Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.49 and 1.60

version 1.49, 2007/07/20 17:14:51 version 1.60, 2007/08/09 16:57:34
Line 2403 
Line 2403 
 <arrow.to.target n="marg503"></arrow.to.target><lb/>&longs;uppeteret; &amp; ab Alexandro de&longs;ignationes illas p&longs;eudographos habitas. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Nec id prohiberet, <lb/> <arrow.to.target n="marg503"></arrow.to.target><lb/>&longs;uppeteret; &amp; ab Alexandro de&longs;ignationes illas p&longs;eudographos habitas. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Nec id prohiberet, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg504"></arrow.to.target><lb/>quominus e&longs;&longs;et alia &longs;cientia ad quam earum rerum tractatio pertineret, tamet&longs;i pauc&aelig; forent, <lb/>quia &longs;cienti&aelig; non ex rerum magnitudine, &longs;ed fine, v&longs;u, &amp; modo di&longs;tinguuntur: nec tollit quomi&shy;<lb/>nus &longs;it ars ludendi &longs;cacchis &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparata, quamuis paucis admodum verbis <expan abbr="c&otilde;prehendatur">comprehendatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg504"></arrow.to.target><lb/>quominus e&longs;&longs;et alia &longs;cientia ad quam earum rerum tractatio pertineret, tamet&longs;i pauc&aelig; forent, <lb/>quia &longs;cienti&aelig; non ex rerum magnitudine, &longs;ed fine, v&longs;u, &amp; modo di&longs;tinguuntur: nec tollit quomi&shy;<lb/>nus &longs;it ars ludendi &longs;cacchis &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparata, quamuis paucis admodum verbis <expan abbr="c&otilde;prehendatur">comprehendatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg505"></arrow.to.target><lb/>Sed hoc mi&longs;&longs;o &longs;pectemus argumenta oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Profect&ograve; ni&longs;i &longs;it aliqua &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata, ne&longs;cio <lb/>futura'ne &longs;it aliqua &longs;cientia de communibus rei naturali &amp; mathematic&aelig;, quia reip&longs;a eadem e&longs;t <lb/>magnitudo naturalis: nec vlla communis &longs;cientia nece&longs;&longs;aria foret. </s>                                                                <s>Ac &longs;i rect&egrave; rem animaduertas, <lb/>omnis tran&longs;cendentia (&longs;ic enim notionem nouam nouo nomine appellare mihi liceat) na&longs;citur <lb/>ex affinitate &amp; pendentia qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantias naturales &amp; &longs;eparatas intercedit. </s>                                                                <s>his ergo &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis de medio &longs;ublatis pendentia, &amp; &longs;ubinde tran&longs;cendentis ratio tolleretur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d &longs;iqua fo&shy;<lb/>ret &longs;cientia de tra&longs;cendentibus illis e&longs;&longs;et natura po&longs;terior, vt o&longs;tendemus qua de illorum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur, aut ad &longs;ummum prior &longs;ecundum rationem. </s>                                                                <s>itaque adhuc phy&longs;ica &amp; origine &amp; natura an&shy;<lb/>teiret. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; non e&longs;&longs;ent; nec philo&longs;ophia diuina; prima omnium foret na&shy;<lb/>turalis. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; c&ugrave;m ex notis nobis, &amp; natura &longs;imul efficiant id quod cupiunt, &longs;ic c&ecedil;teris <lb/>demon&longs;trationis per&longs;picuitate pr&aelig;ponentur, nam vis rerum quas ip&longs;&aelig; tractant, non e&longs;t <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <lb/>nobilis; quippe qu&ograve;d &longs;int accidentia, ide&longs;t habeat rationem &longs;ub&longs;tanti&aelig; quatenus &longs;ubiicitur, &amp; de&shy;<lb/>terminatur quanto; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;iderentur long&egrave; &longs;ecus atque in natura exi&longs;tant; v&longs;que ade&ograve; vt non&shy;<lb/>nullis non natur&aelig;, &longs;ed mentis opera e&longs;&longs;e credatur. </s>                                                                <s>Attamen nonnullarum rerum ingenium tale  <arrow.to.target n="marg505"></arrow.to.target><lb/>Sed hoc mi&longs;&longs;o &longs;pectemus argumenta oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Profect&ograve; ni&longs;i &longs;it aliqua &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata, ne&longs;cio <lb/>futura'ne &longs;it aliqua &longs;cientia de communibus rei naturali &amp; mathematic&aelig;, quia reip&longs;a eadem e&longs;t <lb/>magnitudo naturalis: nec vlla communis &longs;cientia nece&longs;&longs;aria foret. </s>                                                                <s>Ac &longs;i rect&egrave; rem animaduertas, <lb/>omnis tran&longs;cendentia (&longs;ic enim notionem nouam nouo nomine appellare mihi liceat) na&longs;citur <lb/>ex affinitate &amp; pendentia qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantias naturales &amp; &longs;eparatas intercedit. </s>                                                                <s>his ergo &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis de medio &longs;ublatis pendentia, &amp; &longs;ubinde tran&longs;cendentis ratio tolleretur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d &longs;iqua fo&shy;<lb/>ret &longs;cientia de tra&longs;cendentibus illis e&longs;&longs;et natura po&longs;terior, vt o&longs;tendemus qua de illorum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur, aut ad &longs;ummum prior &longs;ecundum rationem. </s>                                                                <s>itaque adhuc phy&longs;ica &amp; origine &amp; natura an&shy;<lb/>teiret. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; non e&longs;&longs;ent; nec philo&longs;ophia diuina; prima omnium foret na&shy;<lb/>turalis. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; c&ugrave;m ex notis nobis, &amp; natura &longs;imul efficiant id quod cupiunt, &longs;ic c&ecedil;teris <lb/>demon&longs;trationis per&longs;picuitate pr&aelig;ponentur, nam vis rerum quas ip&longs;&aelig; tractant, non e&longs;t <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <lb/>nobilis; quippe qu&ograve;d &longs;int accidentia, ide&longs;t habeat rationem &longs;ub&longs;tanti&aelig; quatenus &longs;ubiicitur, &amp; de&shy;<lb/>terminatur quanto; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;iderentur long&egrave; &longs;ecus atque in natura exi&longs;tant; v&longs;que ade&ograve; vt non&shy;<lb/>nullis non natur&aelig;, &longs;ed mentis opera e&longs;&longs;e credatur. </s>                                                                <s>Attamen nonnullarum rerum ingenium tale
  <pb pagenum="55"/>
  <arrow.to.target n="marg505a"></arrow.to.target>
  e&longs;&longs;e comperimus, vt ad certam materiam &longs;e&longs;e non applicent, neque motum con&longs;equantur.</s>
  <s>quia <lb/>tamen in natura quicquid e&longs;t, cum motu exi&longs;tet;</s>
  <s>opus e&longs;t ab&longs;tractione, cuius beneficio quantum <lb/>motu non comprehen&longs;o in eo munere contemplamur;</s>
  <s>&amp; c&ugrave;m talis &longs;it earum natura, nihil ab&longs;urd&shy;<lb/>di exoritur.</s>
  <s>Qu&ograve;d item confirmatur, qu&ograve;d mens in omni habitu verum dicit; </s>
  <s>atqui verum e&longs;t <lb/>ex eo, qu&ograve;d res ita e&longs;t. </s>
  <s>Huc accedit, quod Ari&longs;toteles di&longs;tinguit &longs;cientias non ex ratione <expan abbr="notion&utilde;">notionum</expan>, <arrow.to.target n="marg505b"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed entium.</s>
  <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> C&ecedil;ter&ugrave;m &amp; mathematic&aelig; gradus habent: quando ea qu&aelig; con&longs;iderat quantum <lb/>di&longs;cretum certior e&longs;t qu&agrave;m ea qu&aelig; tractat continuum, c&ugrave;m &longs;uperet per&longs;picuitate demon&longs;tratio&shy;<lb/>nis, &amp; &longs;implicitate &longs;ubiecti. </s>
  <s>nam quantum continuum, c&ugrave;m &longs;e habet ad di&longs;cretum vt includens po&longs;i&shy;<lb/>tionem, punctus enim e&longs;t vnitas cum po&longs;itione.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Et multo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;t A&longs;trologia; quippe <arrow.to.target n="marg505c"></arrow.to.target> <lb/>qu&ograve;d &longs;ola &egrave; mathimaticis de &longs;ub&longs;tantia atque illa quidem perpetua &amp; cau&longs;&longs;as inuariabilis ha&shy;<lb/>bente differat. </s>
  <s><expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> &longs;it omnium maxime affinis prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;. </s>
  <s>Sed quantum pertinet <lb/> ad id no&longs;cendum vtra &longs;it origine prior arithmetica an geometria, cadere po&longs;sit in qu&aelig;&longs;tionem, <lb/>propterea qu&ograve;d dubium e&longs;t, &longs;it'ne numerus an magnitudo prior. </s>
  <s>exi&longs;timabit enim qui&longs;piam ma&shy;<lb/>gnitudinem numero priorem e&longs;&longs;e, &longs;iquidem &egrave; continui &longs;ectione numerus oriatur; </s>
  <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>&amp; tamen <arrow.to.target n="marg505d"></arrow.to.target><lb/>geometriam doceat Ari&longs;toteles e&longs;&longs;e arithmetica po&longs;teriorem, quia minus &longs;implicia tractet, &amp; ea <lb/><arrow.to.target n="marg505e"></arrow.to.target> qu&aelig; po&longs;itionem habent. </s>
  <s><expan abbr="Idem&qgrave;.">Idemque</expan> pr&aelig;terea docet po&longs;teriorem e&longs;&longs;e habitum illum qui res ex ap&shy;<lb/>po&longs;itione con&longs;iderat, eo qui illas citra appo&longs;itionem &longs;pectat. </s>
  <s>C&ugrave;m ergo geometria &longs;it cum appo&shy;<lb/>&longs;itione non item arithmetica, planum e&longs;t qu&ograve; geometria po&longs;terior e&longs;t arithmetica.</s>
  <s>Mihi tamen <lb/>placet ex rei natura magnitudinem numero priorem e&longs;&longs;e; </s>
  <s>&amp; quamuis appo&longs;itio geometri&aelig; tri&shy;<lb/>buatur, e&longs;t illa appo&longs;itio &longs;ecundum rationem, potius qu&agrave;m &longs;ecundum rem. </s>
  <s>e&longs;t vero appo&longs;itio &longs;e&shy;<lb/>cundum rem, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/>ubi quid priori accedat, &longs;ine quo prius exi&longs;tere pote&longs;t; </s>
  <s>at quod accedit, non &longs;ine <arrow.to.target n="marg505f"></arrow.to.target><lb/>illo, vt accidens &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperveniat, qu&ograve; &longs;ub&longs;tantia &longs;ine accidente illo con&longs;eruatur; </s>
  <s>&longs;ine <lb/>&longs;ub&longs;tantia tamen accidens non exi&longs;tet; </s>
  <s>&longs;ecundum rationem ver&ograve;, &longs;iquod in alio exi&longs;tet, &longs;ine illo <lb/>cogitetur, in quo e&longs;t; </s>
  <s>p&ograve;&longs;t ad illud idem applicetur, &longs;ine quo non exi&longs;tet, velut albedo qu&aelig; e&longs;t in <lb/>homine, non exi&longs;tet &longs;ine homine, verumtamen &longs;ine homine cogitatur. </s>
  <s>&longs;i prius &longs;ine homine, p&ograve;&longs;t <lb/>in homine cogitetur, ea e&longs;t appo&longs;itio &longs;ecundum rationem; </s>
  <s> hic quod &longs;ecundum rationem prius <lb/>e&longs;t, non nece&longs;&longs;ari&ograve; prius e&longs;t &longs;ecundum naturam. </s>
  <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Geometer igitur, &amp; Arithmeticus ita &longs;e habent, <lb/>vt Geometer addat numero po&longs;itionem, ea ver&ograve; additio &longs;fit ope mentis, quia quantum &longs;ine po&longs;i&shy;<arrow.to.target n="marg505g"></arrow.to.target><lb/>tione concipitur. </s>
  <s>Itaque ex eo qu&ograve;d prior &longs;it &longs;ecundum rationem, non efficitur arithmeticen e&longs;&longs;e <lb/>natura priorem, quinimm&ograve; c&ugrave;m habitus &longs;it priuatione prior natura; numerus autem videatur <lb/><arrow.to.target n="marg505h"></arrow.to.target>e&longs;&longs;e priuatio continui, magnitudo prior erit natura, qu&agrave;m numerus. </s>
  <s>Con&longs;imili di&longs;tinctione de&shy;<lb/>fendi poterit, mathematicen e&longs;&longs;e priorem naturali: quand&ograve; naturalis materiam quanto apponit, <lb/>&longs;ine qua con&longs;ideratur &agrave; mathematico: prior enim &longs;ecundum rationem erit mathematica, licet <lb/>natura po&longs;terior. </s>
  <s>Ex his qu&aelig; dicta &longs;unt, facil&egrave; apparet ordo qui inter habitus contemplantes in&shy;<lb/>tercedit.</s>
  <s>Nam &longs;i &longs;cienti&aelig; pr&aelig;&longs;tantiam ex &longs;ubiecti nobilitate metiamur, &amp; ex ordine cau&longs;&longs;arum. </s>
  <s>Diuin&aelig; philo&longs;ophi&aelig; prim&aelig; dabuntur; &longs;ecund&aelig; naturali; terti&aelig; mathematic&aelig; </s>
  <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/>Videntur ver&ograve; <lb/><arrow.to.target n="marg505i"></arrow.to.target><lb/>Gr&ecedil;ci, Ammonius, Philoponus, Simplicius, Olympiodorus, &amp; po&longs;t hos Albertus medias collo&shy;<lb/>ca&longs;&longs;e mathematicas inter naturalem &amp; diuinam; qua&longs;i via qu&aelig;dam &longs;it quam tran&longs;eat mens, dum <lb/> &agrave; naturalibus qu&aelig; materia con&longs;tant, ad illa a&longs;pirat qu&aelig; pror&longs;us &agrave; materia &longs;eiuncta &longs;unt. </s>
  <s>etenim mathimatica media &longs;unt, quia per &longs;e &longs;unt in materia, ver&ugrave;m &longs;ine illa cogitari queunt; </s>
  <s><expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> <lb/><foreign lang="greek">a)fh|rhmena</foreign> dicuntur &amp; <foreign lang="greek">e)c a)faire/sews</foreign>, cum diuina, <foreign lang="greek">xwrista\</foreign>, &longs;eu <foreign lang="greek">kexwrisme/na</foreign> vocentur.</s>
  <s>tamet&longs;i nonnunquam voces i&longs;t&aelig; permi&longs;centur.</s>
  <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/>Sicut ergo natura ab extremo perueniat ad extre&shy;<arrow.to.target n="marg505j"></arrow.to.target><lb/>mum per media; &longs;ic &amp; mentem no&longs;tram facere voluerunt. </s>
  <s>&amp; plan&egrave; ita per&longs;uadet v&longs;us. </s>
  <s>Nam &longs;i&shy;<lb/>cut ij qui fuere diutius in tenebris &amp; compedibus facil&egrave; &longs;upplantantur <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/>&amp; c&ecedil;cutiunt, &longs;i in lucem <arrow.to.target n="marg505k"></arrow.to.target><lb/><arrow.to.target n="marg505l"></arrow.to.target>illic&ograve; prodire &amp; ambulare cogantur, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> leuiorem motum <expan abbr="lumen&qgrave;.">lumenque</expan> debilius requirunt, vt <lb/> paullatim mouendo <expan abbr="videndo&qgrave;.">videndoque</expan> a&longs;&longs;ue&longs;cant: </s>
  <s>&longs;ic mens no&longs;tra in rebus materiatis occupata, &longs;i in di&shy;<lb/>uinam philosophiam &longs;ubita feratur, facil&egrave; offu&longs;catur, &amp; &agrave; comprehensione illius aberrat. </s>
  <s> Itaque <lb/>opus fuit, vt per mathematica tran&longs;iret, &amp; rerum ab&longs;tractarum contemplationi paullatim in&longs;ue&shy;<lb/>&longs;ceret, &longs;icut enim oculus noctu&aelig; &agrave; &longs;plendore &longs;olis afficitur;</s>
  <s>&longs;ic quoque mens no&longs;tra &agrave; lumine di&shy;<lb/>uinio obc&ecedil;catur. </s>
  <s>Sed dicam, quod ego de hoc ordine &longs;entio.</s>
  <s>is nunqu&agrave;m ab Ari&longs;totele animad&shy;<lb/>uer&longs;us e&longs;t, &longs;ed aut ordinem ip&longs;e natur&aelig;, aut doctrin&ecedil; approbauit.</s>
  <s>Neque hic progre&longs;&longs;us congruit <lb/>cum placitis Ari&longs;totelis, aut Platonis. </s>
  <s>(&longs;i modo antedictum ordinem ad doctrin&aelig; ordinem referre <lb/> placeat, ut faciendum videtur.)</s>
  <s>&longs;iquidem Ari&longs;toteles con&longs;tituit mathematicen in primo gradu <lb/>certitudinis, <expan abbr="eam&qgrave;.">eamque</expan> ita facilem, ut &agrave; pueris <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> etiam optim&egrave; di&longs;catur. </s>
  <s>Neque repugnat huic &longs;enten&shy;<arrow.to.target n="marg505m"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; Plato, &longs;i <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> e&longs;t id qu&ograve;d in gymna&longs;ij foribus in&longs;criptum fuerit.</s>
  <s><foreign lang="greek">mhdeis a)gewme/trhios ei)de/tw</foreign> ide&longs;t nullus geometri&aelig; ne&longs;cius ingrediatur. </s>
  <s>qu&ograve; factum e&longs;t etiam, vt vbicunque res ob&longs;curior ex&shy;<lb/>plananda fuerit, ab vtroque exemplis mathematicis illu&longs;tretur. </s>
  <s>Et Ari&longs;toteles ip&longs;e in &longs;uis in&longs;titu&shy;<lb/>tionibus ciuilibus <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> iubeat pueris, vt &longs;e in mathematicis exerceant. </s>
  <s>non ita iudicat de naturalibus <arrow.to.target n="marg505n"></arrow.to.target><lb/> aut moralibus, quando maximum requirant v&longs;um qui &longs;ine longiore tempore non pote&longs;t haberi.</s>
  <pb pagenum="56"/>
  <s>Secund&ograve; loco di&longs;cetur philosophia naturalis. </s>
  <s>ab hac conuertemus nos ad diuinam qu&aelig; ideo po&longs;t <arrow.to.target n="marg505o"></arrow.to.target><lb/>naturalia vocata e&longs;t, &longs;ic ordini doctrin&aelig; con&longs;uletur. </s>
  <s>Nec media mathematica de&longs;iderabitur: c&ugrave;m <lb/> ex motu ip&longs;o diuin&aelig; &longs;ubstanti&aelig; note&longs;cant, vt &longs;uo loco videbimus. </s>
  <s>Nec vllus ordo natur&aelig; apud <lb/>Ari&longs;totelem ob&longs;seruetur, pr&aelig;terquam qu&ograve;d mathematic&ecedil; natura po&longs;teriores &longs;int naturalibus, vt&shy;<lb/>pot&egrave;, qui in veteres inuehatur qui mathematica madia fecerint inter res naturales &amp; diuinas, nec <lb/>de ordine doctrin&aelig; loquerentur, &longs;ed natur&aelig;;</s>
  <s>c&ugrave;m ip&longs;i mathematica rerum naturalium principia <lb/>con&longs;tituerint. </s>
  <s>Verumenimver&ograve; &longs;iquis curio&longs;ior accurat&egrave; &longs;ibi velit explicari ordinem qui e&longs;t inter <lb/>contemplantes habitus &amp; c&ecedil;terois ijs qu&aelig; &longs;upra dicta &longs;unt de pr&aelig;&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;templationis">contemplationis</expan>, h&aelig;c &longs;ub&shy;<lb/>&longs;cribat. </s>
  <s>ordinem hunc &agrave; pluribus initijs duci po&longs;&longs;e: etenim, aut inter has facultates exi&longs;tit, qu&agrave; <lb/>methodi &longs;unt, &amp; docentur, aut quia &longs;unt habitus. </s>
  <s>Rur&longs;us aut e&longs;t ordo doctrin&aelig;, aut natur&aelig;; at&shy;<lb/>que hic quidem originis, vel perfectionis. </s>
  <s>Et &longs;an&egrave; quatenus methodi &longs;unt, nullis legibus &longs;ubiici <lb/>videntur, &longs;i dialecticen excipias, h&aelig;c enim methodus omnibus anteponenda e&longs;t, vt &longs;upr&agrave; docui&shy;<lb/>mus. </s>
  <s>De ordine perfectionis, nihil addam. </s>
  <s>&longs;ed monebo &longs;ol&ugrave;m, origine pr&aelig;cedere contemplan&shy;<lb/>tibus c&ecedil;teras facultates. </s>
  <s>Nam repertis nece&longs;&longs;ariis philo&longs;ophari c&oelig;tum e&longs;t. </s>
  <s>h&aelig;c ver&ograve; ab artibus <lb/>&longs;ubmini&longs;trantur.</s>
  <s>&amp; h&aelig; prius qu&agrave;m mores excult&aelig; &longs;unt. </s>
  <s>Proinde cecinit Phocylides. </s><lb/>
  <lb/>
  <s><foreign lang="greek">*dei= zhtei=n bio th/n a)rethn de o(tan bios ei=h</foreign></s><lb/>
  <s>Victus qu&aelig;rendus; virtus c&ugrave;m &longs;uppetit ip&longs;e.<arrow.to.target n="marg505p"></arrow.to.target><lb/></s>
  <s>Sed neque illud pr&aelig;termittendum quod &agrave; Simplicio primum, t&ugrave;m deinde ab Auerroe memo&shy;<lb/>ri&aelig; commendatum e&longs;t: &longs;i rerum naturam per&longs;pexerimus, quod e&longs;t contemplari, nos etiam nece&longs;&shy;<lb/>&longs;ari&ograve; fore &longs;tudio&longs;os ex quo efficitur, ordine quoque t&ugrave;m natur&aelig;, t&ugrave;m doctrin&aelig; antecedere con&shy;<lb/>templantes, &amp; poti&longs;sim&egrave; naturalem de qua ibi &longs;ermonem faciunt illi auctores. </s>
  <s>Equidem, noui ha&shy;<lb/>bitus ex actibus fieri frequentatis, idque per &longs;e: dabo igitur eam rerum notitiam per accidens &amp; <lb/><foreign lang="greek">kataxrhstikw=s</foreign> ad propagationem virtutis iuuare; </s>
  <s>quatenus cogno&longs;ceret mores cum natur&aelig; or&shy;<lb/>dine congruere. </s>
  <s>Neque ver&ograve; te in &longs;chola Peripatetica velim &longs;ic vtilitatem illam accipere, qua&longs;i <lb/>vnu&longs;qui&longs;que bonus &longs;it in eo cuius e&longs;t &longs;ciens, vt Socrates opinatur, omnemque virtutem &longs;cientia <lb/>comparari; </s>
  <s>ex quo dictum e&longs;t, omnem ignarum e&longs;&longs;e malum; &amp; tanti viri admonitu &longs;criptum illud <lb/>Homine imperito nunquam quicquam iniu&longs;tius. </s>
  <s>qu&ograve; in eo di&longs;&longs;entit virtus &agrave; &longs;cientia; </s>
  <s>&longs;iquidem <lb/>vbi &longs;cientia teneatur, &longs;cientem facit. </s>
  <s>at quicunque nouit quid &longs;it virtus; non idcirco virtutem ha&shy;<lb/>bet: Sed virtus &amp; mos a&longs;&longs;uetudine parantur. </s>
  <s>nam quia ben&egrave; agimus euadimus boni. </s>
  <s>Atque h&aelig;c <lb/> de ordine contemplantium pr&aelig;cipu&egrave; naturalis ad reliquas abund&egrave; dicta forent, ni&longs;i nos ad &longs;e re&shy;<lb/>uocarent aliqua qu&aelig; &agrave; iunioribus de conditione mathematicarum tractata accepimus.<arrow.to.target n="marg505q"></arrow.to.target><lb/></s></p>
  <p type="head">
  <s><emph type="italics"/>Iure'ne Mathematic&aelig; ex ordine &longs;cientiarum expugungantur. </s>
  <s>Cap. XI.<emph.end type="italics"/></s></p>
  <p type="main">
  <s>ERGO hoc loco vim mathematicarum exploremus; &amp; doceamus quemadmodum mathe&shy;<lb/>matic&aelig; &longs;int &longs;cienti&aelig; &longs;ecus &agrave;c fecerint veteres de quibus meminit Ari&longs;toteles, &amp; aliqui &egrave; no&shy;<lb/>&longs;tris qui in eas acerrim&egrave; inuecti &longs;unt. </s>
  <s>Nanque nouimus antiquos in in&longs;trumentorum &amp; adiuuan&shy;<lb/>tium genere colloca&longs;&longs;e mathimaticas. </s>
  <s>&longs;iquidem Socrates per&longs;uadeat Arithmeticen, <expan abbr="Geometri&atilde;">Geometriam</expan> <lb/>A&longs;tronomiam, Mu&longs;icam, Dialecticam, vtiles e&longs;&longs;e quidem ad &longs;apientiam cape&longs;&longs;endam, &longs;apienti&aelig; <lb/>ver&ograve; nomine, &longs;eu &longs;cienti&aelig; non e&longs;&longs;e dignas; </s>
  <s>&amp; de cuntis es pronuntiant, &longs;icut illa &longs;olutio <expan abbr="conuer&longs;io&qgrave;.">conuer&shy;<lb/>&longs;ioque</expan> ab vmbris &amp; ex antro ad &longs;imulachra, <expan abbr="&longs;olis&qgrave;">&longs;olisque</expan> lumen, ibique animalium &amp; plantarum in&longs;pe&shy;<lb/>ctio <expan abbr="&longs;olis&qgrave;">&longs;olisque</expan> &amp; &longs;iderum in aqua propter imbecillitatem oculorum obtuts, ip&longs;um quod on corpo&shy;<lb/>ribus e&longs;t clari&longs;simum, ad id conuertunt quod e&longs;t in corporea <expan abbr="vi&longs;ili&qgrave;.">vi&longs;ilique</expan> regione omnium fulgenti&longs;&amp;<lb/>&longs;imum; </s>
  <s>&longs;ic omnium &longs;upradictum artium &longs;tudium deducit animum per vmbras non &longs;imula&shy;<lb/>chrorum, &longs;ed eorum potius qu&aelig; ver&egrave; &longs;unt, <expan abbr="facit&qgrave;.">facitque</expan> vt eas iudicemus apparentes ad aliud quod&shy;<arrow.to.target n="marg505r"></arrow.to.target><lb/>dam lumen tanquam ad &longs;olem, <expan abbr="habet&qgrave;">habetque</expan> vim extollendi id quod e&longs;t in animo pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum, <lb/>ad cotemplationem eius quod in ordine rerum optimum e&longs;t. </s>
  <s>Itaque veluti mini&longs;tr&aelig; &longs;unt ma&shy;<lb/>thematic&ecedil;, nec honore dign&aelig;, &amp; habit&aelig; <foreign lang="greek">propaidei/a</foreign>, ide&longs;t, apparatus quidam ad alias di&longs;ci<lb/><arrow.to.target n="marg505s"></arrow.to.target>plinas. </s>
  <s>ob eamque poti&longs;sim&egrave; cau&longs;&longs;am, qu&ograve;d de bono mentionem facere non videntur. </s>
  <s>Etenim <lb/>omne bonum e&longs;t finis, is ver&ograve; cuiu&longs;dam actus e&longs;t. </s>
  <s>Omnis ver&ograve; actus e&longs;t cum motu. </s>
  <s>Mathematic&ecedil; <lb/><arrow.to.target n="marg505t"></arrow.to.target>autem motum non re&longs;piciunt. </s>
  <s>H&aelig;c no&longs;tri addunt. </s>
  <s>Omnem &longs;ientiam ex propriis effici: propria <lb/> ver&ograve; &longs;unt nece&longs;&longs;aria qu&aelig; quatenus ip&longs;um &amp; per &longs;e in&longs;unt. </s>
  <s>Atqui talia principia mathematic%aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>habent. </s>
  <s>Qu&ograve; enim triangulus contineat duos rectos ex angulo externo demon&longs;trant qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>e&longs;t accidens; quand&ograve; &longs;ine ip&longs;o &amp; cogitari &amp; exi&longs;tere pote&longs;t triangulum. </s>
  <s>Pr&aelig;tere&agrave; probant ex his <lb/> qu&aelig; communia &longs;unt, vtpot&egrave;. </s>
  <s>ex eo quod omne totum &longs;ua parte maius e&longs;t, &amp; qu&ograve;d &longs;i ab &aelig;quis <lb/> &aelig;qua tollantur, ea qu&aelig; &longs;uper&longs;unt &aelig;qua &longs;unt. </s>
  <s>T&ugrave;m etiam medium non e&longs;t ratio formalis conclu&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg505u"></arrow.to.target>&longs;ionis; quia vna <expan abbr="eadem&qgrave;.">eademque</expan> cau&longs;&longs;a plurimum effectuum e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s>
  <s>Deinde nullum cau&longs;&longs;&aelig; genus ac&shy;<lb/>cipit. </s>
  <s>manife&longs;te enim finem <expan abbr="efficiens&qgrave;.">efficiensque</expan> repuit. </s>
  <s>Caret forma, igitur &amp; materia. </s>
  <s>Nanque h&aelig; &longs;e&longs;e <lb/>vici&longs;im re&longs;piciunt. </s>
  <s>Qu&ograve;d forma careant, o&longs;tenditur, quia quantum e&longs;t accidens, non forma.</s>
 <pb pagenum="57"/> <pb pagenum="57"/>
 <arrow.to.target n="marg506"></arrow.to.target><lb/>T&ugrave;m etiam eius forma non e&longs;t, quoniam eius e&longs;&longs;et definitio: huius enim munus e&longs;t explicare for&shy;<lb/> <s><arrow.to.target n="marg506"></arrow.to.target><lb/>T&ugrave;m etiam eius forma non e&longs;t, quoniam eius e&longs;&longs;et definitio: huius enim munus e&longs;t explicare for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg507"></arrow.to.target><lb/>mam. </s>                                                                <s>Sed eius e&longs;t non definitio, ver&ugrave;m de&longs;criptio, nec forma igitur. </s>                                                                <s>Nec non ea qu&aelig; probantur, <lb/> <arrow.to.target n="marg507"></arrow.to.target><lb/>mam. </s>                                                                <s>Sed eius e&longs;t non definitio, ver&ugrave;m de&longs;criptio, nec forma igitur. </s>                                                                <s>Nec non ea qu&aelig; probantur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg508"></arrow.to.target><lb/>externa &longs;unt, nec intrin&longs;ecus &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia pendent. </s>                                                                <s>Et ad idem confirmandum valet auctoritas <lb/>Ari&longs;totelis aientis, principia mathematices e&longs;&longs;e per &longs;imilitudinem, neque propria. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>non <lb/> <arrow.to.target n="marg508"></arrow.to.target><lb/>externa &longs;unt, nec intrin&longs;ecus &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia pendent. </s>                                                                <s>Et ad idem confirmandum valet auctoritas <lb/>Ari&longs;totelis aientis, principia mathematices e&longs;&longs;e per &longs;imilitudinem, neque propria. </s>                                                                
  <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Idem&qacute;.">Idemque</expan> non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg509"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele acceptum; proptere&agrave; qu&ograve;d omnes cau&longs;&longs;&aelig; definiuntur per motum: effi&shy;<lb/>ciens enim e&longs;t principium motus, finis cuius gratia motus e&longs;t, forma &amp; materia &longs;unt natur&aelig;; &amp; mo&shy;<lb/>tus igitur principia &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>At ver&ograve; mathematica &longs;unt immobilia. </s>                                                                <s>Et nullum igitur ibi <lb/> <arrow.to.target n="marg509"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele acceptum; proptere&agrave; qu&ograve;d omnes cau&longs;&longs;&aelig; definiuntur per motum: effi&shy;<lb/>ciens enim e&longs;t principium motus, finis cuius gratia motus e&longs;t, forma &amp; materia &longs;unt natur&aelig;; &amp; mo&shy;<lb/>tus igitur principia &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>At ver&ograve; mathematica &longs;unt immobilia. </s>                                                                <s>Et nullum igitur ibi <lb/>
 <arrow.to.target n="marg510"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam nulla affertur poti&longs;sima demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Siquidem definitio non <lb/>a&longs;&longs;umitur: &amp; e&longs;to qu&ograve;d a&longs;&longs;umatur, ea non interna e&longs;t, &longs;ed externa. </s>                                                                <s>Quin etiam vna e&longs;t cuiu&longs;que <lb/>rei demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Sed in his plures exhibentur; &amp; recta, &amp; qu&aelig; deducat ad id quod fieri nequit; <lb/> <arrow.to.target n="marg510"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam nulla affertur poti&longs;sima demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Siquidem definitio non <lb/>a&longs;&longs;umitur: &amp; e&longs;to qu&ograve;d a&longs;&longs;umatur, ea non interna e&longs;t, &longs;ed externa. </s>                                                                <s>Quin etiam vna e&longs;t cuiu&longs;que <lb/>rei demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Sed in his plures exhibentur; &amp; recta, &amp; qu&aelig; deducat ad id quod fieri nequit; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg511"></arrow.to.target><lb/>&amp; mediis ade&ograve; diuer&longs;is eadem conclu&longs;io <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; quoque rationibus vtun&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg511"></arrow.to.target><lb/>&amp; mediis ade&ograve; diuer&longs;is eadem conclu&longs;io <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; quoque rationibus vtun&shy;<lb/>
Line 2471 
Line 2580 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg505"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg505"></margin.target>H</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505a"></margin.target>A</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505b"></margin.target>a 6. Met. <lb/>c.1.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505c"></margin.target>b I. Po&longs;t. <lb/> T. 42</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505d"></margin.target>c 3. Phy&longs;</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505e"></margin.target>B</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505f"></margin.target>d 3. de c&ecedil;<lb/>lo T. 6.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505g"></margin.target>e 13. Met. <lb/> c.3.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505h"></margin.target>C</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505i"></margin.target>f D.T.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505j"></margin.target>g I. de an.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505k"></margin.target>h Pl. 7. de <lb/> Rep.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505l"></margin.target>D</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505m"></margin.target>i 6. Eth.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505n"></margin.target>k 8. Polit.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505o"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505p"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505q"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505r"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505s"></margin.target>I.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505t"></margin.target>II.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505u"></margin.target>III.</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg506"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg506"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg507"></margin.target>IIII.</s></p> <s><margin.target id="marg507"></margin.target>IIII.</s></p>
Line 2593 
Line 2744 
 <arrow.to.target n="marg578"></arrow.to.target><lb/>ratio procedat, dicam ego <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quia notus nobis ab omni methodo v&longs;urpari, tamet&longs;i nihil ab&longs;ur&shy;<lb/>di <expan abbr="c&otilde;&longs;equetur">con&longs;equetur</expan>, &longs;i etiam accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, quod pertineat ad philo&longs;ophiam diuinam. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg578"></arrow.to.target><lb/>ratio procedat, dicam ego <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quia notus nobis ab omni methodo v&longs;urpari, tamet&longs;i nihil ab&longs;ur&shy;<lb/>di <expan abbr="c&otilde;&longs;equetur">con&longs;equetur</expan>, &longs;i etiam accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, quod pertineat ad philo&longs;ophiam diuinam. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg579"></arrow.to.target><lb/>Quod obiicitur eius &longs;cienti&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e, vnde &longs;umitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> dabo &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> fuerit prius. <lb/></s>                                                                <s>&longs;i po&longs;terius &longs;it facil&egrave; negabo, vt patet, &longs;i &longs;ubalternans accipiat qu&ograve;d e&longs;t &agrave; &longs;ubalterna. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> ne&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg579"></arrow.to.target><lb/>Quod obiicitur eius &longs;cienti&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e, vnde &longs;umitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> dabo &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> fuerit prius. <lb/></s>                                                                <s>&longs;i po&longs;terius &longs;it facil&egrave; negabo, vt patet, &longs;i &longs;ubalternans accipiat qu&ograve;d e&longs;t &agrave; &longs;ubalterna. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> ne&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg580"></arrow.to.target><lb/>gamus <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; ab&longs;olui 8. Phy&longs;. c&ugrave;m ibi &longs;ol&ugrave;m explicetur quoad re&longs;picit <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: ip&longs;a ver&ograve; alias habeat functiones &agrave; motu di&longs;iunctas qu&aelig; &longs;unt officij &longs;uperioris. </s>                                                                <s>Video te his <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> acquie&longs;cere, &longs;ed nouis telis adhuc <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> nos in&longs;urgere, quippe quae motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> de <lb/>prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> motus quo <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> &longs;eparat&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trant">demon&longs;trant</expan> &aelig;ternus e&longs;t. </s>                                                                <s>atqui <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t theorema <expan abbr="phy&longs;ic&utilde;">phy&longs;icum</expan>, nec vllo <expan abbr="m&otilde;">modo</expan> primi philo&longs;ophi: proinde Ari&longs;t. </s>                                                                <s>vtit hoc medio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> in  <arrow.to.target n="marg580"></arrow.to.target><lb/>gamus <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; ab&longs;olui 8. Phy&longs;. c&ugrave;m ibi &longs;ol&ugrave;m explicetur quoad re&longs;picit <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: ip&longs;a ver&ograve; alias habeat functiones &agrave; motu di&longs;iunctas qu&aelig; &longs;unt officij &longs;uperioris. </s>                                                                <s>Video te his <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> acquie&longs;cere, &longs;ed nouis telis adhuc <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> nos in&longs;urgere, quippe quae motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> de <lb/>prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> motus quo <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> &longs;eparat&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trant">demon&longs;trant</expan> &aelig;ternus e&longs;t. </s>                                                                <s>atqui <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t theorema <expan abbr="phy&longs;ic&utilde;">phy&longs;icum</expan>, nec vllo <expan abbr="m&otilde;">modo</expan> primi philo&longs;ophi: proinde Ari&longs;t. </s>                                                                <s>vtit hoc medio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> in
 <pb pagenum="63"/> <pb pagenum="62"/><arrow.to.target n="marg581a"></arrow.to.target>
 <arrow.to.target n="marg581"></arrow.to.target><lb/>do comparatur, quod e&longs;t corpus humanum. </s>                                                                <s>nanque illud e&longs;t, quod affici oportet vt bene valeat: <lb/>hoc &longs;ecatur, vritur, purgatur, inediam patitur, in hoc e&longs;t bona valetudo, vt in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed in me&shy;<lb/>thodo non erit finis opus, vt bona valetudo; nihil enim docendo efficitur; &longs;ed explicari volunt <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, proprietates, &amp; partes eius &longs;ubiecti quod pote&longs;t obtinere bonam valetudinem, quatenus <lb/>huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>nanque horum no&longs;cendorum gratia laboramus, <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>cognitis acquie&longs;cimus, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>talem reddiderit medicus auditorem, vt h&aelig;c optim&egrave; teneat, finem &longs;e <expan abbr="doc&etilde;do">docendo</expan> feci&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>&amp; hoc <lb/>e&longs;t &longs;ubiectum, quia &longs;ubiectum e&longs;t id cuius principia, partes, &amp; affectiones <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;t in methodo finis &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>In &longs;cientiis igitur, in quibus nulla ratio operis habetur, idem <lb/>erit &longs;ubiectum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> finis habitus &amp; methodi. </s>                                                                <s>quapropter etiam <foreign lang="greek">skopo\s<gap/></foreign> &longs;eu propo&longs;itum <lb/>vocatur &agrave; Gr&ecedil;cis. </s>                                                                <s>Quanqu&agrave;m ego latius patere puto vim &longs;copi, qu&agrave;m &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>Quand&ograve; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>&longs;cienti&aelig; totius appello, ad quod omnia referuntur in illa &longs;cientia, &amp; quod per &longs;e expetitur &amp; ex&shy;<lb/>plicatur, <foreign lang="greek">skapo\n</foreign> ver&ograve;, quod etiam alterius gratia tractatur. </s>                                                                <s>Sic ortum &amp; interitum, non &longs;ubie&shy;<lb/>ctum, &longs;ed &longs;copum con&longs;tituam, quia propter aliud tractatur, illud &longs;ubiectum perhibebo propter <lb/>quod con&longs;ideratur ortus. </s>                                                                <s>Itaque faciam, vt &longs;ubiectum per omnes partes alicuius &longs;cienti&aelig; perti&shy;<lb/>neat, vt id ad quod &longs;emper ea referantur qu&aelig; in &longs;ingulis &longs;cienti&aelig; partibus exponuntur non ali&shy;<lb/>quod generale quod partes &amp; proprietates contineat, motus auctoritate. </s>                                                                <s>Ari&longs;totelis 1. Po&longs;t. <lb/> phy&longs;icis <expan abbr="o&longs;t&etilde;&longs;o">o&longs;ten&longs;o</expan>, &amp; ibi noto ex hypothe&longs;i.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quamuis</expan> motus ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="philo&longs;oph&utilde;">philo&longs;ophum</expan> quoquo pacto <arrow.to.target n="marg581b"></arrow.to.target><lb/>pertineat: at <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex motu &longs;impliciter efficit ille <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan>, &longs;ed ex motu &aelig;terno, quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t philo&longs;o<lb/>phi naturalis. </s>
  <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> <expan abbr="q&dtilde;">quoddam</expan> aimus, <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tias">&longs;ub&longs;tantias</expan> &agrave; materia &longs;ecretas, quoad &longs;unt principia motus, attinere ad <lb/><expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>; </s>
  <s>vt ver&ograve; principia &longs;impliciter entis ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="philo&longs;oph&utilde;">philo&longs;ophum</expan>; ita oppugnabis e&ograve; promoueri <lb/> <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ionem">conclu&longs;ionem</expan> quo <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> effert medium. </s>
  <s>C&utilde;m igitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> &longs;it motus &ecedil;ternus, &longs;ol&utilde;m euehet hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">de<lb/>mon&longs;trationem</expan> ad <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, quatenus huiu&longs;modi, nec <expan abbr="quidqu&atilde;">quidquam</expan> amplius efficiet. </s>
  <s>Quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>confirmatur, qu&otilde;d auctore Ari&longs;totele mouentia, qu&aelig; &longs;unt immobilia, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt phy&longs;ic&aelig; <expan abbr="c&otilde;templationis">contempla<lb/>tionis</expan>.</s>
  <s>At .n. (vt mea fert opinio) <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mod&ograve; motus e&longs;t aliquid entis, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> de prima philo&longs;ophia; &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motus &ecedil;ternus: </s>
  <s>ergo vt motus &agrave; primo philo&longs;opho tractari po&longs;&longs;et, &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motus &ecedil;ternus; qui tamet&longs;i phy&longs;ic&egrave; <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat ordini methodi, vt ei&longs;dem fer&egrave; modis &amp; <expan abbr="par&utilde;">parum</expan> diffe&shy;<lb/>rentibus attributis &agrave; diuino concludatur ea facta tran$umptione, vt quod in tali corpore naturali <lb/>&longs;pectatur, &amp; in hoc corpore accommodetur ad &longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem &amp; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>; <lb/></s>
  <s>veruntamen qu&ograve;d non rerum <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> foret hoc di&longs;crimen, &longs;ed modi quo res ip&longs;&aelig; &longs;pectantur: hinc <lb/> factum e&longs;&longs;e veri&longs;imile e&longs;t, vt in methodo diuina pro <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratis">demon&longs;tratis</expan> accipiatur, quod item alibi nos <lb/>in materi&aelig; contemplatione factum fui&longs;&longs;e diximus. </s>
  <s>Itaque &amp; alibi demon&longs;tratum, &amp; propter <expan abbr="c&otilde;moditatem">com&shy;<lb/>moditatem</expan> in prima philo&longs;ophia &longs;uppo&longs;itum potuit e&longs;&longs;e medium. </s>
  <s>Ad illud item quod &longs;ecundo <arrow.to.target n="marg581c"></arrow.to.target><lb/>loco opponitur. </s>
  <s>Aeternitatem motus attollere mentem <expan abbr="no&longs;tr&atilde;">no&longs;tram</expan> ad intium motus per &longs;e, nec quic&shy;<lb/>quam pr&ecedil;tere&agrave; de entis principio &longs;ignificare. </s>
  <s>Tamet&longs;i e&longs;t infringere auctoritatem Philo&longs;ophi, qui <lb/>8. Phy&longs;. vtilem &longs;peculationem motus e&longs;&longs;e te&longs;tatur, qu&ograve;d etiam recludit viam ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <lb/><foreign lang="greek">pro\s me/qodon peri\ apxh=s th=s prw/ths</foreign>, quibus nubis manife&longs;to indicatur vel diuina methodus, vel via qua diuinus perducit nos in <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> primi principij, &amp; eius <expan abbr="c&otilde;&longs;ilium">con&longs;ilium</expan>, qui nullam aliam <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> <lb/> fuerit ingre&longs;&longs;us; </s>
  <s>etiam re&longs;pondemus, c&utilde;m ex motu primo <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan> primus motor; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>excludi <lb/>primum principium: </s>
  <s>nanque non excluditur primus motor ratione finis.</s>
  <s>At hoc modo primus <lb/> motor e&longs;t principium etiam in prima philo&longs;ophia: </s>
  <s>&longs;ic enim e&longs;t principium omnis entis. </s>
  <s>Ergo <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <lb/> &longs;ic tractatur; tractatur item vt principium entis.</s>
  <s>Idcirco &amp; o&longs;ten&longs;io diuina. </s>
  <s>Atqui, inquies, id non <lb/>poterit pr&aelig;stare motus, quamuis &aelig;ternus: neque .n. ali&ograve; mentem no&longs;tram deducet, ni&longs;i e&ograve; vt <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> cum relatione ad motum cogno&longs;camus. </s>
  <s>At tu nihil <expan abbr="c&otilde;cedis">concedis</expan> &amp; aliis attributis qu&aelig; con&longs;equantur <lb/>entia &longs;ine materia, nec viribus principiorum qu&aelig;, c&utilde; patefacta &longs;unt, illu&longs;trant mentem, vt &longs;eip&longs;a <lb/>nobis o&longs;tendant, &amp; illuminent alia qu&aelig; na&longs;cuntur ex ip&longs;is. </s>
  <s>Ad tertium patet ea qu&aelig; adducuntur <lb/>non privare phy&longs;icum aliqua contemplatione primarum mentium; </s>
  <s>&longs;ed exqui&longs;ita earum &longs;pecu&shy;<arrow.to.target n="marg581d"></arrow.to.target><lb/>latione. </s>
  <s>Et <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> non &longs;unt entia naturalia; nihilominus quia mouent naturaliter; &amp; &longs;unt prin&shy;<lb/>cipia motus naturalis, e&longs;&longs;e item phy&longs;ic&ecedil; contemplationis. </s>
  <s>Ita igitur vterque philo&longs;ophus, licet di&shy;<lb/>uer&longs;a ratione tractabit entia &longs;eparata <expan abbr="motu&qgrave;.">motuque</expan> vtetur.</s></p>
  <p type="head">
  <s><emph type="italics"/>Genus &longs;ubiectum naturalis philo&longs;ophi&aelig; con&longs;tituitur </s>
  <s>Cap. XII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
  <p type="main">
  <s>TAMETSI &longs;atis notuit quod'nam &longs;it propo&longs;itum methodi naturalis, du ex obiectis rebus <lb/> &longs;cientias &longs;eparauimus; nanque ea &longs;ibi vendicat phy&longs;icus qu&ecedil; materiam <expan abbr="motum&qgrave;">motumque</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>: </s>
  <s>attamen h&aelig; omnia &longs;olent ad vnum genus referri, quod vnum propri&ecedil; &longs;ubiectum e&longs;t, quod pro&shy;<lb/>pter euidentiam excitat mentem no&longs;tram ad eius principia, partes, <expan abbr="proprietates&qgrave;.">proprietatesque</expan> perquirendas. </s>
  <s>&amp; valet, opinor, multum ad <expan abbr="ab&longs;oluend&atilde;">ab&longs;oluendam</expan> methodum &amp; dirigendas demon&longs;trationes quibus &longs;cien<lb/>tia <expan abbr="c&otilde;paranda">comparanda</expan> e&longs;t. </s>
  <s>Nam dum in pauca atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> generalia res <expan abbr="c&otilde;trahuntur">contrahuntur</expan>, euitatur inanis <lb/>repetitio, dum qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> in&longs;unt, in &longs;ingulis recen&longs;ere cogimur, &amp; dum qu&ecedil; &longs;ingulis per acci&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg581e"></arrow.to.target>dens inh&ecedil;rent, ad ea reuocantur quibus per &longs;e conueniunt.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Itaque &amp; hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="ve&longs;tigand&utilde;">ve&longs;tigandum</expan> e&longs;t; &amp; <lb/> nos rem qu&aelig; pluribus atque illis <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> non &longs;atis certis argumentis peragi &longs;olet, in pauca confere<lb/>mus, illa <expan abbr="tant&utilde;modo">tantummodo</expan> <expan abbr="per&longs;equ&etilde;tes">per&longs;equentes</expan> qu&ecedil; firmitatis aliquid &amp; nouitastis in Lyc&ecedil;o pr&ecedil;&longs;eferre videbun<lb/><arrow.to.target n="marg581f"></arrow.to.target>tur. </s>
  <s>Etenim illud in primis accipiemus. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Vnamquanque <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>, &longs;iue &longs;cientiam con&longs;iderari po&longs;&longs;e, vel <arrow.to.target n="marg581g"></arrow.to.target><lb/> vt <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> eius, qui &longs;cit &amp; exercet; ex quo &longs;cientia definita e&longs;t habitus demon&longs;tratione vtens; </s>
  <s>ars <lb/>ver&ograve; habitus recta ratione efficiens: vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan>, hoc e&longs;t, quatenus <expan abbr="literar&utilde;">literarum</expan> monimentis <lb/> <expan abbr="c&otilde;mendatur">commendatur</expan>, &amp; traditur &agrave; pr&ecedil;ceptore di&longs;centi. </s>
  <s>Sic non <expan abbr=" ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t ethice vt habitus, &amp; vt methodus. </s>
  <s>&amp; habitus, vt in hac &amp; c&ecedil;teris artibus opere definitur. </s>
  <s>fru&longs;tra .n. &longs;it medicus, ni&longs;i medeatur, &amp; &ecedil;difi<lb/>cator, ni&longs;i &aelig;dificet. </s>
  <s>At methodus acquie&longs;cit in &longs;ola cognitione, <expan abbr="eius&qgrave;">eiusque</expan> <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> e&longs;t oportuno <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> <lb/>illa exquirere qu&ecedil; in &longs;ola contemplatione &longs;unt po&longs;ita. </s>
  <s>Nam medico &longs;atis e&longs;t, &longs;i de loco &longs;uperiore <lb/>doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>, &amp; <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> pr&ecedil;ceptis medicis informet. </s>
  <s>quicquid vlterius exhibebitur iam id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> me<lb/>thodi, &longs;ed habitus erit <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, quod e&longs;t actio, vel opus. </s>
  <s>Non de&longs;unt habitus, &agrave; quibus actio &amp; ef&shy;<lb/>fectio nulla expectatur, &longs;ed &longs;ola veritas attenditur, quos &longs;cienti&aelig; nomine decoramus. </s>
  <s>C&ugrave;m igitur <lb/> habitus &longs;it duplex, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> varia finis <expan abbr="&longs;ubiecti&qgrave;">&longs;ubiectique</expan> ratio, vnde habitus definiri &longs;olent, &longs;atuenda erit. </s>
  <s>At&shy;<lb/>que in arte qu&ecedil; re&longs;picit opus vltra <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan>, alius erit finis eius partis qu&ecedil; methodus e&longs;t. </s>
  <s>alia ma&shy;<lb/>teria; atque habitus ip&longs;ius. </s>
  <s><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> finis huius &longs;it opus: methodi ver&ograve; id quod cognoscendum e&longs;t.</s>
  <s>&amp; h&ecedil;c <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> materia methodi; habitus autem alia materia. </s>
  <s>Exemplig. facultatis medic&aelig; finis e&longs;t bona <lb/>valetudo, huc enim vniver&longs;a medici munera &longs;pectant &amp; hic finiuntur. </s>
  <s><expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> cui bona valetu<pb pagenum="63"/><arrow.to.target n="marg581"></arrow.to.target><lb/>do comparatur, quod e&longs;t corpus humanum. </s>                                                                <s>nanque illud e&longs;t, quod affici oportet vt bene valeat: <lb/>hoc &longs;ecatur, vritur, purgatur, inediam patitur, in hoc e&longs;t bona valetudo, vt in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed in me&shy;<lb/>thodo non erit finis opus, vt bona valetudo; nihil enim docendo efficitur; &longs;ed explicari volunt <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, proprietates, &amp; partes eius &longs;ubiecti quod pote&longs;t obtinere bonam valetudinem, quatenus <lb/>huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>nanque horum no&longs;cendorum gratia laboramus, <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>cognitis acquie&longs;cimus, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>talem reddiderit medicus auditorem, vt h&aelig;c optim&egrave; teneat, finem &longs;e <expan abbr="doc&etilde;do">docendo</expan> feci&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>&amp; hoc <lb/>e&longs;t &longs;ubiectum, quia &longs;ubiectum e&longs;t id cuius principia, partes, &amp; affectiones <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;t in methodo finis &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>In &longs;cientiis igitur, in quibus nulla ratio operis habetur, idem <lb/>erit &longs;ubiectum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> finis habitus &amp; methodi. </s>                                                                <s>quapropter etiam <foreign lang="greek">skopo\s<gap/></foreign> &longs;eu propo&longs;itum <lb/>vocatur &agrave; Gr&ecedil;cis. </s>                                                                <s>Quanqu&agrave;m ego latius patere puto vim &longs;copi, qu&agrave;m &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>Quand&ograve; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>&longs;cienti&aelig; totius appello, ad quod omnia referuntur in illa &longs;cientia, &amp; quod per &longs;e expetitur &amp; ex&shy;<lb/>plicatur, <foreign lang="greek">skapo\n</foreign> ver&ograve;, quod etiam alterius gratia tractatur. </s>                                                                <s>Sic ortum &amp; interitum, non &longs;ubie&shy;<lb/>ctum, &longs;ed &longs;copum con&longs;tituam, quia propter aliud tractatur, illud &longs;ubiectum perhibebo propter <lb/>quod con&longs;ideratur ortus. </s>                                                                <s>Itaque faciam, vt &longs;ubiectum per omnes partes alicuius &longs;cienti&aelig; perti&shy;<lb/>neat, vt id ad quod &longs;emper ea referantur qu&aelig; in &longs;ingulis &longs;cienti&aelig; partibus exponuntur non ali&shy;<lb/>quod generale quod partes &amp; proprietates contineat, motus auctoritate. </s>                                                                <s>Ari&longs;totelis 1. Po&longs;t. <lb/>
 <arrow.to.target n="marg582"></arrow.to.target><lb/>analyt. </s>                                                                <s>&amp; 4. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vbi ens ip&longs;e con&longs;tituit &longs;ubiectum, non quod omnia generatim <lb/>complectitur, &longs;ed cuius principia, partes, &amp; propria ve&longs;tigantur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; vnum e&longs;&longs;e debet, vel <lb/>vniuoc&egrave;, vel vt ad vnum quod &longs;an&egrave; latius accipiendum e&longs;&longs;e duco, vt non mod&ograve; illud, cuius id <lb/>quod primum e&longs;t in notione formali reliquorum includatur, velut &longs;ub&longs;tantia in notione acciden&shy;<lb/>tis, ver&ugrave;m etiam quomodocunque in alio includatur, vt cau&longs;&longs;a, per quam explicatur quid e&longs;t lo&shy;<lb/>gic&egrave;. </s>                                                                <s>Genus igitur, quod res materiatas &amp; &longs;en&longs;iles complecteretur, variis modis con&longs;titu&ecirc;re, qui <lb/>Ari&longs;totelis ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim ens &longs;impliciter &agrave; primo philo&longs;opho tractaretur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> reli&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg582"></arrow.to.target><lb/>analyt. </s>                                                                <s>&amp; 4. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vbi ens ip&longs;e con&longs;tituit &longs;ubiectum, non quod omnia generatim <lb/>complectitur, &longs;ed cuius principia, partes, &amp; propria ve&longs;tigantur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; vnum e&longs;&longs;e debet, vel <lb/>vniuoc&egrave;, vel vt ad vnum quod &longs;an&egrave; latius accipiendum e&longs;&longs;e duco, vt non mod&ograve; illud, cuius id <lb/>quod primum e&longs;t in notione formali reliquorum includatur, velut &longs;ub&longs;tantia in notione acciden&shy;<lb/>tis, ver&ugrave;m etiam quomodocunque in alio includatur, vt cau&longs;&longs;a, per quam explicatur quid e&longs;t lo&shy;<lb/>gic&egrave;. </s>                                                                <s>Genus igitur, quod res materiatas &amp; &longs;en&longs;iles complecteretur, variis modis con&longs;titu&ecirc;re, qui <lb/>Ari&longs;totelis ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim ens &longs;impliciter &agrave; primo philo&longs;opho tractaretur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> reli&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg583"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; &longs;cienti&aelig; portionem entis acciperent, eam entis portionem vel generis &longs;ubalterni nomine ex&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ere, vtputa, &longs;ub&longs;tanti&aelig; corporis, vel aliquam conditionem ad ens, &longs;ub&longs;tantiam, corpus&uacute;e ad&shy;<lb/>iecere, velut qu&ograve;d &longs;it mobile, aut naturale. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m corpus e&longs;&longs;et per &longs;e quantum quod mathema&shy;<lb/>tic&aelig; con&longs;iderationis e&longs;&longs;e videbatur, vt ip&longs;um &agrave; mathematico &longs;eiungerent, adiunxere quoque <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> differentias qu&aelig; ip&longs;um limitarent. </s>                                                                <s>Videamus nunc, quid mouerit illos, vt hoc potius, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg583"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; &longs;cienti&aelig; portionem entis acciperent, eam entis portionem vel generis &longs;ubalterni nomine ex&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ere, vtputa, &longs;ub&longs;tanti&aelig; corporis, vel aliquam conditionem ad ens, &longs;ub&longs;tantiam, corpus&uacute;e ad&shy;<lb/>iecere, velut qu&ograve;d &longs;it mobile, aut naturale. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m corpus e&longs;&longs;et per &longs;e quantum quod mathema&shy;<lb/>tic&aelig; con&longs;iderationis e&longs;&longs;e videbatur, vt ip&longs;um &agrave; mathematico &longs;eiungerent, adiunxere quoque <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> differentias qu&aelig; ip&longs;um limitarent. </s>                                                                <s>Videamus nunc, quid mouerit illos, vt hoc potius, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg584"></arrow.to.target><lb/>illud approbarent. </s>                                                                <s>D. quidem Thomas accepit ens ea ratione per&longs;ua&longs;us, nimirum. </s>                                                                <s>Illud e&longs;&longs;e &longs;ub&shy;<lb/>iectum, cui primo &amp; per &longs;e prima affectio conueniret, atqui prima affectio motus e&longs;t: is autem <lb/> <arrow.to.target n="marg584"></arrow.to.target><lb/>illud approbarent. </s>                                                                <s>D. quidem Thomas accepit ens ea ratione per&longs;ua&longs;us, nimirum. </s>                                                                <s>Illud e&longs;&longs;e &longs;ub&shy;<lb/>iectum, cui primo &amp; per &longs;e prima affectio conueniret, atqui prima affectio motus e&longs;t: is autem <lb/>
