| version 1.47, 2007/07/18 17:25:15 |
version 1.48, 2007/07/19 15:58:26 |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>Explicatur habitudo actionis ad agens. </s> <s>& quædam corollaria cum nonnullarum <lb/>dubitationum &longs;olutionibus apponuntur. </s> <s>Cap. </s> <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Explicatur habitudo actionis ad agens. </s> <s>& quædam corollaria cum nonnullarum <lb/>dubitationum &longs;olutionibus apponuntur. </s> <s>Cap. </s> <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>PRAESTAT etiam maximè ad naturam agentis cogno&longs;cendam illud quod &longs;uprà per tran­<lb/>&longs;ennam mon&longs;trauimus intro&longs;picere; nimirum, vt &longs;e habeat actio ad agens. </s> <s>Po&longs;tquam enim <lb/>vi&longs;um e&longs;t eam quæ actio fuerat vt ab agente, fieri <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> in patiente, & <expan abbr="expo&longs;itũ">expo&longs;itum</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> ab <expan abbr="ag&etilde;-te">agen­<lb/>te</expan> nuncupari, quoniam ab ip&longs;o permanat ad aliud: e&longs;&longs;e autem variis modis <expan abbr="acceptã">acceptam</expan> modò <expan abbr="corru-ption&etilde;">corru­<lb/>ptionem</expan>, alias <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> eius quod patitur, re&longs;tabat prætereà <expan abbr="con&longs;iderandũ">con&longs;iderandum</expan>, an eadem attributa <expan abbr="cõ-uenirent">con­<lb/>uenirent</expan> actioni, quà refertur ad agens. </s> <s>nam & de hoc aliquod di&longs;crimen inter philo&longs;ophos, tùm <lb/>Græcos, tùm Latinos extiti&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>. </s> <s>præ&longs;ertim, qui philo&longs;ophiam Ari&longs;totelicam <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;acra <lb/>Theologia <expan abbr="cõiungere">coniungere</expan> conantur. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> verò &longs;&ecedil;pe f&ecedil;licius &quml; ineptus ille pictor qui varia <expan abbr="diuer&longs;orũ">diuer&longs;orum</expan> <lb/> | <s>PRAESTAT etiam maximè ad naturam agentis cogno&longs;cendam illud quod &longs;uprà per tran­<lb/>&longs;ennam mon&longs;trauimus intro&longs;picere; nimirum, vt &longs;e habeat actio ad agens. </s> <s>Po&longs;tquam enim <lb/>vi&longs;um e&longs;t eam quæ actio fuerat vt ab agente, fieri <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> in patiente, & <expan abbr="expo&longs;itũ">expo&longs;itum</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> ab <expan abbr="ag&etilde;-te">agen­<lb/>te</expan> nuncupari, quoniam ab ip&longs;o permanat ad aliud: e&longs;&longs;e autem variis modis <expan abbr="acceptã">acceptam</expan> modò <expan abbr="corru-ption&etilde;">corru­<lb/>ptionem</expan>, alias <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> eius quod patitur, re&longs;tabat prætereà <expan abbr="con&longs;iderandũ">con&longs;iderandum</expan>, an eadem attributa <expan abbr="cõ-uenirent">con­<lb/>uenirent</expan> actioni, quà refertur ad agens. </s> <s>nam & de hoc aliquod di&longs;crimen inter philo&longs;ophos, tùm <lb/>Græcos, tùm Latinos extiti&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>. </s> <s>præ&longs;ertim, qui philo&longs;ophiam Ari&longs;totelicam <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;acra <lb/>Theologia <expan abbr="cõiungere">coniungere</expan> conantur. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> verò &longs;&ecedil;pe f&ecedil;licius <expan abbr="&quml;">quam</expan> ineptus ille pictor qui varia <expan abbr="diuer&longs;orũ">diuer&longs;orum</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg1114"></arrow.to.target><lb/>animalium membra corrogans efficiat, <emph type="italics"/>-vt turpiter atrum</s></p> | <arrow.to.target n="marg1114"></arrow.to.target><lb/>animalium membra corrogans efficiat, <emph type="italics"/>-vt turpiter atrum</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg1114"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg1114"></margin.target>C</s></p> |
| |
| <arrow.to.target n="marg2356"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> ab interno præter naturam moueatur, o&longs;tendit nobis Ari&longs;toteles 8. Phy&longs;. vbi accepit, anima­<lb/>lia moueri ab animo, & hoc e&longs;t &longs;ine controuer&longs;ia principium internum. </s> <s><expan abbr="Cõtingit">Contingit</expan> tamen parteis <lb/>animalis ab animo pr&ecedil;ternaturam moueri. </s> <s>Viri celeberrimi iterum nos hîc vrgent, Ex hoc di­<lb/>cto multò magis <expan abbr="eorũ">eorum</expan> decretum corroborari. </s> <s>Nimirùm motum e&longs;&longs;e naturalem merito principij <lb/>agentis, non <expan abbr="aũt">aut</expan> patientis, vt nos accepimus. </s> <s>Etenim planum e&longs;t animal totum &longs;eip&longs;um mouere <lb/>&longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, corpus <expan abbr="aũt">aut</expan> fieri po&longs;&longs;e, vt moueatur pr&ecedil;ter naturam. </s> <s>Proptereà motus <expan abbr="nõ">non</expan> cau&longs;­<lb/>&longs;a principij patientis, &longs;ed agentis duntaxat erit naturalis. </s> <s>At verò nos, et&longs;i &longs;uperius o&longs;tendimus, <lb/><expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> anima &longs;it natura, & quae vt forma per quam exi&longs;tunt &longs;ingulæ partes animalis, vt ve­<lb/>rò in quadam parte con&longs;i&longs;tens, & à c&ecedil;teris &longs;egregata verè anima & efficiens: tamen vt vis argu­<lb/>menti propo&longs;iti exploretur. </s> <s>Noto primùm animal accipi <expan abbr="totũ">totum</expan> &longs;ecundùm e&longs;&longs;entiam, quod ex ani­<lb/>mo & corpore conflatum e&longs;t, vbi animus per &longs;e mouet, corpus per &longs;e mouetur, & ita mouens mo­<lb/>uet corpus &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, quia <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;it difforme, &longs;ic e&longs;t aptum <expan abbr="natũ">natum</expan> moueri totum animal. </s> <s>qua­<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ecundùm naturam patientis. </s> <s>Secundò totum, quod e&longs;t corpus, etiam con&longs;ideratur in vni­<lb/>uer&longs;itate &longs;ua, quod dicitur &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, & ita mouetur <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> naturam, vt dictum e&longs;t. </s> <s>vel <lb/> | <arrow.to.target n="marg2356"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> ab interno præter naturam moueatur, o&longs;tendit nobis Ari&longs;toteles 8. Phy&longs;. vbi accepit, anima­<lb/>lia moueri ab animo, & hoc e&longs;t &longs;ine controuer&longs;ia principium internum. </s> <s><expan abbr="Cõtingit">Contingit</expan> tamen parteis <lb/>animalis ab animo pr&ecedil;ternaturam moueri. </s> <s>Viri celeberrimi iterum nos hîc vrgent, Ex hoc di­<lb/>cto multò magis <expan abbr="eorũ">eorum</expan> decretum corroborari. </s> <s>Nimirùm motum e&longs;&longs;e naturalem merito principij <lb/>agentis, non <expan abbr="aũt">aut</expan> patientis, vt nos accepimus. </s> <s>Etenim planum e&longs;t animal totum &longs;eip&longs;um mouere <lb/>&longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, corpus <expan abbr="aũt">aut</expan> fieri po&longs;&longs;e, vt moueatur pr&ecedil;ter naturam. </s> <s>Proptereà motus <expan abbr="nõ">non</expan> cau&longs;­<lb/>&longs;a principij patientis, &longs;ed agentis duntaxat erit naturalis. </s> <s>At verò nos, et&longs;i &longs;uperius o&longs;tendimus, <lb/><expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> anima &longs;it natura, & quae vt forma per quam exi&longs;tunt &longs;ingulæ partes animalis, vt ve­<lb/>rò in quadam parte con&longs;i&longs;tens, & à c&ecedil;teris &longs;egregata verè anima & efficiens: tamen vt vis argu­<lb/>menti propo&longs;iti exploretur. </s> <s>Noto primùm animal accipi <expan abbr="totũ">totum</expan> &longs;ecundùm e&longs;&longs;entiam, quod ex ani­<lb/>mo & corpore conflatum e&longs;t, vbi animus per &longs;e mouet, corpus per &longs;e mouetur, & ita mouens mo­<lb/>uet corpus &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, quia <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;it difforme, &longs;ic e&longs;t aptum <expan abbr="natũ">natum</expan> moueri totum animal. </s> <s>qua­<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ecundùm naturam patientis. </s> <s>Secundò totum, quod e&longs;t corpus, etiam con&longs;ideratur in vni­<lb/>uer&longs;itate &longs;ua, quod dicitur &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, & ita mouetur <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> naturam, vt dictum e&longs;t. </s> <s>vel <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2357"></arrow.to.target><lb/>per &longs;ingulas parteis, & &longs;ecundùm <expan abbr="materiã">materiam</expan>, & tunc aliquas <expan abbr="cõtingit">contingit</expan> moueri præter naturam. </s> <s>Sed <lb/>vt mouentur præter naturam, &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mouens agitat illas præter naturam. </s> <s>Quare etiam fal&longs;um e&longs;t <lb/>illud eum <expan abbr="motũ">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> ex parte principij agentis. </s> <s>Neque nece&longs;&longs;e e&longs;t <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> rationem inter <lb/><expan abbr="animã">animam</expan> & totum corpus, <expan abbr="atq.">atque</expan> inter &longs;ingulas parteis con&longs;eruari, & laborat obiectio fallacia &longs;ecun­<lb/>dùm figuram dictionis. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> verendum non e&longs;t in philo&longs;ophia Peripatetica, <expan abbr="motũ">motum</expan> naturalem ab <lb/>alio dari, modo id quod patitur, <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> vim <expan abbr="cõferat">conferat</expan> ei quod mouetur. </s> <s>Idcirco &longs;ic iudico, &longs;iquan­<lb/>do clari&longs;simi philo&longs;ophi motum ab alio pro violento acceperunt, eos non <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> motum, <expan abbr="quomo-docunq.">quomo­<lb/>docunque</expan> fieret ab alio, &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e, vt no&longs;tri faciunt, &longs;ed vt fit in vocibus quæ &longs;unt ad vnum, mente <lb/><expan abbr="cõprehendi&longs;&longs;e">comprehendi&longs;&longs;e</expan> primum <expan abbr="&longs;ignificatũ">&longs;ignificatum</expan> eius quod e&longs;t ab alio: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;t ab alio &longs;impliciter, ide&longs;t, nul­<lb/>lo interno principio habilitateúe concurrente, quod &longs;anè idem valebit àc violens. </s> <s>Atque ob id <lb/><expan abbr="motũ">motum</expan> ferri magnetem ver&longs;us, & alimenti ad membra naturalem e&longs;&longs;e defendunt, quae mouentia vim <lb/>quandam mobili imprimant, quam conferat pa&longs;&longs;um, vt ad <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uæ formæ &longs;iue &longs;peciei <expan abbr="conueni&etilde;-tem">conuenien­<lb/>tem</expan> ferat, à qua <expan abbr="cõplementũ">complementum</expan> &longs;uæ facultatis accipiat. </s> <s>Ergo multò magis erit motus ille naturalis, | <arrow.to.target n="marg2357"></arrow.to.target><lb/>per &longs;ingulas parteis, & &longs;ecundùm <expan abbr="materiã">materiam</expan>, & tunc aliquas <expan abbr="cõtingit">contingit</expan> moueri præter naturam. </s> <s>Sed <lb/>vt mouentur præter naturam, &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mouens agitat illas præter naturam. </s> <s>Quare etiam fal&longs;um e&longs;t <lb/>illud eum <expan abbr="motũ">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> ex parte principij agentis. </s> <s>Neque nece&longs;&longs;e e&longs;t <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> rationem inter <lb/><expan abbr="animã">animam</expan> & totum corpus, <expan abbr="atq.">atque</expan> inter &longs;ingulas parteis con&longs;eruari, & laborat obiectio fallacia &longs;ecun­<lb/>dùm figuram dictionis. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> verendum non e&longs;t in philo&longs;ophia Peripatetica, <expan abbr="motũ">motum</expan> naturalem ab <lb/>alio dari, modo id quod patitur, <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> vim <expan abbr="cõferat">conferat</expan> ei quod mouetur. </s> <s>Idcirco &longs;ic iudico, &longs;iquan­<lb/>do clari&longs;simi philo&longs;ophi motum ab alio pro violento acceperunt, eos non <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> motum, <expan abbr="quomo-docunq.">quomo­<lb/>docunque</expan> fieret ab alio, &longs;ump&longs;i&longs;&longs;e, vt no&longs;tri faciunt, &longs;ed vt fit in vocibus quæ &longs;unt ad vnum, mente <lb/><expan abbr="cõprehendi&longs;&longs;e">comprehendi&longs;&longs;e</expan> primum <expan abbr="&longs;ignificatũ">&longs;ignificatum</expan> eius quod e&longs;t ab alio: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;t ab alio &longs;impliciter, ide&longs;t, nul­<lb/>lo interno principio habilitateúe concurrente, quod &longs;anè idem valebit àc violens. </s> <s>Atque ob id <lb/><expan abbr="motũ">motum</expan> ferri magnetem ver&longs;us, & alimenti ad membra naturalem e&longs;&longs;e defendunt, quae mouentia vim <lb/>quandam mobili imprimant, quam conferat pa&longs;&longs;um, vt ad <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uæ formæ &longs;iue &longs;peciei <expan abbr="conueni&etilde;-tem">conuenien­<lb/>tem</expan> ferat, à qua <expan abbr="cõplementũ">complementum</expan> &longs;uæ facultatis accipiat. </s> <s>Ergo multò magis erit motus ille naturalis, |
| <pb pagenum="371"/> | <pb pagenum="371"/> |
| <arrow.to.target n="marg2358"></arrow.to.target><lb/>vbi non vim aliquam &longs;olum; &longs;ed formam contraxerit, aut potentiam, per quam mouetur. </s> <s>Cùm <lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> Ari&longs;toteles ip&longs;e 7. Phy&longs;. motus ab alio de&longs;crip&longs;erit, qui cùm aliqua vi &longs;unt, & &longs;ingulos eorum <lb/>modos exponens, <expan abbr="atq.">atque</expan> definiens, aliquid v&longs;urparit quod <expan abbr="violentiã">violentiam</expan> præ&longs;eferat, vtputa, dum tractus <lb/>e&longs;&longs;entiam explicaret: videtur <expan abbr=".n.">enim</expan> hic e&longs;&longs;e velocior, &quml; ei conueniat quod &longs;ecundùm naturam mo­<lb/>uetur: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> quodammodò vim naturæ affert. </s> <s>Po&longs;&longs;em hîc ego primum negare id quae motus <lb/>ibi numerati violenti &longs;int, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="voc&etilde;">vocem</expan> vllam ade&longs;&longs;e dicere quæ violentiam notet, & cùm definitio <lb/>tractus obiicitur, me purgare Simpliciani codicis auctoritate vtens, in quo nil eiu&longs;modi legitur. <lb/></s> <s>Verùm ne tergiuer&longs;ari putet, ita re&longs;pondeo, quattuor motus ab Ari&longs;totele 7. Phy&longs;. de&longs;criptos e&longs;&longs;e <lb/>nomina quædam ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;am alicui conuenire &longs;impliciter, aliis analogicè, & vt di­<lb/>ci &longs;olet <foreign lang="greek">kata\ to\ deutreron me/tron</foreign>, ide&longs;t po&longs;teriore men&longs;ura, more <expan abbr="aũt">aut</expan> con&longs;ueto de&longs;criptum e&longs;t <lb/>prius, & potius illorum &longs;ignificatum in eo quod notius nobis e&longs;t, <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> verò, quod e&longs;t ab alio fieri, <lb/>magis per&longs;picuum e&longs;t in iis quæ vi concitantur, quàm in reliquis. </s> <s>Idcirco nil prohibebit etiam, <lb/>quominus tractio pul&longs;ioúe &longs;int &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>. </s> <s>Nam quae talis &longs;it pul&longs;io quæ fit in medio, mon­<lb/>&longs;trant ea quæ narrat Ari&longs;toteles: inquit <expan abbr=".n.">enim</expan> medium eius e&longs;&longs;e ingenij, vt &longs;ecundùm naturam, <expan abbr="&longs;u&longs;&qacute;">&longs;u&longs;que</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="de&qacute;">deque</expan>. </s> <s>moueatur, quia grane &longs;imul e&longs;t & leue: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proptereà cum leuibus &longs;ur&longs;um cietur &longs;ecundùm <lb/> | <arrow.to.target n="marg2358"></arrow.to.target><lb/>vbi non vim aliquam &longs;olum; &longs;ed formam contraxerit, aut potentiam, per quam mouetur. </s> <s>Cùm <lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> Ari&longs;toteles ip&longs;e 7. Phy&longs;. motus ab alio de&longs;crip&longs;erit, qui cùm aliqua vi &longs;unt, & &longs;ingulos eorum <lb/>modos exponens, <expan abbr="atq.">atque</expan> definiens, aliquid v&longs;urparit quod <expan abbr="violentiã">violentiam</expan> præ&longs;eferat, vtputa, dum tractus <lb/>e&longs;&longs;entiam explicaret: videtur <expan abbr=".n.">enim</expan> hic e&longs;&longs;e velocior, <expan abbr="&quml;">quam</expan> ei conueniat quod &longs;ecundùm naturam mo­<lb/>uetur: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> quodammodò vim naturæ affert. </s> <s>Po&longs;&longs;em hîc ego primum negare id quae motus <lb/>ibi numerati violenti &longs;int, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="voc&etilde;">vocem</expan> vllam ade&longs;&longs;e dicere quæ violentiam notet, & cùm definitio <lb/>tractus obiicitur, me purgare Simpliciani codicis auctoritate vtens, in quo nil eiu&longs;modi legitur. <lb/></s> <s>Verùm ne tergiuer&longs;ari putet, ita re&longs;pondeo, quattuor motus ab Ari&longs;totele 7. Phy&longs;. de&longs;criptos e&longs;&longs;e <lb/>nomina quædam ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;am alicui conuenire &longs;impliciter, aliis analogicè, & vt di­<lb/>ci &longs;olet <foreign lang="greek">kata\ to\ deutreron me/tron</foreign>, ide&longs;t po&longs;teriore men&longs;ura, more <expan abbr="aũt">aut</expan> con&longs;ueto de&longs;criptum e&longs;t <lb/>prius, & potius illorum &longs;ignificatum in eo quod notius nobis e&longs;t, <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> verò, quod e&longs;t ab alio fieri, <lb/>magis per&longs;picuum e&longs;t in iis quæ vi concitantur, quàm in reliquis. </s> <s>Idcirco nil prohibebit etiam, <lb/>quominus tractio pul&longs;ioúe &longs;int &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>. </s> <s>Nam quae talis &longs;it pul&longs;io quæ fit in medio, mon­<lb/>&longs;trant ea quæ narrat Ari&longs;toteles: inquit <expan abbr=".n.">enim</expan> medium eius e&longs;&longs;e ingenij, vt &longs;ecundùm naturam, <expan abbr="&longs;u&longs;&qacute;">&longs;u&longs;que</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="de&qacute;">deque</expan>. </s> <s>moueatur, quia grane &longs;imul e&longs;t & leue: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proptereà cum leuibus &longs;ur&longs;um cietur &longs;ecundùm <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2359"></arrow.to.target><lb/>naturam, cum grauibus <expan abbr="aũt">aut</expan> deor&longs;um impetu à pote&longs;tate &longs;u&longs;cepto. </s> <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s> <s>enarrans paullò pò&longs;t <lb/>&longs;peciem motus qua medium <expan abbr="cõcitatur">concitatur</expan>, a&longs;&longs;euerat eam e&longs;&longs;e <expan abbr="impul&longs;ion&etilde;">impul&longs;ionem</expan>. </s> <s>Planum igitur per locum <lb/> | <arrow.to.target n="marg2359"></arrow.to.target><lb/>naturam, cum grauibus <expan abbr="aũt">aut</expan> deor&longs;um impetu à pote&longs;tate &longs;u&longs;cepto. </s> <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s> <s>enarrans paullò pò&longs;t <lb/>&longs;peciem motus qua medium <expan abbr="cõcitatur">concitatur</expan>, a&longs;&longs;euerat eam e&longs;&longs;e <expan abbr="impul&longs;ion&etilde;">impul&longs;ionem</expan>. </s> <s>Planum igitur per locum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2360"></arrow.to.target><lb/>à ca&longs;ibus & coniugatis, quae &longs;i in pul&longs;ione medium &longs;ecundùm naturam mouetur, pul&longs;io <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mo­<lb/>tus erit naturalis. </s> <s>Ergo fal&longs;um profe&longs;&longs;us e&longs;t Auerroës, &longs;iquando &longs;impliciter ab externo præter na­<lb/>turam e&longs;&longs;e pronunciauit, vt <expan abbr="nõ">non</expan> alio forta&longs;&longs;e modo defendi queat, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;i extrin&longs;ecum pre&longs;sius acce­<lb/>pit, quatenus illi opponitur, quod Græci vocant <foreign lang="greek">oi)kei=on</foreign>, no&longs;tri proprium, nos <expan abbr="accõmodatius">accommodatius</expan> fami­<lb/>liare, & naturæ conueniens, cui non item repugnat habere extra &longs;e mobile, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> apud Theophra­<lb/>&longs;tum qui vim illam qua viuunt <expan abbr="vigent&qacute;">vigentque</expan>. </s> <s>plantæ, à &longs;ole profici&longs;ci decreuerit: eam tamen Gr&ecedil;co <lb/>nomine <expan abbr="familiar&etilde;">familiarem</expan> appellauit, qua&longs;i extrin&longs;ecùs ille &longs;olum &longs;it, qui à natura &longs;it alienus, & eo <expan abbr="deniq.">denique</expan> <lb/>modo quem nos &longs;uperius indicauimus. </s> <s>Nec quicquam roboris eius <expan abbr="fundam&etilde;tum">fundamentum</expan> habet, aut <expan abbr="rõ">ratio</expan>. <lb/></s> <s>Cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;tatueret ip&longs;e di&longs;tantiam & viciniam variare motus illos qui ab alio fiunt, aduertendum <lb/>erat viciniam <expan abbr="atq.">atque</expan> di&longs;tantiam &longs;umi po&longs;&longs;e bifariam, aut inter mouens & mobile, aut inter mobile <lb/>& locum ad quem mouetur. </s> <s>Et quantum e&longs;t de di&longs;tantia inter mobile & locum; non videtur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>in hoc variari &longs;pecies motus. </s> <s>Nam &longs;iue &longs;uo loco, aut termino motus vicinius &longs;it &longs;axum quod ego <lb/>impello, &longs;eu longinquius; &longs;emper ille, dum vis impellentis &longs;eruatur, erit pul&longs;us. </s> <s>Quòd &longs;i vicinia <lb/>ponatur inter mouens & mobile, pote&longs;t &longs;anè &longs;pecificam differentiam motus efficere eo quòd id <lb/> | <arrow.to.target n="marg2360"></arrow.to.target><lb/>à ca&longs;ibus & coniugatis, quae &longs;i in pul&longs;ione medium &longs;ecundùm naturam mouetur, pul&longs;io <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mo­<lb/>tus erit naturalis. </s> <s>Ergo fal&longs;um profe&longs;&longs;us e&longs;t Auerroës, &longs;iquando &longs;impliciter ab externo præter na­<lb/>turam e&longs;&longs;e pronunciauit, vt <expan abbr="nõ">non</expan> alio forta&longs;&longs;e modo defendi queat, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;i extrin&longs;ecum pre&longs;sius acce­<lb/>pit, quatenus illi opponitur, quod Græci vocant <foreign lang="greek">oi)kei=on</foreign>, no&longs;tri proprium, nos <expan abbr="accõmodatius">accommodatius</expan> fami­<lb/>liare, & naturæ conueniens, cui non item repugnat habere extra &longs;e mobile, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> apud Theophra­<lb/>&longs;tum qui vim illam qua viuunt <expan abbr="vigent&qacute;">vigentque</expan>. </s> <s>plantæ, à &longs;ole profici&longs;ci decreuerit: eam tamen Gr&ecedil;co <lb/>nomine <expan abbr="familiar&etilde;">familiarem</expan> appellauit, qua&longs;i extrin&longs;ecùs ille &longs;olum &longs;it, qui à natura &longs;it alienus, & eo <expan abbr="deniq.">denique</expan> <lb/>modo quem nos &longs;uperius indicauimus. </s> <s>Nec quicquam roboris eius <expan abbr="fundam&etilde;tum">fundamentum</expan> habet, aut <expan abbr="rõ">ratio</expan>. <lb/></s> <s>Cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;tatueret ip&longs;e di&longs;tantiam & viciniam variare motus illos qui ab alio fiunt, aduertendum <lb/>erat viciniam <expan abbr="atq.">atque</expan> di&longs;tantiam &longs;umi po&longs;&longs;e bifariam, aut inter mouens & mobile, aut inter mobile <lb/>& locum ad quem mouetur. </s> <s>Et quantum e&longs;t de di&longs;tantia inter mobile & locum; non videtur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>in hoc variari &longs;pecies motus. </s> <s>Nam &longs;iue &longs;uo loco, aut termino motus vicinius &longs;it &longs;axum quod ego <lb/>impello, &longs;eu longinquius; &longs;emper ille, dum vis impellentis &longs;eruatur, erit pul&longs;us. </s> <s>Quòd &longs;i vicinia <lb/>ponatur inter mouens & mobile, pote&longs;t &longs;anè &longs;pecificam differentiam motus efficere eo quòd id <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2361"></arrow.to.target><lb/>quod pellitur, ab initio propè mouens e&longs;t, in fine verò di&longs;tat, in tractu contrà. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> à mouente <lb/>di&longs;tat in principio, in fine verò vicinum e&longs;t. </s> <s>Verùm <expan abbr="neq.">neque</expan> id perpetuò ine&longs;t in tractu, &longs;iquidem hic <lb/>duplex &longs;it, ab alio ad &longs;e, & ab alio ad aliud; id verò &longs;olùm in eo <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> a&longs;&longs;equitur, qui e&longs;t ab alio <lb/>ad &longs;e. </s> <s>Tum prætereà nihil hæc di&longs;tantia facit ad rem: <expan abbr="neq.">neque</expan> de hoc di&longs;tantiæ genere meminit ibi <lb/>philo&longs;ophus, vt ab oppo&longs;ita proprietate duceret Auerroës argumentum: ideò <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fal&longs;um a&longs;­<lb/>&longs;ump&longs;it, & &longs;ophi&longs;mate &longs;e inuoluit ille, aut eius interpres, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille fuerit qui pronunciauit id <lb/>quod ab alio violentum e&longs;&longs;e &longs;impliciter. </s> <s>etenim vbi accepit in motibus ab extrin&longs;eco viciniam lo­<lb/>ci, aut mouentis diuer&longs;os &longs;pecie motus efficere; &longs;i viciutam loci dixerit: aio, ex ea non di&longs;tingui, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> motus naturales à violentis, <expan abbr="neq.">neque</expan> violentos inter &longs;e: &longs;i verò mouentis, at de hac non agebat <lb/>Ari&longs;toteles. </s> <s>Pr&ecedil;tereà cùm &longs;ubiunxit: In motibus naturalibus nihil vicinia facit, ambiguo nos elu­<lb/>&longs;it: quoniam longè aliud e&longs;t di&longs;tantiæ &longs;ignificatum in a&longs;&longs;umptione, atque in propo&longs;itione fuit | et <lb/>acceptum, <expan abbr="quandoquid&etilde;">quandoquidem</expan> in propo&longs;itione capiebatur di&longs;tantia inter mouens & mobile, in a&longs;&longs;um­<lb/>ptione verò inter mobile & locum. </s> <s>Sed tu qui te pr&ecedil;dicas Auerrois &longs;ectatorem, audi mox, quid <lb/>ille profiteatur, vbi di&longs;&longs;erit cum Alexandro, vt di&longs;cere po&longs;sis, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> functionem naturalem ab exter­<lb/> | <arrow.to.target n="marg2361"></arrow.to.target><lb/>quod pellitur, ab initio propè mouens e&longs;t, in fine verò di&longs;tat, in tractu contrà. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> à mouente <lb/>di&longs;tat in principio, in fine verò vicinum e&longs;t. </s> <s>Verùm <expan abbr="neq.">neque</expan> id perpetuò ine&longs;t in tractu, &longs;iquidem hic <lb/>duplex &longs;it, ab alio ad &longs;e, & ab alio ad aliud; id verò &longs;olùm in eo <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> a&longs;&longs;equitur, qui e&longs;t ab alio <lb/>ad &longs;e. </s> <s>Tum prætereà nihil hæc di&longs;tantia facit ad rem: <expan abbr="neq.">neque</expan> de hoc di&longs;tantiæ genere meminit ibi <lb/>philo&longs;ophus, vt ab oppo&longs;ita proprietate duceret Auerroës argumentum: ideò <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fal&longs;um a&longs;­<lb/>&longs;ump&longs;it, & &longs;ophi&longs;mate &longs;e inuoluit ille, aut eius interpres, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille fuerit qui pronunciauit id <lb/>quod ab alio violentum e&longs;&longs;e &longs;impliciter. </s> <s>etenim vbi accepit in motibus ab extrin&longs;eco viciniam lo­<lb/>ci, aut mouentis diuer&longs;os &longs;pecie motus efficere; &longs;i viciutam loci dixerit: aio, ex ea non di&longs;tingui, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> motus naturales à violentis, <expan abbr="neq.">neque</expan> violentos inter &longs;e: &longs;i verò mouentis, at de hac non agebat <lb/>Ari&longs;toteles. </s> <s>Pr&ecedil;tereà cùm &longs;ubiunxit: In motibus naturalibus nihil vicinia facit, ambiguo nos elu­<lb/>&longs;it: quoniam longè aliud e&longs;t di&longs;tantiæ &longs;ignificatum in a&longs;&longs;umptione, atque in propo&longs;itione fuit | et <lb/>acceptum, <expan abbr="quandoquid&etilde;">quandoquidem</expan> in propo&longs;itione capiebatur di&longs;tantia inter mouens & mobile, in a&longs;&longs;um­<lb/>ptione verò inter mobile & locum. </s> <s>Sed tu qui te pr&ecedil;dicas Auerrois &longs;ectatorem, audi mox, quid <lb/>ille profiteatur, vbi di&longs;&longs;erit cum Alexandro, vt di&longs;cere po&longs;sis, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> functionem naturalem ab exter­<lb/> |
| |
| <s><emph type="italics"/>Nonnull&ecedil; finis proprietates recen&longs;entur. </s> <s>Cap. </s> <s>XXVII<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Nonnull&ecedil; finis proprietates recen&longs;entur. </s> <s>Cap. </s> <s>XXVII<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>MAGNA quædam res e&longs;t, & admirabilis ip&longs;ius finis efficacitas, qui cùm &longs;it omnium motio­<lb/>num extremum, nihilominus primum &longs;it principium, <expan abbr="atq.">atque</expan> adeò cau&longs;&longs;a <expan abbr="oĩum">omnium</expan> quæ fiunt, & <lb/><expan abbr="oĩno">omnino</expan> cau&longs;&longs;a cau&longs;&longs;arum: quare item ob difformem <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> naturam non pauca de &longs;e ip&longs;o &longs;pectanda <lb/>præbet natur&ecedil; interpretibus & qua finis, & quà principium, & quorum, & in quibus, & qua <expan abbr="rõne">ratione</expan>. <lb/></s> <s>Porrò cùm in ip&longs;o fine duo <expan abbr="cõ&longs;iderari">con&longs;iderari</expan> po&longs;sint, vt motionis terminus, quo cum materia perducta <lb/> | <s>MAGNA quædam res e&longs;t, & admirabilis ip&longs;ius finis efficacitas, qui cùm &longs;it omnium motio­<lb/>num extremum, nihilominus primum &longs;it principium, <expan abbr="atq.">atque</expan> adeò cau&longs;&longs;a <expan abbr="oĩum">omnium</expan> quæ fiunt, & <lb/><expan abbr="oĩno">omnino</expan> cau&longs;&longs;a cau&longs;&longs;arum: quare item ob difformem <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> naturam non pauca de &longs;e ip&longs;o &longs;pectanda <lb/>præbet natur&ecedil; interpretibus & qua finis, & quà principium, & quorum, & in quibus, & qua <expan abbr="rõne">ratione</expan>. <lb/></s> <s>Porrò cùm in ip&longs;o fine duo <expan abbr="cõ&longs;iderari">con&longs;iderari</expan> po&longs;sint, vt motionis terminus, quo cum materia perducta <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2457"></arrow.to.target><lb/>fuerit, nulla motio propagatur vlterius, & vt <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> fiat motus, efficiens ad &longs;eip&longs;o potiendum ex­<lb/>citat, tum verè rationem obtinet cau&longs;&longs;æ poti&longs;simæ, <expan abbr="priu&longs;&qtilde;">priu&longs;quae</expan> motus <expan abbr="cõpleatur">compleatur</expan>; nam &longs;ic à nulla cau&longs;­<lb/>&longs;a pendet; &longs;ed omnes aliæ ab illa. </s> <s>quapropter etiam <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> per illam demon&longs;trari po&longs;&longs;unt, licet pro­<lb/>ximè <expan abbr="demõ&longs;tretur">demon&longs;tretur</expan> efficiens. </s> <s>efficit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, vt potiatur eo fine, velut ambulat, vt bene valeat (liceat <lb/>enim in explicatione rerum <expan abbr="naturaliũ">naturalium</expan> exemplis à voluntate no&longs;tra peritis, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <expan abbr="euid&etilde;tioribus">euidentioribus</expan> vti) <lb/>nondum <expan abbr=".n.">enim</expan> bona valetudo parta e&longs;t, & ob id ambulat, vt eam con&longs;equatur; nec ni&longs;i eam &longs;e con&longs;e­<lb/>cuturum &longs;peraret, vel quia pertime&longs;ceret obicem, vel etiam quae motiones infinitæ requirerentur <lb/>per quas ad eam perueniret, quicquam vnquam inchoaret, & forma etiam, vbi ip&longs;a cùm fine <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>congruat, pendet ex fine, quae tale hoc e&longs;&longs;e oporteat, vt talem finem con&longs;equatur, &longs;ed vbi cum fine <lb/><expan abbr="cõueniat">conueniat</expan>; ita pendet ex fine, quae ex hoc ip&longs;o exi&longs;tit, quia fuerit anteà finis, ac ni&longs;i finis fui&longs;&longs;et; <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>item exi&longs;tere potui&longs;&longs;et, ac materia, vt illum finem obtinens perficiatur. </s> <s>Sic pendent omnes ab illo <lb/>genere cau&longs;&longs;æ ni&longs;i fortè priuatio excipiatur qu&ecedil; non videtur propter aliquem <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> in&longs;tituta fui&longs;&longs;e <lb/>à natura; quapropter neque ad illam e&longs;&longs;e propen&longs;ionem; licet Plato etiam mala in natura finis <lb/> | <arrow.to.target n="marg2457"></arrow.to.target><lb/>fuerit, nulla motio propagatur vlterius, & vt <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> fiat motus, efficiens ad &longs;eip&longs;o potiendum ex­<lb/>citat, tum verè rationem obtinet cau&longs;&longs;æ poti&longs;simæ, <expan abbr="priu&longs;&qtilde;">priu&longs;quam</expan> motus <expan abbr="cõpleatur">compleatur</expan>; nam &longs;ic à nulla cau&longs;­<lb/>&longs;a pendet; &longs;ed omnes aliæ ab illa. </s> <s>quapropter etiam <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> per illam demon&longs;trari po&longs;&longs;unt, licet pro­<lb/>ximè <expan abbr="demõ&longs;tretur">demon&longs;tretur</expan> efficiens. </s> <s>efficit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, vt potiatur eo fine, velut ambulat, vt bene valeat (liceat <lb/>enim in explicatione rerum <expan abbr="naturaliũ">naturalium</expan> exemplis à voluntate no&longs;tra peritis, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <expan abbr="euid&etilde;tioribus">euidentioribus</expan> vti) <lb/>nondum <expan abbr=".n.">enim</expan> bona valetudo parta e&longs;t, & ob id ambulat, vt eam con&longs;equatur; nec ni&longs;i eam &longs;e con&longs;e­<lb/>cuturum &longs;peraret, vel quia pertime&longs;ceret obicem, vel etiam quae motiones infinitæ requirerentur <lb/>per quas ad eam perueniret, quicquam vnquam inchoaret, & forma etiam, vbi ip&longs;a cùm fine <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>congruat, pendet ex fine, quae tale hoc e&longs;&longs;e oporteat, vt talem finem con&longs;equatur, &longs;ed vbi cum fine <lb/><expan abbr="cõueniat">conueniat</expan>; ita pendet ex fine, quae ex hoc ip&longs;o exi&longs;tit, quia fuerit anteà finis, ac ni&longs;i finis fui&longs;&longs;et; <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>item exi&longs;tere potui&longs;&longs;et, ac materia, vt illum finem obtinens perficiatur. </s> <s>Sic pendent omnes ab illo <lb/>genere cau&longs;&longs;æ ni&longs;i fortè priuatio excipiatur qu&ecedil; non videtur propter aliquem <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> in&longs;tituta fui&longs;&longs;e <lb/>à natura; quapropter neque ad illam e&longs;&longs;e propen&longs;ionem; licet Plato etiam mala in natura finis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2458"></arrow.to.target><lb/>cuiu&longs;piam rationem habere voluerit. </s> <s>Sed &longs;i malum rationem obtinet eius quod non e&longs;t, non vi­<lb/>detur profectò locum finis habere po&longs;&longs;e. </s> <s>Non e&longs;&longs;e verò ex entium ordine &longs;ignificant nobis illa <lb/>quæ docuit XII. primæ philo&longs;ophiæ præceptor, cùm bonum <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod e&longs;t, e&longs;&longs;e mon&longs;trauit, vel <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>per &longs;e, vel per aliud bonum. </s> <s>Veruntamen et&longs;i &longs;cio priuationem à nonnullis <expan abbr="oĩ">omni</expan> rerum ordine ex­<lb/>cludi, non e&longs;t id ab&longs;olutè verum: quoniam è priuationibus & malis quædam à natura ordinan­<lb/>tur, quædam verò minimè, &longs;ed <expan abbr="oĩno">omnino</expan> &longs;unt præter naturam, vt mon&longs;tra: proptereà finem nullum <lb/>in his inueniri fatear ego libenti&longs;simè, in illis aliquantò &longs;im liberalior. </s> <s>etenim aut ad illam <expan abbr="pro-pen&longs;ion&etilde;">pro­<lb/>pen&longs;ionem</expan> e&longs;&longs;e negabo <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ad finem, &longs;ed quae nece&longs;sitatem materiæ <expan abbr="cõ&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, aut dicam re&longs;pice­<lb/>re &longs;anè finem non primo & per &longs;e, verùm quatenus principio famulatur, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> priuatio cau&longs;&longs;a ap­<lb/>petitus in materia, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>generationis, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e, <expan abbr="neq.">neque</expan> malum pror&longs;us. </s> <s>Sed vt verbis Ari&longs;t. </s> <s>vtar. <lb/></s> <s><foreign lang="greek">polla/kis a)/n fantasqei/n tw=| pro\s to/ kakopoion au)th=s e)natenizonti th\n dia/noian ou)k ei)=nai to\ <lb/>para/pan</foreign>. </s> <s>Sæpe <expan abbr=".n.">enim</expan> appareat, inquit (nam <expan abbr="phanta&longs;iã">phanta&longs;iam</expan> Græci frequenti&longs;simè pro eo &longs;umunt quod <lb/>e&longs;t <foreign lang="greek">fai/nes<gap/>ai</foreign>, vt illud ex Heliodoro de iaculis ab AEthyopibus ex turribus <expan abbr="elephãtorum">elephantorum</expan> factis <lb/><foreign lang="greek">w(\ste ei)s ne/fous fantasi/an th\n pukno/thta perasth=nai toi=s *pe/rsais</foreign>, & apud Medicos <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">me/ga ka<lb/> | <arrow.to.target n="marg2458"></arrow.to.target><lb/>cuiu&longs;piam rationem habere voluerit. </s> <s>Sed &longs;i malum rationem obtinet eius quod non e&longs;t, non vi­<lb/>detur profectò locum finis habere po&longs;&longs;e. </s> <s>Non e&longs;&longs;e verò ex entium ordine &longs;ignificant nobis illa <lb/>quæ docuit XII. primæ philo&longs;ophiæ præceptor, cùm bonum <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod e&longs;t, e&longs;&longs;e mon&longs;trauit, vel <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>per &longs;e, vel per aliud bonum. </s> <s>Veruntamen et&longs;i &longs;cio priuationem à nonnullis <expan abbr="oĩ">omni</expan> rerum ordine ex­<lb/>cludi, non e&longs;t id ab&longs;olutè verum: quoniam è priuationibus & malis quædam à natura ordinan­<lb/>tur, quædam verò minimè, &longs;ed <expan abbr="oĩno">omnino</expan> &longs;unt præter naturam, vt mon&longs;tra: proptereà finem nullum <lb/>in his inueniri fatear ego libenti&longs;simè, in illis aliquantò &longs;im liberalior. </s> <s>etenim aut ad illam <expan abbr="pro-pen&longs;ion&etilde;">pro­<lb/>pen&longs;ionem</expan> e&longs;&longs;e negabo <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ad finem, &longs;ed quae nece&longs;sitatem materiæ <expan abbr="cõ&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, aut dicam re&longs;pice­<lb/>re &longs;anè finem non primo & per &longs;e, verùm quatenus principio famulatur, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> priuatio cau&longs;&longs;a ap­<lb/>petitus in materia, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>generationis, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e, <expan abbr="neq.">neque</expan> malum pror&longs;us. </s> <s>Sed vt verbis Ari&longs;t. </s> <s>vtar. <lb/></s> <s><foreign lang="greek">polla/kis a)/n fantasqei/n tw=| pro\s to/ kakopoion au)th=s e)natenizonti th\n dia/noian ou)k ei)=nai to\ <lb/>para/pan</foreign>. </s> <s>Sæpe <expan abbr=".n.">enim</expan> appareat, inquit (nam <expan abbr="phanta&longs;iã">phanta&longs;iam</expan> Græci frequenti&longs;simè pro eo &longs;umunt quod <lb/>e&longs;t <foreign lang="greek">fai/nes<gap/>ai</foreign>, vt illud ex Heliodoro de iaculis ab AEthyopibus ex turribus <expan abbr="elephãtorum">elephantorum</expan> factis <lb/><foreign lang="greek">w(\ste ei)s ne/fous fantasi/an th\n pukno/thta perasth=nai toi=s *pe/rsais</foreign>, & apud Medicos <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">me/ga ka<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2459"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg2459"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2460"></arrow.to.target><lb/>ta\ fantasi/an</foreign> .i. </s> <s>magnus &longs;ecundùm <expan abbr="phanta&longs;iã">phanta&longs;iam</expan> morbus qualis e&longs;t in partibus carno&longs;is opponitur <lb/>ei, qui e&longs;t magnus <foreign lang="greek">xata\ a)pote/lesmh</foreign>. 1. magnitudine <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> paruus, &longs;ed reip&longs;a magnus, vt in par­<lb/>tibus neruo&longs;is. </s> <s>S&ecedil;pe <expan abbr=".n.">enim</expan> appareat <expan abbr="acr&etilde;">acrem</expan> animi <expan abbr="int&etilde;denti">intendenti</expan> in eius vim <expan abbr="maleficã">maleficam</expan>, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> pror&longs;us e&longs;&longs;e. <lb/></s> <s>C&ecedil;terùm planè illud e&longs;t, per quod expetit materia <expan abbr="bonũ">bonum</expan> illud <expan abbr="diuinũ">diuinum</expan>, & expetendum. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hæc <lb/>de naturæ ordine. </s> <s>Nam quod ad <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> pertinet. </s> <s>Ille qui terminus e&longs;t motionis, & &longs;i cau&longs;&longs;a e&longs;t, <lb/>vt forma: motio <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="quæq.">quæque</expan> per &longs;e terminatur aliqua forma: attamen ab alio pendet: ab efficiente <lb/>nimirùm à quo <expan abbr="cõmunicatur">communicatur</expan> materiæ, & à materia cuius pote&longs;tatem ip&longs;a con&longs;equitur. </s> <s>erumpit <lb/>enim è certa materia quælibet forma, ideò <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vici&longs;sim per has ip&longs;as cau&longs;&longs;as demon&longs;tratur; be­<lb/>ne valet <expan abbr=".n.">enim</expan> quoniam ambulauit, & quoniam humores illi &longs;ic <expan abbr="t&etilde;perati">temperati</expan> fuerunt; bene valet: facta <lb/>breui quadam tran&longs;umptione terminorum, è quibus <expan abbr="demõ&longs;trario">demon&longs;trario</expan> <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan>, &longs;iue &longs;yllogi&longs;mus, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>logicum appellat Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ip&longs;ius quid e&longs;t. </s> <s>Attamen, et&longs;i vario modo &longs;unt cau&longs;&longs;æ finis, & for­<lb/> | <arrow.to.target n="marg2460"></arrow.to.target><lb/>ta\ fantasi/an</foreign> .i. </s> <s>magnus &longs;ecundùm <expan abbr="phanta&longs;iã">phanta&longs;iam</expan> morbus qualis e&longs;t in partibus carno&longs;is opponitur <lb/>ei, qui e&longs;t magnus <foreign lang="greek">xata\ a)pote/lesmh</foreign>. 1. magnitudine <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> paruus, &longs;ed reip&longs;a magnus, vt in par­<lb/>tibus neruo&longs;is. </s> <s>S&ecedil;pe <expan abbr=".n.">enim</expan> appareat <expan abbr="acr&etilde;">acrem</expan> animi <expan abbr="int&etilde;denti">intendenti</expan> in eius vim <expan abbr="maleficã">maleficam</expan>, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> pror&longs;us e&longs;&longs;e. <lb/></s> <s>C&ecedil;terùm planè illud e&longs;t, per quod expetit materia <expan abbr="bonũ">bonum</expan> illud <expan abbr="diuinũ">diuinum</expan>, & expetendum. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hæc <lb/>de naturæ ordine. </s> <s>Nam quod ad <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> pertinet. </s> <s>Ille qui terminus e&longs;t motionis, & &longs;i cau&longs;&longs;a e&longs;t, <lb/>vt forma: motio <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="quæq.">quæque</expan> per &longs;e terminatur aliqua forma: attamen ab alio pendet: ab efficiente <lb/>nimirùm à quo <expan abbr="cõmunicatur">communicatur</expan> materiæ, & à materia cuius pote&longs;tatem ip&longs;a con&longs;equitur. </s> <s>erumpit <lb/>enim è certa materia quælibet forma, ideò <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vici&longs;sim per has ip&longs;as cau&longs;&longs;as demon&longs;tratur; be­<lb/>ne valet <expan abbr=".n.">enim</expan> quoniam ambulauit, & quoniam humores illi &longs;ic <expan abbr="t&etilde;perati">temperati</expan> fuerunt; bene valet: facta <lb/>breui quadam tran&longs;umptione terminorum, è quibus <expan abbr="demõ&longs;trario">demon&longs;trario</expan> <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan>, &longs;iue &longs;yllogi&longs;mus, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>logicum appellat Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ip&longs;ius quid e&longs;t. </s> <s>Attamen, et&longs;i vario modo &longs;unt cau&longs;&longs;æ finis, & for­<lb/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg3282"></arrow.to.target><lb/>poni oportere. </s> <s>veruntamen etiam po&longs;tquam h&ecedil;c ab Ari&longs;t. </s> <s>tradita, & peracta &longs;unt; profitetur ip&longs;e <lb/>&longs;e rur&longs;us eiu&longs;dem rei demon&longs;trationem aggredi 1. de Gen. quapropter & an&longs;a data e&longs;t eius interpre­<lb/>tibus inquirendi cau&longs;&longs;am talis progre&longs;&longs;us. </s> <s>nec præter ea quæ afferuntur ab ip&longs;is, de&longs;unt quæ vitij cu­<lb/>iu&longs;piam in methodo contexenda &longs;u&longs;picionem excitare po&longs;sint: nam præter illud, quae generatio in eo <lb/>volumine &longs;copus e&longs;t, is <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="con&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan>; cùm ex hac controuer&longs;ia Auerrois quidem &longs;ententia, fa­<lb/>cilè nos expedire &longs;uccedat; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud de vniuer&longs;æ &longs;cientiæ &longs;copo concedendum e&longs;t, de &longs;copo verò <lb/>partis aliter pronunciandum, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quandò ip&longs;um in tota &longs;cientia quærere non negatur, & illud &longs;ufficit <lb/> | <arrow.to.target n="marg3282"></arrow.to.target><lb/>poni oportere. </s> <s>veruntamen etiam po&longs;tquam h&ecedil;c ab Ari&longs;t. </s> <s>tradita, & peracta &longs;unt; profitetur ip&longs;e <lb/>&longs;e rur&longs;us eiu&longs;dem rei demon&longs;trationem aggredi 1. de Gen. quapropter & an&longs;a data e&longs;t eius interpre­<lb/>tibus inquirendi cau&longs;&longs;am talis progre&longs;&longs;us. </s> <s>nec præter ea quæ afferuntur ab ip&longs;is, de&longs;unt quæ vitij cu­<lb/>iu&longs;piam in methodo contexenda &longs;u&longs;picionem excitare po&longs;sint: nam præter illud, quae generatio in eo <lb/>volumine &longs;copus e&longs;t, is <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="con&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan>; cùm ex hac controuer&longs;ia Auerrois quidem &longs;ententia, fa­<lb/>cilè nos expedire &longs;uccedat; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud de vniuer&longs;æ &longs;cientiæ &longs;copo concedendum e&longs;t, de &longs;copo verò <lb/>partis aliter pronunciandum, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quandò ip&longs;um in tota &longs;cientia quærere non negatur, & illud &longs;ufficit <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3283"></arrow.to.target><lb/>&longs;olùm, &longs;i nobis ip&longs;um e&longs;&longs;e per&longs;pectum &longs;it, antequàm de illo quippiam demon&longs;tremus. </s> <s>Sed hoc vr­<lb/>get potius & premit, quod ab eo qui libros Ari&longs;totelicos aliquo cum iudicio ver&longs;aturus &longs;it, &longs;ine cri­<lb/>mine præteriri non <expan abbr="põt">potest</expan>; nam præterquam quae & eum qui quondam litterarum monumentis aliquid <lb/><expan abbr="cõmendaturus">commendaturus</expan> &longs;it, cur&longs;us dirigendi viam <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> pyxis <expan abbr="nautã">nautam</expan> monet; etiam Ari&longs;t. </s> <s>ip&longs;um <expan abbr="pr&ecedil;ceptor&etilde;">pr&ecedil;ceptorem</expan> <lb/>&longs;ummum ab <expan abbr="importunorũ">importunorum</expan> calumniis vendicat, & ab eo cuius animus &longs;uaui&longs;simis <expan abbr="cõtemplationum">contemplationum</expan> <lb/>epulis altus fuerit, pietatis ergô præ&longs;tandum, vt quemadmodum ciconiæ parentibus nos etiam in <lb/>multò delicatioribus cibis Ari&longs;t. <foreign lang="greek">a)ntipelargw=men</foreign> .i. </s> <s>alimenta rependamus. </s> <s>hoc igitur premit & vr­ | <arrow.to.target n="marg3283"></arrow.to.target><lb/>&longs;olùm, &longs;i nobis ip&longs;um e&longs;&longs;e per&longs;pectum &longs;it, antequàm de illo quippiam demon&longs;tremus. </s> <s>Sed hoc vr­<lb/>get potius & premit, quod ab eo qui libros Ari&longs;totelicos aliquo cum iudicio ver&longs;aturus &longs;it, &longs;ine cri­<lb/>mine præteriri non <expan abbr="põt">potest</expan>; nam præterquam quae & eum qui quondam litterarum monumentis aliquid <lb/><expan abbr="cõmendaturus">commendaturus</expan> &longs;it, cur&longs;us dirigendi viam <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> pyxis <expan abbr="nautã">nautam</expan> monet; etiam Ari&longs;t. </s> <s>ip&longs;um <expan abbr="pr&ecedil;ceptor&etilde;">pr&ecedil;ceptorem</expan> <lb/>&longs;ummum ab <expan abbr="importunorũ">importunorum</expan> calumniis vendicat, & ab eo cuius animus &longs;uaui&longs;simis <expan abbr="cõtemplationum">contemplationum</expan> <lb/>epulis altus fuerit, pietatis ergô præ&longs;tandum, vt quemadmodum ciconiæ parentibus nos etiam in <lb/>multò delicatioribus cibis Ari&longs;t. <foreign lang="greek">a)ntipelargw=men</foreign> .i. </s> <s>alimenta rependamus. </s> <s>hoc igitur premit & vr­ |
| <pb pagenum="549"/> | <pb pagenum="549"/> |
| <arrow.to.target n="marg3284"></arrow.to.target><lb/>get: quoniam cùm <expan abbr="oĩa">omnia</expan> hæc 3. de C&ecedil;lo peracta fuerint, eadem quæ&longs;tio <expan abbr="repeta&ttilde;">repetatur</expan>, & cau&longs;&longs;a varietatis <lb/>inquiritur; probabile <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t alio pacto hîc, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi philo&longs;ophum generationem e&longs;&longs;e docui&longs;&longs;e; c&ecedil;teroqui <lb/>methodus hæc redundaret. </s> <s>Rationes autem varietatis h&ecedil; poti&longs;simum e&longs;&longs;e viderentur, quae in aliquo <lb/>ex his locis generatim, in alterò verò &longs;peciatim de generatione di&longs;putatum &longs;it. </s> <s>Verùm <expan abbr="neq.">neque</expan> di&longs;tinctio <lb/>hæc &longs;atis idonea reputanda e&longs;t; nam &longs;iquis fuit locus in quo &longs;peciatim de generatione fui&longs;&longs;et agen­<lb/>dum, erat ille liber qui ab ip&longs;a <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à proprio &longs;copo in&longs;criptus e&longs;t, quo magis ille liber in <expan abbr="&longs;ingulariũ">&longs;ingularium</expan> <lb/>notitia ver&longs;atur, &quml; libri de c&ecedil;lo: tamen profitetur Ari&longs;t. </s> <s>&longs;e de generatione, item vniuersè in eo libro <lb/>verba facturum. </s> <s>Po&longs;&longs;es forta&longs;&longs;e dicere generalem eius &longs;peculationem e&longs;&longs;e duplicem: vel quia non <lb/>di&longs;tinguatur in &longs;uas partes, vtputa in eam quæ &longs;impliciter e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> alteram quæ quodammodo; aut <lb/>quia de nullius rei generandæ tran&longs;mutatione di&longs;&longs;eratur, verùm de generatione ip&longs;a, nulla habita <lb/>ratione rerum quæ gignuntur: & reuera tale di&longs;crimen exi&longs;tit inter tractationem, quam habuimus <lb/>3. de C&ecedil;lo, & 1. de Gen. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in 1. de Gen. de ip&longs;a di&longs;putat, vt eam ab alteratione di&longs;tinguat, & do­<lb/>ceat, quemadmodum fiat. </s> <s>C&ecedil;terùm, et&longs;i id ita e&longs;t; attamen Ari&longs;t. 2. de Gen. nobis explicat mutuam <lb/>elementorum tran&longs;mutationem, <expan abbr="cõ&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. </s> <s>modo dum &longs;tatuit Auerroës <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ari&longs;t. </s> <s>ibi de generatione <lb/> | <arrow.to.target n="marg3284"></arrow.to.target><lb/>get: quoniam cùm <expan abbr="oĩa">omnia</expan> hæc 3. de C&ecedil;lo peracta fuerint, eadem quæ&longs;tio <expan abbr="repeta&ttilde;">repetatur</expan>, & cau&longs;&longs;a varietatis <lb/>inquiritur; probabile <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t alio pacto hîc, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi philo&longs;ophum generationem e&longs;&longs;e docui&longs;&longs;e; c&ecedil;teroqui <lb/>methodus hæc redundaret. </s> <s>Rationes autem varietatis h&ecedil; poti&longs;simum e&longs;&longs;e viderentur, quae in aliquo <lb/>ex his locis generatim, in alterò verò &longs;peciatim de generatione di&longs;putatum &longs;it. </s> <s>Verùm <expan abbr="neq.">neque</expan> di&longs;tinctio <lb/>hæc &longs;atis idonea reputanda e&longs;t; nam &longs;iquis fuit locus in quo &longs;peciatim de generatione fui&longs;&longs;et agen­<lb/>dum, erat ille liber qui ab ip&longs;a <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à proprio &longs;copo in&longs;criptus e&longs;t, quo magis ille liber in <expan abbr="&longs;ingulariũ">&longs;ingularium</expan> <lb/>notitia ver&longs;atur, <expan abbr="&quml;">quam</expan> libri de c&ecedil;lo: tamen profitetur Ari&longs;t. </s> <s>&longs;e de generatione, item vniuersè in eo libro <lb/>verba facturum. </s> <s>Po&longs;&longs;es forta&longs;&longs;e dicere generalem eius &longs;peculationem e&longs;&longs;e duplicem: vel quia non <lb/>di&longs;tinguatur in &longs;uas partes, vtputa in eam quæ &longs;impliciter e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> alteram quæ quodammodo; aut <lb/>quia de nullius rei generandæ tran&longs;mutatione di&longs;&longs;eratur, verùm de generatione ip&longs;a, nulla habita <lb/>ratione rerum quæ gignuntur: & reuera tale di&longs;crimen exi&longs;tit inter tractationem, quam habuimus <lb/>3. de C&ecedil;lo, & 1. de Gen. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in 1. de Gen. de ip&longs;a di&longs;putat, vt eam ab alteratione di&longs;tinguat, & do­<lb/>ceat, quemadmodum fiat. </s> <s>C&ecedil;terùm, et&longs;i id ita e&longs;t; attamen Ari&longs;t. 2. de Gen. nobis explicat mutuam <lb/>elementorum tran&longs;mutationem, <expan abbr="cõ&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. </s> <s>modo dum &longs;tatuit Auerroës <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ari&longs;t. </s> <s>ibi de generatione <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3285"></arrow.to.target><lb/>agere, quatenus e&longs;t affectio corporum &longs;implicium. </s> <s>in 1. verò de Gen. quatenus ine&longs;t communiter ele­<lb/>mentis & mixtis, &longs;tatuit &longs;anè <expan abbr="differ&etilde;tiam">differentiam</expan> inter has tractationes, &longs;ed prætereà multa pronunciat, qu&ecedil; <lb/> | <arrow.to.target n="marg3285"></arrow.to.target><lb/>agere, quatenus e&longs;t affectio corporum &longs;implicium. </s> <s>in 1. verò de Gen. quatenus ine&longs;t communiter ele­<lb/>mentis & mixtis, &longs;tatuit &longs;anè <expan abbr="differ&etilde;tiam">differentiam</expan> inter has tractationes, &longs;ed prætereà multa pronunciat, qu&ecedil; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3286"></arrow.to.target><lb/>ne&longs;cio herclè, an admodùm firma &longs;int: etenim de generatione & corruptione &longs;implicium, &longs;i &longs;atis 3. <lb/>de c&ecedil;lo dictum e&longs;t, cur iam agitatam quæ&longs;tionem inculcare oportuit in volumine con&longs;equente? <lb/></s> <s>præ&longs;ertim &longs;i generatio præcipuè conuenit elementis, & per illa reperitur in mixtis: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &longs;ine cri­<lb/>mine pars hæc quæ re&longs;picit <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, dimitti potuit. </s> <s>Rur&longs;us de generatione & corruptione <expan abbr="mixtorũ">mixtorum</expan> <lb/>4. Meteor. </s> <s>di&longs;putatum e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Vtr&ecedil;&qacute;">Vtr&ecedil;que</expan>. </s> <s>verò &longs;ententiæ, cum &longs;uperior, tum etiam hæc in eo labuntur, vt <expan abbr="rõ">ratio</expan> <lb/>non <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>, cur iterum quæ&longs;tio, an e&longs;t generatio, agitetur, neque &longs;uperuacanea &longs;it. </s> <s>Auerroës etiam <lb/>ip&longs;e parùm &longs;ibi con&longs;tat, &longs;iquidem neget aliquando Ari&longs;t. </s> <s>in eo libro di&longs;quirere, an generatio &longs;it, &longs;ed <lb/>quemadmodum fiat &longs;olùm; cùm libro 3. de C&ecedil;lo hoc ip&longs;um abundè quæ&longs;itum &longs;it. </s> <s>Sed eius dictum <lb/>mirum in modum oppugnat ea quæ Ari&longs;t. </s> <s>in eo loco profe&longs;&longs;us e&longs;t. </s> <s>Ideò ad extricandam hanc con­<lb/>trouer&longs;iam eò reuertendum e&longs;t, quod in exitu primi libri <expan abbr="con&longs;titutũ">con&longs;titutum</expan> fuit à nobis, etenim no&longs;&longs;e quip­<lb/>piam e&longs;&longs;e, contingit bifariam, aut per &longs;e .i. </s> <s>per diffinitionem, & à priori, vt aiunt, ac di&longs;tinctè: non &longs;a­<lb/>nè per vllum genus demon&longs;trationis; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> vllum e&longs;t quod in &longs;ub&longs;tantiæ cognitionem nos per­<lb/>ducat, &longs;ed per definitionem <expan abbr="aperi&ttilde;">aperitur</expan> &longs;olùm ip&longs;um definitum, & in &longs;uæ definitionis partibus agno&longs;citur <lb/>vniuer&longs;a eius e&longs;&longs;entia: non <expan abbr=".n.">enim</expan> cogit definitio, quemadmodum &longs;yllogi&longs;mus, &longs;ed aperit, & manife&longs;tat <lb/>&longs;olùm, vel no&longs;citur e&longs;&longs;e per accidens .i. </s> <s>per &longs;igna, & cognitione quadam incohata & imperfecta. <lb/></s> <s> | <arrow.to.target n="marg3286"></arrow.to.target><lb/>ne&longs;cio herclè, an admodùm firma &longs;int: etenim de generatione & corruptione &longs;implicium, &longs;i &longs;atis 3. <lb/>de c&ecedil;lo dictum e&longs;t, cur iam agitatam quæ&longs;tionem inculcare oportuit in volumine con&longs;equente? <lb/></s> <s>præ&longs;ertim &longs;i generatio præcipuè conuenit elementis, & per illa reperitur in mixtis: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &longs;ine cri­<lb/>mine pars hæc quæ re&longs;picit <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, dimitti potuit. </s> <s>Rur&longs;us de generatione & corruptione <expan abbr="mixtorũ">mixtorum</expan> <lb/>4. Meteor. </s> <s>di&longs;putatum e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Vtr&ecedil;&qacute;">Vtr&ecedil;que</expan>. </s> <s>verò &longs;ententiæ, cum &longs;uperior, tum etiam hæc in eo labuntur, vt <expan abbr="rõ">ratio</expan> <lb/>non <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>, cur iterum quæ&longs;tio, an e&longs;t generatio, agitetur, neque &longs;uperuacanea &longs;it. </s> <s>Auerroës etiam <lb/>ip&longs;e parùm &longs;ibi con&longs;tat, &longs;iquidem neget aliquando Ari&longs;t. </s> <s>in eo libro di&longs;quirere, an generatio &longs;it, &longs;ed <lb/>quemadmodum fiat &longs;olùm; cùm libro 3. de C&ecedil;lo hoc ip&longs;um abundè quæ&longs;itum &longs;it. </s> <s>Sed eius dictum <lb/>mirum in modum oppugnat ea quæ Ari&longs;t. </s> <s>in eo loco profe&longs;&longs;us e&longs;t. </s> <s>Ideò ad extricandam hanc con­<lb/>trouer&longs;iam eò reuertendum e&longs;t, quod in exitu primi libri <expan abbr="con&longs;titutũ">con&longs;titutum</expan> fuit à nobis, etenim no&longs;&longs;e quip­<lb/>piam e&longs;&longs;e, contingit bifariam, aut per &longs;e .i. </s> <s>per diffinitionem, & à priori, vt aiunt, ac di&longs;tinctè: non &longs;a­<lb/>nè per vllum genus demon&longs;trationis; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> vllum e&longs;t quod in &longs;ub&longs;tantiæ cognitionem nos per­<lb/>ducat, &longs;ed per definitionem <expan abbr="aperi&ttilde;">aperitur</expan> &longs;olùm ip&longs;um definitum, & in &longs;uæ definitionis partibus agno&longs;citur <lb/>vniuer&longs;a eius e&longs;&longs;entia: non <expan abbr=".n.">enim</expan> cogit definitio, quemadmodum &longs;yllogi&longs;mus, &longs;ed aperit, & manife&longs;tat <lb/>&longs;olùm, vel no&longs;citur e&longs;&longs;e per accidens .i. </s> <s>per &longs;igna, & cognitione quadam incohata & imperfecta. <lb/></s> <s> |
| <arrow.to.target n="marg3287"></arrow.to.target><lb/>Quapropter dicimus, cùm di&longs;&longs;ereret Ari&longs;t. </s> <s>de generatione, quatenus e&longs;t affectio corporum &longs;impli­<lb/>cium, &longs;at habui&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="quibu&longs;cunq.">quibu&longs;cunque</expan> rationibus eam affectionem in corporibus &longs;implicibus ine&longs;&longs;e con­<lb/>uinceret, & quemadmodum e&longs;&longs;et, quia .&longs;. </s> <s>non per &longs;egregationem, aut congregationem; verùm quae in <lb/>&longs;e vici&longs;sim corpora prima tran&longs;mutarentur, & ex &longs;e vici&longs;sim fierent, & præfinitis terminis illa di&longs;pu­<lb/>tatio conclu&longs;a e&longs;t, & theorematis ad corpora &longs;implicia &longs;olummodò contractis; hîc verò proponere <lb/>ad <expan abbr="&longs;pectandũ">&longs;pectandum</expan> generationem & <expan abbr="corruption&etilde;">corruptionem</expan> per &longs;e, vt accuratè naturam eius tractaremus, ac di&longs;tri­<lb/>bueremus in <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &longs;uas &longs;pecies, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. </s> <s>principia &longs;igillatim teneremus, & à &longs;ingulis aliis tran&longs;mutatio­<lb/>nibus excepta latione di&longs;tingueremus. </s> <s>idcirco generationis allata definitio, <expan abbr="c&ecedil;terarum&qacute;">c&ecedil;terarumque</expan>. </s> <s>tran&longs;mu­<lb/>tationum, vt quod iam per accidens notuerat, per &longs;e <expan abbr="manife&longs;tũ">manife&longs;tum</expan> euaderet. </s> <s>Cùm verò idem &longs;it <expan abbr="princi-piũ">princi­<lb/>pium</expan>, per quod res per &longs;e à c&ecedil;teris &longs;eparatur (mitto enim accidentia, quorum <expan abbr="officiũ">officium</expan> in eo quod nunc <lb/>indagamus, nullum <expan abbr="oĩno">omnino</expan> e&longs;t, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> per ip&longs;a afficimur ad quid e&longs;t) & per quæ con&longs;tituitur. </s> <s>ergo <lb/>pretium oper&ecedil; facturi &longs;umus, &longs;i differentias inter mutationes omnes diligenter perquiramus, & pr&ecedil;­<lb/>cipuè inter generationem & alterationem quae mira inter has &longs;imilitudo intercedit, & quae ab antiquis <lb/>philo&longs;ophis pro eodem propemodum acceptæ fuerint. </s> <s>Proptereà no&longs;træ di&longs;putationis exordium in­<lb/>de capi poterit, vt quæramus an hæ mutationes &longs;ecum differant; deinde, quoniam occa&longs;io di&longs;tin­<lb/>ctionis in iis mutationibus ab eo ortum ducere <expan abbr="põt">potest</expan>, quòd varia generationis primordia &longs;tatuamus; <lb/> | <arrow.to.target n="marg3287"></arrow.to.target><lb/>Quapropter dicimus, cùm di&longs;&longs;ereret Ari&longs;t. </s> <s>de generatione, quatenus e&longs;t affectio corporum &longs;impli­<lb/>cium, &longs;at habui&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="quibu&longs;cunq.">quibu&longs;cunque</expan> rationibus eam affectionem in corporibus &longs;implicibus ine&longs;&longs;e con­<lb/>uinceret, & quemadmodum e&longs;&longs;et, quia .&longs;. </s> <s>non per &longs;egregationem, aut congregationem; verùm quae in <lb/>&longs;e vici&longs;sim corpora prima tran&longs;mutarentur, & ex &longs;e vici&longs;sim fierent, & præfinitis terminis illa di&longs;pu­<lb/>tatio conclu&longs;a e&longs;t, & theorematis ad corpora &longs;implicia &longs;olummodò contractis; hîc verò proponere <lb/>ad <expan abbr="&longs;pectandũ">&longs;pectandum</expan> generationem & <expan abbr="corruption&etilde;">corruptionem</expan> per &longs;e, vt accuratè naturam eius tractaremus, ac di&longs;tri­<lb/>bueremus in <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &longs;uas &longs;pecies, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. </s> <s>principia &longs;igillatim teneremus, & à &longs;ingulis aliis tran&longs;mutatio­<lb/>nibus excepta latione di&longs;tingueremus. </s> <s>idcirco generationis allata definitio, <expan abbr="c&ecedil;terarum&qacute;">c&ecedil;terarumque</expan>. </s> <s>tran&longs;mu­<lb/>tationum, vt quod iam per accidens notuerat, per &longs;e <expan abbr="manife&longs;tũ">manife&longs;tum</expan> euaderet. </s> <s>Cùm verò idem &longs;it <expan abbr="princi-piũ">princi­<lb/>pium</expan>, per quod res per &longs;e à c&ecedil;teris &longs;eparatur (mitto enim accidentia, quorum <expan abbr="officiũ">officium</expan> in eo quod nunc <lb/>indagamus, nullum <expan abbr="oĩno">omnino</expan> e&longs;t, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> per ip&longs;a afficimur ad quid e&longs;t) & per quæ con&longs;tituitur. </s> <s>ergo <lb/>pretium oper&ecedil; facturi &longs;umus, &longs;i differentias inter mutationes omnes diligenter perquiramus, & pr&ecedil;­<lb/>cipuè inter generationem & alterationem quae mira inter has &longs;imilitudo intercedit, & quae ab antiquis <lb/>philo&longs;ophis pro eodem propemodum acceptæ fuerint. </s> <s>Proptereà no&longs;træ di&longs;putationis exordium in­<lb/>de capi poterit, vt quæramus an hæ mutationes &longs;ecum differant; deinde, quoniam occa&longs;io di&longs;tin­<lb/>ctionis in iis mutationibus ab eo ortum ducere <expan abbr="põt">potest</expan>, quòd varia generationis primordia &longs;tatuamus; <lb/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg3397"></arrow.to.target><lb/>mæ philo&longs;ophiæ eadem dicit Auerroes <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &longs;equi <expan abbr="materiã">materiam</expan> & <expan abbr="formã">formam</expan>, velut vmbra &longs;equitur corpus: pri­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3397"></arrow.to.target><lb/>mæ philo&longs;ophiæ eadem dicit Auerroes <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &longs;equi <expan abbr="materiã">materiam</expan> & <expan abbr="formã">formam</expan>, velut vmbra &longs;equitur corpus: pri­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3398"></arrow.to.target><lb/>mo <expan abbr="mõ">modo</expan> &longs;ignificant naturas, &longs;ecundo <expan abbr="aũt">aut</expan> proprietates <expan abbr="eorũ">eorum</expan> quæ &longs;unt. </s> <s>Natura pote&longs;tatis & actus &longs;im­<lb/>plex e&longs;t; modus e&longs;t propriè <expan abbr="cõpo&longs;itorũ">compo&longs;itorum</expan>, illa <expan abbr=".n.">enim</expan> non &longs;unt pote&longs;tates & actus, &longs;ed pote&longs;tate & actu, vt pa­<lb/>tet 3. Phy&longs;. Natura vt pote&longs;tas e&longs;t ens quod ex &longs;e ip&longs;o <expan abbr="põt">potest</expan>; actus quod per &longs;e ip&longs;um e&longs;t. </s> <s>Modus mihi <lb/>conuenit qui actu &longs;cribo, po&longs;&longs;um verò quie&longs;cere. </s> <s>Pote&longs;tas & actus recto <expan abbr="&longs;ignificãtur">&longs;ignificantur</expan>, modi obliquo, <lb/>& veluti per <expan abbr="denomination&etilde;">denominationem</expan>. </s> <s>Actus & potentia pertinent ad <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan>, modi &longs;pectant ad id quod e&longs;t <lb/>exi&longs;tere, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> actu de quo pr&ecedil;dicatur <expan abbr="verbũ">verbum</expan> <expan abbr="cõprehen&longs;a">comprehen&longs;a</expan> nota <expan abbr="tpis">temporis</expan> pr&ecedil;&longs;entis, pote&longs;tate <expan abbr="aũt">aut</expan> de quo pr&ecedil;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3398"></arrow.to.target><lb/>mo <expan abbr="mõ">modo</expan> &longs;ignificant naturas, &longs;ecundo <expan abbr="aũt">aut</expan> proprietates <expan abbr="eorũ">eorum</expan> quæ &longs;unt. </s> <s>Natura pote&longs;tatis & actus &longs;im­<lb/>plex e&longs;t; modus e&longs;t propriè <expan abbr="cõpo&longs;itorũ">compo&longs;itorum</expan>, illa <expan abbr=".n.">enim</expan> non &longs;unt pote&longs;tates & actus, &longs;ed pote&longs;tate & actu, vt pa­<lb/>tet 3. Phy&longs;. Natura vt pote&longs;tas e&longs;t ens quod ex &longs;e ip&longs;o <expan abbr="põt">potest</expan>; actus quod per &longs;e ip&longs;um e&longs;t. </s> <s>Modus mihi <lb/>conuenit qui actu &longs;cribo, po&longs;&longs;um verò quie&longs;cere. </s> <s>Pote&longs;tas & actus recto <expan abbr="&longs;ignificãtur">&longs;ignificantur</expan>, modi obliquo, <lb/>& veluti per <expan abbr="denomination&etilde;">denominationem</expan>. </s> <s>Actus & potentia pertinent ad <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan>, modi &longs;pectant ad id quod e&longs;t <lb/>exi&longs;tere, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> actu de quo pr&ecedil;dicatur <expan abbr="verbũ">verbum</expan> <expan abbr="cõprehen&longs;a">comprehen&longs;a</expan> nota <expan abbr="tpis">temporis</expan> pr&ecedil;&longs;entis, pote&longs;tate <expan abbr="aũt">aut</expan> de quo pr&ecedil;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3399"></arrow.to.target><lb/>dicatur concepta nota futuri. </s> <s>E&longs;&longs;e actu de illo <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> quod vnum e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="perfectũ">perfectum</expan> .i. </s> <s>tale, vt edere queat <lb/>illa munera ad qu&ecedil; <expan abbr="in&longs;titutũ">in&longs;titutum</expan> e&longs;t à natura, pote&longs;tate contra quod apparatur ad id, vt tale reddatur. </s> <s>Na­<lb/>tura, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> &longs;implex, <expan abbr="h&etilde;t">habet</expan> idem e&longs;&longs;e, vt e&longs;&longs;entiam. </s> <s>Sed & materia & forma, cùm &longs;int identidem &longs;implices, <lb/><expan abbr="hñt">habent</expan> e&longs;&longs;e, & e&longs;&longs;entiam idem. </s> <s>Modus, et&longs;i propriè compo&longs;itorum e&longs;t, <expan abbr="põt">potest</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tran&longs;umi ad &longs;ignificandas <lb/>naturas &longs;implices: & <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> forma e&longs;t actus, illi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pote&longs;tas conuenire <expan abbr="põt">potest</expan> vt forma ignis in hac cha­<lb/>ta <expan abbr="põt">potest</expan> exi&longs;tere. </s> <s>Sic & actu materies e&longs;t & <expan abbr="oĩa">omnia</expan> de <expan abbr="quibu&longs;cunq.">quibu&longs;cunque</expan> vere dici <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> pote&longs;tas ip&longs;a <lb/>&longs;it, eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;it actu, quod e&longs;&longs;e cum de materia, auctore Philo&longs;opho, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> perpetuò pr&ecedil;dicetur, effi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3399"></arrow.to.target><lb/>dicatur concepta nota futuri. </s> <s>E&longs;&longs;e actu de illo <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> quod vnum e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="perfectũ">perfectum</expan> .i. </s> <s>tale, vt edere queat <lb/>illa munera ad qu&ecedil; <expan abbr="in&longs;titutũ">in&longs;titutum</expan> e&longs;t à natura, pote&longs;tate contra quod apparatur ad id, vt tale reddatur. </s> <s>Na­<lb/>tura, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> &longs;implex, <expan abbr="h&etilde;t">habet</expan> idem e&longs;&longs;e, vt e&longs;&longs;entiam. </s> <s>Sed & materia & forma, cùm &longs;int identidem &longs;implices, <lb/><expan abbr="hñt">habent</expan> e&longs;&longs;e, & e&longs;&longs;entiam idem. </s> <s>Modus, et&longs;i propriè compo&longs;itorum e&longs;t, <expan abbr="põt">potest</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tran&longs;umi ad &longs;ignificandas <lb/>naturas &longs;implices: & <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> forma e&longs;t actus, illi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pote&longs;tas conuenire <expan abbr="põt">potest</expan> vt forma ignis in hac cha­<lb/>ta <expan abbr="põt">potest</expan> exi&longs;tere. </s> <s>Sic & actu materies e&longs;t & <expan abbr="oĩa">omnia</expan> de <expan abbr="quibu&longs;cunq.">quibu&longs;cunque</expan> vere dici <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> pote&longs;tas ip&longs;a <lb/>&longs;it, eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;it actu, quod e&longs;&longs;e cum de materia, auctore Philo&longs;opho, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> perpetuò pr&ecedil;dicetur, effi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3400"></arrow.to.target><lb/>citur, vt actu e&longs;&longs;e <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiæ concedatur. </s> <s>Cùm igitur pote&longs;tas materiæ tribuitur, actus autem form&ecedil;; <lb/>non &longs;anè modus, &longs;ed natura accipitur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s><expan abbr="mõ">modo</expan> ab Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="nõ">non</expan> &longs;emel <expan abbr="pronuncia&ttilde;">pronunciatur</expan> <expan abbr="materiã">materiam</expan> e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">dh/namin</foreign>, <lb/>& <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, & &longs;ic nece&longs;&longs;e e&longs;t, <expan abbr="qa">quam</expan> &longs;unt principia &longs;ub&longs;tantiæ <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> non <expan abbr="pñt">po&longs;&longs;unt</expan> e&longs;&longs;e, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan>. </s> <s>& <expan abbr="cũ">cum</expan> mate­<lb/>ries & forma &longs;int natur&ecedil; &longs;implices, <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan>, vt <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;int, & <expan abbr="ptãs">potestas</expan> &longs;it e&longs;&longs;entia materi&ecedil;. </s> <s><expan abbr="Cũ">Cum</expan> verò <expan abbr="&longs;umi&ttilde;">&longs;umitur</expan> vt mo­<lb/>dus, quae actus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materi&ecedil; <expan abbr="cõueniat">conueniat</expan>. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> planè <expan abbr="ptãtem">ptantem</expan>, vt diximus <expan abbr="habitũ">habitum</expan> fui&longs;&longs;e materiam ea <expan abbr="te&longs;tan&ttilde;">te&longs;tantur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="pro-fite&ttilde;">pro­<lb/>fitetur</expan> Ari&longs;t. <foreign lang="greek">h( de\ u(lh dh/nomis</foreign>, <expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan> <foreign lang="greek">to/ de\ ei)=dos e\ntele/xeia</foreign>. </s> <s>Materia verò facultas, forma <expan abbr="aũt">aut</expan> actus e&longs;t <lb/>non multo pò&longs;t <foreign lang="greek">trixw=s ga\r legome/nhs th=s ou)si/as kaqa/per ei)/pwmen, w(=n to\ me\n ei)=dos tode\ u(/lh, tode\</foreign>, | <arrow.to.target n="marg3400"></arrow.to.target><lb/>citur, vt actu e&longs;&longs;e <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiæ concedatur. </s> <s>Cùm igitur pote&longs;tas materiæ tribuitur, actus autem form&ecedil;; <lb/>non &longs;anè modus, &longs;ed natura accipitur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s><expan abbr="mõ">modo</expan> ab Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="nõ">non</expan> &longs;emel <expan abbr="pronuncia&ttilde;">pronunciatur</expan> <expan abbr="materiã">materiam</expan> e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">dh/namin</foreign>, <lb/>& <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, & &longs;ic nece&longs;&longs;e e&longs;t, <expan abbr="qa">quam</expan> &longs;unt principia &longs;ub&longs;tantiæ <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> non <expan abbr="pñt">po&longs;&longs;unt</expan> e&longs;&longs;e, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan>. </s> <s>& <expan abbr="cũ">cum</expan> mate­<lb/>ries & forma &longs;int natur&ecedil; &longs;implices, <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan>, vt <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;int, & <expan abbr="ptãs">potestas</expan> &longs;it e&longs;&longs;entia materi&ecedil;. </s> <s><expan abbr="Cũ">Cum</expan> verò <expan abbr="&longs;umi&ttilde;">&longs;umitur</expan> vt mo­<lb/>dus, quae actus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materi&ecedil; <expan abbr="cõueniat">conueniat</expan>. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> planè <expan abbr="ptãtem">potestatem</expan>, vt diximus <expan abbr="habitũ">habitum</expan> fui&longs;&longs;e materiam ea <expan abbr="te&longs;tan&ttilde;">te&longs;tantur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="pro-fite&ttilde;">pro­<lb/>fitetur</expan> Ari&longs;t. <foreign lang="greek">h( de\ u(lh dh/nomis</foreign>, <expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan> <foreign lang="greek">to/ de\ ei)=dos e\ntele/xeia</foreign>. </s> <s>Materia verò facultas, forma <expan abbr="aũt">aut</expan> actus e&longs;t <lb/>non multo pò&longs;t <foreign lang="greek">trixw=s ga\r legome/nhs th=s ou)si/as kaqa/per ei)/pwmen, w(=n to\ me\n ei)=dos tode\ u(/lh, tode\</foreign>, |
| <pb pagenum="569"/> | <pb pagenum="569"/> |
| <arrow.to.target n="marg3401"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">e/c a=mfoi(/n. </foreign></s> <s><foreign lang="greek">tou/twn d)h( me\n u(lh dunamis, tode\ ei)=dos e)ntele/xeia</foreign>. </s> <s>Cum <expan abbr=".n.">enim</expan> tripliciter &longs;ub&longs;tantia dica­<lb/>tur, vt diximus, & ex &longs;ub&longs;tantiis hæc quidem forma, illa vero materia, & compo&longs;itum ex his, <expan abbr="harũ">harum</expan> <lb/>verò materia pote&longs;tas: “forma <expan abbr="aũt">aut</expan> actus. </s> <s>Sed multo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> prius Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;i rectè eius dicta perpendan­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3401"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">e/c a=mfoi(/n. </foreign></s> <s><foreign lang="greek">tou/twn d)h( me\n u(lh dunamis, tode\ ei)=dos e)ntele/xeia</foreign>. </s> <s>Cum <expan abbr=".n.">enim</expan> tripliciter &longs;ub&longs;tantia dica­<lb/>tur, vt diximus, & ex &longs;ub&longs;tantiis hæc quidem forma, illa vero materia, & compo&longs;itum ex his, <expan abbr="harũ">harum</expan> <lb/>verò materia pote&longs;tas: “forma <expan abbr="aũt">aut</expan> actus. </s> <s>Sed multo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> prius Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;i rectè eius dicta perpendan­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3402"></arrow.to.target><lb/>tur, materiam pote&longs;tatem vocauit; <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>ingenitam & incorruptam e&longs;&longs;e te&longs;tatus e&longs;t.” Prætereà docet <lb/><expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ip&longs;e pote&longs;tatem e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am interitus, ergo ex regulis demon&longs;trationis e&longs;t princi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3402"></arrow.to.target><lb/>tur, materiam pote&longs;tatem vocauit; <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>ingenitam & incorruptam e&longs;&longs;e te&longs;tatus e&longs;t.” Prætereà docet <lb/><expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ip&longs;e pote&longs;tatem e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am interitus, ergo ex regulis demon&longs;trationis e&longs;t princi­<lb/> |
| |
| <s>DICAMVS modò nos, quæ &longs;it animi no&longs;tri &longs;ententia de contingente ad vtrunlibet. </s> <s><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> <lb/>verò tria tractat Auerroës: primùm, Ab ea pote&longs;tate, quæ re&longs;picit æquè oppo&longs;ita, nullam edi <lb/><expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>: <expan abbr="alterũ">alterum</expan>, Idem ex diuer&longs;is rationib. e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;e contingens &longs;imul & nece&longs;&longs;arium: tertium, <lb/>Nece&longs;&longs;arium & contingens non obtinere eandem naturam, nec ex accidente &longs;olùm di&longs;crepare; nos <lb/>qua&longs;i Homericè ex ordiemur ab vltimo; &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;uccedet facilius, vt cum <expan abbr="&longs;equ&etilde;tibus">&longs;equentibus</expan> dicta <expan abbr="cõnectan&ttilde;">connectantur</expan>. | <s>DICAMVS modò nos, quæ &longs;it animi no&longs;tri &longs;ententia de contingente ad vtrunlibet. </s> <s><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> <lb/>verò tria tractat Auerroës: primùm, Ab ea pote&longs;tate, quæ re&longs;picit æquè oppo&longs;ita, nullam edi <lb/><expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>: <expan abbr="alterũ">alterum</expan>, Idem ex diuer&longs;is rationib. e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;e contingens &longs;imul & nece&longs;&longs;arium: tertium, <lb/>Nece&longs;&longs;arium & contingens non obtinere eandem naturam, nec ex accidente &longs;olùm di&longs;crepare; nos <lb/>qua&longs;i Homericè ex ordiemur ab vltimo; &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;uccedet facilius, vt cum <expan abbr="&longs;equ&etilde;tibus">&longs;equentibus</expan> dicta <expan abbr="cõnectan&ttilde;">connectantur</expan>. |
| <pb pagenum="620"/>In primo igitur quantum e&longs;t de hoc tertio probamus Auerroëm: con&longs;entit <expan abbr=".n.">enim</expan> mirificè cùm Ari&longs;t. <lb/></s> <s> | <pb pagenum="620"/>In primo igitur quantum e&longs;t de hoc tertio probamus Auerroëm: con&longs;entit <expan abbr=".n.">enim</expan> mirificè cùm Ari&longs;t. <lb/></s> <s> |
