias eiu&longs;dem agno&longs;cant. </s>                                                                <s><expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>nunc in pr&aelig;&longs;ente loco &longs;ufficiat. </s>                                                                <s>ne me <lb/><expan abbr="rapi&atilde;t">rapiant</expan> i&longs;ti nebulones qui ex hac ip&longs;a &longs;criptura <expan abbr="repugn&atilde;tia">repugnantia</expan> notant in placitis &longs;ummi pr&aelig;ceptoris. </s>                                                                <s>qua&longs;i <lb/>hi&longs;ce verbis &longs;tirpes <expan abbr="excludan&ttilde;">excludantur</expan> animantib. &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> vit&aelig; &longs;olo inter inanima <expan abbr="decor&etilde;tur">decorentur</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m tamen in lib. <lb/></s>                                                                <s>de An. 2. ip&longs;is <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> tribuerit, &amp; hic <foreign lang="greek">w(=sper e)/myuxon</foreign> appellarit, quod alibi. <foreign lang="greek">e)/myuxon</foreign> ab&longs;olut&egrave; dixerit. <lb/></s>                                                                <s>Nec &longs;tultum putant exi&longs;timare (quicquid &longs;ermonis Latini con&longs;uetudo patiatur) Ari&longs;t. </s>                                                                <s>Gr&aelig;cum qui <lb/>cum I&longs;ocrate rhetore de palma contenderit, Gr&aelig;c&egrave; loqui ne&longs;ci&longs;&longs;e, &amp; in eo deceptum fui&longs;&longs;e narrant im&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5298"></arrow.to.target><lb/>pudenti&longs;sim&egrave;, qu&ograve;d <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> cum vita confuderit, <expan abbr="neq.">neque</expan> nouerit <foreign lang="greek">yuxhn\, &amp; zwhn\</foreign> re ip&longs;a conuenire, aut &longs;i&shy;<lb/>quo pacto di&longs;crepant; ita differre, quemadmodum functio &agrave; forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> actus &longs;ecundus &agrave; primo: nam <lb/>vita e&longs;t actus anim&aelig;. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> animaduertunt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>exprimentem, vt ip&longs;e inquit, <foreign lang="greek">to\ meqo/rion</foreign> &amp; <expan abbr="confini&utilde;">confinium</expan> <lb/>illud <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> latens, &amp; gradus partium generis illius, addidi&longs;&longs;e notam &longs;imilitudinis, vt quiddam in&shy;<lb/>ferius &longs;ignificaret, &amp; id quod <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> quidem non attigi&longs;&longs;et, veruntamen &agrave; toto genere non arceretur. <lb/></s>                                                                <s>Sed his omi&longs;sis; ne tempus fru&longs;tra conteratur, ad no&longs;tra pergamus. </s>                                                                <s>Huc <expan abbr=".n.">enim</expan> tendebat oratio no&longs;tra. <lb/></s>                                                                <s>Vt liquid&ograve; appareret formas i&longs;tas obtinere inter &longs;e gradus quo&longs;dam perfectionis; pro &longs;ummi illius bo&shy;<lb/>ni diuer&longs;a participatione. </s>                                                                <s>Ob id etiam pronunciauit, rerum &longs;pecies veluti numeros &longs;e habere. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> <lb/>ita lat&egrave; patet hic ordo, vt nonmod&ograve; ab eo quod infimum e&longs;t inter ea qu&aelig; &longs;unt, ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> quouis mo&shy;<lb/>do &longs;it hoc <expan abbr="modic&utilde;">modicum</expan> inter&longs;titium, veluti &agrave; priuatione ad <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, inde ad actum. </s>                                                                <s>&amp; ab actu <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> mini&shy;<lb/>mo, qui in terra &amp; aqua po&longs;itus e&longs;t ad actus <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> &longs;ub&longs;tantiarum materia concretarum, &longs;ed &agrave; &longs;en&longs;ili <lb/>generatim ad id quod mente <expan abbr="c&otilde;cipi">concipi</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt &longs;unt natur&aelig; <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> qu&aelig; per &longs;ingula di&longs;tribut&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>hinc <lb/>ad ip&longs;as menteis, &amp; ab vltimo rerum genere quod e&longs;t habere, ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> genus quod e&longs;t ip&longs;a <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Sed in formis etiam, qu&aelig; ade&ograve; proximum genus participant. </s>                                                                <s>Specta porr&ograve; lumine participantium gra&shy;<lb/>dus; in quadrupede &longs;umma acies, in pi&longs;ce mult&ograve; hebetior <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> mouetur, imperfectum manet pror&shy;<lb/>&longs;us immobile cancri, cicad&aelig; nullius pen&egrave; videndi officij <expan abbr="c&otilde;potes">compotes</expan>. </s>                                                                <s>Cochle&aelig; offendicula tentando, non <lb/><expan abbr="vid&etilde;do">videndo</expan> gradiuntur in talpa oculorum not&aelig; &longs;ol&ugrave;m, o&longs;trea penitus c&oelig;ca. </s>                                                                <s>quid opus e&longs;t verbis in re per&shy; <arrow.to.target n="marg5298"></arrow.to.target><lb/>pudenti&longs;sim&egrave;, qu&ograve;d <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> cum vita confuderit, <expan abbr="neq.">neque</expan> nouerit <foreign lang="greek">yuxh\n, &amp; zwh\n</foreign> re ip&longs;a conuenire, aut &longs;i&shy;<lb/>quo pacto di&longs;crepant; ita differre, quemadmodum functio &agrave; forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> actus &longs;ecundus &agrave; primo: nam <lb/>vita e&longs;t actus anim&aelig;. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> animaduertunt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>exprimentem, vt ip&longs;e inquit, <foreign lang="greek">to\ meqo/rion</foreign> &amp; <expan abbr="confini&utilde;">confinium</expan> <lb/>illud <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> latens, &amp; gradus partium generis illius, addidi&longs;&longs;e notam &longs;imilitudinis, vt quiddam in&shy;<lb/>ferius &longs;ignificaret, &amp; id quod <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> quidem non attigi&longs;&longs;et, veruntamen &agrave; toto genere non arceretur. <lb/></s>                                                                <s>Sed his omi&longs;sis; ne tempus fru&longs;tra conteratur, ad no&longs;tra pergamus. </s>                                                                <s>Huc <expan abbr=".n.">enim</expan> tendebat oratio no&longs;tra. <lb/></s>                                                                <s>Vt liquid&ograve; appareret formas i&longs;tas obtinere inter &longs;e gradus quo&longs;dam perfectionis; pro &longs;ummi illius bo&shy;<lb/>ni diuer&longs;a participatione. </s>                                                                <s>Ob id etiam pronunciauit, rerum &longs;pecies veluti numeros &longs;e habere. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> <lb/>ita lat&egrave; patet hic ordo, vt nonmod&ograve; ab eo quod infimum e&longs;t inter ea qu&aelig; &longs;unt, ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> quouis mo&shy;<lb/>do &longs;it hoc <expan abbr="modic&utilde;">modicum</expan> inter&longs;titium, veluti &agrave; priuatione ad <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, inde ad actum. </s>                                                                <s>&amp; ab actu <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> mini&shy;<lb/>mo, qui in terra &amp; aqua po&longs;itus e&longs;t ad actus <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> &longs;ub&longs;tantiarum materia concretarum, &longs;ed &agrave; &longs;en&longs;ili <lb/>generatim ad id quod mente <expan abbr="c&otilde;cipi">concipi</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt &longs;unt natur&aelig; <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> qu&aelig; per &longs;ingula di&longs;tribut&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>hinc <lb/>ad ip&longs;as menteis, &amp; ab vltimo rerum genere quod e&longs;t habere, ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> genus quod e&longs;t ip&longs;a <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Sed in formis etiam, qu&aelig; ade&ograve; proximum genus participant. </s>                                                                <s>Specta porr&ograve; lumine participantium gra&shy;<lb/>dus; in quadrupede &longs;umma acies, in pi&longs;ce mult&ograve; hebetior <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> mouetur, imperfectum manet pror&shy;<lb/>&longs;us immobile cancri, cicad&aelig; nullius pen&egrave; videndi officij <expan abbr="c&otilde;potes">compotes</expan>. </s>                                                                <s>Cochle&aelig; offendicula tentando, non <lb/><expan abbr="vid&etilde;do">videndo</expan> gradiuntur in talpa oculorum not&aelig; &longs;ol&ugrave;m, o&longs;trea penitus c&oelig;ca. </s>                                                                <s>quid opus e&longs;t verbis in re per&shy;
 <pb pagenum="926"/>picua? </s>                                                                <s>De numero <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> varia dicuntur, c&ugrave;m fateantur eos nonnulli excre&longs;cere in infinitum, &amp; veren&shy;<lb/> <pb pagenum="926"/>picua? </s>                                                                <s>De numero <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> varia dicuntur, c&ugrave;m fateantur eos nonnulli excre&longs;cere in infinitum, &amp; veren&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5299"></arrow.to.target><lb/>tes, ne fort&egrave; formarum infinitas in numero ponenda &longs;it, vnde aut infinitum mundus admittat, aut ni&longs;i <lb/>admittat, aliqua &longs;pecie deficiente, ne forte &longs;it imperfectus; binarium &agrave; ternario non &longs;pecie quidem, <lb/>&longs;ed numero duntaxat, &amp; veluti <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> minorem &agrave; maiore &longs;eparari dixerunt. </s>                                                                <s>Alij contra negarunt eos <lb/>in infinitum augeri &longs;uapte natura, &amp; id no&longs;tr&aelig; cogitationis opus e&longs;&longs;e <expan abbr="docuer&utilde;t">docuerunt</expan>: ide&ograve;, quia natur&ecedil; opus <lb/>non e&longs;&longs;ent, <expan abbr="neq.">neque</expan> item <expan abbr="vll&atilde;">vllam</expan> mundi perfectionem in iis po&longs;itam fui&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Noui plan&egrave; nullam e&longs;&longs;e faculta&shy;<lb/>tem <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> naturalem qu&aelig; <expan abbr="imperi&utilde;">imperium</expan> habeat in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;um pariter menti <expan abbr="natur&aelig;&qacute;">natur&aelig;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>repugnare: quicquid <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> venit, nece&longs;&longs;ari&ograve; finitum e&longs;&longs;e, quantunlibet fuerit; nec mathe&shy;<lb/>maticas qu&aelig; quantunlibet productum <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> accipiunt, vti infinito, nec excedere terminis quantita&shy;<lb/>tis naturalis, quia tamen eis cogitatio pote&longs;t excedere addens etiam naturali quanto aliud quantum; <lb/>negare non po&longs;&longs;um, quin, &longs;i &longs;pecies numeri &longs;int centum, &amp; mille &longs;pecies in infinitum excre&longs;cant. </s>                                                                <s>qu&ograve;d <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;pecies