Line 2690 
Line 2891 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg580"></margin.target>Ad IIII.</s></p> <s><margin.target id="marg580"></margin.target>Ad IIII.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581a"></margin.target>a 12. Met. <lb/>T. 43. </s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581b"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581c"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581d"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581e"></margin.target>b I. de par. <lb/> an.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581f"></margin.target>c I. Eth. <lb/>ad Eucl. c. I.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581g"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg581"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg581"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg582"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg582"></margin.target>B</s></p>
Line 3190 
Line 3405 
 <arrow.to.target n="marg740"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ili &longs;egregare &longs;tuderent. </s>                                                                <s>Necnon definitiones naturales, vbi &longs;ine materia tradantur e&longs;&longs;e diale&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg740"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ili &longs;egregare &longs;tuderent. </s>                                                                <s>Necnon definitiones naturales, vbi &longs;ine materia tradantur e&longs;&longs;e diale&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg741"></arrow.to.target><lb/>cticas, &amp; vanas, &longs;eu <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> ob eam cau&longs;&longs;am qu&aelig; inferius exponetur. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i rerum natura <lb/>definitione e&longs;t exponenda, ea ver&ograve; e&longs;t in materia, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> definitione &longs;umenda e&longs; <lb/>&longs;e videbitur. </s>                                                                <s>Et quod diceret aduer&longs;arius, dans <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> eam nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="&longs;umend&atilde;">&longs;umendam</expan> e&longs;&longs;e in definitione <lb/>naturali, non tamen vt <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &amp; eius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> qua quid e&longs;t explicatur, &longs;ed quia non &longs;ine ip&longs;a <lb/>forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>argumentabor ego eo con&longs;tituto. </s>                                                                <s>Quicquid non e&longs;t de ratione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> <lb/>ab ea po&longs;&longs;e abtrahi, vel re, vel cogitatione: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio formalis prima rei notio: quicquid extra <lb/>hanc e&longs;t <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non primum, &longs;ed po&longs;terius &amp; qua&longs;i <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo ab illo <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ab&longs;tractio fieri. </s>                                                                <s>vt pri&shy;<lb/>uatio luminis in Luna e&longs;t <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> formalis eclyp&longs;eos: ide&ograve; c&ugrave;m prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> eclyp&longs;is. </s>                                                                <s>ea priuatio <lb/><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, ita vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i &longs;it ex interuentu terr&aelig;, nec &longs;ine ip&longs;o exi&longs;tat, nihilominus ab eo &longs;eparari po&longs;&shy;<lb/>&longs;it: ei rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quia varij varias eius euenti cau&longs;&longs;as afferebant. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="neq.">neque</expan> re, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> cogitatione &longs;eparatur, ide&longs;t de illius <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali. </s>                                                                <s>Sed talis e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis ex eo genere <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ergo talis materies e&longs;t de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &amp; prima notione form&ecedil; naturalis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="A&longs;s&utilde;ptio">A&longs;sumptio</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex multis locis in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> philo&longs;ophia: etenim inter &longs;e <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>, &amp; ab&longs;urda mens <lb/>qu&aelig; diuellere <expan abbr="cona&ttilde;">conatur</expan> &agrave; materia formam. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> materia de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan> formarum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ex regula Pr&ecedil;d. </s>                                                                <s>Quicquid pr&ecedil;dicatur de pr&ecedil;dicato in quid e&longs;t, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pr&ecedil;dicatur in quid <lb/> <arrow.to.target n="marg741"></arrow.to.target><lb/>cticas, &amp; vanas, &longs;eu <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> ob eam cau&longs;&longs;am qu&aelig; inferius exponetur. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i rerum natura <lb/>definitione e&longs;t exponenda, ea ver&ograve; e&longs;t in materia, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> definitione &longs;umenda e&longs; <lb/>&longs;e videbitur. </s>                                                                <s>Et quod diceret aduer&longs;arius, dans <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> eam nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="&longs;umend&atilde;">&longs;umendam</expan> e&longs;&longs;e in definitione <lb/>naturali, non tamen vt <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &amp; eius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> qua quid e&longs;t explicatur, &longs;ed quia non &longs;ine ip&longs;a <lb/>forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>argumentabor ego eo con&longs;tituto. </s>                                                                <s>Quicquid non e&longs;t de ratione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> <lb/>ab ea po&longs;&longs;e abtrahi, vel re, vel cogitatione: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio formalis prima rei notio: quicquid extra <lb/>hanc e&longs;t <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non primum, &longs;ed po&longs;terius &amp; qua&longs;i <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo ab illo <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ab&longs;tractio fieri. </s>                                                                <s>vt pri&shy;<lb/>uatio luminis in Luna e&longs;t <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> formalis eclyp&longs;eos: ide&ograve; c&ugrave;m prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> eclyp&longs;is. </s>                                                                <s>ea priuatio <lb/><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, ita vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i &longs;it ex interuentu terr&aelig;, nec &longs;ine ip&longs;o exi&longs;tat, nihilominus ab eo &longs;eparari po&longs;&shy;<lb/>&longs;it: ei rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quia varij varias eius euenti cau&longs;&longs;as afferebant. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="neq.">neque</expan> re, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> cogitatione &longs;eparatur, ide&longs;t de illius <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali. </s>                                                                <s>Sed talis e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis ex eo genere <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ergo talis materies e&longs;t de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &amp; prima notione form&ecedil; naturalis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="A&longs;s&utilde;ptio">A&longs;sumptio</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex multis locis in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> philo&longs;ophia: etenim inter &longs;e <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>, &amp; ab&longs;urda mens <lb/>qu&aelig; diuellere <expan abbr="cona&ttilde;">conatur</expan> &agrave; materia formam. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> materia de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan> formarum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ex regula Pr&ecedil;d. </s>                                                                <s>Quicquid pr&ecedil;dicatur de pr&ecedil;dicato in quid e&longs;t, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pr&ecedil;dicatur in quid <lb/>
 <arrow.to.target n="marg742"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t de &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed materia pr&ecedil;dicatur in quid e&longs;t de forma; forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>ergo &amp; ma&shy;<lb/>teria de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>Deinde materia a&longs;signatur phy&longs;ic&egrave; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> ip&longs;ius quid e&longs;t, veluti c&ugrave;m <lb/>veteres philo&longs;ophi definiebant per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;olam. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem quae tum &longs;cire vnum quodque <lb/>arbitramur, quando nouimus ex quibus &amp; quot principiis <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>, &longs;ed con&longs;tat ex materia &amp; for&shy;<lb/>ma: ergo debemus &longs;cire per materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m duplex cognitio &longs;it quid e&longs;t, &amp; <lb/>quale e&longs;t; qu&aelig;ro qu&aelig;'nam erit cognitio per materiam, neque &longs;an&egrave; quale e&longs;t, e&longs;t enim maxim&egrave; <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> &amp; quid igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Extat&etilde;t">Extatent</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> Philo&longs;ophi, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rationem .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> di&longs;&longs;olui in <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> <expan abbr="c&otilde;pon&etilde;-">componen&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg742"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t de &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed materia pr&ecedil;dicatur in quid e&longs;t de forma; forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>ergo &amp; ma&shy;<lb/>teria de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>Deinde materia a&longs;signatur phy&longs;ic&egrave; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> ip&longs;ius quid e&longs;t, veluti c&ugrave;m <lb/>veteres philo&longs;ophi definiebant per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;olam. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem quae tum &longs;cire vnum quodque <lb/>arbitramur, quando nouimus ex quibus &amp; quot principiis <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>, &longs;ed con&longs;tat ex materia &amp; for&shy;<lb/>ma: ergo debemus &longs;cire per materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m duplex cognitio &longs;it quid e&longs;t, &amp; <lb/>quale e&longs;t; qu&aelig;ro qu&aelig;'nam erit cognitio per materiam, neque &longs;an&egrave; quale e&longs;t, e&longs;t enim maxim&egrave; <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> &amp; quid igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Extat&etilde;t">Extatent</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> Philo&longs;ophi, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rationem .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> di&longs;&longs;olui in <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> <expan abbr="c&otilde;pon&etilde;-">componen&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg743"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="ti&utilde;">tium</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t oratio explicans quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> mult&ograve; planius elocutus e&longs;t Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in calce 4. Meteor. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &longs;ic <expan abbr="&itilde;quit">inquit</expan>. </s>                                                                <s>&ldquo;Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;cimus <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> cur, &amp; quid e&longs;t, &longs;i <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vel <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> habeamus: maxim&egrave; <lb/>ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ambo [vtra&longs;q. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;as] ortus &amp; interitus, &amp; vnde <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> mot^{9}. <expan abbr="Dem&utilde;">Demum</expan> definitio p <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> in phy&longs;icis e&longs;t vana &amp; imperfecta.&rdquo; <expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> &longs;i in definitione <expan abbr="qu&ecedil;ri&ttilde;">qu&ecedil;ritur</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &longs;ola, &amp; h&ecedil;c <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> <lb/>ex &longs;ola forma. </s>                                                                <s>cur ergo vana definitio per <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> formam? </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> logicam,  <arrow.to.target n="marg743"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="ti&utilde;">tium</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t oratio explicans quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> mult&ograve; planius elocutus e&longs;t Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in calce 4. Meteor. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &longs;ic <expan abbr="&itilde;quit">inquit</expan>. </s>                                                                <s>&ldquo;Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;cimus <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> cur, &amp; quid e&longs;t, &longs;i <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vel <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> habeamus: maxim&egrave; <lb/>ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ambo [vtra&longs;q. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;as] ortus &amp; interitus, &amp; vnde <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="mot9">motus</expan>. <expan abbr="Dem&utilde;">Demum</expan> definitio p <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> in phy&longs;icis e&longs;t vana &amp; imperfecta.&rdquo; <expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> &longs;i in definitione <expan abbr="qu&ecedil;ri&ttilde;">qu&ecedil;ritur</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &longs;ola, &amp; h&ecedil;c <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> <lb/>ex &longs;ola forma. </s>                                                                <s>cur ergo vana definitio per <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> formam? </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> logicam,
 <pb pagenum="83"/> <pb pagenum="83"/>
 <arrow.to.target n="marg744"></arrow.to.target><lb/>non naturalem; meo quidem iudicio non potes, qu&ograve;d ea complet definitionem naturalem, &amp; fa&shy;<lb/>cit vt qu&aelig; c&ecedil;teroqui dialectica fuerat, euadat naturalis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i propter quod <expan abbr="vnumquod&qacute;">vnumquodque</expan>. </s>                                                                <s>ta&shy;<lb/>le e&longs;t, &amp; illud magis tale, c&ugrave;m definitio per formam fiat naturalis acce&longs;sione materi&aelig;, ergo &amp; de&shy;<lb/>finitio per materiam magis erit naturalis. </s>                                                                <s>Neque id ob&longs;tat qu&ograve;d forma &longs;it magis natura qu&agrave;m <lb/>materia: e&longs;t enim magis natura, quoad pertinet ad e&longs;&longs;entiam, non autem cau&longs;&longs;a methodi; defini&shy;<lb/>tio per materiam contr&agrave; methodi magis e&longs;t, licet &longs;it e&longs;&longs;enti&aelig; minus. </s>                                                                <s>Dices'ne di&longs;&longs;olui compo&longs;itum <lb/>in rationem materi&aelig;, non quia &longs;it pars e&longs;&longs;enti&aelig;, &longs;ed quia vehiculum &longs;it, &amp; ad id nece&longs;&longs;arium, vt <lb/>forma exi&longs;tat? </s>                                                                <s>Non licet, opinor; neque enim notat antiquos Ari&longs;toteles, qu&ograve;d per materiam de&shy;<lb/>finirent, quia pars e&longs;&longs;enti&aelig; non e&longs;&longs;et, &longs;ed vehiculum; ver&ugrave;m qu&ograve;d in illa &longs;ola conquie&longs;cerent. </s>                                                                <s>Ne&shy;<lb/>que item ver&ograve; a&longs;&longs;eritur materiam adiuuare notitiam form&aelig;, quia per ip&longs;am &longs;ub&longs;i&longs;tit: Nanque <lb/>omnino &longs;equeretur prius in notitia di&longs;tincta ex po&longs;teriore pendere; proptere&agrave; qu&ograve;d pertinet hoc <lb/>ad <foreign lang="greek">u(\parcin</foreign>, non ad <foreign lang="greek">ou)sian &amp; to) ti\ e)sti\</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> e&longs;t &longs;ingularis caduca, &amp; po&longs;terior; e&longs;&longs;entia <lb/>vniuer&longs;alis &aelig;terna &amp; prior. </s>                                                                <s>Itaque potius <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> ex e&longs;&longs;entia cogno&longs;cetur, qu&agrave;m e&longs;&longs;entia ex <lb/><foreign lang="greek">u(\parcew)s</foreign>. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin qu&aelig; D. Thomas, &amp; &longs;ectatores Scoti in medium attulerunt licet <lb/>apud ip&longs;os valeant admodum, apud nos locum habere non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nimirum, &longs;i materia &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m vehiculi vicem in definitione &longs;ubiret, etiam &longs;ub&longs;tantiam iri definitum ex additamento <expan abbr="qu&etilde;-">quen&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg744"></arrow.to.target><lb/>non naturalem; meo quidem iudicio non potes, qu&ograve;d ea complet definitionem naturalem, &amp; fa&shy;<lb/>cit vt qu&aelig; c&ecedil;teroqui dialectica fuerat, euadat naturalis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i propter quod <expan abbr="vnumquod&qacute;">vnumquodque</expan>. </s>                                                                <s>ta&shy;<lb/>le e&longs;t, &amp; illud magis tale, c&ugrave;m definitio per formam fiat naturalis acce&longs;sione materi&aelig;, ergo &amp; de&shy;<lb/>finitio per materiam magis erit naturalis. </s>                                                                <s>Neque id ob&longs;tat qu&ograve;d forma &longs;it magis natura qu&agrave;m <lb/>materia: e&longs;t enim magis natura, quoad pertinet ad e&longs;&longs;entiam, non autem cau&longs;&longs;a methodi; defini&shy;<lb/>tio per materiam contr&agrave; methodi magis e&longs;t, licet &longs;it e&longs;&longs;enti&aelig; minus. </s>                                                                <s>Dices'ne di&longs;&longs;olui compo&longs;itum <lb/>in rationem materi&aelig;, non quia &longs;it pars e&longs;&longs;enti&aelig;, &longs;ed quia vehiculum &longs;it, &amp; ad id nece&longs;&longs;arium, vt <lb/>forma exi&longs;tat? </s>                                                                <s>Non licet, opinor; neque enim notat antiquos Ari&longs;toteles, qu&ograve;d per materiam de&shy;<lb/>finirent, quia pars e&longs;&longs;enti&aelig; non e&longs;&longs;et, &longs;ed vehiculum; ver&ugrave;m qu&ograve;d in illa &longs;ola conquie&longs;cerent. </s>                                                                <s>Ne&shy;<lb/>que item ver&ograve; a&longs;&longs;eritur materiam adiuuare notitiam form&aelig;, quia per ip&longs;am &longs;ub&longs;i&longs;tit: Nanque <lb/>omnino &longs;equeretur prius in notitia di&longs;tincta ex po&longs;teriore pendere; proptere&agrave; qu&ograve;d pertinet hoc <lb/>ad <foreign lang="greek">u(\parcin</foreign>, non ad <foreign lang="greek">ou)sian &amp; to) ti\ e)sti\</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> e&longs;t &longs;ingularis caduca, &amp; po&longs;terior; e&longs;&longs;entia <lb/>vniuer&longs;alis &aelig;terna &amp; prior. </s>                                                                <s>Itaque potius <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> ex e&longs;&longs;entia cogno&longs;cetur, qu&agrave;m e&longs;&longs;entia ex <lb/><foreign lang="greek">u(\parcew)s</foreign>. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin qu&aelig; D. Thomas, &amp; &longs;ectatores Scoti in medium attulerunt licet <lb/>apud ip&longs;os valeant admodum, apud nos locum habere non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nimirum, &longs;i materia &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m vehiculi vicem in definitione &longs;ubiret, etiam &longs;ub&longs;tantiam iri definitum ex additamento <expan abbr="qu&etilde;-">quen&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg745"></arrow.to.target><lb/>admodum accidens. </s>                                                                <s>Etenim &longs;icuti &longs;ubiectum ponitur in definitione accidentis, velut eius vehicu&shy;<lb/>lum; non quia &longs;it pars quiditatis accidentis, vt in &longs;imitate na&longs;us; &longs;ed quia &longs;it naturale vehiculum <lb/>&longs;imitatis (e&longs;t enim &longs;i miras accidens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;implex qu&aelig;dam natura) &longs;ic de &longs;ub&longs;tanti&aelig; definitione <lb/>dicendum foret. </s>                                                                <s>Deinde quia &longs;equeretur, vt &longs;ola forma e&longs;&longs;et tota, &amp; completa quiditas, &amp; &longs;pecies: <lb/>ex quo efficeretur vt anima hominis &longs;eparata e&longs;&longs;et totus homo. </s>                                                                <s>Nec forma c&ugrave;m materia faceret <lb/>vnum per &longs;e, quia fit vnum per &longs;e ex imperfectis &longs;olum, non autem ex aliquo perfecto, nunc for&shy;<lb/>ma perfectum quid e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Quin etiam nullum foret di&longs;crimen inter res materia concretas, &amp; &agrave; <lb/>materia &longs;eparatas: in vtri&longs;que enim &longs;ola forma e&longs;&longs;et vniuer&longs;a quiditas. </s>                                                                <s>Nanque etiam &longs;ubiectum <lb/> <arrow.to.target n="marg745"></arrow.to.target><lb/>admodum accidens. </s>                                                                <s>Etenim &longs;icuti &longs;ubiectum ponitur in definitione accidentis, velut eius vehicu&shy;<lb/>lum; non quia &longs;it pars quiditatis accidentis, vt in &longs;imitate na&longs;us; &longs;ed quia &longs;it naturale vehiculum <lb/>&longs;imitatis (e&longs;t enim &longs;i miras accidens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;implex qu&aelig;dam natura) &longs;ic de &longs;ub&longs;tanti&aelig; definitione <lb/>dicendum foret. </s>                                                                <s>Deinde quia &longs;equeretur, vt &longs;ola forma e&longs;&longs;et tota, &amp; completa quiditas, &amp; &longs;pecies: <lb/>ex quo efficeretur vt anima hominis &longs;eparata e&longs;&longs;et totus homo. </s>                                                                <s>Nec forma c&ugrave;m materia faceret <lb/>vnum per &longs;e, quia fit vnum per &longs;e ex imperfectis &longs;olum, non autem ex aliquo perfecto, nunc for&shy;<lb/>ma perfectum quid e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Quin etiam nullum foret di&longs;crimen inter res materia concretas, &amp; &agrave; <lb/>materia &longs;eparatas: in vtri&longs;que enim &longs;ola forma e&longs;&longs;et vniuer&longs;a quiditas. </s>                                                                <s>Nanque etiam &longs;ubiectum <lb/>
Line 3972 
Line 4187 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg974"></margin.target>b 2. Rhet.</s></p> <s><margin.target id="marg974"></margin.target>b 2. Rhet.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*zeu=s a)rghs, h(\rhte fere/sbios, h\d' a)i)dwneu/s<lb/> <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*zeu=s a)rghs, h(\rhte fere/sbios, h\ d' ai)dwneu/s<lb/>
 *nh=stis q) h( dakruo/is e\kpikro=i o)/mma bro/thon</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *nh=stis q' h( dakruo/is e\kpikroi= o)/mma bro/thon</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Iuppiter albus, &amp; alma Iuno, t&ugrave;m pallidus Orcus</s></p> <s><emph type="italics"/>Iuppiter albus, &amp; alma Iuno, t&ugrave;m pallidus Orcus</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 3985 
Line 4200 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg975"></margin.target>D</s></p> <s><margin.target id="marg975"></margin.target>D</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*h)dh ga/r pot) e)gw\ geno/mhn kou=ro/s te kou/rhte <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*)hdh ga/r pot' e)gw\ geno/mhn kou=ro/s te kou/rhte
 <lb/> <lb/>
 *qa=mno/s t' o)iwno/s te, kai\ e)c a(lo\s e)/mpuros i)xqu/s</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *qa=mno/s t' o)iwno/s te, kai\ e)c a(lo\s e)/mpuros i)xqu/s</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 3995 
Line 4210 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Ea ver&ograve; &longs;ic fiunt, qu&ograve;d<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Ea ver&ograve; &longs;ic fiunt, qu&ograve;d<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*a)\llote me\n filo/thti sunezxo/men ei)s e)\n a(/panta:<lb/> <s><foreign lang="greek">*)\allote me\n filo/thti sunezxo/men ei)s e)\n a(/panta:<lb/>
 *a)/llote d) au)= dix' e(\kasta foreumena nei/keos e)/xqei</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *)/allote d' au)= dix' e(\kasta foreumena nei/keos e)/xqei</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Nonnunquam componit amor &longs;imul omnia dulcis<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/><lb/> <s><emph type="italics"/>Nonnunquam componit amor &longs;imul omnia dulcis<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/><lb/>
 <arrow.to.target n="marg976"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg976"></arrow.to.target></s></p>
Line 4006 
Line 4221 
 <s><emph type="italics"/>Nonnunquam di&longs;creta iubet di&longs;cordia ferri<emph.end type="italics"/>.&rdquo;</s></p> <s><emph type="italics"/>Nonnunquam di&longs;creta iubet di&longs;cordia ferri<emph.end type="italics"/>.&rdquo;</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quanquam &amp; ip&longs;e duplicem &longs;ph&aelig;rum <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;en&longs;ilem, atque <foreign lang="greek">nuhto/n</foreign>, <lb/>&amp; intelligendum alterum. </s>                                                                <s>Nos in &longs;cientia rerum &longs;en&longs;ilium &longs;en&longs;ilem per&longs;equemur. </s>                                                                <s>Quantum <lb/>ver&ograve; e&longs;t de &longs;ententia Platonis, &amp; de numero principiorum qu&aelig; ab ip&longs;o po&longs;ita &longs;unt, &amp; de illorum <lb/>di&longs;tinctione quam &longs;ignificat Ari&longs;toteles; ab Ari&longs;totelis interpretibus dubitatum fui&longs;&longs;e video.</s></p> <s>Quanquam &amp; ip&longs;e duplicem &longs;ph&aelig;rum <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;en&longs;ilem, atque <foreign lang="greek">nuhto/n</foreign>, <lb/>&amp; intelligendum alterum. </s>                                                                <s>Nos in &longs;cientia rerum &longs;en&longs;ilium &longs;en&longs;ilem per&longs;equemur. </s>                                                                <s>Quantum <lb/>ver&ograve; e&longs;t de &longs;ententia Platonis, &amp; de numero principiorum qu&aelig; ab ip&longs;o po&longs;ita &longs;unt, &amp; de illorum <lb/>di&longs;tinctione quam &longs;ignificat Ari&longs;toteles; ab Ari&longs;totelis interpretibus dubitatum fui&longs;&longs;e video.</s></p>
  <pb pagenum="118"/>
  <p type="main">
  <s>Pr&ecedil;tere&agrave; non facil&egrave; e&longs;t docere qu&ecedil; nam principia &longs;ignificauerit Ari&longs;toteles, dum de numero prin&shy;<arrow.to.target n="marg976a"></arrow.to.target><lb/>cipiorum &agrave; Platone po&longs;ito verba facit, &amp; monet item &agrave; Platone recepta fui&longs;&longs;e tria principia. </s>
  <s>Nanque Alexander auctore Simplicio tria illa ab Ari&longs;totele notata fui&longs;&longs;e narrat materiam, effi&shy;<lb/>ciens, &amp; exemplat, &longs;iue Ideam. </s>
  <s>Ver&ugrave;m h&aelig;c qu&aelig; profitetur Alexander, neque con&longs;entiunt cum <lb/> ijs qu&aelig; &longs;ibi voluit Ari&longs;toteles, neque ad rem faciunt, neque item cum Platonis ip&longs;ius placitis <expan abbr="c&otilde;gruunt">con&shy;<lb/>gruunt.</expan></s>
  <s>Etenim duo ponit ex &longs;ententia Platonis magnum, &amp; paruum quibus vna materia &longs;igni&shy;<lb/>ficatur. </s>
  <s>T&ugrave;m deinde tria Platoni ad&longs;cribit Ari&longs;toteles qu&aelig; &longs;int interna rerum principia, per&longs;equi&shy;<lb/>tur etiam Alexander externa. </s>
  <s>Po&longs;trem&ograve; tria tantum ponit iuxta dogma Platonis, &amp; aliqua t&ugrave;m <lb/>ex externis, t&ugrave;m ex internis omittit. </s>
  <s>c&ugrave;m per&longs;picu&egrave; meminerit Plato de fine, citat ip&longs;ius Platonis <lb/>verba Simplicius &egrave; Tim&aelig;o: &amp; Alexander ea penes omnium regem cuncta &longs;unt &amp; illius <lb/>cau&longs;&longs;a. </s>
  <s>proinde &longs;cibit duas principiorum &longs;eries &agrave; Platone fui&longs;&longs;e con&longs;titutas, alteram <expan abbr="pr&aelig;cipuor&utilde;">pr&aelig;cipuorum</expan> <lb/>qu&aelig; complectenerentur finem, <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; exemplar; </s>
  <s>atque alteram cau&longs;&longs;arum adiuuantium, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>&longs;pecies e&longs;&longs;ent a&longs;&longs;ecutus; </s>
  <s>c&ugrave;m de internis verba faciat, &amp; materiam vt duo ex illis tribus accipiat. <lb/></s>
  <s>Itaque Theophra&longs;tus illud quidem &longs;apienter. </s>
  <s>qu&ograve;d duo principiorum genera acceperit Plato, vnum qu&ograve;d generaliter omnem cau&longs;&longs;&aelig; rationem complectatur, atque alterum quod rerum na&shy;<arrow.to.target n="marg976b"></arrow.to.target><lb/>turam re&longs;piciat, &amp; generatim mult&ograve; plura &longs;unt principia &longs;impliciter qu&aelig; po&longs;uit Plato, vt optim&egrave; <lb/>docet Simplicius, h&aelig; enim omnia numerantur in principiis &agrave; Platone e&longs;&longs;entia, idem, diuer&longs;um, <lb/>&longs;tatus, motus, &amp; tempus: </s>
  <s>at ver&ograve; rerum naturalium principia duo tantummodo &longs;unt, materia ni&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976c"></arrow.to.target>mirum qu&aelig; duitate, &amp; magno <expan abbr="paruo&qgrave;.">paruoque</expan> exprimitur, &amp; efficiens. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/></s>
  <s>ibi enim de ip&longs;o meminit vbi <lb/>dicit. </s>
  <s>oper&aelig;pretium igitur e&longs;t effectorem ac patrem vniuer&longs;i inuenire ac <expan abbr="dem&otilde;&longs;trare">demon&longs;trare</expan>. </s>
  <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> <lb/>admiratur Alexander, c&ugrave;m Plato de efficiente &amp; &longs;ine verba fecerit, cur Ari&longs;toteles nullius harum <lb/> cau&longs;&longs;arum mentionem in Platonica opinione fecerit, &amp; eius <expan abbr="c&otilde;&longs;ilij">con&longs;ilij</expan> duas cau&longs;&longs;as enarrat, primam <lb/>qu&ograve; Plato enumerans cau&longs;&longs;as, hanc vtranque reliquerit, vt erat auctor Ari&longs;toteles in lib. de bon. <lb/></s>
  <s>alteram qu&ograve;d eas excludit numero cau&longs;&longs;arum ortus &amp; interitus, aut non diligenter exponit. </s>
  <s>Ve&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976d"></arrow.to.target>r&ugrave;m hoc non &longs;atis apt&egrave;, c&ugrave;m de tali principiorum genere nihil ibi tractet Ari&longs;toteles. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>In <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> <lb/>quoque reprehen&longs;iones incidit Plutarchus qui tria h&aelig;c principia qu&aelig; nobis Ari&longs;toteles indica&shy;<lb/>uit, mentem e&longs;&longs;e voluit, ideam &amp; materiam. </s>
  <s>Itaque duo reip&longs;a, mea quidem &longs;ententia, &longs;unt ea <lb/>principia qu&aelig; &longs;tatuit Plato, materia quam facit <foreign lang="greek">sunai/pon</foreign>, ide&longs;t, cau&longs;&longs;am adiuuantem, &longs;ed duo nominat magnum, &longs;cilicet, &amp; paruum eius infinitatem vocibus illis de&longs;cribens, &amp; vnum quod, <lb/>vel e&longs;t idea, vel forma. </s>
  <s>ac &longs;i ve&longs;tigiis Ari&longs;totelis in&longs;i&longs;tamus, ideam e&longs;&longs;e putabimus, quippe qu&ograve;d <arrow.to.target n="marg976e"></arrow.to.target><lb/>in hac methodo non &longs;emel accu&longs;et Platonem qui Ideas cen&longs;uerit e&longs;&longs;e principia rerum &longs;en&longs;ilium <lb/>qu&ecedil; per &longs;eip&longs;as extra materiam forent, &longs;i v&longs;quam e&longs;&longs;ent. </s>
  <s>Pythagoras decem contrariorum paria, &longs;iue coniugationes omnium principia con&longs;tituit: &longs;eu qu&ograve; multum ip&longs;e tribueret numeris quo&shy;<lb/>rum principem denarium e&longs;&longs;e crederet, &longs;eu qu&ograve; h&aelig;c ita inter &longs;e di&longs;creta e&longs;&longs;e putaret, &amp; qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e re&longs;olui non po&longs;&longs;ent, adhuc incertum e&longs;t. </s>
  <s>cert&egrave; qu&ograve;d numeri collocarentur in principiis, <lb/><arrow.to.target n="marg976f"></arrow.to.target><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eos per&longs;uadebat, qu&ograve;d reliquis omnibus e&longs;&longs;ent priores, quippe qui illis &longs;eparentur. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> </s>
  <s>T&ugrave;m <lb/><arrow.to.target n="marg976g"></arrow.to.target>etiam qu&ograve;d res imitantur numeros: (nimirum propter gradus quibus e&longs;&longs;enti&ecedil; &longs;eiunguntur) &longs;icut <lb/>ergo prius e&longs;&longs;e debet id, vnde &longs;umitur imitatio, qu&agrave;m id quod imitatur, &amp; exemplar e&longs;t prius <expan abbr="ex&etilde;plo">exem<lb/>plo</expan>; </s>
  <s>&longs;ic etiam res qu&aelig; numerantur, &amp; qu&aelig; numeros imitantur, &longs;unt po&longs;teriores numeris. </s>
  <s>Hos <lb/><arrow.to.target n="marg976h"></arrow.to.target>ip&longs;i &longs;ub&longs;tantias non accidentia faciunt qu&ecedil; &longs;int immobiles, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> neque tamen habeant vim mouen&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976i"></arrow.to.target>di, &amp; per finitum <expan abbr="infinitum&qgrave;.">infinitumque</expan> partiuntur, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> infinitum non modo &longs;en&longs;ilibus, &longs;ed ijs tribuunt qu&ecedil; <lb/>in &longs;olam mentem cadunt, &amp; infinitum extra mundum vagari volunt. </s>
  <s>Sed non &longs;oli Pythagor&aelig;i <lb/>numeros principia faciunt; Plato item numeratur in illis. </s>
  <s>Ni&longs;i qu&ograve;d Plato rerum principia &longs;ta&shy;<lb/>tuit numeros mathematicos. </s>
  <s>Pythagor&aelig;i ver&ograve;, qu&ograve;d multas eorum affectiones, in corporibus <arrow.to.target n="marg976j"></arrow.to.target><lb/>qu&ecedil; &longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, ine&longs;&longs;e per&longs;picerent; numeros quidem entia po&longs;uerunt, &longs;ed non &longs;eiunctos <lb/> ab entibus, ver&ugrave;m illorum materiam. </s>
  <s>Etenim numerorum affectiones in concentu, c&ecedil;lo, <expan abbr="multis&qgrave;.">multisque</expan> <lb/>aliis in&longs;unt. </s>
  <s>Separabant illi numeros &agrave; rebus &longs;ensilibus qu&ograve; &longs;i in illis po&longs;iti forent, c&ugrave;m c&aelig;tero&shy;<lb/>qui nullam habeant firmitatem, eorum &longs;cientiam non futuram: </s>
  <s>vult enim &longs;cientia de rebus per&shy;<lb/>manentibus &amp; &aelig;ternis exi&longs;tere. </s>
  <s>T&ugrave;m etiam quia po&longs;tulata non &longs;unt de rebus &longs;en&longs;ilibus, ver&ugrave;m de <lb/> ijs qu&aelig; mens iam conceperit. </s>
  <s>Sed videant i&longs;ti qua machina euertant illud argumentum. </s>
  <s>Si nu&shy;<lb/>meri &longs;eparati &longs;int, quo pacto proprietates eorum in rebus &longs;en&longs;ilibus in&longs;unt. </s>
  <s>Hoc igitur vnum in <lb/> rebus ip&longs;is ine&longs;&longs;e rect&egrave; Pythagor&ecedil;i cen&longs;uerunt: quia ver&ograve; principium apud e&longs;t numerus, &longs;iue <lb/>vnum, &amp; e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, c&aelig;tera, vt qu&ograve; &longs;it bonum, illi vni accidunt. </s>
  <s>Hoc ver&ograve; principium, c&ugrave;m <lb/> multa cau&longs;&longs;arum genera &longs;int, quemadmodum &longs;it cau&longs;&longs;a, aut qua ratione re&longs;piciat bonum, ip&longs;is <lb/> auctoribus incertum e&longs;t. </s>
  <s>C&aelig;ter&ugrave;m de numerorum conditionibus &amp; gradibus quia multa &agrave; do&shy;<lb/>cti&longs;simis viris accurati&longs;sime tradita &longs;unt, neque admodum valent ad phy&longs;iologi&ecedil; principia quam <lb/>nunc per&longs;equimur, inuenienda, hilari fronte dimittentur, illud adnotabimus &longs;olum qu&ograve; ne&longs;ci&shy;<lb/>uerunt ip&longs;i di&longs;tinguere id quod e&longs;t prius ratione, ab eo quod e&longs;t natura prius: numeri ver&ograve; &longs;ola <pb pagenum="119"/><arrow.to.target n="marg976k"></arrow.to.target>ratione, non natura &longs;unt priores, &amp; qu&ograve;d numeri &longs;e habeant vt exemplaria fal&longs;um e&longs;t; </s>
  <s>&longs;unt enim <lb/> not&aelig; duntaxat quibus natur&aelig; proce&longs;&longs;us indicetur. </s>
  <s>Sed &longs;ingulorum errores mox adnotemus, vt <lb/> ijs pul&longs;is certa rerum naturalium principia con&longs;equamur. </s>
  <s>Et Parmenides &longs;an&egrave; &longs;en&longs;uum iudicio <lb/> de rebus &longs;en&longs;ilibus nimium derogat. </s>
  <s>Idem quoque peccat, dum ea pro principiis habet quorum <lb/>ingenium e&longs;&longs;enti&aelig; principiorum maxime repugnat. </s>
  <s>Oportet enim &longs;emper manere principia, <expan abbr="rationem&qgrave;.">ra&shy;<lb/>tionemque</expan> illorum in omni mutatione retineri, calidum ver&ograve; &amp; frigidum non &longs;unt eiu&longs;modi, &longs;i&shy;<lb/>quidem conuer&longs;o non re&longs;oluatur in ea principia. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> </s>
  <s>T&ugrave;m pr&aelig;tere&agrave; nullus motus &longs;ine affectione <arrow.to.target n="marg976l"></arrow.to.target><lb/>obiretur. </s>
  <s>Iam ver&ograve; qu&ograve;d ens vnum &longs;it, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> c&ecedil;tera non &longs;int, &longs;ed e&longs;&longs;e videantur; pr&aelig;ter id qu&ograve;d <lb/>mon&longs;trat Ari&longs;toteles non nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi. </s>
  <s>&longs;i nil &longs;it pr&aelig;ter ens, qu&ograve; ens &longs;it vnum, addemus <lb/>etiam nos duo item entia ab eodem Parmenide po&longs;ita fui&longs;&longs;e, id nimirum quod ver&egrave; e&longs;t, alterum <lb/>quod e&longs;t calidum (nanque hoc &longs;ive ignem appellabat ens, frigidum ver&ograve; &longs;eu <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> non ens) atque <lb/>id ver&egrave; ens ponere cogebatur. </s>
  <s>Nam, &longs;i ens ad &longs;en&longs;um &longs;ic acciperet, quia &longs;entiretur, &amp; &agrave; &longs;en&longs;u &longs;ic <lb/>e&longs;&longs;e iudicaretur; etiam frigidum, quia &longs;entitur, ens habendum fuerat, aut negandum &longs;entiri fri&shy;<lb/>gidum, quod ip&longs;e non ens e&longs;&longs;e fatebatur: quod cert&egrave; mult&ograve; e&longs;t ineptius. </s>
  <s>Ergo ver&egrave; frigidum e&longs;&longs;e ponendum fuit. </s>
  <s>Itaque non vnum ens &longs;olum, &longs;ed duo, atque illa quidem non ad &longs;en&longs;um &longs;olum&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976m"></arrow.to.target>modo, &longs;ed reip&longs;a &longs;tatuenda &longs;unt ex &longs;ententia Parmenidis. </s>
  <s>Nunc ad Empedoclem. </s>
  <s>Ponit ip&longs;e pri&shy;<lb/>ma quattuor corpora qu&ecedil; c&ugrave;m prima &longs;int, &amp; (vt ip&longs;e vult) ab&longs;olut&egrave; principia, neque in aliud, ne&shy;<lb/>que  inter &longs;e commutari po&longs;&longs;unt, neque enim habent in quod re&longs;oluantur. </s>
  <s>Nunc elementa pro&shy;<lb/>prias habent differentias, vt ignis calorem, aqua <expan abbr="humor&etilde;">humorem</expan> quas &longs;ic affixas vnumquodque elemen&shy;<lb/>tum habet, vt alteri communicari non po&longs;sint, aliter interiret elementum proprias differentias <lb/> amittens. </s>
  <s>C&ugrave;m ergo mutatio qualitatum &longs;it affectio, ea ver&ograve; fieri nequeat; </s>
  <s>profect&ograve; tolletur item <lb/>affectio. </s>
  <s>T&utilde;m etiam motus omnis exi&longs;tit in vno &longs;ubiecto vici&longs;sim contraria &longs;u&longs;cipiente. </s>
  <s>Sed non <lb/>e&longs;t hic commune &longs;ubiectum. </s>
  <s>Neque igitur affectio. </s>
  <s>Et illud negare, quin elementa &longs;ecum com&shy;<lb/>mutentur, valde importunum e&longs;t; c&utilde;m ex aqua fiat aer, &amp; ex aere aqua, &amp; terra conflagret, &amp; id <lb/>quod exu&longs;tum e&longs;t, in terram conuertatur. </s>
  <s>Adde his, qu&ograve;d c&ugrave;m opera conciliantis amiciti&aelig; &longs;ph&ecedil;&shy;<lb/>rus fit ex elementis, amittuntur eorum differenti&aelig;. </s>
  <s>Si ergo rur&longs;us &egrave; &longs;ph&ecedil;ro litis &longs;ecernentis auxi&shy;<lb/>lio facta &longs;unt elementa; aut ex eo terra facta e&longs;t quod ante&agrave; fuit itidem terra, aut ex eo quod prius <lb/>fuerat ignis. </s>
  <s>Si po&longs;terius dederit, &amp; elementa inter &longs;e commutari poterunt. </s>
  <s>Si terram ex terra <lb/>fieri velit; cert&egrave; accipiet id cuius nulla cau&longs;&longs;a afferri, <expan abbr="temere&qgrave;.">temereque</expan> effutiet. </s>
  <s>Pr&ecedil;tere&agrave; dubium e&longs;t <lb/><arrow.to.target n="marg976n"></arrow.to.target>&longs;int'ne elementa &longs;ph&ecedil;ro priora, an po&longs;teriora: ac quidem elementi naturam oppugnat e&longs;&longs;e po&longs;te&shy;<lb/>rius; neque tamen priora &longs;ine vitio &longs;umi po&longs;&longs;unt. </s>
  <s>Siquidem ver&egrave; elementum prius <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> natura &longs;it <lb/>id ex quo primo aliquid fit, &amp; in quod vltimum abit. </s>
  <s>Sed dici non pote&longs;t &longs;it'ne &longs;ph&ecedil;rus <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <lb/> illud <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="primum&qgrave;.">primumque</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>; <expan abbr="q&ntilde;">quando</expan> &amp; &egrave; &longs;ph&ecedil;ro fiunt elementa, &amp; ad <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> re&longs;oluuntur in <lb/><expan abbr="&longs;ph&ecedil;r&utilde;">&longs;ph&ecedil;rum</expan>; </s>
  <s><expan abbr="neq;">neque</expan> minus ita fiat, qu&agrave;m <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;ph&ecedil;rus in elementa re&longs;oluatur, &amp; producatur ex illis. </s>
  <s><expan abbr="Dubi&utilde;">Dubium</expan> <lb/>quoque e&longs;t apud ip&longs;um cuius'nam amiciti&aelig;'ne, an litis &longs;it gignere &amp; corrumpere. </s>
  <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> lis &egrave; &longs;ph&ecedil;ro <lb/>producit elementa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, amicitia corrumpit in <expan abbr="&longs;ph&ecedil;r&utilde;">&longs;ph&ecedil;rum</expan>. </s>
  <s>Sed <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus &agrave; lite &longs;ph&ecedil;rus corrumpi vi&shy;<lb/>detur, &amp; ab amicitia gigni. </s>
  <s>Rur&longs;us po&longs;tquam lite &longs;ecernente genita &longs;unt <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, ex ijs mixta <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan> <lb/>amicitia coniungente, <expan abbr="eadem&qgrave;">eademque</expan> mixta intereunt &amp; abeunt in elementa di&longs;cordia di&longs;sipante. </s>
  <s>Ip&longs;e <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> tollit &egrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura. </s>
  <s>Nihil dico de eo qu&ograve;d nullum finem natur&aelig; <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> e&longs;&longs;e putat. <lb/></s>
  <s>hoc .n. poste&agrave; <expan abbr="vidend&utilde;">videndum</expan> e&longs;t. </s>
  <s>Omnino non &longs;atis <expan abbr="c&otilde;moda">commoda</expan> principia &longs;unt elementa, c&ugrave;m <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> nece&longs;&longs;e <lb/>&longs;it illa interire. </s>
  <s>Quin etiam &longs;i in <expan abbr="nihil&utilde;">nihilum</expan> nihil abit; illud prius erit in quod ip&longs;a di&longs;&longs;oluentur. </s>
  <s>Sed ne <lb/>nimis in longum exore&longs;cat oratio; his ergo &longs;ol&ugrave;m contentus qu&aelig; admiratus Empedoclem cecinit <lb/>Manilius, po&longs;tqu&agrave;m terr&aelig; formam, &amp; ordinatos &longs;iderum motus propo&longs;ui&longs;&longs;et ad <expan abbr="contempland&utilde;">contemplandum</expan>. <lb/></s></p>
  <p type="main">
  <s><arrow.to.target n="marg976o"></arrow.to.target>Nam neque fortuitos ortus &longs;urgentibus astris: <emph type="italics"/><emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nec toties po&longs;&longs;um na&longs;centem credere mundum, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Solisue a&longs;&longs;iduos partus, &amp; facta diurna, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>C&ugrave;m facies eadem &longs;ignis per &longs;&ecedil;cula con&longs;tet.<emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Idem Ph&oelig;bus eat de c&ecedil;li partibus ij&longs;dem; <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Inde &longs;uos &longs;inuat flexus per crura pedesque <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Centauri, alterius rur&longs;us a&longs;cendere c&ecedil;lum <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Incipit, Argiuamque ratem per aplu&longs;tria &longs;umma <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Lunaque per totidem luces mutetur, &amp; orbes, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Et natura vias &longs;eruet, quas fecerat ip&longs;a: <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nec tyrocinio peccet, circumque feratur. <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Aeterna cum luce dies, qu&ograve; tempora mon&longs;trat <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nunc his nunc illis eadem regionibus orbis <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Semper, <expan abbr="et">et</expan> vlterius vadentibus ortus ad ortus, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Occa&longs;umue ortus c&ecedil;,<expan abbr="et">et</expan> cum Sole perennet. <emph.end type="italics"/><lb/></s></p>
 <pb pagenum="120"/> <pb pagenum="120"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Et illud perpetu&ograve; &longs;pectandum in omni con&longs;titutione principiorum, ne aliorum ratio &longs;uppo&shy;<arrow.to.target n="marg977"></arrow.to.target><lb/>natur, &amp; ne commutentur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic primum quoddam &longs;ub&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t circum quod mutatio <lb/>fiat. </s>                                                                <s>Itaque videant ij qui noua rerum principia po&longs;uerunt, quin potius ea qu&aelig; longo rerum v&longs;u <lb/>repudiata &longs;unt, qu&agrave;m commod&egrave; &longs;ua placita tueri valeant. </s>                                                                <s>Platonis auctoritas multa flagitat qu&ecedil; <lb/>dicantur. </s>                                                                <s>Nanque ip&longs;e Ideas introduxit de quibus longa di&longs;putatio futura e&longs;t. </s>                                                                <s>interim illa repe&shy;<lb/>tantur qu&aelig; de altero principio quod mutationi &longs;ubiicitur, ab eo decreta &longs;unt. </s>                                                                <s>Is duo con&longs;tituit <lb/>loco materi&aelig;, c&ugrave;m ad patiendum &longs;atis &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Idem quoque contraria po&longs;uit vt &longs;ubiectum <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dicati locum occupare debuerunt. </s>                                                                <s>Idem, aut non di&longs;tinxit &agrave; materia priuationem qu&aelig; <lb/>di&longs;tinguenda erat, aut non cognouit, aut tanquam maleficij cau&longs;&longs;am neglexit. </s>                                                                <s>neque enim me&shy;<lb/>minit de priuatione. </s>                                                                <s>Neque priuatio, tanqu&agrave;m maleficij cau&longs;&longs;a negligenda fuit, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>appetitus in materia qu&ograve; excitata properat ad formam. </s>                                                                <s>Illud etiam Platoni vitio vertitur, qu&ograve;d <lb/>c&ugrave;m duos ip&longs;e numeros &longs;tatuerit, vnum idearum, atque alterum mathematicum; non po&longs;sit do&shy;<lb/>cere, quemadmodum, nec ex quo con&longs;tet numerus mathematicus. </s>                                                                <s>Medius enim e&longs;t, inter nume&shy;<lb/>rum idearum &amp; numerum qui po&longs;itus e&longs;t in rebus &longs;en&longs;ilibus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeat ip&longs;um ex ma&shy;<lb/>gno, &amp; paruo con&longs;tare, ab eo qui formarum e&longs;t, plan&egrave; non di&longs;crepabit. </s>                                                                <s>Dicet fort&egrave; aliud e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>gnum &amp; paruum quia magnitudines item cen&longs;et e&longs;&longs;e principia, &longs;ed t&ugrave;m plura elementa inducet. <lb/></s>                                                                <s> <s>Et illud perpetu&ograve; &longs;pectandum in omni con&longs;titutione principiorum, ne aliorum ratio &longs;uppo&shy;<arrow.to.target n="marg977"></arrow.to.target><lb/>natur, &amp; ne commutentur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic primum quoddam &longs;ub&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t circum quod mutatio <lb/>fiat. </s>                                                                <s>Itaque videant ij qui noua rerum principia po&longs;uerunt, quin potius ea qu&aelig; longo rerum v&longs;u <lb/>repudiata &longs;unt, qu&agrave;m commod&egrave; &longs;ua placita tueri valeant. </s>                                                                <s>Platonis auctoritas multa flagitat qu&ecedil; <lb/>dicantur. </s>                                                                <s>Nanque ip&longs;e Ideas introduxit de quibus longa di&longs;putatio futura e&longs;t. </s>                                                                <s>interim illa repe&shy;<lb/>tantur qu&aelig; de altero principio quod mutationi &longs;ubiicitur, ab eo decreta &longs;unt. </s>                                                                <s>Is duo con&longs;tituit <lb/>loco materi&aelig;, c&ugrave;m ad patiendum &longs;atis &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Idem quoque contraria po&longs;uit vt &longs;ubiectum <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dicati locum occupare debuerunt. </s>                                                                <s>Idem, aut non di&longs;tinxit &agrave; materia priuationem qu&aelig; <lb/>di&longs;tinguenda erat, aut non cognouit, aut tanquam maleficij cau&longs;&longs;am neglexit. </s>                                                                <s>neque enim me&shy;<lb/>minit de priuatione. </s>                                                                <s>Neque priuatio, tanqu&agrave;m maleficij cau&longs;&longs;a negligenda fuit, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>appetitus in materia qu&ograve; excitata properat ad formam. </s>                                                                <s>Illud etiam Platoni vitio vertitur, qu&ograve;d <lb/>c&ugrave;m duos ip&longs;e numeros &longs;tatuerit, vnum idearum, atque alterum mathematicum; non po&longs;sit do&shy;<lb/>cere, quemadmodum, nec ex quo con&longs;tet numerus mathematicus. </s>                                                                <s>Medius enim e&longs;t, inter nume&shy;<lb/>rum idearum &amp; numerum qui po&longs;itus e&longs;t in rebus &longs;en&longs;ilibus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeat ip&longs;um ex ma&shy;<lb/>gno, &amp; paruo con&longs;tare, ab eo qui formarum e&longs;t, plan&egrave; non di&longs;crepabit. </s>                                                                <s>Dicet fort&egrave; aliud e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>gnum &amp; paruum quia magnitudines item cen&longs;et e&longs;&longs;e principia, &longs;ed t&ugrave;m plura elementa inducet. <lb/></s>                                                                <s>
Line 4019 
Line 4328 
 <arrow.to.target n="marg984"></arrow.to.target><lb/>pia, tenderemus, vt ijs per&longs;pectis illa per &longs;e note&longs;cerent qu&aelig; tamet&longs;i nobis nota, per &longs;e tamen <expan abbr="er&atilde;t">erant</expan> <lb/>ignota. </s>                                                                <s>Nunc c&ugrave;m ab antiquorum placitis, tanqu&agrave;m &agrave; notis nobis exor&longs;us fuerit Ari&longs;toteles, &amp; <lb/>eorum auxilio principia ve&longs;tigauerit; ea ver&ograve; cognita confirment illa nota nobis vnde or&longs;i fui&shy;<lb/>mus, &amp; efficiant illum rationis gyrum quem regre&longs;&longs;um vocant; qu&aelig;rat qui&longs;piam, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/>id pr&aelig;&longs;tet Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Etenim veteres principiis contraria tribuebant; ex hoc conclu&longs;um prima <lb/>contraria e&longs;&longs;e principia. </s>                                                                <s>Idem quoque via motus contraria principiorum conditiones e&longs;&longs;e do&shy;<lb/>cuit: vbi regre&longs;&longs;us? </s>                                                                <s>An ita procedemus, &longs;icut iubet Ari&longs;toteles in ea ratione qua primum ex eo <lb/>qu&ograve;d planet&aelig; non &longs;cintillent, coniicitur eos e&longs;&longs;e vicinos; mox ex eo, qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, non &longs;cintil&shy;<lb/>lare, vbi &longs;ubiectum planet&aelig;, medium cum pr&ecedil;dicato commutatur. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m veteres &longs;uis principiis <lb/>a&euml;ri, aqu&aelig;, igni, atomis, &amp; reliquis contraria tribui&longs;&longs;ent: hoc &longs;umpto Ari&longs;toteles ex definitione <lb/>formali terminorum &longs;truxit pro&longs;yllogi&longs;mum in quo medium e&longs;&longs;et huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Non fieri ex aliis, <lb/>neque alia ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m e&longs;&longs;ent eiu&longs;modi prima contraria, efficiebatur, vt ea principia &longs;ta&shy;<lb/>tuenda forent. </s>                                                                <s>Ergo contraria prima erunt principia. </s>                                                                <s>Quocirca forma, priuatio, &amp; materies (h&ecedil;c <lb/>enim cum contrariis hic numeranda e&longs;t) erunt principia. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ex principiis ad contraria <lb/> <arrow.to.target n="marg984"></arrow.to.target><lb/>pia, tenderemus, vt ijs per&longs;pectis illa per &longs;e note&longs;cerent qu&aelig; tamet&longs;i nobis nota, per &longs;e tamen <expan abbr="er&atilde;t">erant</expan> <lb/>ignota. </s>                                                                <s>Nunc c&ugrave;m ab antiquorum placitis, tanqu&agrave;m &agrave; notis nobis exor&longs;us fuerit Ari&longs;toteles, &amp; <lb/>eorum auxilio principia ve&longs;tigauerit; ea ver&ograve; cognita confirment illa nota nobis vnde or&longs;i fui&shy;<lb/>mus, &amp; efficiant illum rationis gyrum quem regre&longs;&longs;um vocant; qu&aelig;rat qui&longs;piam, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/>id pr&aelig;&longs;tet Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Etenim veteres principiis contraria tribuebant; ex hoc conclu&longs;um prima <lb/>contraria e&longs;&longs;e principia. </s>                                                                <s>Idem quoque via motus contraria principiorum conditiones e&longs;&longs;e do&shy;<lb/>cuit: vbi regre&longs;&longs;us? </s>                                                                <s>An ita procedemus, &longs;icut iubet Ari&longs;toteles in ea ratione qua primum ex eo <lb/>qu&ograve;d planet&aelig; non &longs;cintillent, coniicitur eos e&longs;&longs;e vicinos; mox ex eo, qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, non &longs;cintil&shy;<lb/>lare, vbi &longs;ubiectum planet&aelig;, medium cum pr&ecedil;dicato commutatur. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m veteres &longs;uis principiis <lb/>a&euml;ri, aqu&aelig;, igni, atomis, &amp; reliquis contraria tribui&longs;&longs;ent: hoc &longs;umpto Ari&longs;toteles ex definitione <lb/>formali terminorum &longs;truxit pro&longs;yllogi&longs;mum in quo medium e&longs;&longs;et huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Non fieri ex aliis, <lb/>neque alia ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m e&longs;&longs;ent eiu&longs;modi prima contraria, efficiebatur, vt ea principia &longs;ta&shy;<lb/>tuenda forent. </s>                                                                <s>Ergo contraria prima erunt principia. </s>                                                                <s>Quocirca forma, priuatio, &amp; materies (h&ecedil;c <lb/>enim cum contrariis hic numeranda e&longs;t) erunt principia. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ex principiis ad contraria <lb/>