| <arrow.to.target n="marg3672"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> in eo quod plurimum contingit, repugnantiæ vis apparet: at vbi hoc, ibi pote&longs;tas, qu&ecedil; &longs;uapte <lb/>natura materiæ comitatur. </s> <s>hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ola repugnantiæ radix e&longs;t, itaque id quod plurimum contingit, <lb/>non &longs;eparatur à nece&longs;&longs;ario per accidens, &longs;ed per &longs;e, & &longs;uopte impul&longs;u. </s> <s>Quantum verò pertinet ad <lb/>&longs;ecundum; probare certè non po&longs;&longs;um. </s> <s>idem, &longs;i conferatur cum diuer&longs;is, non habere rationem eius <lb/>quod e&longs;t per &longs;e, & eius quod e&longs;t per accidens. </s> <s>malè <expan abbr=".n.">enim</expan> feci&longs;&longs;et Ari&longs;t. </s> <s>frigiditatem in aliquo naturam, <lb/>in alio verò accidens; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> natura e&longs;t in aqua, accidens <expan abbr="aũt">aut</expan> in aëre, & a&longs;cen&longs;us in igni &longs;ecundùm <lb/><expan abbr="naturã">naturam</expan>, & per &longs;e, in terra verò pr&ecedil;ter naturam & per accidens. </s> <s>&longs;ed hæc alibi. </s> <s>& quantum pertinet <lb/>ad propo&longs;itionem <expan abbr="no&longs;trã">no&longs;tram</expan>, quis negat id quod <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> per &longs;e gignit, &longs;ed igitum generate per accidens, <lb/>& lapidem per &longs;e de&longs;cendere, per accidens autem vulnerare? </s> <s>Mitto illud, quòd negat Auerroës <lb/><expan abbr="&longs;imilitudin&etilde;">&longs;imilitudinem</expan> inter <expan abbr="materiã">materiam</expan>, & reliquas pote&longs;tates a&longs;&longs;erens <expan abbr="materiã">materiam</expan> e&longs;&longs;e in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> æqualiter ad vtrun­<lb/>que oppo&longs;itum, c&ecedil;teras verò nequaquam. </s> <s>Sed <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> pote&longs;tates, modò non &longs;int impropriè, ex æquo <lb/>mihi videntur oppo&longs;ita &longs;pectare, & per ip&longs;a definiri, & ea vici&longs;sim accipere: quandoquidem in <expan abbr="oĩ-bus">omni­<lb/>bus</expan> æquè exi&longs;tit gradus & ordo propinquioris & remotioris, & <expan abbr="oĩs">omnis</expan> &longs;emper e&longs;t cum altero ex oppo­<lb/>&longs;itis, & alterum iam iam exceptura, & cùm determinata e&longs;t, non amplius vim potentiæ retinet, &longs;ed <lb/>conuertitur in <expan abbr="actũ">actum</expan>, proinde altera pars contradicentium e&longs;t ip&longs;ius actus; potentia &longs;ibi vendicat in­<lb/>finitatem. </s> <s>Illud pro&longs;equi volo quod &longs;u&longs;cepimus antè nimirùm, et&longs;i naturis di&longs;conueniunt nece&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3672"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> in eo quod plurimum contingit, repugnantiæ vis apparet: at vbi hoc, ibi pote&longs;tas, qu&ecedil; &longs;uapte <lb/>natura materiæ comitatur. </s> <s>hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ola repugnantiæ radix e&longs;t, itaque id quod plurimum contingit, <lb/>non &longs;eparatur à nece&longs;&longs;ario per accidens, &longs;ed per &longs;e, & &longs;uopte impul&longs;u. </s> <s>Quantum verò pertinet ad <lb/>&longs;ecundum; probare certè non po&longs;&longs;um. </s> <s>idem, &longs;i conferatur cum diuer&longs;is, non habere rationem eius <lb/>quod e&longs;t per &longs;e, & eius quod e&longs;t per accidens. </s> <s>malè <expan abbr=".n.">enim</expan> feci&longs;&longs;et Ari&longs;t. </s> <s>frigiditatem in aliquo naturam, <lb/>in alio verò accidens; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> natura e&longs;t in aqua, accidens <expan abbr="aũt">aut</expan> in aëre, & a&longs;cen&longs;us in igni &longs;ecundùm <lb/><expan abbr="naturã">naturam</expan>, & per &longs;e, in terra verò pr&ecedil;ter naturam & per accidens. </s> <s>&longs;ed hæc alibi. </s> <s>& quantum pertinet <lb/>ad propo&longs;itionem <expan abbr="no&longs;trã">no&longs;tram</expan>, quis negat id quod <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> per &longs;e gignit, &longs;ed igitum generate per accidens, <lb/>& lapidem per &longs;e de&longs;cendere, per accidens autem vulnerare? </s> <s>Mitto illud, quòd negat Auerroës <lb/><expan abbr="&longs;imilitudin&etilde;">&longs;imilitudinem</expan> inter <expan abbr="materiã">materiam</expan>, & reliquas pote&longs;tates a&longs;&longs;erens <expan abbr="materiã">materiam</expan> e&longs;&longs;e in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> æqualiter ad vtrun­<lb/>que oppo&longs;itum, c&ecedil;teras verò nequaquam. </s> <s>Sed <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> pote&longs;tates, modò non &longs;int impropriè, ex æquo <lb/>mihi videntur oppo&longs;ita &longs;pectare, & per ip&longs;a definiri, & ea vici&longs;sim accipere: quandoquidem in <expan abbr="oĩ-bus">omni­<lb/>bus</expan> æquè exi&longs;tit gradus & ordo propinquioris & remotioris, & <expan abbr="oĩs">omnis</expan> &longs;emper e&longs;t cum altero ex oppo­<lb/>&longs;itis, & alterum iam iam exceptura, & cùm determinata e&longs;t, non amplius vim potentiæ retinet, &longs;ed <lb/>conuertitur in <expan abbr="actũ">actum</expan>, proinde altera pars contradicentium e&longs;t ip&longs;ius actus; potentia &longs;ibi vendicat in­<lb/>finitatem. </s> <s>Illud pro&longs;equi volo quod &longs;u&longs;cepimus antè nimirùm, et&longs;i naturis di&longs;conueniunt nece&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3673"></arrow.to.target><lb/>&longs;arium, & id quod plurimùm fit; attamen conuenire &longs;ubiecto, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt indi&longs;&longs;olubili quodammo­<lb/>dò &longs;int deuincta. </s> <s>Atqui huic placito vniuer&longs;a Peripateticorum &longs;chola reclamat, accipe &longs;ine offen­<lb/>&longs;ione quæ dicimus; <expan abbr="neq.">neque</expan> id prius quàm quale &longs;it explicauero, repudieis, & audi nos illud dare bonis <lb/>Peripateticis, contingens in nece&longs;&longs;arium non abire, dum vna ratio, <expan abbr="atq.">atque</expan> habitudo con&longs;eruetur; dum <lb/>etiam natura ip&longs;a rei <expan abbr="aduerta&ttilde;">aduertatur</expan>, &longs;i verò diuer&longs;æ &longs;int rationes & habitudines, &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mentis officium at­<lb/>tendamus, & quemadmodum cadit contingens in cogitationem <expan abbr="no&longs;trã">no&longs;tram</expan>; haud habeam pro ab&longs;urdo <lb/>confiteri nonmodò cum nece&longs;&longs;ario conuenire, &longs;ed in <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan> degenerare <expan abbr="cõtingens">contingens</expan>. </s> <s>Nil dico <expan abbr="nũc">nunc</expan> <lb/>an'ne &longs;ic e&longs;&longs;entia rei con&longs;i&longs;tat; de hoc in extremis libris cumulatè dicturus. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> vt id planius fiat, <lb/>&longs;ic exordiamur: aut <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;pectatur vis & natura contingentis, aut eius principia, aut exi&longs;tentia; dico <lb/>verò <foreign lang="greek">u(parcin, & u(po/stasin</foreign>, aut nexus quo cum c&ecedil;teris <expan abbr="coniunctũ">coniunctum</expan>, & qua&longs;i conglutinatum e&longs;t ipsá <lb/>contingens, aut vt cadit in cogitationem: ad hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> capita commodè referri po&longs;&longs;e videtur qu&ecedil; <expan abbr="nu&longs;&qtilde;">nu&longs;quae</expan> <lb/>animaduer&longs;a comperio; licèt eorum quæ &longs;igillatim afferemus, <expan abbr="cõplura">complura</expan> ab eruditi&longs;simo Sirenio fue­<lb/>rint antè occupata. </s> <s>Quod igitur ad contingens &longs;pectat; quoad in <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura con&longs;i&longs;tit, aut &longs;impli­<lb/>citer &longs;umitur, aut &longs;ingulare, vt quòd &longs;im ruris amator, <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc quidem &longs;ic abhorret à nece&longs;&longs;ario, vt <lb/><expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> cum eo congruat, ni&longs;i ex hypothe&longs;i, & cùm <expan abbr="deductũ">deductum</expan> fuerit ad <expan abbr="actũ">actum</expan>. </s> <s><expan abbr="atq.">atque</expan> hoc e&longs;t propriè contin­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3673"></arrow.to.target><lb/>&longs;arium, & id quod plurimùm fit; attamen conuenire &longs;ubiecto, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt indi&longs;&longs;olubili quodammo­<lb/>dò &longs;int deuincta. </s> <s>Atqui huic placito vniuer&longs;a Peripateticorum &longs;chola reclamat, accipe &longs;ine offen­<lb/>&longs;ione quæ dicimus; <expan abbr="neq.">neque</expan> id prius quàm quale &longs;it explicauero, repudieis, & audi nos illud dare bonis <lb/>Peripateticis, contingens in nece&longs;&longs;arium non abire, dum vna ratio, <expan abbr="atq.">atque</expan> habitudo con&longs;eruetur; dum <lb/>etiam natura ip&longs;a rei <expan abbr="aduerta&ttilde;">aduertatur</expan>, &longs;i verò diuer&longs;æ &longs;int rationes & habitudines, &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mentis officium at­<lb/>tendamus, & quemadmodum cadit contingens in cogitationem <expan abbr="no&longs;trã">no&longs;tram</expan>; haud habeam pro ab&longs;urdo <lb/>confiteri nonmodò cum nece&longs;&longs;ario conuenire, &longs;ed in <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan> degenerare <expan abbr="cõtingens">contingens</expan>. </s> <s>Nil dico <expan abbr="nũc">nunc</expan> <lb/>an'ne &longs;ic e&longs;&longs;entia rei con&longs;i&longs;tat; de hoc in extremis libris cumulatè dicturus. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> vt id planius fiat, <lb/>&longs;ic exordiamur: aut <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;pectatur vis & natura contingentis, aut eius principia, aut exi&longs;tentia; dico <lb/>verò <foreign lang="greek">u(parcin, & u(po/stasin</foreign>, aut nexus quo cum c&ecedil;teris <expan abbr="coniunctũ">coniunctum</expan>, & qua&longs;i conglutinatum e&longs;t ipsá <lb/>contingens, aut vt cadit in cogitationem: ad hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> capita commodè referri po&longs;&longs;e videtur qu&ecedil; <expan abbr="nu&longs;&qtilde;">nu&longs;quam</expan> <lb/>animaduer&longs;a comperio; licèt eorum quæ &longs;igillatim afferemus, <expan abbr="cõplura">complura</expan> ab eruditi&longs;simo Sirenio fue­<lb/>rint antè occupata. </s> <s>Quod igitur ad contingens &longs;pectat; quoad in <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura con&longs;i&longs;tit, aut &longs;impli­<lb/>citer &longs;umitur, aut &longs;ingulare, vt quòd &longs;im ruris amator, <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc quidem &longs;ic abhorret à nece&longs;&longs;ario, vt <lb/><expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> cum eo congruat, ni&longs;i ex hypothe&longs;i, & cùm <expan abbr="deductũ">deductum</expan> fuerit ad <expan abbr="actũ">actum</expan>. </s> <s><expan abbr="atq.">atque</expan> hoc e&longs;t propriè contin­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3674"></arrow.to.target><lb/>gens. </s> <s>alterum cum nece&longs;&longs;ario con&longs;i&longs;tit; <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan>, vt opinor, ex con&longs;ecutione. </s> <s>&longs;iquidem oppo&longs;itorum <lb/>qu&ecedil; &longs;unt extra mentem. (neque <expan abbr=".n.">enim</expan> valet hoc in verum & fal&longs;um quæ &longs;unt cau&longs;&longs;a mentis) &longs;i vnum <lb/>fuerit in natura, & <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nonnunquàm &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;i <expan abbr="nõ">non</expan> hoc; at illud. </s> <s>Pr&ecedil;tereà inter actus <lb/>e&longs;t repugnantia & <foreign lang="greek">a)sustasi/a</foreign>, & pote&longs;tas igitur quæ &longs;it repugnantium capax; ergo & ex contrario­<lb/>rum lucta contingentia. </s> <s>Cùm igitur materia pote&longs;tas innitatur; efficitur, vt &longs;i materia &longs;it; &longs;it quo­<lb/>que contingens. </s> <s>atqui talis natura &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> appellatur <foreign lang="greek">a)na/gkh</foreign>. </s> <s>Proinde & nece&longs;&longs;arium, <lb/>& contingens cau&longs;&longs;a materiæ con&longs;i&longs;tunt. </s> <s><expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;entialiter e&longs;t nece&longs;&longs;arium; contingens propter euen­<lb/>tum. </s> <s>Sed cùm intendat actum natura; repugnantia &longs;it vel per accidens, vel vt cau&longs;&longs;a &longs;ine qua <expan abbr="nõ">non</expan>, <lb/>quemadmodum materia; hinc e&longs;t vt illi non <foreign lang="greek">u(pu/stasi=s</foreign> ab&longs;olutè, quemadmodum nece&longs;&longs;ariò, &longs;ed <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à primo intento naturæ deflexo conueniat potius <foreign lang="greek">parupo/stasis</foreign>. </s> <s>ide&longs;t, exi&longs;tentia deprauata, <lb/>vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> malo. </s> <s>Quin etiam cùm è duobus principiis iunctæ &longs;int <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan> &longs;en&longs;iles, è pote&longs;tate .&longs;. </s> <s>& actu; <lb/>etiam contingens & <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan> vnà con&longs;tent oportet: ab actu <expan abbr=".n.">enim</expan> nece&longs;sitas erumpit, quandò eius na­<lb/>tura <expan abbr="determina&ttilde;">determinatur</expan> eo quod e&longs;t e&longs;&longs;e &longs;olùm, è pote&longs;tate verò contingentia manat, quia pote&longs;tas in&longs;tituta <lb/>e&longs;t ad oppo&longs;ita. </s> <s>Quia verò pote&longs;tas ad oppo&longs;ita duplex e&longs;t & rationis <expan abbr="cõpos">compos</expan> & expers; <expan abbr="etiã">etiam</expan> liquet, &longs;i <lb/>e&longs;t pote&longs;tas rationis <expan abbr="cõpos">compos</expan>, e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="cõting&etilde;s">contingens</expan>, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="volũtas">voluntas</expan> ex hac <expan abbr="cõting&etilde;tia">contingentia</expan>, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="volũtas">voluntas</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg3674"></arrow.to.target><lb/>gens. </s> <s>alterum cum nece&longs;&longs;ario con&longs;i&longs;tit; <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan>, vt opinor, ex con&longs;ecutione. </s> <s>&longs;iquidem oppo&longs;itorum <lb/>qu&ecedil; &longs;unt extra mentem. (neque <expan abbr=".n.">enim</expan> valet hoc in verum & fal&longs;um quæ &longs;unt cau&longs;&longs;a mentis) &longs;i vnum <lb/>fuerit in natura, & <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nonnunquàm &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;i <expan abbr="nõ">non</expan> hoc; at illud. </s> <s>Pr&ecedil;tereà inter actus <lb/>e&longs;t repugnantia & <foreign lang="greek">a)sustasi/a</foreign>, & pote&longs;tas igitur quæ &longs;it repugnantium capax; ergo & ex contrario­<lb/>rum lucta contingentia. </s> <s>Cùm igitur materia pote&longs;tas innitatur; efficitur, vt &longs;i materia &longs;it; &longs;it quo­<lb/>que contingens. </s> <s>atqui talis natura &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> appellatur <foreign lang="greek">a)na/gkh</foreign>. </s> <s>Proinde & nece&longs;&longs;arium, <lb/>& contingens cau&longs;&longs;a materiæ con&longs;i&longs;tunt. </s> <s><expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;entialiter e&longs;t nece&longs;&longs;arium; contingens propter euen­<lb/>tum. </s> <s>Sed cùm intendat actum natura; repugnantia &longs;it vel per accidens, vel vt cau&longs;&longs;a &longs;ine qua <expan abbr="nõ">non</expan>, <lb/>quemadmodum materia; hinc e&longs;t vt illi non <foreign lang="greek">u(pu/stasi=s</foreign> ab&longs;olutè, quemadmodum nece&longs;&longs;ariò, &longs;ed <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à primo intento naturæ deflexo conueniat potius <foreign lang="greek">parupo/stasis</foreign>. </s> <s>ide&longs;t, exi&longs;tentia deprauata, <lb/>vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> malo. </s> <s>Quin etiam cùm è duobus principiis iunctæ &longs;int <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan> &longs;en&longs;iles, è pote&longs;tate .&longs;. </s> <s>& actu; <lb/>etiam contingens & <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan> vnà con&longs;tent oportet: ab actu <expan abbr=".n.">enim</expan> nece&longs;sitas erumpit, quandò eius na­<lb/>tura <expan abbr="determina&ttilde;">determinatur</expan> eo quod e&longs;t e&longs;&longs;e &longs;olùm, è pote&longs;tate verò contingentia manat, quia pote&longs;tas in&longs;tituta <lb/>e&longs;t ad oppo&longs;ita. </s> <s>Quia verò pote&longs;tas ad oppo&longs;ita duplex e&longs;t & rationis <expan abbr="cõpos">compos</expan> & expers; <expan abbr="etiã">etiam</expan> liquet, &longs;i <lb/>e&longs;t pote&longs;tas rationis <expan abbr="cõpos">compos</expan>, e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="cõting&etilde;s">contingens</expan>, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="volũtas">voluntas</expan> ex hac <expan abbr="cõting&etilde;tia">contingentia</expan>, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="volũtas">voluntas</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3675"></arrow.to.target><lb/>in iis ver&longs;atur quæ <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo &longs;e &longs;emper <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan>; aliter e&longs;&longs;et fru&longs;tra. </s> <s>Proptereà cum merito materiæ, <lb/>tum etiam repugnantiæ quæ e&longs;t inter formas, exi&longs;tit contingens: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;as habet efficien­<lb/>tes, vt planetarum motus per Zodiacum, vnde contrariorum vici&longs;situdines oriuntur in natura. <lb/></s> <s>Si exi&longs;tentiam & <foreign lang="greek">u(parcin</foreign> &longs;pectemus, ide&longs;t, vt e&longs;t actu: nece&longs;&longs;e item e&longs;t e&longs;&longs;e omne, <expan abbr="cuiu&longs;cunq.">cuiu&longs;cunque</expan> ordi­<lb/>nis &longs;it, dum e&longs;t; <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s> <s>etiam magis, po&longs;tquàm fuit, vnde illud ex Agathone apud Ari&longs;totelem. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/><lb/> | <arrow.to.target n="marg3675"></arrow.to.target><lb/>in iis ver&longs;atur quæ <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo &longs;e &longs;emper <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan>; aliter e&longs;&longs;et fru&longs;tra. </s> <s>Proptereà cum merito materiæ, <lb/>tum etiam repugnantiæ quæ e&longs;t inter formas, exi&longs;tit contingens: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;as habet efficien­<lb/>tes, vt planetarum motus per Zodiacum, vnde contrariorum vici&longs;situdines oriuntur in natura. <lb/></s> <s>Si exi&longs;tentiam & <foreign lang="greek">u(parcin</foreign> &longs;pectemus, ide&longs;t, vt e&longs;t actu: nece&longs;&longs;e item e&longs;t e&longs;&longs;e omne, <expan abbr="cuiu&longs;cunq.">cuiu&longs;cunque</expan> ordi­<lb/>nis &longs;it, dum e&longs;t; <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s> <s>etiam magis, po&longs;tquàm fuit, vnde illud ex Agathone apud Ari&longs;totelem. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3676"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg3676"></arrow.to.target></s></p> |
| |
| <arrow.to.target n="marg3992"></arrow.to.target><lb/>ac mole&longs;ti incale&longs;cimus, l&ecedil;tamur, algemus, <expan abbr="atq.">atque</expan> tri&longs;tamur. </s> <s>ab his exi&longs;tit mutatio loci quæ propria e&longs;t <lb/>animalis perfecti. </s> <s>hæc planè &longs;ine animæ interuentu non &longs;uccedunt. </s> <s>Sed & alia vis animæ, quæ non <lb/>vtitur &longs;pecie, <expan abbr="imperiũ">imperium</expan> quidem habens in corpus, verùm materialiter immutans, nihilominus non vt <lb/>natura, quae intra illud e&longs;t quod ip&longs;a immutat, cùm c&ecedil;teroqui naturalia habeant extra &longs;e principium <lb/>mouens; prætereà quia <expan abbr="naturaliũ">naturalium</expan> interna principia &longs;unt cau&longs;&longs;a motus primò; h&ecedil;c vtitur <expan abbr="in&longs;trum&etilde;-to">in&longs;trumen­<lb/>to</expan>. </s> <s>in&longs;trumentum verò <expan abbr="cõmune">commune</expan> animorum <expan abbr="oĩum">omnium</expan> e&longs;t calor natiuus qui &longs;uapte natura materiam ma­<lb/>terialiter mutat. </s> <s>hic cùm &longs;it in&longs;trumentum, mouet &longs;anè, verùm quoad <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> ab eo cuius e&longs;t in&longs;tru­<lb/>mentum, &longs;ed enim cùm &longs;it affectio, & forma materiata; habet etiam contrarium à quo po&longs;sit oppu­<lb/>gnari; cùm etiam &longs;it <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>, non dicitur alterans, &longs;ed anima alterans, ille verò quo <expan abbr="alteratũ">alteratum</expan> e&longs;t. <lb/></s> <s>Hoc calore vtitur anima <expan abbr="etiã">etiam</expan> in auctione, veruntamen auctio præter hoc quo alteratum e&longs;t, flagitat <lb/>quo augeatur id quod augetur; e&longs;t <expan abbr="aũt">aut</expan> viuens. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> in his animæ officiis e&longs;t alterans, id quod alte­<lb/>ratur, & quo alteratur; augens, quod augetur, & quo augetur. </s> <s>Ergo agitur de alteratione qua ani­<lb/>ma materialiter immutat citra &longs;peciei <expan abbr="officiũ">officium</expan> vtens calore, & eius opera transformans alimentum <lb/>alterans & augens etiam viuens. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> continet hoc explication&ecedil;m <expan abbr="duorũ">duorum</expan>: heorematum quibus ex­<lb/>ponuntur cau&longs;&longs;æ quæ conficiunt incrementum. </s> <s>Primò igitur mon&longs;trat Ari&longs;toteles. </s> <s>vt &longs;e habeat al­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3992"></arrow.to.target><lb/>ac mole&longs;ti incale&longs;cimus, l&ecedil;tamur, algemus, <expan abbr="atq.">atque</expan> tri&longs;tamur. </s> <s>ab his exi&longs;tit mutatio loci quæ propria e&longs;t <lb/>animalis perfecti. </s> <s>hæc planè &longs;ine animæ interuentu non &longs;uccedunt. </s> <s>Sed & alia vis animæ, quæ non <lb/>vtitur &longs;pecie, <expan abbr="imperiũ">imperium</expan> quidem habens in corpus, verùm materialiter immutans, nihilominus non vt <lb/>natura, quae intra illud e&longs;t quod ip&longs;a immutat, cùm c&ecedil;teroqui naturalia habeant extra &longs;e principium <lb/>mouens; prætereà quia <expan abbr="naturaliũ">naturalium</expan> interna principia &longs;unt cau&longs;&longs;a motus primò; h&ecedil;c vtitur <expan abbr="in&longs;trum&etilde;-to">in&longs;trumen­<lb/>to</expan>. </s> <s>in&longs;trumentum verò <expan abbr="cõmune">commune</expan> animorum <expan abbr="oĩum">omnium</expan> e&longs;t calor natiuus qui &longs;uapte natura materiam ma­<lb/>terialiter mutat. </s> <s>hic cùm &longs;it in&longs;trumentum, mouet &longs;anè, verùm quoad <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> ab eo cuius e&longs;t in&longs;tru­<lb/>mentum, &longs;ed enim cùm &longs;it affectio, & forma materiata; habet etiam contrarium à quo po&longs;sit oppu­<lb/>gnari; cùm etiam &longs;it <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>, non dicitur alterans, &longs;ed anima alterans, ille verò quo <expan abbr="alteratũ">alteratum</expan> e&longs;t. <lb/></s> <s>Hoc calore vtitur anima <expan abbr="etiã">etiam</expan> in auctione, veruntamen auctio præter hoc quo alteratum e&longs;t, flagitat <lb/>quo augeatur id quod augetur; e&longs;t <expan abbr="aũt">aut</expan> viuens. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> in his animæ officiis e&longs;t alterans, id quod alte­<lb/>ratur, & quo alteratur; augens, quod augetur, & quo augetur. </s> <s>Ergo agitur de alteratione qua ani­<lb/>ma materialiter immutat citra &longs;peciei <expan abbr="officiũ">officium</expan> vtens calore, & eius opera transformans alimentum <lb/>alterans & augens etiam viuens. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> continet hoc explication&ecedil;m <expan abbr="duorũ">duorum</expan>: heorematum quibus ex­<lb/>ponuntur cau&longs;&longs;æ quæ conficiunt incrementum. </s> <s>Primò igitur mon&longs;trat Ari&longs;toteles. </s> <s>vt &longs;e habeat al­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3993"></arrow.to.target><lb/>teratio ad in&longs;trumenta, ex quo <expan abbr="colligi&ttilde;">colligitur</expan> differentia quæ intercedit inter id quo alteratur, & quo au­<lb/>getur; deinde quæ &longs;it prima alterationis cau&longs;&longs;a à qua corpus alteratur, & augetur. </s> <s>Quod ad <expan abbr="primũ">primum</expan> <lb/>pertinet, di&longs;tinguitur id quo alteratur, ab eo quo augetur <foreign lang="greek">kata\ to\ a)paqe\s</foreign> .i. </s> <s>in eo quae &longs;it perpe&longs;sio­<lb/>nis expers. </s> <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id quo alteratum e&longs;t, <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> permanet nullam accipiens labem; aliquando <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>mutatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ecundùm qualitatem &longs;olùm, quae eius qualitates <expan abbr="retundan&ttilde;">retundantur</expan>, &longs;ed etiam quòd de eius &longs;ub­<lb/>&longs;tantia <expan abbr="quippiã">quippiam</expan> deteratur: quandoque <expan abbr=".n.">enim</expan> integer e&longs;t calor, & inter agendum nihil oíno repatitur, vt <lb/>in adole&longs;cente bene &longs;ano; aliquando etiam ab alimento labefactare. </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> contrarium & etiam <expan abbr="de-minui&ttilde;">de­<lb/>minuitur</expan> vt ætatis progre&longs;&longs;u, & in morbis: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="interdũ">interdum</expan> fit, vt tum deiectus &longs;it calor viuentis, ac ne­<lb/>queat alterare <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>, <expan abbr="quantũ">quantum</expan> &longs;at e&longs;t: neque alteratum apponere; vnde atrophi&ecedil; ill&ecedil; oriuntur de <lb/>quibus medici plura. </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> veri&longs;imile e&longs;t <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> de illius alteratione naturali poti&longs;simè ver­<lb/>ba facere, quæ &longs;equitur ætatem. </s> <s>Atqui alimentum nece&longs;&longs;e e&longs;t immutetur, &longs;i minus animantis inte­<lb/>ritus exi&longs;teret: oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> tandiu nutriri viuens, quoad permanet: &longs;igno pul&longs;us e&longs;t qui nos cum vita <lb/>relinquit; exoritur <expan abbr="aũt">aut</expan> auctore Philo&longs;opho ex alimenti confectione. </s> <s>Secundo loco nobis exponit <lb/>Ari&longs;toteles veram <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>, <expan abbr="primum&qacute;">primumque</expan>. </s> <s>principium alterationis. </s> <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> alteratur <expan abbr="etiã">etiam</expan> calor: at non id <lb/>e&longs;t ex anima: etenim nihil habet illa per &longs;e quo alteret, &longs;ed quicquid agit alterando, vel <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;ine &longs;pe­ | <arrow.to.target n="marg3993"></arrow.to.target><lb/>teratio ad in&longs;trumenta, ex quo <expan abbr="colligi&ttilde;">colligitur</expan> differentia quæ intercedit inter id quo alteratur, & quo au­<lb/>getur; deinde quæ &longs;it prima alterationis cau&longs;&longs;a à qua corpus alteratur, & augetur. </s> <s>Quod ad <expan abbr="primũ">primum</expan> <lb/>pertinet, di&longs;tinguitur id quo alteratur, ab eo quo augetur <foreign lang="greek">kata\ to\ a)paqe\s</foreign> .i. </s> <s>in eo quae &longs;it perpe&longs;sio­<lb/>nis expers. </s> <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id quo alteratum e&longs;t, <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> permanet nullam accipiens labem; aliquando <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>mutatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ecundùm qualitatem &longs;olùm, quae eius qualitates <expan abbr="retundan&ttilde;">retundantur</expan>, &longs;ed etiam quòd de eius &longs;ub­<lb/>&longs;tantia <expan abbr="quippiã">quippiam</expan> deteratur: quandoque <expan abbr=".n.">enim</expan> integer e&longs;t calor, & inter agendum nihil oíno repatitur, vt <lb/>in adole&longs;cente bene &longs;ano; aliquando etiam ab alimento labefactare. </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> contrarium & etiam <expan abbr="de-minui&ttilde;">de­<lb/>minuitur</expan> vt ætatis progre&longs;&longs;u, & in morbis: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="interdũ">interdum</expan> fit, vt tum deiectus &longs;it calor viuentis, ac ne­<lb/>queat alterare <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>, <expan abbr="quantũ">quantum</expan> &longs;at e&longs;t: neque alteratum apponere; vnde atrophi&ecedil; ill&ecedil; oriuntur de <lb/>quibus medici plura. </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> veri&longs;imile e&longs;t <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> de illius alteratione naturali poti&longs;simè ver­<lb/>ba facere, quæ &longs;equitur ætatem. </s> <s>Atqui alimentum nece&longs;&longs;e e&longs;t immutetur, &longs;i minus animantis inte­<lb/>ritus exi&longs;teret: oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> tandiu nutriri viuens, quoad permanet: &longs;igno pul&longs;us e&longs;t qui nos cum vita <lb/>relinquit; exoritur <expan abbr="aũt">aut</expan> auctore Philo&longs;opho ex alimenti confectione. </s> <s>Secundo loco nobis exponit <lb/>Ari&longs;toteles veram <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>, <expan abbr="primum&qacute;">primumque</expan>. </s> <s>principium alterationis. </s> <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> alteratur <expan abbr="etiã">etiam</expan> calor: at non id <lb/>e&longs;t ex anima: etenim nihil habet illa per &longs;e quo alteret, &longs;ed quicquid agit alterando, vel <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;ine &longs;pe­ |
| <pb pagenum="682"/>cie concepta, vel non &longs;ine calore præ&longs;tat; nec ex ordine formæ e&longs;t quòd ille calor alteretur, verùm <lb/> | <pb pagenum="682"/>cie concepta, vel non &longs;ine calore præ&longs;tat; nec ex ordine formæ e&longs;t quòd ille calor alteretur, verùm <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3994"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t cau&longs;&longs;a materiæ; habet <expan abbr=".n.">enim</expan> calor intra &longs;e cau&longs;&longs;as interitus, & quicquid patitur calor ab anima, ide&longs;t <lb/>quae ab illa <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à fine dirigitur & gubernatur, quod potius e&longs;t perfici <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> affici. </s> <s>Itaque alteratio non à <lb/>calore primo, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> e&longs;t in&longs;trumentum, nec in calore, ni&longs;i ex nece&longs;sitate materiæ, &longs;ed ab anima per <lb/>calorem, à qua alteratur <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>, & id quo augetur, & per hæc <expan abbr="altera&ttilde;">alteratur</expan>, & augetur corpus viuentis; <lb/>alteratur <expan abbr="aũt">aut</expan> ab alimento irrigatum ac <expan abbr="calfactũ">calfactum</expan>, quod exhau&longs;to humore & calore diminuto, <expan abbr="arefa-ctũ">arefa­<lb/>ctum</expan> e&longs;t, ac <expan abbr="refrigeratũ">refrigeratum</expan>, vt igitur ad <expan abbr="natiuã">natiuam</expan> <expan abbr="temperi&etilde;">temperiem</expan> deducatur, offertur alimentum, cuius hæ &longs;unt vir­<lb/>tutes humectare, & amplificare calorem. </s> <s>Intus <expan abbr="aũt">aut</expan> condi vim quæ primo alteret, & augeat, &longs;igno <lb/>e&longs;t quae alimentum intus <expan abbr="&longs;u&longs;ceptũ">&longs;u&longs;ceptum</expan> intume&longs;cit, & <expan abbr="cõuertitur">conuertitur</expan> in <expan abbr="&longs;piruũ">&longs;piruum</expan>, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>additur corpori in pat­<lb/>res eius transformatum. </s> <s>Ergo alteratum e&longs;t <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>; alteratum e&longs;t corpus viuentis: hoc vt quod: <lb/>illud vt quo; alterans, & augens e&longs;t anima qu&ecedil; per <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> alterat, & per <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> & <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> auget, ac <lb/>per <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> qui <expan abbr="interdũ">interdum</expan> impatibilis e&longs;t, <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> afficitur; per alimentum verò quod &longs;emper <expan abbr="afficia&ttilde;">afficiatur</expan> <lb/>oportet. </s> <s>C&ecedil;terùm cùm alterationes & auctiones in animato di&longs;tinguantur in priores & po&longs;teriores; <lb/>priores .&longs;. </s> <s>illas, vnde <expan abbr="con&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan> viuens: fiunt <expan abbr="aũt">aut</expan> auctore Philo&longs;opho <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> à &longs;piritu <expan abbr="nõ">non</expan> parentis, aut &longs;uo, <lb/> | <arrow.to.target n="marg3994"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t cau&longs;&longs;a materiæ; habet <expan abbr=".n.">enim</expan> calor intra &longs;e cau&longs;&longs;as interitus, & quicquid patitur calor ab anima, ide&longs;t <lb/>quae ab illa <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à fine dirigitur & gubernatur, quod potius e&longs;t perfici <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> affici. </s> <s>Itaque alteratio non à <lb/>calore primo, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> e&longs;t in&longs;trumentum, nec in calore, ni&longs;i ex nece&longs;sitate materiæ, &longs;ed ab anima per <lb/>calorem, à qua alteratur <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>, & id quo augetur, & per hæc <expan abbr="altera&ttilde;">alteratur</expan>, & augetur corpus viuentis; <lb/>alteratur <expan abbr="aũt">aut</expan> ab alimento irrigatum ac <expan abbr="calfactũ">calfactum</expan>, quod exhau&longs;to humore & calore diminuto, <expan abbr="arefa-ctũ">arefa­<lb/>ctum</expan> e&longs;t, ac <expan abbr="refrigeratũ">refrigeratum</expan>, vt igitur ad <expan abbr="natiuã">natiuam</expan> <expan abbr="temperi&etilde;">temperiem</expan> deducatur, offertur alimentum, cuius hæ &longs;unt vir­<lb/>tutes humectare, & amplificare calorem. </s> <s>Intus <expan abbr="aũt">aut</expan> condi vim quæ primo alteret, & augeat, &longs;igno <lb/>e&longs;t quae alimentum intus <expan abbr="&longs;u&longs;ceptũ">&longs;u&longs;ceptum</expan> intume&longs;cit, & <expan abbr="cõuertitur">conuertitur</expan> in <expan abbr="&longs;piritũ">&longs;piritum</expan>, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>additur corpori in pat­<lb/>res eius transformatum. </s> <s>Ergo alteratum e&longs;t <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>; alteratum e&longs;t corpus viuentis: hoc vt quod: <lb/>illud vt quo; alterans, & augens e&longs;t anima qu&ecedil; per <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> alterat, & per <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> & <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> auget, ac <lb/>per <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> qui <expan abbr="interdũ">interdum</expan> impatibilis e&longs;t, <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> afficitur; per alimentum verò quod &longs;emper <expan abbr="afficia&ttilde;">afficiatur</expan> <lb/>oportet. </s> <s>C&ecedil;terùm cùm alterationes & auctiones in animato di&longs;tinguantur in priores & po&longs;teriores; <lb/>priores .&longs;. </s> <s>illas, vnde <expan abbr="con&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan> viuens: fiunt <expan abbr="aũt">aut</expan> auctore Philo&longs;opho <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> à &longs;piritu <expan abbr="nõ">non</expan> parentis, aut &longs;uo, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3995"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed eo qui de&longs;&longs;uit è c&ecedil;lo, <expan abbr="eou&longs;q.">eou&longs;que</expan> quo con&longs;titutum e&longs;t quidem, &longs;ed in primo & in minimo &longs;ui e&longs;&longs;e, <lb/>vt dici &longs;olet; po&longs;teriores verò qu&ecedil; progre&longs;&longs;u ætatis in ip&longs;o, &, vt inquit Ari&longs;toteles, per ip&longs;um mini­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3995"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed eo qui defluit è c&ecedil;lo, <expan abbr="eou&longs;q.">eou&longs;que</expan> quo con&longs;titutum e&longs;t quidem, &longs;ed in primo & in minimo &longs;ui e&longs;&longs;e, <lb/>vt dici &longs;olet; po&longs;teriores verò qu&ecedil; progre&longs;&longs;u ætatis in ip&longs;o, &, vt inquit Ari&longs;toteles, per ip&longs;um mini­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3996"></arrow.to.target><lb/>&longs;trantur, &longs;iue in vtero, &longs;iue extra in animali (neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ab&longs;urdum reputo, cùm in hoc <expan abbr="etiã">etiam</expan> Theophra­<lb/>&longs;tum habeam pr&ecedil;ceptorem, &longs;i animal accipiatur &longs;peciatim, quia plantæ &longs;emper augentis extrin&longs;eci <lb/>beneficio cre&longs;cant) ne verearis excludi hîc primas alterationes & auctiones, cùm <expan abbr="earũ">earum</expan> principium <lb/>in eo <expan abbr="pona&ttilde;">ponatur</expan> quod <expan abbr="primũ">primum</expan> <expan abbr="altera&ttilde;">alteratur</expan> & augetur. </s> <s>Etenim alio <expan abbr="mõ">modo</expan> &longs;e <expan abbr="h&etilde;t">habet</expan> <expan abbr="generãs">generans</expan> in animato, & inanimo. <lb/></s> <s>in hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &longs;emper externum, at in animato intus e&longs;t quod generat, & in &longs;emine & materia conti­<lb/>netur vis illa formatrix qu&ecedil; fabricat animatum: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> in illo generans, alij comparat, in viuente &longs;ibi <lb/>ip&longs;i, & illud alterat in quo primo <expan abbr="cõprehendi&ttilde;">comprehenditur</expan>, & illud auget. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> perpetuò <expan abbr="alterãs">alterans</expan> & <expan abbr="aug&etilde;s">augens</expan> <expan abbr="primũ">primum</expan>; <lb/>&longs;iue priores &longs;int, &longs;iue po&longs;teriores alterationes & auctiones; e&longs;t in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="altera&ttilde;">alteratur</expan> & <expan abbr="auge&ttilde;">augetur</expan>. </s> <s>&longs;ed cùm in <lb/>ip&longs;o <expan abbr="cõceptu">conceptu</expan> &longs;it <expan abbr="minimũ">minimum</expan>, & vniforme; in &longs;e <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan> agere nequit, &longs;ed in aliud nece&longs;&longs;ariò; proinde <expan abbr="alterãdo">alterando</expan> <lb/>eget externi; <expan abbr="necnõ">necnon</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> meatus pr&ecedil; paruitate <expan abbr="nõ">non</expan> admittat, & &longs;it veluti <expan abbr="c&ecedil;cũ">c&ecedil;cum</expan>; extrin&longs;ecus &longs;ibi &longs;umat; & <lb/>agglutinet nece&longs;&longs;e e&longs;t, & afficiat <expan abbr="eã">eam</expan> <expan abbr="materiã">materiam</expan> qu&ecedil; circumiacet, donec maiore mole <expan abbr="cõtracta">contracta</expan>, <expan abbr="va&longs;ibu&longs;&qacute;">va&longs;ibu&longs;que</expan>. <lb/></s> <s>formatis fiat alimenti capax, & ex &longs;e ip&longs;o <expan abbr="nutria&ttilde;">nutriatur</expan>. </s> <s>quia tamen &longs;ibi &longs;umit, & ex <expan abbr="acced&etilde;te">accedente</expan>, & eo cui fit <lb/>acce&longs;sio, vnum fit, quod in animo carentibus non euenit; ita <expan abbr="principiũ">principium</expan> hoc ponitur in eo quod alte­<lb/>ratur & augetur. </s> <s>Quare primum alterans, & <expan abbr="primũ">primum</expan> augens e&longs;t intus ab&longs;olutè. </s> <s>Tamet&longs;i Theophra­<lb/>&longs;ti <expan abbr="dictũ">dictum</expan>, quod <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> profitemur; videtur hi&longs;ce decretis ob&longs;tare; quandoquidem plantæ <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> <expan abbr="eg&etilde;t">egent</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg3996"></arrow.to.target><lb/>&longs;trantur, &longs;iue in vtero, &longs;iue extra in animali (neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ab&longs;urdum reputo, cùm in hoc <expan abbr="etiã">etiam</expan> Theophra­<lb/>&longs;tum habeam pr&ecedil;ceptorem, &longs;i animal accipiatur &longs;peciatim, quia plantæ &longs;emper augentis extrin&longs;eci <lb/>beneficio cre&longs;cant) ne verearis excludi hîc primas alterationes & auctiones, cùm <expan abbr="earũ">earum</expan> principium <lb/>in eo <expan abbr="pona&ttilde;">ponatur</expan> quod <expan abbr="primũ">primum</expan> <expan abbr="altera&ttilde;">alteratur</expan> & augetur. </s> <s>Etenim alio <expan abbr="mõ">modo</expan> &longs;e <expan abbr="h&etilde;t">habet</expan> <expan abbr="generãs">generans</expan> in animato, & inanimo. <lb/></s> <s>in hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &longs;emper externum, at in animato intus e&longs;t quod generat, & in &longs;emine & materia conti­<lb/>netur vis illa formatrix qu&ecedil; fabricat animatum: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> in illo generans, alij comparat, in viuente &longs;ibi <lb/>ip&longs;i, & illud alterat in quo primo <expan abbr="cõprehendi&ttilde;">comprehenditur</expan>, & illud auget. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> perpetuò <expan abbr="alterãs">alterans</expan> & <expan abbr="aug&etilde;s">augens</expan> <expan abbr="primũ">primum</expan>; <lb/>&longs;iue priores &longs;int, &longs;iue po&longs;teriores alterationes & auctiones; e&longs;t in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="altera&ttilde;">alteratur</expan> & <expan abbr="auge&ttilde;">augetur</expan>. </s> <s>&longs;ed cùm in <lb/>ip&longs;o <expan abbr="cõceptu">conceptu</expan> &longs;it <expan abbr="minimũ">minimum</expan>, & vniforme; in &longs;e <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan> agere nequit, &longs;ed in aliud nece&longs;&longs;ariò; proinde <expan abbr="alterãdo">alterando</expan> <lb/>eget externi; <expan abbr="necnõ">necnon</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> meatus pr&ecedil; paruitate <expan abbr="nõ">non</expan> admittat, & &longs;it veluti <expan abbr="c&ecedil;cũ">c&ecedil;cum</expan>; extrin&longs;ecus &longs;ibi &longs;umat; & <lb/>agglutinet nece&longs;&longs;e e&longs;t, & afficiat <expan abbr="eã">eam</expan> <expan abbr="materiã">materiam</expan> qu&ecedil; circumiacet, donec maiore mole <expan abbr="cõtracta">contracta</expan>, <expan abbr="va&longs;ibu&longs;&qacute;">va&longs;ibu&longs;que</expan>. <lb/></s> <s>formatis fiat alimenti capax, & ex &longs;e ip&longs;o <expan abbr="nutria&ttilde;">nutriatur</expan>. </s> <s>quia tamen &longs;ibi &longs;umit, & ex <expan abbr="acced&etilde;te">accedente</expan>, & eo cui fit <lb/>acce&longs;sio, vnum fit, quod in animo carentibus non euenit; ita <expan abbr="principiũ">principium</expan> hoc ponitur in eo quod alte­<lb/>ratur & augetur. </s> <s>Quare primum alterans, & <expan abbr="primũ">primum</expan> augens e&longs;t intus ab&longs;olutè. </s> <s>Tamet&longs;i Theophra­<lb/>&longs;ti <expan abbr="dictũ">dictum</expan>, quod <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> profitemur; videtur hi&longs;ce decretis ob&longs;tare; quandoquidem plantæ <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> <expan abbr="eg&etilde;t">egent</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3997"></arrow.to.target><lb/>externi: nutriuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> illo auctore ab ambiente. </s> <s>ergo planè extra e&longs;t alterans, & augens primum. <lb/></s> <s>At in plantis e&longs;t primum alterans & augens: &longs;iquidem vis ambientis, intellige verò lumen ab a&longs;tris <lb/>affu&longs;um eiu&longs;que facultates, &longs;it generale augens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>egeat terminantis; cùm verò talis &longs;it anima <lb/><expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> plantæ, efficitur vt ex externo & terminante quod e&longs;t intra, fiat <expan abbr="vnũ">vnum</expan> agens principale; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. <lb/></s> <s>illi ture <expan abbr="tribua&ttilde;">tribuatur</expan> alendi & augendi pote&longs;tas. </s> <s>Sic & in plantis etiam ine&longs;t principium alterandi & au­<lb/>gendi, &longs;i non ab&longs;olutum, at proximum. </s> <s>Nec illud ob&longs;tabit, quòd principale &longs;it inter <expan abbr="effici&etilde;tia">efficientia</expan> quod <lb/>remotius: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> principale efficientiæ <expan abbr="robori&longs;&qacute;">robori&longs;que</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;a, &longs;ed nimis vniuer&longs;ale, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>opus habet de­<lb/>terminante, &, vt Auerroi&longs;tarum verbo vtar, appropriante quæ e&longs;t cau&longs;&longs;a &longs;ecunda, ex quibus vna in­<lb/>tegra cau&longs;&longs;a efficitur quæ ad&ecedil;quata e&longs;t, & <expan abbr="oĩbus">omnibus</expan> &longs;uis partibus ab&longs;oluta. </s> <s>Neque ideò melior e&longs;t hîc <lb/>conditio determinantis, cùm cau&longs;&longs;a &longs;ecunda ad <expan abbr="primã">primam</expan> &longs;it vt materia, propter quam &longs;i dicatur e&longs;&longs;e ef­<lb/>ficiens, non intelligitur, vt eius gratia, &longs;ed vt illud exi&longs;tere po&longs;sit. </s> <s>at verò vbi calor intra viuens e&longs;t <lb/>productus; iam dirigitur ab aliis cau&longs;sis internis <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à fine: proptereà calor in viuente e&longs;t in&longs;tru­<lb/>mentum. </s> <s>Ergo anima cum virtute c&ecedil;le&longs;ti e&longs;t primum agens & ad&ecedil;quatum, quod qu&ecedil;rimus in pr&ecedil;­<lb/>&longs;entia. </s> <s>Dicere etiam potes ex c&ecedil;lo e&longs;&longs;e <expan abbr="calefacer&etilde;">calefacerem</expan> &longs;impliciter, & in hoc munere primum e&longs;t; exerce­<lb/>re anim&ecedil; munera in viuente, hoc e&longs;t anim&ecedil; primum. </s> <s>Ex his efficitur, vt non laudem <expan abbr="interpr&ecedil;tatio-n&etilde;">interpr&ecedil;tatio­<lb/>nem</expan> Philoponi exi&longs;timantis Ari&longs;totelem in his verbis [Quod verò alteratur] mentionem facere de <lb/> | <arrow.to.target n="marg3997"></arrow.to.target><lb/>externi: nutriuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> illo auctore ab ambiente. </s> <s>ergo planè extra e&longs;t alterans, & augens primum. <lb/></s> <s>At in plantis e&longs;t primum alterans & augens: &longs;iquidem vis ambientis, intellige verò lumen ab a&longs;tris <lb/>affu&longs;um eiu&longs;que facultates, &longs;it generale augens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>egeat terminantis; cùm verò talis &longs;it anima <lb/><expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> plantæ, efficitur vt ex externo & terminante quod e&longs;t intra, fiat <expan abbr="vnũ">vnum</expan> agens principale; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. <lb/></s> <s>illi ture <expan abbr="tribua&ttilde;">tribuatur</expan> alendi & augendi pote&longs;tas. </s> <s>Sic & in plantis etiam ine&longs;t principium alterandi & au­<lb/>gendi, &longs;i non ab&longs;olutum, at proximum. </s> <s>Nec illud ob&longs;tabit, quòd principale &longs;it inter <expan abbr="effici&etilde;tia">efficientia</expan> quod <lb/>remotius: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> principale efficientiæ <expan abbr="robori&longs;&qacute;">robori&longs;que</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;a, &longs;ed nimis vniuer&longs;ale, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>opus habet de­<lb/>terminante, &, vt Auerroi&longs;tarum verbo vtar, appropriante quæ e&longs;t cau&longs;&longs;a &longs;ecunda, ex quibus vna in­<lb/>tegra cau&longs;&longs;a efficitur quæ ad&ecedil;quata e&longs;t, & <expan abbr="oĩbus">omnibus</expan> &longs;uis partibus ab&longs;oluta. </s> <s>Neque ideò melior e&longs;t hîc <lb/>conditio determinantis, cùm cau&longs;&longs;a &longs;ecunda ad <expan abbr="primã">primam</expan> &longs;it vt materia, propter quam &longs;i dicatur e&longs;&longs;e ef­<lb/>ficiens, non intelligitur, vt eius gratia, &longs;ed vt illud exi&longs;tere po&longs;sit. </s> <s>at verò vbi calor intra viuens e&longs;t <lb/>productus; iam dirigitur ab aliis cau&longs;sis internis <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> à fine: proptereà calor in viuente e&longs;t in&longs;tru­<lb/>mentum. </s> <s>Ergo anima cum virtute c&ecedil;le&longs;ti e&longs;t primum agens & ad&ecedil;quatum, quod qu&ecedil;rimus in pr&ecedil;­<lb/>&longs;entia. </s> <s>Dicere etiam potes ex c&ecedil;lo e&longs;&longs;e <expan abbr="calefacer&etilde;">calefacerem</expan> &longs;impliciter, & in hoc munere primum e&longs;t; exerce­<lb/>re anim&ecedil; munera in viuente, hoc e&longs;t anim&ecedil; primum. </s> <s>Ex his efficitur, vt non laudem <expan abbr="interpr&ecedil;tatio-n&etilde;">interpr&ecedil;tatio­<lb/>nem</expan> Philoponi exi&longs;timantis Ari&longs;totelem in his verbis [Quod verò alteratur] mentionem facere de <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3998"></arrow.to.target><lb/>anima, aut vi auctrice, quam notarit Ari&longs;toteles <expan abbr="interdũ">interdum</expan> pati, non pati &longs;anè, vbi &longs;e habeat &longs;ecundùm <lb/>naturam; pati verò, vbi pr&ecedil;ter <expan abbr="naturã">naturam</expan> affecta &longs;it: neque tum pati, cùm cibus inge&longs;tus fuerit <expan abbr="cõgruus">congruus</expan>, <lb/>quae &longs;i ineptus &longs;it, id quod accidit tribus de cau&longs;sis, qualitate, quantitate, & tempore oblationis, ip&longs;am <lb/>pati: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &longs;ubiicit idem auctor <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;i &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan> &longs;e habeat; nihilominus pati &longs;emper; im­<lb/>patibilem verò dici, quia multò minus afficiatur; non laudo, inquam, interpretationem hanc, quia <lb/>vis auctrix e&longs;t <expan abbr="principiũ">principium</expan> alterationis; id .&longs;. </s> <s>quod alterat & auget, non <expan abbr="aũt">aut</expan> id quo alteratur & augetur. <lb/></s> <s>Prætereà ne&longs;cio equidem quo pacto cum eius interpretatione <expan abbr="cõ&longs;entiant">con&longs;entiant</expan> ea quæ Ari&longs;toteles de hac <lb/>ip&longs;a virtute <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> faciens adiiciebat; præ&longs;ertim iuxta <expan abbr="lection&etilde;">lectionem</expan> eius interpretis: appellat <expan abbr=".n.">enim</expan> eam <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> formam immateriatam, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>impatibilem. </s> <s>vnde <expan abbr="etiã">etiam</expan> non e&longs;t, quae &longs;u&longs;picemur illud, vt quo, no­<lb/>tare formam. </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> forma anima quæ auget; non quo fit auctio, &longs;ed hoc alimentum. </s> <s>Nec qu&ecedil;ritur <lb/>hoc loco ratio formalis, &longs;ed cau&longs;&longs;a <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, cuius duæ &longs;unt partes, anima, & <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>, quo auctio, <lb/>vel alteratio mini&longs;tratur. </s> <s>Noui ego aliam circunferri verborum interpretationem, vt de alteratione <lb/>loquatur Ari&longs;t. </s> <s>quæ propria animalis e&longs;t: huiu&longs;modi <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;t coctio & nutritio te&longs;te Galeno, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/></s> <s>di&longs;tinguat à c&ecedil;teris alterationibus quæ <expan abbr="materiã">materiam</expan> con&longs;equuntur; cùm doceat, in his duo requiri, nem­ | <arrow.to.target n="marg3998"></arrow.to.target><lb/>anima, aut vi auctrice, quam notarit Ari&longs;toteles <expan abbr="interdũ">interdum</expan> pati, non pati &longs;anè, vbi &longs;e habeat &longs;ecundùm <lb/>naturam; pati verò, vbi pr&ecedil;ter <expan abbr="naturã">naturam</expan> affecta &longs;it: neque tum pati, cùm cibus inge&longs;tus fuerit <expan abbr="cõgruus">congruus</expan>, <lb/>quae &longs;i ineptus &longs;it, id quod accidit tribus de cau&longs;sis, qualitate, quantitate, & tempore oblationis, ip&longs;am <lb/>pati: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &longs;ubiicit idem auctor <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;i &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan> &longs;e habeat; nihilominus pati &longs;emper; im­<lb/>patibilem verò dici, quia multò minus afficiatur; non laudo, inquam, interpretationem hanc, quia <lb/>vis auctrix e&longs;t <expan abbr="principiũ">principium</expan> alterationis; id .&longs;. </s> <s>quod alterat & auget, non <expan abbr="aũt">aut</expan> id quo alteratur & augetur. <lb/></s> <s>Prætereà ne&longs;cio equidem quo pacto cum eius interpretatione <expan abbr="cõ&longs;entiant">con&longs;entiant</expan> ea quæ Ari&longs;toteles de hac <lb/>ip&longs;a virtute <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> faciens adiiciebat; præ&longs;ertim iuxta <expan abbr="lection&etilde;">lectionem</expan> eius interpretis: appellat <expan abbr=".n.">enim</expan> eam <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> formam immateriatam, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>impatibilem. </s> <s>vnde <expan abbr="etiã">etiam</expan> non e&longs;t, quae &longs;u&longs;picemur illud, vt quo, no­<lb/>tare formam. </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> forma anima quæ auget; non quo fit auctio, &longs;ed hoc alimentum. </s> <s>Nec qu&ecedil;ritur <lb/>hoc loco ratio formalis, &longs;ed cau&longs;&longs;a <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, cuius duæ &longs;unt partes, anima, & <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>, quo auctio, <lb/>vel alteratio mini&longs;tratur. </s> <s>Noui ego aliam circunferri verborum interpretationem, vt de alteratione <lb/>loquatur Ari&longs;t. </s> <s>quæ propria animalis e&longs;t: huiu&longs;modi <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;t coctio & nutritio te&longs;te Galeno, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/></s> <s>di&longs;tinguat à c&ecedil;teris alterationibus quæ <expan abbr="materiã">materiam</expan> con&longs;equuntur; cùm doceat, in his duo requiri, nem­ |
| |
| <s><emph type="italics"/>Explanatur Textus lib. 2. de Anima, & di&longs;&longs;eritur quid est id quo nutritur. </s> <s>Cap. </s> <s>XXI<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Explanatur Textus lib. 2. de Anima, & di&longs;&longs;eritur quid est id quo nutritur. </s> <s>Cap. </s> <s>XXI<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>PARVM ab hoc di&longs;similis tum quo ad &longs;ententiam, tum etiam quo ad ob&longs;curitatem verbo­<lb/> | <s>PARVM ab hoc di&longs;similis tum quo ad &longs;ententiam, tum etiam quo ad ob&longs;curitatem verbo­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4000"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="rũ">rum</expan> e&longs;t alter ille locus Ari&longs;totelicus, qui talis e&longs;t. <foreign lang="greek">)esi\ di/ w=| tre/fetai ditho\n w(\sper w=| kuberha=| <lb/><gap/>(xEI\r kai\ to\ phda/lion to\ me\n muou=n <07>\ kinou/menon to\ de\ kinou=n mo/non</foreign>. </s> <s>E&longs;t verò id quo <expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>, duplex, <lb/>quemadmodum quo gubernat manus & temo; hoc quidem mouens, & quod mouetur; illud <lb/>verò mouens &longs;olùm. </s> <s>Qui item cùm & pr&ecedil;&longs;ens hoc no&longs;trum in&longs;titutum aliquo pacto iuuare po&longs;­<lb/>&longs;it, non dignus vi&longs;us e&longs;t, qui conniueatur à nob. </s> <s>cuius certè difficultatem &longs;i verbis amplificare ve­<lb/>lim, non <expan abbr="magnũ">magnum</expan> mihi negocium impendere per&longs;piciam: nam de lectione controuer&longs;ia inter Gr&ecedil;­<lb/>cos e&longs;t, tum quòd po&longs;tquam lectio con&longs;tituta e&longs;t, in afferenda vi verborum imminet magna per­<lb/>plexio; ita vt nobis dicere liceat, quemadmodum Chremeti Terentiano <expan abbr="con&longs;iliũ">con&longs;ilium</expan> petenti ab ad­<lb/>uocatis: Incertior &longs;um multò, quàm dudum. </s> <s>E&longs;t autem varia lectio: quandoquidem vbi expo­<lb/>nit Ari&longs;t. </s> <s>&longs;pecies eius, quo nutritur; aliqui dicant alterum ex his moueri, & mouere &longs;imul; alte­<lb/>rum mouere tantùm. </s> <s>Alij verò di&longs;tinguant ip&longs;um in id quod mouet & mouetur vnà, & <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>quod &longs;olùm mouetur: nec <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> &longs;ect&ecedil; ratio &longs;uæ de&longs;it interpretationis: <expan abbr="nã">nam</expan> de &longs;copo Philo&longs;ophi <lb/>in eo Tex. </s> <s>nulla eos vrgebat difficultas: proptereaquòd vbi Ari&longs;t. </s> <s>enumera&longs;&longs;et <expan abbr="oĩa">omnia</expan> quæ concur­<lb/>runt ad nutrimentum: <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s> <s>ad tria capita retuli&longs;&longs;et, quae nutritur, e&longs;t <expan abbr="aũt">aut</expan> viuens, quod nutrit, id ve­<lb/>rò e&longs;t <expan abbr="aĩa">anima</expan>, & quo nutritur: cùm hoc quo nutritur multiplex &longs;it, <expan abbr="di&longs;tinctũ">di&longs;tinctum</expan> oportuit, nequis &longs;crupu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4000"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="rũ">rum</expan> e&longs;t alter ille locus Ari&longs;totelicus, qui talis e&longs;t. <foreign lang="greek">)esti\ de/ w=| tre/fetai ditto\n w(\sper w=| kuberousa=| <lb/>h(xei\r kai\ to\ phda/lion to\ me\n muou=n kai\ kinou/menon to\ de\ kinou=n mo/non</foreign>. </s> <s>E&longs;t verò id quo <expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>, duplex, <lb/>quemadmodum quo gubernat manus & temo; hoc quidem mouens, & quod mouetur; illud <lb/>verò mouens &longs;olùm. </s> <s>Qui item cùm & pr&ecedil;&longs;ens hoc no&longs;trum in&longs;titutum aliquo pacto iuuare po&longs;­<lb/>&longs;it, non dignus vi&longs;us e&longs;t, qui conniueatur à nob. </s> <s>cuius certè difficultatem &longs;i verbis amplificare ve­<lb/>lim, non <expan abbr="magnũ">magnum</expan> mihi negocium impendere per&longs;piciam: nam de lectione controuer&longs;ia inter Gr&ecedil;­<lb/>cos e&longs;t, tum quòd po&longs;tquam lectio con&longs;tituta e&longs;t, in afferenda vi verborum imminet magna per­<lb/>plexio; ita vt nobis dicere liceat, quemadmodum Chremeti Terentiano <expan abbr="con&longs;iliũ">con&longs;ilium</expan> petenti ab ad­<lb/>uocatis: Incertior &longs;um multò, quàm dudum. </s> <s>E&longs;t autem varia lectio: quandoquidem vbi expo­<lb/>nit Ari&longs;t. </s> <s>&longs;pecies eius, quo nutritur; aliqui dicant alterum ex his moueri, & mouere &longs;imul; alte­<lb/>rum mouere tantùm. </s> <s>Alij verò di&longs;tinguant ip&longs;um in id quod mouet & mouetur vnà, & <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>quod &longs;olùm mouetur: nec <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> &longs;ect&ecedil; ratio &longs;uæ de&longs;it interpretationis: <expan abbr="nã">nam</expan> de &longs;copo Philo&longs;ophi <lb/>in eo Tex. </s> <s>nulla eos vrgebat difficultas: proptereaquòd vbi Ari&longs;t. </s> <s>enumera&longs;&longs;et <expan abbr="oĩa">omnia</expan> quæ concur­<lb/>runt ad nutrimentum: <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s> <s>ad tria capita retuli&longs;&longs;et, quae nutritur, e&longs;t <expan abbr="aũt">aut</expan> viuens, quod nutrit, id ve­<lb/>rò e&longs;t <expan abbr="aĩa">anima</expan>, & quo nutritur: cùm hoc quo nutritur multiplex &longs;it, <expan abbr="di&longs;tinctũ">di&longs;tinctum</expan> oportuit, nequis &longs;crupu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4001"></arrow.to.target><lb/>lus <expan abbr="oĩno">omnino</expan> &longs;upere&longs;&longs;et in animis no&longs;tris, quantum ad ip&longs;ius nutrimenti <expan abbr="notitiã">notitiam</expan> &longs;pectat, vt inde vim <lb/>nutriendi teneremus. </s> <s>nec de eo litigatur. </s> <s>id quo nutritur, e&longs;&longs;e duplex, &longs;ed hoc quo nutritur, <expan abbr="qũo">quoniam</expan> <lb/>duplex ponendum &longs;it: nam dicebat Alexander illud e&longs;&longs;e duplex, quae alterum moueret tantùm; <lb/>alterum verò moueret &longs;imul, & moueretur: mouens <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;olùm <expan abbr="animã">animam</expan> e&longs;&longs;e credebat, quod verò <lb/>mouet & mouetur, calorem natiuum; mouet <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="aĩa">anima</expan> &longs;olùm; quòd e&longs;t princeps cau&longs;&longs;a nutritionis, <lb/>& à nullo dirigitur; quin contrà c&ecedil;tera dirigit & gubernat: calor verò natiuus mouet & moue­<lb/>tur: mouet quidem, quia dirigit <expan abbr="nutrim&etilde;tum">nutrimentum</expan>; quia verò gubernatur ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>; mouetur: nam per <lb/>&longs;e calor <expan abbr="neq.">neque</expan> ab inutilibus vtilia &longs;egregaret, <expan abbr="neq.">neque</expan> materiam cogeret in certam <expan abbr="figurã">figuram</expan>; nec per loca <lb/>præfinita di&longs;pen&longs;aret, &longs;ed calefaceret & vreret in infinitum; ni&longs;i regeretur ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>: quæ guberna­<lb/>tio tamen à nobis intelligenda e&longs;t, vt tanquam à fine deriuetur, cuius quidem appetitu &longs;uapte na­<lb/>tura ducuntur <expan abbr="oĩa">omnia</expan> quæ gratia quorundam in&longs;tituta &longs;unt, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> neque <expan abbr=".n.">enim</expan> cogno&longs;cendi vis e&longs;t naturæ <lb/> | <arrow.to.target n="marg4001"></arrow.to.target><lb/>lus <expan abbr="oĩno">omnino</expan> &longs;upere&longs;&longs;et in animis no&longs;tris, quantum ad ip&longs;ius nutrimenti <expan abbr="notitiã">notitiam</expan> &longs;pectat, vt inde vim <lb/>nutriendi teneremus. </s> <s>nec de eo litigatur. </s> <s>id quo nutritur, e&longs;&longs;e duplex, &longs;ed hoc quo nutritur, <expan abbr="qũo">quoniam</expan> <lb/>duplex ponendum &longs;it: nam dicebat Alexander illud e&longs;&longs;e duplex, quae alterum moueret tantùm; <lb/>alterum verò moueret &longs;imul, & moueretur: mouens <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;olùm <expan abbr="animã">animam</expan> e&longs;&longs;e credebat, quod verò <lb/>mouet & mouetur, calorem natiuum; mouet <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="aĩa">anima</expan> &longs;olùm; quòd e&longs;t princeps cau&longs;&longs;a nutritionis, <lb/>& à nullo dirigitur; quin contrà c&ecedil;tera dirigit & gubernat: calor verò natiuus mouet & moue­<lb/>tur: mouet quidem, quia dirigit <expan abbr="nutrim&etilde;tum">nutrimentum</expan>; quia verò gubernatur ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>; mouetur: nam per <lb/>&longs;e calor <expan abbr="neq.">neque</expan> ab inutilibus vtilia &longs;egregaret, <expan abbr="neq.">neque</expan> materiam cogeret in certam <expan abbr="figurã">figuram</expan>; nec per loca <lb/>præfinita di&longs;pen&longs;aret, &longs;ed calefaceret & vreret in infinitum; ni&longs;i regeretur ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>: quæ guberna­<lb/>tio tamen à nobis intelligenda e&longs;t, vt tanquam à fine deriuetur, cuius quidem appetitu &longs;uapte na­<lb/>tura ducuntur <expan abbr="oĩa">omnia</expan> quæ gratia quorundam in&longs;tituta &longs;unt, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> neque <expan abbr=".n.">enim</expan> cogno&longs;cendi vis e&longs;t naturæ <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4002"></arrow.to.target><lb/>tribuenda, &longs;ed naturalis quædam boni communicatio, quod vt con&longs;equantur, hoc & hoc modo <lb/>agant oportet, & calor i&longs;te natiuus diuer&longs;a admodùm officia pr&ecedil;&longs;tet pro ratione multitudinis, & <lb/>temperamenti. </s> <s>Atqui probabile non e&longs;t, <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> &longs;patio tam breui nos ambiguo delu&longs;i&longs;&longs;e: &longs;u­<lb/>prà <expan abbr=".n.">enim</expan> di&longs;tinxerat ea quæ ad <expan abbr="nutrient&etilde;">nutrientem</expan> pertinent, in nutriens, quod nutritur, & quo nutritur; nu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4002"></arrow.to.target><lb/>tribuenda, &longs;ed naturalis quædam boni communicatio, quod vt con&longs;equantur, hoc & hoc modo <lb/>agant oportet, & calor i&longs;te natiuus diuer&longs;a admodùm officia pr&ecedil;&longs;tet pro ratione multitudinis, & <lb/>temperamenti. </s> <s>Atqui probabile non e&longs;t, <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> &longs;patio tam breui nos ambiguo delu&longs;i&longs;&longs;e: &longs;u­<lb/>prà <expan abbr=".n.">enim</expan> di&longs;tinxerat ea quæ ad <expan abbr="nutrient&etilde;">nutrientem</expan> pertinent, in nutriens, quod nutritur, & quo nutritur; nu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4003"></arrow.to.target><lb/>triens <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> fuerat <expan abbr="aĩa">anima</expan>; quò verò nutritur, <expan abbr="alim&etilde;tum">alimentum</expan>, & qua&longs;i in&longs;trumentum, & materia nutritio­<lb/>nis: quare non debuit Ari&longs;t. </s> <s>id quo nutritur, tam paucis interpo&longs;itis ver&longs;ibus tran&longs;umere in nu­<lb/>triens. </s> <s>Pr&ecedil;tereà nil <expan abbr="cõferret">conferret</expan> <expan abbr="ex&etilde;plum">exemplum</expan>, quod ip&longs;e adiunxit: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> clauus, aut manus <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> &longs;unt, <lb/>vt <expan abbr="moueãt">moueant</expan> immobilia permanentia, cuiu&longs;modi vult e&longs;&longs;e <expan abbr="aĩa">anima</expan> in officio nutritionis. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> me mo­<lb/>uet, &longs;i dixeris <expan abbr="manũ">manum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="immobil&etilde;">immobilem</expan>, quia, quod mouetur, &longs;eparatum &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t: at manus cum <lb/>toto colligata e&longs;t, nec mouetur <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan>. </s> <s>fal&longs;um e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="nanq.">nanque</expan> mouetur manus per &longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt corpus <lb/>totum per <expan abbr="ipsã">ipsam</expan> moueri dicatur: nec ita pre&longs;sè &longs;eparatum <expan abbr="accipiendũ">accipiendum</expan> e&longs;t, vt <expan abbr="nullã">nullam</expan> cùm c&ecedil;teris <expan abbr="con-nexion&etilde;">con­<lb/>nexionem</expan> pror&longs;us habeat, &longs;ed <expan abbr="&longs;eparatũ">&longs;eparatum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="cõtiguo">contiguo</expan> con&longs;eruatur, vt qua&longs;i diametro opponatur <lb/>illi &longs;peciei continui cuius motus vnus e&longs;t. </s> <s>Quamobrem Philoponus altera lectione recepta refe­<lb/>rebat aliò verba illa dicens, Ari&longs;totelem di&longs;tinguere in&longs;trumenta mutationis: hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e duo <expan abbr="ca-lor&etilde;">ca­<lb/>lorem</expan> .&longs;. </s> <s>innatum, & <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan>. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> nutritio <expan abbr="quoq.">quoque</expan> certis partibus corporis admini&longs;tratur, ore, ven­<lb/>triculo, me&longs;eraicis, iecore, & corde in perfectis: in imperfectis <expan abbr="aũt">aut</expan> con&longs;imilibus quibu&longs;dam parti­<lb/>bus, & proportione <expan abbr="re&longs;põdentibus">re&longs;pondentibus</expan> & in plantis, terra & radicibus. </s> <s>calor <expan abbr="aũt">aut</expan> id e&longs;t quod mouet, <lb/>& mouetur: <expan abbr="nã">nam</expan> cietur ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>; mouet autem & <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan>; cùm &longs;it primum motionis <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan>, | <arrow.to.target n="marg4003"></arrow.to.target><lb/>triens <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> fuerat <expan abbr="aĩa">anima</expan>; quò verò nutritur, <expan abbr="alim&etilde;tum">alimentum</expan>, & qua&longs;i in&longs;trumentum, & materia nutritio­<lb/>nis: quare non debuit Ari&longs;t. </s> <s>id quo nutritur, tam paucis interpo&longs;itis ver&longs;ibus tran&longs;umere in nu­<lb/>triens. </s> <s>Pr&ecedil;tereà nil <expan abbr="cõferret">conferret</expan> <expan abbr="ex&etilde;plum">exemplum</expan>, quod ip&longs;e adiunxit: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> clauus, aut manus <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> &longs;unt, <lb/>vt <expan abbr="moueãt">moueant</expan> immobilia permanentia, cuiu&longs;modi vult e&longs;&longs;e <expan abbr="aĩa">anima</expan> in officio nutritionis. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> me mo­<lb/>uet, &longs;i dixeris <expan abbr="manũ">manum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="immobil&etilde;">immobilem</expan>, quia, quod mouetur, &longs;eparatum &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t: at manus cum <lb/>toto colligata e&longs;t, nec mouetur <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan>. </s> <s>fal&longs;um e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="nanq.">nanque</expan> mouetur manus per &longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt corpus <lb/>totum per <expan abbr="ipsã">ipsam</expan> moueri dicatur: nec ita pre&longs;sè &longs;eparatum <expan abbr="accipiendũ">accipiendum</expan> e&longs;t, vt <expan abbr="nullã">nullam</expan> cùm c&ecedil;teris <expan abbr="con-nexion&etilde;">con­<lb/>nexionem</expan> pror&longs;us habeat, &longs;ed <expan abbr="&longs;eparatũ">&longs;eparatum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="cõtiguo">contiguo</expan> con&longs;eruatur, vt qua&longs;i diametro opponatur <lb/>illi &longs;peciei continui cuius motus vnus e&longs;t. </s> <s>Quamobrem Philoponus altera lectione recepta refe­<lb/>rebat aliò verba illa dicens, Ari&longs;totelem di&longs;tinguere in&longs;trumenta mutationis: hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e duo <expan abbr="ca-lor&etilde;">ca­<lb/>lorem</expan> .&longs;. </s> <s>innatum, & <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan>. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> nutritio <expan abbr="quoq.">quoque</expan> certis partibus corporis admini&longs;tratur, ore, ven­<lb/>triculo, me&longs;eraicis, iecore, & corde in perfectis: in imperfectis <expan abbr="aũt">aut</expan> con&longs;imilibus quibu&longs;dam parti­<lb/>bus, & proportione <expan abbr="re&longs;põdentibus">re&longs;pondentibus</expan> & in plantis, terra & radicibus. </s> <s>calor <expan abbr="aũt">aut</expan> id e&longs;t quod mouet, <lb/>& mouetur: <expan abbr="nã">nam</expan> cietur ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>; mouet autem & <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan>; cùm &longs;it primum motionis <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan>, |
| <pb pagenum="684"/>& alimentum <expan abbr="etiã">etiam</expan>, quia coquit ip&longs;um: membra verò <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan>, nec <expan abbr="quicquã">quicquam</expan> aliud mouent, & &longs;unt <lb/> | <pb pagenum="684"/>& alimentum <expan abbr="etiã">etiam</expan>, quia coquit ip&longs;um: membra verò <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan>, nec <expan abbr="quicquã">quicquam</expan> aliud mouent, & &longs;unt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4004"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;impliciter: ac &longs;i mouent <expan abbr="quippiã">quippiam</expan>, mouent <expan abbr="&longs;olũmodò">&longs;olummodò</expan> vt <expan abbr="materiã">materiam</expan>, quippe quae <expan abbr="immut&etilde;t">immutent</expan> <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, quæ in hoc officio tantùm <expan abbr="mouea&ttilde;">moueatur</expan>, &longs;iue &longs;int partes <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tantũmodò">tantummodò</expan> <expan abbr="nutriun&ttilde;">nutriuntur</expan>, &longs;iue <lb/>&longs;it <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> quod in rei <expan abbr="nutri&etilde;d&ecedil;">nutriend&ecedil;</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="conuerti&ttilde;">conuertitur</expan>. </s> <s>Et quae de organis tantùm verba faciat Ari&longs;t. <lb/></s> <s><expan abbr="cõfirmabat">confirmabat</expan> <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan>: <expan abbr="qiñ">qinm</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> &longs;unt organa manus, & temo. </s> <s>At <expan abbr="neq.">neque</expan> vir hic i&longs;ta &longs;ua interpretatio­<lb/>ne <expan abbr="cõficere">conficere</expan> <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> id quod cupit; proptereaque di&longs;tribuens parteis eius quo <expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>; non meminit de ali­<lb/>mento quod tamen illius e&longs;t pars, &longs;i <expan abbr="nõ">non</expan> id &longs;olùm &longs;ibi vendicarit. </s> <s>Prætereà non defendit vim <expan abbr="ex&etilde;-pli">exen­<lb/>pli</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vbi venit ad parteis quæ <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan> &longs;olùm; <expan abbr="quoniã">quoniam</expan>, tamet&longs;i mouent aliquid; at non mo­<lb/>uent, quatenus <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan> e&longs;t, &longs;ed quatenus materia. </s> <s><expan abbr="obiiciã">obiiciam</expan> ego clauum cui &longs;imilia reputat au­<lb/>ctor ille <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> qui tamen agitat nauim, non <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vt <expan abbr="materiã">materiam</expan>, &longs;ed vt <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>. </s> <s>Quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> par­<lb/>tes ille <expan abbr="nutriun&ttilde;">nutriuntur</expan>, non <expan abbr="aũt">aut</expan> materia qua nutritio mini&longs;tratur. </s> <s>Idcirco ille <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ump&longs;it id quo <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> <lb/>quod <expan abbr="tãtum">tantum</expan> mobile &longs;it, pro nutrimento. </s> <s>Attamen aduer&longs;us hoc <expan abbr="dictũ">dictum</expan> verba Ari&longs;t. </s> <s>expre&longs;&longs;a &longs;unt; <lb/>cùm velit Philoponlis numerari alimentum in in&longs;trumentis nutritionis. </s> <s>Ari&longs;toteles <expan abbr="aũt">aut</expan> paullò an­<lb/>te te&longs;tatus fuerat <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> moueri vt <expan abbr="materiã">materiam</expan>, non <expan abbr="aũt">aut</expan> vt in&longs;trumentum. </s> <s>Non me fugit, <expan abbr="quo&longs;dã">quo&longs;dam</expan> <lb/><expan abbr="aliã">aliam</expan> fui&longs;&longs;e <expan abbr="cõmentos">commentos</expan> huius loci <expan abbr="interpretation&etilde;">interpretationem</expan>, &quml; item Ari&longs;t. </s> <s>auctoritate munite conentur, quae ip&longs;e <lb/>de principibus cau&longs;sis nutrimenti nihil pror&longs;us ageret: &longs;upra <expan abbr=".n.">enim</expan> eas fui&longs;&longs;e &longs;atis expo&longs;itas, &longs;ed de <lb/>cau&longs;sis &longs;ociis: has <expan abbr="aũt">aut</expan> geminas e&longs;&longs;e; <expan abbr="alterã">alteram</expan> quidem <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> qui coquit. </s> <s>hic verò igneus e&longs;t, de quo <lb/> | <arrow.to.target n="marg4004"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;impliciter: ac &longs;i mouent <expan abbr="quippiã">quippiam</expan>, mouent <expan abbr="&longs;olũmodò">&longs;olummodò</expan> vt <expan abbr="materiã">materiam</expan>, quippe quae <expan abbr="immut&etilde;t">immutent</expan> <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, quæ in hoc officio tantùm <expan abbr="mouea&ttilde;">moueatur</expan>, &longs;iue &longs;int partes <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tantũmodò">tantummodò</expan> <expan abbr="nutriun&ttilde;">nutriuntur</expan>, &longs;iue <lb/>&longs;it <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> quod in rei <expan abbr="nutri&etilde;d&ecedil;">nutriend&ecedil;</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="conuerti&ttilde;">conuertitur</expan>. </s> <s>Et quae de organis tantùm verba faciat Ari&longs;t. <lb/></s> <s><expan abbr="cõfirmabat">confirmabat</expan> <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan>: <expan abbr="qiñ">qinm</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> &longs;unt organa manus, & temo. </s> <s>At <expan abbr="neq.">neque</expan> vir hic i&longs;ta &longs;ua interpretatio­<lb/>ne <expan abbr="cõficere">conficere</expan> <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> id quod cupit; proptereaque di&longs;tribuens parteis eius quo <expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>; non meminit de ali­<lb/>mento quod tamen illius e&longs;t pars, &longs;i <expan abbr="nõ">non</expan> id &longs;olùm &longs;ibi vendicarit. </s> <s>Prætereà non defendit vim <expan abbr="ex&etilde;-pli">exen­<lb/>pli</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vbi venit ad parteis quæ <expan abbr="mouen&ttilde;">mouentur</expan> &longs;olùm; <expan abbr="quoniã">quoniam</expan>, tamet&longs;i mouent aliquid; at non mo­<lb/>uent, quatenus <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan> e&longs;t, &longs;ed quatenus materia. </s> <s><expan abbr="obiiciã">obiiciam</expan> ego clauum cui &longs;imilia reputat au­<lb/>ctor ille <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> qui tamen agitat nauim, non <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vt <expan abbr="materiã">materiam</expan>, &longs;ed vt <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>. </s> <s>Quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> par­<lb/>tes ille <expan abbr="nutriun&ttilde;">nutriuntur</expan>, non <expan abbr="aũt">aut</expan> materia qua nutritio mini&longs;tratur. </s> <s>Idcirco ille <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ump&longs;it id quo <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> <lb/>quod <expan abbr="tãtum">tantum</expan> mobile &longs;it, pro nutrimento. </s> <s>Attamen aduer&longs;us hoc <expan abbr="dictũ">dictum</expan> verba Ari&longs;t. expre&longs;&longs;a &longs;unt; <lb/>cùm velit Philoponus numerari alimentum in in&longs;trumentis nutritionis. </s> <s>Ari&longs;toteles <expan abbr="aũt">aut</expan> paullò an­<lb/>te te&longs;tatus fuerat <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> moueri vt <expan abbr="materiã">materiam</expan>, non <expan abbr="aũt">aut</expan> vt in&longs;trumentum. </s> <s>Non me fugit, <expan abbr="quo&longs;dã">quo&longs;dam</expan> <lb/><expan abbr="aliã">aliam</expan> fui&longs;&longs;e <expan abbr="cõmentos">commentos</expan> huius loci <expan abbr="interpretation&etilde;">interpretationem</expan>, <expan abbr="&quml;">quam</expan> item Ari&longs;t. auctoritate munite conentur, quae ip&longs;e <lb/>de principibus cau&longs;sis nutrimenti nihil pror&longs;us ageret: &longs;upra <expan abbr=".n.">enim</expan> eas fui&longs;&longs;e &longs;atis expo&longs;itas, &longs;ed de <lb/>cau&longs;sis &longs;ociis: has <expan abbr="aũt">aut</expan> geminas e&longs;&longs;e; <expan abbr="alterã">alteram</expan> quidem <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> qui coquit. </s> <s>hic verò igneus e&longs;t, de quo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4005"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> propter <expan abbr="Empedocl&etilde;">Empedoclem</expan> anteà memini&longs;&longs;et Ari&longs;t. </s> <s>& mox <expan abbr="iterũ">iterum</expan> facturus e&longs;&longs;et mentionem; e&longs;&longs;e & aliud <lb/>calidum in&longs;itum. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Hæc igitur in <expan abbr="oĩ">omni</expan> corpore animato &longs;ub&longs;i&longs;tere, quæ <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;int aut <expan abbr="aĩa">anima</expan>, aut eius ali­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4005"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> propter <expan abbr="Empedocl&etilde;">Empedoclem</expan> anteà memini&longs;&longs;et Ari&longs;t. </s> <s>& mox <expan abbr="iterũ">iterum</expan> facturus e&longs;&longs;et mentionem; e&longs;&longs;e & aliud <lb/>calidum in&longs;itum. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Hæc igitur in <expan abbr="oĩ">omni</expan> corpore animato &longs;ub&longs;i&longs;tere, quæ <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;int aut <expan abbr="aĩa">anima</expan>, aut eius ali­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4006"></arrow.to.target><lb/>qua facultas, nec alimentum; <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> hoc e&longs;t materia: illarum verò officium e&longs;t animare & for­<lb/>mare <expan abbr="alim&etilde;tũ">alimentum</expan>: <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> cau&longs;&longs;æ &longs;impliciter &longs;unt, &longs;ed &longs;ociæ cau&longs;&longs;æ: muous verò caloris e&longs;&longs;e coquere. <lb/></s> <s>Ex geminis caloribus ille qui igneus e&longs;t, mouens e&longs;t, & <expan abbr="motũ">motum</expan>: mouens <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quia coquit: mo­<lb/>tum verò, <expan abbr="qiñ">qinm</expan> ab animali calore gubernatur. </s> <s>calor animalis &longs;olùm mouet, <expan abbr="neq.">neque</expan> id &longs;impliciter, eo <lb/>quae <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>, &longs;ed quia regit <expan abbr="igneũ">igneum</expan> <expan abbr="illũ">illum</expan>, & hinc <expan abbr="analogiã">analogiam</expan> peti à Philo&longs;opho inter <expan abbr="manũ">manum</expan> & <expan abbr="clauũ">clauum</expan> <lb/>ex altera parte, & calorem animalem ex aduer&longs;a; quia calor igneus e&longs;t, quemadmodum clauus, <lb/>calor <expan abbr="aũt">aut</expan> animalis, veluti manus. </s> <s>Verumenimuero & hæc interpretatio longè e&longs;t aliena, & à vi­<lb/>verborum, & à doctrina Peripatetica. </s> <s>Primum quidem, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> exponit Ari&longs;t. </s> <s>ip&longs;e id quo alitur, <lb/>& hoc docet e&longs;&longs;e duplex: &longs;ed tum e&longs;&longs;et triplex, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> ibi e&longs;&longs;et <expan abbr="vterq.">vterque</expan> calor, & tertio loco nutri­<lb/>mentum. </s> <s>Deinde quae ex <expan abbr="&longs;nĩa">&longs;ententia</expan> calor animalis ab igneo &longs;egregatur: &longs;ed <expan abbr=".n.">enim</expan> igneus in animali <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> nutrire idoneus. </s> <s>Po&longs;tremò calor ille, qui coctioni famulatur, vnus e&longs;t in viuente, qui à cor­<lb/>de per venas ad <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> deriuatur. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Proptereà lectioni Philoponi recepta, quæ talis e&longs;t. </s> <s>Hoc ve­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4006"></arrow.to.target><lb/>qua facultas, nec alimentum; <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> hoc e&longs;t materia: illarum verò officium e&longs;t animare & for­<lb/>mare <expan abbr="alim&etilde;tũ">alimentum</expan>: <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> cau&longs;&longs;æ &longs;impliciter &longs;unt, &longs;ed &longs;ociæ cau&longs;&longs;æ: munus verò caloris e&longs;&longs;e coquere. <lb/></s> <s>Ex geminis caloribus ille qui igneus e&longs;t, mouens e&longs;t, & <expan abbr="motũ">motum</expan>: mouens <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quia coquit: mo­<lb/>tum verò, <expan abbr="q&mtilde;">quomodo</expan> ab animali calore gubernatur. </s> <s>calor animalis &longs;olùm mouet, <expan abbr="neq.">neque</expan> id &longs;impliciter, eo <lb/>quae <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> ab <expan abbr="aĩa">anima</expan>, &longs;ed quia regit <expan abbr="igneũ">igneum</expan> <expan abbr="illũ">illum</expan>, & hinc <expan abbr="analogiã">analogiam</expan> peti à Philo&longs;opho inter <expan abbr="manũ">manum</expan> & <expan abbr="clauũ">clauum</expan> <lb/>ex altera parte, & calorem animalem ex aduer&longs;a; quia calor igneus e&longs;t, quemadmodum clauus, <lb/>calor <expan abbr="aũt">aut</expan> animalis, veluti manus. </s> <s>Verumenimuero & hæc interpretatio longè e&longs;t aliena, & à vi­<lb/>verborum, & à doctrina Peripatetica. </s> <s>Primum quidem, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> exponit Ari&longs;t. </s> <s>ip&longs;e id quo alitur, <lb/>& hoc docet e&longs;&longs;e duplex: &longs;ed tum e&longs;&longs;et triplex, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> ibi e&longs;&longs;et <expan abbr="vterq.">vterque</expan> calor, & tertio loco nutri­<lb/>mentum. </s> <s>Deinde quae ex <expan abbr="&longs;nĩa">&longs;ententia</expan> calor animalis ab igneo &longs;egregatur: &longs;ed <expan abbr=".n.">enim</expan> igneus in animali <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> nutrire idoneus. </s> <s>Po&longs;tremò calor ille, qui coctioni famulatur, vnus e&longs;t in viuente, qui à cor­<lb/>de per venas ad <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> deriuatur. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Proptereà lectioni Philoponi recepta, quæ talis e&longs;t. </s> <s>Hoc ve­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4007"></arrow.to.target><lb/>rò quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> &longs;olùm. </s> <s>&longs;ic <expan abbr="explicar&etilde;">explicarem</expan> ego hunc locum. </s> <s>Vt faciamus, Ari&longs;totelem &longs;eparare id quo <lb/> | <arrow.to.target n="marg4007"></arrow.to.target><lb/>rò quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> &longs;olùm. </s> <s>&longs;ic <expan abbr="explicar&etilde;">explicarem</expan> ego hunc locum. </s> <s>Vt faciamus, Ari&longs;totelem &longs;eparare id quo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4008"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>, & cùm &longs;uprà tantummodò pronuncia&longs;&longs;et, <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> e&longs;&longs;e id quo nutritur; monere po&longs;teà <lb/>nos id quo <expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>, non e&longs;&longs;e &longs;olùm <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan>, verùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> calorem; è <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="vnũ">vnum</expan> mouet, & <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>; <lb/><expan abbr="alterũ">alterum</expan> mouetur tantùm: mouet &longs;anè, & <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> calor quem <expan abbr="iã">iam</expan> non <expan abbr="igneũ">igneum</expan> e&longs;&longs;e accepimus; ineptus <lb/>.n. foret ad animæ funtioneis, &longs;ed <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>. </s> <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> mouetur <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan>; <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> e&longs;t materia cuius <lb/> | <arrow.to.target n="marg4008"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>, & cùm &longs;uprà tantummodò pronuncia&longs;&longs;et, <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> e&longs;&longs;e id quo nutritur; monere po&longs;teà <lb/>nos id quo <expan abbr="nutri&ttilde;">nutritur</expan>, non e&longs;&longs;e &longs;olùm <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan>, verùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> calorem; è <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="vnũ">vnum</expan> mouet, & <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>; <lb/><expan abbr="alterũ">alterum</expan> mouetur tantùm: mouet &longs;anè, & <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> calor quem <expan abbr="iã">iam</expan> non <expan abbr="igneũ">igneum</expan> e&longs;&longs;e accepimus; ineptus <lb/>.n. foret ad animæ funtioneis, &longs;ed <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>. </s> <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> mouetur <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan>; <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> e&longs;t materia cuius <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4009"></arrow.to.target><lb/>munus e&longs;t pati. </s> <s>Sed <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> calor moueat &longs;imul, & <expan abbr="mouea&ttilde;">moueatur</expan>, docet Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> ab ar­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4009"></arrow.to.target><lb/>munus e&longs;t pati. </s> <s>Sed <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> calor moueat &longs;imul, & <expan abbr="mouea&ttilde;">moueatur</expan>, docet Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> ab ar­<lb/> |