numeri h&aelig;c &longs;int, &longs;igno illud e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, qu&ograve;d de pluribus numero differentibus pr&aelig;dicari po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt, vt centum de equis centum, &amp; hominibus centum. </s>                                                                <s>quare nos adhuc dubitatio propo&longs;ita tenebit. <lb/></s>                                                                <s>Ide&ograve; numeros illos vel &longs;peciem <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> categori&aelig; cau&longs;&longs;a fatebor imitari, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quemadmodum ali&aelig; &longs;pecies <lb/> <arrow.to.target n="marg5299"></arrow.to.target><lb/>tes, ne fort&egrave; formarum infinitas in numero ponenda &longs;it, vnde aut infinitum mundus admittat, aut ni&longs;i <lb/>admittat, aliqua &longs;pecie deficiente, ne forte &longs;it imperfectus; binarium &agrave; ternario non &longs;pecie quidem, <lb/>&longs;ed numero duntaxat, &amp; veluti <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> minorem &agrave; maiore &longs;eparari dixerunt. </s>                                                                <s>Alij contra negarunt eos <lb/>in infinitum augeri &longs;uapte natura, &amp; id no&longs;tr&aelig; cogitationis opus e&longs;&longs;e <expan abbr="docuer&utilde;t">docuerunt</expan>: ide&ograve;, quia natur&ecedil; opus <lb/>non e&longs;&longs;ent, <expan abbr="neq.">neque</expan> item <expan abbr="vll&atilde;">vllam</expan> mundi perfectionem in iis po&longs;itam fui&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Noui plan&egrave; nullam e&longs;&longs;e faculta&shy;<lb/>tem <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> naturalem qu&aelig; <expan abbr="imperi&utilde;">imperium</expan> habeat in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;um pariter menti <expan abbr="natur&aelig;&qacute;">natur&aelig;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>repugnare: quicquid <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> venit, nece&longs;&longs;ari&ograve; finitum e&longs;&longs;e, quantunlibet fuerit; nec mathe&shy;<lb/>maticas qu&aelig; quantunlibet productum <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> accipiunt, vti infinito, nec excedere terminis quantita&shy;<lb/>tis naturalis, quia tamen eis cogitatio pote&longs;t excedere addens etiam naturali quanto aliud quantum; <lb/>negare non po&longs;&longs;um, quin, &longs;i &longs;pecies numeri &longs;int centum, &amp; mille &longs;pecies in infinitum excre&longs;cant. </s>                                                                <s>qu&ograve;d <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;pecies numeri h&aelig;c &longs;int, &longs;igno illud e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, qu&ograve;d de pluribus numero differentibus pr&aelig;dicari po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt, vt centum de equis centum, &amp; hominibus centum. </s>                                                                <s>quare nos adhuc dubitatio propo&longs;ita tenebit. <lb/></s>                                                                <s>Ide&ograve; numeros illos vel &longs;peciem <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> categori&aelig; cau&longs;&longs;a fatebor imitari, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quemadmodum ali&aelig; &longs;pecies <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5300"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; fiunt ab arte; reuera tamen non e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> naturalem; &longs;iquidem reip&longs;a vnum &longs;it: nam quicquid <lb/>e&longs;t eo ip&longs;o quod e&longs;t, vnum e&longs;t, &amp; natura &longs;ic numerum facit, quia multa vna facit, c&ecedil;tera mens ip&longs;a ad&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5300"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; fiunt ab arte; reuera tamen non e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> naturalem; &longs;iquidem reip&longs;a vnum &longs;it: nam quicquid <lb/>e&longs;t eo ip&longs;o quod e&longs;t, vnum e&longs;t, &amp; natura &longs;ic numerum facit, quia multa vna facit, c&ecedil;tera mens ip&longs;a ad&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5301"></arrow.to.target><lb/>dit, qu&aelig; vnum repetit, &amp; repetitum copulans aliquoties <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> producit. </s>                                                                <s>Itaque nil e&longs;t aliud nume&shy;<lb/>rus, ac certa repetitio vnius, &longs;iue ille &longs;it naturalis, &amp; in certa materia, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mathematicus. </s>                                                                <s>Ita &longs;e ha&shy;<lb/>bet numerus, quemadmodum de <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> dicebamus: nam materialiter e&longs;t pr&aelig;&longs;entia mobilis in defini&shy;<lb/>to &longs;patij puncto, formaliter ver&ograve; eius repetitio qu&aelig; &longs;ine opera animi fieri nequit. </s>                                                                <s>Ergo &amp; numerus <lb/>materialiter e&longs;t vnum; formaliter eius repetitio, qu&aelig; officium animi flagitat, vel etiam dico infinitum <lb/>e&longs;&longs;e actu, aut ex &longs;ucce&longs;sione; id ver&ograve; e&longs;t in potentia, c&ugrave;m c&aelig;teroquin actu &longs;it <expan abbr="finit&utilde;">finitum</expan>. </s>                                                                <s>hoc non repugnat <lb/>natur&aelig;; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> reuera finitum e&longs;t, ab altero illo pror&longs;us abhorret; quamobrem &amp; numerum in &longs;ucce&longs;&shy;<lb/>&longs;ione po&longs;itum profiteor; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> actu finitum, infinitum ver&ograve; potentia duntaxat. </s>                                                                <s>Sic &longs;pecies naturales in <lb/>infinitum non auge&longs;cunt, quia numeri non &longs;unt &longs;pecies naturales, nec &longs;i &longs;pecies e&longs;&longs;ent, &amp; in infinitum <lb/>excre&longs;cerent; <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> detrimenti natura pateretur, qu&ograve;d incrementum illud <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> e&longs;t cum &longs;ucce&longs;sione, <lb/>non actu. </s>                                                                <s>tantum abe&longs;t, vt cum Theologis veteribus <expan abbr="Platone&qacute;">Platoneque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;entiam, qui in numeris vniuer&longs;am <lb/>fabricam <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> con&longs;i&longs;tere dicebant, &amp; per numeros <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> natur&aelig; opificia e&longs;&longs;e con&longs;tituta; <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;pe&shy;<lb/>cies duas faciebant, vt <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> quarum alter&aelig; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;eparat&aelig; forent, ideas ip&longs;i vocabant; alter&aelig; parti&shy;<lb/>cipat&aelig;, &amp; iam impo&longs;it&aelig; in materia; ita numerorum alium <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <expan abbr="&longs;eparatum&qacute;">&longs;eparatumque</expan>. </s>                                                                <s>ponebant, <lb/>alium tria, &amp; illum his hymnis extollebant <foreign lang="greek">pate/ra maka/rwn kai\ a)ndrw=n</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; quaternionem <foreign lang="greek">paga\n <lb/>a)enna/ou fu/sews</foreign> pr&aelig;dicabant: ac Iamblichus, qui admirabiles qua&longs;dam proprietates &agrave; numeris rebus <lb/> <arrow.to.target n="marg5301"></arrow.to.target><lb/>dit, qu&aelig; vnum repetit, &amp; repetitum copulans aliquoties <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> producit. </s>                                                                <s>Itaque nil e&longs;t aliud nume&shy;<lb/>rus, ac certa repetitio vnius, &longs;iue ille &longs;it naturalis, &amp; in certa materia, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mathematicus. </s>                                                                <s>Ita &longs;e ha&shy;<lb/>bet numerus, quemadmodum de <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> dicebamus: nam materialiter e&longs;t pr&aelig;&longs;entia mobilis in defini&shy;<lb/>to &longs;patij puncto, formaliter ver&ograve; eius repetitio qu&aelig; &longs;ine opera animi fieri nequit. </s>                                                                <s>Ergo &amp; numerus <lb/>materialiter e&longs;t vnum; formaliter eius repetitio, qu&aelig; officium animi flagitat, vel etiam dico infinitum <lb/>e&longs;&longs;e actu, aut ex &longs;ucce&longs;sione; id ver&ograve; e&longs;t in potentia, c&ugrave;m c&aelig;teroquin actu &longs;it <expan abbr="finit&utilde;">finitum</expan>. </s>                                                                <s>hoc non repugnat <lb/>natur&aelig;; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> reuera finitum e&longs;t, ab altero illo pror&longs;us abhorret; quamobrem &amp; numerum in &longs;ucce&longs;&shy;<lb/>&longs;ione po&longs;itum profiteor; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> actu finitum, infinitum ver&ograve; potentia duntaxat. </s>                                                                <s>Sic &longs;pecies naturales in <lb/>infinitum non auge&longs;cunt, quia numeri non &longs;unt &longs;pecies naturales, nec &longs;i &longs;pecies e&longs;&longs;ent, &amp; in infinitum <lb/>excre&longs;cerent; <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> detrimenti natura pateretur, qu&ograve;d incrementum illud <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> e&longs;t cum &longs;ucce&longs;sione, <lb/>non actu. </s>                                                                <s>tantum abe&longs;t, vt cum Theologis veteribus <expan abbr="Platone&qacute;">Platoneque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;entiam, qui in numeris vniuer&longs;am <lb/>fabricam <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> con&longs;i&longs;tere dicebant, &amp; per numeros <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> natur&aelig; opificia e&longs;&longs;e con&longs;tituta; <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;pe&shy;<lb/>cies duas faciebant, vt <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> quarum alter&aelig; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;eparat&aelig; forent, ideas ip&longs;i vocabant; alter&aelig; parti&shy;<lb/>cipat&aelig;, &amp; iam impo&longs;it&aelig; in materia; ita numerorum alium <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <expan abbr="&longs;eparatum&qacute;">&longs;eparatumque</expan>. </s>                                                                <s>ponebant, <lb/>alium tria, &amp; illum his hymnis extollebant <foreign lang="greek">pate/ra maka/rwn kai\ a)ndrw=n</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; quaternionem <foreign lang="greek">paga\n <lb/>a)enna/ou fu/sews</foreign> pr&aelig;dicabant: ac Iamblichus, qui admirabiles qua&longs;dam proprietates &agrave; numeris rebus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5302"></arrow.to.target><lb/>exhiberi putabat, ni&longs;i quatenus erant h&aelig;c &longs;ymbola rationum <expan abbr="proportionum&qacute;">proportionumque</expan>., qu&aelig; inter principia <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <lb/>intercedebant. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> numeris aliquid efficacitatis tribui non negauerim, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita hebdomada in diebus <lb/>criticis plurim&ugrave;m po&longs;&longs;e fatebor, &amp; cert&egrave; talis erat mos <expan abbr="antiquor&utilde;">antiquorum</expan> philo&longs;ophantium, vt inuoluerent pri&shy;<lb/>mordia rerum Pythagor&aelig;i <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> Symbolis; Theologi fabulis, Plato ver&ograve; Mathematicis. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d ad po&shy;<lb/>&longs;tremum pertinet. </s>                                                                <s>Omnes illud fatentur, <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan> &longs;ic e&longs;&longs;e perfectum, vt omnes <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> perfectiones in &longs;eip&longs;o <lb/>contineat, nec quidem actu, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> vas continet <expan abbr="humor&etilde;">humorem</expan>, &longs;ed &longs;ublimiore quodam modo, &amp; ve&shy;<lb/>lut illud cau&longs;&longs;&aelig; genus quod nos alibi <foreign lang="greek">e)ntele/xEIan</foreign> appellauimus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> caput e&longs;t, &amp; auctor <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> perfe&shy;<lb/>ctionis: ergo &longs;eip&longs;o perfecti&longs;simus, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in genere, &longs;ed &longs;impliciter ei perfectionis <expan abbr="attribut&utilde;">attributum</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniat">conueniat</expan>. <lb/></s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m qu&ograve;d perfectio multis modis accipitur, &amp; ex habitu, &amp; ex actu: etenim &longs;apiens e&longs;t perfectus, <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i &longs;apientia non vtatur, qu&ograve;d illa vti <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: idem quoque mult&ograve; perfectior, &longs;i vtatur, quanto &longs;ecundus <lb/>actus e&longs;t pr&aelig;&longs;tantior primo, &longs;ed tamen c&ugrave;m po&longs;terior h&aelig;c perfectio nihil interni requirat, vt ad&longs;it; ve&shy;<lb/>r&ugrave;m pendet ex externo: &longs;ic defenditur &longs;apientem, licet &longs;apientiam non exerceat; e&longs;&longs;e perfectum, quan&shy;<lb/>tum .&longs;. </s>                                                                <s>in &longs;eip&longs;o e&longs;t, quia nihil pr&aelig;tere&agrave; requirit, vt vtatur &longs;apientia, qu&ograve;d in &longs;eip&longs;o &longs;it, &amp; ex euento e&longs;t, <lb/>quod non vtatur. </s>                                                                <s>Ita Deus in &longs;e ip&longs;o <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> pr&aelig;&longs;tantiam habens e&longs;t perfecti&longs;simus: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> perfe&shy;<lb/>ctior, &longs;i perfectionem <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> c&ecedil;teris communicando prodat; ver&ugrave;m qu&ograve;d hoc ex alio, non ex &longs;eip&longs;o pen&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5302"></arrow.to.target><lb/>exhiberi putabat, ni&longs;i quatenus erant h&aelig;c &longs;ymbola rationum <expan abbr="proportionum&qacute;.">proportionumque</expan>, qu&aelig; inter principia <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <lb/>intercedebant. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> numeris aliquid efficacitatis tribui non negauerim, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita hebdomada in diebus <lb/>criticis plurim&ugrave;m po&longs;&longs;e fatebor, &amp; cert&egrave; talis erat mos <expan abbr="antiquor&utilde;">antiquorum</expan> philo&longs;ophantium, vt inuoluerent pri&shy;<lb/>mordia rerum Pythagor&aelig;i <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> Symbolis; Theologi fabulis, Plato ver&ograve; Mathematicis. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d ad po&shy;<lb/>&longs;tremum pertinet. </s>                                                                <s>Omnes illud fatentur, <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan> &longs;ic e&longs;&longs;e perfectum, vt omnes <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> perfectiones in &longs;eip&longs;o <lb/>contineat, nec quidem actu, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> vas continet <expan abbr="humor&etilde;">humorem</expan>, &longs;ed &longs;ublimiore quodam modo, &amp; ve&shy;<lb/>lut illud cau&longs;&longs;&aelig; genus quod nos alibi <foreign lang="greek">e)ntele/xeian</foreign> appellauimus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> caput e&longs;t, &amp; auctor <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> perfe&shy;<lb/>ctionis: ergo &longs;eip&longs;o perfecti&longs;simus, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in genere, &longs;ed &longs;impliciter ei perfectionis <expan abbr="attribut&utilde;">attributum</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniat">conueniat</expan>. <lb/></s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m qu&ograve;d perfectio multis modis accipitur, &amp; ex habitu, &amp; ex actu: etenim &longs;apiens e&longs;t perfectus, <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i &longs;apientia non vtatur, qu&ograve;d illa vti <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: idem quoque mult&ograve; perfectior, &longs;i vtatur, quanto &longs;ecundus <lb/>actus e&longs;t pr&aelig;&longs;tantior primo, &longs;ed tamen c&ugrave;m po&longs;terior h&aelig;c perfectio nihil interni requirat, vt ad&longs;it; ve&shy;<lb/>r&ugrave;m pendet ex externo: &longs;ic defenditur &longs;apientem, licet &longs;apientiam non exerceat; e&longs;&longs;e perfectum, quan&shy;<lb/>tum .&longs;. </s>                                                                <s>in &longs;eip&longs;o e&longs;t, quia nihil pr&aelig;tere&agrave; requirit, vt vtatur &longs;apientia, qu&ograve;d in &longs;eip&longs;o &longs;it, &amp; ex euento e&longs;t, <lb/>quod non vtatur. </s>                                                                <s>Ita Deus in &longs;e ip&longs;o <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> pr&aelig;&longs;tantiam habens e&longs;t perfecti&longs;simus: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> perfe&shy;<lb/>ctior, &longs;i perfectionem <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> c&ecedil;teris communicando prodat; ver&ugrave;m qu&ograve;d hoc ex alio, non ex &longs;eip&longs;o pen&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5303"></arrow.to.target><lb/>det, nihil e&longs;t, quae Deus benign&egrave; largiens <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> bonitatem, atque <expan abbr="pr&aelig;&longs;tanti&atilde;">pr&aelig;&longs;tantiam</expan>: &longs;ibi comparet intrin&longs;ec&ugrave;s, im&shy;<lb/>m&ograve; c&ecedil;teris aliquid accedit, ip&longs;i profect&ograve; nihil. </s>                                                                <s>At ver&ograve; actus diuin&aelig; &longs;ub&longs;tanti&aelig; reliquos &longs;uperat, qu&ograve;d <lb/><expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> actus ab externo <expan abbr="interpell&atilde;tur">interpellantur</expan>, aut &longs;altem re&longs;piciunt obiectum; nam &longs;apiens &agrave; &longs;omno <expan abbr="impedi&ttilde;">impeditur</expan>, <lb/>mens obiectum flagitat: ille &longs;emper e&longs;t in officio, nihil <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> intermittens, omnia &longs;uperans, &amp; ip&longs;e &longs;ibi <lb/>pr&aelig;&longs;ens, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> non exi&longs;tens. </s>                                                                <s>Proinde damus, &longs;i Deus per &longs;e ip&longs;um &longs;ine c&ecedil;teris &longs;pectetur, fore perfectum <lb/>primo modo, nec perfectum modis omnibus, ide&ograve; illius perfectioni <expan abbr="acce&longs;sion&etilde;">acce&longs;sionem</expan> aliquam fieri po&longs;&longs;e, <lb/>ea tamen extrin&longs;ec&ugrave;s e&longs;t, &longs;ed c&ugrave;m hoc &longs;ol&ugrave;m excogitatione pendeat, non ex re, aut ex inordinatione <lb/>materi&aelig;, qu&ograve;d plura paucior&aacute;ue &longs;int in hac inferiore mundi regione, &longs;iquidem &longs;emper communicat <lb/>&longs;uam bonitatem certis entium gradibus &longs;ine quibus <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> non con&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;e docuimus, etiam de&shy;<lb/>fendimus ip&longs;um modis <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> e&longs;&longs;e perpetu&ograve; perfectum. </s>                                                                <s>Aut igitur e&longs;&longs;enti&aelig; gradus &longs;pectatur, &amp; form&ecedil; <lb/>ip&longs;ius <foreign lang="greek">e)pi/dosi+s</foreign>, vt ait Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; incrementum, &longs;iue intentio, &longs;iue habitus, aut amplitudo, &amp; <expan abbr="c&otilde;-">con&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg5303"></arrow.to.target><lb/>det, nihil e&longs;t, quae Deus benign&egrave; largiens <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> bonitatem, atque <expan abbr="pr&aelig;&longs;tanti&atilde;">pr&aelig;&longs;tantiam</expan>: &longs;ibi comparet intrin&longs;ec&ugrave;s, im&shy;<lb/>m&ograve; c&ecedil;teris aliquid accedit, ip&longs;i profect&ograve; nihil. </s>                                                                <s>At ver&ograve; actus diuin&aelig; &longs;ub&longs;tanti&aelig; reliquos &longs;uperat, qu&ograve;d <lb/><expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> actus ab externo <expan abbr="interpell&atilde;tur">interpellantur</expan>, aut &longs;altem re&longs;piciunt obiectum; nam &longs;apiens &agrave; &longs;omno <expan abbr="impedi&ttilde;">impeditur</expan>, <lb/>mens obiectum flagitat: ille &longs;emper e&longs;t in officio, nihil <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> intermittens, omnia &longs;uperans, &amp; ip&longs;e &longs;ibi <lb/>pr&aelig;&longs;ens, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> non exi&longs;tens. </s>                                                                <s>Proinde damus, &longs;i Deus per &longs;e ip&longs;um &longs;ine c&ecedil;teris &longs;pectetur, fore perfectum <lb/>primo modo, nec perfectum modis omnibus, ide&ograve; illius perfectioni <expan abbr="acce&longs;sion&etilde;">acce&longs;sionem</expan> aliquam fieri po&longs;&longs;e, <lb/>ea tamen extrin&longs;ec&ugrave;s e&longs;t, &longs;ed c&ugrave;m hoc &longs;ol&ugrave;m excogitatione pendeat, non ex re, aut ex inordinatione <lb/>materi&aelig;, qu&ograve;d plura paucior&aacute;ue &longs;int in hac inferiore mundi regione, &longs;iquidem &longs;emper communicat <lb/>&longs;uam bonitatem certis entium gradibus &longs;ine quibus <expan abbr="mund&utilde;">mundum</expan> non con&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;e docuimus, etiam de&shy;<lb/>fendimus ip&longs;um modis <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> e&longs;&longs;e perpetu&ograve; perfectum. </s>                                                                <s>Aut igitur e&longs;&longs;enti&aelig; gradus &longs;pectatur, &amp; form&ecedil; <lb/>ip&longs;ius <foreign lang="greek">e)pi/dosis</foreign>, vt ait Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; incrementum, &longs;iue intentio, &longs;iue habitus, aut amplitudo, &amp; <expan abbr="c&otilde;-">con&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg5304"></arrow.to.target><lb/>municatio, &longs;iue extentio qu&aelig; na&longs;citur ex materia, &amp; actus ip&longs;e &longs;ecundus in alio; &longs;i gradum in&longs;picias; <lb/>nil cert&egrave; illius plenitudini <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> addi; at ad eius <expan abbr="pr&aelig;&longs;tanti&atilde;">pr&aelig;&longs;tantiam</expan> aliquid adiungi altero perfectionis modo nil <lb/>vetat: etenim ex aliorum acce&longs;sione magis profunditur eius hone&longs;tas, &amp; latius patet bonitas; id ver&ograve; <lb/>aliorum proprium e&longs;t, &amp; ad c&ecedil;tera pertinet, <expan abbr="neq.">neque</expan> illius &longs;umm&aelig; perfectionis <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> tangit; non aliter, ac <lb/>nihil de luce Solis augeatur, &longs;i C. &longs;pecula, vel <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> duntaxat illu&longs;tret; e&longs;t id plan&egrave; perfectionis &longs;peculo&shy; <arrow.to.target n="marg5304"></arrow.to.target><lb/>municatio, &longs;iue extentio qu&aelig; na&longs;citur ex materia, &amp; actus ip&longs;e &longs;ecundus in alio; &longs;i gradum in&longs;picias; <lb/>nil cert&egrave; illius plenitudini <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> addi; at ad eius <expan abbr="pr&aelig;&longs;tanti&atilde;">pr&aelig;&longs;tantiam</expan> aliquid adiungi altero perfectionis modo nil <lb/>vetat: etenim ex aliorum acce&longs;sione magis profunditur eius hone&longs;tas, &amp; latius patet bonitas; id ver&ograve; <lb/>aliorum proprium e&longs;t, &amp; ad c&ecedil;tera pertinet, <expan abbr="neq.">neque</expan> illius &longs;umm&aelig; perfectionis <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> tangit; non aliter, ac <lb/>nihil de luce Solis augeatur, &longs;i C. &longs;pecula, vel <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> duntaxat illu&longs;tret; e&longs;t id plan&egrave; perfectionis &longs;peculo&shy;