 <arrow.to.target n="marg985"></arrow.to.target><lb/>deducti fui&longs;&longs;emus ab antiquis; Ari&longs;toteles terminis commutatis ex contrariis &agrave; priori principia <lb/>conclu&longs;it. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m venatus e&longs;&longs;et ex motu contraria, tanquam principia, regre&longs;&longs;um neglexi&longs;&longs;e <lb/>videtur: attamen &amp; fieri poterat, qu&ograve;d contraria forent cau&longs;&longs;&aelig; motus. </s>                                                                <s>Igitur &amp; forma &amp; priua&shy;<lb/>tio &amp; materia cau&longs;&longs;&aelig; motus habebuntur. </s>                                                                <s>Quamobrem hactenus continentur duo progre&longs;&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Sed ille tertius quo ex vniuer&longs;ali progre&longs;&longs;u colligitur &longs;pecialis in quaque re pertractanda; nimi&shy;<lb/>rum, qu&ograve;d c&ugrave;m h&aelig;c &longs;int principia &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis &amp; motus, ex ijs qu&aelig; in quaque re &longs;unt <lb/>nota nobis, inuenienda propria ip&longs;ius principia quibus cognitis qu&aelig;que res per &longs;eip&longs;am ignota <lb/>per cau&longs;&longs;am per&longs;picua fiet, &amp; in hoc po&longs;ita erit &longs;cientia naturalis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ne di&longs;cedam &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito quod in hoc primo libro in&longs;tituimus, vt generatim principia no&longs;tr&aelig; methodi con&longs;titue&shy;<lb/>rentur in quibus etiam reponitur motus, &amp; hoc loco de illius notitia di&longs;&longs;eramus.</s></p> <arrow.to.target n="marg985"></arrow.to.target><lb/>deducti fui&longs;&longs;emus ab antiquis; Ari&longs;toteles terminis commutatis ex contrariis &agrave; priori principia <lb/>conclu&longs;it. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m venatus e&longs;&longs;et ex motu contraria, tanquam principia, regre&longs;&longs;um neglexi&longs;&longs;e <lb/>videtur: attamen &amp; fieri poterat, qu&ograve;d contraria forent cau&longs;&longs;&aelig; motus. </s>                                                                <s>Igitur &amp; forma &amp; priua&shy;<lb/>tio &amp; materia cau&longs;&longs;&aelig; motus habebuntur. </s>                                                                <s>Quamobrem hactenus continentur duo progre&longs;&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Sed ille tertius quo ex vniuer&longs;ali progre&longs;&longs;u colligitur &longs;pecialis in quaque re pertractanda; nimi&shy;<lb/>rum, qu&ograve;d c&ugrave;m h&aelig;c &longs;int principia &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis &amp; motus, ex ijs qu&aelig; in quaque re &longs;unt <lb/>nota nobis, inuenienda propria ip&longs;ius principia quibus cognitis qu&aelig;que res per &longs;eip&longs;am ignota <lb/>per cau&longs;&longs;am per&longs;picua fiet, &amp; in hoc po&longs;ita erit &longs;cientia naturalis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ne di&longs;cedam &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito quod in hoc primo libro in&longs;tituimus, vt generatim principia no&longs;tr&aelig; methodi con&longs;titue&shy;<lb/>rentur in quibus etiam reponitur motus, &amp; hoc loco de illius notitia di&longs;&longs;eramus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976a"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976b"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976c"></margin.target>a Proc. lib. <lb/> 4. in Tim.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976d"></margin.target>b Alex. I. <lb/>Met. T. 46</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976e"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976f"></margin.target>c I. Met. <lb/></s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976g"></margin.target>d 8. Met.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976h"></margin.target>e 8. Phy&longs; <lb/>T. 46</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976i"></margin.target>f 7. Met.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976j"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976k"></margin.target>A</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976l"></margin.target>a Pr&aelig;dic. <lb/> c. de motu</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976m"></margin.target>B</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976n"></margin.target>C</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976o"></margin.target>D</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg977"></margin.target>E</s></p> <s><margin.target id="marg977"></margin.target>E</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg978"></margin.target>F</s></p> <s><margin.target id="marg978"></margin.target>F</s></p>
Line 4991 
Line 5330 
 <arrow.to.target n="marg1250"></arrow.to.target><lb/>illam ver&ograve; qu&aelig; &longs;ecundum &longs;ubiectum exi&longs;tit, e&longs;&longs;e plan&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidenti communem, non <lb/>dico in omni tran&longs;mutatione <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>: aliter nulla foret athroa illa mutatio, &longs;ed pertinere po&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> &longs;ecundum &longs;ubiectum ad omne genus mutationis, nanque &amp; pars vicina prius inca&shy;<lb/>le&longs;cit qu&agrave;m remota, &amp; prius producitur cerebrum, qu&agrave;m oculus. </s>                                                                <s>ad omne igitur mutationis ge&shy;<lb/>nus eam <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> pertinere dicit. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve; cum tempore <expan abbr="coniunct&atilde;">coniunctam</expan> e&longs;&longs;e, vt opinor, <lb/>quia forma accidentis, c&ugrave;m diuidua &longs;it, &longs;ucce&longs;siu&egrave; quoque perducatur: forma autem &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>c&ugrave;m &longs;it indiuidua, puncto temporis exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque illud ob&longs;tare, quominus &longs;ubit&ograve; &longs;ub&longs;tantia <lb/>producatur; quia vari&aelig; partes diuer&longs;is temporis punctis extiterint. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;ingul&aelig; tempo&shy;<lb/>ris puncto, quod indiuiduum e&longs;t, ab&longs;oluantur; ex indiuiduis non fiat diuiduum, quod e&longs;t tem&shy;<lb/>pus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;e Simplicius, non debemus committere tamen, quin etiam hunc locum taciti pr&aelig;&shy;<lb/>tereamus, c&ugrave;m propter decreta Simplicij, t&ugrave;m etiam propter eorum concordiam qu&aelig; nos in hac <lb/>di&longs;ceptatione con&longs;tituimus. </s>                                                                <s>Atqui tu &ograve; Simplici, (ad te enim me prius <expan abbr="conuert&atilde;">conuertam</expan>, qui putas pri&shy;<lb/>mas qualitateis e&longs;&longs;e <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, <expan abbr="ea&longs;dem&qacute;">ea&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>) quomodo potes ponere <lb/>diuer&longs;um generationis <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> in qualitate atque &longs;ub&longs;tantia? </s>                                                                <s>per idem <expan abbr=".n.">enim</expan> principium per quod <lb/>tu vis ignem e&longs;&longs;e calidum, tu fateris item e&longs;&longs;e ignem. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc contra te; rem ip&longs;am &longs;implici&shy;<lb/>tre exquiramus. </s>                                                                <s>Non'ne e&longs;t etiam forma in quanto, quali, &amp; vbi qu&aelig; ad extremum exi&longs;tit, &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg1250"></arrow.to.target><lb/>illam ver&ograve; qu&aelig; &longs;ecundum &longs;ubiectum exi&longs;tit, e&longs;&longs;e plan&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidenti communem, non <lb/>dico in omni tran&longs;mutatione <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>: aliter nulla foret athroa illa mutatio, &longs;ed pertinere po&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> &longs;ecundum &longs;ubiectum ad omne genus mutationis, nanque &amp; pars vicina prius inca&shy;<lb/>le&longs;cit qu&agrave;m remota, &amp; prius producitur cerebrum, qu&agrave;m oculus. </s>                                                                <s>ad omne igitur mutationis ge&shy;<lb/>nus eam <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> pertinere dicit. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve; cum tempore <expan abbr="coniunct&atilde;">coniunctam</expan> e&longs;&longs;e, vt opinor, <lb/>quia forma accidentis, c&ugrave;m diuidua &longs;it, &longs;ucce&longs;siu&egrave; quoque perducatur: forma autem &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>c&ugrave;m &longs;it indiuidua, puncto temporis exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque illud ob&longs;tare, quominus &longs;ubit&ograve; &longs;ub&longs;tantia <lb/>producatur; quia vari&aelig; partes diuer&longs;is temporis punctis extiterint. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;ingul&aelig; tempo&shy;<lb/>ris puncto, quod indiuiduum e&longs;t, ab&longs;oluantur; ex indiuiduis non fiat diuiduum, quod e&longs;t tem&shy;<lb/>pus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;e Simplicius, non debemus committere tamen, quin etiam hunc locum taciti pr&aelig;&shy;<lb/>tereamus, c&ugrave;m propter decreta Simplicij, t&ugrave;m etiam propter eorum concordiam qu&aelig; nos in hac <lb/>di&longs;ceptatione con&longs;tituimus. </s>                                                                <s>Atqui tu &ograve; Simplici, (ad te enim me prius <expan abbr="conuert&atilde;">conuertam</expan>, qui putas pri&shy;<lb/>mas qualitateis e&longs;&longs;e <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, <expan abbr="ea&longs;dem&qacute;">ea&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>) quomodo potes ponere <lb/>diuer&longs;um generationis <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> in qualitate atque &longs;ub&longs;tantia? </s>                                                                <s>per idem <expan abbr=".n.">enim</expan> principium per quod <lb/>tu vis ignem e&longs;&longs;e calidum, tu fateris item e&longs;&longs;e ignem. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc contra te; rem ip&longs;am &longs;implici&shy;<lb/>tre exquiramus. </s>                                                                <s>Non'ne e&longs;t etiam forma in quanto, quali, &amp; vbi qu&aelig; ad extremum exi&longs;tit, &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1251"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t terminus &longs;u&aelig; quoque mutationis? </s>                                                                <s>Non'ne itidem ibi mutata e&longs;&longs;e reperiuntur qu&aelig; puncto <expan abbr="t&etilde;-poris">ten&shy;<lb/>poris</expan> exi&longs;tunt, vt in &longs;ub&longs;tantia, dum generatur, vt ex his quoque quod fit, <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> e&longs;&longs;e debeat? <lb/></s>                                                                <s>Dices fort&egrave; non extare di&longs;crimen hi&longs;ce nominibus inter generationem &amp; reliquos motus: &longs;ed id&shy;<lb/>circ&ograve; qu&ograve;d in quolibet mutato e&longs;&longs;e accidentis forma reperitur etiam, antequam mutatio <expan abbr="c&otilde;pleta">completa</expan> <lb/>&longs;it, non &longs;ic in &longs;ub&longs;tantia, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> homo e&longs;&longs;e dicitur, ni&longs;i ad extremum. </s>                                                                <s>Verum hoc nihil e&longs;t, quia <lb/>con&longs;imiliter, dicam ego mutata e&longs;&longs;e qu&ecedil; in alteratione, puta tu, de&longs;ignantur, e&longs;&longs;e indiuidua, ex in&shy;<lb/>indiuiduis autem, non ni&longs;i indiuiduum effici. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; doceas oportet, quemadmodum in gene&shy;<lb/>tione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;int &amp; generari &amp; genitum e&longs;&longs;e, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; natur&aelig; in&longs;tanti &longs;eparata, ver&ugrave;m <lb/>etiam exten&longs;iu&egrave; di&longs;iuncta. </s>                                                                <s>Voco autem natur&ecedil; in&longs;tans, vbi nulla ratio temporis habeatur, vt in <lb/>homine &amp; ri&longs;us compote. </s>                                                                <s>etenim in&longs;tans vnum e&longs;t, quo vtraque exi&longs;tunt: attamen homo e&longs;t na&shy;<lb/>tura prior: <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; prim&ugrave;m e&longs;&longs;e illius qu&aelig; <lb/>genita e&longs;t, in eodem in&longs;tanti &longs;unt; nihilominus prim&ugrave;m e&longs;&longs;e e&longs;t natura po&longs;terius, vbi ade&longs;t exten&shy;<lb/>tio, termini di&longs;iuncti <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, ade&ograve;, vt inter ip&longs;a tempus interponatur. </s>                                                                <s>hoc igitur modo prius e&longs;t gigni <lb/>qu&agrave;m genitum e&longs;&longs;e &amp; genitum e&longs;&longs;e qu&agrave;m gigni, non natura &longs;ola di&longs;tincta, &longs;ed extentionis inter&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1251"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t terminus &longs;u&aelig; quoque mutationis? </s>                                                                <s>Non'ne itidem ibi mutata e&longs;&longs;e reperiuntur qu&aelig; puncto <expan abbr="t&etilde;-poris">ten&shy;<lb/>poris</expan> exi&longs;tunt, vt in &longs;ub&longs;tantia, dum generatur, vt ex his quoque quod fit, <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> e&longs;&longs;e debeat? <lb/></s>                                                                <s>Dices fort&egrave; non extare di&longs;crimen hi&longs;ce nominibus inter generationem &amp; reliquos motus: &longs;ed id&shy;<lb/>circ&ograve; qu&ograve;d in quolibet mutato e&longs;&longs;e accidentis forma reperitur etiam, antequam mutatio <expan abbr="c&otilde;pleta">completa</expan> <lb/>&longs;it, non &longs;ic in &longs;ub&longs;tantia, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> homo e&longs;&longs;e dicitur, ni&longs;i ad extremum. </s>                                                                <s>Verum hoc nihil e&longs;t, quia <lb/>con&longs;imiliter, dicam ego mutata e&longs;&longs;e qu&ecedil; in alteratione, puta tu, de&longs;ignantur, e&longs;&longs;e indiuidua, ex in&shy;<lb/>indiuiduis autem, non ni&longs;i indiuiduum effici. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; doceas oportet, quemadmodum in gene&shy;<lb/>tione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;int &amp; generari &amp; genitum e&longs;&longs;e, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; natur&aelig; in&longs;tanti &longs;eparata, ver&ugrave;m <lb/>etiam exten&longs;iu&egrave; di&longs;iuncta. </s>                                                                <s>Voco autem natur&ecedil; in&longs;tans, vbi nulla ratio temporis habeatur, vt in <lb/>homine &amp; ri&longs;us compote. </s>                                                                <s>etenim in&longs;tans vnum e&longs;t, quo vtraque exi&longs;tunt: attamen homo e&longs;t na&shy;<lb/>tura prior: <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; prim&ugrave;m e&longs;&longs;e illius qu&aelig; <lb/>genita e&longs;t, in eodem in&longs;tanti &longs;unt; nihilominus prim&ugrave;m e&longs;&longs;e e&longs;t natura po&longs;terius, vbi ade&longs;t exten&shy;<lb/>tio, termini di&longs;iuncti <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, ade&ograve;, vt inter ip&longs;a tempus interponatur. </s>                                                                <s>hoc igitur modo prius e&longs;t gigni <lb/>qu&agrave;m genitum e&longs;&longs;e &amp; genitum e&longs;&longs;e qu&agrave;m gigni, non natura &longs;ola di&longs;tincta, &longs;ed extentionis inter&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1252"></arrow.to.target><lb/>uentu, cui comitatur nece&longs;&longs;ari&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; dictum Simplicij ex ea parte approbamus <lb/>qua facta e&longs;&longs;e temporis puncto fieri a&longs;&longs;euerat: et&longs;i in vnum omnia cogantur, c&ugrave;m indiuidua &longs;int, <lb/>neque diuiduum quid efficere, neque tempori &longs;ubiacere, Sed tempus, &longs;i non in iis qu&aelig; facta vo&shy;<lb/>camus, poni placet: at ab ip&longs;a factione &longs;egregandum non e&longs;&longs;e defendimus; <expan abbr="atq;">atque</expan> a&longs;&longs;erimus in par&shy;<lb/>tium quoque productione ante vltimum illud in quo ponimus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;&longs;e profectum <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>potentiam <expan abbr="partibilitatem&qacute;">partibilitatemque</expan>. </s>                                                                <s>materi&aelig;, qu&aelig; tempus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Neque &longs;ecus in earum <lb/>generatione contingere, qu&agrave; in generatione totius, ni&longs;i qu&ograve;d vbi genitum fuerit totum, omnis <lb/>materi&aelig; progre&longs;&longs;us ab&longs;olutus e&longs;t; partibus productis, ni&longs;i extrema fuerit, adhuc materia promo&shy;<lb/>ueri cupit vlterius. </s>                                                                <s>Itaque etiam &longs;i &longs;igillatim pars qu&aelig;que &longs;pectetur, eius &longs;an&egrave; <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan> e&longs;t <lb/>&longs;ubitum, &longs;ed generatio tempori &longs;ubiicitur, &amp; omnis antecedens mutatio materiam tentat &longs;olam, <lb/>&amp; forma terminatur ad extremum. </s>                                                                <s>Quamobrem optim&egrave; Auerro&euml;s, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ce&longs;&longs;are partes <lb/>&longs;permatis fieri partes hominis, &longs;i verba illius &longs;ine vlla cauillatione accipiantur. </s>                                                                <s>Nanque docet in <lb/>ea generatione &longs;ubiecti partitionem intercedere, &amp; &longs;ingularum partium propriam e&longs;&longs;e generatio&shy;<lb/>nem, non &longs;an&egrave; &longs;ubitam, &longs;ed, in qua &longs;it fluxus cum extentione, &amp; idcirc&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partes <lb/> <arrow.to.target n="marg1252"></arrow.to.target><lb/>uentu, cui comitatur nece&longs;&longs;ari&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; dictum Simplicij ex ea parte approbamus <lb/>qua facta e&longs;&longs;e temporis puncto fieri a&longs;&longs;euerat: et&longs;i in vnum omnia cogantur, c&ugrave;m indiuidua &longs;int, <lb/>neque diuiduum quid efficere, neque tempori &longs;ubiacere, Sed tempus, &longs;i non in iis qu&aelig; facta vo&shy;<lb/>camus, poni placet: at ab ip&longs;a factione &longs;egregandum non e&longs;&longs;e defendimus; <expan abbr="atq;">atque</expan> a&longs;&longs;erimus in par&shy;<lb/>tium quoque productione ante vltimum illud in quo ponimus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;&longs;e profectum <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>potentiam <expan abbr="partibilitatem&qacute;">partibilitatemque</expan>. </s>                                                                <s>materi&aelig;, qu&aelig; tempus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Neque &longs;ecus in earum <lb/>generatione contingere, qu&agrave; in generatione totius, ni&longs;i qu&ograve;d vbi genitum fuerit totum, omnis <lb/>materi&aelig; progre&longs;&longs;us ab&longs;olutus e&longs;t; partibus productis, ni&longs;i extrema fuerit, adhuc materia promo&shy;<lb/>ueri cupit vlterius. </s>                                                                <s>Itaque etiam &longs;i &longs;igillatim pars qu&aelig;que &longs;pectetur, eius &longs;an&egrave; <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan> e&longs;t <lb/>&longs;ubitum, &longs;ed generatio tempori &longs;ubiicitur, &amp; omnis antecedens mutatio materiam tentat &longs;olam, <lb/>&amp; forma terminatur ad extremum. </s>                                                                <s>Quamobrem optim&egrave; Auerro&euml;s, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ce&longs;&longs;are partes <lb/>&longs;permatis fieri partes hominis, &longs;i verba illius &longs;ine vlla cauillatione accipiantur. </s>                                                                <s>Nanque docet in <lb/>ea generatione &longs;ubiecti partitionem intercedere, &amp; &longs;ingularum partium propriam e&longs;&longs;e generatio&shy;<lb/>nem, non &longs;an&egrave; &longs;ubitam, &longs;ed, in qua &longs;it fluxus cum extentione, &amp; idcirc&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partes <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1253"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;int multis modis, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; qu&aelig; definitione exponuntur, &amp; &longs;ubiecti, atque ill&aelig; quidem, <lb/>vel eiu&longs;dem rationis omnes, vt in &longs;implicibus; vel rationis diuer&longs;&ecedil;, vt in difformibus, &amp; organicis, <lb/>non videtur omnium e&longs;&longs;e idem faciendum iudicium, qu&ograve;d in iis qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem rationis ca&longs;us <lb/>ordinem ponit: prout <expan abbr=".n.">enim</expan> agenti viciniores &longs;unt, aut quoquomodo magis eius virtute <expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, <lb/>prius immutantur. </s>                                                                <s>in iis ver&ograve;, qu&ecedil; diuer&longs;as <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> rationes, illa qu&aelig; po&longs;trem&ograve; producitur reliquas <lb/>perfectione &longs;uperat, ni&longs;i ab ip&longs;is originem ducat. </s>                                                                <s>Ecce caput &amp; oculos h&ecedil;c omnium vltim&ograve; per&shy;<lb/>ficiuntur, &amp; perfecti&longs;sima &longs;unt, tamen, &longs;i cum corde conferantur, &amp; &longs;i po&longs;t ip&longs;um gignuntur, non <lb/>&longs;unt perfectiora, quia cor e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign>, &amp; obtinet principatum, &amp; ab ip&longs;o c&ecedil;tera deriuantur. <lb/></s>                                                                <s>In iis qu&aelig; per definitionem exponuntur ordo duplex ob&longs;eruatur: alter in mente, atque natur&aelig; <lb/>alter. </s>                                                                <s>Et in mente quidem illa vltimum locum iure ob&longs;idet, qu&aelig;cunque orationem, quid e&longs;t <expan abbr="ex-plicant&etilde;">ex&shy;<lb/>plicantem</expan>, c&ugrave;m definito <expan abbr="reciproc&atilde;">reciprocam</expan> facit: in natura cui c&ecedil;ter&ecedil; &longs;eruiunt, &amp; qua&longs;i famulantur, <expan abbr="quemad-mod&utilde;">quemad&shy;<lb/>modum</expan> in homine ratio. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> c&ugrave;m c&ecedil;ter&aelig; vel &longs;int quidam apparatus, vel vt <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;ine <lb/>quib^{9} <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> eius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;it <expan abbr="intermortu&utilde;">intermortuum</expan>, &amp; <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> vltim&ograve; aduenire probabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo vt ad pauca <expan abbr="rede&atilde;">redeam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nec diuiduntur form&ecedil; per &longs;e, nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> in ortu <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> e&longs;t form&ecedil;, nec ab ip&longs;a generatione <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/><expan abbr="arc&etilde;d&utilde;">arcendum</expan>, &longs;ed h&ecedil;c omnia materi&aelig;, pote&longs;tati, &amp; <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> proce&longs;&longs;ui in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> plan&egrave; <expan abbr="ad&longs;crib&etilde;da">ad&longs;cribenda</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1253"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;int multis modis, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; qu&aelig; definitione exponuntur, &amp; &longs;ubiecti, atque ill&aelig; quidem, <lb/>vel eiu&longs;dem rationis omnes, vt in &longs;implicibus; vel rationis diuer&longs;&ecedil;, vt in difformibus, &amp; organicis, <lb/>non videtur omnium e&longs;&longs;e idem faciendum iudicium, qu&ograve;d in iis qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem rationis ca&longs;us <lb/>ordinem ponit: prout <expan abbr=".n.">enim</expan> agenti viciniores &longs;unt, aut quoquomodo magis eius virtute <expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, <lb/>prius immutantur. </s>                                                                <s>in iis ver&ograve;, qu&ecedil; diuer&longs;as <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> rationes, illa qu&aelig; po&longs;trem&ograve; producitur reliquas <lb/>perfectione &longs;uperat, ni&longs;i ab ip&longs;is originem ducat. </s>                                                                <s>Ecce caput &amp; oculos h&ecedil;c omnium vltim&ograve; per&shy;<lb/>ficiuntur, &amp; perfecti&longs;sima &longs;unt, tamen, &longs;i cum corde conferantur, &amp; &longs;i po&longs;t ip&longs;um gignuntur, non <lb/>&longs;unt perfectiora, quia cor e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign>, &amp; obtinet principatum, &amp; ab ip&longs;o c&ecedil;tera deriuantur. <lb/></s>                                                                <s>In iis qu&aelig; per definitionem exponuntur ordo duplex ob&longs;eruatur: alter in mente, atque natur&aelig; <lb/>alter. </s>                                                                <s>Et in mente quidem illa vltimum locum iure ob&longs;idet, qu&aelig;cunque orationem, quid e&longs;t <expan abbr="ex-plicant&etilde;">ex&shy;<lb/>plicantem</expan>, c&ugrave;m definito <expan abbr="reciproc&atilde;">reciprocam</expan> facit: in natura cui c&ecedil;ter&ecedil; &longs;eruiunt, &amp; qua&longs;i famulantur, <expan abbr="quemad-mod&utilde;">quemad&shy;<lb/>modum</expan> in homine ratio. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> c&ugrave;m c&ecedil;ter&aelig; vel &longs;int quidam apparatus, vel vt <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;ine <lb/><expan abbr="quib9">quibus</expan> <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> eius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;it <expan abbr="intermortu&utilde;">intermortuum</expan>, &amp; <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> vltim&ograve; aduenire probabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo vt ad pauca <expan abbr="rede&atilde;">redeam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nec diuiduntur form&ecedil; per &longs;e, nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> in ortu <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> e&longs;t form&ecedil;, nec ab ip&longs;a generatione <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/><expan abbr="arc&etilde;d&utilde;">arcendum</expan>, &longs;ed h&ecedil;c omnia materi&aelig;, pote&longs;tati, &amp; <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> proce&longs;&longs;ui in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> plan&egrave; <expan abbr="ad&longs;crib&etilde;da">ad&longs;cribenda</expan>.</s></p>
 <pb pagenum="170"/> <pb pagenum="170"/>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1249"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg1249"></margin.target>H</s></p>
Line 5481 
Line 5820 
 <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">proodopoioh=n</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;  <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">proodopoioh=n</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;
 <pb pagenum="193"/> <pb pagenum="193"/>
 <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a)/mfw ei)s to\ qh=lu sum&shy;<lb/>ba/llontai to\ pa\r au)tw=n gino/menon, dia\ to\ e)n tw=| qh/lei ei)=nai th\n u(lhn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)c h)=s e)sti\ to/ dhmiourgou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ eu)qu/s th\n me\n a)qro/on u(pazxein a)nagkai=on, e)ch(=s sunistatai to\ ku/hma to\ prw=ton, th\n de\ <lb/>e\gginesqai a)ei\ th=s u(lhs, ei=per du\natai to\ kuo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=ste a)nagkh e)n tw=| qhlei u(pa/rxein to\n <lb/>to\kon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ga\r pro\s tw=| cu/lw| o( te/ktwn, kai\ pro\s tw=| phlw o( kezameu\s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ o)lws pa=sin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)rga&shy;<lb/>si/a kai\ h( kinhsi/s e)sxath pro/s th(=| u(lh. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">oi(/on h( oi)kodu/mhsis e\n toi=s o)ikodomoume/nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">laboi d' au)tis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s th\n ge/nesin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)de\ ga\r to\ a)/r)r(en a(pan proi/etai spe/r<lb/>ma, o(sate proietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/rion tou= t' e)sti\ tou= gignomenou kuh/matos: w|=sper h)d) <lb/>a)po\ te/ktonos pro/s th\n tw=n cu/lwn u(lh/n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)\t' ape/rxetai ou)den, ou=te mo/rion ou)den e)sti\n e)n tw=| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th=s tektonikh=s, a)ll' h( morfh\ kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginetai dia\ th=s kinh/sews e)n <lb/>th=| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(=| to\ ei=dos kai\ h( e)pisth/mh kinou=si ta\s xei=zas, h=toi mo/rion e(teron poia/n <lb/>tina kinhsin, e(teran me\n, a)f' w)n to\ gigno/menon e(teron. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">th\n a)uth\n de\, a)f' w)n to\ a)uto\ ai( de\ xei=&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a)/mfw ei)s to\ qh=lu sum&shy;<lb/>ba/llontai to\ pa\r au)tw=n gino/menon, dia\ to\ e)n tw=| qh/lei ei)=nai th\n u(lhn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)c h)=s e)sti\ to/ dhmiourgou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ eu)qu/s th\n me\n a)qro/on u(pazxein a)nagkai=on, e)ch(=s sunistatai to\ ku/hma to\ prw=ton, th\n de\ <lb/>e\gginesqai a)ei\ th=s u(lhs, ei=per du\natai to\ kuo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=ste a)nagkh e)n tw=| qhlei u(pa/rxein to\n <lb/>to\kon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ga\r pro\s tw=| cu/lw| o( te/ktwn, kai\ pro\s tw=| phlw o( kezameu\s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ o)lws pa=sin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)rga&shy;<lb/>si/a kai\ h( kinhsi/s e)sxath pro/s th(=| u(lh. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">oi(/on h( oi)kodu/mhsis e\n toi=s o)ikodomoume/nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">laboi d' au)tis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s th\n ge/nesin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)de\ ga\r to\ a)/r)r(en a(pan proi/etai spe/r<lb/>ma, o(sate proietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/rion tou= t' e)sti\ tou= gignomenou kuh/matos: w|=sper h)d) <lb/>a)po\ te/ktonos pro/s th\n tw=n cu/lwn u(lh/n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)\t' ape/rxetai ou)den, ou=te mo/rion ou)den e)sti\n e)n tw=| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th=s tektonikh=s, a)ll' h( morfh\ kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginetai dia\ th=s kinh/sews e)n <lb/>th=| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(=| to\ ei=dos kai\ h( e)pisth/mh kinou=si ta\s xei=zas, h=toi mo/rion e(teron poia/n <lb/>tina kinhsin, e(teran me\n, a)f' w)n to\ gigno/menon e(teron. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">th\n a)uth\n de\, a)f' w)n to\ a)uto\ ai( de\ xei=&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>res kai\ ta\ o)/rgana th\n u(lh/n. *o(moiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw=| a)r\r(eni tw=n spe/rma proieme/non <lb/>xrh=tai tw=| spe/rmati w(s o)rganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nergei/a, w(sper e(n toi=s kata) te(xnh/n gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/rgana kine(itai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)n e)kei/nois ga\r pws h( ki\nhsis th=s te/xnhs</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s>                                                                <s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> <lb/>conceptus. </s>                                                                <s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s>                                                                <s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s>                                                                <s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s>                                                                <s>conceptus, qui producitur. </s>                                                                <s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s>                                                                <s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s>                                                                <s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/> <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>res kai\ ta\ o)/rgana th\n u(lh/n. *(omoiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw=| a)r\r(eni tw=n spe/rma proieme/non <lb/>xrh=tai tw=| spe/rmati w(s o)rganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nergei/a, w(sper e(n toi=s kata) te(xnh/n gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/rgana kine(itai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)n e)kei/nois ga\r pws h( ki\nhsis th=s te/xnhs</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s>                                                                <s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> <lb/>conceptus. </s>                                                                <s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s>                                                                <s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s>                                                                <s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s>                                                                <s>conceptus, qui producitur. </s>                                                                <s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s>                                                                <s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s>                                                                <s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei=pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei=pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou= e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou= e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/>
Line 5494 
Line 5833 
 <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)=dos de\ to\ a)po\ tou= texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei=ai to\ ei)=dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa=s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei= th=s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi=s u(pokeime/nois, kai\ pollw=| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/> <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)=dos de\ to\ a)po\ tou= texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei=ai to\ ei)=dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa=s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei= th=s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi=s u(pokeime/nois, kai\ pollw=| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/> <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&atilde;-obrem">quam&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/> <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">homo</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hominem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">homo</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hominem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/>
Line 6786 
Line 7125 
 <arrow.to.target n="marg1742"></arrow.to.target><lb/>plan&egrave; mouetur; c&ugrave;m in eo propter partium <expan abbr="difformitat&etilde;">difformitatem</expan> pars mouens &agrave; mobili &longs;eparata &longs;it; ina&shy;<lb/>nima ver&ograve; di&longs;tinguantur ab eo, quia c&ugrave;m moueantur ab alio (nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;eip&longs;um mouet prim&ograve;, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio docet) externum aliquid po&longs;cant; licet id forta&longs;&longs;e lateat &agrave; quo mouentur. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Inanimato <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &amp; primum corporeum, vnde alia mouentur, tum intra animal, tum extra, quod <lb/> <arrow.to.target n="marg1742"></arrow.to.target><lb/>plan&egrave; mouetur; c&ugrave;m in eo propter partium <expan abbr="difformitat&etilde;">difformitatem</expan> pars mouens &agrave; mobili &longs;eparata &longs;it; ina&shy;<lb/>nima ver&ograve; di&longs;tinguantur ab eo, quia c&ugrave;m moueantur ab alio (nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;eip&longs;um mouet prim&ograve;, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio docet) externum aliquid po&longs;cant; licet id forta&longs;&longs;e lateat &agrave; quo mouentur. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Inanimato <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &amp; primum corporeum, vnde alia mouentur, tum intra animal, tum extra, quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1743"></arrow.to.target><lb/>aut cor e&longs;t, aut illi pro portione re&longs;pondet; e&longs;t &amp; id eiu&longs;modi, vt per &longs;e moueatur, hoc e&longs;t, manen&shy;<lb/>tibus aliis; alia ver&ograve; non moueantur &longs;ine ip&longs;o, &longs;iue, dum ip&longs;um mouetur, &amp; per contactum, &longs;iue <lb/>per virtutem ab eo transfu&longs;am. </s>                                                                <s>Nam fieri pote&longs;t <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan>, vt motu partis illius deficiente. <lb/></s>                                                                <s>aut etiam c&ugrave;m ablata fuerit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> aliquandiu reliqu&aelig; partes moueantur. </s>                                                                <s>Quo fit, vt tum Galenus, <lb/> <arrow.to.target n="marg1743"></arrow.to.target><lb/>aut cor e&longs;t, aut illi pro portione re&longs;pondet; e&longs;t &amp; id eiu&longs;modi, vt per &longs;e moueatur, hoc e&longs;t, manen&shy;<lb/>tibus aliis; alia ver&ograve; non moueantur &longs;ine ip&longs;o, &longs;iue, dum ip&longs;um mouetur, &amp; per contactum, &longs;iue <lb/>per virtutem ab eo transfu&longs;am. </s>                                                                <s>Nam fieri pote&longs;t <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan>, vt motu partis illius deficiente. <lb/></s>                                                                <s>aut etiam c&ugrave;m ablata fuerit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> aliquandiu reliqu&aelig; partes moueantur. </s>                                                                <s>Quo fit, vt tum Galenus, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1744"></arrow.to.target><lb/>tum Auerro&euml;s in eo lap&longs;i &longs;int; ille, dum in&longs;ultat Ari&longs;toteli: hic, dum Galeno repugnat: ille dicens <lb/> <arrow.to.target n="marg1744"></arrow.to.target><lb/>tum Auerro&euml;s in eo lap&longs;i &longs;int; ille, dum in&longs;ultat Ari&longs;toteli: hic, dum Galeno repugnat: ille dicens <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1745"></arrow.to.target><lb/>cor non e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, eo qu&ograve;d animal quoddam ambulat &longs;ine corde; hic dum ironic&egrave; op&shy;<lb/>ponit &longs;e <expan abbr="ariet&etilde;">arietem</expan> &longs;ine capite vidi&longs;&longs;e currentem. </s>                                                                <s>Nanque hic aliquid accipit, quod nullo modo fieri <lb/>po&longs;sit. </s>                                                                <s>Etenim animalia perfectiora non &longs;u&longs;tinent tantam <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan>, &amp; quanuis adhuc viuerent mo&shy;<lb/>ueri non po&longs;&longs;ent; ex ceruice <expan abbr=".n.">enim</expan> vincula pendent, actu di&longs;tincta, quibus vniuer&longs;&aelig; partes corporis <lb/>colligantur, &longs;u&longs;tinentur, &amp; afferunt robur, quo maxim&egrave; op^{9} e&longs;t in motu, quibus di&longs;&longs;olutis, ne dum <lb/>robur habeat, quale requiritur in motu, &longs;ed protinus concidat nece&longs;&longs;e e&longs;t, ille non animaduertit <lb/>virtutem &agrave; principe membro <expan abbr="c&otilde;municatam">communicatam</expan> diutius po&longs;&longs;e con&longs;eruari, quamobrem etiam didici&shy;<lb/>mus caput marin&aelig; te&longs;tudini ab&longs;ci&longs;&longs;um <expan abbr="n&otilde;">non</expan> continu&ograve; mori, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ed &amp; videre, &amp; &longs;i ante oculos ei ma&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1745"></arrow.to.target><lb/>cor non e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, eo qu&ograve;d animal quoddam ambulat &longs;ine corde; hic dum ironic&egrave; op&shy;<lb/>ponit &longs;e <expan abbr="ariet&etilde;">arietem</expan> &longs;ine capite vidi&longs;&longs;e currentem. </s>                                                                <s>Nanque hic aliquid accipit, quod nullo modo fieri <lb/>po&longs;sit. </s>                                                                <s>Etenim animalia perfectiora non &longs;u&longs;tinent tantam <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan>, &amp; quanuis adhuc viuerent mo&shy;<lb/>ueri non po&longs;&longs;ent; ex ceruice <expan abbr=".n.">enim</expan> vincula pendent, actu di&longs;tincta, quibus vniuer&longs;&aelig; partes corporis <lb/>colligantur, &longs;u&longs;tinentur, &amp; afferunt robur, quo maxim&egrave; <expan abbr="op9">opus</expan>} e&longs;t in motu, quibus di&longs;&longs;olutis, ne dum <lb/>robur habeat, quale requiritur in motu, &longs;ed protinus concidat nece&longs;&longs;e e&longs;t, ille non animaduertit <lb/>virtutem &agrave; principe membro <expan abbr="c&otilde;municatam">communicatam</expan> diutius po&longs;&longs;e con&longs;eruari, quamobrem etiam didici&shy;<lb/>mus caput marin&aelig; te&longs;tudini ab&longs;ci&longs;&longs;um <expan abbr="n&otilde;">non</expan> continu&ograve; mori, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ed &amp; videre, &amp; &longs;i ante oculos ei ma&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1746"></arrow.to.target><lb/>nus obuer&longs;etur, illos claudere, &amp; paull&ograve; etiam propius, &longs;i <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> admoueas, mordere. </s>                                                                <s>Atque hoc <lb/>primum mouens <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan> in corpus &amp; animam di&longs;tribuitur: quand&ograve; animus e&longs;t mouens, cor <lb/>autem mobile. </s>                                                                <s>Sed enim quia talis forma quoquomodo pendet &agrave; materia, contingit, vt mouea&shy;<lb/>tur ad motum eius in quo e&longs;t, &amp; per accidens; idcirco animus non e&longs;t prim&ugrave;m mouens &longs;implici&shy;<lb/>ter, neque ob id cor e&longs;t mobile penitus primum. </s>                                                                <s>Itaque rerum ordo nos e&ograve; deducit, vt aliquid <lb/>tale &longs;impliciter inueniamus quod &longs;it pror&longs;us immobile cum per &longs;e, tum etiam per accidens: hoc <lb/> <arrow.to.target n="marg1746"></arrow.to.target><lb/>nus obuer&longs;etur, illos claudere, &amp; paull&ograve; etiam propius, &longs;i <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> admoueas, mordere. </s>                                                                <s>Atque hoc <lb/>primum mouens <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan> in corpus &amp; animam di&longs;tribuitur: quand&ograve; animus e&longs;t mouens, cor <lb/>autem mobile. </s>                                                                <s>Sed enim quia talis forma quoquomodo pendet &agrave; materia, contingit, vt mouea&shy;<lb/>tur ad motum eius in quo e&longs;t, &amp; per accidens; idcirco animus non e&longs;t prim&ugrave;m mouens &longs;implici&shy;<lb/>ter, neque ob id cor e&longs;t mobile penitus primum. </s>                                                                <s>Itaque rerum ordo nos e&ograve; deducit, vt aliquid <lb/>tale &longs;impliciter inueniamus quod &longs;it pror&longs;us immobile cum per &longs;e, tum etiam per accidens: hoc <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1747"></arrow.to.target><lb/>autem erit id &agrave; quo c&ecedil;lum proxim&egrave; mouetur. </s>                                                                <s>Quare c&ecedil;lum erit illud animal quod ver&egrave; prim&ugrave;m <lb/>erit, &amp; prim&ugrave;m mobile, &amp; c&ugrave;m &longs;it prim&ugrave;m, vnde reliqua corpora mouentur, id quod per &longs;e mo&shy;<lb/>uetur, idcirc&ograve; diuiditur in partem per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem, atque illam qu&aelig; <lb/>per &longs;e mouet, eiu&longs;modi, vt &longs;it omnino, &amp; omnibus modis immobilis; h&aelig;c ver&ograve; vt talis e&longs;&longs;e po&longs;sit, <lb/>ab omni materi&aelig; concretione libera ponenda e&longs;t, &amp; vt per <expan abbr="indiuidu&atilde;">indiuiduam</expan> &longs;peciem cum reip&longs;a mobili <lb/>copuletur, &amp; ita moueat, non quia mobili det quendam impul&longs;um, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ille qui agitat, <lb/>&amp; voluit <expan abbr="rot&atilde;">rotam</expan>, aut pilam: &longs;ed quia c&ugrave;m &longs;it pr&aelig;&longs;ens ip&longs;i mobili, &longs;uiip&longs;ius imitandi cupidinem incu&shy;<lb/>tiat, &longs;iue ea &longs;it naturalis, &longs;iue animalis, &longs;iue vtroque modo, dicetur alio loco. </s>                                                                <s>Sic facil&egrave; apparet, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio non re&longs;oluatur in primum mobile, &amp; primum mouens &longs;impliciter, &longs;ed egeat <lb/>alterius qu&aelig; &longs;ubuectitur 8. Phy&longs;. &amp; vt h&aelig;c &longs;ine illa pror&longs;us &longs;it mutilata &amp; <expan abbr="m&atilde;ca">manca</expan>: &agrave; primo <expan abbr=".n.">enim</expan> quod <lb/>mouetur inter corpora, in <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motu reperiuntur primum mobile &longs;impliciter, &amp; prim&ugrave;m mo&shy;<lb/>uens. </s>                                                                <s>quem nexum <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, quia parum, aut nihil ob&longs;eruarunt eorum <expan abbr="volumin&utilde;">voluminum</expan> interpretes, <expan abbr="imper-fect&utilde;">imper&shy;<lb/>fectum</expan> progre&longs;&longs;um phy&longs;ic&ecedil; auditionis effeci&longs;&longs;e mihi videntur. </s>                                                                <s>Per&longs;equitur ego Ari&longs;toteles 7. Phy&longs;. <lb/>corpora ip&longs;a naturalia &longs;ol&ugrave;m, nec procedit vlterius, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in animante in quo peculiari quodam <lb/> <arrow.to.target n="marg1747"></arrow.to.target><lb/>autem erit id &agrave; quo c&ecedil;lum proxim&egrave; mouetur. </s>                                                                <s>Quare c&ecedil;lum erit illud animal quod ver&egrave; prim&ugrave;m <lb/>erit, &amp; prim&ugrave;m mobile, &amp; c&ugrave;m &longs;it prim&ugrave;m, vnde reliqua corpora mouentur, id quod per &longs;e mo&shy;<lb/>uetur, idcirc&ograve; diuiditur in partem per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem, atque illam qu&aelig; <lb/>per &longs;e mouet, eiu&longs;modi, vt &longs;it omnino, &amp; omnibus modis immobilis; h&aelig;c ver&ograve; vt talis e&longs;&longs;e po&longs;sit, <lb/>ab omni materi&aelig; concretione libera ponenda e&longs;t, &amp; vt per <expan abbr="indiuidu&atilde;">indiuiduam</expan> &longs;peciem cum reip&longs;a mobili <lb/>copuletur, &amp; ita moueat, non quia mobili det quendam impul&longs;um, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ille qui agitat, <lb/>&amp; voluit <expan abbr="rot&atilde;">rotam</expan>, aut pilam: &longs;ed quia c&ugrave;m &longs;it pr&aelig;&longs;ens ip&longs;i mobili, &longs;uiip&longs;ius imitandi cupidinem incu&shy;<lb/>tiat, &longs;iue ea &longs;it naturalis, &longs;iue animalis, &longs;iue vtroque modo, dicetur alio loco. </s>                                                                <s>Sic facil&egrave; apparet, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio non re&longs;oluatur in primum mobile, &amp; primum mouens &longs;impliciter, &longs;ed egeat <lb/>alterius qu&aelig; &longs;ubuectitur 8. Phy&longs;. &amp; vt h&aelig;c &longs;ine illa pror&longs;us &longs;it mutilata &amp; <expan abbr="m&atilde;ca">manca</expan>: &agrave; primo <expan abbr=".n.">enim</expan> quod <lb/>mouetur inter corpora, in <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motu reperiuntur primum mobile &longs;impliciter, &amp; prim&ugrave;m mo&shy;<lb/>uens. </s>                                                                <s>quem nexum <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, quia parum, aut nihil ob&longs;eruarunt eorum <expan abbr="volumin&utilde;">voluminum</expan> interpretes, <expan abbr="imper-fect&utilde;">imper&shy;<lb/>fectum</expan> progre&longs;&longs;um phy&longs;ic&ecedil; auditionis effeci&longs;&longs;e mihi videntur. </s>                                                                <s>Per&longs;equitur ego Ari&longs;toteles 7. Phy&longs;. <lb/>corpora ip&longs;a naturalia &longs;ol&ugrave;m, nec procedit vlterius, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in animante in quo peculiari quodam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1748"></arrow.to.target><lb/>beneficio partes ita connex&aelig; &longs;unt, vt vna po&longs;sit ab&longs;olut&egrave; moueri, &amp; vbi moueatur, alias <expan abbr="c&otilde;citare">concitare</expan>, <lb/>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui continua &longs;int, quorum motus e&longs;t vnus, &amp; ea pars prima, vnde omnis motus in ani&shy;<lb/>mali deducitur in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> adhuc per &longs;e mobilem; atque alteram, qu&aelig; per &longs;e moueat, partiatur; nil <lb/>pr&aelig;tere&agrave; &longs;pectet demon&longs;tratio pr&aelig;&longs;ens pr&aelig;ter id, vt ex partibus corporis, &amp; integrantibus <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>. <lb/></s>                                                                <s>de quibus communiter, vt corpora &longs;unt, &amp; vt ex partibus integrantibus componuntur, <expan abbr="o&longs;t&etilde;datur">o&longs;tendatur</expan> <lb/>&agrave; &longs;eip&longs;a non po&longs;&longs;e moueri prim&ograve;, &longs;ic vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &agrave; &longs;ei&longs;po toto moueatur, &longs;ed ab aliquo moueri nece&longs;&shy;<lb/>&longs;arium &longs;it, &longs;iue ab externo, &longs;iue interno principio, nihil refert. </s>                                                                <s>Nanque in animante, &longs;i ad id deune&shy;<lb/>nire oporteat, vnde motus exoritur, planum qu&ograve;d erit vna <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> pars &agrave; qua toti corpori motus <lb/>impertiatur. </s>                                                                <s>Quare non &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ugrave;m mouebitur animans. </s>                                                                <s>In c&ecedil;teris corporibus qu&ecedil; conti&shy;<lb/>nua &longs;unt, etiam motus na&longs;catur ab alio nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&ograve;d &agrave; toto mobili &longs;ecretum &longs;it, &longs;iue vt pars in&shy;<lb/>tegrans &agrave; reliquo corpore (tamet&longs;i id in animali &longs;olo contingere dicimus) &longs;iue extra mobile exi&shy;<lb/>&longs;tat, quod erit generatim de inanimis po&longs;te&agrave; peragendum. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i rect&egrave; in&longs;picias id quod infer&shy;<lb/>tur ab Ari&longs;totele in <expan abbr="c&otilde;plexione">complexione</expan> &longs;ui &longs;yllogi&longs;mi, nil aliud habetur, qu&agrave;m quae non moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve;: huic ver&ograve; non repugnat, vel &agrave; parte, vel ab alio quopiam moueri. </s>                                                                <s>Satis enim e&longs;t, vt &longs;it <lb/>loco di&longs;clu&longs;um id quod mouet, ab eo quod mouetur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;ic &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non mouebitur.  <arrow.to.target n="marg1748"></arrow.to.target><lb/>beneficio partes ita connex&aelig; &longs;unt, vt vna po&longs;sit ab&longs;olut&egrave; moueri, &amp; vbi moueatur, alias <expan abbr="c&otilde;citare">concitare</expan>, <lb/>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui continua &longs;int, quorum motus e&longs;t vnus, &amp; ea pars prima, vnde omnis motus in ani&shy;<lb/>mali deducitur in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> adhuc per &longs;e mobilem; atque alteram, qu&aelig; per &longs;e moueat, partiatur; nil <lb/>pr&aelig;tere&agrave; &longs;pectet demon&longs;tratio pr&aelig;&longs;ens pr&aelig;ter id, vt ex partibus corporis, &amp; integrantibus <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>. <lb/></s>                                                                <s>de quibus communiter, vt corpora &longs;unt, &amp; vt ex partibus integrantibus componuntur, <expan abbr="o&longs;t&etilde;datur">o&longs;tendatur</expan> <lb/>&agrave; &longs;eip&longs;a non po&longs;&longs;e moueri prim&ograve;, &longs;ic vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &agrave; &longs;ei&longs;po toto moueatur, &longs;ed ab aliquo moueri nece&longs;&shy;<lb/>&longs;arium &longs;it, &longs;iue ab externo, &longs;iue interno principio, nihil refert. </s>                                                                <s>Nanque in animante, &longs;i ad id deune&shy;<lb/>nire oporteat, vnde motus exoritur, planum qu&ograve;d erit vna <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> pars &agrave; qua toti corpori motus <lb/>impertiatur. </s>                                                                <s>Quare non &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ugrave;m mouebitur animans. </s>                                                                <s>In c&ecedil;teris corporibus qu&ecedil; conti&shy;<lb/>nua &longs;unt, etiam motus na&longs;catur ab alio nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&ograve;d &agrave; toto mobili &longs;ecretum &longs;it, &longs;iue vt pars in&shy;<lb/>tegrans &agrave; reliquo corpore (tamet&longs;i id in animali &longs;olo contingere dicimus) &longs;iue extra mobile exi&shy;<lb/>&longs;tat, quod erit generatim de inanimis po&longs;te&agrave; peragendum. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i rect&egrave; in&longs;picias id quod infer&shy;<lb/>tur ab Ari&longs;totele in <expan abbr="c&otilde;plexione">complexione</expan> &longs;ui &longs;yllogi&longs;mi, nil aliud habetur, qu&agrave;m quae non moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve;: huic ver&ograve; non repugnat, vel &agrave; parte, vel ab alio quopiam moueri. </s>                                                                <s>Satis enim e&longs;t, vt &longs;it <lb/>loco di&longs;clu&longs;um id quod mouet, ab eo quod mouetur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;ic &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non mouebitur.