| |
| <s><emph type="italics"/>Qu&ecedil;dam ad intelligentiam illius attributi communis afferuntur, vt auctio fiat &longs;ecundùm quod­<lb/>libet &longs;ignum. </s> <s>Cap. </s> <s>XXII<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Qu&ecedil;dam ad intelligentiam illius attributi communis afferuntur, vt auctio fiat &longs;ecundùm quod­<lb/>libet &longs;ignum. </s> <s>Cap. </s> <s>XXII<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>AD illam verò dubitationem profligandam, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>&longs;eruandam notionem quam de incremento <expan abbr="cõ-cepimus">con­<lb/>cepimus</expan>, vt auctio fiat &longs;ecundùm quodlibet, hoc e&longs;t, minimam <expan abbr="quanq.">quanque</expan> partem; nec tam aut ex in <lb/>corporeo fiat <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan>, aut corporum penetratio con&longs;equatur; hoc ad primè valebit, &longs;i ante alia <expan abbr="&longs;ta-tua&ttilde;">&longs;ta­<lb/>tuatur</expan>. </s> <s><expan abbr="Vnumquodq.">Vnumquodque</expan> corpus animatum in duo genera partium di&longs;&longs;ecari, alterum vniforme quod habet <lb/> | <s>AD illam verò dubitationem profligandam, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>&longs;eruandam notionem quam de incremento <expan abbr="cõ-cepimus">con­<lb/>cepimus</expan>, vt auctio fiat &longs;ecundùm quodlibet, hoc e&longs;t, minimam <expan abbr="quanq.">quanque</expan> partem; nec tam aut ex in <lb/>corporeo fiat <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan>, aut corporum penetratio con&longs;equatur; hoc ad primè valebit, &longs;i ante alia <expan abbr="&longs;ta-tua&ttilde;">&longs;ta­<lb/>tuatur</expan>. </s> <s><expan abbr="Vnumquodq.">Vnumquodque</expan> corpus animatum in duo genera partium di&longs;&longs;ecari, alterum vniforme quod habet <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4013"></arrow.to.target><lb/>partes <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis cum toto, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="alterũ">alterum</expan> quod difforme vocamus; id <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="diuidi&ttilde;">diuiditur</expan> in alias partes qua­<lb/>rum <expan abbr="rõnes">rationes</expan>, & e&longs;&longs;entiæ diuer&longs;æ &longs;unt, quibus <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> auctio tribui po&longs;&longs;e videtur: augetur <expan abbr=".n.">enim</expan> manus, <expan abbr="auge&ttilde;">augetur</expan> <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> caro: &longs;ed reuera manus per &longs;e & primò non <expan abbr="auge&ttilde;">augetur</expan>; verùm beneficio partium vniformium, qu&ecedil; &longs;olæ <lb/>per &longs;e augentur, vt caro, neruus & chartilago. </s> <s>cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> difformes nil aliud &longs;int ferè, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> partes vniformes <lb/>coniunct&ecedil;, & nullam propemodum <expan abbr="habeãt">habeant</expan> propriam <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> præter figuram, à qua nulla e&longs;t <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign>, <lb/>& actio, &longs;iue alteratio, &longs;ed officium: vniformes autem ex <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> differentiis con&longs;titutæ &longs;int, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> & in <lb/> | <arrow.to.target n="marg4013"></arrow.to.target><lb/>partes <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis cum toto, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="alterũ">alterum</expan> quod difforme vocamus; id <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="diuidi&ttilde;">diuiditur</expan> in alias partes qua­<lb/>rum <expan abbr="rõnes">rationes</expan>, & e&longs;&longs;entiæ diuer&longs;æ &longs;unt, quibus <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> auctio tribui po&longs;&longs;e videtur: augetur <expan abbr=".n.">enim</expan> manus, <expan abbr="auge&ttilde;">augetur</expan> <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> caro: &longs;ed reuera manus per &longs;e & primò non <expan abbr="auge&ttilde;">augetur</expan>; verùm beneficio partium vniformium, qu&ecedil; &longs;olæ <lb/>per &longs;e augentur, vt caro, neruus & chartilago. </s> <s>cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> difformes nil aliud &longs;int ferè, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> partes vniformes <lb/>coniunct&ecedil;, & nullam propemodum <expan abbr="habeãt">habeant</expan> propriam <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> præter figuram, à qua nulla e&longs;t <foreign lang="greek">po/ihsis</foreign>, <lb/>& actio, &longs;iue alteratio, &longs;ed officium: vniformes autem ex <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> differentiis con&longs;titutæ &longs;int, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> & in <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4014"></arrow.to.target><lb/>illis propriè vita con&longs;i&longs;tat, quippe calor, qui e&longs;t primum vitæ in&longs;trumentum, iure conuenit illis auctio <lb/>quæ mini&longs;trari nequit &longs;ine auxilio primarum qualitatum. </s> <s>Mox illud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;umamus; Vniformes par­<lb/>tes e&longs;&longs;e ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s> <s><expan abbr="cõpo&longs;itas">compo&longs;itas</expan>, quemadmodum reliqua corpora naturalia; <expan abbr="ideò&qacute;">ideòque</expan>. </s> <s>illarum ma­<lb/>teriam <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> &longs;pectari, nonnunquam formam: nam caro interdum materia carnis appellatur, vt <lb/>cum carne humana Le&longs;trygonas & Channibales ve&longs;ci audiuimus; aliquando forma <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, vt cùm am­<lb/>putatur; &longs;iquando ex atrophia contabuetit; &longs;ic etiam nauis dicitur lignum con&longs;iderata &longs;olùm materia; <lb/>animaduer&longs;a verò in tali materia certa figura, & fabrica nuncupatur nauis, vt forma, atque ille qui &longs;er­<lb/>uo iubet, vt nauim inopia materiæ comburat; non re&longs;picit formam, &longs;ed <expan abbr="materiã">materiam</expan> nauis quæ lignum e&longs;t: <lb/>ita vt &longs;i aliunde ligna &longs;uppererent; nauem libenter amitteret. </s> <s>Chri&longs;tiani verò nominis ho&longs;tes cum tri­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4014"></arrow.to.target><lb/>illis propriè vita con&longs;i&longs;tat, quippe calor, qui e&longs;t primum vitæ in&longs;trumentum, iure conuenit illis auctio <lb/>quæ mini&longs;trari nequit &longs;ine auxilio primarum qualitatum. </s> <s>Mox illud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;umamus; Vniformes par­<lb/>tes e&longs;&longs;e ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s> <s><expan abbr="cõpo&longs;itas">compo&longs;itas</expan>, quemadmodum reliqua corpora naturalia; <expan abbr="ideò&qacute;">ideòque</expan>. </s> <s>illarum ma­<lb/>teriam <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> &longs;pectari, nonnunquam formam: nam caro interdum materia carnis appellatur, vt <lb/>cum carne humana Le&longs;trygonas & Channibales ve&longs;ci audiuimus; aliquando forma <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, vt cùm am­<lb/>putatur; &longs;iquando ex atrophia contabuetit; &longs;ic etiam nauis dicitur lignum con&longs;iderata &longs;olùm materia; <lb/>animaduer&longs;a verò in tali materia certa figura, & fabrica nuncupatur nauis, vt forma, atque ille qui &longs;er­<lb/>uo iubet, vt nauim inopia materiæ comburat; non re&longs;picit formam, &longs;ed <expan abbr="materiã">materiam</expan> nauis quæ lignum e&longs;t: <lb/>ita vt &longs;i aliunde ligna &longs;uppererent; nauem libenter amitteret. </s> <s>Chri&longs;tiani verò nominis ho&longs;tes cum tri­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4015"></arrow.to.target><lb/>remes no&longs;tras in mari prædantur; iubent comburi non ligna quæ &longs;unt materia, &longs;ed naues, ide&longs;t, ligna in <lb/>quibus e&longs;t eiu&longs;modi forma: nam &longs;i in mari e&longs;&longs;et Hercynia &longs;ylua; non comburerent eam, ni&longs;i forma & <lb/>figura nauis in formata e&longs;&longs;et: quare <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> nauis <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> modo, propter formam, & propter materiam; non <lb/>quidem, quae eius forma, aut materia vocentur nauis, &longs;ed totum <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan> eo nomine notatur; verùm <lb/>quae nauis e&longs;t, tum ratione formæ, tum <expan abbr="etiã">etiam</expan> ratione materiæ, & talis <expan abbr="appella&ttilde;">appellatur</expan> &longs;pectata forma, aut materia; <lb/>&longs;ic de partibus vniformibus a&longs;&longs;erendum e&longs;t, earum <expan abbr="noĩe">nomine</expan> &longs;ignificari formam nunc, aliàs materiam: nam, <lb/>tamet&longs;i nomen dicitur primò &longs;ignificare formam, at vnà &longs;ignificat item materiam. </s> <s>Ergo &longs;iquando di­<lb/>catur auctio fieri &longs;ecundùm quamlibet partem, &longs;cire licet in eum &longs;ecundùm accipiendum e&longs;&longs;e hoc pro­<lb/>nunciatum, vt ad <expan abbr="formã">formam</expan> pertineat, non autem ad materiam. </s> <s>Quoniam verò multum valent exempla <lb/>ad per&longs;uadendum; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s> <s>valde nece&longs;&longs;aria &longs;unt, vbi res ita &longs;it ob&longs;cura, vt nonmodò fugiat &longs;en&longs;um; verùm <lb/>etiam vix moueat mentem, cuiu&longs;modi e&longs;t hæc no&longs;tra, non de&longs;erit nos Ari&longs;toteles, &longs;ed exemplo per&longs;pi­<lb/>cuo <expan abbr="totũ">totum</expan> id quod de incremento con&longs;titutum e&longs;t, quatenus fit &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, nobis ponit ante ocu­<lb/>los: fingamus <expan abbr=".n.">enim</expan> vas quoddam, velut vtrem, & liquidum quoddam eo metiamur; liquidum illud &longs;anè <lb/><expan abbr="varia&ttilde;">variatur</expan>, & modò vna eius pars ab vtre, mox alia continetur: nanque altera priore diffluente &longs;ublabitur, <lb/>manet <expan abbr="aũt">aut</expan> idem vter, & prout maior, aut minor ine&longs;t humoris illius copia, &longs;ic <expan abbr="etiã">etiam</expan> vter ip&longs;e cre&longs;cit, aut <lb/>decre&longs;cit. </s> <s>Ita igitur <expan abbr="cogitandũ">cogitandum</expan> e&longs;t formam carnis permanere; <expan abbr="materiã">materiam</expan> verò, vt &longs;anguinem ex quo fit ca­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4015"></arrow.to.target><lb/>remes no&longs;tras in mari prædantur; iubent comburi non ligna quæ &longs;unt materia, &longs;ed naues, ide&longs;t, ligna in <lb/>quibus e&longs;t eiu&longs;modi forma: nam &longs;i in mari e&longs;&longs;et Hercynia &longs;ylua; non comburerent eam, ni&longs;i forma & <lb/>figura nauis in formata e&longs;&longs;et: quare <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> nauis <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> modo, propter formam, & propter materiam; non <lb/>quidem, quae eius forma, aut materia vocentur nauis, &longs;ed totum <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan> eo nomine notatur; verùm <lb/>quae nauis e&longs;t, tum ratione formæ, tum <expan abbr="etiã">etiam</expan> ratione materiæ, & talis <expan abbr="appella&ttilde;">appellatur</expan> &longs;pectata forma, aut materia; <lb/>&longs;ic de partibus vniformibus a&longs;&longs;erendum e&longs;t, earum <expan abbr="noĩe">nomine</expan> &longs;ignificari formam nunc, aliàs materiam: nam, <lb/>tamet&longs;i nomen dicitur primò &longs;ignificare formam, at vnà &longs;ignificat item materiam. </s> <s>Ergo &longs;iquando di­<lb/>catur auctio fieri &longs;ecundùm quamlibet partem, &longs;cire licet in eum &longs;ecundùm accipiendum e&longs;&longs;e hoc pro­<lb/>nunciatum, vt ad <expan abbr="formã">formam</expan> pertineat, non autem ad materiam. </s> <s>Quoniam verò multum valent exempla <lb/>ad per&longs;uadendum; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s> <s>valde nece&longs;&longs;aria &longs;unt, vbi res ita &longs;it ob&longs;cura, vt nonmodò fugiat &longs;en&longs;um; verùm <lb/>etiam vix moueat mentem, cuiu&longs;modi e&longs;t hæc no&longs;tra, non de&longs;erit nos Ari&longs;toteles, &longs;ed exemplo per&longs;pi­<lb/>cuo <expan abbr="totũ">totum</expan> id quod de incremento con&longs;titutum e&longs;t, quatenus fit &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, nobis ponit ante ocu­<lb/>los: fingamus <expan abbr=".n.">enim</expan> vas quoddam, velut vtrem, & liquidum quoddam eo metiamur; liquidum illud &longs;anè <lb/><expan abbr="varia&ttilde;">variatur</expan>, & modò vna eius pars ab vtre, mox alia continetur: nanque altera priore diffluente &longs;ublabitur, <lb/>manet <expan abbr="aũt">aut</expan> idem vter, & prout maior, aut minor ine&longs;t humoris illius copia, &longs;ic <expan abbr="etiã">etiam</expan> vter ip&longs;e cre&longs;cit, aut <lb/>decre&longs;cit. </s> <s>Ita igitur <expan abbr="cogitandũ">cogitandum</expan> e&longs;t formam carnis permanere; <expan abbr="materiã">materiam</expan> verò, vt &longs;anguinem ex quo fit ca­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4016"></arrow.to.target><lb/>ro, diffluere, <expan abbr="di&longs;sipatũ">di&longs;sipatum</expan> .&longs;. </s> <s>& exhau&longs;tum ab innato calore, & modò plus ibi ade&longs;&longs;e, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="di&longs;sipatũ">di&longs;sipatum</expan> fuerit, vt in <lb/>adole&longs;centia contingit; <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> tantundem, vt in ætate virili, minus aliàs, vt in &longs;enio, quo fit, vt forma <lb/>carnis modò amplior, aliàs minor &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> permanens, &longs;icut <expan abbr="etiã">etiam</expan> permanet <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> forma nauis, &longs;i eadem <lb/>figura retineatur; quanuis moles ip&longs;a varietur. </s> <s>Sed quid clarius po&longs;tulamus, quàm id quod exemplo <lb/>Ari&longs;totelico expre&longs;&longs;um e&longs;t? </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> certè appo&longs;iti&longs;simum: quoniam <expan abbr="tendi&ttilde;">tenditur</expan> vter plenus; inanis con&longs;idit; <lb/>ita & in corpore no&longs;tro ven&ecedil; quæ <expan abbr="cõplectuntur">complectuntur</expan> <expan abbr="vniuersũ">vniuersum</expan> <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan>, & ex quibus fit caro, & tota cor­<lb/>poris moles, <expan abbr="quodãmodo">quodammodo</expan> intume&longs;cunt, & <expan abbr="deprimun&ttilde;">deprimuntur</expan>, & velut in vtre quælibet pars figuræ modò ma­<lb/>ior, nonnunquam minor apparebat pro copia liquoris, qui prius in ip&longs;o continebatur; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> forma <lb/>carnis, ex qualibet parte cre&longs;cit, & imminuta e&longs;t, &longs;ed forma carnis latet: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> functiones anim&ecedil;, & for­<lb/>ma animalis ip&longs;ius quæ generatim per &longs;uas proprias functiones deprehendi &longs;olet, extant magis in diffor­<lb/>mibus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in vniformibus; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>rem, &longs;i manus amputara &longs;it; nihilo plus appellatur manus, quàm <lb/>&longs;i lapidea foret. </s> <s>vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> totum cadauer animal <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="appella&ttilde;">appellatur</expan>. </s> <s>Vnde optimè tragicus ille de mortuo dicebat.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4016"></arrow.to.target><lb/>ro, diffluere, <expan abbr="di&longs;sipatũ">di&longs;sipatum</expan> .&longs;. </s> <s>& exhau&longs;tum ab innato calore, & modò plus ibi ade&longs;&longs;e, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="di&longs;sipatũ">di&longs;sipatum</expan> fuerit, vt in <lb/>adole&longs;centia contingit; <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> tantundem, vt in ætate virili, minus aliàs, vt in &longs;enio, quo fit, vt forma <lb/>carnis modò amplior, aliàs minor &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> permanens, &longs;icut <expan abbr="etiã">etiam</expan> permanet <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> forma nauis, &longs;i eadem <lb/>figura retineatur; quanuis moles ip&longs;a varietur. </s> <s>Sed quid clarius po&longs;tulamus, quàm id quod exemplo <lb/>Ari&longs;totelico expre&longs;&longs;um e&longs;t? </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> certè appo&longs;iti&longs;simum: quoniam <expan abbr="tendi&ttilde;">tenditur</expan> vter plenus; inanis con&longs;idit; <lb/>ita & in corpore no&longs;tro ven&ecedil; quæ <expan abbr="cõplectuntur">complectuntur</expan> <expan abbr="vniuersũ">vniuersum</expan> <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan>, & ex quibus fit caro, & tota cor­<lb/>poris moles, <expan abbr="quodãmodo">quodammodo</expan> intume&longs;cunt, & <expan abbr="deprimun&ttilde;">deprimuntur</expan>, & velut in vtre quælibet pars figuræ modò ma­<lb/>ior, nonnunquam minor apparebat pro copia liquoris, qui prius in ip&longs;o continebatur; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> forma <lb/>carnis, ex qualibet parte cre&longs;cit, & imminuta e&longs;t, &longs;ed forma carnis latet: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> functiones anim&ecedil;, & for­<lb/>ma animalis ip&longs;ius quæ generatim per &longs;uas proprias functiones deprehendi &longs;olet, extant magis in diffor­<lb/>mibus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in vniformibus; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>rem, &longs;i manus amputata &longs;it; nihilo plus appellatur manus, quàm <lb/>&longs;i lapidea foret. </s> <s>vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> totum cadauer animal <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="appella&ttilde;">appellatur</expan>. </s> <s>Vnde optimè tragicus ille de mortuo dicebat.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4013"></margin.target>B</s></p> | <s><margin.target id="marg4013"></margin.target>B</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4016"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg4016"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><foreign lang="greek">*be/bhken, ou)d)e)/t) esi\n *admh/ tou giwh\</foreign>. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ille alter iacet &longs;ine nomine corpus, caro au­<lb/>tem, et&longs;i à corpore &longs;eiuncta; nihilominus eodem nomine <expan abbr="poti&ttilde;">potitur</expan>, non ob aliud, quàm quae latet forma car­<lb/>nis: forma verò manus euidentior e&longs;t: idcirco putare non oportet, ne forte, &longs;i caro cre&longs;cat, non cre&longs;cat | <s><foreign lang="greek">*be/bhken, ou) d' e)/t' e)sti\n *admh/ tou giwh\</foreign>. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ille alter iacet &longs;ine nomine corpus, caro au­<lb/>tem, et&longs;i à corpore &longs;eiuncta; nihilominus eodem nomine <expan abbr="poti&ttilde;">potitur</expan>, non ob aliud, quàm quae latet forma car­<lb/>nis: forma verò manus euidentior e&longs;t: idcirco putare non oportet, ne forte, &longs;i caro cre&longs;cat, non cre&longs;cat |
| <pb pagenum="686"/>&longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>; augetur enim &longs;ecundùm formam, non apparet <expan abbr="aũt">aut</expan>, quae eius latet forma. </s> <s>&longs;ed quemad­<lb/> | <pb pagenum="686"/>&longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>; augetur enim &longs;ecundùm formam, non apparet <expan abbr="aũt">aut</expan>, quae eius latet forma. </s> <s>&longs;ed quemad­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4017"></arrow.to.target><lb/>modum creuit, aut decreuit manus forma; licet non primò, non autem materia; &longs;ic partes vniformes <lb/><expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> creuere &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, non &longs;ecundùm materiam: hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> iugiter effluxit; forma verò per­<lb/>man&longs;it. </s> <s>Quæ cùm &longs;int, facilè defenduntur ea qu&ecedil; <expan abbr="cõ&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> &longs;unt de attributis huiu&longs;ce mutationis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan>, <lb/>vt maneat idem id quod augetur, ab initio <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad finem: manet <expan abbr=".n.">enim</expan> idem &longs;ecundùm formam, quæ non <lb/>immutatur: vt etiam <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> quanlibet <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> excreuerit, & acce&longs;sio facta fuerit, quia .&longs;. </s> <s>additio facta <lb/>fuerit &longs;ecundùm <expan abbr="quãlibet">quallibet</expan> partem formæ, & vt ab extrin&longs;eco, quippe ab alimento. </s> <s>Prætereà vt non &longs;it <lb/>inane, neq penetratio corporum: illud quidem, quia &longs;ubit a&longs;siduè materia, qu&ecedil; cùm magnitudine con­<lb/>iuncta e&longs;t; neque item penetratio <expan abbr="corporũ">corporum</expan>, quia non fit additio cuilibet parti materiæ, &longs;ed form&ecedil; parti­<lb/>bus acce&longs;sio facta e&longs;t, & veteri materiæ noua &longs;uccedit <expan abbr="occupãs">occupans</expan> eius <expan abbr="locũ">locum</expan>, quæ inde migrauit, & effluxit, <lb/>& <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> vbi, dum vas exinanitur, & aqua noua infunditur, aut con&longs;equens <expan abbr="antecedent&etilde;">antecedentem</expan> &longs;ub&longs;e­<lb/>quitur; non e&longs;t penetratio <expan abbr="corporũ">corporum</expan> quæ tum &longs;it, &longs;i retineatur præcedens, aut, ni&longs;i vas dilatetur; &longs;ic in au­<lb/>ctione contingit. </s> <s>Proptereà <expan abbr="cõ&longs;imiliter">con&longs;imiliter</expan> Galenus <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> docens officium auctiicis facultatis illud e&longs;&longs;e dicebat <lb/> | <arrow.to.target n="marg4017"></arrow.to.target><lb/>modum creuit, aut decreuit manus forma; licet non primò, non autem materia; &longs;ic partes vniformes <lb/><expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> creuere &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, non &longs;ecundùm materiam: hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> iugiter effluxit; forma verò per­<lb/>man&longs;it. </s> <s>Quæ cùm &longs;int, facilè defenduntur ea qu&ecedil; <expan abbr="cõ&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> &longs;unt de attributis huiu&longs;ce mutationis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan>, <lb/>vt maneat idem id quod augetur, ab initio <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad finem: manet <expan abbr=".n.">enim</expan> idem &longs;ecundùm formam, quæ non <lb/>immutatur: vt etiam <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> quanlibet <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> excreuerit, & acce&longs;sio facta fuerit, quia .&longs;. </s> <s>additio facta <lb/>fuerit &longs;ecundùm <expan abbr="quãlibet">quallibet</expan> partem formæ, & vt ab extrin&longs;eco, quippe ab alimento. </s> <s>Prætereà vt non &longs;it <lb/>inane, neq penetratio corporum: illud quidem, quia &longs;ubit a&longs;siduè materia, qu&ecedil; cùm magnitudine con­<lb/>iuncta e&longs;t; neque item penetratio <expan abbr="corporũ">corporum</expan>, quia non fit additio cuilibet parti materiæ, &longs;ed form&ecedil; parti­<lb/>bus acce&longs;sio facta e&longs;t, & veteri materiæ noua &longs;uccedit <expan abbr="occupãs">occupans</expan> eius <expan abbr="locũ">locum</expan>, quæ inde migrauit, & effluxit, <lb/>& <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> vbi, dum vas exinanitur, & aqua noua infunditur, aut con&longs;equens <expan abbr="antecedent&etilde;">antecedentem</expan> &longs;ub&longs;e­<lb/>quitur; non e&longs;t penetratio <expan abbr="corporũ">corporum</expan> quæ tum &longs;it, &longs;i retineatur præcedens, aut, ni&longs;i vas dilatetur; &longs;ic in au­<lb/>ctione contingit. </s> <s>Proptereà <expan abbr="cõ&longs;imiliter">con&longs;imiliter</expan> Galenus <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> docens officium auctricis facultatis illud e&longs;&longs;e dicebat <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4018"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">e)ktEI=nai ta\pefuko/ta</foreign>, hoc e&longs;t, extendere partes innatas: ita <expan abbr="aũt">aut</expan> partes &longs;olidæ corporis appellantur <lb/>arteriæ, ven&ecedil;, nerui, o&longs;&longs;a, chartilagines, <expan abbr="m&etilde;branæ">membranæ</expan>, ligamenta, & omnes tunic&ecedil; quas <expan abbr="etiã">etiam</expan> elementales, & <lb/>&longs;implices ip&longs;e nominari te&longs;tatur, tamet&longs;i continent humores & &longs;piritus quæ impetum facientia vocauit <lb/> | <arrow.to.target n="marg4018"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">e)ktei=nai ta\pefuko/ta</foreign>, hoc e&longs;t, extendere partes innatas: ita <expan abbr="aũt">aut</expan> partes &longs;olidæ corporis appellantur <lb/>arteriæ, ven&ecedil;, nerui, o&longs;&longs;a, chartilagines, <expan abbr="m&etilde;branæ">membranæ</expan>, ligamenta, & omnes tunic&ecedil; quas <expan abbr="etiã">etiam</expan> elementales, & <lb/>&longs;implices ip&longs;e nominari te&longs;tatur, tamet&longs;i continent humores & &longs;piritus quæ impetum facientia vocauit <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4019"></arrow.to.target><lb/>Hyppocrates, &longs;ed in his cùm duplex in&longs;it ratio, altera quidem &longs;ub&longs;tantiæ, atque altera cauitatis in qua <lb/>recipiuntur &longs;piritus & humores; augetur quidem &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="va&longs;orũ">va&longs;orum</expan> per &longs;e facta extentione &longs;ecundùm <lb/><expan abbr="vnamquanq.">vnamquanque</expan> partem; ex hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> æquatur amplificatio cauitatis, vt &longs;iquis ve&longs;icam &longs;uis atterens, & fla­<lb/>tu implens eam extendat in amplum, illo &longs;olo excepto, quòd cra&longs;sitiem non con&longs;eruat, nec &longs;ub&longs;tantiæ <lb/>quicquam &longs;uperuenit, &longs;ed &longs;ola cauitas amplificatur. </s> <s>quòd &longs;i inter augendum cra&longs;sitiem retineret, quod <lb/>&longs;anè faceret aliquem humorem combibens; e&longs;&longs;et illo planè modo auctio naturalis. </s> <s>Ita fit auctio, & &longs;e­<lb/>cundùm formam. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tat, &longs;iquis <expan abbr="oppona&ttilde;">opponatur</expan> nobis augeri carnem, quæ e&longs;t materia manus, vt verta­<lb/>ris augeri materiam: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> auctio fit &longs;ecundùm formam illiu&longs;modi partium, qu&ecedil; primò augentur: di­<lb/>ximus autem eas e&longs;&longs;e vniformes, quòd &longs;i accidat ip&longs;is e&longs;&longs;e materiam difformium, non e&longs;t, quòd auctio­<lb/>nem &longs;ecundùm materiam fieri concedamus: quandò difformes poti&longs;simum, & per &longs;e non augentur: <lb/>ideò laborat obiectio fallacia &longs;ecundùm accidens accipiens eas augeri, quatenus &longs;unt materia <expan abbr="diffor-miũ">diffor­<lb/>mium</expan>: cùm <expan abbr="tñ">tantum</expan> id illis accidat, &longs;i propria <expan abbr="ip&longs;arũ">ip&longs;arum</expan> forma <expan abbr="&longs;pecte&ttilde;">&longs;pectetur</expan>, <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> quam fieri po&longs;uimus auctionem.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4019"></arrow.to.target><lb/>Hyppocrates, &longs;ed in his cùm duplex in&longs;it ratio, altera quidem &longs;ub&longs;tantiæ, atque altera cauitatis in qua <lb/>recipiuntur &longs;piritus & humores; augetur quidem &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="va&longs;orũ">va&longs;orum</expan> per &longs;e facta extentione &longs;ecundùm <lb/><expan abbr="vnamquanq.">vnamquanque</expan> partem; ex hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> æquatur amplificatio cauitatis, vt &longs;iquis ve&longs;icam &longs;uis atterens, & fla­<lb/>tu implens eam extendat in amplum, illo &longs;olo excepto, quòd cra&longs;sitiem non con&longs;eruat, nec &longs;ub&longs;tantiæ <lb/>quicquam &longs;uperuenit, &longs;ed &longs;ola cauitas amplificatur. </s> <s>quòd &longs;i inter augendum cra&longs;sitiem retineret, quod <lb/>&longs;anè faceret aliquem humorem combibens; e&longs;&longs;et illo planè modo auctio naturalis. </s> <s>Ita fit auctio, & &longs;e­<lb/>cundùm formam. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tat, &longs;iquis <expan abbr="oppona&ttilde;">opponatur</expan> nobis augeri carnem, quæ e&longs;t materia manus, vt verta­<lb/>ris augeri materiam: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> auctio fit &longs;ecundùm formam illiu&longs;modi partium, qu&ecedil; primò augentur: di­<lb/>ximus autem eas e&longs;&longs;e vniformes, quòd &longs;i accidat ip&longs;is e&longs;&longs;e materiam difformium, non e&longs;t, quòd auctio­<lb/>nem &longs;ecundùm materiam fieri concedamus: quandò difformes poti&longs;simum, & per &longs;e non augentur: <lb/>ideò laborat obiectio fallacia &longs;ecundùm accidens accipiens eas augeri, quatenus &longs;unt materia <expan abbr="diffor-miũ">diffor­<lb/>mium</expan>: cùm <expan abbr="tñ">tantum</expan> id illis accidat, &longs;i propria <expan abbr="ip&longs;arũ">ip&longs;arum</expan> forma <expan abbr="&longs;pecte&ttilde;">&longs;pectetur</expan>, <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> quam fieri po&longs;uimus auctionem.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4017"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg4017"></margin.target>E</s></p> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4020"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg4020"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>PER VENIMVS eò nunc, vt aliqua nos attigerimus de quorum veritate non pauca dubitanda <lb/>&longs;int: nam cùm dictum &longs;it augeri primò partes vniformes; po&longs;sit h&ecedil;&longs;itare <expan abbr="qui&longs;piã">qui&longs;piam</expan> eas primò viue­<lb/>re: augentur <expan abbr=".n.">enim</expan> primò, igitur nutriuntur: quare etiam primò vinunt. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Philoponi argu­<arrow.to.target n="marg4021"></arrow.to.target><lb/>mento confirmatur: quoniam oblata <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> parte vniformi animal intereat nece&longs;&longs;e e&longs;t: at non or­<lb/>ganica &longs;ublata. </s> <s>Veruntamen Ari&longs;toteles ita animam definiuit actum corporis organici, pote&longs;tate <expan abbr="vitã">vitam</expan> <lb/>obtinentis: viuit ergo primùm corpus organicum. </s> <s>Huc accedit, quòd viuere e&longs;t <foreign lang="greek">e)nergEI=n</foreign>, ide&longs;t fun­<lb/>gi; atqui hoc <expan abbr="organorũ">organorum</expan> proprium e&longs;t. </s> <s>Rur&longs;us <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> fieri diximus &longs;ecundùm minimas partes: ergo <lb/>tantùm animal per partes augebitur: id verò, quod per partes mouetur, <expan abbr="etiã">etiam</expan> mouetur per accidens: & <lb/>animal igitur per accidens augeri oportet. </s> <s>Quantum verò e&longs;t de prima dubitatione; &longs;cire conuenit id <lb/>e&longs;&longs;e di&longs;crimen inter partes vniformes, <expan abbr="atq.">atque</expan> difformes: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vniformium <expan abbr="sũt">sunt</expan> alterationes & pa&longs;siones, <lb/>tum naturales, tum etiam animales, vt &longs;en&longs;itrices; <expan abbr="difformiũ">difformium</expan> &longs;unt actiones, vt tractiones, tentiones, la­<lb/>xationes, pul&longs;iones, flexiones, & alia id genus, qu&ecedil; <foreign lang="greek">pra/cEIs</foreign> ab Ari&longs;totele nuncupantur. </s> <s>Cùm verò dif­<lb/>formes ex vniformibus conflatæ &longs;it; ita vt organum nil aliud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> multæ partes vniformes in vnum <lb/>collect&ecedil;; per illas ip&longs;um viuere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>hoc verò e&longs;t nutriri: admini&longs;tratur <expan abbr=".n.">enim</expan> per primas qualitates, <lb/>& per calorem, qui partibus vniformibus impartitur: ideò primò etiam ill&ecedil; viuunt; ita nutriuntur, & <lb/> | <s>PER VENIMVS eò nunc, vt aliqua nos attigerimus de quorum veritate non pauca dubitanda <lb/>&longs;int: nam cùm dictum &longs;it augeri primò partes vniformes; po&longs;sit h&ecedil;&longs;itare <expan abbr="qui&longs;piã">qui&longs;piam</expan> eas primò viue­<lb/>re: augentur <expan abbr=".n.">enim</expan> primò, igitur nutriuntur: quare etiam primò vinunt. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Philoponi argu­<arrow.to.target n="marg4021"></arrow.to.target><lb/>mento confirmatur: quoniam oblata <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> parte vniformi animal intereat nece&longs;&longs;e e&longs;t: at non or­<lb/>ganica &longs;ublata. </s> <s>Veruntamen Ari&longs;toteles ita animam definiuit actum corporis organici, pote&longs;tate <expan abbr="vitã">vitam</expan> <lb/>obtinentis: viuit ergo primùm corpus organicum. </s> <s>Huc accedit, quòd viuere e&longs;t <foreign lang="greek">e)nergei=n</foreign>, ide&longs;t fun­<lb/>gi; atqui hoc <expan abbr="organorũ">organorum</expan> proprium e&longs;t. </s> <s>Rur&longs;us <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> fieri diximus &longs;ecundùm minimas partes: ergo <lb/>tantùm animal per partes augebitur: id verò, quod per partes mouetur, <expan abbr="etiã">etiam</expan> mouetur per accidens: & <lb/>animal igitur per accidens augeri oportet. </s> <s>Quantum verò e&longs;t de prima dubitatione; &longs;cire conuenit id <lb/>e&longs;&longs;e di&longs;crimen inter partes vniformes, <expan abbr="atq.">atque</expan> difformes: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vniformium <expan abbr="sũt">sunt</expan> alterationes & pa&longs;siones, <lb/>tum naturales, tum etiam animales, vt &longs;en&longs;itrices; <expan abbr="difformiũ">difformium</expan> &longs;unt actiones, vt tractiones, tentiones, la­<lb/>xationes, pul&longs;iones, flexiones, & alia id genus, qu&ecedil; <foreign lang="greek">pra/ceis</foreign> ab Ari&longs;totele nuncupantur. </s> <s>Cùm verò dif­<lb/>formes ex vniformibus conflatæ &longs;it; ita vt organum nil aliud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> multæ partes vniformes in vnum <lb/>collect&ecedil;; per illas ip&longs;um viuere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>hoc verò e&longs;t nutriri: admini&longs;tratur <expan abbr=".n.">enim</expan> per primas qualitates, <lb/>& per calorem, qui partibus vniformibus impartitur: ideò primò etiam ill&ecedil; viuunt; ita nutriuntur, & <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4022"></arrow.to.target><lb/>augentur. </s> <s>At quoniam non &longs;ibi &longs;oli <expan abbr="quæq.">quæque</expan> nata e&longs;t, &longs;ed omnes in corpore mutuas &longs;ibi operas <expan abbr="pr&ecedil;&longs;tãt">pr&ecedil;&longs;tant</expan>; <lb/>&longs;u&longs;tinet <expan abbr=".n.">enim</expan> illud, vt os, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> fouet, vt caro: proptereà <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="cõmuni">communi</expan> nomine partes omnes viuentis or­<lb/>ganic&ecedil; nuncupari queunt; atque ita anima cùm illarum &longs;it actus; organici corporis naturalis actus e&longs;t. <lb/></s> <s>Nec propriè <expan abbr="organorũ">organorum</expan> e&longs;t <foreign lang="greek">e)nergEI=n</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">pra/ptEIn</foreign>: <foreign lang="greek">e)nergEI=n</foreign> autem præ&longs;entiam actus &longs;ignificat, &longs;iue in <lb/>id &longs;e habeat quod e&longs;t pati, &longs;iue in id quod e&longs;t agere: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> partium <expan abbr="oĩum">omnium</expan> <expan abbr="cõmune">commune</expan> e&longs;t fungi, quod <lb/>e&longs;t <foreign lang="greek">e)nergEI=n</foreign>, &longs;ed organi &longs;olùm e&longs;t <foreign lang="greek">pra/ptEIn</foreign>; ideò &longs;equitur, vt à vita non arceantur partes vniformes, <lb/>quia non agant; eo, quae auctio quæ viuenti tribuitur, non e&longs;t <foreign lang="greek">pra/cis</foreign>, quæ organorum propria e&longs;t, &longs;ed e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgEIa</foreign>, quæ <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pertinet ad partes vniformes. </s> <s>Quantum verò e&longs;t de po&longs;teriore difficultate &longs;ic <expan abbr="eã">eam</expan> tol­<lb/>lebat Auerroës <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="conced&etilde;s">concedens</expan> auctionem, & <expan abbr="decrementũ">decrementum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> partium per &longs;e; totius <expan abbr="aũt">aut</expan> per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>: <lb/> | <arrow.to.target n="marg4022"></arrow.to.target><lb/>augentur. </s> <s>At quoniam non &longs;ibi &longs;oli <expan abbr="quæq.">quæque</expan> nata e&longs;t, &longs;ed omnes in corpore mutuas &longs;ibi operas <expan abbr="pr&ecedil;&longs;tãt">pr&ecedil;&longs;tant</expan>; <lb/>&longs;u&longs;tinet <expan abbr=".n.">enim</expan> illud, vt os, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> fouet, vt caro: proptereà <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="cõmuni">communi</expan> nomine partes omnes viuentis or­<lb/>ganic&ecedil; nuncupari queunt; atque ita anima cùm illarum &longs;it actus; organici corporis naturalis actus e&longs;t. <lb/></s> <s>Nec propriè <expan abbr="organorũ">organorum</expan> e&longs;t <foreign lang="greek">e)nergei=n</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">pra/ttein</foreign>: <foreign lang="greek">e)nergei=n</foreign> autem præ&longs;entiam actus &longs;ignificat, &longs;iue in <lb/>id &longs;e habeat quod e&longs;t pati, &longs;iue in id quod e&longs;t agere: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> partium <expan abbr="oĩum">omnium</expan> <expan abbr="cõmune">commune</expan> e&longs;t fungi, quod <lb/>e&longs;t <foreign lang="greek">e)nergei=n</foreign>, &longs;ed organi &longs;olùm e&longs;t <foreign lang="greek">pra/ptEIn</foreign>; ideò &longs;equitur, vt à vita non arceantur partes vniformes, <lb/>quia non agant; eo, quae auctio quæ viuenti tribuitur, non e&longs;t <foreign lang="greek">pra/cis</foreign>, quæ organorum propria e&longs;t, &longs;ed e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgEIa</foreign>, quæ <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pertinet ad partes vniformes. </s> <s>Quantum verò e&longs;t de po&longs;teriore difficultate &longs;ic <expan abbr="eã">eam</expan> tol­<lb/>lebat Auerroës <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="conced&etilde;s">concedens</expan> auctionem, & <expan abbr="decrementũ">decrementum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> partium per &longs;e; totius <expan abbr="aũt">aut</expan> per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>: <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4023"></arrow.to.target><lb/>inquiebat <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> verè fieri in toto, &longs;ed cùm partes eius quod augetur, &longs;ecundùm locum per &longs;e mo­<lb/>ueantur; ideò <expan abbr="etiã">etiam</expan> augeri propriè &longs;ecundùm partes. </s> <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> te&longs;tatus e&longs;t alibi, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ed <expan abbr="aliã">aliam</expan> eius rei cau&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4023"></arrow.to.target><lb/>inquiebat <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> verè fieri in toto, &longs;ed cùm partes eius quod augetur, &longs;ecundùm locum per &longs;e mo­<lb/>ueantur; ideò <expan abbr="etiã">etiam</expan> augeri propriè &longs;ecundùm partes. </s> <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> te&longs;tatus e&longs;t alibi, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ed <expan abbr="aliã">aliam</expan> eius rei cau&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4024"></arrow.to.target><lb/>&longs;am reddidit, quam <expan abbr="it&etilde;">item</expan> obiecit Anaxagoræ Ari&longs;toteles <expan abbr="exi&longs;timãti">exi&longs;timanti</expan> partes e&longs;&longs;e infinitas, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> totum e&longs;&longs;et <lb/>finitum. </s> <s>quoniam .&longs;. </s> <s>tanta e&longs;t magnitudo <expan abbr="in&longs;trumentorũ">in&longs;trumentorum</expan>, quanta partium vniformium. </s> <s>Verùm quan­<lb/>tum pertinet ad primam cau&longs;sam &longs;cire licet <expan abbr="totũ">totum</expan> per accidens moueri dupliciter, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vel vt c&ecedil;lum, & id <lb/> | <arrow.to.target n="marg4024"></arrow.to.target><lb/>&longs;am reddidit, quam <expan abbr="it&etilde;">item</expan> obiecit Anaxagoræ Ari&longs;toteles <expan abbr="exi&longs;timãti">exi&longs;timanti</expan> partes e&longs;&longs;e infinitas, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> totum e&longs;&longs;et <lb/>finitum. </s> <s>quoniam .&longs;. </s> <s>tanta e&longs;t magnitudo <expan abbr="in&longs;trumentorũ">in&longs;trumentorum</expan>, quanta partium vniformium. </s> <s>Verùm quan­<lb/>tum pertinet ad primam cau&longs;sam &longs;cire licet <expan abbr="totũ">totum</expan> per accidens moueri dupliciter, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vel vt c&ecedil;lum, & id <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4025"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="oĩno">omnino</expan> quod circulo mouetur, &longs;uper <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> polis, & circum <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> eundem: in ip&longs;o <expan abbr=".n.">enim</expan> partes per &longs;e mouen­<lb/>tur; <expan abbr="totũ">totum</expan> verò per accidens: cùm maneat <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan> in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> loco perpetuò. </s> <s>Deinde vbi vna pars per &longs;e mo­ | <arrow.to.target n="marg4025"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="oĩno">omnino</expan> quod circulo mouetur, &longs;uper <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> polis, & circum <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> eundem: in ip&longs;o <expan abbr=".n.">enim</expan> partes per &longs;e mouen­<lb/>tur; <expan abbr="totũ">totum</expan> verò per accidens: cùm maneat <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan> in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> loco perpetuò. </s> <s>Deinde vbi vna pars per &longs;e mo­ |