 <pb pagenum="927"/> <pb pagenum="927"/>
 <arrow.to.target n="marg5305"></arrow.to.target><lb/>rum, qu&aelig; &longs;ine Sole, neutiqu&agrave;m lucerent. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione perfectionem mundo tribuimus, qu&aelig; non <lb/>ab&longs;oluta &longs;it, &longs;ed in &longs;uo genere tant&ugrave;m.</s></p> <arrow.to.target n="marg5305"></arrow.to.target><lb/>rum, qu&aelig; &longs;ine Sole, neutiqu&agrave;m lucerent. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione perfectionem mundo tribuimus, qu&aelig; non <lb/>ab&longs;oluta &longs;it, &longs;ed in &longs;uo genere tant&ugrave;m.</s></p>
Line 20874 
Line 20874 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>AB his qu&ecedil; nos paull&ograve; ant&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituimus">con&longs;tituimus</expan>, facil&egrave; erit duas illas graui&longs;simas dubitationeis enodare, qu&ecedil; <lb/>item ab Ari&longs;t. 2. de c&oelig;lo proponuntur. </s>                                                                <s>Cur .&longs;. </s>                                                                <s>orbes, quant&ograve; plus &agrave; primo recedunt, motibus pau&shy;<lb/>cioribus concitentur, c&ugrave;m veri&longs;imile &longs;it, quand&ograve; nona &longs;ph&ecedil;ra vnico tant&ugrave;m motu cietur. (huc v&longs;que <lb/>enim antiquiores A&longs;trologi prouecti &longs;unt, qui &longs;en&longs;um &longs;equebantur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> nec aut plures illius motus agno&shy;<lb/> <s>AB his qu&ecedil; nos paull&ograve; ant&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituimus">con&longs;tituimus</expan>, facil&egrave; erit duas illas graui&longs;simas dubitationeis enodare, qu&ecedil; <lb/>item ab Ari&longs;t. 2. de c&oelig;lo proponuntur. </s>                                                                <s>Cur .&longs;. </s>                                                                <s>orbes, quant&ograve; plus &agrave; primo recedunt, motibus pau&shy;<lb/>cioribus concitentur, c&ugrave;m veri&longs;imile &longs;it, quand&ograve; nona &longs;ph&ecedil;ra vnico tant&ugrave;m motu cietur. (huc v&longs;que <lb/>enim antiquiores A&longs;trologi prouecti &longs;unt, qui &longs;en&longs;um &longs;equebantur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> nec aut plures illius motus agno&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5313"></arrow.to.target><lb/>uerunt, aut orbem <expan abbr="&longs;uperior&etilde;">&longs;uperiorem</expan>, ac &longs;iquando de immobili <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> &longs;ph&ecedil;ra meminerunt, eam ad reliquorum <lb/>orbium motus dirigendos, <expan abbr="atq.">atque</expan> formandos introduxerunt) c&ecedil;teras etiam deinceps ordinatim augeri, <lb/>vt binis &longs;ecundus; tribus tertius agitetur. </s>                                                                <s>Sed nos motus non &longs;ic auge&longs;cere per&longs;picimus, &longs;iquidem pau&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5313"></arrow.to.target><lb/>uerunt, aut orbem <expan abbr="&longs;uperior&etilde;">&longs;uperiorem</expan>, ac &longs;iquando de immobili <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> &longs;ph&ecedil;ra meminerunt, eam ad reliquorum <lb/>orbium motus dirigendos, <expan abbr="atq.">atque</expan> formandos introduxerunt) c&ecedil;teras etiam deinceps ordinatim augeri, <lb/>vt binis &longs;ecundus; tribus tertius agitetur. </s>                                                                <s>Sed nos motus non &longs;ic auge&longs;cere per&longs;picimus, &longs;iquidem pau&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5314"></arrow.to.target><lb/>cioribus motibus aguntur Sol &amp; Luna, qui &longs;unt orbes <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> infimi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> reliqui &longs;uperiores, &longs;i Eudoxo <lb/>credere dignum e&longs;t, ac &longs;i gratificari libeat A&longs;tronomis, qui &longs;ecuti &longs;unt Ari&longs;totelem, mult&ograve; magis habe&shy;<lb/>bit dubitatio locum; proptere&agrave; qu&ograve;d nec perpetu&ograve; tenor ille &longs;eruatur. </s>                                                                <s>c&ugrave;m Solem quidem tribus mo&shy;<lb/>tibus, &longs;uperiores <expan abbr="aut&etilde;planetas">autemplanetas</expan> quinque; reliquos ver&ograve; inferiores &longs;ex, &longs;eu &longs;eptem agitari concedatur. <lb/></s>                                                                <s>Rur&longs;us in &longs;ph&ecedil;ra inerrante plura a&longs;tra, in inferioribus &longs;ingulis &longs;ingula implantata &longs;unt. </s>                                                                <s>ecqu&ecedil;'nam hu&shy;<lb/>ius tanti di&longs;criminis cau&longs;&longs;a ponenda e&longs;t? </s>                                                                <s>Platonici &longs;an&egrave; <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> qu&aelig;&longs;tionem attigerunt; ita tamen, vt <lb/>h&aelig;c fals&ograve; dubitata fui&longs;&longs;e docerent: nam multitudinem <expan abbr="maior&etilde;">maiorem</expan> &longs;impliciter in &longs;uperioribus e&longs;&longs;e negant: <lb/>con&longs;tanter <expan abbr=".n.">enim</expan> a&longs;&longs;euerant quod magis &agrave; primo recedit, pluribus motibus agitari, <expan abbr="pluribu&longs;&qacute;">pluribu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>principibus <lb/>in&longs;eruire. </s>                                                                <s>duos <expan abbr=".n.">enim</expan> circulos <expan abbr="faci&utilde;t">faciunt</expan>, primum, quem eiu&longs;dem vocant; alterum quem dicunt alterius. </s>                                                                <s>ide&ograve; <lb/>prioris illius e&longs;&longs;e <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> &longs;implicem motum; po&longs;terioris ver&ograve; plures: <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s>ordinem <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad extrema <lb/>corpora perpetu&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;eruari">con&longs;eruari</expan> profitentur: c&ugrave;m pluribus motibus agitari per&longs;picuum &longs;it planetas, qu&agrave;m <lb/>orbem inerrantium <expan abbr="&longs;tellar&utilde;">&longs;tellarum</expan>, &amp; inferiora mult&ograve; pluribus qu&ograve;d illa tant&ugrave;m locum mutent; h&aelig;c in&longs;uper <lb/>qualitates amittant, atque gignantur. </s>                                                                <s>Et quod pertinet ad <expan abbr="&longs;ecund&atilde;">&longs;ecundam</expan> qu&aelig;&longs;tionem, e&longs;&longs;e plan&egrave; numerum <lb/>a&longs;trorum in orbe &longs;uperiore maiorem, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in inferioribus, attamen numerum &longs;ub&longs;tantiarum <expan abbr="mou&etilde;tium">mouentium</expan> <lb/>in c&oelig;le&longs;tibus, alterum &longs;ph&ecedil;ra ip&longs;a qu&aelig; propter a&longs;trum mouetur &longs;iue, vt rectius <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> Platonis exponatur, <lb/>quicquid Simplicius dixerit; nullum videlicet philo&longs;ophum &longs;tellis aliquem motum conce&longs;si&longs;&longs;e, ip&longs;a  <arrow.to.target n="marg5314"></arrow.to.target><lb/>cioribus motibus aguntur Sol &amp; Luna, qui &longs;unt orbes <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> infimi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> reliqui &longs;uperiores, &longs;i Eudoxo <lb/>credere dignum e&longs;t, ac &longs;i gratificari libeat A&longs;tronomis, qui &longs;ecuti &longs;unt Ari&longs;totelem, mult&ograve; magis habe&shy;<lb/>bit dubitatio locum; proptere&agrave; qu&ograve;d nec perpetu&ograve; tenor ille &longs;eruatur. </s>                                                                <s>c&ugrave;m Solem quidem tribus mo&shy;<lb/>tibus, &longs;uperiores <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> planetas quinque; reliquos ver&ograve; inferiores &longs;ex, &longs;eu &longs;eptem agitari concedatur. <lb/></s>                                                                <s>Rur&longs;us in &longs;ph&ecedil;ra inerrante plura a&longs;tra, in inferioribus &longs;ingulis &longs;ingula implantata &longs;unt. </s>                                                                <s>ecqu&ecedil;'nam hu&shy;<lb/>ius tanti di&longs;criminis cau&longs;&longs;a ponenda e&longs;t? </s>                                                                <s>Platonici &longs;an&egrave; <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> qu&aelig;&longs;tionem attigerunt; ita tamen, vt <lb/>h&aelig;c fals&ograve; dubitata fui&longs;&longs;e docerent: nam multitudinem <expan abbr="maior&etilde;">maiorem</expan> &longs;impliciter in &longs;uperioribus e&longs;&longs;e negant: <lb/>con&longs;tanter <expan abbr=".n.">enim</expan> a&longs;&longs;euerant quod magis &agrave; primo recedit, pluribus motibus agitari, <expan abbr="pluribu&longs;&qacute;">pluribu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>principibus <lb/>in&longs;eruire. </s>                                                                <s>duos <expan abbr=".n.">enim</expan> circulos <expan abbr="faci&utilde;t">faciunt</expan>, primum, quem eiu&longs;dem vocant; alterum quem dicunt alterius. </s>                                                                <s>ide&ograve; <lb/>prioris illius e&longs;&longs;e <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> &longs;implicem motum; po&longs;terioris ver&ograve; plures: <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s>ordinem <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad extrema <lb/>corpora perpetu&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;eruari">con&longs;eruari</expan> profitentur: c&ugrave;m pluribus motibus agitari per&longs;picuum &longs;it planetas, qu&agrave;m <lb/>orbem inerrantium <expan abbr="&longs;tellar&utilde;">&longs;tellarum</expan>, &amp; inferiora mult&ograve; pluribus qu&ograve;d illa tant&ugrave;m locum mutent; h&aelig;c in&longs;uper <lb/>qualitates amittant, atque gignantur. </s>                                                                <s>Et quod pertinet ad <expan abbr="&longs;ecund&atilde;">&longs;ecundam</expan> qu&aelig;&longs;tionem, e&longs;&longs;e plan&egrave; numerum <lb/>a&longs;trorum in orbe &longs;uperiore maiorem, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in inferioribus, attamen numerum &longs;ub&longs;tantiarum <expan abbr="mou&etilde;tium">mouentium</expan> <lb/>in c&oelig;le&longs;tibus, alterum &longs;ph&ecedil;ra ip&longs;a qu&aelig; propter a&longs;trum mouetur &longs;iue, vt rectius <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> Platonis exponatur, <lb/>quicquid Simplicius dixerit; nullum videlicet philo&longs;ophum &longs;tellis aliquem motum conce&longs;si&longs;&longs;e, ip&longs;a
 <pb pagenum="929"/> <pb pagenum="929"/>