Line 6812 
Line 7151 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1745"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg1745"></margin.target>B</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1746"></margin.target>d &AElig;lian^{9}.</s></p> <s><margin.target id="marg1746"></margin.target>d <expan abbr="&AElig;lian9">&AElig;lianus</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1747"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1747"></margin.target>C</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 6870 
Line 7209 
 <arrow.to.target n="marg1766"></arrow.to.target><lb/>no &longs;peciei diuer&longs;&aelig;, continuari po&longs;&longs;e? </s>                                                                <s>idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, ac &longs;i fingeremus hominem e&longs;&longs;e, <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> tamen ra&shy;<lb/>tionis non e&longs;&longs;e capacem. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> in quoquam &longs;tatui po&longs;&longs;unt ea qu&aelig; illius rationem tollunt. <lb/></s>                                                                <s>In&longs;uper quia dubitatum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fuit ab Ari&longs;totele, c&ugrave;m h&ecedil;c mobilia &longs;int diuer&longs;a, <expan abbr="diuer&longs;i&qacute;">diuer&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>illorum <lb/>motus ad id, vt na&longs;catur illud ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>vtr&ugrave;m motus &aelig;quales &longs;tatuendi &longs;int, nec'ne. </s>                                                                <s>quonam&shy;<lb/>modo motuum &aelig;qualitas accipienda &longs;it. </s>                                                                <s>Illud <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dubitatur, qu&aelig;'nam &longs;it nece&longs;sitas, vt mouens &amp; <lb/>mobile &longs;int &longs;imul: intelligo <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouens vt efficiens: nam de fine controuer&longs;ia non e&longs;t, <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>mouere po&longs;&longs;e, quanuis aliquo interuallo di&longs;iunctum, quia &longs;&aelig;pe videtur in omni <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> ge&shy;<lb/>nere tran&longs;mutationis reperiri mouens, tanquam efficiens, quod afficiat illa <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&aelig; longius di&shy;<lb/>&longs;tant: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> torpedo per rete pi&longs;catoris manum &longs;tupefacit, &amp; magnes trahit ferrum &longs;patio <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> <lb/>intercedente, vt id &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="qd">quod</expan> efficit quantum, nece&longs;&longs;ari&ograve; proximum requiratur: quand&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ignis <lb/>per mediam phialam gignitur, &amp; aqua per medium <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan>, vt apparet in &longs;peculis vitreis: hyems <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>externo frigore irrumpente a&euml;r internus qui contiguus e&longs;t, in aquam facillim&egrave; cogitur. </s>                                                                <s>In omni&shy;<lb/>bus ergo mutationibus pr&aelig;ter vnum incrementum efficiens etiam pote&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan>: non nego <lb/>tamen, quin <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan> nihil obeat &longs;ine proximo; &longs;ed id &longs;ol&ugrave;m, quae in motibus efficiens &longs;emper &longs;it pro&shy;<lb/>ximum, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> videtur demon&longs;tratio no&longs;tra flagitare. </s>                                                                <s>Video, quod ad primum attinet,  <arrow.to.target n="marg1766"></arrow.to.target><lb/>no &longs;peciei diuer&longs;&aelig;, continuari po&longs;&longs;e? </s>                                                                <s>idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, ac &longs;i fingeremus hominem e&longs;&longs;e, <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> tamen ra&shy;<lb/>tionis non e&longs;&longs;e capacem. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> in quoquam &longs;tatui po&longs;&longs;unt ea qu&aelig; illius rationem tollunt. <lb/></s>                                                                <s>In&longs;uper quia dubitatum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fuit ab Ari&longs;totele, c&ugrave;m h&ecedil;c mobilia &longs;int diuer&longs;a, <expan abbr="diuer&longs;i&qacute;">diuer&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>illorum <lb/>motus ad id, vt na&longs;catur illud ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>vtr&ugrave;m motus &aelig;quales &longs;tatuendi &longs;int, nec'ne. </s>                                                                <s>quonam&shy;<lb/>modo motuum &aelig;qualitas accipienda &longs;it. </s>                                                                <s>Illud <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dubitatur, qu&aelig;'nam &longs;it nece&longs;sitas, vt mouens &amp; <lb/>mobile &longs;int &longs;imul: intelligo <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouens vt efficiens: nam de fine controuer&longs;ia non e&longs;t, <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>mouere po&longs;&longs;e, quanuis aliquo interuallo di&longs;iunctum, quia &longs;&aelig;pe videtur in omni <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> ge&shy;<lb/>nere tran&longs;mutationis reperiri mouens, tanquam efficiens, quod afficiat illa <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&aelig; longius di&shy;<lb/>&longs;tant: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> torpedo per rete pi&longs;catoris manum &longs;tupefacit, &amp; magnes trahit ferrum &longs;patio <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> <lb/>intercedente, vt id &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="qd">quod</expan> efficit quantum, nece&longs;&longs;ari&ograve; proximum requiratur: quand&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ignis <lb/>per mediam phialam gignitur, &amp; aqua per medium <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan>, vt apparet in &longs;peculis vitreis: hyems <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>externo frigore irrumpente a&euml;r internus qui contiguus e&longs;t, in aquam facillim&egrave; cogitur. </s>                                                                <s>In omni&shy;<lb/>bus ergo mutationibus pr&aelig;ter vnum incrementum efficiens etiam pote&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan>: non nego <lb/>tamen, quin <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan> nihil obeat &longs;ine proximo; &longs;ed id &longs;ol&ugrave;m, quae in motibus efficiens &longs;emper &longs;it pro&shy;<lb/>ximum, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> videtur demon&longs;tratio no&longs;tra flagitare. </s>                                                                <s>Video, quod ad primum attinet,
 <pb pagenum="264"/>ex eo nonnullos ab&longs;urdum deducere, quia .&longs;. </s>                                                                <s>in Ari&longs;totelica hypothe&longs;i contineatur vnum quod <lb/> <pb pagenum="264"/>ex eo nonnullos ab&longs;urdum deducere, quia .&longs;. </s>                                                                <s>in Ari&longs;totelica hypothe&longs;i contineatur vnum quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1767"></arrow.to.target><lb/>&longs;it continuum infinitum; at hoc moueri non pote&longs;t. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m duo me de hac &longs;ententia mouent. <lb/></s>                                                                <s>Primum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="qa">quam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exi&longs;timauit <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> Ari&longs;toteles <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> po&longs;&longs;e moueri, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia, tamet&longs;i <lb/> <arrow.to.target n="marg1767"></arrow.to.target><lb/>&longs;it continuum infinitum; at hoc moueri non pote&longs;t. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m duo me de hac &longs;ententia mouent. <lb/></s>                                                                <s>Primum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="qa">quam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exi&longs;timauit <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> Ari&longs;toteles <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> po&longs;&longs;e moueri, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia, tamet&longs;i <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1768"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> mutare nequit; at in &longs;eip&longs;o moueri nil prohibet. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to, &longs;it ratio illa ad <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, nanque <lb/>&longs;impliciter mot^{9} ab <expan abbr="&itilde;finito">infinito</expan> reiectus e&longs;t. 3. Phy&longs;. c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;clus&utilde;">conclusum</expan> &longs;it <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e moueri <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan>, <lb/><expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec <expan abbr="tpe">tempore</expan> finito, nec infinito mouetur. </s>                                                                <s>quid igitur oportebat, Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in aliud <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> detrudere <lb/>renitentem, quia .&longs;. </s>                                                                <s>tempore finito moueretur? </s>                                                                <s>Satis <expan abbr=".n.">enim</expan> fuerat ip&longs;um docere motum non iri. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <lb/>ob&longs;erua, an, c&ugrave;m motus tempore finito cernatur ab&longs;olui (&agrave; &longs;en&longs;u <expan abbr=".n.">enim</expan> peterem huius ab&longs;urdi prin&shy;<lb/>cipium) atque hic &longs;it tanquam vnius continui, cuius tamen partes in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> alia moueatur ex <lb/>alia; qu&ograve;d motus i&longs;ti &longs;tatuuntur ordinati, &longs;icut item ordo exi&longs;tit in mobilibus atque mouentibus <lb/><expan abbr="c&otilde;municati">communicati</expan> nimir&ugrave;m &agrave; priore &longs;ecundo, ab hoc tertio, &amp; &longs;ic deinceps in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>, &amp; c&ugrave;m vnu&longs;qui&longs;&shy;<lb/>que motus po&longs;tulet aliquod tempus, quia &longs;int partes infinit&ecedil; motus actu, de&longs;iderent etiam partes <lb/>temporis actu infinitas; quo fiat, vt ab&longs;urdum &longs;it, c&ugrave;m partes i&longs;t&aelig; motus de&longs;iderent totidem tem&shy;<lb/>poris partes; ab&longs;oluantur tempore finito. </s>                                                                <s>Sic nos &longs;ucce&longs;sioni partium motus ab&longs;urdum tribui <lb/>putamus. </s>                                                                <s>Nec vrget obiectio, quandoquidem multos <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rerum prop&egrave; infinitarum motus obi&shy;<lb/>ri &longs;imul ab&longs;urdum non e&longs;t, ni&longs;i motus ordinati fuerint, &longs;icut Socratis, &amp; mei, &amp; tui, qu&ograve;d &longs;i fue&shy;<lb/>rint ordinati, quemadmodum illi qui ab Ari&longs;totele accipiuntur; ab&longs;urdum illud nece&longs;&longs;e e&longs;t con&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1768"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> mutare nequit; at in &longs;eip&longs;o moueri nil prohibet. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to, &longs;it ratio illa ad <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, nanque <lb/>&longs;impliciter <expan abbr="mot9">motus</expan> ab <expan abbr="&itilde;finito">infinito</expan> reiectus e&longs;t. 3. Phy&longs;. c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;clus&utilde;">conclusum</expan> &longs;it <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e moueri <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan>, <lb/><expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec <expan abbr="tpe">tempore</expan> finito, nec infinito mouetur. </s>                                                                <s>quid igitur oportebat, Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in aliud <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> detrudere <lb/>renitentem, quia .&longs;. </s>                                                                <s>tempore finito moueretur? </s>                                                                <s>Satis <expan abbr=".n.">enim</expan> fuerat ip&longs;um docere motum non iri. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <lb/>ob&longs;erua, an, c&ugrave;m motus tempore finito cernatur ab&longs;olui (&agrave; &longs;en&longs;u <expan abbr=".n.">enim</expan> peterem huius ab&longs;urdi prin&shy;<lb/>cipium) atque hic &longs;it tanquam vnius continui, cuius tamen partes in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> alia moueatur ex <lb/>alia; qu&ograve;d motus i&longs;ti &longs;tatuuntur ordinati, &longs;icut item ordo exi&longs;tit in mobilibus atque mouentibus <lb/><expan abbr="c&otilde;municati">communicati</expan> nimir&ugrave;m &agrave; priore &longs;ecundo, ab hoc tertio, &amp; &longs;ic deinceps in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>, &amp; c&ugrave;m vnu&longs;qui&longs;&shy;<lb/>que motus po&longs;tulet aliquod tempus, quia &longs;int partes infinit&ecedil; motus actu, de&longs;iderent etiam partes <lb/>temporis actu infinitas; quo fiat, vt ab&longs;urdum &longs;it, c&ugrave;m partes i&longs;t&aelig; motus de&longs;iderent totidem tem&shy;<lb/>poris partes; ab&longs;oluantur tempore finito. </s>                                                                <s>Sic nos &longs;ucce&longs;sioni partium motus ab&longs;urdum tribui <lb/>putamus. </s>                                                                <s>Nec vrget obiectio, quandoquidem multos <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rerum prop&egrave; infinitarum motus obi&shy;<lb/>ri &longs;imul ab&longs;urdum non e&longs;t, ni&longs;i motus ordinati fuerint, &longs;icut Socratis, &amp; mei, &amp; tui, qu&ograve;d &longs;i fue&shy;<lb/>rint ordinati, quemadmodum illi qui ab Ari&longs;totele accipiuntur; ab&longs;urdum illud nece&longs;&longs;e e&longs;t con&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1769"></arrow.to.target><lb/>&longs;equatur. </s>                                                                <s>Mihi &longs;ubuenit hoc loco ex dictis reddere rationem, ecquid e&longs;t, cur vbi milites ordinati <lb/>procedunt, &longs;i interualla omnium par &longs;it ob&longs;eruandum, po&longs;teriores gradum accelerare cogantur. <lb/></s>                                                                <s>id autem ex eo profici&longs;ci videtur, qu&ograve;d aliud e&longs;t in&longs;tans quo primus &amp; &longs;ecundus ordo moueri in&shy;<lb/>cipiunt: at inter in&longs;tantia cadit tempus. </s>                                                                <s>Ergo pro multitudine ordinum in&longs;tantia <expan abbr="multiplic&atilde;tur">multiplicantur</expan>, <lb/>&amp; tempus quod illis includitur. </s>                                                                <s>hoc ergo tempore <foreign lang="greek">u(steri/zousin</foreign>, &amp; po&longs;teriores veniunt ordines <lb/>&longs;ub&longs;equentes. </s>                                                                <s>Ad &longs;ecundam ver&ograve; dubitationem re&longs;pondebat D. Thomas inquiens, in prioribus <lb/>phy&longs;iologi&aelig; libris Ari&longs;totelem &longs;euocare corpora &amp; motus &agrave; certis rerum formis, &amp; qua&longs;i more <lb/>mathematico motum &longs;pectare. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m &longs;impliciter quantum relinquatur, non hoc, aut illud; <lb/>non repugnare natur&aelig;, qu&ograve;d diuer&longs;a quanta continuentur. </s>                                                                <s>Sed contra D. Thomam differebat. <lb/></s>                                                                <s>Iandunus inquiens, eam pote&longs;tatem, quia non promoueatur ad actum, non e&longs;&longs;e admittendam. <lb/></s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> rerum natura patitur &egrave; rebus &longs;pecie diuer&longs;is, cuiu&longs;modi <expan abbr="pon&utilde;tur">ponuntur</expan> &agrave; Peripateticis corpus <lb/>c&ecedil;le&longs;te, &amp; c&ecedil;tera elementa vnum fieri corpus. </s>                                                                <s>Quamobrem ip&longs;e diluebat aliter <expan abbr="obiection&etilde;">obiectionem</expan> pro&shy;<lb/>po&longs;itam; prim&ograve; quidem dicens h&aelig;c continuari po&longs;&longs;e, quia &longs;int eiu&longs;dem generis, <expan abbr="atq.">atque</expan> natur&aelig;, de&shy;<lb/>inde &longs;tatuens propo&longs;itionem Ari&longs;totelis non e&longs;&longs;e cathegoricam, &longs;ed hypotheticam. </s>                                                                <s>Veruntamen <lb/> <arrow.to.target n="marg1769"></arrow.to.target><lb/>&longs;equatur. </s>                                                                <s>Mihi &longs;ubuenit hoc loco ex dictis reddere rationem, ecquid e&longs;t, cur vbi milites ordinati <lb/>procedunt, &longs;i interualla omnium par &longs;it ob&longs;eruandum, po&longs;teriores gradum accelerare cogantur. <lb/></s>                                                                <s>id autem ex eo profici&longs;ci videtur, qu&ograve;d aliud e&longs;t in&longs;tans quo primus &amp; &longs;ecundus ordo moueri in&shy;<lb/>cipiunt: at inter in&longs;tantia cadit tempus. </s>                                                                <s>Ergo pro multitudine ordinum in&longs;tantia <expan abbr="multiplic&atilde;tur">multiplicantur</expan>, <lb/>&amp; tempus quod illis includitur. </s>                                                                <s>hoc ergo tempore <foreign lang="greek">u(steri/zousin</foreign>, &amp; po&longs;teriores veniunt ordines <lb/>&longs;ub&longs;equentes. </s>                                                                <s>Ad &longs;ecundam ver&ograve; dubitationem re&longs;pondebat D. Thomas inquiens, in prioribus <lb/>phy&longs;iologi&aelig; libris Ari&longs;totelem &longs;euocare corpora &amp; motus &agrave; certis rerum formis, &amp; qua&longs;i more <lb/>mathematico motum &longs;pectare. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m &longs;impliciter quantum relinquatur, non hoc, aut illud; <lb/>non repugnare natur&aelig;, qu&ograve;d diuer&longs;a quanta continuentur. </s>                                                                <s>Sed contra D. Thomam differebat. <lb/></s>                                                                <s>Iandunus inquiens, eam pote&longs;tatem, quia non promoueatur ad actum, non e&longs;&longs;e admittendam. <lb/></s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> rerum natura patitur &egrave; rebus &longs;pecie diuer&longs;is, cuiu&longs;modi <expan abbr="pon&utilde;tur">ponuntur</expan> &agrave; Peripateticis corpus <lb/>c&ecedil;le&longs;te, &amp; c&ecedil;tera elementa vnum fieri corpus. </s>                                                                <s>Quamobrem ip&longs;e diluebat aliter <expan abbr="obiection&etilde;">obiectionem</expan> pro&shy;<lb/>po&longs;itam; prim&ograve; quidem dicens h&aelig;c continuari po&longs;&longs;e, quia &longs;int eiu&longs;dem generis, <expan abbr="atq.">atque</expan> natur&aelig;, de&shy;<lb/>inde &longs;tatuens propo&longs;itionem Ari&longs;totelis non e&longs;&longs;e cathegoricam, &longs;ed hypotheticam. </s>                                                                <s>Veruntamen <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1770"></arrow.to.target><lb/>in vtraque &longs;olutione, iudicio no&longs;tro, decipitur: in prima &longs;an&egrave;, quoniam fal&longs;um e&longs;t apud Ari&longs;tote&shy;<lb/>lis &longs;ectatoreis vniuer&longs;a corpora e&longs;&longs;e generis eiu&longs;dem, c&ugrave;m c&ecedil;lum &agrave; proximis corporibus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> plu&longs;&shy;<lb/>quam genere di&longs;tingui putetur, &amp; ex altera materia con&longs;tet atque no&longs;tratia. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quoniam <lb/>etiam ignis &amp; terra, licet &longs;int eiu&longs;dem generis, &longs;ecum iungi non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> corpora &longs;ic ea <lb/>po&longs;&longs;unt fieri vnum; ni&longs;i fort&egrave; &longs;pecie illa continuationis, qu&aelig; re&longs;picit motum qua .&longs;. </s>                                                                <s>illa continua <lb/>dicuntur, qu&aelig; vnico motu, licet differant &longs;pecie, concitantur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d etiam &longs;ic in eodem &longs;pa&shy;<lb/>tio temporis vn&agrave; moueri contingeret; ex quo efficeretur, vt nil prohiberet, quominus infinitus <lb/>motus ab&longs;olueretur tempore finito, quod cert&egrave; demon&longs;trationem Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Quin etiam <lb/>fal&longs;um e&longs;t eam <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan> e&longs;&longs;e hypotheticam, quanuis etiam, Simplicius idem approbarit, eiu&longs;&shy;<lb/>modi for&longs;an e&longs;t, qu&aelig; contineat id quod fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, his hypothe&longs;is e&longs;t: attamen ab Ari&longs;totele, tan&shy;<lb/>quam categorica v&longs;urpatur, &amp; talis, vt accipiatur de ine&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Non igitur admodum apta Iandu&shy;<lb/>ni &longs;olutio, ni pror&longs;us fallor. </s>                                                                <s>Neque D. Thomam cogit illa ratio, vt interim pro illo &amp; pro veri&shy;<lb/>tate, prout officium no&longs;trum e&longs;t, aliquid dicamus: &longs;iquidem pote&longs;tas non vniu&longs;modi &longs;it; neque <lb/>omnis ad actum dirigatur; ver&ugrave;m ea &longs;olum, qu&aelig; vocatur naturalis, &longs;ed altera qu&aelig;dam e&longs;t, qu&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg1770"></arrow.to.target><lb/>in vtraque &longs;olutione, iudicio no&longs;tro, decipitur: in prima &longs;an&egrave;, quoniam fal&longs;um e&longs;t apud Ari&longs;tote&shy;<lb/>lis &longs;ectatoreis vniuer&longs;a corpora e&longs;&longs;e generis eiu&longs;dem, c&ugrave;m c&ecedil;lum &agrave; proximis corporibus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> plu&longs;&shy;<lb/>quam genere di&longs;tingui putetur, &amp; ex altera materia con&longs;tet atque no&longs;tratia. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quoniam <lb/>etiam ignis &amp; terra, licet &longs;int eiu&longs;dem generis, &longs;ecum iungi non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> corpora &longs;ic ea <lb/>po&longs;&longs;unt fieri vnum; ni&longs;i fort&egrave; &longs;pecie illa continuationis, qu&aelig; re&longs;picit motum qua .&longs;. </s>                                                                <s>illa continua <lb/>dicuntur, qu&aelig; vnico motu, licet differant &longs;pecie, concitantur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d etiam &longs;ic in eodem &longs;pa&shy;<lb/>tio temporis vn&agrave; moueri contingeret; ex quo efficeretur, vt nil prohiberet, quominus infinitus <lb/>motus ab&longs;olueretur tempore finito, quod cert&egrave; demon&longs;trationem Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Quin etiam <lb/>fal&longs;um e&longs;t eam <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan> e&longs;&longs;e hypotheticam, quanuis etiam, Simplicius idem approbarit, eiu&longs;&shy;<lb/>modi for&longs;an e&longs;t, qu&aelig; contineat id quod fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, his hypothe&longs;is e&longs;t: attamen ab Ari&longs;totele, tan&shy;<lb/>quam categorica v&longs;urpatur, &amp; talis, vt accipiatur de ine&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Non igitur admodum apta Iandu&shy;<lb/>ni &longs;olutio, ni pror&longs;us fallor. </s>                                                                <s>Neque D. Thomam cogit illa ratio, vt interim pro illo &amp; pro veri&shy;<lb/>tate, prout officium no&longs;trum e&longs;t, aliquid dicamus: &longs;iquidem pote&longs;tas non vniu&longs;modi &longs;it; neque <lb/>omnis ad actum dirigatur; ver&ugrave;m ea &longs;olum, qu&aelig; vocatur naturalis, &longs;ed altera qu&aelig;dam e&longs;t, qu&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1771"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m rationem, &amp; cogitatione &longs;ol&ugrave;m admittitur, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am logica nuncupatur: <lb/>e&longs;t ver&ograve; non repugnantia <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan>, vt, quanuis res ip&longs;a nunquam futura &longs;it, quia tamen defini&shy;<lb/>tiones &longs;ubiecti &amp; pr&aelig;dicati inter &longs;e&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> oppugnant, eiu&longs;modi propo&longs;itio &agrave;c &longs;i vera &longs;it, a&longs;&longs;umatur. <lb/></s>                                                                <s>Ne fort&egrave; ver&ograve; &longs;ibi &longs;u&longs;pecta &longs;it h&aelig;c definitio pote&longs;tatum; animaduerte qu&aelig;&longs;o ip&longs;ummet Ari&longs;tote&shy;<lb/>lem h&aelig;c eadem &amp; explicantem &amp; concludentem. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Habet <expan abbr=".n.">enim</expan> ip&longs;e pro vero, proprium e&longs;&longs;e recti <lb/> <arrow.to.target n="marg1771"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m rationem, &amp; cogitatione &longs;ol&ugrave;m admittitur, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am logica nuncupatur: <lb/>e&longs;t ver&ograve; non repugnantia <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan>, vt, quanuis res ip&longs;a nunquam futura &longs;it, quia tamen defini&shy;<lb/>tiones &longs;ubiecti &amp; pr&aelig;dicati inter &longs;e&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> oppugnant, eiu&longs;modi propo&longs;itio &agrave;c &longs;i vera &longs;it, a&longs;&longs;umatur. <lb/></s>                                                                <s>Ne fort&egrave; ver&ograve; &longs;ibi &longs;u&longs;pecta &longs;it h&aelig;c definitio pote&longs;tatum; animaduerte qu&aelig;&longs;o ip&longs;ummet Ari&longs;tote&shy;<lb/>lem h&aelig;c eadem &amp; explicantem &amp; concludentem. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Habet <expan abbr=".n.">enim</expan> ip&longs;e pro vero, proprium e&longs;&longs;e recti <lb/>
Line 7114 
Line 7453 
 <s><emph type="italics"/>Examinatur, quemadmodum e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia &longs;eparetur, &amp; aliorum &longs;ententiis confutatis nostra <lb/>pronunciatur. </s>                                                                <s>Caput XXV<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Examinatur, quemadmodum e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia &longs;eparetur, &amp; aliorum &longs;ententiis confutatis nostra <lb/>pronunciatur. </s>                                                                <s>Caput XXV<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>CVM viderimus e&longs;&longs;e id prima fronte &longs;ignificare, quod e&longs;t e&longs;&longs;e actu; id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> docuerimus vn&agrave; <lb/>&longs;ignificare cum forma &amp; quiditate materiam <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>: nob. </s>                                                                <s>aditus forta&longs;&longs;e patebit ad <expan abbr="&longs;olutio-n&etilde;">&longs;olutio&shy;<lb/>nem</expan> celebris illius qu&ecedil;&longs;tionis, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> e&longs;&longs;e differat ab e&longs;&longs;entia, de qua, tamet&longs;i multa in diuer&shy;<lb/>&longs;as parteis &agrave; philo&longs;ophis ac theologis poti&longs;sim&egrave; <expan abbr="dic&utilde;tur">dicuntur</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt operam perdere credatur phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus naturalis, qui manus in&longs;erat in hanc, qua&longs;i alienam me&longs;&longs;em. </s>                                                                <s>Nos tamen, vt no&longs;tra con&shy;<lb/>&longs;entiant, <expan abbr="n&otilde;nulla">nonnulla</expan> in medio afferre decreuimus. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> D. Thomas <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> e&longs;&longs;e hoc, quod <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> <lb/>tribuimus, re differre ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> in omnib. iis qu&aelig; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> infra <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>, ac &longs;ol&ugrave;m in ip&longs;o Deo <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> pror&longs;us <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="qd">quod</expan> dicimus e&longs;&longs;e hoc, &amp; e&longs;&longs;e huius. </s>                                                                <s>Etenim citra <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan> vniuer&longs;a per id <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> quod e&longs;t, obtinui&longs;&shy;<lb/>&longs;e quae &longs;int. </s>                                                                <s>quare e&longs;&longs;e <expan abbr="t&etilde;porari&utilde;">temporarium</expan> e&longs;t, &amp; &longs;ingulare, <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> vniuer&longs;alis &amp; &aelig;terna. </s>                                                                <s>Ergo aduenit e&longs;&longs;e hoc <lb/> <s>CVM viderimus e&longs;&longs;e id prima fronte &longs;ignificare, quod e&longs;t e&longs;&longs;e actu; id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> docuerimus vn&agrave; <lb/>&longs;ignificare cum forma &amp; quiditate materiam <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>: nob. </s>                                                                <s>aditus forta&longs;&longs;e patebit ad <expan abbr="&longs;olutio-n&etilde;">&longs;olutio&shy;<lb/>nem</expan> celebris illius qu&ecedil;&longs;tionis, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> e&longs;&longs;e differat ab e&longs;&longs;entia, de qua, tamet&longs;i multa in diuer&shy;<lb/>&longs;as parteis &agrave; philo&longs;ophis ac theologis poti&longs;sim&egrave; <expan abbr="dic&utilde;tur">dicuntur</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt operam perdere credatur phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus naturalis, qui manus in&longs;erat in hanc, qua&longs;i alienam me&longs;&longs;em. </s>                                                                <s>Nos tamen, vt no&longs;tra con&shy;<lb/>&longs;entiant, <expan abbr="n&otilde;nulla">nonnulla</expan> in medio afferre decreuimus. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> D. Thomas <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> e&longs;&longs;e hoc, quod <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> <lb/>tribuimus, re differre ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> in omnib. iis qu&aelig; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> infra <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>, ac &longs;ol&ugrave;m in ip&longs;o Deo <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> pror&longs;us <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="qd">quod</expan> dicimus e&longs;&longs;e hoc, &amp; e&longs;&longs;e huius. </s>                                                                <s>Etenim citra <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan> vniuer&longs;a per id <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> quod e&longs;t, obtinui&longs;&shy;<lb/>&longs;e quae &longs;int. </s>                                                                <s>quare e&longs;&longs;e <expan abbr="t&etilde;porari&utilde;">temporarium</expan> e&longs;t, &amp; &longs;ingulare, <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> vniuer&longs;alis &amp; &aelig;terna. </s>                                                                <s>Ergo aduenit e&longs;&longs;e hoc <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1832"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;i e&longs;&longs;enti&aelig;. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> igitur <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, &longs;ed e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> qu&ecedil;dam. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> re&shy;<lb/>quirat <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>; ita &longs;e habet <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> ad <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> e&longs;&longs;e illo auctore, vt e&longs;&longs;entia <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubeat pote&shy;<lb/>&longs;tatis; e&longs;&longs;e ver&ograve; fit actus. </s>                                                                <s>Ide&ograve; &longs;ic de&longs;criptum e&longs;t e&longs;&longs;e &agrave; D. Thoma, <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan>, &amp; vltima <lb/>actualitas ab agente primo reb. impre&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>Eam ver&ograve; e&longs;&longs;e rei <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan>, non <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> ita per&longs;uadebat. <lb/></s>                                                                <s>Tum quae Ari&longs;toteles &longs;&ecedil;p&egrave; docuerit <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ab eo quod e&longs;t &longs;eparari, &amp; indeterminat&egrave; &longs;e habere ad&shy;<lb/>e&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quae aliqua <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> pote&longs;t e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;&longs;entia differt ab e&longs;&longs;e: &longs;i minus idem e&longs;&shy;<lb/>&longs;et in potentia ad &longs;eip&longs;um. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; &longs;i <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> forent e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, proinde &longs;icut <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> e&longs;t illimita&shy;<lb/>ta, &amp; infinita; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e foret <expan abbr="illimitat&utilde;">illimitatum</expan>, &amp; infinitum. </s>                                                                <s>quod cert&egrave; fal&longs;i&longs;simum e&longs;t. </s>                                                                <s>Huc accedit, <expan abbr="quaee&longs;s&etilde;tia">quae <lb/>e&longs;sentia</expan> caret cau&longs;&longs;a efficiente, e&longs;&longs;e non item. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> locus <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>. </s>                                                                <s>Quorum cau&longs;&longs;&aelig; non &longs;unt <expan abbr="ea-d&etilde;">ea&shy;<lb/>dem</expan>; <expan abbr="neq.">neque</expan> eadem effecta. </s>                                                                <s>Ergo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> re differunt e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Totidem fer&egrave; &longs;unt qu&aelig; ex decretis D. <lb/>Thom&ecedil; repetita ab huius <expan abbr="&longs;ent&etilde;ti&aelig;">&longs;ententi&aelig;</expan> patronis afferuntur. </s>                                                                <s>Qu&aelig; &longs;an&egrave; non <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> congruentia cum <lb/><expan abbr="Peripateticor&utilde;">Peripateticorum</expan> dictis arbitror. </s>                                                                <s>Nam quae nihil pr&aelig;ter <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan> &longs;it <expan abbr="&aelig;tern&utilde;">&aelig;ternum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> <expan abbr="impi&utilde;">impium</expan>; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> ab Ari&longs;totele <lb/>ptinaci&longs;sim&egrave; <expan abbr="defens&utilde;">defensum</expan> fui&longs;&longs;e nouimus. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> negare, po&longs;&longs;um^{9} Peripatetic&egrave;, <expan abbr="&qtail;n">quin</expan> in reb. materia liberis <lb/><expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it po&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> operari: <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dare quae in <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> &longs;it <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituat">con&longs;tituat</expan> <expan abbr="&itilde;trin&longs;ec^{9}">intrin&longs;ec^{9}</expan>, <lb/>&longs;ed ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="formal&etilde;">formalem</expan> <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> extrin&longs;ecus <expan abbr="&etilde;">em</expan>, &amp; fit, vbi ex <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> <expan abbr="&itilde;">in</expan> actu, &amp; <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> fit vnum.  <arrow.to.target n="marg1832"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;i e&longs;&longs;enti&aelig;. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> igitur <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, &longs;ed e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> qu&ecedil;dam. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> re&shy;<lb/>quirat <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>; ita &longs;e habet <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> ad <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> e&longs;&longs;e illo auctore, vt e&longs;&longs;entia <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubeat pote&shy;<lb/>&longs;tatis; e&longs;&longs;e ver&ograve; fit actus. </s>                                                                <s>Ide&ograve; &longs;ic de&longs;criptum e&longs;t e&longs;&longs;e &agrave; D. Thoma, <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan>, &amp; vltima <lb/>actualitas ab agente primo reb. impre&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>Eam ver&ograve; e&longs;&longs;e rei <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan>, non <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> ita per&longs;uadebat. <lb/></s>                                                                <s>Tum quae Ari&longs;toteles &longs;&ecedil;p&egrave; docuerit <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ab eo quod e&longs;t &longs;eparari, &amp; indeterminat&egrave; &longs;e habere ad&shy;<lb/>e&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quae aliqua <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> pote&longs;t e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;&longs;entia differt ab e&longs;&longs;e: &longs;i minus idem e&longs;&shy;<lb/>&longs;et in potentia ad &longs;eip&longs;um. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; &longs;i <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> forent e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, proinde &longs;icut <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> e&longs;t illimita&shy;<lb/>ta, &amp; infinita; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e foret <expan abbr="illimitat&utilde;">illimitatum</expan>, &amp; infinitum. </s>                                                                <s>quod cert&egrave; fal&longs;i&longs;simum e&longs;t. </s>                                                                <s>Huc accedit, <expan abbr="quaee&longs;s&etilde;tia">quae <lb/>e&longs;sentia</expan> caret cau&longs;&longs;a efficiente, e&longs;&longs;e non item. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> locus <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan>. </s>                                                                <s>Quorum cau&longs;&longs;&aelig; non &longs;unt <expan abbr="ea-d&etilde;">ea&shy;<lb/>dem</expan>; <expan abbr="neq.">neque</expan> eadem effecta. </s>                                                                <s>Ergo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> re differunt e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Totidem fer&egrave; &longs;unt qu&aelig; ex decretis D. <lb/>Thom&ecedil; repetita ab huius <expan abbr="&longs;ent&etilde;ti&aelig;">&longs;ententi&aelig;</expan> patronis afferuntur. </s>                                                                <s>Qu&aelig; &longs;an&egrave; non <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> congruentia cum <lb/><expan abbr="Peripateticor&utilde;">Peripateticorum</expan> dictis arbitror. </s>                                                                <s>Nam quae nihil pr&aelig;ter <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan> &longs;it <expan abbr="&aelig;tern&utilde;">&aelig;ternum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> <expan abbr="impi&utilde;">impium</expan>; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> ab Ari&longs;totele <lb/>ptinaci&longs;sim&egrave; <expan abbr="defens&utilde;">defensum</expan> fui&longs;&longs;e nouimus. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> negare, <expan abbr="po&longs;&longs;um9">po&longs;&longs;umus</expan> Peripatetic&egrave;, <expan abbr="&qtail;n">quin</expan> in reb. materia liberis <lb/><expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it po&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> operari: <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dare quae in <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> &longs;it <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituat">con&longs;tituat</expan> <expan abbr="&itilde;trin&longs;ec9">intrin&longs;ecus</expan>, <lb/>&longs;ed ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="formal&etilde;">formalem</expan> <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> extrin&longs;ecus <expan abbr="&etilde;">em</expan>, &amp; fit, vbi ex <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> <expan abbr="&itilde;">in</expan> actu, &amp; <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> fit vnum.