| |
| <s><margin.target id="marg4031"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg4031"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>QVOD'NAM verò &longs;it illud cuius acce&longs;sione maius factum e&longs;&longs;e <expan abbr="dica&ttilde;">dicatur</expan> id quod augetur, &longs;iquis è <lb/>nob. </s> <s>quærat; re&longs;pondebimus e&longs;&longs;e alimentum quod quidem in corpus inge&longs;tum, &longs;iue &longs;uctum per <lb/>radices, quemadmodum in plantis, &longs;iue deglutitum per os, vt in animalibus, ab illorum proprio, aut à <lb/>calore &longs;olis affectum propriam amittit e&longs;&longs;entiam, & conuertitur in naturam eius quod augetur, illius <lb/>formam accipiens æquè àc &longs;i humidum &longs;icco adiiciatur, & &ecedil;tate procedente ex humido &longs;iccum fiat: hu­<lb/>midi <expan abbr=".n.">enim</expan> acce&longs;sione, quod in eius <expan abbr="naturã">naturam</expan> conuer&longs;um e&longs;t, auctum erit &longs;iccum. </s> <s>Quòd &longs;i interroges iterum <lb/>qua ratione id quod augetur, augeatur acce&longs;sione contrarij; debet <expan abbr=".n.">enim</expan> caro fieri maior: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> fit alteri­<lb/>us carnis acce&longs;sione, non <expan abbr="aũt">aut</expan> panis, aut alterius cuiu&longs;uis ob&longs;onij. </s> <s>No&longs;ce id quo fit auctio, quodammo­<lb/>do e&longs;&longs;e &longs;imile, alio <expan abbr="aũt">aut</expan> modo di&longs;simile: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cùm primùm offertur, di&longs;simile: ad extremum verò, quo­<lb/>niam oblatum <expan abbr="iã">iam</expan> transformatum fuit in carnem; &longs;imile <expan abbr="factũ">factum</expan> e&longs;t. </s> <s>Et factum e&longs;t &longs;imile; quandò erat pote­<lb/>&longs;tate tale, quale id quod augendum e&longs;t, eiu&longs;modi .&longs;. </s> <s>quod mixtum foret, & ex materia con&longs;taret quæ ca­<lb/>pax e&longs;&longs;et diuer&longs;i temperamenti, quod &longs;anè pro gradu & proportione &longs;implicium repugnanti&ecedil; compos <lb/>e&longs;&longs;et: nam quod anteà liquidum fuit, po&longs;teà concreuit; & concretum di&longs;&longs;olutum; & ab eo factum e&longs;t <lb/>actu tale, quod tale foret actu, &longs;eu virtute, & ab anima & calore primò, à carne & &longs;imili proximè, quia <arrow.to.target n="marg4032"></arrow.to.target><lb/>calor in carne carnem faciat, & in vena venam: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &longs;ic omnia primùm ex carne, quae ex corde: Nutri­<lb/>mentum ergo rei quæ nutrienda e&longs;t, oportet e&longs;&longs;e contrarium, vt illius <expan abbr="formã">formam</expan> propria ami&longs;&longs;a &longs;u&longs;cipiat. <lb/></s> <s>Quapropter ortus quidam & interitus in auctione intercedit: <expan abbr="tñ">tantum</expan> tantùm differt hæc alimenti mutatio <lb/>in auctione ab eo quod in ortu mutatur, quae in hoc id quod fit, per &longs;e fit; in auctione verò accedit alteri <lb/>quod prius exi&longs;tebat; & fit in alio quodammodo; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> fit ex alimento caro &longs;impliciter, &longs;ed caro ve­<lb/>tus maior facta e&longs;t huius acce&longs;sione quod in carnem <expan abbr="mutatũ">mutatum</expan> e&longs;t. </s> <s>Modus <expan abbr="aũt">aut</expan> & ratio <expan abbr="quib.">quibus</expan> id à natura <lb/>præ&longs;tatur, quem nuper attigimus, talis afferri &longs;olet. </s> <s>Etenim fit actu nutrimentum ex eo quod pote&longs;tate <lb/>e&longs;t, ab illo quod eiu&longs;modi e&longs;t actu: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> actu caro facit actu carnem propter virtutem, quam obtinet <lb/>immutandi nutrimenti, &longs;iue ea virtus in&longs;ita &longs;it; &longs;iue <expan abbr="etiã">etiam</expan> influens; nihil hoc loco referat: ibi <expan abbr=".n.">enim</expan> calor in­<lb/>fluens affert con&longs;imile temperamentum. </s> <s>Ita verò fit actu caro è potentia carne ab actu carne, quoniam <lb/>&longs;ecatur in minimas partes alimentum, & cum ip&longs;a carne commi&longs;cetur: <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> verò in minima diui&longs;um <lb/>e&longs;t, cùm carnem tangat, alteratur ab illa, immutatur; & demum in naturam carnis abit, ex quo fit ma­<lb/>ior illa quæ præcedebat. </s> <s>Vt &longs;i vino genero&longs;o aquam fingamus infundi; ita vt aqua per vniuer&longs;um mi­<lb/>gret in minimas, <expan abbr="adeo&qacute;">adeoque</expan>. </s> <s>in&longs;en&longs;iles partes di&longs;sipata; quia verò vinum genero&longs;um &longs;it, immutet aquam in <lb/>&longs;iu &longs;ub&longs;tantiam. </s> <s>&longs;ed <expan abbr="cũ">cum</expan> vino præcedenti adiungatur; fit moles maior prioris illius vini; <expan abbr="atq.">atque</expan> hæc ip&longs;a <lb/> | <s>QVOD'NAM verò &longs;it illud cuius acce&longs;sione maius factum e&longs;&longs;e <expan abbr="dica&ttilde;">dicatur</expan> id quod augetur, &longs;iquis è <lb/>nob. </s> <s>quærat; re&longs;pondebimus e&longs;&longs;e alimentum quod quidem in corpus inge&longs;tum, &longs;iue &longs;uctum per <lb/>radices, quemadmodum in plantis, &longs;iue deglutitum per os, vt in animalibus, ab illorum proprio, aut à <lb/>calore &longs;olis affectum propriam amittit e&longs;&longs;entiam, & conuertitur in naturam eius quod augetur, illius <lb/>formam accipiens æquè àc &longs;i humidum &longs;icco adiiciatur, & &ecedil;tate procedente ex humido &longs;iccum fiat: hu­<lb/>midi <expan abbr=".n.">enim</expan> acce&longs;sione, quod in eius <expan abbr="naturã">naturam</expan> conuer&longs;um e&longs;t, auctum erit &longs;iccum. </s> <s>Quòd &longs;i interroges iterum <lb/>qua ratione id quod augetur, augeatur acce&longs;sione contrarij; debet <expan abbr=".n.">enim</expan> caro fieri maior: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> fit alteri­<lb/>us carnis acce&longs;sione, non <expan abbr="aũt">aut</expan> panis, aut alterius cuiu&longs;uis ob&longs;onij. </s> <s>No&longs;ce id quo fit auctio, quodammo­<lb/>do e&longs;&longs;e &longs;imile, alio <expan abbr="aũt">aut</expan> modo di&longs;simile: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cùm primùm offertur, di&longs;simile: ad extremum verò, quo­<lb/>niam oblatum <expan abbr="iã">iam</expan> transformatum fuit in carnem; &longs;imile <expan abbr="factũ">factum</expan> e&longs;t. </s> <s>Et factum e&longs;t &longs;imile; quandò erat pote­<lb/>&longs;tate tale, quale id quod augendum e&longs;t, eiu&longs;modi .&longs;. </s> <s>quod mixtum foret, & ex materia con&longs;taret quæ ca­<lb/>pax e&longs;&longs;et diuer&longs;i temperamenti, quod &longs;anè pro gradu & proportione &longs;implicium repugnanti&ecedil; compos <lb/>e&longs;&longs;et: nam quod anteà liquidum fuit, po&longs;teà concreuit; & concretum di&longs;&longs;olutum; & ab eo factum e&longs;t <lb/>actu tale, quod tale foret actu, &longs;eu virtute, & ab anima & calore primò, à carne & &longs;imili proximè, quia <arrow.to.target n="marg4032"></arrow.to.target><lb/>calor in carne carnem faciat, & in vena venam: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &longs;ic omnia primùm ex carne, quae ex corde: Nutri­<lb/>mentum ergo rei quæ nutrienda e&longs;t, oportet e&longs;&longs;e contrarium, vt illius <expan abbr="formã">formam</expan> propria ami&longs;&longs;a &longs;u&longs;cipiat. <lb/></s> <s>Quapropter ortus quidam & interitus in auctione intercedit: <expan abbr="tñ">tantum</expan> tantùm differt hæc alimenti mutatio <lb/>in auctione ab eo quod in ortu mutatur, quae in hoc id quod fit, per &longs;e fit; in auctione verò accedit alteri <lb/>quod prius exi&longs;tebat; & fit in alio quodammodo; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> fit ex alimento caro &longs;impliciter, &longs;ed caro ve­<lb/>tus maior facta e&longs;t huius acce&longs;sione quod in carnem <expan abbr="mutatũ">mutatum</expan> e&longs;t. </s> <s>Modus <expan abbr="aũt">aut</expan> & ratio <expan abbr="quib.">quibus</expan> id à natura <lb/>præ&longs;tatur, quem nuper attigimus, talis afferri &longs;olet. </s> <s>Etenim fit actu nutrimentum ex eo quod pote&longs;tate <lb/>e&longs;t, ab illo quod eiu&longs;modi e&longs;t actu: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> actu caro facit actu carnem propter virtutem, quam obtinet <lb/>immutandi nutrimenti, &longs;iue ea virtus in&longs;ita &longs;it; &longs;iue <expan abbr="etiã">etiam</expan> influens; nihil hoc loco referat: ibi <expan abbr=".n.">enim</expan> calor in­<lb/>fluens affert con&longs;imile temperamentum. </s> <s>Ita verò fit actu caro è potentia carne ab actu carne, quoniam <lb/>&longs;ecatur in minimas partes alimentum, & cum ip&longs;a carne commi&longs;cetur: <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> verò in minima diui&longs;um <lb/>e&longs;t, cùm carnem tangat, alteratur ab illa, immutatur; & demum in naturam carnis abit, ex quo fit ma­<lb/>ior illa quæ præcedebat. </s> <s>Vt &longs;i vino genero&longs;o aquam fingamus infundi; ita vt aqua per vniuer&longs;um mi­<lb/>gret in minimas, <expan abbr="adeo&qacute;">adeoque</expan>. </s> <s>in&longs;en&longs;iles partes di&longs;sipata; quia verò vinum genero&longs;um &longs;it, immutet aquam in <lb/>&longs;iu &longs;ub&longs;tantiam. </s> <s>&longs;ed <expan abbr="cũ">cum</expan> vino præcedenti adiungatur; fit moles maior prioris illius vini; <expan abbr="atq.">atque</expan> hæc ip&longs;a <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4033"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t auctio. </s> <s><expan abbr="Con&longs;imili&qacute;">Con&longs;imilique</expan>. </s> <s>modo &longs;i igni materia noua apponatur, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>à virtute præcedentis ignis <expan abbr="cõ-bu&longs;ta">con­<lb/>bu&longs;ta</expan> mutet <expan abbr="formã">formam</expan>; erit certè <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> ip&longs;ius ignis. </s> <s>Verùm &longs;i tran&longs;eat aquæ &longs;ub&longs;tantia in vinum pu­<lb/>tre&longs;cens in vite, quemadmodum cecinit quondam Empedocles, aut ligna <expan abbr="flammã">flammam</expan> concipiant non acce­<lb/>dentia flammæ priori; tum certè illa non erit auctio, &longs;eu vini, &longs;iue ignis exi&longs;timanda, &longs;ed noua <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <lb/>productio. </s> <s>Proptereà medici, docent alteratricem facultatem, cuius auctrix e&longs;t pars, fungi trib. officiis <lb/><foreign lang="greek">prosqe/sEI, p\rosfu/sEI, o(moiw/sEI</foreign>, appo&longs;itione, agglutinatione & a&longs;similatione, quæ &longs;ic perficitur, aucto­<lb/>re (ni fallor) Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> à &longs;omno dige&longs;tio facta e&longs;t in corde, & attenuatum alimentum, ac vitali &longs;piritu <lb/><expan abbr="plenũ">plenum</expan>, &longs;eu potius in <expan abbr="halitũ">halitum</expan> <expan abbr="transformatũ">transformatum</expan> ex venis commigret in arterias mox poros à vi caloris innari <lb/>productos penetrans, qua&longs;i &longs;pecimen edens &longs;udoris partib. iam <expan abbr="cõ&longs;titutis">con&longs;titutis</expan> adhæret; ac cùm fuerit <expan abbr="aqueũ">aqueum</expan>; <lb/>vbi <expan abbr="virtutũ">virtutum</expan> caloris declinet, in gelu conuertitur, &longs;i & efficitur pinguedo, &longs;i fuerit terreum, ex eo partes <lb/>&longs;olidæ fiunt, quod, tamet&longs;i actu e&longs;t <expan abbr="aqueũ">aqueum</expan>, vt facilius per <expan abbr="quemq.">quemque</expan> <expan abbr="meatũ">meatum</expan>, quanuis exilem & <expan abbr="cœcũ">cœcum</expan> diuer­<lb/>ti po&longs;sit, virtute <expan abbr="tñ">tantum</expan> e&longs;t <expan abbr="terreũ">terreum</expan>; & caloris ni concre&longs;cit, & accipit <expan abbr="formã">formam</expan> partis pro ratione caloris immu­<lb/>tantis & <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> prædominij quod e&longs;t in ip&longs;o: hoc facto tum nutritio <expan abbr="cõpleta">completa</expan> e&longs;t: ac &longs;iquid de&longs;it ex <lb/>his officiis ingruit <foreign lang="greek">a)trofi/a</foreign>, cuius prima &longs;pecies <foreign lang="greek">a)nasa/rka</foreign>, in qua apponitur <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> alimentum, <expan abbr="neu-ti&qtilde;">neu­<lb/>tiquae</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> cum partib. corporis iungitur, altera vitiligo, <foreign lang="greek">les/khn</foreign> Græci vocant, & <foreign lang="greek">a)/lfon</foreign> in qua facta con­<lb/>iunctione &longs;imilitudinem non accipit alimentum. </s> <s>Porrò bene omnia præ&longs;tat non magnus & <expan abbr="vehem&etilde;s">vehemens</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg4033"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t auctio. </s> <s><expan abbr="Con&longs;imili&qacute;">Con&longs;imilique</expan>. </s> <s>modo &longs;i igni materia noua apponatur, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>à virtute præcedentis ignis <expan abbr="cõ-bu&longs;ta">con­<lb/>bu&longs;ta</expan> mutet <expan abbr="formã">formam</expan>; erit certè <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> ip&longs;ius ignis. </s> <s>Verùm &longs;i tran&longs;eat aquæ &longs;ub&longs;tantia in vinum pu­<lb/>tre&longs;cens in vite, quemadmodum cecinit quondam Empedocles, aut ligna <expan abbr="flammã">flammam</expan> concipiant non acce­<lb/>dentia flammæ priori; tum certè illa non erit auctio, &longs;eu vini, &longs;iue ignis exi&longs;timanda, &longs;ed noua <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <lb/>productio. </s> <s>Proptereà medici, docent alteratricem facultatem, cuius auctrix e&longs;t pars, fungi trib. officiis <lb/><foreign lang="greek">prosqe/sei, p\rosfu/sei, o(moiw/sei</foreign>, appo&longs;itione, agglutinatione & a&longs;similatione, quæ &longs;ic perficitur, aucto­<lb/>re (ni fallor) Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> à &longs;omno dige&longs;tio facta e&longs;t in corde, & attenuatum alimentum, ac vitali &longs;piritu <lb/><expan abbr="plenũ">plenum</expan>, &longs;eu potius in <expan abbr="halitũ">halitum</expan> <expan abbr="transformatũ">transformatum</expan> ex venis commigret in arterias mox poros à vi caloris innari <lb/>productos penetrans, qua&longs;i &longs;pecimen edens &longs;udoris partib. iam <expan abbr="cõ&longs;titutis">con&longs;titutis</expan> adhæret; ac cùm fuerit <expan abbr="aqueũ">aqueum</expan>; <lb/>vbi <expan abbr="virtutũ">virtutum</expan> caloris declinet, in gelu conuertitur, &longs;i & efficitur pinguedo, &longs;i fuerit terreum, ex eo partes <lb/>&longs;olidæ fiunt, quod, tamet&longs;i actu e&longs;t <expan abbr="aqueũ">aqueum</expan>, vt facilius per <expan abbr="quemq.">quemque</expan> <expan abbr="meatũ">meatum</expan>, quanuis exilem & <expan abbr="cœcũ">cœcum</expan> diuer­<lb/>ti po&longs;sit, virtute <expan abbr="tñ">tantum</expan> e&longs;t <expan abbr="terreũ">terreum</expan>; & caloris ni concre&longs;cit, & accipit <expan abbr="formã">formam</expan> partis pro ratione caloris immu­<lb/>tantis & <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> prædominij quod e&longs;t in ip&longs;o: hoc facto tum nutritio <expan abbr="cõpleta">completa</expan> e&longs;t: ac &longs;iquid de&longs;it ex <lb/>his officiis ingruit <foreign lang="greek">a)trofi/a</foreign>, cuius prima &longs;pecies <foreign lang="greek">a)nasa/rka</foreign>, in qua apponitur <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> alimentum, <expan abbr="neu-ti&qtilde;">neu­<lb/>tiquam</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> cum partib. corporis iungitur, altera vitiligo, <foreign lang="greek">leu/khn</foreign> Græci vocant, & <foreign lang="greek">a)/lfon</foreign> in qua facta con­<lb/>iunctione &longs;imilitudinem non accipit alimentum. </s> <s>Porrò bene omnia præ&longs;tat non magnus & <expan abbr="vehem&etilde;s">vehemens</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4034"></arrow.to.target><lb/>calor, &longs;ed conueniens & attemperatus; vitia facit & quidem infirmus <foreign lang="greek">a)nasa/rka</foreign>, nimius (vt puto) viti­<lb/>liginem, vel in toto vel in parte, quippe quae videatur e&longs;&longs;e colliquatio nutrimento non in carnem ritè <expan abbr="cõ-uer&longs;o">con­<lb/>uer&longs;o</expan>, &longs;ed in humorem quendam cra&longs;&longs;um & &longs;pumidum di&longs;&longs;oluto, ex cuius compre&longs;sione candor exo­<lb/>ritur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;it in pectore, vbi magna exi&longs;tit copia caloris, & &longs;pumidi humoris abundantia. </s> <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> <lb/>poti&longs;sima illa vis quæ facit alimentum, non ni&longs;i cordi, Ari&longs;t. </s> <s>quidem <expan abbr="&longs;nĩa">&longs;ententia</expan>, tribuenda e&longs;t; & vna verè co­<lb/>ctio ponenda, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem in corde; reliqu&ecedil; <expan abbr="aũt">aut</expan> coctiones impropriè dicuntur, &longs;iue affectiones pr&ecedil;­<lb/>uiæ ad coctionem, &longs;iue po&longs;t coctionem in corde <expan abbr="admini&longs;tratã">admini&longs;tratam</expan> <foreign lang="greek">dia\ to\n to/pon</foreign> & cau&longs;&longs;a loci, hoc e&longs;t, quae fa­<lb/>cultas quæ re&longs;idet in corde, in hac vel illa parte &longs;ic temperata &longs;it, vt faciat os, aut carnem. </s> <s>Sed illud ab <lb/>Ari&longs;totelis <gap/> interpretibus in dubium reuocatum fui&longs;&longs;e &longs;cio quod ab ip&longs;o exempli cau&longs;&longs;a fuit acceptum <lb/>ad <expan abbr="propo&longs;itũ">propo&longs;itum</expan> explicandum. </s> <s>Vtrùm aqua <expan abbr="naturã">naturam</expan> vini accipiat: quapropter <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pro ratione huius loci <expan abbr="tã-ti&longs;per">tan­<lb/>ti&longs;per</expan> à nob. </s> <s>tractetur. </s> <s>Non me latet complures eius e&longs;&longs;e &longs;ententi&ecedil;, vt id fieri nequeat; verentur <expan abbr=".n.">enim</expan> ne &longs;im­<lb/>plex mutetur in mixtum, ex quo item negarunt nos aqua nutriri po&longs;&longs;e: &longs;implex <expan abbr="aũt">aut</expan> in <expan abbr="mixtũ">mixtum</expan> non con­<lb/>uerti <expan abbr="planũ">planum</expan>, ex eo poti&longs;simè &longs;it, quae <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>corpus &longs;implex contrarios actus intra &longs;e vno <expan abbr="eodem&qacute;ue">eodemque</expan> <lb/>tempor&ecedil; contineret, qui ad <expan abbr="mixturã">mixturam</expan> conficiendam nece&longs;&longs;ariò flagitantur; hoc autem natura non pote&longs;t <lb/>pati; cui <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rationi con&longs;entit & id, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> è &longs;implici mixtum &longs;ine mutatione fieri nequit, hæc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> | <arrow.to.target n="marg4034"></arrow.to.target><lb/>calor, &longs;ed conueniens & attemperatus; vitia facit & quidem infirmus <foreign lang="greek">a)nasa/rka</foreign>, nimius (vt puto) viti­<lb/>liginem, vel in toto vel in parte, quippe quae videatur e&longs;&longs;e colliquatio nutrimento non in carnem ritè <expan abbr="cõ-uer&longs;o">con­<lb/>uer&longs;o</expan>, &longs;ed in humorem quendam cra&longs;&longs;um & &longs;pumidum di&longs;&longs;oluto, ex cuius compre&longs;sione candor exo­<lb/>ritur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;it in pectore, vbi magna exi&longs;tit copia caloris, & &longs;pumidi humoris abundantia. </s> <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> <lb/>poti&longs;sima illa vis quæ facit alimentum, non ni&longs;i cordi, Ari&longs;t. </s> <s>quidem <expan abbr="&longs;nĩa">&longs;ententia</expan>, tribuenda e&longs;t; & vna verè co­<lb/>ctio ponenda, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem in corde; reliqu&ecedil; <expan abbr="aũt">aut</expan> coctiones impropriè dicuntur, &longs;iue affectiones pr&ecedil;­<lb/>uiæ ad coctionem, &longs;iue po&longs;t coctionem in corde <expan abbr="admini&longs;tratã">admini&longs;tratam</expan> <foreign lang="greek">dia\ to\n to/pon</foreign> & cau&longs;&longs;a loci, hoc e&longs;t, quae fa­<lb/>cultas quæ re&longs;idet in corde, in hac vel illa parte &longs;ic temperata &longs;it, vt faciat os, aut carnem. </s> <s>Sed illud ab <lb/>Ari&longs;totelis interpretibus in dubium reuocatum fui&longs;&longs;e &longs;cio quod ab ip&longs;o exempli cau&longs;&longs;a fuit acceptum <lb/>ad <expan abbr="propo&longs;itũ">propo&longs;itum</expan> explicandum. </s> <s>Vtrùm aqua <expan abbr="naturã">naturam</expan> vini accipiat: quapropter <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pro ratione huius loci <expan abbr="tã-ti&longs;per">tan­<lb/>ti&longs;per</expan> à nob. </s> <s>tractetur. </s> <s>Non me latet complures eius e&longs;&longs;e &longs;ententi&ecedil;, vt id fieri nequeat; verentur <expan abbr=".n.">enim</expan> ne &longs;im­<lb/>plex mutetur in mixtum, ex quo item negarunt nos aqua nutriri po&longs;&longs;e: &longs;implex <expan abbr="aũt">aut</expan> in <expan abbr="mixtũ">mixtum</expan> non con­<lb/>uerti <expan abbr="planũ">planum</expan>, ex eo poti&longs;simè &longs;it, quae <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>corpus &longs;implex contrarios actus intra &longs;e vno <expan abbr="eodem&qacute;ue">eodemque</expan> <lb/>tempor&ecedil; contineret, qui ad <expan abbr="mixturã">mixturam</expan> conficiendam nece&longs;&longs;ariò flagitantur; hoc autem natura non pote&longs;t <lb/>pati; cui <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rationi con&longs;entit & id, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> è &longs;implici mixtum &longs;ine mutatione fieri nequit, hæc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> |
| <pb pagenum="689"/> | <pb pagenum="689"/> |
| <arrow.to.target n="marg4035"></arrow.to.target><lb/>inter contraria procedit, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="mixtũ">mixtum</expan> con&longs;tituitur, & in qu&ecedil; con&longs;titutum ætatis progre&longs;&longs;u di&longs;&longs;oluitur: <lb/>ergo aqua mixtum non &longs;ine &longs;iccitate efficiet quæ in hac hypothe&longs;i ex alterius <expan abbr="cõtrarij">contrarij</expan> præ&longs;entia nequit <lb/>accedere. </s> <s>Ergo in eodem &longs;ubiecto contraria con&longs;i&longs;tant oportet. </s> <s>At quicquid &longs;it de conuer&longs;ione aquæ <lb/>in vinum, <expan abbr="neq.">neque</expan> id ea ratio conuincit, <expan abbr="quã">quam</expan> ip&longs;i afferunt, nec ea cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur nos aqua &longs;impliciter non ala­<lb/>mur. </s> <s>Siquidem &longs;ic ratio refutari pote&longs;t: contraria in eodem &longs;ubiecto con&longs;i&longs;tere, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> alterum &longs;it ex ha­<lb/>bitu, alterum verò ex pa&longs;sione, vt in aqua feruente fieri po&longs;&longs;e, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab&longs;urdum e&longs;&longs;e. </s> <s>Cau&longs;&longs;a <expan abbr="aũt">aut</expan> hæc, quæ <lb/>accipitur ex Meteoris, mihi magis placet, quae vertitur in vaporem, <expan abbr="neq.">neque</expan> concre&longs;cit, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> non po&longs;&longs;unt ex <lb/>ea partes &longs;olidæ recreari. </s> <s>quod <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> volo accipi &longs;eor&longs;um, quandò item aquæ cum cæteris alimentis in ter­<lb/>tium transformari po&longs;sit, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita effici <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>. </s> <s>Proinde Ari&longs;t. </s> <s>iubet iis qui alimento &longs;icco plurimùm <lb/>ve&longs;cuntur, vt ru&longs;tici, <expan abbr="aquã">aquam</expan> propinari non <expan abbr="vinũ">vinum</expan>, <expan abbr="Quãuis">Quanuis</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> multis rationib. & experientiis Rondeletius <lb/>vir illu&longs;tri&longs;simus per&longs;uadere conetur &longs;implex po&longs;&longs;e nutrire, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> me <expan abbr="tñ">tantum</expan> coget, vtpote qui probè norim <lb/><expan abbr="aquã">aquam</expan> & cætera elementa in <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura per <expan abbr="quandã">quandam</expan> <expan abbr="&longs;imilitudin&etilde;">&longs;imilitudinem</expan> con&longs;i&longs;tere: proptereà cùm dicitur aut <lb/><expan abbr="talpã">talpam</expan> ve&longs;ci terra, aut aqua pi&longs;ces; & <expan abbr="terreũ">terreum</expan> & aquæum e&longs;t; ac pi&longs;cib. hoc aquæ genus propter <expan abbr="imbecilli-tat&etilde;">imbecilli­<lb/>tatem</expan> caloris, & &longs;ub&longs;tantiæ <expan abbr="tenuitat&etilde;">tenuitatem</expan> &longs;ufficere pote&longs;t; re&longs;pirantib. propter <expan abbr="copiã">copiam</expan> caloris & <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan> <expan abbr="cra&longs;-&longs;itudin&etilde;">cra&longs;­<lb/>&longs;itudinem</expan> &longs;uppetere nequit, aut ita exiliter, vt eius habenda &longs;it ratio nulla. </s> <s>Quamobrem &longs;implex <expan abbr="nõ">non</expan> nu­<lb/>trit. </s> <s>Verùm hac di&longs;putatione præterita, quae alibi copio&longs;ius ea de re di&longs;putatur; ad in&longs;titutum redeo. </s> <s>Ego <lb/> | <arrow.to.target n="marg4035"></arrow.to.target><lb/>inter contraria procedit, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="mixtũ">mixtum</expan> con&longs;tituitur, & in qu&ecedil; con&longs;titutum ætatis progre&longs;&longs;u di&longs;&longs;oluitur: <lb/>ergo aqua mixtum non &longs;ine &longs;iccitate efficiet quæ in hac hypothe&longs;i ex alterius <expan abbr="cõtrarij">contrarij</expan> præ&longs;entia nequit <lb/>accedere. </s> <s>Ergo in eodem &longs;ubiecto contraria con&longs;i&longs;tant oportet. </s> <s>At quicquid &longs;it de conuer&longs;ione aquæ <lb/>in vinum, <expan abbr="neq.">neque</expan> id ea ratio conuincit, <expan abbr="quã">quam</expan> ip&longs;i afferunt, nec ea cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur nos aqua &longs;impliciter non ala­<lb/>mur. </s> <s>Siquidem &longs;ic ratio refutari pote&longs;t: contraria in eodem &longs;ubiecto con&longs;i&longs;tere, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> alterum &longs;it ex ha­<lb/>bitu, alterum verò ex pa&longs;sione, vt in aqua feruente fieri po&longs;&longs;e, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab&longs;urdum e&longs;&longs;e. </s> <s>Cau&longs;&longs;a <expan abbr="aũt">aut</expan> hæc, quæ <lb/>accipitur ex Meteoris, mihi magis placet, quae vertitur in vaporem, <expan abbr="neq.">neque</expan> concre&longs;cit, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> non po&longs;&longs;unt ex <lb/>ea partes &longs;olidæ recreari. </s> <s>quod <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> volo accipi &longs;eor&longs;um, quandò item aquæ cum cæteris alimentis in ter­<lb/>tium transformari po&longs;sit, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita effici <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>. </s> <s>Proinde Ari&longs;t. </s> <s>iubet iis qui alimento &longs;icco plurimùm <lb/>ve&longs;cuntur, vt ru&longs;tici, <expan abbr="aquã">aquam</expan> propinari non <expan abbr="vinũ">vinum</expan>, <expan abbr="Quãuis">Quanuis</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> multis rationib. & experientiis Rondeletius <lb/>vir illu&longs;tri&longs;simus per&longs;uadere conetur &longs;implex po&longs;&longs;e nutrire, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> me <expan abbr="tñ">tantum</expan> coget, vtpote qui probè norim <lb/><expan abbr="aquã">aquam</expan> & cætera elementa in <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura per <expan abbr="quandã">quandam</expan> <expan abbr="&longs;imilitudin&etilde;">&longs;imilitudinem</expan> con&longs;i&longs;tere: proptereà cùm dicitur aut <lb/><expan abbr="talpã">talpam</expan> ve&longs;ci terra, aut aqua pi&longs;ces; & <expan abbr="terreũ">terreum</expan> & aquæum e&longs;t; ac pi&longs;cib. hoc aquæ genus propter <expan abbr="imbecilli-tat&etilde;">imbecilli­<lb/>tatem</expan> caloris, & &longs;ub&longs;tantiæ <expan abbr="tenuitat&etilde;">tenuitatem</expan> &longs;ufficere pote&longs;t; re&longs;pirantib. propter <expan abbr="copiã">copiam</expan> caloris & <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan> <expan abbr="cra&longs;-&longs;itudin&etilde;">cra&longs;­<lb/>&longs;itudinem</expan> &longs;uppetere nequit, aut ita exiliter, vt eius habenda &longs;it ratio nulla. </s> <s>Quamobrem &longs;implex <expan abbr="nõ">non</expan> nu­<lb/>trit. </s> <s>Verùm hac di&longs;putatione præterita, quae alibi copio&longs;ius ea de re di&longs;putatur; ad in&longs;titutum redeo. </s> <s>Ego <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4036"></arrow.to.target><lb/>verò nullam cen&longs;eo <expan abbr="tantũ">tantum</expan> e&longs;&longs;e vim <expan abbr="cuiu&longs;piã">cuiu&longs;piam</expan> vini, & <expan abbr="aquã">aquam</expan> in &longs;ui <expan abbr="naturã">naturam</expan> <expan abbr="cõuertat">conuertat</expan>, quin potius opinor par­<lb/>tes vini tenuiores in aquæ <expan abbr="naturã">naturam</expan> migrare: &longs;ummè <expan abbr=".n.">enim</expan> frigida aqua e&longs;t; at <expan abbr="vinũ">vinum</expan> <expan abbr="&qtilde;tuncunq.">quatuncunque</expan> <expan abbr="calidũ">calidum</expan>, <expan abbr="tñ">tantum</expan> e&longs;t <lb/>tale remi&longs;sè. </s> <s>Sed nob. </s> <s>id videri pote&longs;t, qui <expan abbr="nullã">nullam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan> <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> in vino <expan abbr="factã">factam</expan> e&longs;&longs;e cogno&longs;cimus. </s> <s>qui­<lb/>nimmo, vbi <expan abbr="quippiã">quippiam</expan> aquæ vino infu&longs;um fuerit; <expan abbr="vinũ">vinum</expan> putre&longs;cit. </s> <s>argumento illud e&longs;t, ex aquæ infu&longs;ione <lb/>calorem illius e&longs;&longs;e labefactatum. </s> <s>Quòd &longs;i iubent ij qui de re ru&longs;tica &longs;cribunt, ad vini con&longs;eruationem <lb/> | <arrow.to.target n="marg4036"></arrow.to.target><lb/>verò nullam cen&longs;eo <expan abbr="tantũ">tantum</expan> e&longs;&longs;e vim <expan abbr="cuiu&longs;piã">cuiu&longs;piam</expan> vini, & <expan abbr="aquã">aquam</expan> in &longs;ui <expan abbr="naturã">naturam</expan> <expan abbr="cõuertat">conuertat</expan>, quin potius opinor par­<lb/>tes vini tenuiores in aquæ <expan abbr="naturã">naturam</expan> migrare: &longs;ummè <expan abbr=".n.">enim</expan> frigida aqua e&longs;t; at <expan abbr="vinũ">vinum</expan> <expan abbr="&qtilde;tuncunq.">quatuncunque</expan> <expan abbr="calidũ">calidum</expan>, <expan abbr="tñ">tantum</expan> e&longs;t <lb/>tale remi&longs;sè. </s> <s>Sed nob. </s> <s>id videri pote&longs;t, qui <expan abbr="nullã">nullam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan> <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> in vino <expan abbr="factã">factam</expan> e&longs;&longs;e cogno&longs;cimus. </s> <s>qui­<lb/>nimmo, vbi <expan abbr="quippiã">quippiam</expan> aquæ vino infu&longs;um fuerit; <expan abbr="vinũ">vinum</expan> putre&longs;cit. </s> <s>argumento illud e&longs;t, ex aquæ infu&longs;ione <lb/>calorem illius e&longs;&longs;e labefactatum. </s> <s>Quòd &longs;i iubent ij qui de re ru&longs;tica &longs;cribunt, ad vini con&longs;eruationem <lb/> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4038"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg4038"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>QVÆ præterea dicuntur ab Ari&longs;t. </s> <s>de auctionis obiecto, &longs;iue, &longs;ubiecto, pertinent ad indicandum di­<lb/>&longs;crimen inter auctionem, & alteram <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> illi <expan abbr="comit&etilde;">comitem</expan>, & pernece&longs;&longs;ariam nutritionem: <expan abbr="quã-obrem">quan­<lb/>obrem</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> faciunt multùm ad præ&longs;ens <expan abbr="in&longs;titutũ">in&longs;titutum</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>maximè aduertenda, quae nutritio cùm alioqui pon­<lb/>deris maximi &longs;it in vniuer&longs;a philo&longs;ophia naturali, potius ab Ari&longs;t. </s> <s>neglecta, aut certè pr&ecedil;termi&longs;&longs;a, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;e­<lb/>dulò tractata fuerit, &longs;iue quae parum, aut nihil à generatione &longs;ub&longs;tantiæ differre reputata &longs;it; &longs;iue quae non <lb/>potuerit ab&longs;olui &longs;ine iis quæ de animalib. & plantis <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s> <s>ob&longs;eruationib. con&longs;tituenda fuerant, aut <lb/>quae <expan abbr="it&etilde;">item</expan> verius arbitror; quia &longs;ine alimenti notitia res peragi non poterat: hoc verò pertinebat ad metho­<lb/>dum de plantis, quippe <expan abbr="quarũ">quarum</expan> facultas e&longs;&longs;et tantummodo alens; aut quae peculiari quodam libro <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <expan abbr="cõi">coni</expan> <lb/>plurib. methodis fuerit ex <expan abbr="qui&longs;itũ">qui&longs;itum</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & ad id credendum me inouent Ari&longs;totelis verba, quæ &longs;unt <lb/>huiu&longs;modi. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Rudius igitur quid <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan> &longs;it dictum e&longs;t; <expan abbr="explicandũ">explicandum</expan> verò po&longs;terius e&longs;t de ip&longs;o in <arrow.to.target n="marg4039"></arrow.to.target><lb/>propriis &longs;ermonib. talis <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t eorum &longs;en&longs;us <foreign lang="greek">hu/pw| me\n ou)=n, hi\s e)si\n h( trofh\, EI)/rhtai</foreign>: <foreign lang="greek">diasafhte\on de\ <lb/>e)si\n u(\seron peri\ au)th=s e)n toi=s oi)kEI/ois lo/gois</foreign>. </s> <s>vt agno&longs;cas eius animaduer&longs;ionem libro quodam pecu­<lb/>liari ac &longs;eparato <expan abbr="traditã">traditam</expan> fui&longs;&longs;e. </s> <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> illud explet <expan abbr="animũ">animum</expan> <expan abbr="meũ">meum</expan>, quae Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i id &longs;eor&longs;um perfecturum <lb/>&longs;e polliceatur; <expan abbr="tñ">tantum</expan> potius indicarit tractationis nece&longs;sitatem, qua&longs;i eius tractatio peculiare volumen po­<lb/> | <s>QVÆ præterea dicuntur ab Ari&longs;t. </s> <s>de auctionis obiecto, &longs;iue, &longs;ubiecto, pertinent ad indicandum di­<lb/>&longs;crimen inter auctionem, & alteram <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> illi <expan abbr="comit&etilde;">comitem</expan>, & pernece&longs;&longs;ariam nutritionem: <expan abbr="quã-obrem">quan­<lb/>obrem</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> faciunt multùm ad præ&longs;ens <expan abbr="in&longs;titutũ">in&longs;titutum</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>maximè aduertenda, quae nutritio cùm alioqui pon­<lb/>deris maximi &longs;it in vniuer&longs;a philo&longs;ophia naturali, potius ab Ari&longs;t. </s> <s>neglecta, aut certè pr&ecedil;termi&longs;&longs;a, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;e­<lb/>dulò tractata fuerit, &longs;iue quae parum, aut nihil à generatione &longs;ub&longs;tantiæ differre reputata &longs;it; &longs;iue quae non <lb/>potuerit ab&longs;olui &longs;ine iis quæ de animalib. & plantis <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s> <s>ob&longs;eruationib. con&longs;tituenda fuerant, aut <lb/>quae <expan abbr="it&etilde;">item</expan> verius arbitror; quia &longs;ine alimenti notitia res peragi non poterat: hoc verò pertinebat ad metho­<lb/>dum de plantis, quippe <expan abbr="quarũ">quarum</expan> facultas e&longs;&longs;et tantummodo alens; aut quae peculiari quodam libro <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <expan abbr="cõi">coni</expan> <lb/>plurib. methodis fuerit <expan abbr="exqui&longs;itũ">exqui&longs;itum</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & ad id credendum me inouent Ari&longs;totelis verba, quæ &longs;unt <lb/>huiu&longs;modi. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Rudius igitur quid <expan abbr="nutrimentũ">nutrimentum</expan> &longs;it dictum e&longs;t; <expan abbr="explicandũ">explicandum</expan> verò po&longs;terius e&longs;t de ip&longs;o in <arrow.to.target n="marg4039"></arrow.to.target><lb/>propriis &longs;ermonib. talis <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t eorum &longs;en&longs;us <foreign lang="greek">tu/pw| me\n ou)=n, ti\s e)sti\n h( trofh\, ei)/rhtai</foreign>: <foreign lang="greek">diasafhte\on de\ <lb/>e)sti\n u(\steron peri\ au)th=s e)n toi=s oi)kei/ois lo/gois</foreign>. </s> <s>vt agno&longs;cas eius animaduer&longs;ionem libro quodam pecu­<lb/>liari ac &longs;eparato <expan abbr="traditã">traditam</expan> fui&longs;&longs;e. </s> <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> illud explet <expan abbr="animũ">animum</expan> <expan abbr="meũ">meum</expan>, quae Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i id &longs;eor&longs;um perfecturum <lb/>&longs;e polliceatur; <expan abbr="tñ">tantum</expan> potius indicarit tractationis nece&longs;sitatem, qua&longs;i eius tractatio peculiare volumen po­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4040"></arrow.to.target><lb/>&longs;tularet, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod ab Ari&longs;t. </s> <s>præ&longs;titum po&longs;teà &longs;it in methodo naturali, qua&longs;i mutarit con&longs;ilium <expan abbr="cõmo-dioris">commo­<lb/>dioris</expan> doctrinæ gratia; & id quod &longs;eor&longs;um tractare in&longs;titui&longs;&longs;et, propter vim methodi contulerit alio; <expan abbr="id-&qacute;ue">id­<lb/>que</expan> confecerit in libris de ortu animalium, vbi multa de natura illius facultatis, de &longs;ubiecto & ratione <lb/>nutriendi &longs;unt expo&longs;ita, quandoquidem ibi ab&longs;olutam non fui&longs;&longs;e <expan abbr="tractation&etilde;">tractationem</expan> illam ip&longs;emet Ari&longs;t. </s> <s>no­<lb/>bis &longs;ignificat, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> moneat ea quæ de auctione fuerint tùm in libris de generatione, <expan abbr="tũ">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> 2. de An. at­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4040"></arrow.to.target><lb/>&longs;tularet, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod ab Ari&longs;t. </s> <s>præ&longs;titum po&longs;teà &longs;it in methodo naturali, qua&longs;i mutarit con&longs;ilium <expan abbr="cõmo-dioris">commo­<lb/>dioris</expan> doctrinæ gratia; & id quod &longs;eor&longs;um tractare in&longs;titui&longs;&longs;et, propter vim methodi contulerit alio; <expan abbr="id-&qacute;ue">id­<lb/>que</expan> confecerit in libris de ortu animalium, vbi multa de natura illius facultatis, de &longs;ubiecto & ratione <lb/>nutriendi &longs;unt expo&longs;ita, quandoquidem ibi ab&longs;olutam non fui&longs;&longs;e <expan abbr="tractation&etilde;">tractationem</expan> illam ip&longs;emet Ari&longs;t. </s> <s>no­<lb/>bis &longs;ignificat, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> moneat ea quæ de auctione fuerint tùm in libris de generatione, <expan abbr="tũ">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> 2. de An. at­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4041"></arrow.to.target><lb/>que item in libris de ortu <expan abbr="animaliũ">animalium</expan> enarrata, non fui&longs;&longs;e ab&longs;oluta, &longs;ed prætereà requirere accurationem <lb/>tractationem hoc e&longs;t, minus <expan abbr="cõem">conem</expan>: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> clarius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> hæc quæ ex ip&longs;o &longs;ub&longs;cribentur? </s> <s><expan abbr="quorũ">quorum</expan> &longs;en&longs;us hic <lb/>e&longs;t. </s> <s>Accuratius <expan abbr="aũt">aut</expan> de hac cau&longs;&longs;a po&longs;teà dicendum in iis quæ de auctione & alimento. </s> <s>inquit <expan abbr=".n.">enim</expan> <foreign lang="greek">Akri­<lb/>be/seron de\ peri/ th=s toiau/ths ai)ti/as u(\seron lekteon e)n toi=s peri/ a)uch/sews kai\ trofh=s</foreign> igitur & à no­<lb/>bis &longs;iquid auxilij contribui poterit ad eius notitiam, non <expan abbr="alienũ">alienum</expan> à re no&longs;tra, non erit forta&longs;&longs;e negligen­<lb/>dum. </s> <s>Ante alia verò nob. </s> <s>adnotanda quædam in generatione quanti <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;ub&longs;tantiæ, quòd vtræque <lb/>circa &longs;ingularia fiunt, ea &longs;anè circum hæc quanta, hæc verò circum has <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtias">&longs;ub&longs;tantias</expan>, quemadmodum reli­<lb/>quæ actiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan>, ita vt &longs;int <expan abbr="compo&longs;itorũ">compo&longs;itorum</expan>, & <expan abbr="deniq.">denique</expan> vnius, quatenus <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;t: materia <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e iners e&longs;t, <lb/>à forma pendet <expan abbr="oĩs">omnis</expan> actus; ab actu verò actio. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> aliud nihil actio e&longs;t, quàm actus &longs;ecundus agentis, <lb/>qui prodit ex actu primo & habitu: at forma &longs;ine materia non con&longs;i&longs;tit, vbi <expan abbr="aũt">aut</expan> forma extitit ex mate­<lb/>ria, iam ade&longs;t compo&longs;itum, & &longs;ingulare quod ip&longs;um quidem agit hoc per hanc formam, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i fue­ | <arrow.to.target n="marg4041"></arrow.to.target><lb/>que item in libris de ortu <expan abbr="animaliũ">animalium</expan> enarrata, non fui&longs;&longs;e ab&longs;oluta, &longs;ed prætereà requirere accurationem <lb/>tractationem hoc e&longs;t, minus <expan abbr="cõem">conem</expan>: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> clarius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> hæc quæ ex ip&longs;o &longs;ub&longs;cribentur? </s> <s><expan abbr="quorũ">quorum</expan> &longs;en&longs;us hic <lb/>e&longs;t. </s> <s>Accuratius <expan abbr="aũt">aut</expan> de hac cau&longs;&longs;a po&longs;teà dicendum in iis quæ de auctione & alimento. </s> <s>inquit <expan abbr=".n.">enim</expan> <foreign lang="greek">Akri­<lb/>be/steron de\ peri/ th=s toiau/ths ai)ti/as u(\steron lekteon e)n toi=s peri/ a)uch/sews kai\ trofh=s</foreign> igitur & à no­<lb/>bis &longs;iquid auxilij contribui poterit ad eius notitiam, non <expan abbr="alienũ">alienum</expan> à re no&longs;tra, non erit forta&longs;&longs;e negligen­<lb/>dum. </s> <s>Ante alia verò nob. </s> <s>adnotanda quædam in generatione quanti <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;ub&longs;tantiæ, quòd vtræque <lb/>circa &longs;ingularia fiunt, ea &longs;anè circum hæc quanta, hæc verò circum has <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtias">&longs;ub&longs;tantias</expan>, quemadmodum reli­<lb/>quæ actiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan>, ita vt &longs;int <expan abbr="compo&longs;itorũ">compo&longs;itorum</expan>, & <expan abbr="deniq.">denique</expan> vnius, quatenus <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;t: materia <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e iners e&longs;t, <lb/>à forma pendet <expan abbr="oĩs">omnis</expan> actus; ab actu verò actio. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> aliud nihil actio e&longs;t, quàm actus &longs;ecundus agentis, <lb/>qui prodit ex actu primo & habitu: at forma &longs;ine materia non con&longs;i&longs;tit, vbi <expan abbr="aũt">aut</expan> forma extitit ex mate­<lb/>ria, iam ade&longs;t compo&longs;itum, & &longs;ingulare quod ip&longs;um quidem agit hoc per hanc formam, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i fue­ |
| <pb pagenum="690"/>rit forma per &longs;e con&longs;i&longs;tens, & &longs;uapte natura &longs;ecreta à materia; functio ip&longs;ius e&longs;t, quæ vna <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t, non <lb/> | <pb pagenum="690"/>rit forma per &longs;e con&longs;i&longs;tens, & &longs;uapte natura &longs;ecreta à materia; functio ip&longs;ius e&longs;t, quæ vna <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t, non <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4042"></arrow.to.target><lb/>vt vnius indiuidui: quandò per materiam non definitur, &longs;ed <expan abbr="tñ">tantum</expan> vt vnius &longs;ub&longs;tantiæ, quæ tamet&longs;i <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t <lb/>vnum vt indiuiduum vnum; at e&longs;t natura vna, &longs;iue e&longs;&longs;entia vna, incommunicabilis. </s> <s>Cæterùm e&longs;t, quae ad­<lb/>uertamus, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i &longs;ub&longs;tantia, & <expan abbr="quantũ">quantum</expan> in eo conueniant, quia &longs;ingularia, non <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="cõia">conia</expan> fiant: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>è &longs;ub­<lb/>iectis &longs;ingularib. non <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="cõibus">conibus</expan> attamen ita opinione hominum di&longs;crepare, quia quantum fit ex hoc <lb/>non quanto, quod e&longs;t aliud quidem, &longs;ed &longs;emper e&longs;t <expan abbr="quantũ">quantum</expan>: at homo ita fit ex non homine, vt nonmo­<lb/>dò non &longs;it hic homo, <expan abbr="verumetiã">verumetiam</expan> non &longs;it homo &longs;impliciter: ita vt illud, ex quo &longs;ub&longs;tantia fit, & numero <lb/>& &longs;pecie, id verò quod fit ex quanto, numero &longs;olùm, non <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;pecie di&longs;tinguatur. </s> <s>Neque verò vulgus <lb/><foreign lang="greek">a)sus asi\an</foreign> terminorum concipit in quanto; nec &longs;pecie di&longs;tinguit id quod in altero manet veluti pars. <lb/></s> <s>Quapropter in auctione cùm duæ &longs;int mutationes, altera &longs;ecundùm &longs;ub&longs;tantiam, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> <lb/>quantum, quatenus caro mutatur &longs;ecundùm <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, fit quidem ex aliquo, quod &longs;pecie non di&longs;tingui­<lb/>tur, nimirùm ex quanto, non &longs;anè ex eo quod prius aderat, numero <expan abbr=".n.">enim</expan> differt: &longs;ed <expan abbr="tñ">tantum</expan> quanto: fit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> è <lb/>non carne, non &longs;olùm, quia non e&longs;&longs;et eadem ad numerum caro cum ea quæ cre&longs;cit, verùm ne caro qui­<lb/>dem foret, &longs;ed aut &longs;anguis, aut aliud quippiam. </s> <s>Quærenti verò cau&longs;&longs;am huiu&longs;ce differentiæ Philopono <lb/>&longs;uccurrit illud, quòd diceret id ex eo profici&longs;ci, quòd mutatio quanti &longs;emper de&longs;iderat treis dimen&longs;io­<lb/>nes, quæ &longs;anè non variantur in tran&longs;mutatione &longs;ecundùm <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, &longs;ed eædem perpetuò manent <expan abbr="obtin&etilde;-">obtinen­<lb/></expan> | <arrow.to.target n="marg4042"></arrow.to.target><lb/>vt vnius indiuidui: quandò per materiam non definitur, &longs;ed <expan abbr="tñ">tantum</expan> vt vnius &longs;ub&longs;tantiæ, quæ tamet&longs;i <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t <lb/>vnum vt indiuiduum vnum; at e&longs;t natura vna, &longs;iue e&longs;&longs;entia vna, incommunicabilis. </s> <s>Cæterùm e&longs;t, quae ad­<lb/>uertamus, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i &longs;ub&longs;tantia, & <expan abbr="quantũ">quantum</expan> in eo conueniant, quia &longs;ingularia, non <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="cõia">conia</expan> fiant: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>è &longs;ub­<lb/>iectis &longs;ingularib. non <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="cõibus">conibus</expan> attamen ita opinione hominum di&longs;crepare, quia quantum fit ex hoc <lb/>non quanto, quod e&longs;t aliud quidem, &longs;ed &longs;emper e&longs;t <expan abbr="quantũ">quantum</expan>: at homo ita fit ex non homine, vt nonmo­<lb/>dò non &longs;it hic homo, <expan abbr="verumetiã">verumetiam</expan> non &longs;it homo &longs;impliciter: ita vt illud, ex quo &longs;ub&longs;tantia fit, & numero <lb/>& &longs;pecie, id verò quod fit ex quanto, numero &longs;olùm, non <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;pecie di&longs;tinguatur. </s> <s>Neque verò vulgus <lb/><foreign lang="greek">a)sustasi\an</foreign> terminorum concipit in quanto; nec &longs;pecie di&longs;tinguit id quod in altero manet veluti pars. <lb/></s> <s>Quapropter in auctione cùm duæ &longs;int mutationes, altera &longs;ecundùm &longs;ub&longs;tantiam, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera <expan abbr="&longs;ecũdùm">&longs;ecundùm</expan> <lb/>quantum, quatenus caro mutatur &longs;ecundùm <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, fit quidem ex aliquo, quod &longs;pecie non di&longs;tingui­<lb/>tur, nimirùm ex quanto, non &longs;anè ex eo quod prius aderat, numero <expan abbr=".n.">enim</expan> differt: &longs;ed <expan abbr="tñ">tantum</expan> quanto: fit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> è <lb/>non carne, non &longs;olùm, quia non e&longs;&longs;et eadem ad numerum caro cum ea quæ cre&longs;cit, verùm ne caro qui­<lb/>dem foret, &longs;ed aut &longs;anguis, aut aliud quippiam. </s> <s>Quærenti verò cau&longs;&longs;am huiu&longs;ce differentiæ Philopono <lb/>&longs;uccurrit illud, quòd diceret id ex eo profici&longs;ci, quòd mutatio quanti &longs;emper de&longs;iderat treis dimen&longs;io­<lb/>nes, quæ &longs;anè non variantur in tran&longs;mutatione &longs;ecundùm <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, &longs;ed eædem perpetuò manent <expan abbr="obtin&etilde;-">obtinen­<lb/></expan> |
| <arrow.to.target n="marg4043"></arrow.to.target><lb/>tes locum materiæ: qua&longs;i &longs;ignificet in &longs;ub&longs;tantiæ tran&longs;mutatione <expan abbr="materiã">materiam</expan> <expan abbr="proximã">proximam</expan> non manere: quare <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;pecie variari &longs;ub&longs;tantiam. </s> <s>Verùm tamet&longs;i nos eo nomine <expan abbr="&longs;nĩam">&longs;ententiam</expan> Philoponi plurib. antehac agitaui­<lb/>mus, quòd faceret corpus qualitatis expers, hoc verò idem fuit àc dimen&longs;io, materiam <expan abbr="proximã">proximam</expan> tran&longs;­<lb/>mutationis &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: at hîc e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quae ip&longs;um acriter reprehendamus: quia vult item ip&longs;e, <expan abbr="&qtilde;-uis">qua­<lb/>uis</expan> naturæ <expan abbr="veri&qacute;">verique</expan>. </s> <s>non &longs;ordidus, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;pernendus auctor, treis <expan abbr="dim&etilde;&longs;iones">dimen&longs;iones</expan> e&longs;&longs;e &longs;ubiectum in generatio­<lb/>ne elementorum, & locum materiæ proxim&ecedil; occupare: non igitur &longs;pecie di&longs;cernerentur elementa in­<lb/>ter &longs;e: par e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> mutationis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> ratio: &longs;iquidem hîc materia proxima e&longs;t, & e&longs;t <expan abbr="quantũ">quantum</expan>: ideò <expan abbr="nõ">non</expan> fit <lb/>mutatio &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> in quanto: ita ibi e&longs;t materia proxima, & &longs;ub&longs;tantia. </s> <s>quapropter eodem mo­<lb/>do <expan abbr="neq.">neque</expan> fit mutatio &longs;ecundùm &longs;peciem in &longs;ub&longs;tantia. </s> <s>Prætereà dictum e&longs;t olim variari quantitatem pro<lb/>terminis ip&longs;is, vnde <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i re&longs;tent materies & dimen&longs;io, <expan abbr="tñ">tantum</expan> alia quanti &longs;pecies e&longs;t; quippe quae non à mate­<lb/>ria, &longs;ed à terminis ratio <expan abbr="denominatio&qacute;">denominatioque</expan>. </s> <s>&longs;peciei &longs;umatur. </s> <s>At verò &longs;i &longs;e res &longs;ic habet, nullum igitur interce­<lb/>dit di&longs;crimen inter <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> & &longs;ecundùm quantum; fiet <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;imiliter & <expan abbr="quantũ">quantum</expan> <lb/><expan abbr="cõe">cone</expan> ac &longs;pecie diuer&longs;um, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> &longs;ub&longs;tantia; <expan abbr="perperam&qacute;">perperamque</expan>. </s> <s>procedit Ari&longs;totelica comparatio inter <lb/><expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> &longs;ub&longs;tanti&ecedil; & quanti: <expan abbr="neq.">neque</expan> pares termini (id quod recta comparatio po&longs;tulat) a&longs;&longs;umpti <expan abbr="erũt">erunt</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> &longs;ub&longs;tantia &longs;pecialis erit, <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan> verò vt genus, nec vniuersè, &longs;anè, &longs;ed &longs;ub eiu&longs;modi termino qui <lb/> | <arrow.to.target n="marg4043"></arrow.to.target><lb/>tes locum materiæ: qua&longs;i &longs;ignificet in &longs;ub&longs;tantiæ tran&longs;mutatione <expan abbr="materiã">materiam</expan> <expan abbr="proximã">proximam</expan> non manere: quare <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;pecie variari &longs;ub&longs;tantiam. </s> <s>Verùm tamet&longs;i nos eo nomine <expan abbr="&longs;nĩam">&longs;ententiam</expan> Philoponi plurib. antehac agitaui­<lb/>mus, quòd faceret corpus qualitatis expers, hoc verò idem fuit àc dimen&longs;io, materiam <expan abbr="proximã">proximam</expan> tran&longs;­<lb/>mutationis &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: at hîc e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quae ip&longs;um acriter reprehendamus: quia vult item ip&longs;e, <expan abbr="&qtilde;-uis">qua­<lb/>uis</expan> naturæ <expan abbr="veri&qacute;">verique</expan>. </s> <s>non &longs;ordidus, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;pernendus auctor, treis <expan abbr="dim&etilde;&longs;iones">dimen&longs;iones</expan> e&longs;&longs;e &longs;ubiectum in generatio­<lb/>ne elementorum, & locum materiæ proxim&ecedil; occupare: non igitur &longs;pecie di&longs;cernerentur elementa in­<lb/>ter &longs;e: par e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> mutationis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> ratio: &longs;iquidem hîc materia proxima e&longs;t, & e&longs;t <expan abbr="quantũ">quantum</expan>: ideò <expan abbr="nõ">non</expan> fit <lb/>mutatio &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> in quanto: ita ibi e&longs;t materia proxima, & &longs;ub&longs;tantia. </s> <s>quapropter eodem mo­<lb/>do <expan abbr="neq.">neque</expan> fit mutatio &longs;ecundùm &longs;peciem in &longs;ub&longs;tantia. </s> <s>Prætereà dictum e&longs;t olim variari quantitatem pro<lb/>terminis ip&longs;is, vnde <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i re&longs;tent materies & dimen&longs;io, <expan abbr="tñ">tantum</expan> alia quanti &longs;pecies e&longs;t; quippe quae non à mate­<lb/>ria, &longs;ed à terminis ratio <expan abbr="denominatio&qacute;">denominatioque</expan>. </s> <s>&longs;peciei &longs;umatur. </s> <s>At verò &longs;i &longs;e res &longs;ic habet, nullum igitur interce­<lb/>dit di&longs;crimen inter <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> & &longs;ecundùm quantum; fiet <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;imiliter & <expan abbr="quantũ">quantum</expan> <lb/><expan abbr="cõe">cone</expan> ac &longs;pecie diuer&longs;um, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> &longs;ub&longs;tantia; <expan abbr="perperam&qacute;">perperamque</expan>. </s> <s>procedit Ari&longs;totelica comparatio inter <lb/><expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> &longs;ub&longs;tanti&ecedil; & quanti: <expan abbr="neq.">neque</expan> pares termini (id quod recta comparatio po&longs;tulat) a&longs;&longs;umpti <expan abbr="erũt">erunt</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> &longs;ub&longs;tantia &longs;pecialis erit, <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan> verò vt genus, nec vniuersè, &longs;anè, &longs;ed &longs;ub eiu&longs;modi termino qui <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4044"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="cõitatem">conitatem</expan> generis de&longs;ignet: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> pugnant hæc, vt &longs;iquis diceret hoc animal, & hoc corpus, ac &longs;i acce­<lb/>pta fui&longs;&longs;et &longs;pecies quantitatis, vt bicubita, &longs;ub&longs;tantia verò vt genus, profectò canonem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Ari&longs;tote­<lb/>licum inuertere licui&longs;&longs;et, nempe quantum hoc fieri ex hoc non quanto, quod numero & &longs;pecie differ­<lb/>ret: &longs;ub&longs;tantiam verò è non <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, quæ numero <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, non <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;pecie &longs;epararetur. </s> <s>Ita igitur bicubi­<lb/>tum nonmodò fit ex hoc non bicubito, &longs;ed bicubitum &longs;impliciter ex non bicubito item &longs;impliciter, & <lb/>&longs;ub&longs;tantia <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan>, nonmodò hæc ex hac &longs;ub&longs;tantia, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia &longs;impliciter è non &longs;ub&longs;tantia con&longs;imili. <lb/></s> <s>Proptereà, vt error omnis eripiatur, dicerem Ari&longs;t. </s> <s>con&longs;ului&longs;&longs;e rei naturam, quæ talis e&longs;t, quantitatem <lb/>per &longs;e in auctione &longs;eruari, quia tanto dicitur aliquid auctum e&longs;&longs;e, <expan abbr="maius&qacute;">maiusque</expan>. </s> <s>factum, <expan abbr="quantũ">quantum</expan> e&longs;t id quod <lb/>acce&longs;sit, vt &longs;i carni bicubitum adijcias, excreuit caro, <expan abbr="facta&qacute;">factaque</expan>. </s> <s>maior e&longs;t bicubito, quo fit, vt auctionis ra­<lb/>tio bicubitum <expan abbr="propemodũ">propemodum</expan> &longs;it, cùm <expan abbr="tñ">tantum</expan> in ea &longs;ub&longs;tantia quæ accedit, forma & &longs;pecies immutetur. </s> <s>Atque <lb/>id quod à nob. </s> <s>contra Ari&longs;t. </s> <s>dictum e&longs;t, obtinet veritatem in tran&longs;mutatione quanti quæ fit &longs;ine acce&longs;­<lb/>&longs;ione materiæ, <expan abbr="verba&qacute;">verbaque</expan>. </s> <s>Ari&longs;totelis in eo loco generatim accipienda non &longs;unt, verùm pro &longs;ubiecta mate­<lb/>ria. </s> <s>Quòd &longs;iquis opponat auctionem notare mutationem &longs;ecundùm quantum, re&longs;pondebimus eam <lb/>&longs;ignificare talem mutationem in eo quod augetur. </s> <s>nos autem illius habere &longs;olùm rationem, ex quo <lb/>auctio fiat, hoc verò per &longs;e ip&longs;um non mutatur &longs;ecundùm quantum, &longs;ed accedens ei quod augetur ter­<lb/>minos ip&longs;ius immutat, <expan abbr="tanto&qacute;ue">tantoque</expan> ip&longs;um adauget, quantum ip&longs;um e&longs;t.<lb/> | <arrow.to.target n="marg4044"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="cõitatem">conitatem</expan> generis de&longs;ignet: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> pugnant hæc, vt &longs;iquis diceret hoc animal, & hoc corpus, ac &longs;i acce­<lb/>pta fui&longs;&longs;et &longs;pecies quantitatis, vt bicubita, &longs;ub&longs;tantia verò vt genus, profectò canonem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Ari&longs;tote­<lb/>licum inuertere licui&longs;&longs;et, nempe quantum hoc fieri ex hoc non quanto, quod numero & &longs;pecie differ­<lb/>ret: &longs;ub&longs;tantiam verò è non <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, quæ numero <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, non <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;pecie &longs;epararetur. </s> <s>Ita igitur bicubi­<lb/>tum nonmodò fit ex hoc non bicubito, &longs;ed bicubitum &longs;impliciter ex non bicubito item &longs;impliciter, & <lb/>&longs;ub&longs;tantia <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan>, nonmodò hæc ex hac &longs;ub&longs;tantia, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia &longs;impliciter è non &longs;ub&longs;tantia con&longs;imili. <lb/></s> <s>Proptereà, vt error omnis eripiatur, dicerem Ari&longs;t. </s> <s>con&longs;ului&longs;&longs;e rei naturam, quæ talis e&longs;t, quantitatem <lb/>per &longs;e in auctione &longs;eruari, quia tanto dicitur aliquid auctum e&longs;&longs;e, <expan abbr="maius&qacute;">maiusque</expan>. </s> <s>factum, <expan abbr="quantũ">quantum</expan> e&longs;t id quod <lb/>acce&longs;sit, vt &longs;i carni bicubitum adijcias, excreuit caro, <expan abbr="facta&qacute;">factaque</expan>. </s> <s>maior e&longs;t bicubito, quo fit, vt auctionis ra­<lb/>tio bicubitum <expan abbr="propemodũ">propemodum</expan> &longs;it, cùm <expan abbr="tñ">tantum</expan> in ea &longs;ub&longs;tantia quæ accedit, forma & &longs;pecies immutetur. </s> <s>Atque <lb/>id quod à nob. </s> <s>contra Ari&longs;t. </s> <s>dictum e&longs;t, obtinet veritatem in tran&longs;mutatione quanti quæ fit &longs;ine acce&longs;­<lb/>&longs;ione materiæ, <expan abbr="verba&qacute;">verbaque</expan>. </s> <s>Ari&longs;totelis in eo loco generatim accipienda non &longs;unt, verùm pro &longs;ubiecta mate­<lb/>ria. </s> <s>Quòd &longs;iquis opponat auctionem notare mutationem &longs;ecundùm quantum, re&longs;pondebimus eam <lb/>&longs;ignificare talem mutationem in eo quod augetur. </s> <s>nos autem illius habere &longs;olùm rationem, ex quo <lb/>auctio fiat, hoc verò per &longs;e ip&longs;um non mutatur &longs;ecundùm quantum, &longs;ed accedens ei quod augetur ter­<lb/>minos ip&longs;ius immutat, <expan abbr="tanto&qacute;ue">tantoque</expan> ip&longs;um adauget, quantum ip&longs;um e&longs;t.<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4045"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg4045"></arrow.to.target></s></p> |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>Quæ affinitas inter auctionem, & cæteras eiu&longs;dem generis mutationes intercedat. </s> <s>Cap. </s> <s>XXVI<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Quæ affinitas inter auctionem, & cæteras eiu&longs;dem generis mutationes intercedat. </s> <s>Cap. </s> <s>XXVI<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>EX eo verò cogno&longs;cetur poti&longs;simùm, quid &longs;it auctio, quid nutritio. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i &longs;ine nutritione au­<lb/>ctio fieri nequit, tamen ratione &longs;eparantur. </s> <s>Etenim duo &longs;pectantur in auctione, quantitas eius <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>apponitur, & forma. </s> <s>quantum ad <expan abbr="formã">formam</expan> pertinet, vbi forma carnis accedat &longs;ine quantitate, nutritio fit; <lb/>auctio verò tum pr&ecedil;&longs;tatur, vbi quantitas cum forma carnis addatur. </s> <s>Vnde id quo fit auctio, cùm &longs;umi <lb/>po&longs;sit, aut vt tale, aut vt <expan abbr="tantũ">tantum</expan>, quatenus tale, id e&longs;t, quo nutritio conficitur; quatenus <expan abbr="tãtum">tantum</expan> id e&longs;t quo <lb/>fit auctio. </s> <s>Ne credamus <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="formã">formam</expan> carnis &longs;ine quantitate con&longs;i&longs;tere, &longs;icuti contrà nec &longs;ine carne quanti­<lb/>tatem, &longs;ed in auctione quantitas in carne &longs;ub&longs;i&longs;tit, in nutritione item caro cum quantitate: differt hoc, <lb/>quae in nutritione tanta e&longs;t, quanta po&longs;sit con&longs;eruare <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> eius quod nutriri oportet, nec amplius <lb/>quicquam cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> corpus no&longs;trum exhauriatur a&longs;siduè à calore innato; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;am egeat refe­<lb/>ctione & re&longs;tauratione humidi, &longs;iue interni, quod animalib. in prima &longs;ui productione contingit; & iis <lb/>item, quæ hyeme degunt in latebris, quæ Ari&longs;t. <foreign lang="greek">fwles/onta</foreign> nuncupauit, &longs;iue extrin&longs;eci; id quod eue­<lb/>nit plantis & animalib. iam perfectis; vbi humidum quod re&longs;tituitur, <expan abbr="tantund&etilde;">tantundem</expan> &longs;it, <expan abbr="quantũ">quantum</expan> id quod col­ | <s>EX eo verò cogno&longs;cetur poti&longs;simùm, quid &longs;it auctio, quid nutritio. </s> <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i &longs;ine nutritione au­<lb/>ctio fieri nequit, tamen ratione &longs;eparantur. </s> <s>Etenim duo &longs;pectantur in auctione, quantitas eius <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>apponitur, & forma. </s> <s>quantum ad <expan abbr="formã">formam</expan> pertinet, vbi forma carnis accedat &longs;ine quantitate, nutritio fit; <lb/>auctio verò tum pr&ecedil;&longs;tatur, vbi quantitas cum forma carnis addatur. </s> <s>Vnde id quo fit auctio, cùm &longs;umi <lb/>po&longs;sit, aut vt tale, aut vt <expan abbr="tantũ">tantum</expan>, quatenus tale, id e&longs;t, quo nutritio conficitur; quatenus <expan abbr="tãtum">tantum</expan> id e&longs;t quo <lb/>fit auctio. </s> <s>Ne credamus <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="formã">formam</expan> carnis &longs;ine quantitate con&longs;i&longs;tere, &longs;icuti contrà nec &longs;ine carne quanti­<lb/>tatem, &longs;ed in auctione quantitas in carne &longs;ub&longs;i&longs;tit, in nutritione item caro cum quantitate: differt hoc, <lb/>quae in nutritione tanta e&longs;t, quanta po&longs;sit con&longs;eruare <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> eius quod nutriri oportet, nec amplius <lb/>quicquam cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> corpus no&longs;trum exhauriatur a&longs;siduè à calore innato; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;am egeat refe­<lb/>ctione & re&longs;tauratione humidi, &longs;iue interni, quod animalib. in prima &longs;ui productione contingit; & iis <lb/>item, quæ hyeme degunt in latebris, quæ Ari&longs;t. <foreign lang="greek">fwleu/onta</foreign> nuncupauit, &longs;iue extrin&longs;eci; id quod eue­<lb/>nit plantis & animalib. iam perfectis; vbi humidum quod re&longs;tituitur, <expan abbr="tantund&etilde;">tantundem</expan> &longs;it, <expan abbr="quantũ">quantum</expan> id quod col­ |
| <pb pagenum="691"/> | <pb pagenum="691"/> |
| <arrow.to.target n="marg4046"></arrow.to.target><lb/>lap&longs;um e&longs;t; nulla mutatio &longs;it &longs;ecundùm <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, &longs;ed <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> &longs;ub&longs;tantiam &longs;olam: vbi verò maius &longs;it id <lb/>quod accedit, quàm id quod de corpore detritum e&longs;t; non &longs;olùm fit mutatio &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; ve­<lb/>rùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quantum. </s> <s>fit <expan abbr=".n.">enim</expan> maius id quod nutritur, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa propriè nutritio; hæc verò auctio per­<lb/>hibetur. </s> <s>Idcirco, quanuis in quantitate forma carnis in&longs;it; nihilominus animaduertitur in ip&longs;a nutritio­<lb/>ne, ac &longs;i foret &longs;ine quantitate: verùm in auctione quantitatis ip&longs;ius habetur ratio; licèt non per &longs;e, &longs;ed <lb/>quatenus e&longs;t in carne. </s> <s>Hæc eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> te docuit eleganti&longs;simo carmine Lucretius.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4046"></arrow.to.target><lb/>lap&longs;um e&longs;t; nulla mutatio &longs;it &longs;ecundùm <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, &longs;ed <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> &longs;ub&longs;tantiam &longs;olam: vbi verò maius &longs;it id <lb/>quod accedit, quàm id quod de corpore detritum e&longs;t; non &longs;olùm fit mutatio &longs;ecundùm <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; ve­<lb/>rùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quantum. </s> <s>fit <expan abbr=".n.">enim</expan> maius id quod nutritur, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa propriè nutritio; hæc verò auctio per­<lb/>hibetur. </s> <s>Idcirco, quanuis in quantitate forma carnis in&longs;it; nihilominus animaduertitur in ip&longs;a nutritio­<lb/>ne, ac &longs;i foret &longs;ine quantitate: verùm in auctione quantitatis ip&longs;ius habetur ratio; licèt non per &longs;e, &longs;ed <lb/>quatenus e&longs;t in carne. </s> <s>Hæc eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> te docuit eleganti&longs;simo carmine Lucretius.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Et certè hoc officium quo fungitur ignis, dum &longs;e con&longs;eruare &longs;tudet, ad viuens videtur e&longs;&longs;e tran&longs;latum, <lb/>& cum eo calore qui proprius e&longs;t animantis, mirificè conuenire: &longs;iquidem &longs;pecies ignis tantummo­<lb/>dò permanet, partes eius a&longs;siduè mutantur, in viuente remanet eadem forma &longs;impliciter: atqui calor <lb/>in nob. </s> <s>eum planè imitatur continuè pabulo con&longs;umpto delabens, eo &longs;olo di&longs;tinctus ab igni, quae tempe­<lb/>ratus e&longs;t, & appetitu quodam naturali funtionib. animæ &longs;eruit, quia remi&longs;sior, etiam terminos habet | <s>Et certè hoc officium quo fungitur ignis, dum &longs;e con&longs;eruare &longs;tudet, ad viuens videtur e&longs;&longs;e tran&longs;latum, <lb/>& cum eo calore qui proprius e&longs;t animantis, mirificè conuenire: &longs;iquidem &longs;pecies ignis tantummo­<lb/>dò permanet, partes eius a&longs;siduè mutantur, in viuente remanet eadem forma &longs;impliciter: atqui calor <lb/>in nob. </s> <s>eum planè imitatur continuè pabulo con&longs;umpto delabens, eo &longs;olo di&longs;tinctus ab igni, quae tempe­<lb/>ratus e&longs;t, & appetitu quodam naturali funtionib. animæ &longs;eruit, quia remi&longs;sior, etiam terminos habet |
| <pb pagenum="693"/> | <pb pagenum="693"/> |
| <arrow.to.target n="marg4055"></arrow.to.target><lb/>&longs;ui progre&longs;&longs;us. </s> <s>Cæterùm et&longs;i non permanet calor (tamet&longs;i hoc dubitabitur) nihilominus animalis per­<lb/>manentiæ non officit, quae vita in partib. &longs;olidis & con&longs;i&longs;tentib. collocatur. </s> <s>At verò cùm ali præ&longs;eferat <lb/>quoddam &longs;pecimen &longs;alutis quæ propter &longs;olidarum partium con&longs;i&longs;tentiam exi&longs;tit in viuente, non au­<lb/>tem in igni, vox illa viuentium propria facta e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ab Ari&longs;t. </s> <s>accu&longs;atur Empedocles; quippe quòd <lb/>ignis modum non habeat; <expan abbr="eorũ">eorum</expan> verò, quæ viuunt certa &longs;it magnitudo & paruitas: <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;anè, quae in om­<lb/>nem dimen&longs;ionem fundatur (vt <expan abbr="quidã">quidam</expan> ferunt) quia &longs;ic non repugnaret incremento, quod fieri vult in <lb/><expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> partes, &longs;ed quòd &longs;e certis terminis non ob&longs;tringat, aut iis &longs;altem, qui videntur e&longs;&longs;e viuentium. </s> <s>Ignis <lb/>igitur in viuente non e&longs;t calor ille natiuus, &longs;ed moderatus; nihilominus illum imitatur, dum alieno cor­<lb/>pore depa&longs;citur; & eo con&longs;umpto conqua&longs;&longs;atur: igitur alimentum flagitat, & cùm ab initio &longs;it illi <expan abbr="cõ-trarium">con­<lb/>trarium</expan>, ab hoc a&longs;siduè oppugnatur, vt longiore proce&longs;&longs;u temporis & labefactetur, & ad <expan abbr="extremũ">extremum</expan> non <lb/>po&longs;sit tantum alimenti conficere, quantum valeat ad augendum; &longs;ed tantundem re&longs;tauret, quantum <lb/>dilap&longs;um erat; mox afflictus <expan abbr="tantundũ">tantundum</expan> reponere nequeat, ex quo &longs;equitur illi oppo&longs;itum decremen­<lb/>tum. </s> <s>Ita igitur a&longs;&longs;erimus alentem augentem &longs;ola ratione di&longs;tingui: verùm, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> vbi hæc nos admo­<lb/>net Ari&longs;t. </s> <s>ob&longs;curè <expan abbr="variè&qacute;">varièque</expan>. </s> <s>nonnulla &longs;unt po&longs;ita, <expan abbr="atq.">atque</expan> alia de harum facultatum di&longs;tinctione dubitantur <lb/>ab aliis, non erit, opinor, ineptum &longs;i locum illu&longs;trare & enodare dubitata conemur. </s> <s>Etenim vetus tra­<lb/>latio longè di&longs;cedit ab ea lectione, quam Græci agno&longs;cunt: nam pro eo, quod e&longs;t, <foreign lang="greek">w(/sper a)/ulos dun/a­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4055"></arrow.to.target><lb/>&longs;ui progre&longs;&longs;us. </s> <s>Cæterùm et&longs;i non permanet calor (tamet&longs;i hoc dubitabitur) nihilominus animalis per­<lb/>manentiæ non officit, quae vita in partib. &longs;olidis & con&longs;i&longs;tentib. collocatur. </s> <s>At verò cùm ali præ&longs;eferat <lb/>quoddam &longs;pecimen &longs;alutis quæ propter &longs;olidarum partium con&longs;i&longs;tentiam exi&longs;tit in viuente, non au­<lb/>tem in igni, vox illa viuentium propria facta e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ab Ari&longs;t. </s> <s>accu&longs;atur Empedocles; quippe quòd <lb/>ignis modum non habeat; <expan abbr="eorũ">eorum</expan> verò, quæ viuunt certa &longs;it magnitudo & paruitas: <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;anè, quae in om­<lb/>nem dimen&longs;ionem fundatur (vt <expan abbr="quidã">quidam</expan> ferunt) quia &longs;ic non repugnaret incremento, quod fieri vult in <lb/><expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> partes, &longs;ed quòd &longs;e certis terminis non ob&longs;tringat, aut iis &longs;altem, qui videntur e&longs;&longs;e viuentium. </s> <s>Ignis <lb/>igitur in viuente non e&longs;t calor ille natiuus, &longs;ed moderatus; nihilominus illum imitatur, dum alieno cor­<lb/>pore depa&longs;citur; & eo con&longs;umpto conqua&longs;&longs;atur: igitur alimentum flagitat, & cùm ab initio &longs;it illi <expan abbr="cõ-trarium">con­<lb/>trarium</expan>, ab hoc a&longs;siduè oppugnatur, vt longiore proce&longs;&longs;u temporis & labefactetur, & ad <expan abbr="extremũ">extremum</expan> non <lb/>po&longs;sit tantum alimenti conficere, quantum valeat ad augendum; &longs;ed tantundem re&longs;tauret, quantum <lb/>dilap&longs;um erat; mox afflictus <expan abbr="tantundũ">tantundum</expan> reponere nequeat, ex quo &longs;equitur illi oppo&longs;itum decremen­<lb/>tum. </s> <s>Ita igitur a&longs;&longs;erimus alentem augentem &longs;ola ratione di&longs;tingui: verùm, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> vbi hæc nos admo­<lb/>net Ari&longs;t. </s> <s>ob&longs;curè <expan abbr="variè&qacute;">varièque</expan>. </s> <s>nonnulla &longs;unt po&longs;ita, <expan abbr="atq.">atque</expan> alia de harum facultatum di&longs;tinctione dubitantur <lb/>ab aliis, non erit, opinor, ineptum &longs;i locum illu&longs;trare & enodare dubitata conemur. </s> <s>Etenim vetus tra­<lb/>latio longè di&longs;cedit ab ea lectione, quam Græci agno&longs;cunt: nam pro eo, quod e&longs;t, <foreign lang="greek">w(/sper au)/los dun/a­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4056"></arrow.to.target><lb/>mi/s tis esi\n e)n u)=lh|</foreign> &longs;ic habet. </s> <s>“Similiter <expan abbr="aũt">aut</expan> & <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> organum.” <expan abbr="Neq.">Neque</expan> nob. </s> <s>an&longs;am præbet excogi­<lb/>tandi quippiam ad <expan abbr="purgandũ">purgandum</expan> à macula, &longs;iqua inhæ&longs;erit, codicem Græcum. </s> <s>Prætereà vbi legitur <foreign lang="greek">ou(= toi <lb/>e)/sontai mei/ zous a)/uloi</foreign> nemo docet apertè de <expan abbr="quib.">quibus</expan> nam reb. loquatur Ari&longs;t. </s> <s>nam videtur Philoponus <lb/>ex Alexandro locum interpretari ad hunc &longs;en&longs;um, vt hi <expan abbr="quib.">quibus</expan> accedit <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan>, &longs;eu caro, &longs;iue os, in qui­<lb/>bus e&longs;t quantitas, fiant maiores immateriales; augeantur &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, aliena &longs;anè locutio; & illi <lb/>deficit, ad quod referatur ea vox <foreign lang="greek">ou)=toi</foreign>, quæ e&longs;t pronomen demon&longs;tratiuum. </s> <s>Quidam in neutro refe­<lb/>runt dicentes. </s> <s>“Hæc fient maiora.” cùm <expan abbr="tñ">tantum</expan> Græca vox prolata &longs;it in genere maris, & quanuis aliquando <lb/>notatus fuerit hic lap&longs;us in texib. Ari&longs;totelicis, at quandò commodè vitari pote&longs;t; non e&longs;t, quae à nob. </s> <s>fre­<lb/>quenter v&longs;urpetur, quod item me di&longs;&longs;uadet, quominus hîc admittam, de hac ip&longs;a re Græcos interpre­<lb/>tes verborum diligenti&longs;simos ne <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan> quidem vel tenui&longs;simam habere. </s> <s>Alij ad formam <expan abbr="referũt">referunt</expan> <lb/>vt Perionius, qua&longs;i ea &longs;ententia &longs;it. </s> <s>“Erunt maiores &longs;ine materia formæ.” Sed apud Græcos forma duplici <lb/>voce <expan abbr="nota&ttilde;">notatur</expan>, <foreign lang="greek">tou= EI)/dous</foreign>, quod e&longs;t neutri generis, & <foreign lang="greek">th=s morfh=s</foreign>, fœmin&ecedil;. </s> <s>quapropter cum illis non con­<lb/>uenit <foreign lang="greek">ou(=toi</foreign>, qui e&longs;t maris. </s> <s>Non de&longs;unt qui ad facultates, &longs;ed itidem <foreign lang="greek">dun\amis</foreign> e&longs;t fœminæ: aliqui ad par­<lb/>tes, at Græcis <foreign lang="greek">me/rh</foreign>, vel <foreign lang="greek">mo/ria</foreign> neutro nomine nuncupantur, aut <foreign lang="greek">moi=rai</foreign> nomine fœminæ. </s> <s>Video maio­<lb/>res no&longs;tros immutato accentu legi&longs;&longs;e <foreign lang="greek">au)lo\s</foreign>, quæ e&longs;t fi&longs;tula, quod item confirmare videtur vetu&longs;ta tra­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4056"></arrow.to.target><lb/>mi/s tis esti\n e)n u(/=lh|</foreign> &longs;ic habet. </s> <s>“Similiter <expan abbr="aũt">aut</expan> & <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> organum.” <expan abbr="Neq.">Neque</expan> nob. </s> <s>an&longs;am præbet excogi­<lb/>tandi quippiam ad <expan abbr="purgandũ">purgandum</expan> à macula, &longs;iqua inhæ&longs;erit, codicem Græcum. </s> <s>Prætereà vbi legitur <foreign lang="greek">ou(= toi <lb/>e)/sontai mei/zous au)/loi</foreign> nemo docet apertè de <expan abbr="quib.">quibus</expan> nam reb. loquatur Ari&longs;t. </s> <s>nam videtur Philoponus <lb/>ex Alexandro locum interpretari ad hunc &longs;en&longs;um, vt hi <expan abbr="quib.">quibus</expan> accedit <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan>, &longs;eu caro, &longs;iue os, in qui­<lb/>bus e&longs;t quantitas, fiant maiores immateriales; augeantur &longs;ecundùm <expan abbr="formã">formam</expan>, aliena &longs;anè locutio; & illi <lb/>deficit, ad quod referatur ea vox <foreign lang="greek">ou)=toi</foreign>, quæ e&longs;t pronomen demon&longs;tratiuum. </s> <s>Quidam in neutro refe­<lb/>runt dicentes. </s> <s>“Hæc fient maiora.” cùm <expan abbr="tñ">tantum</expan> Græca vox prolata &longs;it in genere maris, & quanuis aliquando <lb/>notatus fuerit hic lap&longs;us in texib. Ari&longs;totelicis, at quandò commodè vitari pote&longs;t; non e&longs;t, quae à nob. </s> <s>fre­<lb/>quenter v&longs;urpetur, quod item me di&longs;&longs;uadet, quominus hîc admittam, de hac ip&longs;a re Græcos interpre­<lb/>tes verborum diligenti&longs;simos ne <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan> quidem vel tenui&longs;simam habere. </s> <s>Alij ad formam <expan abbr="referũt">referunt</expan> <lb/>vt Perionius, qua&longs;i ea &longs;ententia &longs;it. </s> <s>“Erunt maiores &longs;ine materia formæ.” Sed apud Græcos forma duplici <lb/>voce <expan abbr="nota&ttilde;">notatur</expan>, <foreign lang="greek">tou= ei)/dous</foreign>, quod e&longs;t neutri generis, & <foreign lang="greek">th=s morfh=s</foreign>, fœmin&ecedil;. </s> <s>quapropter cum illis non con­<lb/>uenit <foreign lang="greek">ou(=toi</foreign>, qui e&longs;t maris. </s> <s>Non de&longs;unt qui ad facultates, &longs;ed itidem <foreign lang="greek">du\namis</foreign> e&longs;t fœminæ: aliqui ad par­<lb/>tes, at Græcis <foreign lang="greek">me/rh</foreign>, vel <foreign lang="greek">mo/ria</foreign> neutro nomine nuncupantur, aut <foreign lang="greek">moi=rai</foreign> nomine fœminæ. </s> <s>Video maio­<lb/>res no&longs;tros immutato accentu legi&longs;&longs;e <foreign lang="greek">au)lo\s</foreign>, quæ e&longs;t fi&longs;tula, quod item confirmare videtur vetu&longs;ta tra­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4057"></arrow.to.target><lb/>latio, cùm legitur. </s> <s>Similiter quodcunque organum. </s> <s>Veruntamen & alia lectionem <expan abbr="hãc">hanc</expan> oppugnant, <lb/>tum quòd adiectum e&longs;t, <foreign lang="greek">dun/amis</foreign>, quæ non conuenit <expan abbr="cũ">cum</expan> altera <foreign lang="greek">au)lo\s</foreign>, tum quòd manet fi&longs;tula, <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it <lb/>maior; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> exemplum non e&longs;&longs;et idoneum, <expan abbr="tũ">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quòd in numerum multitudinis tran&longs;itur, <expan abbr="neq.">neque</expan> item <lb/>vllum ve&longs;tigium videtur extare eiu&longs;modi lectionis. </s> <s>Adijciam ego hîc &longs;u&longs;picionem meam, eiu&longs;modi ta­<lb/>men, vt ea tollatur omnis huius loci &longs;alebro&longs;itas, quam &longs;iquis non probabit, <expan abbr="&longs;u&longs;&qacute;">&longs;u&longs;que</expan>. </s> <s><expan abbr="de&qacute;">deque</expan>. </s> <s>habebo, <expan abbr="ei&qacute;">eique</expan>. </s> <s>li­<lb/>benter a&longs;&longs;entiar, qui à me di&longs;&longs;entiens <expan abbr="&longs;ententiã">&longs;ententiam</expan> afferet <expan abbr="probabilior&etilde;">probabiliorem</expan>, vt .