 <arrow.to.target n="marg5315"></arrow.to.target><lb/>&longs;tella, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt per motum eius boni compos fiat, quod &agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata communicatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, <lb/> <arrow.to.target n="marg5315"></arrow.to.target><lb/>&longs;tella, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt per motum eius boni compos fiat, quod &agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata communicatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5316"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantia quam <foreign lang="greek">kosmokra/tora</foreign> appellant. </s>                                                                <s>quanuis igitur, aiunt, a&longs;tra plura &longs;int in vna illa &longs;ph&ecedil;ra &longs;u&shy;<lb/>periora, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in c&ecedil;teris. </s>                                                                <s>&longs;&aelig;cla aliorum ducum mult&ograve; numero&longs;iora &longs;unt, qu&aelig; item mult&ograve; plura &longs;unt in ele&shy;<lb/>mentis, &amp; plurium in vno <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;&ecedil;clorum. </s>                                                                <s>Vnde etiam &agrave; primis illis Theologis Luna <foreign lang="greek">*)eka/th</foreign> nun&shy;<lb/>cupata quod <foreign lang="greek">e)kato\n</foreign>, ide&longs;t centum de&aelig; qu&aelig;dam in ip&longs;a maneant, &amp; pr&aelig;tere&agrave; Diana, &amp; de Sole canen&shy;<lb/>tes, quem regem, <expan abbr="eundem&qacute;">eundemque</expan>. </s>                                                                <s>mundi cu&longs;todem pr&aelig;dicant, Bacchum ibi <expan abbr="celebi&atilde;t">celebiant</expan> hymnis <foreign lang="greek">u)e/lios pare/&shy;<lb/>dros e)piskope/wn po/lon a(gno\n</foreign>. </s>                                                                <s>Pana Heliacum, <expan abbr="alio&longs;&qacute;">alio&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>multos. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m c&ugrave;m ip&longs;e in ordine &longs;uperio&shy;<lb/>re <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> etiam <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, dignus aliqua reprehen&longs;ione videtur, aut <expan abbr=".n.">enim</expan> terra manet, <expan abbr="neq.">neque</expan> circum <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> <lb/>conuertitur, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ita mouetur, quemadmodum reliqua corpora qu&aelig;, vt ip&longs;e vult, nonmod&ograve; rect&agrave; <lb/>mouentur, &longs;ed in &longs;uis <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> locis in gyrum voluuntur. </s>                                                                <s>Si primum dederit; iam ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>iure <expan abbr="qu&aelig;&longs;it&utilde;">qu&aelig;&longs;itum</expan> <lb/>fuerit, cur ea qu&aelig; longius di&longs;tant &agrave; primo, pluribus motibus aguntur: &longs;i alterum fateatur; iure igitur <lb/>ip&longs;um accu&longs;arit Ari&longs;toteles, quia terram circum medium volui profe&longs;&longs;us &longs;it. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; ad alterum or&shy;<lb/>dinem &longs;pectat; c&ugrave;m ip&longs;e &longs;ub&longs;tantias <expan abbr="qua&longs;d&atilde;">qua&longs;dam</expan> inducat <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> functiones quibus &longs;e&longs;e &longs;ub&longs;tanti&aelig;, vel <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <lb/>a&longs;&longs;en&longs;u mon&longs;trant, null&aelig; per&longs;picu&aelig; &longs;int, philo&longs;ophia no&longs;tra excluditur. </s>                                                                <s>E&ograve; redeundum igitur, quod &agrave; <lb/>nobis &longs;uperiore capite acceptum e&longs;t. </s>                                                                <s>Non omne nimir&ugrave;m &longs;implex, <expan abbr="atq.">atque</expan> vnum e&longs;&longs;e form&aelig;, &longs;ed &amp; a ma&shy;<lb/>teria deriuari; quamobrem <expan abbr="neq.">neque</expan> omne id quod vnum re&longs;picit, pr&aelig;&longs;eferre perfectionem, &longs;ed &longs;i ad illud <lb/> <arrow.to.target n="marg5316"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantia quam <foreign lang="greek">kosmokra/tora</foreign> appellant. </s>                                                                <s>quanuis igitur, aiunt, a&longs;tra plura &longs;int in vna illa &longs;ph&ecedil;ra &longs;u&shy;<lb/>periora, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in c&ecedil;teris. </s>                                                                <s>&longs;&aelig;cla aliorum ducum mult&ograve; numero&longs;iora &longs;unt, qu&aelig; item mult&ograve; plura &longs;unt in ele&shy;<lb/>mentis, &amp; plurium in vno <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;&ecedil;clorum. </s>                                                                <s>Vnde etiam &agrave; primis illis Theologis Luna <foreign lang="greek">*)eka/th</foreign> nun&shy;<lb/>cupata quod <foreign lang="greek">e)kato\n</foreign>, ide&longs;t centum de&aelig; qu&aelig;dam in ip&longs;a maneant, &amp; pr&aelig;tere&agrave; Diana, &amp; de Sole canen&shy;<lb/>tes, quem regem, <expan abbr="eundem&qacute;">eundemque</expan>. </s>                                                                <s>mundi cu&longs;todem pr&aelig;dicant, Bacchum ibi <expan abbr="celebi&atilde;t">celebiant</expan> hymnis <foreign lang="greek">u)e/lios pare/&shy;<lb/>dros e)piskope/wn po/lon a(gno\n</foreign>. </s>                                                                <s>Pana Heliacum, <expan abbr="alio&longs;&qacute;">alio&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>multos. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m c&ugrave;m ip&longs;e in ordine &longs;uperio&shy;<lb/>re <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> etiam <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, dignus aliqua reprehen&longs;ione videtur, aut <expan abbr=".n.">enim</expan> terra manet, <expan abbr="neq.">neque</expan> circum <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> <lb/>conuertitur, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ita mouetur, quemadmodum reliqua corpora qu&aelig;, vt ip&longs;e vult, nonmod&ograve; rect&agrave; <lb/>mouentur, &longs;ed in &longs;uis <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> locis in gyrum voluuntur. </s>                                                                <s>Si primum dederit; iam ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>iure <expan abbr="qu&aelig;&longs;it&utilde;">qu&aelig;&longs;itum</expan> <lb/>fuerit, cur ea qu&aelig; longius di&longs;tant &agrave; primo, pluribus motibus aguntur: &longs;i alterum fateatur; iure igitur <lb/>ip&longs;um accu&longs;arit Ari&longs;toteles, quia terram circum medium volui profe&longs;&longs;us &longs;it. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; ad alterum or&shy;<lb/>dinem &longs;pectat; c&ugrave;m ip&longs;e &longs;ub&longs;tantias <expan abbr="qua&longs;d&atilde;">qua&longs;dam</expan> inducat <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> functiones quibus &longs;e&longs;e &longs;ub&longs;tanti&aelig;, vel <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <lb/>a&longs;&longs;en&longs;u mon&longs;trant, null&aelig; per&longs;picu&aelig; &longs;int, philo&longs;ophia no&longs;tra excluditur. </s>                                                                <s>E&ograve; redeundum igitur, quod &agrave; <lb/>nobis &longs;uperiore capite acceptum e&longs;t. </s>                                                                <s>Non omne nimir&ugrave;m &longs;implex, <expan abbr="atq.">atque</expan> vnum e&longs;&longs;e form&aelig;, &longs;ed &amp; a ma&shy;<lb/>teria deriuari; quamobrem <expan abbr="neq.">neque</expan> omne id quod vnum re&longs;picit, pr&aelig;&longs;eferre perfectionem, &longs;ed &longs;i ad illud <lb/>
Line 20920 
Line 20920 
 <arrow.to.target n="marg5322"></arrow.to.target><lb/>diffundatur in immen&longs;um; alteram <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> ingrediamur, ac po&longs;tqu&agrave;m materia ex his e&longs;t, qu&aelig; alterius gra&shy;<lb/>tia &longs;unt in&longs;tituta, ordinem natur&aelig; tenentes ab illis quorum gratia materia e&longs;t, ordiamur. </s>                                                                <s>Porr&ograve; mate&shy;<lb/>ria natura qu&aelig;dam e&longs;t qu&aelig; gratia form&aelig; &longs;ub&longs;i&longs;tit, ex <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> tota natura completur qu&aelig; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan> <lb/>primum e&longs;t D. O. M. At inter in&longs;trumentum &amp; id cuius e&longs;t gratia, proportio intercedat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;pe&shy;<lb/>ctemus igitur id cuius e&longs;t in&longs;trumentum: nam &longs;i ab eius impotentia non <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan>, qu&ograve;d mundi plu&shy;<lb/>res &longs;int: neque igitur ab impotentia natur&aelig;. </s>                                                                <s>Verumenimuero ab eius impotentia profici&longs;ci nequit: e&longs;t <lb/>enim infinit&ecedil; virtutis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt mundi plures &longs;int. </s>                                                                <s>At ver&ograve; illi, qui tuentur partes Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id infi&shy;<lb/>ciantur in Deo robur e&longs;&longs;e infinitum; <expan abbr="fal&longs;o&qacute;">fal&longs;oque</expan>. </s>                                                                <s>impotentiam reputari, qu&ograve;d id facere nequeat: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> im&shy;<lb/>potentia &longs;ignificat imperfectionem, &longs;ed qu&ograve;d agens aliquid agere non po&longs;sit, quod fieri nequit: imper&shy;<lb/>fectio non e&longs;t, ver&ugrave;m plan&egrave; deceptio, &longs;i dicatur ip&longs;um facere quippiam, quod e&longs;&longs;e non pote&longs;t; &amp; facere <lb/>po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Quamobrem exclamabat Auerro&euml;s in Alexandrum &amp; Auicennam. </s>                                                                <s>Quicquid ab agente fieri <lb/>pote&longs;t, idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fieri po&longs;&longs;e, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> &longs;pectat ad patiens, &amp; <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> pote&longs;tatis parem e&longs;&longs;e progre&longs;&longs;um. <lb/></s>                                                                <s>Vim ver&ograve; primi motoris infinitam non e&longs;&longs;e ex eo concludebat Ari&longs;toteles qu&ograve;d in tempore moueret. <lb/></s>                                                                <s>Atenim qu&ograve;d infinito tempore moturum e&longs;t, <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan> affert, ne &longs;it etiam virtus infinita, &amp; problema <lb/>redditur dubium, nec &longs;ine di&longs;tinctione tran&longs;igi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, in qua explicanda maximo artificio v&longs;us e&longs;t Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>&amp; de illo magna e&longs;t altercatio inter eos qui Ari&longs;t. </s>                                                                <s>con&longs;ecuti &longs;unt: quare po&longs;tulat hic locus, vt ad eius <lb/> <arrow.to.target n="marg5322"></arrow.to.target><lb/>diffundatur in immen&longs;um; alteram <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> ingrediamur, ac po&longs;tqu&agrave;m materia ex his e&longs;t, qu&aelig; alterius gra&shy;<lb/>tia &longs;unt in&longs;tituta, ordinem natur&aelig; tenentes ab illis quorum gratia materia e&longs;t, ordiamur. </s>                                                                <s>Porr&ograve; mate&shy;<lb/>ria natura qu&aelig;dam e&longs;t qu&aelig; gratia form&aelig; &longs;ub&longs;i&longs;tit, ex <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> tota natura completur qu&aelig; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan> <lb/>primum e&longs;t D. O. M. At inter in&longs;trumentum &amp; id cuius e&longs;t gratia, proportio intercedat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;pe&shy;<lb/>ctemus igitur id cuius e&longs;t in&longs;trumentum: nam &longs;i ab eius impotentia non <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan>, qu&ograve;d mundi plu&shy;<lb/>res &longs;int: neque igitur ab impotentia natur&aelig;. </s>                                                                <s>Verumenimuero ab eius impotentia profici&longs;ci nequit: e&longs;t <lb/>enim infinit&ecedil; virtutis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt mundi plures &longs;int. </s>                                                                <s>At ver&ograve; illi, qui tuentur partes Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id infi&shy;<lb/>ciantur in Deo robur e&longs;&longs;e infinitum; <expan abbr="fal&longs;o&qacute;">fal&longs;oque</expan>. </s>                                                                <s>impotentiam reputari, qu&ograve;d id facere nequeat: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> im&shy;<lb/>potentia &longs;ignificat imperfectionem, &longs;ed qu&ograve;d agens aliquid agere non po&longs;sit, quod fieri nequit: imper&shy;<lb/>fectio non e&longs;t, ver&ugrave;m plan&egrave; deceptio, &longs;i dicatur ip&longs;um facere quippiam, quod e&longs;&longs;e non pote&longs;t; &amp; facere <lb/>po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Quamobrem exclamabat Auerro&euml;s in Alexandrum &amp; Auicennam. </s>                                                                <s>Quicquid ab agente fieri <lb/>pote&longs;t, idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fieri po&longs;&longs;e, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> &longs;pectat ad patiens, &amp; <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> pote&longs;tatis parem e&longs;&longs;e progre&longs;&longs;um. <lb/></s>                                                                <s>Vim ver&ograve; primi motoris infinitam non e&longs;&longs;e ex eo concludebat Ari&longs;toteles qu&ograve;d in tempore moueret. <lb/></s>                                                                <s>Atenim qu&ograve;d infinito tempore moturum e&longs;t, <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan> affert, ne &longs;it etiam virtus infinita, &amp; problema <lb/>redditur dubium, nec &longs;ine di&longs;tinctione tran&longs;igi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, in qua explicanda maximo artificio v&longs;us e&longs;t Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>&amp; de illo magna e&longs;t altercatio inter eos qui Ari&longs;t. </s>                                                                <s>con&longs;ecuti &longs;unt: quare po&longs;tulat hic locus, vt ad eius <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5323"></arrow.to.target><lb/>explicationem nos conuertamus, quatenus tamen patitur methodus naturalis. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> vt ordine proce&shy;<lb/>dat oratio no&longs;tra; prim&ugrave;m terminos qu&aelig;&longs;tionis aperire volumus, deinde &longs;tatum ip&longs;ius exponemus: <lb/><expan abbr="t&utilde;">tum</expan> docebimus quid de hac re graui&longs;simi viri &longs;en&longs;erint, <expan abbr="quibu&longs;&qacute;">quibu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;nibus">rationibus</expan> per&longs;ua&longs;i <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;titue-rint">con&longs;titue&shy;<lb/>rint</expan>; ad extremum <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> no&longs;tram afferemus. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; de primo e&longs;t, de infinito di&longs;tingui oportet. <lb/></s>                                                                <s>Prim&ugrave;m ver&ograve; infinitum e&longs;t affectio quanti, &longs;eu continui, &longs;eu di&longs;creti; prout <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quantum per &longs;e e&longs;t, vel <lb/>per accidens; infinitum quoque, cum per &longs;e, tum per accidens &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Infinitum rur&longs;us, vel &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m formam accipitur, vt &longs;i in genere colorum infinitas eorum &longs;pecies contineri dixeris, vel propter <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, vt c&ugrave;m magnitudo in infinitum &longs;ectilis e&longs;&longs;e ponitur. </s>                                                                <s>Finitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; infinitum cum tempore <lb/>congruit, quia terminis temporis concludatur, aut <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> eius terminis excedat; hoc autem dici <expan abbr="c&otilde;&longs;ue-uit">con&longs;ue&shy;<lb/>uit</expan> &agrave; no&longs;tris infinit&aelig; durationis. </s>                                                                <s>Infinitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in latitudine form&aelig; concipitur qu&aelig; per gradus de&longs;i&shy;<lb/>gnatur: ita calor ignis finitus e&longs;&longs;e dicitur, c&ugrave;m eius <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> ad octo gradus <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> prouehatur. </s>                                                                <s>finitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>h&aelig;c vel in habitu ob&longs;eruatur, vel etiam in actu &longs;ecundo, &amp; operatione: prima &longs;an&egrave; ducitur &agrave; partici&shy;<lb/>patione form&aelig; cui quo res propinquior e&longs;t, perfectior e&longs;t, &amp; intentior, idcirco infinitum hoc &longs;ecund&ugrave;m <lb/>intentionem vocatur, &longs;eu &longs;ecund&ugrave;m latitudinem: altera quoque duci pote&longs;t &agrave; materi&ecedil; multitudine: <lb/>quapropter in maiore quanto maior ine&longs;t efficacitas: c&ugrave;m ver&ograve; materi&aelig; &longs;it dimen&longs;io, &amp; extentio; &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="ext&etilde;tionem">extentionem</expan> appellatur. </s>                                                                <s>Infinitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> intelligitur vel id quod fine caret, veruntamen extra  <arrow.to.target n="marg5323"></arrow.to.target><lb/>explicationem nos conuertamus, quatenus tamen patitur methodus naturalis. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> vt ordine proce&shy;<lb/>dat oratio no&longs;tra; prim&ugrave;m terminos qu&aelig;&longs;tionis aperire volumus, deinde &longs;tatum ip&longs;ius exponemus: <lb/><expan abbr="t&utilde;">tum</expan> docebimus quid de hac re graui&longs;simi viri &longs;en&longs;erint, <expan abbr="quibu&longs;&qacute;">quibu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;nibus">rationibus</expan> per&longs;ua&longs;i <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;titue-rint">con&longs;titue&shy;<lb/>rint</expan>; ad extremum <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> no&longs;tram afferemus. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; de primo e&longs;t, de infinito di&longs;tingui oportet. <lb/></s>                                                                <s>Prim&ugrave;m ver&ograve; infinitum e&longs;t affectio quanti, &longs;eu continui, &longs;eu di&longs;creti; prout <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quantum per &longs;e e&longs;t, vel <lb/>per accidens; infinitum quoque, cum per &longs;e, tum per accidens &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Infinitum rur&longs;us, vel &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m formam accipitur, vt &longs;i in genere colorum infinitas eorum &longs;pecies contineri dixeris, vel propter <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, vt c&ugrave;m magnitudo in infinitum &longs;ectilis e&longs;&longs;e ponitur. </s>                                                                <s>Finitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; infinitum cum tempore <lb/>congruit, quia terminis temporis concludatur, aut <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> eius terminis excedat; hoc autem dici <expan abbr="c&otilde;&longs;ue-uit">con&longs;ue&shy;<lb/>uit</expan> &agrave; no&longs;tris infinit&aelig; durationis. </s>                                                                <s>Infinitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in latitudine form&aelig; concipitur qu&aelig; per gradus de&longs;i&shy;<lb/>gnatur: ita calor ignis finitus e&longs;&longs;e dicitur, c&ugrave;m eius <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> ad octo gradus <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> prouehatur. </s>                                                                <s>finitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>h&aelig;c vel in habitu ob&longs;eruatur, vel etiam in actu &longs;ecundo, &amp; operatione: prima &longs;an&egrave; ducitur &agrave; partici&shy;<lb/>patione form&aelig; cui quo res propinquior e&longs;t, perfectior e&longs;t, &amp; intentior, idcirco infinitum hoc &longs;ecund&ugrave;m <lb/>intentionem vocatur, &longs;eu &longs;ecund&ugrave;m latitudinem: altera quoque duci pote&longs;t &agrave; materi&ecedil; multitudine: <lb/>quapropter in maiore quanto maior ine&longs;t efficacitas: c&ugrave;m ver&ograve; materi&aelig; &longs;it dimen&longs;io, &amp; extentio; &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="ext&etilde;tionem">extentionem</expan> appellatur. </s>                                                                <s>Infinitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> intelligitur vel id quod fine caret, veruntamen extra
 <pb pagenum="931"/> <pb pagenum="931"/>
 <arrow.to.target n="marg5324"></arrow.to.target><lb/>&longs;e habet, &agrave; quo finiatur, &amp; ita acceptum e&longs;t 3. Phy&longs;. vbi decreuit Ari&longs;toteles <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> exoriri ex materia; <lb/>finem ver&ograve; peti &agrave; forma: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> erat ip&longs;ius materi&aelig; finis, aut id quod &longs;uperat omneis terminos, qua ra&shy;<lb/>tione <expan abbr="vtri&qacute;">vtrique</expan>. </s>                                                                <s>generi quanti cum di&longs;creto, tum continu&ograve; denegatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Virtus item <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> aut actuo&longs;a e&longs;t, <lb/>aut patibilis; actuo&longs;am <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> accipimus generatim, &agrave; qua tran&longs;mutatur aliud, quatetius aliud e&longs;t qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;-muniter">con&shy;<lb/>muniter</expan> quidem comprehendit etiam finem, &longs;ed efficiens propri&egrave; &longs;ignificat. </s>                                                                <s>in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> enim principia vis <lb/>ine&longs;t tran&longs;mutandi aliud, quatenus aliud e&longs;t, lic&egrave;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eodem modo. </s>                                                                <s>Patibilem ver&ograve;, per quam aliquid <lb/>ab alio tran&longs;mutatur. </s>                                                                <s>Pote&longs;tas autem actuo&longs;a apud Peripateticos actum &longs;eu formam, aut <foreign lang="greek">e)ntele/xEIan</foreign><lb/>&longs;equitur; patibilis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> na&longs;citur, &agrave; pote&longs;tate &longs;impliciter, ide&longs;t, ab habilitate ad <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> aliquod <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Verumenimuero qu&ograve;d <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> facultatem &longs;ub notione quanti concipimus, men&longs;ur&ecedil; obnoxiam reddi&shy;<lb/>mus, &amp; in parteis <expan abbr="qua&longs;d&atilde;">qua&longs;dam</expan> di&longs;tribuimus. </s>                                                                <s>Di&longs;&longs;eritur nunc de motore