 <pb pagenum="278"/>Neque item probare po&longs;&longs;umus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> &longs;e habere vt <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> ad e&longs;&longs;e, qui legamus non rar&ograve; apud <lb/> <pb pagenum="278"/>Neque item probare po&longs;&longs;umus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> &longs;e habere vt <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> ad e&longs;&longs;e, qui legamus non rar&ograve; apud <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1833"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> ad e&longs;&longs;e fundari, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;entia, &longs;ed materia: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ola e&longs;t pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, &amp; <lb/>efficientis ope ad actu <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> traducitur. </s>                                                                <s>&amp;, c&ugrave;m &longs;it res imperfecta, accipiens formam qu&aelig; e&longs;t <lb/>&longs;uaip&longs;ius &amp; propria perfectio, fit actu &longs;ub&longs;tantia, &amp; actu e&longs;t, &amp; e&longs;t terminus generationis, &longs;i non <lb/>primus &amp; ab&longs;olutus, at <expan abbr="&longs;ec&utilde;dus">&longs;ecundus</expan> &amp; ex alio pendens. </s>                                                                <s>Quamobrem h&icirc;c ego <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;ubiici&atilde;">&longs;ubiiciam</expan> id quod <lb/>obiicit Parmenidi &amp; Meli&longs;&longs;o Ari&longs;toteles, c&ugrave;m parum firma reputetur apud Peripateticos h&aelig;c po&shy;<lb/>&longs;itio, non po&longs;&longs;e, ni&longs;i infirmis &amp; lubricis niti fundamentis. </s>                                                                <s>Adde <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, quia nulla ratio &longs;uccurrit qua <lb/>&longs;e expedire po&longs;sit ex his obiectionibus. </s>                                                                <s>Etenim h&aelig;c exi&longs;tentia, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> res, aut e&longs;t &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, aut accidens. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c diui&longs;io <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>: nihil <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ex his. </s>                                                                <s>triplex <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> <lb/>genus e&longs;t, materia .&longs;. </s>                                                                <s>forma, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> nullum e&longs;t exi&longs;tentia. </s>                                                                <s>Neque item accidens, eo <lb/>qu&ograve;d nullum &longs;ubuenit pr&aelig;dicamentum qu&ograve; referri queat. </s>                                                                <s>Tum pr&aelig;tere&agrave;, quia ponitur in e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia pote&longs;tas: at pote&longs;tas in perfectius <expan abbr="cont&etilde;dit">contendit</expan>: non igitur in accidens. </s>                                                                <s>Si actum dixeris e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>ne&shy;<lb/>que primus e&longs;t hic, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> non e&longs;t forma, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ecundus, quia &longs;ecundus aut e&longs;t forma &longs;impliciter, <lb/>aut aliquo modo, hoc e&longs;t, operans, vt po&longs;te&agrave; videbimus. </s>                                                                <s>Quinetiam <expan abbr="ruin&atilde;">ruinam</expan> &longs;ibi moliuntur. </s>                                                                <s>Nam <lb/>dum accipiunt <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> e&longs;&longs;e potentiam, aduer&longs;antur Ari&longs;totelic&ecedil; partitioni qui pote&longs;tatem mate&shy;<lb/>ri&aelig; tribuit, <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> form&aelig;, cui &longs;olet addici e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> h&aelig;c quidem Ari&longs;toteles 2. de Anima. </s>                                                                <s>Illud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> notandum, qu&ograve;d &longs;ibi qua&longs;i &longs;uo iure &longs;umunt ex e&longs;&longs;entia &amp; e&longs;&longs;e fieri compo&longs;itionem, vbi &longs;i&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1833"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> ad e&longs;&longs;e fundari, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;entia, &longs;ed materia: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ola e&longs;t pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, &amp; <lb/>efficientis ope ad actu <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> traducitur. </s>                                                                <s>&amp;, c&ugrave;m &longs;it res imperfecta, accipiens formam qu&aelig; e&longs;t <lb/>&longs;uaip&longs;ius &amp; propria perfectio, fit actu &longs;ub&longs;tantia, &amp; actu e&longs;t, &amp; e&longs;t terminus generationis, &longs;i non <lb/>primus &amp; ab&longs;olutus, at <expan abbr="&longs;ec&utilde;dus">&longs;ecundus</expan> &amp; ex alio pendens. </s>                                                                <s>Quamobrem h&icirc;c ego <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;ubiici&atilde;">&longs;ubiiciam</expan> id quod <lb/>obiicit Parmenidi &amp; Meli&longs;&longs;o Ari&longs;toteles, c&ugrave;m parum firma reputetur apud Peripateticos h&aelig;c po&shy;<lb/>&longs;itio, non po&longs;&longs;e, ni&longs;i infirmis &amp; lubricis niti fundamentis. </s>                                                                <s>Adde <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, quia nulla ratio &longs;uccurrit qua <lb/>&longs;e expedire po&longs;sit ex his obiectionibus. </s>                                                                <s>Etenim h&aelig;c exi&longs;tentia, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> res, aut e&longs;t &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, aut accidens. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c diui&longs;io <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>: nihil <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ex his. </s>                                                                <s>triplex <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> <lb/>genus e&longs;t, materia .&longs;. </s>                                                                <s>forma, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> nullum e&longs;t exi&longs;tentia. </s>                                                                <s>Neque item accidens, eo <lb/>qu&ograve;d nullum &longs;ubuenit pr&aelig;dicamentum qu&ograve; referri queat. </s>                                                                <s>Tum pr&aelig;tere&agrave;, quia ponitur in e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia pote&longs;tas: at pote&longs;tas in perfectius <expan abbr="cont&etilde;dit">contendit</expan>: non igitur in accidens. </s>                                                                <s>Si actum dixeris e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>ne&shy;<lb/>que primus e&longs;t hic, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> non e&longs;t forma, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ecundus, quia &longs;ecundus aut e&longs;t forma &longs;impliciter, <lb/>aut aliquo modo, hoc e&longs;t, operans, vt po&longs;te&agrave; videbimus. </s>                                                                <s>Quinetiam <expan abbr="ruin&atilde;">ruinam</expan> &longs;ibi moliuntur. </s>                                                                <s>Nam <lb/>dum accipiunt <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> e&longs;&longs;e potentiam, aduer&longs;antur Ari&longs;totelic&ecedil; partitioni qui pote&longs;tatem mate&shy;<lb/>ri&aelig; tribuit, <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> form&aelig;, cui &longs;olet addici e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> h&aelig;c quidem Ari&longs;toteles 2. de Anima. </s>                                                                <s>Illud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> notandum, qu&ograve;d &longs;ibi qua&longs;i &longs;uo iure &longs;umunt ex e&longs;&longs;entia &amp; e&longs;&longs;e fieri compo&longs;itionem, vbi &longs;i&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1834"></arrow.to.target><lb/>mul etiam dant &egrave; duob. </s>                                                                <s>in actu fieri po&longs;&longs;e vnum per &longs;e. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;entia <expan abbr=".n.">enim</expan> actus e&longs;t, quin potius maxim&egrave; <lb/>actus, cui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> principio <expan abbr="mult&utilde;">multum</expan> tribuunt huius &longs;ententi&aelig; defen&longs;ores. </s>                                                                <s>Atque h&ecedil;c quidem contra <lb/>D. <expan abbr="Thom&atilde;">Thomam</expan> di&longs;&longs;eruntur. </s>                                                                <s>Ex quibus item contraria &longs;ententia confirmari videbitur. </s>                                                                <s>Sed &longs;iquis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>pro hac parte <expan abbr="firmament&utilde;">firmamentum</expan> de&longs;ideret, illud &longs;atis <expan abbr="idone&utilde;">idoneum</expan> ac firmum e&longs;&longs;e cen&longs;ebitur quod &agrave; genera&shy;<lb/>tione &longs;umptum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nimir&ugrave;m, &longs;i exi&longs;tentia re differret ab e&longs;&longs;entia, duo forent termini per &longs;e pri&shy;<lb/>mi generationis ip&longs;ius. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; fieri nequit. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> vnitas numeralis cuiu&longs;libet motus pendet ex <lb/>vnitate numerali termini ad quem. </s>                                                                <s>Coniunctum probatur. </s>                                                                <s>&longs;iquidem terminus generationis &longs;it <lb/>forma, &longs;it <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> terminus generationis ip&longs;um e&longs;&longs;e, vt patet ex definitione generationis; e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> muta&shy;<lb/>tio ex non ente in ens. </s>                                                                <s>Si ergo h&aelig;c re differunt, duo &longs;unt termini generationis re di&longs;tincti, vt ac&shy;<lb/>cepimus. </s>                                                                <s>Dabit <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> duos e&longs;&longs;e terminos, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> .&longs;. </s>                                                                <s>ac &longs;ecundum. </s>                                                                <s>Tum <expan abbr="qu&ecedil;r&atilde;">qu&ecedil;ram</expan> ego, quis ex ip&longs;is <lb/>primus &longs;it, form&aacute;ne an e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Non &longs;an&egrave; <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> e&longs;&longs;e; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> e&longs;t effectus formalis ip&longs;ius form&aelig;: ergo <lb/>po&longs;terius form&ecedil;. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> e&longs;&longs;e dicitur res, ni&longs;i c&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> con&longs;ecuta fuerit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1834"></arrow.to.target><lb/>mul etiam dant &egrave; duob. </s>                                                                <s>in actu fieri po&longs;&longs;e vnum per &longs;e. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;entia <expan abbr=".n.">enim</expan> actus e&longs;t, quin potius maxim&egrave; <lb/>actus, cui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> principio <expan abbr="mult&utilde;">multum</expan> tribuunt huius &longs;ententi&aelig; defen&longs;ores. </s>                                                                <s>Atque h&ecedil;c quidem contra <lb/>D. <expan abbr="Thom&atilde;">Thomam</expan> di&longs;&longs;eruntur. </s>                                                                <s>Ex quibus item contraria &longs;ententia confirmari videbitur. </s>                                                                <s>Sed &longs;iquis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>pro hac parte <expan abbr="firmament&utilde;">firmamentum</expan> de&longs;ideret, illud &longs;atis <expan abbr="idone&utilde;">idoneum</expan> ac firmum e&longs;&longs;e cen&longs;ebitur quod &agrave; genera&shy;<lb/>tione &longs;umptum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nimir&ugrave;m, &longs;i exi&longs;tentia re differret ab e&longs;&longs;entia, duo forent termini per &longs;e pri&shy;<lb/>mi generationis ip&longs;ius. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; fieri nequit. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> vnitas numeralis cuiu&longs;libet motus pendet ex <lb/>vnitate numerali termini ad quem. </s>                                                                <s>Coniunctum probatur. </s>                                                                <s>&longs;iquidem terminus generationis &longs;it <lb/>forma, &longs;it <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> terminus generationis ip&longs;um e&longs;&longs;e, vt patet ex definitione generationis; e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> muta&shy;<lb/>tio ex non ente in ens. </s>                                                                <s>Si ergo h&aelig;c re differunt, duo &longs;unt termini generationis re di&longs;tincti, vt ac&shy;<lb/>cepimus. </s>                                                                <s>Dabit <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> duos e&longs;&longs;e terminos, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> .&longs;. </s>                                                                <s>ac &longs;ecundum. </s>                                                                <s>Tum <expan abbr="qu&ecedil;r&atilde;">qu&ecedil;ram</expan> ego, quis ex ip&longs;is <lb/>primus &longs;it, form&aacute;ne an e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Non &longs;an&egrave; <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> e&longs;&longs;e; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> e&longs;t effectus formalis ip&longs;ius form&aelig;: ergo <lb/>po&longs;terius form&ecedil;. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> e&longs;&longs;e dicitur res, ni&longs;i c&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> con&longs;ecuta fuerit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1835"></arrow.to.target><lb/>etiam forma, quia, c&ugrave;m forma &longs;eparetur ab e&longs;&longs;e, po&longs;&longs;et <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ab&longs;oluta e&longs;&longs;e generatio, tamet&longs;i non <lb/>&longs;uccederet e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> minus qu&agrave;m <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> calefactio <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> habeat <expan abbr="adnex&atilde;">adnexam</expan> <expan abbr="rarefaction&etilde;">rarefactionem</expan>, atque inducta <lb/> <arrow.to.target n="marg1835"></arrow.to.target><lb/>etiam forma, quia, c&ugrave;m forma &longs;eparetur ab e&longs;&longs;e, po&longs;&longs;et <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ab&longs;oluta e&longs;&longs;e generatio, tamet&longs;i non <lb/>&longs;uccederet e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> minus qu&agrave;m <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> calefactio <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> habeat <expan abbr="adnex&atilde;">adnexam</expan> <expan abbr="rarefaction&etilde;">rarefactionem</expan>, atque inducta <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1836"></arrow.to.target><lb/>caliditate, raritas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;et inducta; nihilominus foret ab&longs;oluta calefactio. </s>                                                                <s>Sic aliquid e&longs;&longs;et <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> <lb/>quod <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; contr&agrave; nonnulli opinati <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differre, &longs;ed <lb/>ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;crepare. </s>                                                                <s>Veruntamen, vt liber&egrave; dicam <expan abbr="qd">quod</expan> ego &longs;entio, videtur <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="&longs;en-t&etilde;tia">&longs;en&shy;<lb/>tentia</expan> nonnihil ambigui pr&ecedil;&longs;eferre, <expan abbr="atq.">atque</expan> id puto propter <expan abbr="ambiguitat&etilde;">ambiguitatem</expan> di&longs;tinctionis illius, quod <expan abbr="in-qui&utilde;t">in&shy;<lb/>quiunt</expan> re &amp; ratione di&longs;tare. </s>                                                                <s>Nam re differre, vt ali&agrave;s adnotauimus, e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;ubiecto, e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/><expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> di&longs;crepare; hoc e&longs;t, aliam habere <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ab eo cum quo, aut in quo e&longs;t: &longs;ic re differt albe&shy;<lb/>do niuis ab albedine cygni, &amp; numerus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &agrave; reip&longs;a numerata. </s>                                                                <s>ibi quidem, quia diuer&longs;a &longs;ubiecta; <lb/>h&icirc;c qu&ograve;d e&longs;&longs;entia &amp; ratio diuer&longs;a. </s>                                                                <s>Ratione <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quia vel e&longs;&longs;entia &amp; notio alia, vt fundamenti, &amp; <lb/>habitudinis, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&ograve;d mens ip&longs;a &longs;eparet, qu&ecedil; reap&longs;e <expan abbr="c&otilde;iuncta">coniuncta</expan> &longs;unt, vt <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan> ab homine albo; <lb/>vbi <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> nihil e&longs;t ab&longs;urdi, &longs;i id quod ita &longs;eparatur, <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prius exi&longs;tit, natura ver&ograve; po&longs;terius. </s>                                                                <s>Quo&shy;<lb/>circa, &longs;iquis id negare audebit, cum <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> differre dixerit e&longs;&longs;e ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, quia non fit alia notio ei^{9} <lb/>quod e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan>, nec rei quicquam vltra <expan abbr="e&longs;s&etilde;tiam">e&longs;sentiam</expan> accedere, &amp; mult&ograve; magis vltra formam; <lb/>is ab Ari&longs;totele plan&egrave; di&longs;cedere exi&longs;timabitur. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> prim&ograve; in rebus materiatis <lb/>(<expan abbr="nanq.">nanque</expan> in c&ecedil;teris <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, quae &longs;ola ip&longs;orum forma extat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>omnibus numeris &amp; par&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1836"></arrow.to.target><lb/>caliditate, raritas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;et inducta; nihilominus foret ab&longs;oluta calefactio. </s>                                                                <s>Sic aliquid e&longs;&longs;et <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> <lb/>quod <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; contr&agrave; nonnulli opinati <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differre, &longs;ed <lb/>ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;crepare. </s>                                                                <s>Veruntamen, vt liber&egrave; dicam <expan abbr="qd">quod</expan> ego &longs;entio, videtur <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="&longs;en-t&etilde;tia">&longs;en&shy;<lb/>tentia</expan> nonnihil ambigui pr&ecedil;&longs;eferre, <expan abbr="atq.">atque</expan> id puto propter <expan abbr="ambiguitat&etilde;">ambiguitatem</expan> di&longs;tinctionis illius, quod <expan abbr="in-qui&utilde;t">in&shy;<lb/>quiunt</expan> re &amp; ratione di&longs;tare. </s>                                                                <s>Nam re differre, vt ali&agrave;s adnotauimus, e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;ubiecto, e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/><expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> di&longs;crepare; hoc e&longs;t, aliam habere <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ab eo cum quo, aut in quo e&longs;t: &longs;ic re differt albe&shy;<lb/>do niuis ab albedine cygni, &amp; numerus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &agrave; reip&longs;a numerata. </s>                                                                <s>ibi quidem, quia diuer&longs;a &longs;ubiecta; <lb/>h&icirc;c qu&ograve;d e&longs;&longs;entia &amp; ratio diuer&longs;a. </s>                                                                <s>Ratione <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quia vel e&longs;&longs;entia &amp; notio alia, vt fundamenti, &amp; <lb/>habitudinis, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&ograve;d mens ip&longs;a &longs;eparet, qu&ecedil; reap&longs;e <expan abbr="c&otilde;iuncta">coniuncta</expan> &longs;unt, vt <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan> ab homine albo; <lb/>vbi <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> nihil e&longs;t ab&longs;urdi, &longs;i id quod ita &longs;eparatur, <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prius exi&longs;tit, natura ver&ograve; po&longs;terius. </s>                                                                <s>Quo&shy;<lb/>circa, &longs;iquis id negare audebit, cum <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> differre dixerit e&longs;&longs;e ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, quia non fit alia notio <expan abbr="ei9">eius</expan> <lb/>quod e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan>, nec rei quicquam vltra <expan abbr="e&longs;s&etilde;tiam">e&longs;sentiam</expan> accedere, &amp; mult&ograve; magis vltra formam; <lb/>is ab Ari&longs;totele plan&egrave; di&longs;cedere exi&longs;timabitur. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> prim&ograve; in rebus materiatis <lb/>(<expan abbr="nanq.">nanque</expan> in c&ecedil;teris <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, quae &longs;ola ip&longs;orum forma extat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>omnibus numeris &amp; par&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1837"></arrow.to.target><lb/>tibus ab&longs;oluta) vnde &longs;ine materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> datur, &longs;iue ea &longs;it prima cau&longs;&longs;a, cur &longs;it compo&longs;itum, &amp; <lb/>&longs;ingulare, &longs;iue &longs;ecunda &amp; aliqua forma, aut natura indiuidua, nihil refert; illud &longs;atis e&longs;t, &longs;i nobis <lb/><expan abbr="c&otilde;cedatur">concedatur</expan> materiam <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;upponi in con&longs;titutione <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; &longs;ingularis, &amp; eius e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; con&longs;tituat. </s>                                                                <s>Siue ergo materia &longs;en&longs;ilis, quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> hoc e&longs;&longs;e, fiat hoc acce&longs;sione form&aelig;, &longs;eu <lb/>forma qu&aelig; e&longs;t in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, vel &longs;uapte natura &longs;ingularis, vel <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> &amp; vniuer&longs;alis, vt arbitror, a&longs;&shy;<lb/>&longs;umat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>; aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> accedat oportet, vel materi&aelig;, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> accipit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>vel form&aelig;, dum &longs;ibi materiam &longs;umit, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> illos audio qui <lb/>nihil accedere putant in generatione, c&ugrave;m <expan abbr="cred&atilde;t">credant</expan> agens nihil exhibere &amp; pr&aelig;&longs;tare, ni&longs;i &longs;olam <expan abbr="per-fection&etilde;">per&shy;<lb/>fectionem</expan>, quia .&longs;. </s>                                                                <s>promoueat &longs;ol&ugrave;m id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pote&longs;tate ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: dat <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> quam habet in &longs;eip&longs;o <lb/>formaliter, materi&ecedil; qu&ecedil; <expan abbr="&longs;ol&utilde;mod&ograve;">&longs;olummod&ograve;</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> habere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> alio pacto credo, <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Agens nihil exhibere, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>; ni&longs;i, quatenus dat <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&ecedil;, vt ali&agrave;s accepi&longs;ti, <expan abbr="&ptilde;fectio">perfectio</expan> <lb/>reputatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita de&longs;cribitur. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> <expan abbr="&ptail;tinet">pertinet</expan> ad e&longs;&longs;e, quia .&longs;. </s>                                                                <s>exhibita forma nihil aliud faciat: <expan abbr="q&ntilde;">quando</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex <expan abbr="&ptilde;&longs;entia">prae&longs;entia</expan> form&ecedil; <expan abbr="&itilde;">in</expan> materia <expan abbr="&longs;tat&itilde;">&longs;tatim</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>, vt &longs;it <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> aliud &longs;it materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ilis">sen&longs;ilis</expan> <lb/>&agrave; forma &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="&longs;epar&etilde;tur">&longs;eparentur</expan> h&aelig;c &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, aliud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> ab e&longs;&longs;entia.  <arrow.to.target n="marg1837"></arrow.to.target><lb/>tibus ab&longs;oluta) vnde &longs;ine materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> datur, &longs;iue ea &longs;it prima cau&longs;&longs;a, cur &longs;it compo&longs;itum, &amp; <lb/>&longs;ingulare, &longs;iue &longs;ecunda &amp; aliqua forma, aut natura indiuidua, nihil refert; illud &longs;atis e&longs;t, &longs;i nobis <lb/><expan abbr="c&otilde;cedatur">concedatur</expan> materiam <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;upponi in con&longs;titutione <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; &longs;ingularis, &amp; eius e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; con&longs;tituat. </s>                                                                <s>Siue ergo materia &longs;en&longs;ilis, quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> hoc e&longs;&longs;e, fiat hoc acce&longs;sione form&aelig;, &longs;eu <lb/>forma qu&aelig; e&longs;t in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, vel &longs;uapte natura &longs;ingularis, vel <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> &amp; vniuer&longs;alis, vt arbitror, a&longs;&shy;<lb/>&longs;umat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>; aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> accedat oportet, vel materi&aelig;, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> accipit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>vel form&aelig;, dum &longs;ibi materiam &longs;umit, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> illos audio qui <lb/>nihil accedere putant in generatione, c&ugrave;m <expan abbr="cred&atilde;t">credant</expan> agens nihil exhibere &amp; pr&aelig;&longs;tare, ni&longs;i &longs;olam <expan abbr="per-fection&etilde;">per&shy;<lb/>fectionem</expan>, quia .&longs;. </s>                                                                <s>promoueat &longs;ol&ugrave;m id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pote&longs;tate ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: dat <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> quam habet in &longs;eip&longs;o <lb/>formaliter, materi&ecedil; qu&ecedil; <expan abbr="&longs;ol&utilde;mod&ograve;">&longs;olummod&ograve;</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> habere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> alio pacto credo, <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Agens nihil exhibere, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>; ni&longs;i, quatenus dat <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&ecedil;, vt ali&agrave;s accepi&longs;ti, <expan abbr="&ptilde;fectio">perfectio</expan> <lb/>reputatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita de&longs;cribitur. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> <expan abbr="&ptail;tinet">pertinet</expan> ad e&longs;&longs;e, quia .&longs;. </s>                                                                <s>exhibita forma nihil aliud faciat: <expan abbr="q&ntilde;">quando</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex <expan abbr="&ptilde;&longs;entia">prae&longs;entia</expan> form&ecedil; <expan abbr="&itilde;">in</expan> materia <expan abbr="&longs;tat&itilde;">&longs;tatim</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>, vt &longs;it <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> aliud &longs;it materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ilis">sen&longs;ilis</expan> <lb/>&agrave; forma &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="&longs;epar&etilde;tur">&longs;eparentur</expan> h&aelig;c &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, aliud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> ab e&longs;&longs;entia.
 <pb pagenum="279"/> <pb pagenum="279"/>
 <arrow.to.target n="marg1838"></arrow.to.target><lb/>Quia ver&ograve; po&longs;&longs;es obiicere &longs;eparationem form&ecedil;, &longs;eu e&longs;&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e, ni&longs;i rationis <lb/>opus, quia tum forma, tum e&longs;&longs;entia &longs;emper in materia &longs;en&longs;ili con&longs;i&longs;tant; audi nunc qu&aelig; me mo&shy;<lb/>ueant ad credendum h&ecedil;c <expan abbr="quoq.">quoque</expan> reip&longs;a &longs;eparari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem e&longs;&longs;entia ponitur in forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>materia, &amp; ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; &longs;ol&ugrave;m mente comprehendi po&longs;sit: &longs;ed cum forma, tum materia qu&aelig; <lb/>in mentem cadit, quanuis &longs;int in materia &longs;en&longs;ili, nec <expan abbr="v&longs;&qtilde;">v&longs;quae</expan> extent ab ea &longs;ecreta; at &longs;uapte natura <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>magis hac qu&agrave;m illa materia &longs;en&longs;ili terminantur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed generatim <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> conditiones offeren&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1838"></arrow.to.target><lb/>Quia ver&ograve; po&longs;&longs;es obiicere &longs;eparationem form&ecedil;, &longs;eu e&longs;&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e, ni&longs;i rationis <lb/>opus, quia tum forma, tum e&longs;&longs;entia &longs;emper in materia &longs;en&longs;ili con&longs;i&longs;tant; audi nunc qu&aelig; me mo&shy;<lb/>ueant ad credendum h&ecedil;c <expan abbr="quoq.">quoque</expan> reip&longs;a &longs;eparari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem e&longs;&longs;entia ponitur in forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>materia, &amp; ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; &longs;ol&ugrave;m mente comprehendi po&longs;sit: &longs;ed cum forma, tum materia qu&aelig; <lb/>in mentem cadit, quanuis &longs;int in materia &longs;en&longs;ili, nec <expan abbr="v&longs;&qtilde;">v&longs;quae</expan> extent ab ea &longs;ecreta; at &longs;uapte natura <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>magis hac qu&agrave;m illa materia &longs;en&longs;ili terminantur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed generatim <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> conditiones offeren&shy;<lb/>
Line 7614 
Line 7953 
 <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s>                                                                <s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;ua ip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s>                                                                <s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s>                                                                <s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s>                                                                <s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s>                                                                <s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy; <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s>                                                                <s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;ua ip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s>                                                                <s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s>                                                                <s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s>                                                                <s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s>                                                                <s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy;
 <pb pagenum="299"/> <pb pagenum="299"/>
 <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s>                                                                <s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s>                                                                <s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s>                                                                <s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s>                                                                <s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s>                                                                <s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s>                                                                <s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s>                                                                <s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nergh/sei eu)qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s>                                                                <s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s>                                                                <s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s>                                                                <s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s>                                                                <s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s>                                                                <s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s>                                                                <s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s>                                                                <s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nergh/sei eu)qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1973"></arrow.to.target><lb/>lu/sh| e)ne/rgeia de\ tou= kou/fou to\ pou= ei)=nai kai\ a)/nw</foreign>. </s>                                                                <s>Et operabitur &longs;tatim, ni&longs;i quid prohibeat; actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>leuis, [non quidem moueri &longs;ur&longs;um] &longs;ed ip&longs;um vbi &amp; locus &longs;uperior. </s>                                                                <s>Ob id verendum non e&longs;t, ne <lb/>e&longs;&longs;e in loco &longs;it externa pa&longs;sio mobilis (ni&longs;i vi fuerit) quia .&longs;. </s>                                                                <s>ab efficiente pend&ecirc;re videatur, dum fit: <lb/>nec quin illi habitus <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quae</expan> &longs;upponatur: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> diuidu&egrave; pendet &amp; proxim&egrave;; &longs;ed indiuidu&egrave; &amp; p <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;eu partem eius. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de po&longs;teriore dubitatione; accipiam id in primis, ita mo&shy;<lb/>ueri coniunctum, quae habeat certam formam: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma e&longs;t ratio, cur <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> moueatur, quae hoc <lb/>&longs;it ex eius ip&longs;ius natura. </s>                                                                <s>Sequitur ergo ea forma po&longs;ita nece&longs;&longs;ari&ograve; locus ip&longs;i conueniens, &amp; hoc <lb/>modo cau&longs;&longs;a interna e&longs;t, &amp; ita cau&longs;&longs;a, vt forma <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecum ip&longs;a apportans, id quod alij nulli cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; conceditur, quatenus e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>&longs;iquidem materia per &longs;eip&longs;am accipiat: efficiens &amp; finis alij <lb/>tribuant &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; &longs;ic e&longs;&longs;e mon&longs;trant Ari&longs;totelis verba qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Siquis &egrave; no&shy;<lb/>bis qu&aelig;rat, cur grauia <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s>                                                                <s>diuer&longs;is ac certis motibus concitentur; cau&longs;&longs;a e&longs;t <foreign lang="greek">o(ti pe/fuke\npoi <lb/>kai\ tou=to e)sti\ to\ kou/fw| kai\ barei\ ei)=nai</foreign> .i. quae nata apta &longs;unt ad id, quae alicubi &longs;int, &amp; hoc e&longs;t leui &amp; graui <lb/>e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> videas &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e, cur grauia moueantur, &amp; leuia: ex quo conclu&longs;it in <lb/>fine contextus; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> e&longs;&longs;e principium, nec quidem agendi &amp; mouendi, &longs;ed patiendi, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>&longs;ententiam re petiit idem auctor 4. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae &longs;i moueret vt efficiens ip&longs;a forma; nec modo &longs;ui <lb/> <arrow.to.target n="marg1973"></arrow.to.target><lb/>lu/sh| e)ne/rgeia de\ tou= kou/fou to\ pou= ei)=nai kai\ a)/nw</foreign>. </s>                                                                <s>Et operabitur &longs;tatim, ni&longs;i quid prohibeat; actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>leuis, [non quidem moueri &longs;ur&longs;um] &longs;ed ip&longs;um vbi &amp; locus &longs;uperior. </s>                                                                <s>Ob id verendum non e&longs;t, ne <lb/>e&longs;&longs;e in loco &longs;it externa pa&longs;sio mobilis (ni&longs;i vi fuerit) quia .&longs;. </s>                                                                <s>ab efficiente pend&ecirc;re videatur, dum fit: <lb/>nec quin illi habitus <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quam</expan> &longs;upponatur: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> diuidu&egrave; pendet &amp; proxim&egrave;; &longs;ed indiuidu&egrave; &amp; p <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;eu partem eius. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de po&longs;teriore dubitatione; accipiam id in primis, ita mo&shy;<lb/>ueri coniunctum, quae habeat certam formam: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma e&longs;t ratio, cur <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> moueatur, quae hoc <lb/>&longs;it ex eius ip&longs;ius natura. </s>                                                                <s>Sequitur ergo ea forma po&longs;ita nece&longs;&longs;ari&ograve; locus ip&longs;i conueniens, &amp; hoc <lb/>modo cau&longs;&longs;a interna e&longs;t, &amp; ita cau&longs;&longs;a, vt forma <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecum ip&longs;a apportans, id quod alij nulli cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; conceditur, quatenus e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>&longs;iquidem materia per &longs;eip&longs;am accipiat: efficiens &amp; finis alij <lb/>tribuant &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; &longs;ic e&longs;&longs;e mon&longs;trant Ari&longs;totelis verba qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Siquis &egrave; no&shy;<lb/>bis qu&aelig;rat, cur grauia <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s>                                                                <s>diuer&longs;is ac certis motibus concitentur; cau&longs;&longs;a e&longs;t <foreign lang="greek">o(ti pe/fuke\npoi <lb/>kai\ tou=to e)sti\ to\ kou/fw| kai\ barei\ ei)=nai</foreign> .i. quae nata apta &longs;unt ad id, quae alicubi &longs;int, &amp; hoc e&longs;t leui &amp; graui <lb/>e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> videas &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e, cur grauia moueantur, &amp; leuia: ex quo conclu&longs;it in <lb/>fine contextus; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> e&longs;&longs;e principium, nec quidem agendi &amp; mouendi, &longs;ed patiendi, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>&longs;ententiam re petiit idem auctor 4. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae &longs;i moueret vt efficiens ip&longs;a forma; nec modo &longs;ui <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1974"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1974"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1975"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius proprio, non coh&aelig;reret con&longs;equens cum antecedente qu&aelig; &longs;ic habent. </s>                                                                <s>Mouetur <expan abbr="elem&etilde;tum">elementum</expan>, <lb/>quia forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus. </s>                                                                <s>Ergo natura <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiendi, &amp; antecedens latius pateret qu&agrave;m <lb/>con&longs;equens, quae forma qu&aelig; e&longs;t natura, moueret, vt agens. </s>                                                                <s>Itaque non &longs;impliciter natura talis e&longs;&longs;et; <lb/>imm&ograve; nec id ex antecedente prob&egrave; inferretur, quia forma non e&longs;&longs;et principium patiendi, nec alia <lb/>cau&longs;&longs;a motus interna recitata fuerat ab Ari&longs;totele, quomodo valebat igitur: Naturam e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, atque illam quidem patiendi, non agendi? </s>                                                                <s>His ita po&longs;itis ad Alexandrum redeo, vt, <lb/>&longs;i quo pacto mihi &longs;uccedat, tantum philo&longs;ophum quem primum habemus, qui in hanc &longs;enten&shy;<lb/>tiam &longs;crip&longs;erit, ab omni calumnia purgem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur vbi dixit, generans illud e&longs;&longs;e, quod facit <lb/>&egrave; pote&longs;tate vbi actu vbi, faciendo .&longs;. </s>                                                                <s>&egrave; potentia leui actu leue, accepit formam, non vt actum pri&shy;<lb/>mum, &longs;ed vt &longs;ecundum, &amp; c&ugrave;m in eo quod gignitur, &longs;it pote&longs;tas qu&aelig; na&longs;citur &agrave; materia, qu&aelig; per <lb/>gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> promouetur ad formam, forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> inanimi perfecta fit e&longs;&longs;e in &longs;uo loco: pote&longs;tas <lb/>ver&ograve; qu&aelig; e&longs;t in materia ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> perfectionem, &longs;it grauitas, aut leuitas; eam <expan abbr="promotion&etilde;">promotionem</expan> qu&aelig; e&longs;t ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> perfectam, &longs;ignificare voluit, c&ugrave;m &longs;tatuit generans quod facit ignem &amp; <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, facere actu le&shy;<lb/>ue, aut graue, per grauitatem <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; leuitatem <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> materi&aelig; affectiones in &longs;uo loco inanima <expan abbr="collo-c&atilde;tur">collo&shy;<lb/>cantur</expan>. </s>                                                                <s>&amp; vt &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;e habet forma, natura autem ip&longs;ius e&longs;t e&longs;&longs;e in officio, &longs;ic <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <lb/>actum iungere con&longs;tituit: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>actum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui &longs;ine functione imperfectus e&longs;t, cum actu <lb/> <arrow.to.target n="marg1975"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius proprio, non coh&aelig;reret con&longs;equens cum antecedente qu&aelig; &longs;ic habent. </s>                                                                <s>Mouetur <expan abbr="elem&etilde;tum">elementum</expan>, <lb/>quia forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus. </s>                                                                <s>Ergo natura <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiendi, &amp; antecedens latius pateret qu&agrave;m <lb/>con&longs;equens, quae forma qu&aelig; e&longs;t natura, moueret, vt agens. </s>                                                                <s>Itaque non &longs;impliciter natura talis e&longs;&longs;et; <lb/>imm&ograve; nec id ex antecedente prob&egrave; inferretur, quia forma non e&longs;&longs;et principium patiendi, nec alia <lb/>cau&longs;&longs;a motus interna recitata fuerat ab Ari&longs;totele, quomodo valebat igitur: Naturam e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, atque illam quidem patiendi, non agendi? </s>                                                                <s>His ita po&longs;itis ad Alexandrum redeo, vt, <lb/>&longs;i quo pacto mihi &longs;uccedat, tantum philo&longs;ophum quem primum habemus, qui in hanc &longs;enten&shy;<lb/>tiam &longs;crip&longs;erit, ab omni calumnia purgem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur vbi dixit, generans illud e&longs;&longs;e, quod facit <lb/>&egrave; pote&longs;tate vbi actu vbi, faciendo .&longs;. </s>                                                                <s>&egrave; potentia leui actu leue, accepit formam, non vt actum pri&shy;<lb/>mum, &longs;ed vt &longs;ecundum, &amp; c&ugrave;m in eo quod gignitur, &longs;it pote&longs;tas qu&aelig; na&longs;citur &agrave; materia, qu&aelig; per <lb/>gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> promouetur ad formam, forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> inanimi perfecta fit e&longs;&longs;e in &longs;uo loco: pote&longs;tas <lb/>ver&ograve; qu&aelig; e&longs;t in materia ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> perfectionem, &longs;it grauitas, aut leuitas; eam <expan abbr="promotion&etilde;">promotionem</expan> qu&aelig; e&longs;t ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> perfectam, &longs;ignificare voluit, c&ugrave;m &longs;tatuit generans quod facit ignem &amp; <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, facere actu le&shy;<lb/>ue, aut graue, per grauitatem <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; leuitatem <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> materi&aelig; affectiones in &longs;uo loco inanima <expan abbr="collo-c&atilde;tur">collo&shy;<lb/>cantur</expan>. </s>                                                                <s>&amp; vt &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;e habet forma, natura autem ip&longs;ius e&longs;t e&longs;&longs;e in officio, &longs;ic <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <lb/>actum iungere con&longs;tituit: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>actum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui &longs;ine functione imperfectus e&longs;t, cum actu <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1976"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius vbi qu&aelig; e&longs;t eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectio, copulauit: c&ugrave;m ver&ograve; aut alibi ip&longs;e, aut alij nonnun&shy;<lb/>quam pote&longs;tatem ad vbi &agrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; pote&longs;tate &longs;egregarunt, animaduerti&longs;&longs;e videntur ordinem &amp; <lb/>nexum qui ob cau&longs;&longs;as antedictas inter actum primum &amp; &longs;ecundum, &amp; pote&longs;tateis cum illis con&shy;<lb/>gruenteis, intercedit; &longs;unt ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; per accidens, &amp; qu&aelig; &longs;olam &longs;eparationem rationis afferant, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> diximus, c&ugrave;m de &longs;ecundi actus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> loqueremur, &amp; eius quod actu eo tempore <lb/>con&longs;i&longs;tit, <expan abbr="qualecunq.">qualecunque</expan> illud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rei natur&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habuerunt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> dum Alexandro oppo&shy;<lb/>nit Simplicius elementa <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e in actu extra &longs;ua loca; <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t ip&longs;um &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter <lb/>habui&longs;&longs;e rationem &amp; actus primi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfect&aelig;, <expan abbr="actu&longs;&qacute;">actu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ecundi, quo pacto ip&longs;am <lb/>accepi&longs;&longs;e dicimus Alexandrum. </s>                                                                <s>Argumenta ver&ograve; qu&aelig; nuper obiecta fuerunt, parum afferunt <lb/>impedimenti. </s>                                                                <s>Nam, quod opponebatur, actum &longs;ecundum e&longs;&longs;e finem, hunc ver&ograve; &longs;ignificare <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>plan&egrave; concedimus, &longs;ed quae agens hoc &longs;it primus actus, id ver&ograve; negamus; &longs;at <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, &longs;i &longs;ignificet agens <lb/>&longs;impliciter; id ver&ograve; priu&longs;qu&agrave;m &longs;it ab&longs;oluta &longs;ub&longs;tantia, generans e&longs;t; vbi ab&longs;oluta quidem fuerit,  <arrow.to.target n="marg1976"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius vbi qu&aelig; e&longs;t eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectio, copulauit: c&ugrave;m ver&ograve; aut alibi ip&longs;e, aut alij nonnun&shy;<lb/>quam pote&longs;tatem ad vbi &agrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; pote&longs;tate &longs;egregarunt, animaduerti&longs;&longs;e videntur ordinem &amp; <lb/>nexum qui ob cau&longs;&longs;as antedictas inter actum primum &amp; &longs;ecundum, &amp; pote&longs;tateis cum illis con&shy;<lb/>gruenteis, intercedit; &longs;unt ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; per accidens, &amp; qu&aelig; &longs;olam &longs;eparationem rationis afferant, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> diximus, c&ugrave;m de &longs;ecundi actus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> loqueremur, &amp; eius quod actu eo tempore <lb/>con&longs;i&longs;tit, <expan abbr="qualecunq.">qualecunque</expan> illud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rei natur&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habuerunt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> dum Alexandro oppo&shy;<lb/>nit Simplicius elementa <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e in actu extra &longs;ua loca; <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t ip&longs;um &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter <lb/>habui&longs;&longs;e rationem &amp; actus primi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfect&aelig;, <expan abbr="actu&longs;&qacute;">actu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ecundi, quo pacto ip&longs;am <lb/>accepi&longs;&longs;e dicimus Alexandrum. </s>                                                                <s>Argumenta ver&ograve; qu&aelig; nuper obiecta fuerunt, parum afferunt <lb/>impedimenti. </s>                                                                <s>Nam, quod opponebatur, actum &longs;ecundum e&longs;&longs;e finem, hunc ver&ograve; &longs;ignificare <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>plan&egrave; concedimus, &longs;ed quae agens hoc &longs;it primus actus, id ver&ograve; negamus; &longs;at <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, &longs;i &longs;ignificet agens <lb/>&longs;impliciter; id ver&ograve; priu&longs;qu&agrave;m &longs;it ab&longs;oluta &longs;ub&longs;tantia, generans e&longs;t; vbi ab&longs;oluta quidem fuerit,
Line 7678 
Line 8017 
 <s><margin.target id="marg1989"></margin.target>E</s></p> <s><margin.target id="marg1989"></margin.target>E</s></p>
  
 <table> <table>
 <row><cell><foreign lang="greek">*u(gie/nta d' ei(/tis o)/lbon a)/rdei</foreign>.</cell><cell><foreign lang="greek">*e)carke/wn ktea/t e)sti\</foreign>,</cell></row> <row><cell><foreign lang="greek">*(ugie/nta d' ei(/tis o)/lbon a)/rdei</foreign>.</cell><cell><foreign lang="greek">*)ecarke/wn ktea/t e)sti\</foreign>,</cell></row>
 <row><cell><foreign lang="greek">*kai\ eu)logian prqstiqei\s</foreign></cell><cell><foreign lang="greek">*mh( mateu\sei qeo\s gene/sqai</foreign>.</cell></row></table> <row><cell><foreign lang="greek">*kai\ eu)logian prqstiqei\s</foreign></cell><cell><foreign lang="greek">*mh( mateu\sei qeo\s gene/sqai</foreign>.</cell></row></table>
  
 <p type="head"><s><arrow.to.target n="table10"></arrow.to.target></s></p><table> <p type="head"><s><arrow.to.target n="table10"></arrow.to.target></s></p><table>
  
 <table.target id="table10"></table.target> <table.target id="table10"></table.target>
 <row><cell><foreign lang="greek">*u(gie/nta d e(i/tis o)/lbon a)/sdei</foreign>.</cell><cell><foreign lang="greek">*e)caske/wn ktea/t)<gap/>i\</foreign>,</cell></row> <row><cell><foreign lang="greek">*(ugie/nta d e(i/tis o)/lbon a)/sdei</foreign>.</cell><cell><foreign lang="greek">*)ecaske/wn ktea/t)<gap/>i\</foreign>,</cell></row>
 <row><cell><foreign lang="greek">*kai\ <gap/>)logian pzqseiqei\s</foreign></cell><cell><foreign lang="greek">*mh( mat<gap/>\sei <gap/>eo\s gene/s<gap/>ai</foreign>.</cell></row></table> <row><cell><foreign lang="greek">*kai\ <gap/>)logian pzqseiqei\s</foreign></cell><cell><foreign lang="greek">*mh( mat<gap/>\sei <gap/>eo\s gene/s<gap/>ai</foreign>.</cell></row></table>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hoc illud e&longs;t, quo pr&aelig;&longs;tamus vel maxim&egrave; feris, qu&ograve;d colloquimur inter nos, &amp; qu&ograve;d exprimere <lb/>dicendo &longs;en&longs;a po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Idcirco iur&egrave; mirabimur eum, vt quo vno homines maxim&egrave; be&longs;tiis pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;tent, in hoc hominibus ip&longs;is antecellat. </s>                                                                <s>Videtur etiam, vt id obiter hoc loco recen&longs;eam; ri&longs;us <lb/>in his muneribus e&longs;&longs;e reponendus: quand&ograve; item in Zoroa&longs;tro ri&longs;us immaturus ab vtero, &longs;apien&shy;<lb/>ti&aelig; &longs;ignum &agrave; veteribus fuerit habitus: qua&longs;i natura virum illum &longs;apienti&longs;simum futurum, citius <lb/>qu&agrave;m reliquos homines ad &longs;ummum perduxerit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i ea varietas actionum vndecunque <lb/>na&longs;catur, in homine &longs;olo maxima e&longs;&longs;e per&longs;picitur: quand&ograve; &longs;umma illius actio, vt exi&longs;tat, &amp; exer&shy;<lb/> <s>Hoc illud e&longs;t, quo pr&aelig;&longs;tamus vel maxim&egrave; feris, qu&ograve;d colloquimur inter nos, &amp; qu&ograve;d exprimere <lb/>dicendo &longs;en&longs;a po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Idcirco iur&egrave; mirabimur eum, vt quo vno homines maxim&egrave; be&longs;tiis pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;tent, in hoc hominibus ip&longs;is antecellat. </s>                                                                <s>Videtur etiam, vt id obiter hoc loco recen&longs;eam; ri&longs;us <lb/>in his muneribus e&longs;&longs;e reponendus: quand&ograve; item in Zoroa&longs;tro ri&longs;us immaturus ab vtero, &longs;apien&shy;<lb/>ti&aelig; &longs;ignum &agrave; veteribus fuerit habitus: qua&longs;i natura virum illum &longs;apienti&longs;simum futurum, citius <lb/>qu&agrave;m reliquos homines ad &longs;ummum perduxerit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i ea varietas actionum vndecunque <lb/>na&longs;catur, in homine &longs;olo maxima e&longs;&longs;e per&longs;picitur: quand&ograve; &longs;umma illius actio, vt exi&longs;tat, &amp; exer&shy;<lb/>
Line 7740 
Line 8079 