primo; qu&aelig;ritur autem &longs;it'ne finit&ecedil; <lb/>an infinit&aelig; virtutis, <expan abbr="atq.">atque</expan> illius quidem actuo&longs;&aelig;, quam robur, &longs;eu vulg&ograve;, vigorem nominant. </s>                                                                <s>Quoniam <lb/>ver&ograve; iam <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> pr&aelig;&longs;tantiorum <expan abbr="philo&longs;ophanti&utilde;">philo&longs;ophantium</expan> &longs;ibilo explo&longs;a e&longs;t illa de Diis <expan abbr="c&otilde;mentitia">commentitia</expan>, <expan abbr="futili&longs;&qacute;">futili&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;en&shy;<lb/>tentia, qu&ograve;d anus fatidica <foreign lang="greek">pro\noia</foreign> foret, &amp; alia pr&ecedil;&longs;en&longs;a, &amp; miracula non di&longs;&longs;erentium, &longs;ed <expan abbr="&longs;omnianti&utilde;">&longs;omniantium</expan> <lb/>philo&longs;ophorum, bella, qu&ecedil;rel&ecedil;, lamentationes, effu&longs;&ecedil; in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> intemperantia libidines, adulteria, vincula, <lb/>c&ugrave;m humano genere corporum, mi&longs;tio, talaria, caduceus, pileus, pharetra, ha&longs;ta, galea, fulmen: nolo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>in re graui&longs;sima turpe aliquod dicere: &amp; <expan abbr="deniq.">denique</expan> corpus, <expan abbr="certa&qacute;">certaque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> figura, vel vt humana, vel quod <lb/> <arrow.to.target n="marg5324"></arrow.to.target><lb/>&longs;e habet, &agrave; quo finiatur, &amp; ita acceptum e&longs;t 3. Phy&longs;. vbi decreuit Ari&longs;toteles <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> exoriri ex materia; <lb/>finem ver&ograve; peti &agrave; forma: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> erat ip&longs;ius materi&aelig; finis, aut id quod &longs;uperat omneis terminos, qua ra&shy;<lb/>tione <expan abbr="vtri&qacute;">vtrique</expan>. </s>                                                                <s>generi quanti cum di&longs;creto, tum continu&ograve; denegatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Virtus item <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> aut actuo&longs;a e&longs;t, <lb/>aut patibilis; actuo&longs;am <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> accipimus generatim, &agrave; qua tran&longs;mutatur aliud, quatenus aliud e&longs;t qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;-muniter">con&shy;<lb/>muniter</expan> quidem comprehendit etiam finem, &longs;ed efficiens propri&egrave; &longs;ignificat. </s>                                                                <s>in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> enim principia vis <lb/>ine&longs;t tran&longs;mutandi aliud, quatenus aliud e&longs;t, lic&egrave;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eodem modo. </s>                                                                <s>Patibilem ver&ograve;, per quam aliquid <lb/>ab alio tran&longs;mutatur. </s>                                                                <s>Pote&longs;tas autem actuo&longs;a apud Peripateticos actum &longs;eu formam, aut <foreign lang="greek">e)ntele/xeian</foreign><lb/>&longs;equitur; patibilis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> na&longs;citur, &agrave; pote&longs;tate &longs;impliciter, ide&longs;t, ab habilitate ad <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> aliquod <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Verumenimuero qu&ograve;d <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> facultatem &longs;ub notione quanti concipimus, men&longs;ur&ecedil; obnoxiam reddi&shy;<lb/>mus, &amp; in parteis <expan abbr="qua&longs;d&atilde;">qua&longs;dam</expan> di&longs;tribuimus. </s>                                                                <s>Di&longs;&longs;eritur nunc de motore primo; qu&aelig;ritur autem &longs;it'ne finit&ecedil; <lb/>an infinit&aelig; virtutis, <expan abbr="atq.">atque</expan> illius quidem actuo&longs;&aelig;, quam robur, &longs;eu vulg&ograve;, vigorem nominant. </s>                                                                <s>Quoniam <lb/>ver&ograve; iam <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> pr&aelig;&longs;tantiorum <expan abbr="philo&longs;ophanti&utilde;">philo&longs;ophantium</expan> &longs;ibilo explo&longs;a e&longs;t illa de Diis <expan abbr="c&otilde;mentitia">commentitia</expan>, <expan abbr="futili&longs;&qacute;">futili&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;en&shy;<lb/>tentia, qu&ograve;d anus fatidica <foreign lang="greek">pro\noia</foreign> foret, &amp; alia pr&ecedil;&longs;en&longs;a, &amp; miracula non di&longs;&longs;erentium, &longs;ed <expan abbr="&longs;omnianti&utilde;">&longs;omniantium</expan> <lb/>philo&longs;ophorum, bella, qu&ecedil;rel&ecedil;, lamentationes, effu&longs;&ecedil; in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> intemperantia libidines, adulteria, vincula, <lb/>c&ugrave;m humano genere corporum, mi&longs;tio, talaria, caduceus, pileus, pharetra, ha&longs;ta, galea, fulmen: nolo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>in re graui&longs;sima turpe aliquod dicere: &amp; <expan abbr="deniq.">denique</expan> corpus, <expan abbr="certa&qacute;">certaque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> figura, vel vt humana, vel quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5325"></arrow.to.target><lb/>peius e&longs;t, mon&longs;tri potius &longs;imilis, &amp; omnes, qui cum aliqua gratia philo&longs;ophantur, aut iam mente anti&shy;<lb/>ciparunt deum corporis e&longs;&longs;e expertem, aut facil&egrave; patiuntur &longs;e ab Ari&longs;totelica demon&longs;tratione conuin&shy;<lb/>ci qua concluditur Deum, hoc e&longs;t, <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> primum facultatem e&longs;&longs;e ab <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> magnitudine &longs;eparatam, non <lb/>qu&aelig;ritur ergo infinitus'ne &longs;it, vt quantum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan>, quia ver&ograve; de motore primo di&longs;&longs;eritur, &amp; facil&egrave; nob. <lb/></s>                                                                <s>datur, quia primus &longs;it, vnum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;&longs;e; nil agitur de infinitate &longs;ecund&ugrave;m formam. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item de il&shy;<lb/>lius &aelig;ternitate dubitatur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> id aut imbuit iam mentes humanas ip&longs;um <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> facultatem longi&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; &longs;uperare: quamobrem nec ab alio fieri, nec corrumpi po&longs;&longs;e, aut iam &agrave; motus perpetuitare (quanuis <lb/>alioqui <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> h&ecedil;c fal&longs;a &longs;it. </s>                                                                <s>&longs;ed nil mir&ugrave;m conclu&longs;ionem veram ex fal&longs;a hypothe&longs;i nonnunquam cogi) con&shy;<lb/>fectum e&longs;t primum <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> e&longs;&longs;e &aelig;ternum. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, vt ip&longs;i dicunt, qu&aelig;ritur an eius vis infinita &longs;it, atque <lb/>in eo infinitatis genere, quod pendet ex latitudine form&aelig;, &amp;, vt aiunt, &longs;ecund&ugrave;m intentionem, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <lb/>infinita, non quia &longs;it imperfecta, &amp; po&longs;tulet aliquem finem extra &longs;e; ver&ugrave;m qu&ograve;d <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> terminis exce&shy;<lb/>dat, &amp; talis e&longs;t problematis no&longs;tri &longs;en&longs;us, &longs;it'ne primi motoris vigor infinitus, an &aelig;ternitas &longs;ola &longs;ufficiat <lb/>ad efficiendum motum perpetuum. </s>                                                                <s>Multi opinantur etiam Peripatetic&egrave; concludi po&longs;&longs;e virtutem pri&shy;<lb/>mi motoris non mod&ograve; &aelig;ternam e&longs;&longs;e, &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnibus terminis excedere, qu&aelig; item vetus <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> Theolo&shy;<lb/>gorum extiti&longs;&longs;e creditur: nanque &amp; Orpheus ita cecinit <foreign lang="greek">qeou= d) o)/mma a)/pEIron</foreign>. </s>                                                                <s>Conantur ver&ograve; probare <lb/> <arrow.to.target n="marg5325"></arrow.to.target><lb/>peius e&longs;t, mon&longs;tri potius &longs;imilis, &amp; omnes, qui cum aliqua gratia philo&longs;ophantur, aut iam mente anti&shy;<lb/>ciparunt deum corporis e&longs;&longs;e expertem, aut facil&egrave; patiuntur &longs;e ab Ari&longs;totelica demon&longs;tratione conuin&shy;<lb/>ci qua concluditur Deum, hoc e&longs;t, <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> primum facultatem e&longs;&longs;e ab <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> magnitudine &longs;eparatam, non <lb/>qu&aelig;ritur ergo infinitus'ne &longs;it, vt quantum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan>, quia ver&ograve; de motore primo di&longs;&longs;eritur, &amp; facil&egrave; nob. <lb/></s>                                                                <s>datur, quia primus &longs;it, vnum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;&longs;e; nil agitur de infinitate &longs;ecund&ugrave;m formam. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item de il&shy;<lb/>lius &aelig;ternitate dubitatur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> id aut imbuit iam mentes humanas ip&longs;um <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> facultatem longi&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; &longs;uperare: quamobrem nec ab alio fieri, nec corrumpi po&longs;&longs;e, aut iam &agrave; motus perpetuitare (quanuis <lb/>alioqui <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> h&ecedil;c fal&longs;a &longs;it. </s>                                                                <s>&longs;ed nil mir&ugrave;m conclu&longs;ionem veram ex fal&longs;a hypothe&longs;i nonnunquam cogi) con&shy;<lb/>fectum e&longs;t primum <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> e&longs;&longs;e &aelig;ternum. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, vt ip&longs;i dicunt, qu&aelig;ritur an eius vis infinita &longs;it, atque <lb/>in eo infinitatis genere, quod pendet ex latitudine form&aelig;, &amp;, vt aiunt, &longs;ecund&ugrave;m intentionem, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <lb/>infinita, non quia &longs;it imperfecta, &amp; po&longs;tulet aliquem finem extra &longs;e; ver&ugrave;m qu&ograve;d <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> terminis exce&shy;<lb/>dat, &amp; talis e&longs;t problematis no&longs;tri &longs;en&longs;us, &longs;it'ne primi motoris vigor infinitus, an &aelig;ternitas &longs;ola &longs;ufficiat <lb/>ad efficiendum motum perpetuum. </s>                                                                <s>Multi opinantur etiam Peripatetic&egrave; concludi po&longs;&longs;e virtutem pri&shy;<lb/>mi motoris non mod&ograve; &aelig;ternam e&longs;&longs;e, &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnibus terminis excedere, qu&aelig; item vetus <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> Theolo&shy;<lb/>gorum extiti&longs;&longs;e creditur: nanque &amp; Orpheus ita cecinit <foreign lang="greek">qeou= d' o)/mma a)/peiron</foreign>. </s>                                                                <s>Conantur ver&ograve; probare <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5326"></arrow.to.target><lb/>propo&longs;itum multis argumentis quorum h&aelig;c, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, &longs;unt efficaci&longs;sima. </s>                                                                <s>Mouet ille primus <lb/>motor <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> infinito: vis igitur eius infinita &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; ita con&longs;ecutio rerum declaratur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>ad mouendum per certum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> tempus aliquantum <expan abbr="viri&utilde;">virium</expan> de&longs;ideratur, vt plus moueat maiores re&shy;<lb/>quiruntur: ad infinit&egrave; mouendum igitur infinitum e&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d virtus huiu&longs;modi fami&shy;<lb/>liaris e&longs;t primo motori, &amp; indiuidu&egrave; permanet in eo; <expan abbr="tota&qacute;">totaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imul: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i infinita e&longs;t; infinitum ergo <lb/>&longs;imul erit totum: quamobrem &amp; infinita virtus &longs;ecund&ugrave;m intentionem. </s>                                                                <s>Abutuntur etiam demon&shy;<lb/>&longs;tratione qu&aelig; con&longs;tructa e&longs;t 8. Phy&longs;. ea ver&ograve; ip&longs;a e&longs;t, de qua nunc agimus. </s>                                                                <s>Etenim concludi videtur, in&shy;<lb/>quiunt ip&longs;i, <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> primum non e&longs;&longs;e virtutem in magnitudine, quia moueat tempore infinito. </s>                                                                <s>Sed &longs;i <lb/>&longs;pectetur antecedens, accipit &longs;ine dubio infinitam e&longs;&longs;e eius vim. </s>                                                                <s>Nam qu&aelig;ritur, an'ne concipiatur <lb/>&aelig;ternitas, an robur infinitum. </s>                                                                <s>&longs;i ver&ograve; primum fateantur; tum ver&egrave; non id &longs;equitur quod infertur: quan&shy;<lb/>d&ograve; obiiciam ego c&ecedil;lum cuius <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> vis in &aelig;ternum producitur: opponam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motorem, &longs;iue <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> <lb/>c&ecedil;li Auerrois quam ip&longs;e ponit in magnitudine finita: nihilominus ea e&longs;t in magnitudine, vt id ergo <expan abbr="c&otilde;-&longs;eruatur">con&shy;<lb/>&longs;eruatur</expan>, quod infertur; accipere oportet <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> illud genus infiniti. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; fallax e&longs;&longs;e videtur Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>argumentum. </s>                                                                <s>Si mouet tempore infinito; ergo non e&longs;t virtus in magnitudine: nam deberet vici&longs;sim <lb/>valere. </s>                                                                <s>e&longs;t virtus in magnitudine: ergo non mouet tempore infinito. </s>                                                                <s>Sed hoc e&longs;t fal&longs;um, quia c&oelig;lum <lb/>e&longs;t virtus in magnitudine; mouet tamen &aelig;terno tempore: quare <expan abbr="c&otilde;&longs;equentis">con&longs;equentis</expan> oppo&longs;itum cum <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> an&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg5326"></arrow.to.target><lb/>propo&longs;itum multis argumentis quorum h&aelig;c, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, &longs;unt efficaci&longs;sima. </s>                                                                <s>Mouet ille primus <lb/>motor <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> infinito: vis igitur eius infinita &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; ita con&longs;ecutio rerum declaratur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>ad mouendum per certum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> tempus aliquantum <expan abbr="viri&utilde;">virium</expan> de&longs;ideratur, vt plus moueat maiores re&shy;<lb/>quiruntur: ad infinit&egrave; mouendum igitur infinitum e&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d virtus huiu&longs;modi fami&shy;<lb/>liaris e&longs;t primo motori, &amp; indiuidu&egrave; permanet in eo; <expan abbr="tota&qacute;">totaque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imul: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i infinita e&longs;t; infinitum ergo <lb/>&longs;imul erit totum: quamobrem &amp; infinita virtus &longs;ecund&ugrave;m intentionem. </s>                                                                <s>Abutuntur etiam demon&shy;<lb/>&longs;tratione qu&aelig; con&longs;tructa e&longs;t 8. Phy&longs;. ea ver&ograve; ip&longs;a e&longs;t, de qua nunc agimus. </s>                                                                <s>Etenim concludi videtur, in&shy;<lb/>quiunt ip&longs;i, <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> primum non e&longs;&longs;e virtutem in magnitudine, quia moueat tempore infinito. </s>                                                                <s>Sed &longs;i <lb/>&longs;pectetur antecedens, accipit &longs;ine dubio infinitam e&longs;&longs;e eius vim. </s>                                                                <s>Nam qu&aelig;ritur, an'ne concipiatur <lb/>&aelig;ternitas, an robur infinitum. </s>                                                                <s>&longs;i ver&ograve; primum fateantur; tum ver&egrave; non id &longs;equitur quod infertur: quan&shy;<lb/>d&ograve; obiiciam ego c&ecedil;lum cuius <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> vis in &aelig;ternum producitur: opponam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motorem, &longs;iue <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> <lb/>c&ecedil;li Auerrois quam ip&longs;e ponit in magnitudine finita: nihilominus ea e&longs;t in magnitudine, vt id ergo <expan abbr="c&otilde;-&longs;eruatur">con&shy;<lb/>&longs;eruatur</expan>, quod infertur; accipere oportet <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> illud genus infiniti. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; fallax e&longs;&longs;e videtur Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>argumentum. </s>                                                                <s>Si mouet tempore infinito; ergo non e&longs;t virtus in magnitudine: nam deberet vici&longs;sim <lb/>valere. </s>                                                                <s>e&longs;t virtus in magnitudine: ergo non mouet tempore infinito. </s>                                                                <s>Sed hoc e&longs;t fal&longs;um, quia c&oelig;lum <lb/>e&longs;t virtus in magnitudine; mouet tamen &aelig;terno tempore: quare <expan abbr="c&otilde;&longs;equentis">con&longs;equentis</expan> oppo&longs;itum cum <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> an&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg5327"></arrow.to.target><lb/>tecedente con&longs;i&longs;tit, quod fieri nequit: <expan abbr="atq.">atque</expan> idem e&longs;t &agrave;c &longs;i argumentaremur. </s>                                                                <s>Si e&longs;t homo non e&longs;t album. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ed e&longs;t album: ergo non homo, quae aliquis accipere po&longs;&longs;et <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> album, quod e&longs;&longs;et homo. </s>                                                                <s>&longs;ic nulla vis <lb/>e&longs;t eius con&longs;ecutionis. </s>                                                                <s>In&longs;uper efficientia motoris illius ab alio nullo limitari, neque villi lege obnoxia <lb/>reddi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed ex &longs;e ip&longs;a <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> plenitudinem adepta e&longs;t, c&ugrave;m quantum e&longs;t de <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, tum etiam de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>agendi. </s>                                                                <s>atqui h&aelig;c in roboris infinitate &longs;unt po&longs;ita. </s>                                                                <s>Eius ver&ograve; <expan abbr="efficacitat&etilde;">efficacitatem</expan> nullis legibus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&atilde;">&longs;ubiectam</expan> hac <lb/>facta partitione cogno&longs;cemus. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr=".n.">enim</expan> limitatur, ab alio, &longs;ic afficitur, aut &agrave; materia, &longs;iquidem formas <lb/>pro merito materi&aelig; tribui <expan abbr="c&otilde;pertum">compertum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> formam accipi, non quidem, vt ip&longs;a <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;ed vt acci&shy;<lb/>piens &longs;u&longs;tinet: ita lumen in a&euml;rem peruagatur, repercutitur &agrave; terra, aut quod acce&longs;&longs;u <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> differen&shy;<lb/>ti&aelig; ad certum genus <expan abbr="c&otilde;trahatur">contrahatur</expan>, aut &longs;i <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> quid accipere libeat, acce&longs;&longs;u modi ad aliquod totum <lb/>redigitur. </s>                                                                <s>aut quod ab aliquo pendet, &longs;iue vt efficiente, &longs;iue etiam vt fine: quamobrem id <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> &longs;ol&ugrave;m, <lb/>quantum &longs;ibi attribuitur: quare tantum <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> magi&longs;tratus, quantum leges iubent: quicquid vltra facit, <lb/>pr&aelig;ter leges e&longs;t. </s>                                                                <s>At motor primus nullo modo obligatus e&longs;t, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> materi&aelig; particeps e&longs;t, nec &longs;ub <lb/><expan abbr="quopi&atilde;">quopiam</expan> genere continetur, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam pendet ab alio; quinimmo ex ip&longs;o reliqua <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> apta &longs;unt. </s>                                                                <s>Infini&shy;<lb/>tus igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> item agentis, quod &longs;uapte natura affert effectus infinitos; tamet&longs;i qu&ograve;d vn&agrave; &longs;int eorum <lb/>repugnantia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> patitur; infinitum robur e&longs;t. </s>                                                                <s>tale <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> agens e&longs;t primus motor, c&ugrave;m omnes effectus qui <lb/>in vniuer&longs;o &longs;unt, indiuidu&egrave; <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan>: hos ver&ograve; &longs;tante mundi perpetuitate nouimus e&longs;&longs;e infinitos.  <arrow.to.target n="marg5327"></arrow.to.target><lb/>tecedente con&longs;i&longs;tit, quod fieri nequit: <expan abbr="atq.">atque</expan> idem e&longs;t &agrave;c &longs;i argumentaremur. </s>                                                                <s>Si e&longs;t homo non e&longs;t album. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ed e&longs;t album: ergo non homo, quae aliquis accipere po&longs;&longs;et <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> album, quod e&longs;&longs;et homo. </s>                                                                <s>&longs;ic nulla vis <lb/>e&longs;t eius con&longs;ecutionis. </s>                                                                <s>In&longs;uper efficientia motoris illius ab alio nullo limitari, neque villi lege obnoxia <lb/>reddi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed ex &longs;e ip&longs;a <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> plenitudinem adepta e&longs;t, c&ugrave;m quantum e&longs;t de <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, tum etiam de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>agendi. </s>                                                                <s>atqui h&aelig;c in roboris infinitate &longs;unt po&longs;ita. </s>                                                                <s>Eius ver&ogra