 <arrow.to.target n="marg2004"></arrow.to.target><lb/>nerans ip&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; facit habitum, <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> ver&ograve; non nece&longs;&longs;ari&ograve;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quia natura illius <lb/>e&longs;t deducere rem in actum &longs;ecundum: vbi id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&ecedil;&longs;tet, hoc e&longs;t illi pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actus <lb/>i&longs;te &longs;ecundus aut e&longs;t imperfectus, aut perfectus. </s>                                                                <s>quando perfectus e&longs;t, omnis agentis actio ce&longs;&longs;at; <lb/>tum operatur agens, c&ugrave;m &longs;ecundus imperfectus adhuc e&longs;t. </s>                                                                <s>Quare generans ita &longs;pectat elementi <lb/><expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> qu&ecedil; e&longs;t e&longs;&longs;e in &longs;uo loco, vt primum eius e&longs;&longs;e terminet <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> &longs;uam actionem, quod e&longs;t vlti&shy;<lb/>mum e&longs;&longs;e motus: vniuer&longs;um ver&ograve; motum efficiat. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; generans ita mouet elementum, vt <lb/>mutet ip&longs;um &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, moueat autem &longs;ecund&ugrave;m materiam. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> gradus, &longs;eu partes <lb/>form&aelig; &longs;ignificant terminos qui &longs;unt &agrave; forma, licet imperfectos: hi ver&ograve; puncto temporis acce&shy;<lb/>dunt: atqui in puncto non fit motus. </s>                                                                <s>Motus continuationem de&longs;iderat, h&aelig;c autem profici&longs;citur <lb/>&agrave; materia. </s>                                                                <s>Idcirco generans propri&egrave; mouet elementum propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> non &longs;an&egrave;, quia materia <lb/>moueatur, &longs;ed quia &longs;it cau&longs;&longs;a motus, vt &longs;ubiectum, &amp; vt pote&longs;tas qu&aelig; &longs;uapte natura diuidua &longs;it; <lb/>ob id non ita pullulat ex materia motus, qu&ograve;d ip&longs;a motum intendat, &longs;ed quia nece&longs;sitatem ip&longs;ius <lb/>in&longs;equatur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim in materia &longs;it contrarium, ide&ograve; forma per <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan> in ducitur. </s>                                                                <s>Ex quo <lb/>etiam illud tanquam corollarium afferri pote&longs;t. </s>                                                                <s>qu&ograve;d c&ugrave;m in elemento, dum gignitur, ad&longs;it in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2004"></arrow.to.target><lb/>nerans ip&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; facit habitum, <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> ver&ograve; non nece&longs;&longs;ari&ograve;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quia natura illius <lb/>e&longs;t deducere rem in actum &longs;ecundum: vbi id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&ecedil;&longs;tet, hoc e&longs;t illi pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actus <lb/>i&longs;te &longs;ecundus aut e&longs;t imperfectus, aut perfectus. </s>                                                                <s>quando perfectus e&longs;t, omnis agentis actio ce&longs;&longs;at; <lb/>tum operatur agens, c&ugrave;m &longs;ecundus imperfectus adhuc e&longs;t. </s>                                                                <s>Quare generans ita &longs;pectat elementi <lb/><expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> qu&ecedil; e&longs;t e&longs;&longs;e in &longs;uo loco, vt primum eius e&longs;&longs;e terminet <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> &longs;uam actionem, quod e&longs;t vlti&shy;<lb/>mum e&longs;&longs;e motus: vniuer&longs;um ver&ograve; motum efficiat. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; generans ita mouet elementum, vt <lb/>mutet ip&longs;um &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, moueat autem &longs;ecund&ugrave;m materiam. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> gradus, &longs;eu partes <lb/>form&aelig; &longs;ignificant terminos qui &longs;unt &agrave; forma, licet imperfectos: hi ver&ograve; puncto temporis acce&shy;<lb/>dunt: atqui in puncto non fit motus. </s>                                                                <s>Motus continuationem de&longs;iderat, h&aelig;c autem profici&longs;citur <lb/>&agrave; materia. </s>                                                                <s>Idcirco generans propri&egrave; mouet elementum propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> non &longs;an&egrave;, quia materia <lb/>moueatur, &longs;ed quia &longs;it cau&longs;&longs;a motus, vt &longs;ubiectum, &amp; vt pote&longs;tas qu&aelig; &longs;uapte natura diuidua &longs;it; <lb/>ob id non ita pullulat ex materia motus, qu&ograve;d ip&longs;a motum intendat, &longs;ed quia nece&longs;sitatem ip&longs;ius <lb/>in&longs;equatur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim in materia &longs;it contrarium, ide&ograve; forma per <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan> in ducitur. </s>                                                                <s>Ex quo <lb/>etiam illud tanquam corollarium afferri pote&longs;t. </s>                                                                <s>qu&ograve;d c&ugrave;m in elemento, dum gignitur, ad&longs;it in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2005"></arrow.to.target><lb/>trin&longs;eca re&longs;i&longs;tentia: &longs;i h&aelig;c per &longs;e motus e&longs;t cau&longs;&longs;a, qu&ograve;d <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in vacuo poterit elementum moueri, <lb/>dum gignitur. </s>                                                                <s>Planum quoque e&longs;t, quantum &longs;pectat ad motum illum qui fit &agrave; generante; eum <lb/>non mod&ograve; ab initio fieri, ver&ugrave;m etiam <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> peruenerit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> in &longs;uum locum, vbi &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quie&longs;cit, qu&ograve;d &longs;i id non efficiat generans, e&longs;t ob affectionem non naturalem, &amp; per <lb/>accidens. </s>                                                                <s>Inanis igitur illa di&longs;tinctio e&longs;t, in motu qui fit &agrave; generante, illorum qui dicunt elemen&shy;<lb/>ta in principio quidem ab alio moueri, in proce&longs;&longs;u ver&ograve; &agrave; &longs;ua forma. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; e&longs;t qu&ograve;d <lb/>obiiciant aliquando perire ip&longs;um generans, antequ&agrave;m ab&longs;oluat rem qu&aelig; mouetur, qu&ograve;d virtus <lb/>generantis impre&longs;&longs;a e&longs;t in materia, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>promouet mobile, cum ad &longs;uam formam, tum etiam ad <lb/>&longs;uum vbi: &longs;icut item te&longs;tatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> de vi &longs;eminis &agrave; patre &longs;ecreta, &amp; tamen adhuc &longs;eruan&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2005"></arrow.to.target><lb/>trin&longs;eca re&longs;i&longs;tentia: &longs;i h&aelig;c per &longs;e motus e&longs;t cau&longs;&longs;a, qu&ograve;d <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in vacuo poterit elementum moueri, <lb/>dum gignitur. </s>                                                                <s>Planum quoque e&longs;t, quantum &longs;pectat ad motum illum qui fit &agrave; generante; eum <lb/>non mod&ograve; ab initio fieri, ver&ugrave;m etiam <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> peruenerit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> in &longs;uum locum, vbi &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quie&longs;cit, qu&ograve;d &longs;i id non efficiat generans, e&longs;t ob affectionem non naturalem, &amp; per <lb/>accidens. </s>                                                                <s>Inanis igitur illa di&longs;tinctio e&longs;t, in motu qui fit &agrave; generante, illorum qui dicunt elemen&shy;<lb/>ta in principio quidem ab alio moueri, in proce&longs;&longs;u ver&ograve; &agrave; &longs;ua forma. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; e&longs;t qu&ograve;d <lb/>obiiciant aliquando perire ip&longs;um generans, antequ&agrave;m ab&longs;oluat rem qu&aelig; mouetur, qu&ograve;d virtus <lb/>generantis impre&longs;&longs;a e&longs;t in materia, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>promouet mobile, cum ad &longs;uam formam, tum etiam ad <lb/>&longs;uum vbi: &longs;icut item te&longs;tatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> de vi &longs;eminis &agrave; patre &longs;ecreta, &amp; tamen adhuc &longs;eruan&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2006"></arrow.to.target><lb/>tis efficacitatem, per quam prouehit embryon ad con&longs;ummationem. </s>                                                                <s>Quapropter etiam &longs;i vi&shy;<lb/>deantur aliqua per &longs;e &amp; &longs;pont&egrave; gigni; nihilominus exi&longs;timandum e&longs;t abe&longs;&longs;e quidem mouens, <lb/>&longs;ed virtutem eius adhuc e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;titem, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> generale e&longs;t cum in iis qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>mouentur, tum etiam in iis qu&ecedil; alienis motibus aguntur, &amp; c&ugrave;m in animatis, tum etiam in animo <lb/>carentibus. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m oper&ecedil;precium h&icirc;c e&longs;t Ari&longs;totelis &longs;ententiam iis ip&longs;is verbis quibus e&longs;t &longs;cri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2006"></arrow.to.target><lb/>tis efficacitatem, per quam prouehit embryon ad con&longs;ummationem. </s>                                                                <s>Quapropter etiam &longs;i vi&shy;<lb/>deantur aliqua per &longs;e &amp; &longs;pont&egrave; gigni; nihilominus exi&longs;timandum e&longs;t abe&longs;&longs;e quidem mouens, <lb/>&longs;ed virtutem eius adhuc e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;titem, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> generale e&longs;t cum in iis qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>mouentur, tum etiam in iis qu&ecedil; alienis motibus aguntur, &amp; c&ugrave;m in animatis, tum etiam in animo <lb/>carentibus. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m oper&ecedil;precium h&icirc;c e&longs;t Ari&longs;totelis &longs;ententiam iis ip&longs;is verbis quibus e&longs;t &longs;cri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2007"></arrow.to.target><lb/>pta 2. de animalium ortu depromere. </s>                                                                <s>qu&ecedil; &longs;unt huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">*e)nde/xetai di\ to/de kinh=sai, to/ de de\ <lb/>to/de, kai\ ei)=nai oi=(on ta\ a)uto/mata tw=n qauma/twn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)/xonta ga/r pws u)pa/rxei dun/amin ta\ mo/ria h)re&shy;<lb/>moinuta, w=)n to\ prw=ton o(tan tikinh/sh| tw=n e)/cwqen, eu)qu\s to\ e)xo/menon ginetai e)nergei/a. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=)sper <lb/>ou)=n e)ntoi=s a)utoma/tois, tro/pon me\n tina e)kei=no kinei=, ou)x a)pto/menon nu/n ou)deno\s, a(yamenon me\n<lb/>toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(mo/ios de\ kai\ a)f' ou)= to\ spe/rma, h)/ to\ poih=san to\ spe/rma, a)yamenon me\n tinos, ou)x a)pto/mea&shy;<lb/>non de/toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">tro/pon de/tina h( e)n ou=sa kinhsis w=(sper h( o)ikodo/mhsis tlw) o)iki/an. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(ti me\n ou=)n e)st\i te <lb/>o(/poiei, ou)x ou(tws de\ w(s to/deti, ou)d' e)nupa/ryei w(s tetelesme\non to\ prw=ton, dh=lon</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; c&ecedil;tera, <lb/>qu&aelig; ibi &longs;equuntur, his, qu&aelig; iam po&longs;ita &longs;unt, adamu&longs;sim re&longs;pondentia, quorum &longs;en&longs;us hic e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>&ldquo;Fieri <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> pote&longs;t, vt hoc ab hoc moueatur, &amp; hoc ab hoc, <expan abbr="&longs;it&qacute;">&longs;itque</expan>. </s>                                                                <s>proinde qua&longs;i admirabilia illa &longs;pon&shy;<lb/>tina: partes enim habent vim modo quodam <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> c&ugrave;m quie&longs;cunt; quarum primam vbi extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s aliquid mouerit, &longs;tatim proxima actu efficitur, vt igitur in &longs;pontinis illis <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> illud <lb/>mouet, quod nihil nunc tangit, &longs;ed, ante&agrave; tetigit; &longs;ic id &agrave; quo &longs;emen effecit, mouet, c&ugrave;m aliquid <lb/>tetigerit. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> adhuc <expan abbr="t&atilde;git">tangit</expan>, &amp; motus qui ine&longs;t, quodam efficit modo, vt &aelig;dificatio &aelig;des. <lb/></s>                                                                <s>Igitur e&longs;&longs;e aliquid, quod efficiat, &longs;ed non ita, vt hoc quicquam, nec perfectum ine&longs;&longs;e <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>apertum iam e&longs;t.&rdquo; Pergamus vlterius po&longs;tqu&agrave;m ob imperitiam nonnullorum <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> in re cla&shy; <arrow.to.target n="marg2007"></arrow.to.target><lb/>pta 2. de animalium ortu depromere. </s>                                                                <s>qu&ecedil; &longs;unt huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">*)ende/xetai di\ to/de kinh=sai, to/ de de\ <lb/>to/de, kai\ ei)=nai oi=(on ta\ a)uto/mata tw=n qauma/twn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)/xonta ga/r pws u)pa/rxei dun/amin ta\ mo/ria h)re&shy;<lb/>moinuta, w=)n to\ prw=ton o(tan tikinh/sh| tw=n e)/cwqen, eu)qu\s to\ e)xo/menon ginetai e)nergei/a. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=)sper <lb/>ou)=n e)ntoi=s a)utoma/tois, tro/pon me\n tina e)kei=no kinei=, ou)x a)pto/menon nu/n ou)deno\s, a(yamenon me\n<lb/>toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(mo/ios de\ kai\ a)f' ou)= to\ spe/rma, h)/ to\ poih=san to\ spe/rma, a)yamenon me\n tinos, ou)x a)pto/mea&shy;<lb/>non de/toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">tro/pon de/tina h( e)n ou=sa kinhsis w=(sper h( o)ikodo/mhsis tlw) o)iki/an. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(ti me\n ou=)n e)st\i te <lb/>o(/poiei, ou)x ou(tws de\ w(s to/deti, ou)d' e)nupa/ryei w(s tetelesme\non to\ prw=ton, dh=lon</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; c&ecedil;tera, <lb/>qu&aelig; ibi &longs;equuntur, his, qu&aelig; iam po&longs;ita &longs;unt, adamu&longs;sim re&longs;pondentia, quorum &longs;en&longs;us hic e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>&ldquo;Fieri <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> pote&longs;t, vt hoc ab hoc moueatur, &amp; hoc ab hoc, <expan abbr="&longs;it&qacute;">&longs;itque</expan>. </s>                                                                <s>proinde qua&longs;i admirabilia illa &longs;pon&shy;<lb/>tina: partes enim habent vim modo quodam <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> c&ugrave;m quie&longs;cunt; quarum primam vbi extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s aliquid mouerit, &longs;tatim proxima actu efficitur, vt igitur in &longs;pontinis illis <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> illud <lb/>mouet, quod nihil nunc tangit, &longs;ed, ante&agrave; tetigit; &longs;ic id &agrave; quo &longs;emen effecit, mouet, c&ugrave;m aliquid <lb/>tetigerit. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> adhuc <expan abbr="t&atilde;git">tangit</expan>, &amp; motus qui ine&longs;t, quodam efficit modo, vt &aelig;dificatio &aelig;des. <lb/></s>                                                                <s>Igitur e&longs;&longs;e aliquid, quod efficiat, &longs;ed non ita, vt hoc quicquam, nec perfectum ine&longs;&longs;e <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>apertum iam e&longs;t.&rdquo; Pergamus vlterius po&longs;tqu&agrave;m ob imperitiam nonnullorum <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> in re cla&shy;
 <pb pagenum="306"/>ri&longs;sima diutius <expan abbr="immor&atilde;dum">immorandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Idem quoque pronunciauit h&ecedil;c verba. <foreign lang="greek">o(sa de\ a)po\ tou= a)utoma/-<lb/><arrow.to.target n="marg2008"></arrow.to.target><lb/>tou w(=sper e)kei= gi/netai</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, vt in artificio&longs;is, hoc e&longs;t, admirabilibus illis &longs;pontinis. <foreign lang="greek">o(swn h( <lb/>ulh dun/ata kai\ u(f' au)th=s kinei=sqai tauthn th\n kinhsi=n h=)n to\ spe/rma kinei=</foreign>. </s>                                                                <s>&ldquo;Qu&aelig;cunque <lb/>ver&ograve; quorum materia pote&longs;t &amp; &agrave; &longs;eip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet, &amp; ca&longs;u, &longs;icut ibi <lb/>fiunt.&rdquo; Pr&ecedil;tere&agrave; qu&ecedil;&longs;tionibus mechanicis qu&ecedil;rit. </s>                                                                <s>cur quippiam non &longs;ecund&ugrave;m peculiarem &longs;ibi <lb/>fertur lationem, impul&longs;ore alioqui non con&longs;equente. </s>                                                                <s>re&longs;pondet autem, quoniam primum <lb/>id efficit, vt alterum impellat, <expan abbr="illud&qacute;ue">illudque</expan> rur&longs;us, vt alterum: ce&longs;&longs;at autem quando non pote&longs;t <lb/>amplius facere primum impellens id quod fertur, vt impellat, &amp; quando ip&longs;ius lati graui&shy;<lb/>tas nutu &longs;uo declinat magis, qu&agrave;m impellentis in ante &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Idem quoque docuit <lb/>corde &agrave; te&longs;tudine auul&longs;o vires animi per &longs;piritus e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;tites. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quid ego immoror <lb/>h&icirc;c diutius, c&ugrave;m hoc &longs;it manife&longs;t&egrave; negare motum proiectorum, cuius item cau&longs;&longs;a ex eo du&shy;<lb/>cta e&longs;t ab Ari&longs;totele, qu&ograve;d vis &agrave; mouente primo contiguis partibus, per &longs;ucce&longs;sionem commu&shy;<lb/>nicetur? </s>                                                                <s>h&aelig;c enim apud ip&longs;um leguntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Et &longs;i facit, quemadmodum lapis, veluti, &longs;i mouet id <lb/>quod mouit, nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc quidem dicere, quod primum mouens facit, vt po&longs;sit mo&shy;<lb/>uere, aut a&euml;r hic, aut aqua, aut aliud quid huiu&longs;modi, quod natum e&longs;t mouere &amp; moueri, <lb/>&longs;ed non ce&longs;&longs;at &longs;imul mouere, &longs;ed moueri quidem &longs;imul, c&ugrave;m mouens ce&longs;&longs;auerit moueri, mo&shy;<lb/>uens autem adhuc e&longs;t, quapropter mouetur quid alij contiguum &amp; in hoc eadem ratio e&longs;t, h&aelig;c <lb/> <pb pagenum="306"/>ri&longs;sima diutius <expan abbr="immor&atilde;dum">immorandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Idem quoque pronunciauit h&ecedil;c verba. <foreign lang="greek">o(sa de\ a)po\ tou= a)utoma/-<lb/><arrow.to.target n="marg2008"></arrow.to.target><lb/>tou w(=sper e)kei= gi/netai</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, vt in artificio&longs;is, hoc e&longs;t, admirabilibus illis &longs;pontinis. <foreign lang="greek">o(swn h( <lb/>ulh dun/ata kai\ u(f' au)th=s kinei=sqai tauthn th\n kinhsi=n h=)n to\ spe/rma kinei=</foreign>. </s>                                                                <s>&ldquo;Qu&aelig;cunque <lb/>ver&ograve; quorum materia pote&longs;t &amp; &agrave; &longs;eip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet, &amp; ca&longs;u, &longs;icut ibi <lb/>fiunt.&rdquo; Pr&ecedil;tere&agrave; qu&ecedil;&longs;tionibus mechanicis qu&ecedil;rit. </s>                                                                <s>cur quippiam non &longs;ecund&ugrave;m peculiarem &longs;ibi <lb/>fertur lationem, impul&longs;ore alioqui non con&longs;equente. </s>                                                                <s>re&longs;pondet autem, quoniam primum <lb/>id efficit, vt alterum impellat, <expan abbr="illud&qacute;ue">illudque</expan> rur&longs;us, vt alterum: ce&longs;&longs;at autem quando non pote&longs;t <lb/>amplius facere primum impellens id quod fertur, vt impellat, &amp; quando ip&longs;ius lati graui&shy;<lb/>tas nutu &longs;uo declinat magis, qu&agrave;m impellentis in ante &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Idem quoque docuit <lb/>corde &agrave; te&longs;tudine auul&longs;o vires animi per &longs;piritus e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;tites. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quid ego immoror <lb/>h&icirc;c diutius, c&ugrave;m hoc &longs;it manife&longs;t&egrave; negare motum proiectorum, cuius item cau&longs;&longs;a ex eo du&shy;<lb/>cta e&longs;t ab Ari&longs;totele, qu&ograve;d vis &agrave; mouente primo contiguis partibus, per &longs;ucce&longs;sionem commu&shy;<lb/>nicetur? </s>                                                                <s>h&aelig;c enim apud ip&longs;um leguntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Et &longs;i facit, quemadmodum lapis, veluti, &longs;i mouet id <lb/>quod mouit, nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc quidem dicere, quod primum mouens facit, vt po&longs;sit mo&shy;<lb/>uere, aut a&euml;r hic, aut aqua, aut aliud quid huiu&longs;modi, quod natum e&longs;t mouere &amp; moueri, <lb/>&longs;ed non ce&longs;&longs;at &longs;imul mouere, &longs;ed moueri quidem &longs;imul, c&ugrave;m mouens ce&longs;&longs;auerit moueri, mo&shy;<lb/>uens autem adhuc e&longs;t, quapropter mouetur quid alij contiguum &amp; in hoc eadem ratio e&longs;t, h&aelig;c <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2009"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles.&rdquo; erat autem exorta dubitatio an'ne perpetu&ograve; motor vn&agrave; c&ugrave;m mobili coniunctus &longs;it, <lb/>&amp; in mouendo moueatur: quare etiam docet Ari&longs;toteles, vt primo motore ce&longs;&longs;ante &agrave; motu <lb/>qu&aelig; coniuncta &longs;unt, adhuc moueri po&longs;sint, quia ver&ograve; &amp; ver&longs;io &agrave; nobis correcta e&longs;t aliquantu&shy;<lb/>lum, &amp; verba Gr&aelig;ca fauent nobis; addam quoque verba ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Inquit igitur. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ei)poiei= w(/sper h( liqos, oi=(on te kinei=n, o(\ e)ki/nhsen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)na/gah dh\ tou=to me\n le/gein. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">u(ti to\ prw=ton <lb/>kinh=san poiei= o(=iu/n te kinei=n, h)\ to\n a)e/ra tou=ton h)\ to\ u(dwz, h)\ a)/ll' oti tou/ton, o(\ pe/fuke kinei=n <lb/>kai\ kinei=sqai a)ll' ou)x a)ma pau/netai kinou=n kai\ kinou/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)lla\ kinou/menon me\n a/ma. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(tan de\ o( ki<lb/>nw=n paushtai kinou=n d' e/ti e)sti\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio\ kinei=ti a)/lla e)xo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)po\ tou/tou o( a)uto\z lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, &amp; &longs;i fa&shy;<lb/>cit, quemadmodum magnes, vt id quod ip&longs;e mouit mouere po&longs;sit. </s>                                                                <s>Nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc dicere, <lb/>qu&ograve;d id quod <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouit, facit vt mouere po&longs;sit, aut a&euml;rem hunc, aut <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> aut horum aliud <lb/>quippiam, quod natum aptum e&longs;t mouere &amp; moueri, &longs;ed non vn&agrave; ce&longs;&longs;at mouere, &amp; moueri: <lb/>at vn&agrave; quidem mouetur. </s>                                                                <s>Sed quando mouens ce&longs;&longs;et in motu, adhuc ip&longs;um mouens e&longs;t, idcir&shy;<lb/>co mouet aliquod aliud contiguum &amp; in hoc eadem ratio. </s>                                                                <s>Sed etiam clarius lib. 3. de C&ecedil;lo. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(sper ga\r e)nafayasa</foreign> (<foreign lang="greek">du/namis</foreign>) <foreign lang="greek">paradidwsin e(kate/rw|. dio\ kai\ ou) parakolouqh=n tos tou= ki-</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2009"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles.&rdquo; erat autem exorta dubitatio an'ne perpetu&ograve; motor vn&agrave; c&ugrave;m mobili coniunctus &longs;it, <lb/>&amp; in mouendo moueatur: quare etiam docet Ari&longs;toteles, vt primo motore ce&longs;&longs;ante &agrave; motu <lb/>qu&aelig; coniuncta &longs;unt, adhuc moueri po&longs;sint, quia ver&ograve; &amp; ver&longs;io &agrave; nobis correcta e&longs;t aliquantu&shy;<lb/>lum, &amp; verba Gr&aelig;ca fauent nobis; addam quoque verba ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Inquit igitur. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ei)poiei= w(/sper h( liqos, oi=(on te kinei=n, o(\ e)ki/nhsen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)na/gah dh\ tou=to me\n le/gein. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">u(ti to\ prw=ton <lb/>kinh=san poiei= o(=iu/n te kinei=n, h)\ to\n a)e/ra tou=ton h)\ to\ u(dwz, h)\ a)/ll' oti tou/ton, o(\ pe/fuke kinei=n <lb/>kai\ kinei=sqai a)ll' ou)x a)ma pau/netai kinou=n kai\ kinou/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)lla\ kinou/menon me\n a/ma. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(tan de\ o( ki<lb/>nw=n paushtai kinou=n d' e/ti e)sti\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio\ kinei=ti a)/lla e)xo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)po\ tou/tou o( a)uto\z lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, &amp; &longs;i fa&shy;<lb/>cit, quemadmodum magnes, vt id quod ip&longs;e mouit mouere po&longs;sit. </s>                                                                <s>Nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc dicere, <lb/>qu&ograve;d id quod <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouit, facit vt mouere po&longs;sit, aut a&euml;rem hunc, aut <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> aut horum aliud <lb/>quippiam, quod natum aptum e&longs;t mouere &amp; moueri, &longs;ed non vn&agrave; ce&longs;&longs;at mouere, &amp; moueri: <lb/>at vn&agrave; quidem mouetur. </s>                                                                <s>Sed quando mouens ce&longs;&longs;et in motu, adhuc ip&longs;um mouens e&longs;t, idcir&shy;<lb/>co mouet aliquod aliud contiguum &amp; in hoc eadem ratio. </s>                                                                <s>Sed etiam clarius lib. 3. de C&ecedil;lo. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(sper ga\r e)nafayasa</foreign> (<foreign lang="greek">du/namis</foreign>) <foreign lang="greek">paradidwsin e(kate/rw|. dio\ kai\ ou) parakolouqh=n tos tou= ki-</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2010"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">nh/santos fe/retai to\ bia| kinhqen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ei) ga/ mh\ toiou=ton to\ sw=ma u(ph=rxen, ou)k a)\n h(=n h( bia| kinhsis. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek"><lb/>kai\ ta\loi</foreign>: hoc e&longs;t, &ldquo;quemadmodum enim attingens, &longs;cilicet facultas, alteri impartitur. </s>                                                                <s>idcir&shy;<lb/>co neque &longs;ub&longs;equente eo, quod mouit, fertur id quod vi mouetur. </s>                                                                <s>ni&longs;i enim corpus huiu&longs;&shy;<lb/>modi quippiam &longs;ub&longs;i&longs;teret. </s>                                                                <s>nullus cert&egrave; foret motus violentus.&rdquo; quid plura? </s>                                                                <s>nullus illu&longs;trior <lb/>locus in tota philo&longs;ophia naturali, qu&agrave;m qu&ograve;d mouens aliquod primum per media moueat, <lb/>&amp; c&ugrave;m quieuerit, motus adhuc con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque enim vbi habitus calorem copio&longs;ius con&shy;<lb/>ceperint &agrave; &longs;ole, noctu manent, &longs;ed &longs;uperius aguntur: aliter annui nunquam concre&longs;cerent, <lb/>&longs;ed &longs;ingulis noctibus illi qui &longs;ublati &longs;unt, delaberentur. </s>                                                                <s>Vides &longs;axo in aquam proiecto ac imum <lb/>iam attingente partes aqu&aelig; deinceps in gyrum agi, &amp; adhuc verti rotam figulinam, figulo <lb/>quie&longs;cente; calorem ignis in aqua &amp; ferro longius ab igni &longs;eruari. </s>                                                                <s>ita etiam concitatum naui&shy;<lb/>gium, c&ugrave;m remiges impetum primum fecerunt, retinet tamen aliquem motum, &amp; cur&longs;um <lb/>&longs;uum intermi&longs;&longs;o impetu, <expan abbr="pul&longs;u&qacute;ue">pul&longs;uque</expan> remorum. </s>                                                                <s><expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> opus in natura &longs;ic frequens e&longs;t, vt mo&shy;<lb/>tus etiam animatorum attingat. </s>                                                                <s>Vnde enim vox ob&longs;ecro, po&longs;tquam re&longs;titit clamans, per ali&shy;<lb/>quod temporis interuallum exauditur? </s>                                                                <s>Vnde &longs;omniorum cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele reddita e&longs;t? </s>                                                                <s>vn&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2010"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">nh/santos fe/retai to\ bia| kinhqen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ei) ga/ mh\ toiou=ton to\ sw=ma u(ph=rxen, ou)k a)\n h(=n h( bia| kinhsis. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek"><lb/>kai\ ta\loi</foreign>: hoc e&longs;t, &ldquo;quemadmodum enim attingens, &longs;cilicet facultas, alteri impartitur. </s>                                                                <s>idcir&shy;<lb/>co neque &longs;ub&longs;equente eo, quod mouit, fertur id quod vi mouetur. </s>                                                                <s>ni&longs;i enim corpus huiu&longs;&shy;<lb/>modi quippiam &longs;ub&longs;i&longs;teret. </s>                                                                <s>nullus cert&egrave; foret motus violentus.&rdquo; quid plura? </s>                                                                <s>nullus illu&longs;trior <lb/>locus in tota philo&longs;ophia naturali, qu&agrave;m qu&ograve;d mouens aliquod primum per media moueat, <lb/>&amp; c&ugrave;m quieuerit, motus adhuc con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque enim vbi habitus calorem copio&longs;ius con&shy;<lb/>ceperint &agrave; &longs;ole, noctu manent, &longs;ed &longs;uperius aguntur: aliter annui nunquam concre&longs;cerent, <lb/>&longs;ed &longs;ingulis noctibus illi qui &longs;ublati &longs;unt, delaberentur. </s>                                                                <s>Vides &longs;axo in aquam proiecto ac imum <lb/>iam attingente partes aqu&aelig; deinceps in gyrum agi, &amp; adhuc verti rotam figulinam, figulo <lb/>quie&longs;cente; calorem ignis in aqua &amp; ferro longius ab igni &longs;eruari. </s>                                                                <s>ita etiam concitatum naui&shy;<lb/>gium, c&ugrave;m remiges impetum primum fecerunt, retinet tamen aliquem motum, &amp; cur&longs;um <lb/>&longs;uum intermi&longs;&longs;o impetu, <expan abbr="pul&longs;u&qacute;ue">pul&longs;uque</expan> remorum. </s>                                                                <s><expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> opus in natura &longs;ic frequens e&longs;t, vt mo&shy;<lb/>tus etiam animatorum attingat. </s>                                                                <s>Vnde enim vox ob&longs;ecro, po&longs;tquam re&longs;titit clamans, per ali&shy;<lb/>quod temporis interuallum exauditur? </s>                                                                <s>Vnde &longs;omniorum cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele reddita e&longs;t? </s>                                                                <s>vn&shy;<lb/>
Line 7920 
Line 8259 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>PROXIMVM ab his e&longs;t, vt ordinem illum quem &longs;upr&agrave; generatim tractauimus, indicemus <lb/>in propo&longs;ito, ac doceamus, vt ex &longs;e&longs;e apt&aelig; <expan abbr="nex&aelig;&qacute;">nex&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;int, &longs;i debeant in &longs;ubiecto pr&aelig;&longs;tare <lb/>functionem, &longs;igillatim ver&ograve; c&ugrave;m motus &amp; quies &longs;int perfecti&longs;sim&aelig; functiones corporum <expan abbr="natura-li&utilde;">natura&shy;<lb/>lium</expan>, quatenus huiu&longs;modi; de motus &amp; quietis &longs;ecund&ugrave;m naturam primordiis in pr&aelig;&longs;entia di&longs;&longs;e&shy;<lb/>remus. </s>                                                                <s>His ergo &longs;ic &longs;tantib. &longs;i forma opus e&longs;t efficienti ad motum elementi pr&aelig;&longs;tandum, mani&shy;<lb/>ab efficiente, &longs;ed in genere propagandi effectum &longs;ibi proprio: profect&ograve; generans, vt efficiens, erit <lb/><expan abbr="fe&longs;t&utilde;">fe&longs;tum</expan> e&longs;t generans mouere per medium. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i motus &agrave; forma profici&longs;citur, non &longs;an&egrave; tanqu&agrave;m <lb/> <s>PROXIMVM ab his e&longs;t, vt ordinem illum quem &longs;upr&agrave; generatim tractauimus, indicemus <lb/>in propo&longs;ito, ac doceamus, vt ex &longs;e&longs;e apt&aelig; <expan abbr="nex&aelig;&qacute;">nex&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;int, &longs;i debeant in &longs;ubiecto pr&aelig;&longs;tare <lb/>functionem, &longs;igillatim ver&ograve; c&ugrave;m motus &amp; quies &longs;int perfecti&longs;sim&aelig; functiones corporum <expan abbr="natura-li&utilde;">natura&shy;<lb/>lium</expan>, quatenus huiu&longs;modi; de motus &amp; quietis &longs;ecund&ugrave;m naturam primordiis in pr&aelig;&longs;entia di&longs;&longs;e&shy;<lb/>remus. </s>                                                                <s>His ergo &longs;ic &longs;tantib. &longs;i forma opus e&longs;t efficienti ad motum elementi pr&aelig;&longs;tandum, mani&shy;<lb/>ab efficiente, &longs;ed in genere propagandi effectum &longs;ibi proprio: profect&ograve; generans, vt efficiens, erit <lb/><expan abbr="fe&longs;t&utilde;">fe&longs;tum</expan> e&longs;t generans mouere per medium. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i motus &agrave; forma profici&longs;citur, non &longs;an&egrave; tanqu&agrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2047"></arrow.to.target><lb/>primum <expan abbr="medio&qacute;">medioque</expan>. </s>                                                                <s>vacabit. </s>                                                                <s>Si pars <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> problematis adhibita di&longs;tinctione defendetur. </s>                                                                <s>Ergo in <lb/>&longs;uo genere mouet efficiens prim&ograve;, <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam per &longs;e. </s>                                                                <s>Quare, &longs;i differentia &longs;imilis in cau&longs;&longs;a facie <lb/>&longs;imilem differentiam in effectu, mouetur item per &longs;e, &amp; prim&ograve; elementum ab eo quod gignit. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;e per &longs;e, &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam igitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;i pr&aelig;ter naturam, ergo per accidens, huiu&longs;&shy;<lb/>modi ver&ograve; connexio, &longs;iue &longs;equela eius, quod e&longs;t per &longs;e &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam, ita nece&longs;&longs;aria vi&longs;a <lb/>e&longs;t Auerroi, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt eam non mod&ograve; in rebus, ver&ugrave;m etiam in enunciationibus &amp; pr&ecedil;dicatis ine&longs;&longs;e te&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2047"></arrow.to.target><lb/>primum <expan abbr="medio&qacute;">medioque</expan>. </s>                                                                <s>vacabit. </s>                                                                <s>Si pars <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> problematis adhibita di&longs;tinctione defendetur. </s>                                                                <s>Ergo in <lb/>&longs;uo genere mouet efficiens prim&ograve;, <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam per &longs;e. </s>                                                                <s>Quare, &longs;i differentia &longs;imilis in cau&longs;&longs;a facie <lb/>&longs;imilem differentiam in effectu, mouetur item per &longs;e, &amp; prim&ograve; elementum ab eo quod gignit. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;e per &longs;e, &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam igitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;i pr&aelig;ter naturam, ergo per accidens, huiu&longs;&shy;<lb/>modi ver&ograve; connexio, &longs;iue &longs;equela eius, quod e&longs;t per &longs;e &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam, ita nece&longs;&longs;aria vi&longs;a <lb/>e&longs;t Auerroi, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt eam non mod&ograve; in rebus, ver&ugrave;m etiam in enunciationibus &amp; pr&ecedil;dicatis ine&longs;&longs;e te&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2048"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatus &longs;it, atque a&longs;&longs;eru&euml;rit, &longs;i propo&longs;itiones in demon&longs;tratione futur&aelig; &longs;unt per &longs;e, effici vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;int <lb/><expan abbr="&longs;ec&umacr;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; aliter e&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>quand&ograve; id quod e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, nulla <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, aut via <lb/><expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> reddi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: at id quod per &longs;e e&longs;t, vult e&longs;&longs;e perpetuum. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>fuerit; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>, &longs;i moueatur ab interno principio <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan>, velut ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>; ver&ugrave;m, &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab externo modo <lb/>&longs;int in eo materia &amp; forma, <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> quos <expan abbr="aga&ttilde;">agatur</expan>. </s>                                                                <s>At mouetur h&icirc;c <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, c&ugrave;m <lb/>motus &longs;it actus ei^{9} form&ecedil; qu&ecedil; imprimitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; de eo, &longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> elimare velis ad <lb/> <arrow.to.target n="marg2048"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatus &longs;it, atque a&longs;&longs;eru&euml;rit, &longs;i propo&longs;itiones in demon&longs;tratione futur&aelig; &longs;unt per &longs;e, effici vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;int <lb/><expan abbr="&longs;ec&umacr;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; aliter e&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>quand&ograve; id quod e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, nulla <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, aut via <lb/><expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> reddi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: at id quod per &longs;e e&longs;t, vult e&longs;&longs;e perpetuum. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>fuerit; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>, &longs;i moueatur ab interno principio <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan>, velut ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>; ver&ugrave;m, &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab externo modo <lb/>&longs;int in eo materia &amp; forma, <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> quos <expan abbr="aga&ttilde;">agatur</expan>. </s>                                                                <s>At mouetur h&icirc;c <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, c&ugrave;m <lb/>motus &longs;it actus <expan abbr="ei9">eius</expan> form&ecedil; qu&ecedil; imprimitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; de eo, &longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> elimare velis ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2049"></arrow.to.target><lb/>tenue, &longs;ic <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> fuerat, quae <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;it <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> e&longs;&longs;e in hoc loco aut illo loco, qui pro <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> form&ecedil; &longs;it illi <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; moueri <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, c&ugrave;m termini motus &agrave; forma oriantur; <lb/><expan abbr="c&otilde;tinuatio">continuatio</expan> ver&ograve; &amp; extentio &agrave; materia, vt, &longs;i &egrave; terra prim&ugrave;m fiat a&euml;r, de in ignis, e&longs;&longs;e in a&euml;ris loco ab <lb/>eiu&longs;modi corporis forma deriuatur. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> c&ecedil;teri termini, a&euml;re <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> facto, pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exi&longs;tunt, &amp; ab <lb/><expan abbr="impedi&etilde;te">impediente</expan> <expan abbr="na&longs;c&utilde;tur">na&longs;cuntur</expan>, tale nihil <expan abbr="att&etilde;tante">attentante</expan> natura, &amp; ea <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <expan abbr="profici&longs;c&utilde;tur">profici&longs;cuntur</expan> ab actu, quatenus <expan abbr="im-pedi&etilde;s">im&shy;<lb/>pediens</expan> e&longs;t aliquid actu, &amp; actu e&longs;t id quod impeditur. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> &amp; <expan abbr="pon&etilde;s">ponens</expan> &amp; priuans. </s>                                                                <s>Nanque <lb/>faber efficit <expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>, &amp; ego molior aliquid, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;buro">comburo</expan>, &longs;ed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> efficio nihil, quia facio non <lb/><expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="V&longs;q.">V&longs;que</expan> ade&ograve;, vt aliud &longs;it, facere nihil, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facere: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;tis">efficientis</expan> <expan abbr="oci&utilde;">ocium</expan>, &amp; <expan abbr="ab&longs;enti&atilde;">ab&longs;entiam</expan> &longs;implici&shy;<lb/>ter notat; illud ponit <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &longs;ed <expan abbr="priu&atilde;s">priuans</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> id aliunde accedit, quae &longs;i a&euml;r <expan abbr="n&otilde;d&utilde;">nondum</expan> contraxerit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>neque fuerit ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> ab&longs;olutus: <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> illud e&longs;t <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex form&ecedil; participatione, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma &longs;it <expan abbr="ex-trem&utilde;">ex&shy;<lb/>tremum</expan>, id materi&ecedil; proxim&egrave; <expan abbr="ad&longs;cribend&utilde;">ad&longs;cribendum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> fit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, forma oppo&longs;ita per&longs;i&longs;tat; <lb/><expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> prius erat, ita moueri po&longs;&longs;e <expan abbr="c&etilde;&longs;ea&ttilde;">cen&longs;eatur</expan> pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &egrave; terra fit ignis, &longs;i re&longs;picias <lb/><expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, <expan abbr="a&longs;c&etilde;dit">a&longs;cendit</expan> pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>At memineris <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> denominari <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> &agrave; termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan>, &amp; in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/><expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> &longs;pectari, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> id quod interit, &longs;ed id quod generatur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> e&ograve; materia <expan abbr="t&etilde;dit">tendit</expan>, &amp; nou&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg2049"></arrow.to.target><lb/>tenue, &longs;ic <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> fuerat, quae <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;it <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> e&longs;&longs;e in hoc loco aut illo loco, qui pro <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> form&ecedil; &longs;it illi <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; moueri <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, c&ugrave;m termini motus &agrave; forma oriantur; <lb/><expan abbr="c&otilde;tinuatio">continuatio</expan> ver&ograve; &amp; extentio &agrave; materia, vt, &longs;i &egrave; terra prim&ugrave;m fiat a&euml;r, de in ignis, e&longs;&longs;e in a&euml;ris loco ab <lb/>eiu&longs;modi corporis forma deriuatur. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> c&ecedil;teri termini, a&euml;re <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> facto, pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exi&longs;tunt, &amp; ab <lb/><expan abbr="impedi&etilde;te">impediente</expan> <expan abbr="na&longs;c&utilde;tur">na&longs;cuntur</expan>, tale nihil <expan abbr="att&etilde;tante">attentante</expan> natura, &amp; ea <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <expan abbr="profici&longs;c&utilde;tur">profici&longs;cuntur</expan> ab actu, quatenus <expan abbr="im-pedi&etilde;s">im&shy;<lb/>pediens</expan> e&longs;t aliquid actu, &amp; actu e&longs;t id quod impeditur. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> &amp; <expan abbr="pon&etilde;s">ponens</expan> &amp; priuans. </s>                                                                <s>Nanque <lb/>faber efficit <expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>, &amp; ego molior aliquid, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;buro">comburo</expan>, &longs;ed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> efficio nihil, quia facio non <lb/><expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="V&longs;q.">V&longs;que</expan> ade&ograve;, vt aliud &longs;it, facere nihil, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facere: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;tis">efficientis</expan> <expan abbr="oci&utilde;">ocium</expan>, &amp; <expan abbr="ab&longs;enti&atilde;">ab&longs;entiam</expan> &longs;implici&shy;<lb/>ter notat; illud ponit <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &longs;ed <expan abbr="priu&atilde;s">priuans</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> id aliunde accedit, quae &longs;i a&euml;r <expan abbr="n&otilde;d&utilde;">nondum</expan> contraxerit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>neque fuerit ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> ab&longs;olutus: <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> illud e&longs;t <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex form&ecedil; participatione, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma &longs;it <expan abbr="ex-trem&utilde;">ex&shy;<lb/>tremum</expan>, id materi&ecedil; proxim&egrave; <expan abbr="ad&longs;cribend&utilde;">ad&longs;cribendum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> fit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, forma oppo&longs;ita per&longs;i&longs;tat; <lb/><expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> prius erat, ita moueri po&longs;&longs;e <expan abbr="c&etilde;&longs;ea&ttilde;">cen&longs;eatur</expan> pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &egrave; terra fit ignis, &longs;i re&longs;picias <lb/><expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, <expan abbr="a&longs;c&etilde;dit">a&longs;cendit</expan> pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>At memineris <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> denominari <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> &agrave; termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan>, &amp; in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/><expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> &longs;pectari, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> id quod interit, &longs;ed id quod generatur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> e&ograve; materia <expan abbr="t&etilde;dit">tendit</expan>, &amp; nou&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2050"></arrow.to.target><lb/>form&ecedil; <expan abbr="pr&aelig;s&etilde;tia">pr&aelig;sentia</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> explet <expan abbr="appetit&umacr;">appetitum</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter nulla habetur ei^{9} <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> quod interit, &longs;ed &longs;impliciter <lb/>ei^{9} quod <expan abbr="gigni&ttilde;">gignitur</expan>, cuius &amp; forma propria e&longs;t qu&ecedil; producitur, &amp; motus proprius. </s>                                                                <s>Contr&agrave; &longs;i fuerit mo&shy;<lb/>tus: pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> motus ille <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="affection&etilde;">affectionem</expan> minim&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, nec ex habitu pullulet <lb/>(nullus <expan abbr=".n.">enim</expan> eiu&longs;modi lapidi <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, vbi proiicitur) &longs;ignificatur nomine <expan abbr="indic&atilde;te">indicante</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&ecedil; an&shy;<lb/>tecedebat. </s>                                                                <s>ita c&ugrave;m terra <expan abbr="&longs;urs&utilde;">&longs;ursum</expan> natura propria <expan abbr="n&otilde;">non</expan> labefacta <expan abbr="cie&ttilde;">cietur</expan>, <expan abbr="terra&qacute;">terraque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;i&longs;tit, nec <expan abbr="tr&atilde;&longs;it">tran&longs;it</expan> in aliud, <lb/>tamet&longs;i prouehitur in &longs;ublime, mot^{9} e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t terr&ecedil;. </s>                                                                <s>Ob id igitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> pote&longs;tas <lb/>illa reperitur quam <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> v&longs;us obtinuit, vt diceretur e&longs;&longs;entialis (etenim <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> attingit) <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem naturalis ad &longs;uum vbi, c&ugrave;m gignitur. </s>                                                                <s>Attamen &amp; &longs;i ea qu&aelig; con&longs;tituta &longs;unt hacte&shy;<lb/>nus, &longs;i <expan abbr="fundam&etilde;tis">fundamentis</expan> no&longs;tris in&longs;i&longs;tamus, nulli &longs;unt obnoxia difficultati, quia <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> in hanc <expan abbr="&longs;ent&etilde;ti&atilde;">&longs;ententiam</expan> pau&shy;<lb/>cos <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e per&longs;picimus, &amp; multi <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> profe&longs;si <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, quibus ea qu&aelig; dubitari <expan abbr="po&longs;s&utilde;t">po&longs;sunt</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> nos, loco &longs;ine <expan abbr="c&otilde;firmationis">confirmationis</expan>, erit <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diligenti&ecedil; <expan abbr="n&rtilde;&ecedil;">nrn&ecedil;</expan> admonere <expan abbr="lector&etilde;">lectorem</expan>, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> ea qu&ecedil; <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> &longs;unt, ad dubitata <expan abbr="vale&atilde;t">valeant</expan> <expan abbr="acc&otilde;modari">accommodari</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> &longs;it, <expan abbr="gener&atilde;s">generans</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> <lb/>per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan>, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan>; <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> ver&ograve; <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> e&longs;&longs;e form&ecedil;: <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan> <lb/>cert&egrave; imminet, ne accidens naturam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; tran&longs;eat, aut eius perfectio petatur ab accidente.  <arrow.to.target n="marg2050"></arrow.to.target><lb/>form&ecedil; <expan abbr="pr&aelig;s&etilde;tia">pr&aelig;sentia</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> explet <expan abbr="appetit&umacr;">appetitum</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter nulla habetur <expan abbr="ei9">eius</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> quod interit, &longs;ed &longs;impliciter <lb/><expan abbr="ei9">eius</expan> quod <expan abbr="gigni&ttilde;">gignitur</expan>, cuius &amp; forma propria e&longs;t qu&ecedil; producitur, &amp; motus proprius. </s>                                                                <s>Contr&agrave; &longs;i fuerit mo&shy;<lb/>tus: pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> motus ille <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="affection&etilde;">affectionem</expan> minim&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, nec ex habitu pullulet <lb/>(nullus <expan abbr=".n.">enim</expan> eiu&longs;modi lapidi <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, vbi proiicitur) &longs;ignificatur nomine <expan abbr="indic&atilde;te">indicante</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&ecedil; an&shy;<lb/>tecedebat. </s>                                                                <s>ita c&ugrave;m terra <expan abbr="&longs;urs&utilde;">&longs;ursum</expan> natura propria <expan abbr="n&otilde;">non</expan> labefacta <expan abbr="cie&ttilde;">cietur</expan>, <expan abbr="terra&qacute;">terraque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;i&longs;tit, nec <expan abbr="tr&atilde;&longs;it">tran&longs;it</expan> in aliud, <lb/>tamet&longs;i prouehitur in &longs;ublime, <expan abbr="mot9">motus</expan> e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t terr&ecedil;. </s>                                                                <s>Ob id igitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> pote&longs;tas <lb/>illa reperitur quam <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> v&longs;us obtinuit, vt diceretur e&longs;&longs;entialis (etenim <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> attingit) <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem naturalis ad &longs;uum vbi, c&ugrave;m gignitur. </s>                                                                <s>Attamen &amp; &longs;i ea qu&aelig; con&longs;tituta &longs;unt hacte&shy;<lb/>nus, &longs;i <expan abbr="fundam&etilde;tis">fundamentis</expan> no&longs;tris in&longs;i&longs;tamus, nulli &longs;unt obnoxia difficultati, quia <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> in hanc <expan abbr="&longs;ent&etilde;ti&atilde;">&longs;ententiam</expan> pau&shy;<lb/>cos <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e per&longs;picimus, &amp; multi <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> profe&longs;si <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, quibus ea qu&aelig; dubitari <expan abbr="po&longs;s&utilde;t">po&longs;sunt</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> nos, loco &longs;ine <expan abbr="c&otilde;firmationis">confirmationis</expan>, erit <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diligenti&ecedil; <expan abbr="n&rtilde;&ecedil;">nrn&ecedil;</expan> admonere <expan abbr="lector&etilde;">lectorem</expan>, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> ea qu&ecedil; <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> &longs;unt, ad dubitata <expan abbr="vale&atilde;t">valeant</expan> <expan abbr="acc&otilde;modari">accommodari</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> &longs;it, <expan abbr="gener&atilde;s">generans</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> <lb/>per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan>, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan>; <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> ver&ograve; <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> e&longs;&longs;e form&ecedil;: <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan> <lb/>cert&egrave; imminet, ne accidens naturam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; tran&longs;eat, aut eius perfectio petatur ab accidente.
 <pb pagenum="314"/>Neque enim dubium <expan abbr="cui&qtilde;">cuiquae</expan> e&longs;&longs;e debet, <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; ip&longs;um vbi, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> in caducis, (Nam Philoponus opi&shy;<lb/> <pb pagenum="314"/>Neque enim dubium <expan abbr="cui&qtilde;">cuiquae</expan> e&longs;&longs;e debet, <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; ip&longs;um vbi, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> in caducis, (Nam Philoponus opi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2051"></arrow.to.target><lb/>natus e&longs;t <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ion&etilde;">conuer&longs;ionem</expan> e&longs;&longs;e corporis c&ecedil;le&longs;tis e&longs;&longs;entiam) e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Vt h&aelig;c <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> rit &egrave; dirima&shy;<lb/>tur, h&aelig;c meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, &longs;unt <expan abbr="antepon&etilde;da">anteponenda</expan>. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m omnium. </s>                                                                <s>Id in quo <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <expan abbr="prod&utilde;tur">produntur</expan> <lb/>actus, &amp; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> pote&longs;tates <expan abbr="ab&longs;olu&utilde;tur">ab&longs;oluuntur</expan>, e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; mot^{9} e&longs;t actus <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; naturalis, <lb/><expan abbr="propriu&longs;&qacute;">propriu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>locus eiu&longs;dem. </s>                                                                <s>Vt ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &egrave; duabus naturis: forma .&longs;. </s>                                                                <s>qu&ecedil; e&longs;t actus per <lb/>&longs;e &amp; per <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>; &amp; materia qu&aelig; per &longs;eip&longs;am e&longs;t pote&longs;tas: &longs;ic per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &agrave; forma impe&shy;<lb/>trauit, quae actu exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Porr&ograve; forma per &longs;e vna e&longs;t in vno <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, <expan abbr="iung&etilde;s">iungens</expan> &amp; terminans <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="exten-tion&etilde;">exten&shy;<lb/>tionem</expan> &amp; <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> materi&ecedil;; materia <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> multas habet parteis, &longs;iue vt quanti, &longs;iue, vt <expan abbr="ai&utilde;t">aiunt</expan>, pote&longs;ta&shy;<lb/>tis &amp; <expan abbr="gradu&utilde;">graduum</expan> in quib^{9} vniuer&longs;a forma <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;t">con&longs;i&longs;t</expan>. </s>                                                                <s>Ergo, c&ugrave;m forma per &longs;e vna &longs;it, ea ver&ograve; parte omnes <lb/>materi&aelig; <expan abbr="termin&etilde;tur">terminentur</expan>, inde e&longs;t, vt <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> <expan abbr="actu&utilde;">actuum</expan> varietas <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> plus &amp; minus <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan> &agrave; ma&shy;<lb/>teria na&longs;catur, &amp; idcirco extet in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> verebor <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dicere <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> exi&longs;tere ex ip&longs;a <lb/>materia, vt tum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> habeatur, vbi ponitur in materia: nam &longs;i &longs;eparetur (id quod pr&aelig;&longs;tat co&shy;<lb/>gitatio <expan abbr="d&utilde;taxat">duntaxat</expan>) forma &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> profect&ograve; vlla <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> relinquetur, &longs;ed ip&longs;a <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>nuda qu&ecedil; &longs;ol&ugrave;m pertinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan>. </s>                                                                <s>Actus <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> per &longs;e ip&longs;um di&longs;tinctus e&longs;t, <expan abbr="affer&etilde;s">afferens</expan> <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>; &amp; <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> quo res ip&longs;a &longs;it, &amp; quo vocib^{9} exprimatur, ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, nihilominus &amp; <lb/>e&longs;t ex ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &amp; in ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia collocatus, vt annulus ille in cathena, qui tamet&longs;i habet <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, quo exi&longs;tit, ab altero annulo di&longs;iunctum; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> habet <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;uum in altero ex quo pendet, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2051"></arrow.to.target><lb/>natus e&longs;t <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ion&etilde;">conuer&longs;ionem</expan> e&longs;&longs;e corporis c&ecedil;le&longs;tis e&longs;&longs;entiam) e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Vt h&aelig;c <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> rit &egrave; dirima&shy;<lb/>tur, h&aelig;c meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, &longs;unt <expan abbr="antepon&etilde;da">anteponenda</expan>. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m omnium. </s>                                                                <s>Id in quo <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <expan abbr="prod&utilde;tur">produntur</expan> <lb/>actus, &amp; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> pote&longs;tates <expan abbr="ab&longs;olu&utilde;tur">ab&longs;oluuntur</expan>, e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; <expan abbr="mot9">motus</expan> e&longs;t actus <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; naturalis, <lb/><expan abbr="propriu&longs;&qacute;">propriu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>locus eiu&longs;dem. </s>                                                                <s>Vt ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &egrave; duabus naturis: forma .&longs;. </s>                                                                <s>qu&ecedil; e&longs;t actus per <lb/>&longs;e &amp; per <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>; &amp; materia qu&aelig; per &longs;eip&longs;am e&longs;t pote&longs;tas: &longs;ic per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &agrave; forma impe&shy;<lb/>trauit, quae actu exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Porr&ograve; forma per &longs;e vna e&longs;t in vno <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, <expan abbr="iung&etilde;s">iungens</expan> &amp; terminans <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="exten-tion&etilde;">exten&shy;<lb/>tionem</expan> &amp; <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> materi&ecedil;; materia <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> multas habet parteis, &longs;iue vt quanti, &longs;iue, vt <expan abbr="ai&utilde;t">aiunt</expan>, pote&longs;ta&shy;<lb/>tis &amp; <expan abbr="gradu&utilde;">graduum</expan> in <expan abbr="quib9">quibus</expan> vniuer&longs;a forma <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;t">con&longs;i&longs;t</expan>. </s>                                                                <s>Ergo, c&ugrave;m forma per &longs;e vna &longs;it, ea ver&ograve; parte omnes <lb/>materi&aelig; <expan abbr="termin&etilde;tur">terminentur</expan>, inde e&longs;t, vt <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> <expan abbr="actu&utilde;">actuum</expan> varietas <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> plus &amp; minus <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan> &agrave; ma&shy;<lb/>teria na&longs;catur, &amp; idcirco extet in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> verebor <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dicere <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> exi&longs;tere ex ip&longs;a <lb/>materia, vt tum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> habeatur, vbi ponitur in materia: nam &longs;i &longs;eparetur (id quod pr&aelig;&longs;tat co&shy;<lb/>gitatio <expan abbr="d&utilde;taxat">duntaxat</expan>) forma &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> profect&ograve; vlla <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> relinquetur, &longs;ed ip&longs;a <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>nuda qu&ecedil; &longs;ol&ugrave;m pertinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan>. </s>                                                                <s>Actus <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> per &longs;e ip&longs;um di&longs;tinctus e&longs;t, <expan abbr="affer&etilde;s">afferens</expan> <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>; &amp; <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> quo res ip&longs;a &longs;it, &amp; quo <expan abbr="vocib9">vocibus</expan> exprimatur, ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, nihilominus &amp; <lb/>e&longs;t ex ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &amp; in ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia collocatus, vt annulus ille in cathena, qui tamet&longs;i habet <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, quo exi&longs;tit, ab altero annulo di&longs;iunctum; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> habet <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;uum in altero ex quo pendet, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2052"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatuitur <expan abbr="c&otilde;&longs;equens">con&longs;equens</expan>, &amp; accidens appellatur. </s>                                                                <s>eorum generalis partitio <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> capitibus comprehen&shy;<lb/>ditur ex quibus <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamenta deducta &longs;unt. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ex actu ip&longs;o <expan abbr="qu&ecedil;q.">qu&ecedil;que</expan> res &longs;uam <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan> con&longs;equitur; nece&longs;&longs;e item e&longs;t, in compo&longs;ito, &longs;i futurum fuerit perfectum; extent actus &longs;ingu&shy;<lb/>lorum <expan abbr="pr&ecedil;dicamentor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illi quidem &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>In omnibus autem po&longs;itum e&longs;t il&shy;<lb/>lud e&longs;&longs;e, quod <foreign lang="greek">u(pa/rxein</foreign>, &amp; exi&longs;tere nuncupamus. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m actus ille omnium princeps fit, quo <lb/>per &longs;e e&longs;t: hic ver&ograve; e&longs;t actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;: proptere&agrave; qu&ograve;d &longs;it &longs;impliciter, actui <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> tribuitur, <lb/>c&ecedil;teris actibus ad&longs;cribitur, quae &longs;it quodammod&ograve;: nil omnius &amp; ex his habet, qu&ograve;d &longs;impliciter <lb/>&longs;it .i. </s>                                                                <s>omnibus partibus <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> &amp; quae ita &longs;it, pendet ex <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;tis">pr&aelig;dicamentis</expan>; quibus prout natura <lb/>flagitat, adeptis, bene &longs;e res habet, &amp; e&longs;t maxim&egrave; &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;icuti <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> primus <lb/>ille actus e&longs;t natura prior, quae natura prius e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; <expan abbr="&itilde;">in</expan> &longs;eip&longs;o, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> re&longs;picere aliud, &amp; ex alio <expan abbr="p&etilde;-dere">pen&shy;<lb/>dere</expan>, &amp; <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan> e&longs;&longs;e, quam <expan abbr="quod&atilde;mod&ograve;">quodammod&ograve;</expan>: &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> prior e&longs;t perfectione: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> reliqui actus il&shy;<lb/>li vni famulantur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perhib&etilde;tur">perhibentur</expan>. </s>                                                                <s>Vt igitur aliquo <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan> priuatus <lb/>artifex non rect&egrave; facit <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;uum, &longs;ic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;iquis actus in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> de&longs;ideretur, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> poterit &longs;uo <lb/>munere perfect&egrave; fungi &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Con&longs;i&longs;tit ergo perfectio <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in eo, quae habeat &longs;ingula qu&ecedil; <lb/>&longs;ibi <expan abbr="deben&ttilde;">debentur</expan> &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; h&ecedil;c quanuis po&longs;teriora; &longs;unt <expan abbr="complem&etilde;ta">complementa</expan> nihilominus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt <lb/> <arrow.to.target n="marg2052"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatuitur <expan abbr="c&otilde;&longs;equens">con&longs;equens</expan>, &amp; accidens appellatur. </s>                                                                <s>eorum generalis partitio <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> capitibus comprehen&shy;<lb/>ditur ex quibus <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamenta deducta &longs;unt. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ex actu ip&longs;o <expan abbr="qu&ecedil;q.">qu&ecedil;que</expan> res &longs;uam <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan> con&longs;equitur; nece&longs;&longs;e item e&longs;t, in compo&longs;ito, &longs;i futurum fuerit perfectum; extent actus &longs;ingu&shy;<lb/>lorum <expan abbr="pr&ecedil;dicamentor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illi quidem &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>In omnibus autem po&longs;itum e&longs;t il&shy;<lb/>lud e&longs;&longs;e, quod <foreign lang="greek">u(pa/rxein</foreign>, &amp; exi&longs;tere nuncupamus. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m actus ille omnium princeps fit, quo <lb/>per &longs;e e&longs;t: hic ver&ograve; e&longs;t actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;: proptere&agrave; qu&ograve;d &longs;it &longs;impliciter, actui <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> tribuitur, <lb/>c&ecedil;teris actibus ad&longs;cribitur, quae &longs;it quodammod&ograve;: nil omnius &amp; ex his habet, qu&ograve;d &longs;impliciter <lb/>&longs;it .i. </s>                                                                <s>omnibus partibus <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> &amp; quae ita &longs;it, pendet ex <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;tis">pr&aelig;dicamentis</expan>; quibus prout natura <lb/>flagitat, adeptis, bene &longs;e res habet, &amp; e&longs;t maxim&egrave; &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;icuti <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> primus <lb/>ille actus e&longs;t natura prior, quae natura prius e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; <expan abbr="&itilde;">in</expan> &longs;eip&longs;o, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> re&longs;picere aliud, &amp; ex alio <expan abbr="p&etilde;-dere">pen&shy;<lb/>dere</expan>, &amp; <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan> e&longs;&longs;e, quam <expan abbr="quod&atilde;mod&ograve;">quodammod&ograve;</expan>: &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> prior e&longs;t perfectione: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> reliqui actus il&shy;<lb/>li vni famulantur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perhib&etilde;tur">perhibentur</expan>. </s>                                                                <s>Vt igitur aliquo <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan> priuatus <lb/>artifex non rect&egrave; facit <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;uum, &longs;ic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;iquis actus in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> de&longs;ideretur, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> poterit &longs;uo <lb/>munere perfect&egrave; fungi &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Con&longs;i&longs;tit ergo perfectio <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in eo, quae habeat &longs;ingula qu&ecedil; <lb/>&longs;ibi <expan abbr="deben&ttilde;">debentur</expan> &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; h&ecedil;c quanuis po&longs;teriora; &longs;unt <expan abbr="complem&etilde;ta">complementa</expan> nihilominus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2053"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="affer&etilde;tia">afferentia</expan>, &longs;ed vt indicantia <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, &amp; habitum bene &longs;e habentem, vi faciei rubor in puella, <lb/>&amp; voluptas, de qua 2. Ethic. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; capitur ex actionibus &longs;ecund&ugrave;m virtutem. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; prima <lb/> <arrow.to.target n="marg2053"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="affer&etilde;tia">afferentia</expan>, &longs;ed vt indicantia <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, &amp; habitum bene &longs;e habentem, vi faciei rubor in puella, <lb/>&amp; voluptas, de qua 2. Ethic. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; capitur ex actionibus &longs;ecund&ugrave;m virtutem. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; prima <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2054"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil; ratio <expan abbr="peta&ttilde;">petatur</expan> &agrave; fine qu&ecedil; e&longs;t functio; &longs;iquando ce&longs;&longs;et officium; tum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ub&longs;tantia de&shy;<lb/>trimentum patitur, &amp; quoniam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> prima non permanet; ambigue <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> vocatur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> diuidua <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, aut plus minu&longs;&uacute;e accipiunt, quae <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> totius <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, quod in indiuiduo po&longs;itum e&longs;t, vt libro &longs;uperiore docuimus. </s>                                                                <s>Ab his prima origo interi&shy;<lb/>tus, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> mutatione form&ecedil;, &amp; di&longs;&longs;olutione compo&longs;iti definitur. </s>                                                                <s>Omnes i&longs;ti actus, qui &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiam <expan abbr="con&longs;equun&ttilde;">con&longs;equuntur</expan>, &amp; <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan> <expan abbr="nuncupan&ttilde;">nuncupantur</expan>, vt analogiam ab actu &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ducunt; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="accipi&utilde;t">accipiunt</expan> <lb/>di&longs;tributionem in primum, &amp; &longs;ecundum, &amp; quanuis cum primus, tum &longs;ecundus &longs;int accidentia <lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil;, non tamen &longs;ecundus accidit primo, &longs;ed e&longs;t eius perfectio, <expan abbr="parq.">parque</expan> momentum habet ad <lb/>primum, <expan abbr="atq.">atque</expan> operatio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ad formam eiu&longs;dem: neque enim ei quod album fieri pote&longs;t: <lb/>accidit &longs;i fiat album, quatenus habet intra &longs;e eiu&longs;modi pote&longs;tatem: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> hoc &longs;it eius natura: <lb/><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> hoc magis apparet in iis qu&aelig; feruntur, qu&ograve;d proxim&egrave; ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan> horum materia fit: <lb/> <arrow.to.target n="marg2054"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil; ratio <expan abbr="peta&ttilde;">petatur</expan> &agrave; fine qu&ecedil; e&longs;t functio; &longs;iquando ce&longs;&longs;et officium; tum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ub&longs;tantia de&shy;<lb/>trimentum patitur, &amp; quoniam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> prima non permanet; ambigue <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> vocatur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> diuidua <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, aut plus minu&longs;&uacute;e accipiunt, quae <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> totius <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, quod in indiuiduo po&longs;itum e&longs;t, vt libro &longs;uperiore docuimus. </s>                                                                <s>Ab his prima origo interi&shy;<lb/>tus, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> mutatione form&ecedil;, &amp; di&longs;&longs;olutione compo&longs;iti definitur. </s>                                                                <s>Omnes i&longs;ti actus, qui &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiam <expan abbr="con&longs;equun&ttilde;">con&longs;equuntur</expan>, &amp; <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan> <expan abbr="nuncupan&ttilde;">nuncupantur</expan>, vt analogiam ab actu &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ducunt; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="accipi&utilde;t">accipiunt</expan> <lb/>di&longs;tributionem in primum, &amp; &longs;ecundum, &amp; quanuis cum primus, tum &longs;ecundus &longs;int accidentia <lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil;, non tamen &longs;ecundus accidit primo, &longs;ed e&longs;t eius perfectio, <expan abbr="parq.">parque</expan> momentum habet ad <lb/>primum, <expan abbr="atq.">atque</expan> operatio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ad formam eiu&longs;dem: neque enim ei quod album fieri pote&longs;t: <lb/>accidit &longs;i fiat album, quatenus habet intra &longs;e eiu&longs;modi pote&longs;tatem: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> hoc &longs;it eius natura: <lb/><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> hoc magis apparet in iis qu&aelig; feruntur, qu&ograve;d proxim&egrave; ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan> horum materia fit: <lb/>
Line 7965 
Line 8304 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>HIC ver&ograve; e&longs;t, qu&ograve;d tanti&longs;per immoremur, ne velut AEgyptij canes &egrave; Nilo bibunt, &amp; <expan abbr="fugi&utilde;t">fugiunt</expan>: <lb/>nos <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rem tanti momenti tetigi&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m, non explana&longs;&longs;e, nec &egrave; nodis expedi&longs;&longs;e videa&shy;<lb/>mur. </s>                                                                <s>Nam quia decretum fuit ante&agrave; non <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> &longs;an&egrave; formam, &longs;ed veterem e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am patibilem <lb/>motus, &amp; nuper con&longs;tituimus <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> qu&aelig; genita fuerit, e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am, cur ignis in &longs;uperiore loco <lb/>quie&longs;cat, &amp; repugnanti&ecedil; <expan abbr="fal&longs;i&qacute;">fal&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&longs;picionem creare po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quapropter antequ&agrave;m vlterius pro&shy;<lb/>grediamur, h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> componi oportere cen&longs;uimus, vt tutius iter quod re&longs;tat, conficere valeamus. <lb/></s>                                                                <s>Etenim, &longs;i forma noua extremum e&longs;t vniuer&longs;i motus, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>completa, iam quies ade&longs;t. </s>                                                                <s>Non igitur <lb/>noua forma cau&longs;&longs;a motus erit, &longs;ed quietis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us, &longs;i natura communiter e&longs;t principium, veluti <lb/>pote&longs;tas <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan>, vnde exi&longs;tit quies &amp; motus: vetus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quiete naturali po&longs;ita <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> deleta e&longs;t, tunc <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>res genita e&longs;t &amp; forma vetus extincta. </s>                                                                <s>Non igitur natura <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;icut pote&longs;tas <lb/><expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan>, quo res naturales moueantur, &amp; maneant. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> e&longs;to, vt facultas &longs;it agens: at h&aelig;c <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ni&longs;i <lb/> <s>HIC ver&ograve; e&longs;t, qu&ograve;d tanti&longs;per immoremur, ne velut AEgyptij canes &egrave; Nilo bibunt, &amp; <expan abbr="fugi&utilde;t">fugiunt</expan>: <lb/>nos <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rem tanti momenti tetigi&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m, non explana&longs;&longs;e, nec &egrave; nodis expedi&longs;&longs;e videa&shy;<lb/>mur. </s>                                                                <s>Nam quia decretum fuit ante&agrave; non <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> &longs;an&egrave; formam, &longs;ed veterem e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am patibilem <lb/>motus, &amp; nuper con&longs;tituimus <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> qu&aelig; genita fuerit, e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am, cur ignis in &longs;uperiore loco <lb/>quie&longs;cat, &amp; repugnanti&ecedil; <expan abbr="fal&longs;i&qacute;">fal&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&longs;picionem creare po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quapropter antequ&agrave;m vlterius pro&shy;<lb/>grediamur, h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> componi oportere cen&longs;uimus, vt tutius iter quod re&longs;tat, conficere valeamus. <lb/></s>                                                                <s>Etenim, &longs;i forma noua extremum e&longs;t vniuer&longs;i motus, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>completa, iam quies ade&longs;t. </s>                                                                <s>Non igitur <lb/>noua forma cau&longs;&longs;a motus erit, &longs;ed quietis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us, &longs;i natura communiter e&longs;t principium, veluti <lb/>pote&longs;tas <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan>, vnde exi&longs;tit quies &amp; motus: vetus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quiete naturali po&longs;ita <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> deleta e&longs;t, tunc <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>res genita e&longs;t &amp; forma vetus extincta. </s>                                                                <s>Non igitur natura <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;icut pote&longs;tas <lb/><expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan>, quo res naturales moueantur, &amp; maneant. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> e&longs;to, vt facultas &longs;it agens: at h&aelig;c <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ni&longs;i <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2060"></arrow.to.target><lb/>vno determinatur, vbi non fuerit libera. </s>                                                                <s>Quapropter aut motus vnius, aut vnius quietis erit ini&shy;<lb/>tium: &longs;i fuerit pote&longs;tas patibilis, ea re&longs;picit &aelig;qu&egrave; oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Sed neutra ex his oppo&longs;ita re&longs;picit. <lb/></s>                                                                <s>hanc <expan abbr=".n.">enim</expan> nouam &longs;equitur quies: veteri adnexus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Huc accedit, quae forma vetus nullo mo&shy;<lb/>do cau&longs;&longs;a motus e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Qu&ecedil;ritur <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a motus naturalis. </s>                                                                <s>Atqui motus naturalis ex illo exi&shy;<lb/>&longs;tit, quae e&longs;t ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, quam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam e&longs;&longs;e dicimus; non &agrave; natura qu&aelig; e&longs;t forma vetus, &amp; ab ea <lb/>qu&aelig; finis e&longs;t, res naturalis appellari con&longs;ueuit. </s>                                                                <s>In&longs;uper motus e&longs;t actus, &longs;iue functio. </s>                                                                <s>C&ecedil;terum <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/>functioni &longs;upponitur habitus: his ver&ograve; e&longs;t forma noua, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vetus. </s>                                                                <s>vnde pronunciatum e&longs;t ab <lb/>Ari&longs;totele &amp; Auerro&euml;, dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> dare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; functio e&longs;t con&longs;eruatio form&aelig;, quae &longs;i <lb/>forma vetus e&longs;t cau&longs;&longs;a functionis, vtique non erit eius <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan>, &longs;ed interitus; imm&ograve; erit cau&longs;&longs;a <lb/>functionis qu&aelig; inerit &longs;ibi pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: quocirca ip&longs;a &longs;ibi molietur interitum: illa altera cau&longs;&longs;a <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, cui &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniet">conueniet</expan>: id ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urdi&longs;sim&utilde;">ab&longs;urdi&longs;simum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>H&icirc;c video facil&egrave; ex his &longs;copulis <lb/>emergere po&longs;&longs;e qui <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> Auerrois con&longs;ectetur. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> forma diuidua ponatur, <lb/>erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> &longs;it ab&longs;oluta, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; con&longs;ummata fuerit, <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erit initium quietis. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2060"></arrow.to.target><lb/>vno determinatur, vbi non fuerit libera. </s>                                                                <s>Quapropter aut motus vnius, aut vnius quietis erit ini&shy;<lb/>tium: &longs;i fuerit pote&longs;tas patibilis, ea re&longs;picit &aelig;qu&egrave; oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Sed neutra ex his oppo&longs;ita re&longs;picit. <lb/></s>                                                                <s>hanc <expan abbr=".n.">enim</expan> nouam &longs;equitur quies: veteri adnexus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Huc accedit, quae forma vetus nullo mo&shy;<lb/>do cau&longs;&longs;a motus e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Qu&ecedil;ritur <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a motus naturalis. </s>                                                                <s>Atqui motus naturalis ex illo exi&shy;<lb/>&longs;tit, quae e&longs;t ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, quam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam e&longs;&longs;e dicimus; non &agrave; natura qu&aelig; e&longs;t forma vetus, &amp; ab ea <lb/>qu&aelig; finis e&longs;t, res naturalis appellari con&longs;ueuit. </s>                                                                <s>In&longs;uper motus e&longs;t actus, &longs;iue functio. </s>                                                                <s>C&ecedil;terum <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/>functioni &longs;upponitur habitus: his ver&ograve; e&longs;t forma noua, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vetus. </s>                                                                <s>vnde pronunciatum e&longs;t ab <lb/>Ari&longs;totele &amp; Auerro&euml;, dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> dare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; functio e&longs;t con&longs;eruatio form&aelig;, quae &longs;i <lb/>forma vetus e&longs;t cau&longs;&longs;a functionis, vtique non erit eius <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan>, &longs;ed interitus; imm&ograve; erit cau&longs;&longs;a <lb/>functionis qu&aelig; inerit &longs;ibi pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: quocirca ip&longs;a &longs;ibi molietur interitum: illa altera cau&longs;&longs;a <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, cui &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniet">conueniet</expan>: id ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urdi&longs;sim&utilde;">ab&longs;urdi&longs;simum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>H&icirc;c video facil&egrave; ex his &longs;copulis <lb/>emergere po&longs;&longs;e qui <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> Auerrois con&longs;ectetur. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> forma diuidua ponatur, <lb/>erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> &longs;it ab&longs;oluta, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; con&longs;ummata fuerit, <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erit initium quietis. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2061"></arrow.to.target><lb/>Nos <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qui nullam pror&longs;us <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> diuidi credimus, <expan abbr="neq.">neque</expan> item reliqua qu&ecedil; ex hoc placito fluunt, <lb/>approbare po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Sed quantum pertinet ad hoc <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> caput, ij qui ita opinantur, parum, mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>, <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> Ari&longs;totelis ob&longs;eruarunt. </s>                                                                <s>Dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as mot^{9} explicaret Ari&longs;toteles, c&ugrave;m <lb/>in octo phy&longs;icis, tum in libris de c&oelig;lo, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in iis quos de animo <expan abbr="motu&qacute;ue">motuque</expan> animalium &longs;crip&longs;it; <lb/>perpetu&ograve; profe&longs;&longs;us e&longs;t, &longs;e explica&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&aelig; non &longs;peciatim elementorum motus cau&longs;&longs;a foret, <lb/>&longs;ed inanimorum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> generatim &amp; de inanimis omnib. ea pronunciauit, in &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> per quod moueantur &amp; quie&longs;cant, &amp; motus in primas &longs;pecies di&longs;tribuit <expan abbr="animanti&utilde;">animantium</expan>, &amp; <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan>: mox <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> motus in &longs;implices &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itos">compo&longs;itos</expan> partiuntur. </s>                                                                <s>Attamen quantum &longs;pectat <lb/>ad id, vt habeant in &longs;eip&longs;is initia motus, quapropter naturalia &longs;unt, pari &longs;an&egrave; gradu procedunt. <lb/></s>                                                                <s>Si igitur ex eo forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus, quia diuidatur, &amp; mod&ograve; imperfecta &longs;it, in progre&longs;&longs;u perfe&shy;<lb/>ctio paretur, in extremo iam peruenerit ad &longs;ummum, &amp;, dum imperfecta e&longs;t, efficiat motum; <lb/>ab&longs;oluta ver&ograve; &longs;it cau&longs;&longs;a quietis: equidem puto, aut mixtorum formas intendi &amp; remitti, aut cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, &amp; quietis in omnibus animo carentibus non e&longs;&longs;e communem. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> placitis <lb/>ob&longs;tat; hoc <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, <expan abbr="&qtail;">qui</expan> illi quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> de leui <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, tribuit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, qu&ograve;d faciat e&longs;&longs;e in certo loco. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e autem in loco potius e&longs;t affine quietis, qu&agrave;m motus.  <arrow.to.target n="marg2061"></arrow.to.target><lb/>Nos <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qui nullam pror&longs;us <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> diuidi credimus, <expan abbr="neq.">neque</expan> item reliqua qu&ecedil; ex hoc placito fluunt, <lb/>approbare po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Sed quantum pertinet ad hoc <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> caput, ij qui ita opinantur, parum, mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>, <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> Ari&longs;totelis ob&longs;eruarunt. </s>                                                                <s>Dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="mot9">motus</expan> explicaret Ari&longs;toteles, c&ugrave;m <lb/>in octo phy&longs;icis, tum in libris de c&oelig;lo, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in iis quos de animo <expan abbr="motu&qacute;ue">motuque</expan> animalium &longs;crip&longs;it; <lb/>perpetu&ograve; profe&longs;&longs;us e&longs;t, &longs;e explica&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&aelig; non &longs;peciatim elementorum motus cau&longs;&longs;a foret, <lb/>&longs;ed inanimorum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> generatim &amp; de inanimis omnib. ea pronunciauit, in &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> per quod moueantur &amp; quie&longs;cant, &amp; motus in primas &longs;pecies di&longs;tribuit <expan abbr="animanti&utilde;">animantium</expan>, &amp; <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan>: mox <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> motus in &longs;implices &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itos">compo&longs;itos</expan> partiuntur. </s>                                                                <s>Attamen quantum &longs;pectat <lb/>ad id, vt habeant in &longs;eip&longs;is initia motus, quapropter naturalia &longs;unt, pari &longs;an&egrave; gradu procedunt. <lb/></s>                                                                <s>Si igitur ex eo forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus, quia diuidatur, &amp; mod&ograve; imperfecta &longs;it, in progre&longs;&longs;u perfe&shy;<lb/>ctio paretur, in extremo iam peruenerit ad &longs;ummum, &amp;, dum imperfecta e&longs;t, efficiat motum; <lb/>ab&longs;oluta ver&ograve; &longs;it cau&longs;&longs;a quietis: equidem puto, aut mixtorum formas intendi &amp; remitti, aut cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, &amp; quietis in omnibus animo carentibus non e&longs;&longs;e communem. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> placitis <lb/>ob&longs;tat; hoc <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, <expan abbr="&qtail;">qui</expan> illi quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> de leui <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, tribuit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, qu&ograve;d faciat e&longs;&longs;e in certo loco. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e autem in loco potius e&longs;t affine quietis, qu&agrave;m motus.
 <pb pagenum="316"/>Igitur huic nos <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> firmiori parieti adh&ecedil;rentes illud recipiemus, quae generatim de cau&longs;sis mo&shy;<lb/> <pb pagenum="316"/>Igitur huic nos <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> firmiori parieti adh&ecedil;rentes illud recipiemus, quae generatim de cau&longs;sis mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2062"></arrow.to.target><lb/>tus in omnibus inanimis ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> principiorum motus in animante <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>naturam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile motus &amp; quietis, &amp; &longs;igillatim docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> forma, ve&shy;<lb/>tus &amp; noua &longs;e habeant &amp; ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &amp; ad quietem. </s>                                                                <s>Hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> tale e&longs;t, vt ei nemo refragari queat, <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;impliciter e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am quietis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c e&longs;t functio perfecta rei naturalis qu&aelig; formam <lb/>con&longs;equitur, vt vmbra corpus, ad quam &longs;ic &longs;e habere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> dicimus, vt ex ip&longs;a pendeat &longs;icuti <expan abbr="c&otilde;-&longs;equens">con&shy;<lb/>&longs;equens</expan>, qui modus producendi materiam, <expan abbr="patibile&qacute;">patibileque</expan>. </s>                                                                <s>principium imitatur. </s>                                                                <s>proinde et&longs;i quies e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign> &amp; functio, e&longs;t vt functio qu&aelig; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> imitatur, non <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave;, quae eius <lb/>e&longs;t &agrave; quo e&longs;t, nec alij <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; potius habet illud <foreign lang="greek">e)nergei/as</foreign>, quae indiuiduo con&longs;i&longs;tit, &amp; tota <lb/>&longs;imul, vt terminans <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> &amp; extentionem motus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae motus e&longs;t res mult&ograve; magis varia, <lb/><expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>plura habet capita, de ip&longs;o <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mult&ograve; plura dicenda &longs;unt, &amp; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> motus ob <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> cau&longs;&longs;am fit in elemento, dum gignitur, &amp; po&longs;tquam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, &longs;ed po&longs;tquam genitum e&longs;t; per <lb/>accidens, &amp; ex impedimento mouetur: per &longs;e, dum gignitur. </s>                                                                <s>Quantum artinet ad motum, qui <lb/>e&longs;t elementi geniti: eadem ratio, atque illa qu&aelig; de quiete allata fuit. </s>                                                                <s>etenim per &longs;e e&longs;t <foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign>, <lb/>&amp; functio, per accidens e&longs;t extentio &amp; motus Quod ver&ograve; &longs;pectat ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui fit per &longs;e, <expan abbr="repeten-d&utilde;">repeten&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> motu duo re&longs;pici oportere <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &amp; viam. </s>                                                                <s><expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> qui per &longs;e indiuiduus e&longs;t; viam <lb/>qu&aelig; habet extentionem. </s>                                                                <s>Terminus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aut e&longs;t perfectus, qui continet omnem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, aut imper&shy;<lb/>fectus, qui e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c mutatum vel <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e, quanquam omnes <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> nomine habitus quan&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2062"></arrow.to.target><lb/>tus in omnibus inanimis ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> principiorum motus in animante <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>naturam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile motus &amp; quietis, &amp; &longs;igillatim docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> forma, ve&shy;<lb/>tus &amp; noua &longs;e habeant &amp; ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &amp; ad quietem. </s>                                                                <s>Hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> tale e&longs;t, vt ei nemo refragari queat, <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;impliciter e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am quietis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c e&longs;t functio perfecta rei naturalis qu&aelig; formam <lb/>con&longs;equitur, vt vmbra corpus, ad quam &longs;ic &longs;e habere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> dicimus, vt ex ip&longs;a pendeat &longs;icuti <expan abbr="c&otilde;-&longs;equens">con&shy;<lb/>&longs;equens</expan>, qui modus producendi materiam, <expan abbr="patibile&qacute;">patibileque</expan>. </s>                                                                <s>principium imitatur. </s>                                                                <s>proinde et&longs;i quies e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign> &amp; functio, e&longs;t vt functio qu&aelig; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> imitatur, non <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave;, quae eius <lb/>e&longs;t &agrave; quo e&longs;t, nec alij <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; potius habet illud <foreign lang="greek">e)nergei/as</foreign>, quae indiuiduo con&longs;i&longs;tit, &amp; tota <lb/>&longs;imul, vt terminans <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> &amp; extentionem motus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae motus e&longs;t res mult&ograve; magis varia, <lb/><expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>plura habet capita, de ip&longs;o <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mult&ograve; plura dicenda &longs;unt, &amp; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> motus ob <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> cau&longs;&longs;am fit in elemento, dum gignitur, &amp; po&longs;tquam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, &longs;ed po&longs;tquam genitum e&longs;t; per <lb/>accidens, &amp; ex impedimento mouetur: per &longs;e, dum gignitur. </s>                                                                <s>Quantum artinet ad motum, qui <lb/>e&longs;t elementi geniti: eadem ratio, atque illa qu&aelig; de quiete allata fuit. </s>                                                                <s>etenim per &longs;e e&longs;t <foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign>, <lb/>&amp; functio, per accidens e&longs;t extentio &amp; motus Quod ver&ograve; &longs;pectat ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui fit per &longs;e, <expan abbr="repeten-d&utilde;">repeten&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> motu duo re&longs;pici oportere <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &amp; viam. </s>                                                                <s><expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> qui per &longs;e indiuiduus e&longs;t; viam <lb/>qu&aelig; habet extentionem. </s>                                                                <s>Terminus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aut e&longs;t perfectus, qui continet omnem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, aut imper&shy;<lb/>fectus, qui e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c mutatum vel <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e, quanquam omnes <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> nomine habitus quan&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2063"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="doq.">doque</expan> exprimuntur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> hi ver&ograve; c&ugrave;m participent <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> &amp; <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&atilde;dam">quandam</expan> actus ima&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2063"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="doq.">doque</expan> exprimuntur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> hi ver&ograve; c&ugrave;m participent <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> &amp; <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&atilde;dam">quandam</expan> actus ima&shy;<lb/>
Line 7976 
Line 8315 
 <arrow.to.target n="marg2067"></arrow.to.target><lb/>Cert&egrave;, &longs;i naturam a&longs;&longs;umas generatim &amp; indi&longs;tinct&egrave; qu&aelig; materiam <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan>. </s>                                                                <s>Ex illa <lb/>fit motus prim&ograve;, &amp; ad&aelig;quat&egrave;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> forma e&longs;t cau&longs;&longs;a eius partis qu&aelig; terminus e&longs;t, &amp; e&longs;&longs;e muta&shy;<lb/>tum; materia ver&ograve; &longs;ucce&longs;sionis &amp; extentionis. </s>                                                                <s>&longs;ed &longs;igillatim <expan abbr="vnaqu&aelig;q.">vnaqu&aelig;que</expan> e&longs;t prim&ograve; .i. </s>                                                                <s>citra <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, <lb/>cau&longs;&longs;a motus &longs;uo <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> more: &longs;ic cau&longs;&longs;a motus, qu&ograve;d pr&aelig;&longs;tet aliquid, vnde con&longs;tituatur motus. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> &longs;ingul&aelig; natur&aelig; &longs;eor&longs;um &longs;ufficiunt ad <expan abbr="propagand&utilde;">propagandum</expan> motum &longs;impliciter. </s>                                                                <s>Veruntamen c&ugrave;m <lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> natur&aelig; concurrant in officio &longs;uo faciendo, &amp; ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> pr&aelig;&longs;entia partes omnes exi&longs;tant <lb/>qu&aelig; con&longs;tituunt motum: idcirco natura &longs;impliciter dicitur e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve; coniun&shy;<lb/>ctim, non &longs;eor&longs;um, quod <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> re&longs;pexi&longs;&longs;e videtur philo&longs;ophus in ea definitione, quia nob. </s>                                                                <s>notior <lb/>e&longs;&longs;et vniuer&longs;us motus, partes <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qu&aelig; ip&longs;um con&longs;tituerent, ignot&aelig; &amp; adhuc plurib. explicand&aelig;. <lb/></s>                                                                <s>Secunda dubitatio &longs;ic tollitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> iam con&longs;titit, vt forma &longs;impliciter &longs;it cau&longs;&longs;a quietis, &longs;eu ve&shy;<lb/>tus, &longs;eu noua: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a quietis illius qu&aelig; &longs;ibi conueniens e&longs;t, vt forma terr&aelig;, quae terra maneat <lb/>in inferiore loco, cui, &longs;i acce&longs;&longs;erit ignis forma, ex hac &longs;equitur, vt locus &longs;uperior illi conueniat. <lb/></s>                                                                <s>Motus e&longs;t ex illis, vbi intercedat materi&aelig; permutatio. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ita variis modis habentes motum fa&shy;<lb/>ciunt &amp; quietem, &amp; quies &longs;an&egrave; veteri adh&ecedil;ret, quatenus integra e&longs;t; motus, vbi afficitur materia <lb/>per pote&longs;tatem quam in &longs;eip&longs;a retinet ad oppo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter &amp; natura tum materia, tum <lb/>etiam forma &longs;unt facultates patibiles &amp; oppo&longs;ita re&longs;piciunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; qu&ograve;d audieris formam <lb/><expan abbr="veter&etilde;">veterem</expan> per pote&longs;tatem quam habet ad <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, veteri debes, quominus &amp; hoc pa&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2067"></arrow.to.target><lb/>Cert&egrave;, &longs;i naturam a&longs;&longs;umas generatim &amp; indi&longs;tinct&egrave; qu&aelig; materiam <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan>. </s>                                                                <s>Ex illa <lb/>fit motus prim&ograve;, &amp; ad&aelig;quat&egrave;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> forma e&longs;t cau&longs;&longs;a eius partis qu&aelig; terminus e&longs;t, &amp; e&longs;&longs;e muta&shy;<lb/>tum; materia ver&ograve; &longs;ucce&longs;sionis &amp; extentionis. </s>                                                                <s>&longs;ed &longs;igillatim <expan abbr="vnaqu&aelig;q.">vnaqu&aelig;que</expan> e&longs;t prim&ograve; .i. </s>                                                                <s>citra <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, <lb/>cau&longs;&longs;a motus &longs;uo <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> more: &longs;ic cau&longs;&longs;a motus, qu&ograve;d pr&aelig;&longs;tet aliquid, vnde con&longs;tituatur motus. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> &longs;ingul&aelig; natur&aelig; &longs;eor&longs;um &longs;ufficiunt ad <expan abbr="propagand&utilde;">propagandum</expan> motum &longs;impliciter. </s>                                                                <s>Veruntamen c&ugrave;m <lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> natur&aelig; concurrant in officio &longs;uo faciendo, &amp; ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> pr&aelig;&longs;entia partes omnes exi&longs;tant <lb/>qu&aelig; con&longs;tituunt motum: idcirco natura &longs;impliciter dicitur e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve; coniun&shy;<lb/>ctim, non &longs;eor&longs;um, quod <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> re&longs;pexi&longs;&longs;e videtur philo&longs;ophus in ea definitione, quia nob. </s>                                                                <s>notior <lb/>e&longs;&longs;et vniuer&longs;us motus, partes <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qu&aelig; ip&longs;um con&longs;tituerent, ignot&aelig; &amp; adhuc plurib. explicand&aelig;. <lb/></s>                                                                <s>Secunda dubitatio &longs;ic tollitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> iam con&longs;titit, vt forma &longs;impliciter &longs;it cau&longs;&longs;a quietis, &longs;eu ve&shy;<lb/>tus, &longs;eu noua: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a quietis illius qu&aelig; &longs;ibi conueniens e&longs;t, vt forma terr&aelig;, quae terra maneat <lb/>in inferiore loco, cui, &longs;i acce&longs;&longs;erit ignis forma, ex hac &longs;equitur, vt locus &longs;uperior illi conueniat. <lb/></s>                                                                <s>Motus e&longs;t ex illis, vbi intercedat materi&aelig; permutatio. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ita variis modis habentes motum fa&shy;<lb/>ciunt &amp; quietem, &amp; quies &longs;an&egrave; veteri adh&ecedil;ret, quatenus integra e&longs;t; motus, vbi afficitur materia <lb/>per pote&longs;tatem quam in &longs;eip&longs;a retinet ad oppo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter &amp; natura tum materia, tum <lb/>etiam forma &longs;unt facultates patibiles &amp; oppo&longs;ita re&longs;piciunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; qu&ograve;d audieris formam <lb/><expan abbr="veter&etilde;">veterem</expan> per pote&longs;tatem quam habet ad <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, veteri debes, quominus &amp; hoc pa&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2068"></arrow.to.target><lb/>cto natura &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve;: &longs;iquidem pote&longs;tas &longs;it ratio principij, non in&longs;trumentum, <lb/>aut aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s, quod in ip&longs;a natura <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> ponat. </s>                                                                <s>Ad obiectionem igitur; liquet accipi <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, non omnib. modis <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;impliciter, quemadmodum in Ari&longs;totelica definitio&shy;<lb/>ne po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="terti&atilde;">tertiam</expan> &longs;ic re&longs;pondemus. </s>                                                                <s>Naturalem denominari &agrave; natura, quae &longs;it ad naturam, non <lb/>ex natura, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> habere &longs;en&longs;um. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m, qui motus, qui &longs;unt naturales, &longs;icuti forma termi&shy;<lb/>nantur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="denomin&etilde;tur">denominentur</expan> ab ip&longs;a, vt albefactio ab albedine, &amp; &agrave; caliditate calefactio, &amp; hoc <lb/>pacto dicuntur ab eo ad quod &longs;unt, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quae motus dicatur naturalis hoc ip&longs;o nomine, id <lb/>ver&ograve; non e&longs;t e&ograve;, quae &longs;it ad naturam, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t motus naturalis, quia &longs;it in <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;impliciter, &longs;ed <lb/>quia <expan abbr="c&otilde;&longs;equitur">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t ex natura, qu&ograve;d e&longs;t huius natur&ecedil; proprius. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> peccat <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan> <lb/>&longs;ecundum non <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> vt cau&longs;&longs;am illi tribuens qu&aelig; tribuere non oportuit, illa &longs;eparans qu&aelig; tri&shy;<lb/>buenda fuerant. </s>                                                                <s>Diluitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quarta obiectio, quae habitus ab Ari&longs;totele tam ab&longs;olutus, quam im&shy;<lb/>perfectus ille vocatur, quatenus actum <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan>, &amp; <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> perfectum participat, qui etiam forma <lb/>dici &longs;olet, vt c&ugrave;m dicitur: Dans formam dare appendices. </s>                                                                <s>accipitur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma imperfecta qu&ecedil; e&longs;t <lb/>ambigu&egrave; forma, nec forma &longs;impliciter, &longs;ed cum adiecto quod affert <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, vt &longs;i dicas <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2068"></arrow.to.target><lb/>cto natura &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve;: &longs;iquidem pote&longs;tas &longs;it ratio principij, non in&longs;trumentum, <lb/>aut aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s, quod in ip&longs;a natura <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> ponat. </s>                                                                <s>Ad obiectionem igitur; liquet accipi <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, non omnib. modis <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;impliciter, quemadmodum in Ari&longs;totelica definitio&shy;<lb/>ne po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="terti&atilde;">tertiam</expan> &longs;ic re&longs;pondemus. </s>                                                                <s>Naturalem denominari &agrave; natura, quae &longs;it ad naturam, non <lb/>ex natura, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> habere &longs;en&longs;um. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m, qui motus, qui &longs;unt naturales, &longs;icuti forma termi&shy;<lb/>nantur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="denomin&etilde;tur">denominentur</expan> ab ip&longs;a, vt albefactio ab albedine, &amp; &agrave; caliditate calefactio, &amp; hoc <lb/>pacto dicuntur ab eo ad quod &longs;unt, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quae motus dicatur naturalis hoc ip&longs;o nomine, id <lb/>ver&ograve; non e&longs;t e&ograve;, quae &longs;it ad naturam, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t motus naturalis, quia &longs;it in <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;impliciter, &longs;ed <lb/>quia <expan abbr="c&otilde;&longs;equitur">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t ex natura, qu&ograve;d e&longs;t huius natur&ecedil; proprius. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> peccat <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan> <lb/>&longs;ecundum non <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> vt cau&longs;&longs;am illi tribuens qu&aelig; tribuere non oportuit, illa &longs;eparans qu&aelig; tri&shy;<lb/>buenda fuerant. </s>                                                                <s>Diluitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quarta obiectio, quae habitus ab Ari&longs;totele tam ab&longs;olutus, quam im&shy;<lb/>perfectus ille vocatur, quatenus actum <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan>, &amp; <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> perfectum participat, qui etiam forma <lb/>dici &longs;olet, vt c&ugrave;m dicitur: Dans formam dare appendices. </s>                                                                <s>accipitur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma imperfecta qu&ecedil; e&longs;t <lb/>ambigu&egrave; forma, nec forma &longs;impliciter, &longs;ed cum adiecto quod affert <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, vt &longs;i dicas <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2069"></arrow.to.target><lb/>lapideam: &longs;ic, c&ugrave;m dicitur forma fluens, &amp; forma imperfecta, &amp; h&ecedil;c motui &longs;upponitur qui item <lb/>e&longs;t functio imperfecta. </s>                                                                <s>Dicimus ver&ograve; ad vltimum: Motum e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan>, quia functio &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, non e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;umend&utilde;">&longs;umendum</expan> &longs;impliciter, immo motus affert interitum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed &longs;pectandas e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2069"></arrow.to.target><lb/>lapideam: &longs;ic, c&ugrave;m dicitur forma fluens, &amp; forma imperfecta, &amp; h&ecedil;c motui &longs;upponitur qui item <lb/>e&longs;t functio imperfecta. </s>                                                                <s>Dicimus ver&ograve; ad vltimum: Motum e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan>, quia functio &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, non e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;umend&utilde;">&longs;umendum</expan> &longs;impliciter, immo motus affert interitum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed &longs;pectandas e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2070"></arrow.to.target><lb/>&longs;as, vnde deriuatur, &amp; quantum e&longs;t de cau&longs;sis internis de quibus nunc ip&longs;um verba facimus, e&aelig; <lb/><expan abbr="&longs;ube&utilde;t">&longs;ubeunt</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> pote&longs;tatis, aut actus. </s>                                                                <s>E&longs;t igitur motus eius interitus, quo fundatur ratio pote&longs;tatis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in motu &longs;eu prim&ograve;, vt fit in <expan abbr="quaq.">quaque</expan> &longs;pecie motus per &longs;e ip&longs;am con&longs;iderata, &longs;eu &longs;ecund&ograve;, vt <lb/>fit in motu <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan>, qui &longs;equitur <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> mutationem, <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> amittitur de termino &agrave; quo cui po&shy;<lb/>te&longs;tas innititur, &amp; de actu illi oppo&longs;ito <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in albefactione amittitur, <expan abbr="nigr&utilde;">nigrum</expan> prim&ograve;, <lb/>quo nititur pote&longs;tas ad <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>: in motu ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, amittitur forma vetus, qua fundatur pote&longs;tas <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="oppo&longs;it&atilde;">oppo&longs;itam</expan>, &amp; functiones qu&aelig; illam <expan abbr="con&longs;equ&umacr;tur">con&longs;equuntur</expan>. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> functio <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; illius <lb/>qu&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habet actus, &longs;iue <expan abbr="&itilde;perfectio">imperfectio</expan>, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> res gignitur, &amp; e&longs;t mot^{9}, &longs;iue perfecti, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> res genita <lb/>e&longs;t vt e&longs;t quies. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> bene &longs;e habet, c&ugrave;m e&longs;t in officio. </s>                                                                <s>Nolim <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> te obliui&longs;ci <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan> ei^{9} <lb/>ea ex parte qua <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> aliquid facti, &amp; <foreign lang="greek">e)ne/rgeian</foreign>, qua <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> pendet &agrave; forma noua, aut eius aliqua <lb/> <arrow.to.target n="marg2070"></arrow.to.target><lb/>&longs;as, vnde deriuatur, &amp; quantum e&longs;t de cau&longs;sis internis de quibus nunc ip&longs;um verba facimus, e&aelig; <lb/><expan abbr="&longs;ube&utilde;t">&longs;ubeunt</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> pote&longs;tatis, aut actus. </s>                                                                <s>E&longs;t igitur motus eius interitus, quo fundatur ratio pote&longs;tatis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in motu &longs;eu prim&ograve;, vt fit in <expan abbr="quaq.">quaque</expan> &longs;pecie motus per &longs;e ip&longs;am con&longs;iderata, &longs;eu &longs;ecund&ograve;, vt <lb/>fit in motu <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan>, qui &longs;equitur <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> mutationem, <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> amittitur de termino &agrave; quo cui po&shy;<lb/>te&longs;tas innititur, &amp; de actu illi oppo&longs;ito <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in albefactione amittitur, <expan abbr="nigr&utilde;">nigrum</expan> prim&ograve;, <lb/>quo nititur pote&longs;tas ad <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>: in motu ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, amittitur forma vetus, qua fundatur pote&longs;tas <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="oppo&longs;it&atilde;">oppo&longs;itam</expan>, &amp; functiones qu&aelig; illam <expan abbr="con&longs;equ&umacr;tur">con&longs;equuntur</expan>. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> functio <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; illius <lb/>qu&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habet actus, &longs;iue <expan abbr="&itilde;perfectio">imperfectio</expan>, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> res gignitur, &amp; e&longs;t <expan abbr="mot9">motus</expan>, &longs;iue perfecti, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> res genita <lb/>e&longs;t vt e&longs;t quies. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> bene &longs;e habet, c&ugrave;m e&longs;t in officio. </s>                                                                <s>Nolim <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> te obliui&longs;ci <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan> <expan abbr="ei9">eius</expan> <lb/>ea ex parte qua <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> aliquid facti, &amp; <foreign lang="greek">e)ne/rgeian</foreign>, qua <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> pendet &agrave; forma noua, aut eius aliqua <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2071"></arrow.to.target><lb/>parte, vt &longs;upr&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hactenus &agrave; nobis explicata &longs;unt <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natur&aelig; officia: re&longs;tat <lb/><expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan>, vt <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> &longs;ententias recen&longs;entes indicemus, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> long&egrave; di&longs;&longs;entiant iis qu&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> decreta fuerunt.</s></p> <arrow.to.target n="marg2071"></arrow.to.target><lb/>parte, vt &longs;upr&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hactenus &agrave; nobis explicata &longs;unt <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natur&aelig; officia: re&longs;tat <lb/><expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan>, vt <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> &longs;ententias recen&longs;entes indicemus, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> long&egrave; di&longs;&longs;entiant iis qu&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> decreta fuerunt.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2060"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg2060"></margin.target>C</s></p>
Line 8005 
Line 8344 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Recitantur opiniones quorundam credentium motum inanimi obiri ab interno principio. </s>                                                                <s>C. XLII<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Recitantur opiniones quorundam credentium motum inanimi obiri ab interno principio. </s>                                                                <s>C. XLII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>QVOD elementa dum fiunt, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> imperfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, egeant externi motoris &longs;ine quo <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <lb/>forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit in <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> erumpere, gratis <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erit">conce&longs;&longs;erit</expan>. </s>                                                                <s>Sed qu&ograve;d <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> motus, po&longs;t&shy;<lb/>quam illa perfecta fuerint, ab extrin&longs;eco <expan abbr="mou&etilde;te">mouente</expan> na&longs;catur, ardua nimir&ugrave;m petitio videatur. </s>                                                                <s>Nam <lb/>&longs;icuti <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> ob id ita dicitur, quia nihil ei de&longs;it, tum quod ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> pertinet, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quoad <lb/><expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa munera obeunda ad qu&ecedil; <expan abbr="in&longs;titut&utilde;">in&longs;titutum</expan> e&longs;t &agrave; natura: &longs;ic elementa, c&ugrave;m perfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>; <expan abbr="exi&longs;timan-d&utilde;">exi&longs;timan&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> qu&ecedil; &longs;ibi naturaliter in&longs;unt, <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> externo auxilio pr&aelig;&longs;tare po&longs;&longs;e, natura &longs;ibi cuncta libe&shy;<lb/>rali&longs;sim&egrave; &longs;ubmini&longs;trante. </s>                                                                <s>H&aelig;c videtur <expan abbr="ali&qacute;uando">aliquando</expan> fui&longs;&longs;e profe&longs;&longs;us ip&longs;e Ari&longs;toteles qui aperti&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; te&longs;tatus &longs;it, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> moueri &longs;uapte natura <expan abbr="c&otilde;uincunt">conuincunt</expan> id rationes efficaci&longs;sim&ecedil;, clamat &longs;en&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;ecus <expan abbr="s&etilde;&longs;erit">sen&longs;erit</expan>, <expan abbr="pl&utilde;bus">plumbus</expan> pror&longs;us in phy&longs;iologia <expan abbr="c&etilde;s&etilde;dus">censendus</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> aliquod <expan abbr="extr&itilde;&longs;ecus">extrin&longs;ecus</expan> <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> mot^{9} adiuurare <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>, e&longs;t illud <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> occa&longs;io <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouendi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus: non <lb/>&longs;ecus <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;i eques, vbi dimittat habenas equo, <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> mouere dicatur, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> per <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>,  <s>QVOD elementa dum fiunt, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> imperfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, egeant externi motoris &longs;ine quo <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <lb/>forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit in <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> erumpere, gratis <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erit">conce&longs;&longs;erit</expan>. </s>                                                                <s>Sed qu&ograve;d <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> motus, po&longs;t&shy;<lb/>quam illa perfecta fuerint, ab extrin&longs;eco <expan abbr="mou&etilde;te">mouente</expan> na&longs;catur, ardua nimir&ugrave;m petitio videatur. </s>                                                                <s>Nam <lb/>&longs;icuti <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> ob id ita dicitur, quia nihil ei de&longs;it, tum quod ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> pertinet, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quoad <lb/><expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa munera obeunda ad qu&ecedil; <expan abbr="in&longs;titut&utilde;">in&longs;titutum</expan> e&longs;t &agrave; natura: &longs;ic elementa, c&ugrave;m perfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>; <expan abbr="exi&longs;timan-d&utilde;">exi&longs;timan&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> qu&ecedil; &longs;ibi naturaliter in&longs;unt, <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> externo auxilio pr&aelig;&longs;tare po&longs;&longs;e, natura &longs;ibi cuncta libe&shy;<lb/>rali&longs;sim&egrave; &longs;ubmini&longs;trante. </s>                                                                <s>H&aelig;c videtur <expan abbr="ali&qacute;uando">aliquando</expan> fui&longs;&longs;e profe&longs;&longs;us ip&longs;e Ari&longs;toteles qui aperti&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; te&longs;tatus &longs;it, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> moueri &longs;uapte natura <expan abbr="c&otilde;uincunt">conuincunt</expan> id rationes efficaci&longs;sim&ecedil;, clamat &longs;en&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;ecus <expan abbr="s&etilde;&longs;erit">sen&longs;erit</expan>, <expan abbr="pl&utilde;bus">plumbus</expan> pror&longs;us in phy&longs;iologia <expan abbr="c&etilde;s&etilde;dus">censendus</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> aliquod <expan abbr="extr&itilde;&longs;ecus">extrin&longs;ecus</expan> <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="mot9">motus</expan> adiuurare <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>, e&longs;t illud <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> occa&longs;io <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouendi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus: non <lb/>&longs;ecus <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;i eques, vbi dimittat habenas equo, <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> mouere dicatur, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> per <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>,
 <pb pagenum="318"/>Etenim, ni&longs;i quid impediat proce&longs;&longs;um elementi, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> gignitur, &longs;imul <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan>, lic&egrave;t natura po&longs;terius, <lb/> <pb pagenum="318"/>Etenim, ni&longs;i quid impediat proce&longs;&longs;um elementi, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> gignitur, &longs;imul <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan>, lic&egrave;t natura po&longs;terius, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2072"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> genitum e&longs;t, &amp; in &longs;uo loco: qu&ograve;d &longs;i per vim &egrave; loco &longs;uo pellatur, aut dum gignitur, etiam <lb/>vetetur, quominus in <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> feratur <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, donec <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> &longs;it; manet <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, &longs;ed quoniam extra <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <lb/>locum e&longs;t pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, cupit adipi&longs;ci &longs;tatum naturalem, non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quoniam impeditur; tolle im&shy;<lb/>pedimentum, <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> ip&longs;um per &longs;e&longs;e prompt&egrave; &longs;e conferet ad <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> locum, &amp; &egrave; pote&longs;tate quam habebat, <lb/>in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> ex &longs;e ip&longs;o deducetur: ea ver&ograve; pote&longs;tas e&longs;t <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> qu&aelig; iam dirigitur ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;dum">&longs;ecundum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nam po&longs;tquam genitum e&longs;t, habitum contraxit, &amp; e&longs;t in actu primo. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;en&longs;i&longs;&longs;e quoque videtur <lb/>Alexander <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> eidem placito, c&ugrave;m comparat habitum efficiendi facultati, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> id pronunciatum <lb/> <arrow.to.target n="marg2072"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> genitum e&longs;t, &amp; in &longs;uo loco: qu&ograve;d &longs;i per vim &egrave; loco &longs;uo pellatur, aut dum gignitur, etiam <lb/>vetetur, quominus in <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> feratur <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, donec <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> &longs;it; manet <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, &longs;ed quoniam extra <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <lb/>locum e&longs;t pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, cupit adipi&longs;ci &longs;tatum naturalem, non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quoniam impeditur; tolle im&shy;<lb/>pedimentum, <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> ip&longs;um per &longs;e&longs;e prompt&egrave; &longs;e conferet ad <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> locum, &amp; &egrave; pote&longs;tate quam habebat, <lb/>in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> ex &longs;e ip&longs;o deducetur: ea ver&ograve; pote&longs;tas e&longs;t <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> qu&aelig; iam dirigitur ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;dum">&longs;ecundum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nam po&longs;tquam genitum e&longs;t, habitum contraxit, &amp; e&longs;t in actu primo. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;en&longs;i&longs;&longs;e quoque videtur <lb/>Alexander <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> eidem placito, c&ugrave;m comparat habitum efficiendi facultati, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> id pronunciatum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2073"></arrow.to.target><lb/>ab ip&longs;o e&longs;t cum Ari&longs;totele, ni&longs;i qu&ograve;d, non alterius e&longs;t motrix, &longs;ed eius, &agrave; quo habetur, &ldquo;vt credi po&longs;&shy;<lb/>&longs;it, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> habere vim mouendi, c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it habitus, id in quo e&longs;t.&rdquo; Atte&longs;tatur item his ratio Quo&shy;<lb/>niam id per &longs;e operatur, quod habet in &longs;eip&longs;o functionis &longs;u&aelig; primordia: atqui elementa &longs;unt hu&shy;<lb/>iu&longs;modi: con&longs;tant <expan abbr=".n.">enim</expan> eo tempore ex materia &amp; forma, quarum alterius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> e&longs;t pati, alterius <lb/>ver&ograve; efficere. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m h&aelig;c &longs;unt duo &longs;ufficientia principia compo&longs;ito &longs;u&aelig; cuiu&longs;que functionis. <lb/></s>                                                                <s>Ergo per &longs;e operantur qu&ecedil;cunque &egrave; talibus principiis con&longs;tituta &longs;unt. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;iquo egeant alio, id <lb/><expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> e&longs;t <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Confirmatur in&longs;uper: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> id dicitur per &longs;e moueri quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> &egrave; duabus partibus, <lb/>altera nimir&ugrave;m qu&ecedil; moueat, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; moueatur: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt quod ex hi&longs;ce partibus <expan abbr="c&otilde;flat&utilde;">conflatum</expan> <lb/>e&longs;t, per &longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>: elementa ver&ograve; &egrave; duabus hi&longs;ce partibus <expan abbr="c&otilde;&longs;titura">con&longs;titura</expan> &longs;unt, materia videlicet <lb/>&amp; forma. </s>                                                                <s>Planum ergo e&longs;t, qu&ograve;d ip&longs;a per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; functiones &longs;unt <expan abbr="indiuiduor&utilde;">indiuiduorum</expan>; <lb/> <arrow.to.target n="marg2073"></arrow.to.target><lb/>ab ip&longs;o e&longs;t cum Ari&longs;totele, ni&longs;i qu&ograve;d, non alterius e&longs;t motrix, &longs;ed eius, &agrave; quo habetur, &ldquo;vt credi po&longs;&shy;<lb/>&longs;it, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> habere vim mouendi, c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it habitus, id in quo e&longs;t.&rdquo; Atte&longs;tatur item his ratio Quo&shy;<lb/>niam id per &longs;e operatur, quod habet in &longs;eip&longs;o functionis &longs;u&aelig; primordia: atqui elementa &longs;unt hu&shy;<lb/>iu&longs;modi: con&longs;tant <expan abbr=".n.">enim</expan> eo tempore ex materia &amp; forma, quarum alterius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> e&longs;t pati, alterius <lb/>ver&ograve; efficere. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m h&aelig;c &longs;unt duo &longs;ufficientia principia compo&longs;ito &longs;u&aelig; cuiu&longs;que functionis. <lb/></s>                                                                <s>Ergo per &longs;e operantur qu&ecedil;cunque &egrave; talibus principiis con&longs;tituta &longs;unt. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;iquo egeant alio, id <lb/><expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> e&longs;t <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Confirmatur in&longs;uper: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> id dicitur per &longs;e moueri quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> &egrave; duabus partibus, <lb/>altera nimir&ugrave;m qu&ecedil; moueat, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; moueatur: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt quod ex hi&longs;ce partibus <expan abbr="c&otilde;flat&utilde;">conflatum</expan> <lb/>e&longs;t, per &longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>: elementa ver&ograve; &egrave; duabus hi&longs;ce partibus <expan abbr="c&otilde;&longs;titura">con&longs;titura</expan> &longs;unt, materia videlicet <lb/>&amp; forma. </s>                                                                <s>Planum ergo e&longs;t, qu&ograve;d ip&longs;a per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; functiones &longs;unt <expan abbr="indiuiduor&utilde;">indiuiduorum</expan>; <lb/>
Line 8058 
Line 8397 
 <arrow.to.target n="marg2086"></arrow.to.target><lb/>quod contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> mouetur, ab alio pror&longs;us moueri, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud, quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, &longs;uapte <lb/>natura cieri: quanquam id ex toto, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ingulis ex partibus eueniat. </s>                                                                <s>Ac &longs;i in alium &longs;en&longs;um <lb/>accipiatur ea di&longs;tributio, pr&ecedil;ter id qu&ograve;d mira inconcinnitas in&longs;eretur in contextum, &longs;i inanis, eiu&longs;&shy;<lb/>dem partitionis iteratio fiat; item Ari&longs;totelis <expan abbr="incon&longs;tanti&atilde;">incon&longs;tantiam</expan> &longs;ignificare poterit, qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> pr&aelig;cepta <lb/>dederit qu&aelig; pror&longs;us inutilia &longs;int, aut ea non &longs;eruauerit qu&aelig; ip&longs;e dederit, &amp; primus &longs;u&ecedil; legis vincu&shy;<lb/>la fregerit. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i <expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan> illa, non &longs;ic diuidundum fuerat, vt ip&longs;e fecit; &longs;atis <expan abbr=".n.">enim</expan> fui&longs;&longs;et, &longs;i ita di&shy;<lb/>ctum foret. </s>                                                                <s>Qu&aelig; per &longs;e mouentur, aut &agrave; &longs;eip&longs;is, aut ab alio mouentur. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is agun&shy;<lb/>tur; &longs;uapte natura, qu&ecedil; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab alio violenter: fui&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;uapte natura moueri non eius proprium <lb/> <arrow.to.target n="marg2086"></arrow.to.target><lb/>quod contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> mouetur, ab alio pror&longs;us moueri, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud, quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, &longs;uapte <lb/>natura cieri: quanquam id ex toto, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ingulis ex partibus eueniat. </s>                                                                <s>Ac &longs;i in alium &longs;en&longs;um <lb/>accipiatur ea di&longs;tributio, pr&ecedil;ter id qu&ograve;d mira inconcinnitas in&longs;eretur in contextum, &longs;i inanis, eiu&longs;&shy;<lb/>dem partitionis iteratio fiat; item Ari&longs;totelis <expan abbr="incon&longs;tanti&atilde;">incon&longs;tantiam</expan> &longs;ignificare poterit, qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> pr&aelig;cepta <lb/>dederit qu&aelig; pror&longs;us inutilia &longs;int, aut ea non &longs;eruauerit qu&aelig; ip&longs;e dederit, &amp; primus &longs;u&ecedil; legis vincu&shy;<lb/>la fregerit. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i <expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan> illa, non &longs;ic diuidundum fuerat, vt ip&longs;e fecit; &longs;atis <expan abbr=".n.">enim</expan> fui&longs;&longs;et, &longs;i ita di&shy;<lb/>ctum foret. </s>                                                                <s>Qu&aelig; per &longs;e mouentur, aut &agrave; &longs;eip&longs;is, aut ab alio mouentur. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is agun&shy;<lb/>tur; &longs;uapte natura, qu&ecedil; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab alio violenter: fui&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;uapte natura moueri non eius proprium <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2087"></arrow.to.target><lb/>quod per &longs;e mouetur, nec item ab alio moueri, &longs;ed illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is; hoc autem <lb/>illorum qu&ecedil; mouentur ab alio. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i &longs;taret ita diui&longs;io, non pr&aelig;&longs;taret nobis Ari&longs;toteles id <lb/>quod expeteret, aut cert&egrave; longiore via perficeret, <expan abbr="fru&longs;tra&qacute;">fru&longs;traque</expan>. </s>                                                                <s>tota theatra &longs;&ecedil;pius <expan abbr="c&otilde;moui&longs;&longs;et">commoui&longs;&longs;et</expan> <expan abbr="clam&atilde;s">clamans</expan>, <lb/>methodos e&longs;&longs;e natur&aelig; imitatrices, quare nihil ab eis redundans e&longs;&longs;e expectandum. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in pri&shy;<lb/>mum mouens 8. Phy&longs;. vniuer&longs;us Ari&longs;totelis &longs;ermo contendebat, &amp; ab his qu&aelig; &longs;unt inanima qu&aelig; <lb/>voluit ab alio moueri, re&longs;oluit <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> inanimata, quorum more primum mobile mo&shy;<lb/>ueretur. </s>                                                                <s>ea ver&ograve; &longs;unt qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouentur, &longs;ed tamen pars mouens adhuc mobilis e&longs;t; <lb/>c&ugrave;m &longs;atis fui&longs;&longs;et, &longs;i ab iis qu&aelig; natura mouentur, proxim&egrave; ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouens perueni&longs;&longs;et, qu&ograve;d in <lb/>eis foret <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> pars. </s>                                                                <s>Sed ip&longs;e ab iis qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> credimus e&longs;&longs;e inanima ad illa <lb/>venit prim&ugrave;m qu&aelig; putamus e&longs;&longs;e animalia. </s>                                                                <s>ex quorum motu de primo mobili <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> ferri po&longs;&shy;<lb/>&longs;et. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, qu&ograve;d moueri &agrave; &longs;e, &amp; ab alio non minus inter &longs;e di&longs;iuncta erunt, qu&agrave;m &longs;uapte <lb/>natura moueri, &amp; contra naturam. </s>                                                                <s>Igitur etiam proprietates eius quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, ab iis <lb/>erunt alien&ecedil; qu&aelig; mouentur ab alio, illius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> proprietas quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, inter alias h&aelig;c <lb/>e&longs;t, diuidi in partem <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, ac mouentem. </s>                                                                <s>Quapropter id quod in eas parteis non &longs;ecabitur, ab  <arrow.to.target n="marg2087"></arrow.to.target><lb/>quod per &longs;e mouetur, nec item ab alio moueri, &longs;ed illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is; hoc autem <lb/>illorum qu&ecedil; mouentur ab alio. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i &longs;taret ita diui&longs;io, non pr&aelig;&longs;taret nobis Ari&longs;toteles id <lb/>quod expeteret, aut cert&egrave; longiore via perficeret, <expan abbr="fru&longs;tra&qacute;">fru&longs;traque</expan>. </s>                                                                <s>tota theatra &longs;&ecedil;pius <expan abbr="c&otilde;moui&longs;&longs;et">commoui&longs;&longs;et</expan> <expan abbr="clam&atilde;s">clamans</expan>, <lb/>methodos e&longs;&longs;e natur&aelig; imitatrices, quare nihil ab eis redundans e&longs;&longs;e expectandum. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in pri&shy;<lb/>mum mouens 8. Phy&longs;. vniuer&longs;us Ari&longs;totelis &longs;ermo contendebat, &amp; ab his qu&aelig; &longs;unt inanima qu&aelig; <lb/>voluit ab alio moueri, re&longs;oluit <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> inanimata, quorum more primum mobile mo&shy;<lb/>ueretur. </s>                                                                <s>ea ver&ograve; &longs;unt qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouentur, &longs;ed tamen pars mouens adhuc mobilis e&longs;t; <lb/>c&ugrave;m &longs;atis fui&longs;&longs;et, &longs;i ab iis qu&aelig; natura mouentur, proxim&egrave; ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouens perueni&longs;&longs;et, qu&ograve;d in <lb/>eis foret <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> pars. </s>                                                                <s>Sed ip&longs;e ab iis qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> credimus e&longs;&longs;e inanima ad illa <lb/>venit prim&ugrave;m qu&aelig; putamus e&longs;&longs;e animalia. </s>                                                                <s>ex quorum motu de primo mobili <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> ferri po&longs;&shy;<lb/>&longs;et. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, qu&ograve;d moueri &agrave; &longs;e, &amp; ab alio non minus inter &longs;e di&longs;iuncta erunt, qu&agrave;m &longs;uapte <lb/>natura moueri, &amp; contra naturam. </s>                                                                <s>Igitur etiam proprietates eius quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, ab iis <lb/>erunt alien&ecedil; qu&aelig; mouentur ab alio, illius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> proprietas quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, inter alias h&aelig;c <lb/>e&longs;t, diuidi in partem <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, ac mouentem. </s>                                                                <s>Quapropter id quod in eas parteis non &longs;ecabitur, ab
 <pb pagenum="321"/> <pb pagenum="321"/>
 <arrow.to.target n="marg2088"></arrow.to.target><lb/>alio plan&egrave; mouebitur, &amp; pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed c&ugrave;m inanima <expan abbr="n&otilde;">non</expan> diuidantur in eiu&longs;modi parteis, nun&shy;<lb/>quam &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri poterunt: aliter fal&longs;a illa <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> forent, &amp; <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> lubrica qu&aelig; po&shy;<lb/>&longs;te&agrave; de inanimis a&longs;&longs;ump&longs;i&longs;&longs;et, &amp; nouis rationibus confirmare conatus e&longs;&longs;et in eo propo&longs;ito ma&shy;<lb/>nens, &amp; quae ab alio moueantur, &amp; qu&ograve;d in tales parteis <expan abbr="n&utilde;">num</expan> &longs;ecentur, aut &longs;i defendi&longs;&longs;et oppo&longs;itum; <lb/>illa profect&ograve; qu&ecedil; tantis machinis erexerat, aliquando demolitus e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Sed quid <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> conatu opus <lb/>e&longs;t in re per&longs;picua? </s>                                                                <s>perge ob&longs;ecro, videbis Ari&longs;totelem paullo po&longs;t ita &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">kai\ tw=n u)p' <lb/>a)/llou kinoume\non ta\ me\n fu/sei kinei/tai, ta\ de\ pa\ra fu/sin</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t ex iis qu&aelig; mouentur ab alio, qu&ecedil;&shy;<lb/>dam &longs;uapte natura mouentur, nonnulla contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; mox <foreign lang="greek">tw=n ga\r u(p' a)ll' ou) kinoume\non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ta\ <lb/>me\n para\ fu/si+n e)qh/ka me\n kinei=sqai ta\ de\ lei/petai a)ntiqei=nai o(ti fu/sei</foreign>. </s>                                                                <s>hoc e&longs;t. </s>                                                                <s>Ex iis enim <lb/>qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> po&longs;uimus pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri, illa ver&ograve; reliquum e&longs;t, vt op&shy;<lb/>ponamus, quia natura, vt tibi de partitionis illius veritate ne minima <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;u&longs;picio in animo re&shy;<lb/>&longs;tare queat. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quae ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis &longs;ecari nequeat, illa <expan abbr="m&otilde;&longs;trant">mon&longs;trant</expan> qu&aelig; <lb/>mox Ari&longs;toteles ip&longs;e <expan abbr="ad&longs;crip&longs;i&ttilde;">ad&longs;crip&longs;itur</expan> ad verbum. </s>                                                                <s>Videtur <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit, vt in nauibus &amp; in iis qu&aelig; non na&shy;<lb/>tura <expan abbr="con&longs;t&atilde;t">con&longs;tant</expan>, &longs;iue artificio&longs;a &longs;int, &longs;eu qu&aelig; ip&longs;e &longs;pontina vocat, &longs;ic &amp; in animalibus e&longs;&longs;e diui&longs;um id <lb/>quod mouet, &amp; id quod mouetur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic totum mouere &longs;eip&longs;um. </s>                                                                <s>Eius verba &longs;unt i&longs;ta. <foreign lang="greek">*e)/oike <lb/>ga\r w(sper e)n toi=s plou/oiou kai\ mh\ fu/sei sunistame\nois, ou(tw kai\ e)n toi=s zw/ois ei)=nai dihrhme\non to\ ki&shy;<lb/>noh/n kai\ to\ kinoumenon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ou(tws po\ pa/n a)uto\ e(auto\ kinei=n</foreign>. </s>                                                                <s>Atque equidem c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; per&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2088"></arrow.to.target><lb/>alio plan&egrave; mouebitur, &amp; pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed c&ugrave;m inanima <expan abbr="n&otilde;">non</expan> diuidantur in eiu&longs;modi parteis, nun&shy;<lb/>quam &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri poterunt: aliter fal&longs;a illa <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> forent, &amp; <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> lubrica qu&aelig; po&shy;<lb/>&longs;te&agrave; de inanimis a&longs;&longs;ump&longs;i&longs;&longs;et, &amp; nouis rationibus confirmare conatus e&longs;&longs;et in eo propo&longs;ito ma&shy;<lb/>nens, &amp; quae ab alio moueantur, &amp; qu&ograve;d in tales parteis <expan abbr="n&utilde;">num</expan> &longs;ecentur, aut &longs;i defendi&longs;&longs;et oppo&longs;itum; <lb/>illa profect&ograve; qu&ecedil; tantis machinis erexerat, aliquando demolitus e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Sed quid <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> conatu opus <lb/>e&longs;t in re per&longs;picua? </s>                                                                <s>perge ob&longs;ecro, videbis Ari&longs;totelem paullo po&longs;t ita &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">kai\ tw=n u)p' <lb/>a)/llou kinoume\non ta\ me\n fu/sei kinei/tai, ta\ de\ pa\ra fu/sin</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t ex iis qu&aelig; mouentur ab alio, qu&ecedil;&shy;<lb/>dam &longs;uapte natura mouentur, nonnulla contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; mox <foreign lang="greek">tw=n ga\r u(p' a)ll' ou) kinoume\non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ta\ <lb/>me\n para\ fu/si+n e)qh/ka me\n kinei=sqai ta\ de\ lei/petai a)ntiqei=nai o(ti fu/sei</foreign>. </s>                                                                <s>hoc e&longs;t. </s>                                                                <s>Ex iis enim <lb/>qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> po&longs;uimus pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri, illa ver&ograve; reliquum e&longs;t, vt op&shy;<lb/>ponamus, quia natura, vt tibi de partitionis illius veritate ne minima <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;u&longs;picio in animo re&shy;<lb/>&longs;tare queat. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quae ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis &longs;ecari nequeat, illa <expan abbr="m&otilde;&longs;trant">mon&longs;trant</expan> qu&aelig; <lb/>mox Ari&longs;toteles ip&longs;e <expan abbr="ad&longs;crip&longs;i&ttilde;">ad&longs;crip&longs;itur</expan> ad verbum. </s>                                                                <s>Videtur <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit, vt in nauibus &amp; in iis qu&aelig; non na&shy;<lb/>tura <expan abbr="con&longs;t&atilde;t">con&longs;tant</expan>, &longs;iue artificio&longs;a &longs;int, &longs;eu qu&aelig; ip&longs;e &longs;pontina vocat, &longs;ic &amp; in animalibus e&longs;&longs;e diui&longs;um id <lb/>quod mouet, &amp; id quod mouetur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic totum mouere &longs;eip&longs;um. </s>                                                                <s>Eius verba &longs;unt i&longs;ta. <foreign lang="greek">*)e/oike <lb/>ga\r w(sper e)n toi=s plou/oiou kai\ mh\ fu/sei sunistame\nois, ou(tw kai\ e)n toi=s zw/ois ei)=nai dihrhme\non to\ ki&shy;<lb/>noh/n kai\ to\ kinoumenon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ou(tws po\ pa/n a)uto\ e(auto\ kinei=n</foreign>. </s>                                                                <s>Atque equidem c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; per&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2089"></arrow.to.target><lb/>&longs;piciamus e&longs;&longs;e aliquod primum in animali quod c&ecedil;teris quie&longs;centibus agitetur, c&ecedil;tera ver&ograve; illius <lb/>primi officio vacante e&longs;&longs;e immobilia, nec in animo carentibus e&longs;&longs;e quicquam huiu&longs;modi, rect&egrave; <lb/><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t, inanimante &longs;olo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> e&longs;&longs;e id quod mouet, ab eo quod mouetur, non mod&ograve; ra&shy;<lb/>tione ip&longs;a, ver&ugrave;metiam re: <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc id e&longs;&longs;e quod &agrave; &longs;e ip&longs;o moueri po&longs;sit. </s>                                                                <s>Maxim&egrave; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> (ad&longs;cribit) <lb/>dubitatur, <expan abbr="reliqu&utilde;">reliquum</expan> po&longs;trem&ecedil; diui&longs;ionis <expan abbr="m&etilde;brum">membrum</expan>, vnde .&longs;. </s>                                                                <s>motus naturales grauium <expan abbr="leuium&qacute;">leuiumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&shy;<lb/>&longs;citentur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; non ob aliud qu&agrave;m qu&ograve;d in illis pars mobilis &agrave; mouente di&longs;iuncta non appa&shy;<lb/>reat qu&aelig; prima cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agitari contingat, qu&aelig; cum inanimante &longs;olo repe&shy;<lb/>riatur, facit, vt &agrave; &longs;eip&longs;o moueri <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> &longs;it animantis. </s>                                                                <s>Quin potius &longs;i rem maiore diligentia per&shy;<lb/>pendamus, ab Ari&longs;totele <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> videatur allata qu&aelig; na&longs;catur ab initiis, &amp; nobis &longs;imul, &amp; na&shy;<lb/>tura prioribus. </s>                                                                <s>Etenim h&aelig;c accipit Ari&longs;toteles pro reciprocis animatum e&longs;&longs;e, moueri &agrave; &longs;e ip&longs;o &amp; <lb/>diuidi in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mouentem, ac mobilem. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;ic confici poterit argumentum. </s>                                                                <s>Subiectum ani&shy;<lb/>matum. </s>                                                                <s>A &longs;eip&longs;o moueri, attributum. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;a, diuidi in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem. </s>                                                                <s>Ergo quicquid diui&shy;<lb/>ditur in parteis <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan> ac <expan abbr="mou&etilde;tem">mouentem</expan>, id &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Animatum in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem &longs;ecatur. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2089"></arrow.to.target><lb/>&longs;piciamus e&longs;&longs;e aliquod primum in animali quod c&ecedil;teris quie&longs;centibus agitetur, c&ecedil;tera ver&ograve; illius <lb/>primi officio vacante e&longs;&longs;e immobilia, nec in animo carentibus e&longs;&longs;e quicquam huiu&longs;modi, rect&egrave; <lb/><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t, inanimante &longs;olo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> e&longs;&longs;e id quod mouet, ab eo quod mouetur, non mod&ograve; ra&shy;<lb/>tione ip&longs;a, ver&ugrave;metiam re: <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc id e&longs;&longs;e quod &agrave; &longs;e ip&longs;o moueri po&longs;sit. </s>                                                                <s>Maxim&egrave; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> (ad&longs;cribit) <lb/>dubitatur, <expan abbr="reliqu&utilde;">reliquum</expan> po&longs;trem&ecedil; diui&longs;ionis <expan abbr="m&etilde;brum">membrum</expan>, vnde .&longs;. </s>                                                                <s>motus naturales grauium <expan abbr="leuium&qacute;">leuiumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&shy;<lb/>&longs;citentur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; non ob aliud qu&agrave;m qu&ograve;d in illis pars mobilis &agrave; mouente di&longs;iuncta non appa&shy;<lb/>reat qu&aelig; prima cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agitari contingat, qu&aelig; cum inanimante &longs;olo repe&shy;<lb/>riatur, facit, vt &agrave; &longs;eip&longs;o moueri <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> &longs;it animantis. </s>                                                                <s>Quin potius &longs;i rem maiore diligentia per&shy;<lb/>pendamus, ab Ari&longs;totele <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> videatur allata qu&aelig; na&longs;catur ab initiis, &amp; nobis &longs;imul, &amp; na&shy;<lb/>tura prioribus. </s>                                                                <s>Etenim h&aelig;c accipit Ari&longs;toteles pro reciprocis animatum e&longs;&longs;e, moueri &agrave; &longs;e ip&longs;o &amp; <lb/>diuidi in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mouentem, ac mobilem. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;ic confici poterit argumentum. </s>                                                                <s>Subiectum ani&shy;<lb/>matum. </s>                                                                <s>A &longs;eip&longs;o moueri, attributum. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;a, diuidi in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem. </s>                                                                <s>Ergo quicquid diui&shy;<lb/>ditur in parteis <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan> ac <expan abbr="mou&etilde;tem">mouentem</expan>, id &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Animatum in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem &longs;ecatur. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2090"></arrow.to.target><lb/>Et mouetur igitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Diuidi <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem, &amp; nobi&longs;met ip&longs;is clarum e&longs;t, &amp; in c&ecedil;te&shy;<lb/>ris animantibus, vt id probar&egrave; non expediat. </s>                                                                <s>Ea in ver&ograve; cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e ex illo con&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque enim <lb/>quicquam reperiri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> quod &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; moueatur. </s>                                                                <s>Quare aut ab externo moueri oportebit, <lb/>aut in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; diuidetur. </s>                                                                <s>&longs;ed nos de illo agimus quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, non <expan abbr="au-t&etilde;">au&shy;<lb/>tem</expan> ab externo. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&ograve;d id quod per &longs;e mouet, &amp; quod per &longs;e mouetur, actu e&longs;&longs;e debet. <lb/></s>                                                                <s>Ob id mutatur materia &longs;ol&ugrave;m, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur, quia &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Sic in animali portione re&shy;<lb/>&longs;pondet, &longs;iue animus qui ibi re&longs;idet: e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> corpus organicum quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t actu. </s>                                                                <s>Proinde monuit <lb/>Ari&longs;toteles animalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;impliciter <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &longs;ed vnum, quae ab vno, &amp; quodammod&ograve; per adiunctio&shy;<lb/>nem: c&ugrave;m ab illo prim&ograve; quod e&longs;t cor, partes ali&aelig; pendere <expan abbr="per&longs;pici&atilde;tur">per&longs;piciantur</expan>, &amp; <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> plan&egrave; ducere. <lb/></s>                                                                <s>Conuerte mod&ograve; te ad <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan>, quid in illo <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan> apparet? </s>                                                                <s>quid e&longs;t in eo quod moueat, cum <lb/>&longs;it actu &agrave; re mobili &longs;eparatum? </s>                                                                <s>num ne forma, qu&aelig; c&ugrave;m materia ip&longs;a diuiditur? </s>                                                                <s>Imm&ograve; &longs;i illa <lb/><expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan>, qualia accipiuntur ab Ari&longs;totele, profect&ograve; nec <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis diuidi pote&shy;<lb/>rit, nec &agrave; &longs;e ip&longs;o cieri. </s>                                                                <s>aliter non e&longs;&longs;et id quod e&longs;t &agrave; &longs;e moueri, &amp; ex <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> parte con&longs;tare <foreign lang="greek">zwtiko\n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2090"></arrow.to.target><lb/>Et mouetur igitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Diuidi <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem, &amp; nobi&longs;met ip&longs;is clarum e&longs;t, &amp; in c&ecedil;te&shy;<lb/>ris animantibus, vt id probar&egrave; non expediat. </s>                                                                <s>Ea in ver&ograve; cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e ex illo con&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque enim <lb/>quicquam reperiri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> quod &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; moueatur. </s>                                                                <s>Quare aut ab externo moueri oportebit, <lb/>aut in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; diuidetur. </s>                                                                <s>&longs;ed nos de illo agimus quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, non <expan abbr="au-t&etilde;">au&shy;<lb/>tem</expan> ab externo. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&ograve;d id quod per &longs;e mouet, &amp; quod per &longs;e mouetur, actu e&longs;&longs;e debet. <lb/></s>                                                                <s>Ob id mutatur materia &longs;ol&ugrave;m, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur, quia &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Sic in animali portione re&shy;<lb/>&longs;pondet, &longs;iue animus qui ibi re&longs;idet: e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> corpus organicum quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t actu. </s>                                                                <s>Proinde monuit <lb/>Ari&longs;toteles animalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;impliciter <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &longs;ed vnum, quae ab vno, &amp; quodammod&ograve; per adiunctio&shy;<lb/>nem: c&ugrave;m ab illo prim&ograve; quod e&longs;t cor, partes ali&aelig; pendere <expan abbr="per&longs;pici&atilde;tur">per&longs;piciantur</expan>, &amp; <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> plan&egrave; ducere. <lb/></s>                                                                <s>Conuerte mod&ograve; te ad <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan>, quid in illo <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan> apparet? </s>                                                                <s>quid e&longs;t in eo quod moueat, cum <lb/>&longs;it actu &agrave; re mobili &longs;eparatum? </s>                                                                <s>num ne forma, qu&aelig; c&ugrave;m materia ip&longs;a diuiditur? </s>                                                                <s>Imm&ograve; &longs;i illa <lb/><expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan>, qualia accipiuntur ab Ari&longs;totele, profect&ograve; nec <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis diuidi pote&shy;<lb/>rit, nec &agrave; &longs;e ip&longs;o cieri. </s>                                                                <s>aliter non e&longs;&longs;et id quod e&longs;t &agrave; &longs;e moueri, &amp; ex <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> parte con&longs;tare <foreign lang="greek">zwtiko\n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2091"></arrow.to.target><lb/>&amp; vitale, vt ip&longs;e po&longs;te&agrave; te&longs;tatus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic ita videtur e&longs;&longs;e &longs;en&longs;us Ari&longs;totelis, vt &longs;uper hi&longs;ce fun&shy;<lb/>damentis extruct&aelig; &longs;int omnes ill&ecedil; rationes qu&aelig; in 8. lib. con&longs;equuntur, ne in vniuer&longs;a phy&longs;iolo&shy;<lb/>gia dicamus. </s>                                                                <s>Sed, amabo te, animaduerte progre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Ip&longs;e dubitat de cau&longs;sis motus <lb/>in animo carentibus, &longs;int'ne extern&aelig;, aut intern&aelig;, internas non e&longs;&longs;e probat, quand&ograve; id vitale &longs;it, <lb/>&amp; animati peculiare, docet ea moueri &longs;uapte natura; addit <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> non e&longs;&longs;e principium, quod ef&shy;<lb/>ficiat eiu&longs;cemodi motum; mon&longs;trant quod' nam &longs;it illud mouens, quod agitet illa pro &longs;ua natu&shy;<lb/>ra, id ver&ograve; ponit generans, aut <expan abbr="obic&etilde;">obicem</expan> remouens. </s>                                                                <s>Ergo motus inanimi non fit &agrave; forma, tanquam <lb/>mouente, nec illud <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan>, &longs;i moueatur ab externo, vi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motum iri, <expan abbr="pr&aelig;ter&qacute;">pr&aelig;terque</expan>. </s>                                                                <s>naturam. </s>                                                                <s>Quid <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> repugnantius, qu&agrave;m &longs;i motus naturalis inanimi ab interno efficiente produceretur, h&aelig;c con&shy;<lb/>cludere, &amp; ita perorare <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> eo loco factum e&longs;t? </s>                                                                <s>His ita con&longs;titutis nunc veniamus ad <lb/>leges. </s>                                                                <s>H&icirc;c video nonnullos <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> h&aelig;c loca &longs;ic interpretari, qu&ograve;d Ari&longs;toteles ab alio moueri, non au&shy;<lb/>tem &agrave; &longs;eip&longs;is inanima te&longs;tatus &longs;it, non quin ip&longs;a <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> motus obtineant: habent <expan abbr=".n.">enim</expan> in&shy;<lb/>quiunt: quoniam habent <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> qu&aelig; mouetur, &amp; formam qu&aelig; mouet, &longs;ed quia forma <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan> ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> animus; h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e ip&longs;um in animali pr&aelig;&longs;tat motum, <lb/>nec alterius eget auxilij, forma <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e deducit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;ed ab alio extrin&longs;eco <lb/>opem ad <expan abbr="mouend&utilde;">mouendum</expan> implorat, idcirco <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> non &agrave; &longs;eip&longs;o, ver&ugrave;m ab alio moueri pr&aelig;dicatur.  <arrow.to.target n="marg2091"></arrow.to.target><lb/>&amp; vitale, vt ip&longs;e po&longs;te&agrave; te&longs;tatus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic ita videtur e&longs;&longs;e &longs;en&longs;us Ari&longs;totelis, vt &longs;uper hi&longs;ce fun&shy;<lb/>damentis extruct&aelig; &longs;int omnes ill&ecedil; rationes qu&aelig; in 8. lib. con&longs;equuntur, ne in vniuer&longs;a phy&longs;iolo&shy;<lb/>gia dicamus. </s>                                                                <s>Sed, amabo te, animaduerte progre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Ip&longs;e dubitat de cau&longs;sis motus <lb/>in animo carentibus, &longs;int'ne extern&aelig;, aut intern&aelig;, internas non e&longs;&longs;e probat, quand&ograve; id vitale &longs;it, <lb/>&amp; animati peculiare, docet ea moueri &longs;uapte natura; addit <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> non e&longs;&longs;e principium, quod ef&shy;<lb/>ficiat eiu&longs;cemodi motum; mon&longs;trant quod' nam &longs;it illud mouens, quod agitet illa pro &longs;ua natu&shy;<lb/>ra, id ver&ograve; ponit generans, aut <expan abbr="obic&etilde;">obicem</expan> remouens. </s>                                                                <s>Ergo motus inanimi non fit &agrave; forma, tanquam <lb/>mouente, nec illud <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan>, &longs;i moueatur ab externo, vi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motum iri, <expan abbr="pr&aelig;ter&qacute;">pr&aelig;terque</expan>. </s>                                                                <s>naturam. </s>                                                                <s>Quid <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> repugnantius, qu&agrave;m &longs;i motus naturalis inanimi ab interno efficiente produceretur, h&aelig;c con&shy;<lb/>cludere, &amp; ita perorare <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> eo loco factum e&longs;t? </s>                                                                <s>His ita con&longs;titutis nunc veniamus ad <lb/>leges. </s>                                                                <s>H&icirc;c video nonnullos <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> h&aelig;c loca &longs;ic interpretari, qu&ograve;d Ari&longs;toteles ab alio moueri, non au&shy;<lb/>tem &agrave; &longs;eip&longs;is inanima te&longs;tatus &longs;it, non quin ip&longs;a <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> motus obtineant: habent <expan abbr=".n.">enim</expan> in&shy;<lb/>quiunt: quoniam habent <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> qu&aelig; mouetur, &amp; formam qu&aelig; mouet, &longs;ed quia forma <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan> ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> animus; h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e ip&longs;um in animali pr&aelig;&longs;tat motum, <lb/>nec alterius eget auxilij, forma <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e deducit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;ed ab alio extrin&longs;eco <lb/>opem ad <expan abbr="mouend&utilde;">mouendum</expan> implorat, idcirco <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> non &agrave; &longs;eip&longs;o, ver&ugrave;m ab alio moueri pr&aelig;dicatur.
Line 8073 
Line 8412 
 <pb pagenum="323"/> <pb pagenum="323"/>
 <arrow.to.target n="marg2099"></arrow.to.target><lb/>ob&longs;eruantes qu&ecedil; &longs;unt efficiens &agrave; quo motus <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; materia qu&aelig; motui &longs;ubiicitur. </s>                                                                <s>Hoc, <lb/>puto, pluribus arridebit. </s>                                                                <s>Sed aliud interim &longs;ub&longs;cribam quod firmius e&longs;&longs;e arbitror, &longs;peciem qu&aelig; <lb/>mouet vt finis, mouere prim&ugrave;m, vt &longs;upr&agrave; monui, tanquam efficiens, vel qu&ograve;d ip&longs;a efficiat, vel quae <lb/>vtatur efficiente: ver&ugrave;m quia mouet corpus animantis, non qu&agrave; <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan> e&longs;t, &longs;ed vt naturale, non <lb/>recipitur vt efficiens inter principia qu&aelig; <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> animatum, quatenus huiu&longs;modi, vt finem ver&ograve; <lb/>mouere <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> con&longs;tat, po&longs;tqu&agrave;m animo &longs;pecies accepta fuerit. </s>                                                                <s>At tum &longs;pecies vnum fit cum ani&shy;<lb/>mo, &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> magis, vt aiunt, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex forma &amp; materia fiat, quand&ograve; idem fit &longs;ecund&ugrave;m formam cum <lb/>ip&longs;o animo. </s>                                                                <s>Proinde non numeratur in mouentibus externis, id &longs;ol&ugrave;m habens externi, qu&ograve;d e&longs;t <lb/>&longs;pecies rei qu&aelig; extra <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> e&longs;t, cuius adeptione motus quidem terminatur, &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ap&shy;<lb/>petendi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, ni&longs;i c&ugrave;m tetigit animum &longs;pecies eius; idcirco internum motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum <lb/>ea ratione con&longs;tituit. </s>                                                                <s>In motibus animo <expan abbr="carenti&utilde;">carentium</expan> re&longs;pondet huic principio locus. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in natu&shy;<lb/>ra locus propter <expan abbr="participation&etilde;">participationem</expan> virtutis qu&aelig; c&ecedil;lit&ugrave;s de&longs;cendit, habet vim afficiendi, &amp;, tum (ni&longs;i <lb/>fallor) cum generante numeratur. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; pr&aelig;fert habitum qui futurus &longs;it perfectio corpo&shy;<lb/>ris ibi &longs;ecund&ugrave;m naturam exi&longs;tentis, ita mouet, vt finis, &amp; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vt &agrave; &longs;pecie refertur, externus, vt <lb/>materi&aelig; pr&aelig;&longs;entatus, ab ip&longs;a non di&longs;iunctus eo .&longs;. </s>                                                                <s>modo quem nos <foreign lang="greek">ei)dixw=s</foreign>, alij per intentionem <lb/>dicerent, de qua re po&longs;te&agrave; copio&longs;ius. </s>                                                                <s>Sed h&ecedil;c in pr&aelig;&longs;entia mittamus, c&ugrave;m hoc loco efficiens cau&longs;&shy;<lb/>&longs;a motus duntaxat inquiratur. </s>                                                                <s>Nil etiam dicimus, vbi generante &longs;ublato moueatur elementum <lb/> <arrow.to.target n="marg2099"></arrow.to.target><lb/>ob&longs;eruantes qu&ecedil; &longs;unt efficiens &agrave; quo motus <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; materia qu&aelig; motui &longs;ubiicitur. </s>                                                                <s>Hoc, <lb/>puto, pluribus arridebit. </s>                                                                <s>Sed aliud interim &longs;ub&longs;cribam quod firmius e&longs;&longs;e arbitror, &longs;peciem qu&aelig; <lb/>mouet vt finis, mouere prim&ugrave;m, vt &longs;upr&agrave; monui, tanquam efficiens, vel qu&ograve;d ip&longs;a efficiat, vel quae <lb/>vtatur efficiente: ver&ugrave;m quia mouet corpus animantis, non qu&agrave; <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan> e&longs;t, &longs;ed vt naturale, non <lb/>recipitur vt efficiens inter principia qu&aelig; <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> animatum, quatenus huiu&longs;modi, vt finem ver&ograve; <lb/>mouere <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> con&longs;tat, po&longs;tqu&agrave;m animo &longs;pecies accepta fuerit. </s>                                                                <s>At tum &longs;pecies vnum fit cum ani&shy;<lb/>mo, &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> magis, vt aiunt, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex forma &amp; materia fiat, quand&ograve; idem fit &longs;ecund&ugrave;m formam cum <lb/>ip&longs;o animo. </s>                                                                <s>Proinde non numeratur in mouentibus externis, id &longs;ol&ugrave;m habens externi, qu&ograve;d e&longs;t <lb/>&longs;pecies rei qu&aelig; extra <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> e&longs;t, cuius adeptione motus quidem terminatur, &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ap&shy;<lb/>petendi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, ni&longs;i c&ugrave;m tetigit animum &longs;pecies eius; idcirco internum motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum <lb/>ea ratione con&longs;tituit. </s>                                                                <s>In motibus animo <expan abbr="carenti&utilde;">carentium</expan> re&longs;pondet huic principio locus. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in natu&shy;<lb/>ra locus propter <expan abbr="participation&etilde;">participationem</expan> virtutis qu&aelig; c&ecedil;lit&ugrave;s de&longs;cendit, habet vim afficiendi, &amp;, tum (ni&longs;i <lb/>fallor) cum generante numeratur. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; pr&aelig;fert habitum qui futurus &longs;it perfectio corpo&shy;<lb/>ris ibi &longs;ecund&ugrave;m naturam exi&longs;tentis, ita mouet, vt finis, &amp; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vt &agrave; &longs;pecie refertur, externus, vt <lb/>materi&aelig; pr&aelig;&longs;entatus, ab ip&longs;a non di&longs;iunctus eo .&longs;. </s>                                                                <s>modo quem nos <foreign lang="greek">ei)dixw=s</foreign>, alij per intentionem <lb/>dicerent, de qua re po&longs;te&agrave; copio&longs;ius. </s>                                                                <s>Sed h&ecedil;c in pr&aelig;&longs;entia mittamus, c&ugrave;m hoc loco efficiens cau&longs;&shy;<lb/>&longs;a motus duntaxat inquiratur. </s>                                                                <s>Nil etiam dicimus, vbi generante &longs;ublato moueatur elementum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2100"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ni&longs;i vis generantis &longs;uper&longs;tes &longs;it in eo quod gignitur (quod quidam negat) tan&shy;<lb/>tum <expan abbr=".n.">enim</expan> loci a&longs;&longs;equatur oportet elementum, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> de forma contraxerit, forma &longs;eip&longs;am promo&shy;<lb/>uere nequit: aliter <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;eip&longs;um gigneret, quo nil ab&longs;urdius, nec &longs;upra <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan> &longs;uum agit, ni&longs;i vt ab <lb/>alterius virtute agitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id etiam &longs;i volunt Ari&longs;toteles, &amp; Galenus, c&ugrave;m inquiunt, pro mo&shy;<lb/>mento materi&aelig;, in motoris ab&longs;entia fieri progre&longs;&longs;um; &amp; ita agit per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> non igitur vt natura, <lb/>aut ergo virtus generantis &longs;upere&longs;t quod plan&egrave; verum e&longs;t aut vlterius non progreditur. </s>                                                                <s>&longs;ed ma&shy;<lb/>teria &longs;uperante retrocedit, aut fit ille motus ab alio quod e&longs;t extra mobile, <expan abbr="neq.">neque</expan> concurrente na&shy;<lb/>tura, tanquam <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> principio. </s>                                                                <s>Mittamus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&ograve;d Ari&longs;toteles, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> breui&longs;simo nobis <lb/>hanc glo&longs;&longs;ulam &longs;ignificauerit, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> de principiis eius quod per &longs;e mouetur, verba fecit. </s>                                                                <s>hoc <lb/>addamus. </s>                                                                <s>Huiu&longs;modi principium, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a morus imperfecta, debere ab alio perfici, id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, <lb/>aut in genere finis e&longs;t, aut in genere efficientis. </s>                                                                <s>At finis ip&longs;e non &longs;ufficit ad motum incutiendum, <lb/>&longs;ed pr&aelig;tere&agrave; requirit efficiens. </s>                                                                <s>Sit hoc quod exciter formam. </s>                                                                <s>Si res igitur ita &longs;it, non mod&ograve; for&shy;<lb/>ma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus per &longs;e primum, &longs;ed imminebit <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan>, ne moueat <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> per &longs;e: quand&ograve; <lb/>erit principium motus imperfectum, &longs;igno e&longs;t, quia non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> mouere &longs;ine alio, atque ita &longs;ine alio <lb/> <arrow.to.target n="marg2100"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ni&longs;i vis generantis &longs;uper&longs;tes &longs;it in eo quod gignitur (quod quidam negat) tan&shy;<lb/>tum <expan abbr=".n.">enim</expan> loci a&longs;&longs;equatur oportet elementum, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> de forma contraxerit, forma &longs;eip&longs;am promo&shy;<lb/>uere nequit: aliter <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;eip&longs;um gigneret, quo nil ab&longs;urdius, nec &longs;upra <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan> &longs;uum agit, ni&longs;i vt ab <lb/>alterius virtute agitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id etiam &longs;i volunt Ari&longs;toteles, &amp; Galenus, c&ugrave;m inquiunt, pro mo&shy;<lb/>mento materi&aelig;, in motoris ab&longs;entia fieri progre&longs;&longs;um; &amp; ita agit per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> non igitur vt natura, <lb/>aut ergo virtus generantis &longs;upere&longs;t quod plan&egrave; verum e&longs;t aut vlterius non progreditur. </s>                                                                <s>&longs;ed ma&shy;<lb/>teria &longs;uperante retrocedit, aut fit ille motus ab alio quod e&longs;t extra mobile, <expan abbr="neq.">neque</expan> concurrente na&shy;<lb/>tura, tanquam <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> principio. </s>                                                                <s>Mittamus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&ograve;d Ari&longs;toteles, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> breui&longs;simo nobis <lb/>hanc glo&longs;&longs;ulam &longs;ignificauerit, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> de principiis eius quod per &longs;e mouetur, verba fecit. </s>                                                                <s>hoc <lb/>addamus. </s>                                                                <s>Huiu&longs;modi principium, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a morus imperfecta, debere ab alio perfici, id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, <lb/>aut in genere finis e&longs;t, aut in genere efficientis. </s>                                                                <s>At finis ip&longs;e non &longs;ufficit ad motum incutiendum, <lb/>&longs;ed pr&aelig;tere&agrave; requirit efficiens. </s>                                                                <s>Sit hoc quod exciter formam. </s>                                                                <s>Si res igitur ita &longs;it, non mod&ograve; for&shy;<lb/>ma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus per &longs;e primum, &longs;ed imminebit <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan>, ne moueat <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> per &longs;e: quand&ograve; <lb/>erit principium motus imperfectum, &longs;igno e&longs;t, quia non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> mouere &longs;ine alio, atque ita &longs;ine alio <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2101"></arrow.to.target><lb/>mouere non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt tum moueat, c&ugrave;m ab alio mouetur. </s>                                                                <s>Si igitur ea cau&longs;&longs;a prima e&longs;t qua prim&ograve; <lb/>po&longs;ita ponitur effectus prim&ograve;, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>prima &longs;ublata prim&ograve; tollitur: illud igitur &agrave; quo forma <lb/>excitatur, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> fuerit <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, forma ver&ograve; ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> <expan abbr="propinqu&utilde;">propinquum</expan>, ne dixerim <expan abbr="in&longs;tru-ment&utilde;">in&longs;tru&shy;<lb/>mentum</expan>, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> h&aelig;c &longs;ola <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> genera <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> ab alio mota. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i motus ab alio naturalis <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t, ergo nullus erit <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> motus naturalis. </s>                                                                <s>Nullo igitur modo forma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus na&shy;<lb/>turalis, nedum &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> mot^{9} prim&ograve; &amp; per &longs;e; nullus. </s>                                                                <s>n. talis erit motus, <expan abbr="&qtilde;ppe">quippe</expan> <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> ab externo. <lb/></s>                                                                <s>Sic fal&longs;a natur&aelig; definitio reddetur, quae &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus in quo e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e &longs;ol&ugrave;m, ver&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pri&shy;<lb/>m&ograve;, cum quia &longs;ine medio &longs;it auctor motus, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> principaliter, vt placet optimis philo&longs;ophis. <lb/></s>                                                                <s>Nunquid ita exi&longs;timabis, c&ugrave;m fieri ex aliquo &longs;it multiplex, vt quae non &longs;ine ip&longs;o, vel vt quae ab ip&longs;o; &longs;ic <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non ab externo moueri, &longs;ed quia non &longs;ine externo? </s>                                                                <s>Vide profect&ograve;, mi homo, ne reip&longs;um <lb/>tuis laqueis irretias. </s>                                                                <s>Etenim docebis me prim&ugrave;m vbi <expan abbr="locor&utilde;">locorum</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ine qua <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad alia genera per&shy;<lb/>tineat, &agrave;c materiam &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ad illam, quae &longs;ine illa non e&longs;t bene; ad hunc, quae &longs;ine illo nihil e&longs;t &longs;im&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2101"></arrow.to.target><lb/>mouere non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt tum moueat, c&ugrave;m ab alio mouetur. </s>                                                                <s>Si igitur ea cau&longs;&longs;a prima e&longs;t qua prim&ograve; <lb/>po&longs;ita ponitur effectus prim&ograve;, <expan abbr="eadem&qacute;">eadem