&longs;. </s> <s>pro eo, quod dicitur <foreign lang="greek">ou(=toi</foreign>, lega­<lb/>mus <foreign lang="greek">ou(\tw</foreign>, id e&longs;t, &longs;ic parua <expan abbr="admodũ">admodum</expan> facta mutatione: reliquas <expan abbr="aũt">aut</expan> voces referamus ad carnes proximè, <lb/>remotius ad facultates, <foreign lang="greek">sa/rkes</foreign>, inquam, & <foreign lang="greek">duna/mEIs</foreign>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> cum congruit ea vox <foreign lang="greek">a)/uloi</foreign>, quæ e&longs;t mari <lb/><expan abbr="fœminæ&qacute;">fœminæque</expan>. </s> <s><expan abbr="cõis">conis</expan>: carnes <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;unt ea qu&ecedil; accedit, & illa, cui fit acce&longs;sio quæ &longs;anè &longs;unt &longs;ine materia, qua­<lb/>tenus &longs;e&longs;e non ob&longs;tringunt legib. quantitatis, quòd in nutritione &longs;pectantur nulla habita ratione quan­<lb/>titatis; facultates verò, quæ in&longs;unt aut partib. corporis, aut <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> carni ea .&longs;. </s> <s>ratione qua prius cum <expan abbr="quã-titate">quan­<lb/>titate</expan> nil affinitatis habuerant, quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;unt &longs;ine materia, quatenus manu &longs;ub pluri, aliàs &longs;ub pauciore <lb/>materia con&longs;i&longs;tunt, nec vlli certæ quantitati &longs;e&longs;e addicunt, &longs;ed planè de <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> genere carnis ibi tracta­<lb/>bat Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> & ad proximè antecedentia referetur Ari&longs;totelica phra&longs;is, nec vlla &longs;tructuræ inconcin­<lb/>nitas con&longs;equetur. </s> <s>At verò, et&longs;i ex his <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan> ea&longs;dem has e&longs;&longs;e quoquo pacto facultates, <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s> <s>in&longs;tru­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4057"></arrow.to.target><lb/>latio, cùm legitur. </s> <s>Similiter quodcunque organum. </s> <s>Veruntamen & alia lectionem <expan abbr="hãc">hanc</expan> oppugnant, <lb/>tum quòd adiectum e&longs;t, <foreign lang="greek">dun/amis</foreign>, quæ non conuenit <expan abbr="cũ">cum</expan> altera <foreign lang="greek">au)lo\s</foreign>, tum quòd manet fi&longs;tula, <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;it <lb/>maior; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> exemplum non e&longs;&longs;et idoneum, <expan abbr="tũ">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quòd in numerum multitudinis tran&longs;itur, <expan abbr="neq.">neque</expan> item <lb/>vllum ve&longs;tigium videtur extare eiu&longs;modi lectionis. </s> <s>Adijciam ego hîc &longs;u&longs;picionem meam, eiu&longs;modi ta­<lb/>men, vt ea tollatur omnis huius loci &longs;alebro&longs;itas, quam &longs;iquis non probabit, <expan abbr="&longs;u&longs;&qacute;">&longs;u&longs;que</expan>. </s> <s><expan abbr="de&qacute;">deque</expan>. </s> <s>habebo, <expan abbr="ei&qacute;">eique</expan>. </s> <s>li­<lb/>benter a&longs;&longs;entiar, qui à me di&longs;&longs;entiens <expan abbr="&longs;ententiã">&longs;ententiam</expan> afferet <expan abbr="probabilior&etilde;">probabiliorem</expan>, vt .&longs;. </s> <s>pro eo, quod dicitur <foreign lang="greek">ou(=toi</foreign>, lega­<lb/>mus <foreign lang="greek">ou(\tw</foreign>, id e&longs;t, &longs;ic parua <expan abbr="admodũ">admodum</expan> facta mutatione: reliquas <expan abbr="aũt">aut</expan> voces referamus ad carnes proximè, <lb/>remotius ad facultates, <foreign lang="greek">sa/rkes</foreign>, inquam, & <foreign lang="greek">duna/meis</foreign>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> cum congruit ea vox <foreign lang="greek">au)/loi</foreign>, quæ e&longs;t mari <lb/><expan abbr="fœminæ&qacute;">fœminæque</expan>. </s> <s><expan abbr="cõis">conis</expan>: carnes <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;unt ea qu&ecedil; accedit, & illa, cui fit acce&longs;sio quæ &longs;anè &longs;unt &longs;ine materia, qua­<lb/>tenus &longs;e&longs;e non ob&longs;tringunt legib. quantitatis, quòd in nutritione &longs;pectantur nulla habita ratione quan­<lb/>titatis; facultates verò, quæ in&longs;unt aut partib. corporis, aut <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> carni ea .&longs;. </s> <s>ratione qua prius cum <expan abbr="quã-titate">quan­<lb/>titate</expan> nil affinitatis habuerant, quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;unt &longs;ine materia, quatenus manu &longs;ub pluri, aliàs &longs;ub pauciore <lb/>materia con&longs;i&longs;tunt, nec vlli certæ quantitati &longs;e&longs;e addicunt, &longs;ed planè de <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> genere carnis ibi tracta­<lb/>bat Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> & ad proximè antecedentia referetur Ari&longs;totelica phra&longs;is, nec vlla &longs;tructuræ inconcin­<lb/>nitas con&longs;equetur. </s> <s>At verò, et&longs;i ex his <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan> ea&longs;dem has e&longs;&longs;e quoquo pacto facultates, <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s> <s>in&longs;tru­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4058"></arrow.to.target><lb/>mento, <expan abbr="nõ">non</expan> de&longs;unt vti qui ip&longs;as nihilo&longs;ecius <expan abbr="opinen&ttilde;">opinentur</expan> e&longs;&longs;e diuer&longs;as hi&longs;ce rationib. per&longs;ua&longs;i. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam termi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4058"></arrow.to.target><lb/>mento, <expan abbr="nõ">non</expan> de&longs;unt vti qui ip&longs;as nihilo&longs;ecius <expan abbr="opinen&ttilde;">opinentur</expan> e&longs;&longs;e diuer&longs;as hi&longs;ce rationib. per&longs;ua&longs;i. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam termi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4059"></arrow.to.target><lb/>ni motuum &longs;olent arguere facultates mouentes, cum actu quale fiat ab actu quali, & actu quantum ab <lb/>actu quanto. </s> <s>quare &longs;i iidem termini fuerint, eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> facultas erit habenda, & contrà non eadem, <lb/>&longs;i diuer&longs;i: arbitror <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;ic illos exi&longs;timare, vt &longs;ubiecto item diuer&longs;æ facultates futuræ &longs;int, aliter nullus <lb/>e&longs;&longs;et huiu&longs;modi argumentorum fructus. </s> <s>Sed termini motus qui fiunt ab alente & ab auctrice diuer­<lb/>&longs;i &longs;unt, &longs;iquidem altio &longs;ub&longs;tantia terminatur, auctio verò magnitudine. </s> <s>Prætereà diuer&longs;a in&longs;trumenta, <lb/>ni&longs;i &longs;ub&longs;eruientia fuerint, & aliud ex alio aptum, diuer&longs;as &longs;ignificant facultates: atqui no&longs;trarum facul­<lb/>tatum in&longs;trumenta non eadem e&longs;&longs;e con&longs;tat: non calor qui auctricis e&longs;t in&longs;trumentum, longè robu&longs;tior <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ille qui e&longs;t in&longs;trumentum altricis. </s> <s>Rur&longs;us altricis &longs;ubiectum e&longs;t pote&longs;tate ens; auctricis verò e&longs;t <lb/>actu. </s> <s>Po&longs;tremò quorum tempora diuer&longs;a, ea <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diuer&longs;a &longs;unt, altricis <expan abbr="aũt">aut</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> auctricis tempora di­<lb/>uer&longs;a &longs;unt: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> alentis perpetua &longs;unt officia, auctrix in ætatis vigore &longs;uo munere defungitur. </s> <s>Ad h&ecedil;c <lb/>Philoponus ita dicebat: nam &longs;tatuebat ea&longs;dem e&longs;&longs;e tres i&longs;tas facultates, alentem, augentem, & generan­<lb/>tem, quia .&longs;. </s> <s>vnus e&longs;&longs;et exitus omnib. <expan abbr="cõis">conis</expan>, nimirùm productio &longs;imilis, & in eo &longs;peciei tutela: &longs;ed eum <lb/>proximè gignens attingeret, reliquæ <expan abbr="aũt">aut</expan> remotè. </s> <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cen&longs;uit Auicenna. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Sed ad eas item vel <lb/> | <arrow.to.target n="marg4059"></arrow.to.target><lb/>ni motuum &longs;olent arguere facultates mouentes, cum actu quale fiat ab actu quali, & actu quantum ab <lb/>actu quanto. </s> <s>quare &longs;i iidem termini fuerint, eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> facultas erit habenda, & contrà non eadem, <lb/>&longs;i diuer&longs;i: arbitror <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;ic illos exi&longs;timare, vt &longs;ubiecto item diuer&longs;æ facultates futuræ &longs;int, aliter nullus <lb/>e&longs;&longs;et huiu&longs;modi argumentorum fructus. </s> <s>Sed termini motus qui fiunt ab alente & ab auctrice diuer­<lb/>&longs;i &longs;unt, &longs;iquidem altio &longs;ub&longs;tantia terminatur, auctio verò magnitudine. </s> <s>Prætereà diuer&longs;a in&longs;trumenta, <lb/>ni&longs;i &longs;ub&longs;eruientia fuerint, & aliud ex alio aptum, diuer&longs;as &longs;ignificant facultates: atqui no&longs;trarum facul­<lb/>tatum in&longs;trumenta non eadem e&longs;&longs;e con&longs;tat: non calor qui auctricis e&longs;t in&longs;trumentum, longè robu&longs;tior <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ille qui e&longs;t in&longs;trumentum altricis. </s> <s>Rur&longs;us altricis &longs;ubiectum e&longs;t pote&longs;tate ens; auctricis verò e&longs;t <lb/>actu. </s> <s>Po&longs;tremò quorum tempora diuer&longs;a, ea <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diuer&longs;a &longs;unt, altricis <expan abbr="aũt">aut</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> auctricis tempora di­<lb/>uer&longs;a &longs;unt: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> alentis perpetua &longs;unt officia, auctrix in ætatis vigore &longs;uo munere defungitur. </s> <s>Ad h&ecedil;c <lb/>Philoponus ita dicebat: nam &longs;tatuebat ea&longs;dem e&longs;&longs;e tres i&longs;tas facultates, alentem, augentem, & generan­<lb/>tem, quia .&longs;. </s> <s>vnus e&longs;&longs;et exitus omnib. <expan abbr="cõis">conis</expan>, nimirùm productio &longs;imilis, & in eo &longs;peciei tutela: &longs;ed eum <lb/>proximè gignens attingeret, reliquæ <expan abbr="aũt">aut</expan> remotè. </s> <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cen&longs;uit Auicenna. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Sed ad eas item vel <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4060"></arrow.to.target><lb/>iungendas, vel di&longs;tinguendas plurimùm valere puto obiectum & functiones, per quæ &longs;olent definiri <lb/>facultates; & hæc definitio forta&longs;&longs;e &longs;ubtilior, aliæ potius opinionis vulgaris. </s> <s>Obiectum verò, quod | <arrow.to.target n="marg4060"></arrow.to.target><lb/>iungendas, vel di&longs;tinguendas plurimùm valere puto obiectum & functiones, per quæ &longs;olent definiri <lb/>facultates; & hæc definitio forta&longs;&longs;e &longs;ubtilior, aliæ potius opinionis vulgaris. </s> <s>Obiectum verò, quod |
| |
| <s><emph type="italics"/>Natura decrementi colligitur ex &longs;upradictis. </s> <s>Cap. </s> <s>XXVIII<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Natura decrementi colligitur ex &longs;upradictis. </s> <s>Cap. </s> <s>XXVIII<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>OPPOSITORVM nouimus vnam e&longs;&longs;e, <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. </s> <s>di&longs;ciplinam: proinde cùm auctioni decre­<lb/>mentum contrarium &longs;it, admonet nos hic locus, vt aliqua <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;eparatim de ip&longs;o dicamus. </s> <s>perti­<lb/>net <expan abbr=".n.">enim</expan> & illa mutatio ad quantitatem, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>non &longs;ine nutritione con&longs;i&longs;tit; quandò animans <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <lb/>interitum a&longs;siduè nutritur. </s> <s>Sed vtrum'ne ab ea ratione &longs;ola di&longs;tinguatur, quemadmodum de auctione <lb/>decretum e&longs;t, an <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> re, aut &longs;altem inter decrementum & <expan abbr="nutrition&etilde;">nutritionem</expan> quædam differentia maior interce­<lb/>dat, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter illam & <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan>, ex his intelligi forta&longs;&longs;e poterit. </s> <s>etenim decrementum proce&longs;&longs;us e&longs;t ad <expan abbr="&qtilde;-tum">quan­<lb/>tum</expan> minus & imperfectum; e&longs;t item interitus partium quæ prius in viuente extiterant, nutritio verò <lb/> | <s>OPPOSITORVM nouimus vnam e&longs;&longs;e, <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. </s> <s>di&longs;ciplinam: proinde cùm auctioni decre­<lb/>mentum contrarium &longs;it, admonet nos hic locus, vt aliqua <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;eparatim de ip&longs;o dicamus. </s> <s>perti­<lb/>net <expan abbr=".n.">enim</expan> & illa mutatio ad quantitatem, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>non &longs;ine nutritione con&longs;i&longs;tit; quandò animans <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <lb/>interitum a&longs;siduè nutritur. </s> <s>Sed vtrum'ne ab ea ratione &longs;ola di&longs;tinguatur, quemadmodum de auctione <lb/>decretum e&longs;t, an <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> re, aut &longs;altem inter decrementum & <expan abbr="nutrition&etilde;">nutritionem</expan> quædam differentia maior interce­<lb/>dat, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter illam & <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan>, ex his intelligi forta&longs;&longs;e poterit. </s> <s>etenim decrementum proce&longs;&longs;us e&longs;t ad <expan abbr="&qtilde;-tum">quan­<lb/>tum</expan> minus & imperfectum; e&longs;t item interitus partium quæ prius in viuente extiterant, nutritio verò <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4064"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t generatio quædam: quare tantùm abe&longs;t, vt nutritio & decrementum eadem &longs;ubiecto <expan abbr="pon&etilde;da">ponenda</expan> &longs;int, <lb/>vt oppo&longs;ita potius habeantur. </s> <s>Ni&longs;i dicamus ita &longs;e habere decrementum ad nutritionem veluti priuatio­<lb/>nem. </s> <s>quod de ip&longs;a nutritione deterat aliquid hoc modo; quia &longs;it languida nutritio, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. </s> <s>partium in­<lb/>teritu, & ami&longs;sione quantitatis. </s> <s>Quamobrem non e&longs;t &longs;impliciter interitus, &longs;ed ad aliquam generatio­<lb/>nem adiunctum, & illam quidem imperfectam: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tum nutritur viuens; nec vllum <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> tempus <lb/>e&longs;t, quo natura viuentis tale munus intermittat. </s> <s>proptereà cum ip&longs;a conuenit in &longs;ubiecto non minus, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> incrementum, <expan abbr="atq.">atque</expan> id meritò, &longs;iquidem &longs;it, quemadmodum eius priuatio: nunc idem vult e&longs;&longs;e &longs;ubie­<lb/>ctum priuationis quod fuerat habitus. </s> <s>Verùm talium <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="mutationũ">mutationum</expan> differentiis vltimæ &longs;tetere cau&longs;­<lb/>&longs;æ, gradus caloris qui vitam regit; <expan abbr="quãdo">quando</expan> quidem nutritio fit à calore &longs;impliciter; auctio fit à maiore, ab <lb/>imminuto & debilitato decrementum, quia &longs;ibi fatum &longs;it machinatus, dum exhau&longs;to humore natiuo, <lb/>qui in partib. &longs;olidis impre&longs;&longs;us erat, & progre&longs;&longs;u ætatis ab alimento, quod in principio <expan abbr="cõtrarium">contrarium</expan> fuit, <lb/>retu&longs;us, <expan abbr="atq.">atque</expan> afflictus, vbi olim propter humotis multitudinem partes protendebat, eo con&longs;umpto pa­<lb/>titur, vt præ natiuo frigore contrahantur. </s> <s>& vbi quondam tran&longs;pirabile fuerat vniuer&longs;um corpus, <expan abbr="adi-tum&qacute;">adi­<lb/>tumque</expan>. </s> <s>alimento præbebat, nunc ariditate cæcum qua&longs;i factum, nihil, aut ægrè admodum ip&longs;um admit­<lb/>tit. </s> <s>Sed hic defectus, vt dixi, &longs;ucce&longs;&longs;u temporis exi&longs;tit. </s> <s>At ab ip&longs;o &longs;tatim incremento calor adhuc <expan abbr="mol&etilde;">molem</expan> <lb/>con&longs;eruat, licèt non amplificet: non amplificat <expan abbr="aũt">aut</expan>, quae humor antecedens con&longs;tantior e&longs;t factus partib. <lb/></s> <s> | <arrow.to.target n="marg4064"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t generatio quædam: quare tantùm abe&longs;t, vt nutritio & decrementum eadem &longs;ubiecto <expan abbr="pon&etilde;da">ponenda</expan> &longs;int, <lb/>vt oppo&longs;ita potius habeantur. </s> <s>Ni&longs;i dicamus ita &longs;e habere decrementum ad nutritionem veluti priuatio­<lb/>nem. </s> <s>quod de ip&longs;a nutritione deterat aliquid hoc modo; quia &longs;it languida nutritio, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. </s> <s>partium in­<lb/>teritu, & ami&longs;sione quantitatis. </s> <s>Quamobrem non e&longs;t &longs;impliciter interitus, &longs;ed ad aliquam generatio­<lb/>nem adiunctum, & illam quidem imperfectam: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tum nutritur viuens; nec vllum <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> tempus <lb/>e&longs;t, quo natura viuentis tale munus intermittat. </s> <s>proptereà cum ip&longs;a conuenit in &longs;ubiecto non minus, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> incrementum, <expan abbr="atq.">atque</expan> id meritò, &longs;iquidem &longs;it, quemadmodum eius priuatio: nunc idem vult e&longs;&longs;e &longs;ubie­<lb/>ctum priuationis quod fuerat habitus. </s> <s>Verùm talium <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="mutationũ">mutationum</expan> differentiis vltimæ &longs;tetere cau&longs;­<lb/>&longs;æ, gradus caloris qui vitam regit; <expan abbr="quãdo">quando</expan> quidem nutritio fit à calore &longs;impliciter; auctio fit à maiore, ab <lb/>imminuto & debilitato decrementum, quia &longs;ibi fatum &longs;it machinatus, dum exhau&longs;to humore natiuo, <lb/>qui in partib. &longs;olidis impre&longs;&longs;us erat, & progre&longs;&longs;u ætatis ab alimento, quod in principio <expan abbr="cõtrarium">contrarium</expan> fuit, <lb/>retu&longs;us, <expan abbr="atq.">atque</expan> afflictus, vbi olim propter humoris multitudinem partes protendebat, eo con&longs;umpto pa­<lb/>titur, vt præ natiuo frigore contrahantur. </s> <s>& vbi quondam tran&longs;pirabile fuerat vniuer&longs;um corpus, <expan abbr="adi-tum&qacute;">adi­<lb/>tumque</expan>. </s> <s>alimento præbebat, nunc ariditate cæcum qua&longs;i factum, nihil, aut ægrè admodum ip&longs;um admit­<lb/>tit. </s> <s>Sed hic defectus, vt dixi, &longs;ucce&longs;&longs;u temporis exi&longs;tit. </s> <s>At ab ip&longs;o &longs;tatim incremento calor adhuc <expan abbr="mol&etilde;">molem</expan> <lb/>con&longs;eruat, licèt non amplificet: non amplificat <expan abbr="aũt">aut</expan>, quae humor antecedens con&longs;tantior e&longs;t factus partib. <lb/></s> <s> |
| <arrow.to.target n="marg4065"></arrow.to.target><lb/>tenuiorib. <expan abbr="ex&etilde;ptis">exemptis</expan>; & <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> obduruere. </s> <s>quapropter parum diffunditur calor; & durities <expan abbr="nõ">non</expan> permittit, <lb/>vt partes extendantur: quia <expan abbr="tñ">tantum</expan> concretior humor e&longs;t, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>difficilè &longs;oluitur; & <expan abbr="cũ">cum</expan> adhuc aliqua hu­<lb/>miditas &longs;it &longs;uper&longs;tes, parùm conficit calor; & partes aliqua ex parte accipiunt alimentum, proptereà <lb/>non imminuit calor, & &longs;iquid expromptum e&longs;t, facillimè re&longs;tituit. </s> <s>Mitto natur&ecedil; ip&longs;ius finem quæ &longs;tu­<lb/>det deducere viuens ad conuenientem & iu&longs;tam <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan>, ad quam <expan abbr="cũ">cum</expan> prouexerit, nihil vlterius <lb/>fatagit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;a item apparat ad eum finem efficientia, materiem & <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan>. </s> <s>de cæteris ago cau&longs;­<lb/>&longs;is. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> vbi parum &longs;it caloris <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> vult pauca alimenta &longs;ubmini&longs;trari: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> requirit <expan abbr="multũ">multum</expan> alimenti <lb/>debilis calor; <expan abbr="neq.">neque</expan> item &longs;u&longs;tinet. </s> <s>Ergo &longs;enib. parum conuenit <expan abbr="alim&etilde;ti">alimenti</expan>. </s> <s>quin id quod a&longs;&longs;umitur, facilè de­<lb/>generat in excrementum quod e&longs;t poti&longs;simè pituita: ea <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ola inter humores qui in corpore <expan abbr="contin&etilde;-tur">continen­<lb/>tur</expan>, alimenti cruditas e&longs;t, quandoquidem &longs;anguis, aut illi pro portione re&longs;pondens, & <expan abbr="deniq.">denique</expan> dulce, le­<lb/>ue, <expan abbr="atq.">atque</expan> potabile talia &longs;unt, vt his &longs;olis animantia nutriantur; bilis <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> nimis à calore affecta, & <lb/>terra propemodum facta non &longs;unt ad nutriendum accommodata: &longs;ola pituita dulcis e&longs;t & potabilis <lb/>fieri pote&longs;t: &longs;ed auctionem caloris in ætate prouecta declinauit. </s> <s>Huc accedit, quae cùm flagitet natura ta­<lb/>le nutrimentum, quod &longs;imile futurum &longs;it partib. nutriendis; h&ecedil; verò &longs;olidæ exi&longs;tant, tum prætereà <expan abbr="cõ-trarium">con­<lb/>trarium</expan>, <expan abbr="&longs;iquãdo">&longs;iquando</expan> vltra limites efferatur habitus naturalis, cùm valde exiccatum fuerit corpus, velut in | <arrow.to.target n="marg4065"></arrow.to.target><lb/>tenuiorib. <expan abbr="ex&etilde;ptis">exemptis</expan>; & <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> obduruere. </s> <s>quapropter parum diffunditur calor; & durities <expan abbr="nõ">non</expan> permittit, <lb/>vt partes extendantur: quia <expan abbr="tñ">tantum</expan> concretior humor e&longs;t, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>difficilè &longs;oluitur; & <expan abbr="cũ">cum</expan> adhuc aliqua hu­<lb/>miditas &longs;it &longs;uper&longs;tes, parùm conficit calor; & partes aliqua ex parte accipiunt alimentum, proptereà <lb/>non imminuit calor, & &longs;iquid expromptum e&longs;t, facillimè re&longs;tituit. </s> <s>Mitto natur&ecedil; ip&longs;ius finem quæ &longs;tu­<lb/>det deducere viuens ad conuenientem & iu&longs;tam <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan>, ad quam <expan abbr="cũ">cum</expan> prouexerit, nihil vlterius <lb/>fatagit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;a item apparat ad eum finem efficientia, materiem & <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan>. </s> <s>de cæteris ago cau&longs;­<lb/>&longs;is. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> vbi parum &longs;it caloris <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> vult pauca alimenta &longs;ubmini&longs;trari: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> requirit <expan abbr="multũ">multum</expan> alimenti <lb/>debilis calor; <expan abbr="neq.">neque</expan> item &longs;u&longs;tinet. </s> <s>Ergo &longs;enib. parum conuenit <expan abbr="alim&etilde;ti">alimenti</expan>. </s> <s>quin id quod a&longs;&longs;umitur, facilè de­<lb/>generat in excrementum quod e&longs;t poti&longs;simè pituita: ea <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ola inter humores qui in corpore <expan abbr="contin&etilde;-tur">continen­<lb/>tur</expan>, alimenti cruditas e&longs;t, quandoquidem &longs;anguis, aut illi pro portione re&longs;pondens, & <expan abbr="deniq.">denique</expan> dulce, le­<lb/>ue, <expan abbr="atq.">atque</expan> potabile talia &longs;unt, vt his &longs;olis animantia nutriantur; bilis <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> nimis à calore affecta, & <lb/>terra propemodum facta non &longs;unt ad nutriendum accommodata: &longs;ola pituita dulcis e&longs;t & potabilis <lb/>fieri pote&longs;t: &longs;ed auctionem caloris in ætate prouecta declinauit. </s> <s>Huc accedit, quae cùm flagitet natura ta­<lb/>le nutrimentum, quod &longs;imile futurum &longs;it partib. nutriendis; h&ecedil; verò &longs;olidæ exi&longs;tant, tum prætereà <expan abbr="cõ-trarium">con­<lb/>trarium</expan>, <expan abbr="&longs;iquãdo">&longs;iquando</expan> vltra limites efferatur habitus naturalis, cùm valde exiccatum fuerit corpus, velut in |
| <pb pagenum="695"/> | <pb pagenum="695"/> |
| <arrow.to.target n="marg4066"></arrow.to.target><lb/>&longs;enio; ad cortigendum lap&longs;um humidius offertur alimentum, proptereà &longs;enes omnium bibaci&longs;simi <lb/>qui tum parum &longs;icci alimenti deglutiunt: at facilè propter naturæ conuenientiam humidum alimen­<lb/>tum degenerat in pituitum: &longs;ic pituita <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> nimis abundans fertur per vniuer&longs;as corporis cauita­<lb/>tes, & in eo tumores efficit, vt ita ip&longs;um excreui&longs;&longs;e <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> &longs;u&longs;picemur, id tamen, quod acce&longs;sit, om­<lb/>ne alienum & extrin&longs;ecum &longs;it, reap&longs;e verò partes ip&longs;æ comminutet fuerint. </s> <s>Accidit item, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tan­<lb/>tum caloris &longs;uppetat, vt per totum habitum corporis di&longs;pergantur humores illi cra&longs;si & frigidi mea­<lb/>tuum &longs;uperueniente cæcitate: quocirca ad loca proxima feruntur, nempe ad cauitates thoracis, aut in­<lb/>ter dormiendum refrigerati <expan abbr="reman&etilde;t">remanent</expan> in capite; ideò cum corporis extenuatione magna catarrhi redun­<lb/>dantia con&longs;equitur. </s> <s>Hinc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> paullo concocto alimento &longs;omni breues, & leues quidam &longs;u&longs;urri: &longs;iqui­<lb/>dem alimentum non oppleat venas carotidas, idcirco relinquit aditum &longs;piritib. qui &longs;unt in&longs;trumento <lb/>vigiliæ. </s> <s>Vniuer&longs;a hæc contrà eueniebant in adole&longs;centia. </s> <s>Quamobrem veluti procedit calor tum vires <lb/>acquirendo, tum eundem tenorem ob&longs;eruando, tùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> decre&longs;cendo, corpus no&longs;trum auge&longs;cit, con&longs;i­<lb/>&longs;tit, <expan abbr="atq.">atque</expan> minuitur. </s> <s>à quo progre&longs;&longs;u cau&longs;&longs;am ætatum & periodi vitæ <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> cum à philo&longs;ophis, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>medicis optimè &longs;umptam fui&longs;&longs;e opinamur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> eæ longè minutius à medicis, & ante ip&longs;os auctore <lb/>Ari&longs;t. </s> <s>à poëtis di&longs;tributæ fuere, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> à philo&longs;ophis; quæ cau&longs;&longs;a poëtas impulerit ignoro. </s> <s>medicis ea cau&longs;&longs;a <lb/>fui&longs;&longs;e videtur, quae habentes rationem &longs;anitatis & ægritudinis, quæ con&longs;i&longs;tit in temperie; gradus ætatum <lb/> | <arrow.to.target n="marg4066"></arrow.to.target><lb/>&longs;enio; ad cortigendum lap&longs;um humidius offertur alimentum, proptereà &longs;enes omnium bibaci&longs;simi <lb/>qui tum parum &longs;icci alimenti deglutiunt: at facilè propter naturæ conuenientiam humidum alimen­<lb/>tum degenerat in pituitum: &longs;ic pituita <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> nimis abundans fertur per vniuer&longs;as corporis cauita­<lb/>tes, & in eo tumores efficit, vt ita ip&longs;um excreui&longs;&longs;e <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> &longs;u&longs;picemur, id tamen, quod acce&longs;sit, om­<lb/>ne alienum & extrin&longs;ecum &longs;it, reap&longs;e verò partes ip&longs;æ comminutet fuerint. </s> <s>Accidit item, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tan­<lb/>tum caloris &longs;uppetat, vt per totum habitum corporis di&longs;pergantur humores illi cra&longs;si & frigidi mea­<lb/>tuum &longs;uperueniente cæcitate: quocirca ad loca proxima feruntur, nempe ad cauitates thoracis, aut in­<lb/>ter dormiendum refrigerati <expan abbr="reman&etilde;t">remanent</expan> in capite; ideò cum corporis extenuatione magna catarrhi redun­<lb/>dantia con&longs;equitur. </s> <s>Hinc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> paullo concocto alimento &longs;omni breues, & leues quidam &longs;u&longs;urri: &longs;iqui­<lb/>dem alimentum non oppleat venas carotidas, idcirco relinquit aditum &longs;piritib. qui &longs;unt in&longs;trumento <lb/>vigiliæ. </s> <s>Vniuer&longs;a hæc contrà eueniebant in adole&longs;centia. </s> <s>Quamobrem veluti procedit calor tum vires <lb/>acquirendo, tum eundem tenorem ob&longs;eruando, tùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> decre&longs;cendo, corpus no&longs;trum auge&longs;cit, con&longs;i­<lb/>&longs;tit, <expan abbr="atq.">atque</expan> minuitur. </s> <s>à quo progre&longs;&longs;u cau&longs;&longs;am ætatum & periodi vitæ <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> cum à philo&longs;ophis, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>medicis optimè &longs;umptam fui&longs;&longs;e opinamur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> eæ longè minutius à medicis, & ante ip&longs;os auctore <lb/>Ari&longs;t. </s> <s>à poëtis di&longs;tributæ fuere, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> à philo&longs;ophis; quæ cau&longs;&longs;a poëtas impulerit ignoro. </s> <s>medicis ea cau&longs;&longs;a <lb/>fui&longs;&longs;e videtur, quae habentes rationem &longs;anitatis & ægritudinis, quæ con&longs;i&longs;tit in temperie; gradus ætatum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4067"></arrow.to.target><lb/>ab eius in&longs;igni varietate deduxerint. </s> <s>Siquidem caloris efficacitas in humore, qui e&longs;t illius materia <lb/>totidem gradus obtinuerit: ortus <expan abbr=".n.">enim</expan> principia, quæ ducuntur à materia, &longs;unt humidi&longs;sima, inde mollia <lb/>corpora <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s> <s>&longs;unt. </s> <s>hæc verò e&longs;t pueritia, paullatim humor i&longs;te di&longs;sipatur, & ea corpora, quæ tenella <lb/>erant, obrige&longs;cunt, & euidenter a&longs;periora fiunt; ac pili quos po&longs;tgenitos vocant, exoriuntur; hanc au­<lb/>tumant <expan abbr="adole&longs;c&etilde;tiam">adole&longs;centiam</expan> po&longs;&longs;eà calor con&longs;i&longs;tit, & humor, qui iam concre&longs;cere c&ecedil;pit (aliquid <expan abbr=".n.">enim</expan> terr&ecedil; habet <lb/>adiunctum) haud facilè di&longs;&longs;oluitur à calore: quapropter ætas con&longs;i&longs;tentiæ nuncupatur: hinc humido <lb/>in&longs;igniter exhau&longs;to & confecto, vt e&longs;t eius ingenium; &longs;enectus in&longs;tar. </s> <s>vbi po&longs;teà &longs;iccum nimis excedat, <lb/>e&longs;t ætas decrepita quæ e&longs;t vitæ &longs;upremum. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> de&longs;unt qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;upradictas ætates in alias partes di&longs;tri­<lb/>buant, vt &longs;eptem ferè exi&longs;tant, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> plures. </s> <s>Attamen maximè naturalis e&longs;t ea trimembris di&longs;tributio, <lb/><expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>. </s> <s>ad humana officia, <expan abbr="cur&longs;um&qacute;">cur&longs;umque</expan>. </s> <s>naturæ quod <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in primis philo&longs;ophi &longs;ibi proponunt, ac­<lb/>commodata, nimirum incrementum, &longs;tatum quem Græci vocant <foreign lang="greek">a)xmhn\</foreign> & decrementum, vnde ado­<lb/>le&longs;centia, media ætas & &longs;enium. </s> <s>&longs;iquidem ea &longs;int humana officia, di&longs;cere, agere & con&longs;ulere, &longs;eu &longs;apere. <lb/></s> <s>ad di&longs;cendum valeat mollities, firmitas ad agendum, quies &longs;edatis animi motib. deferue&longs;cente calore <lb/>& longa experientia rerum ad con&longs;ulendum & <expan abbr="cõtemplandum">contemplandum</expan>. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> me fugit Ari&longs;totelem <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> <lb/>bipartitò creui&longs;&longs;e ætatem, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex more .&longs;. </s> <s>& natura, & cum &longs;ui <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> &ecedil;tati <expan abbr="proprii&qacute;">propriique</expan>. </s> <s>mores <expan abbr="cõueniunt">conueniunt</expan>, cùm <lb/> | <arrow.to.target n="marg4067"></arrow.to.target><lb/>ab eius in&longs;igni varietate deduxerint. </s> <s>Siquidem caloris efficacitas in humore, qui e&longs;t illius materia <lb/>totidem gradus obtinuerit: ortus <expan abbr=".n.">enim</expan> principia, quæ ducuntur à materia, &longs;unt humidi&longs;sima, inde mollia <lb/>corpora <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s> <s>&longs;unt. </s> <s>hæc verò e&longs;t pueritia, paullatim humor i&longs;te di&longs;sipatur, & ea corpora, quæ tenella <lb/>erant, obrige&longs;cunt, & euidenter a&longs;periora fiunt; ac pili quos po&longs;tgenitos vocant, exoriuntur; hanc au­<lb/>tumant <expan abbr="adole&longs;c&etilde;tiam">adole&longs;centiam</expan> po&longs;teà calor con&longs;i&longs;tit, & humor, qui iam concre&longs;cere c&ecedil;pit (aliquid <expan abbr=".n.">enim</expan> terr&ecedil; habet <lb/>adiunctum) haud facilè di&longs;&longs;oluitur à calore: quapropter ætas con&longs;i&longs;tentiæ nuncupatur: hinc humido <lb/>in&longs;igniter exhau&longs;to & confecto, vt e&longs;t eius ingenium; &longs;enectus in&longs;tar. </s> <s>vbi po&longs;teà &longs;iccum nimis excedat, <lb/>e&longs;t ætas decrepita quæ e&longs;t vitæ &longs;upremum. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> de&longs;unt qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;upradictas ætates in alias partes di&longs;tri­<lb/>buant, vt &longs;eptem ferè exi&longs;tant, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> plures. </s> <s>Attamen maximè naturalis e&longs;t ea trimembris di&longs;tributio, <lb/><expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>. </s> <s>ad humana officia, <expan abbr="cur&longs;um&qacute;">cur&longs;umque</expan>. </s> <s>naturæ quod <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in primis philo&longs;ophi &longs;ibi proponunt, ac­<lb/>commodata, nimirum incrementum, &longs;tatum quem Græci vocant <foreign lang="greek">a)xmh\n</foreign> & decrementum, vnde ado­<lb/>le&longs;centia, media ætas & &longs;enium. </s> <s>&longs;iquidem ea &longs;int humana officia, di&longs;cere, agere & con&longs;ulere, &longs;eu &longs;apere. <lb/></s> <s>ad di&longs;cendum valeat mollities, firmitas ad agendum, quies &longs;edatis animi motib. deferue&longs;cente calore <lb/>& longa experientia rerum ad con&longs;ulendum & <expan abbr="cõtemplandum">contemplandum</expan>. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> me fugit Ari&longs;totelem <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> <lb/>bipartitò creui&longs;&longs;e ætatem, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex more .&longs;. </s> <s>& natura, & cum &longs;ui <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> &ecedil;tati <expan abbr="proprii&qacute;">propriique</expan>. </s> <s>mores <expan abbr="cõueniunt">conueniunt</expan>, cùm <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4068"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg4068"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4069"></arrow.to.target><lb/>fieri po&longs;sit vt ex con&longs;uetudine certi <expan abbr="aliarũ">aliarum</expan> ætatum mores comparentur, quicquid de <expan abbr="annorũ">annorum</expan> numero <lb/>&longs;it, eos ex moribus &longs;enes, vel iuuenes appellari: nam &longs;i quis <expan abbr="adole&longs;c&etilde;s">adole&longs;cens</expan> doctrina & v&longs;u impetus animi <lb/>tempera&longs;&longs;et; is haberetur &longs;enex, & contrà, &longs;iquem in extremis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> ætatis libido vinceret, & in&longs;ci­<lb/>tia teneret, adole&longs;centi non haberetur di&longs;similis. </s> <s>&longs;ed nos hîc ætatis cur&longs;um ex natura partimur. </s> <s>Vbi igi­<lb/>tur <expan abbr="humidũ">humidum</expan> abundat; adole&longs;centiam facimus: vbi tenuiores eius partes exhalarunt, & con&longs;tantius <expan abbr="fa-ctũ">fa­<lb/>ctum</expan> e&longs;t; ætatem mediam: vbi ad extremum & iam exuctum e&longs;t; &longs;enium: vbi multus e&longs;t calor, <expan abbr="adole-&longs;centiã">adole­<lb/>&longs;centiam</expan>: vbi acrior, ætatem mediam: vbi debilior, &longs;enium: eo con&longs;umpto &longs;equitur interitus. </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vita <lb/>man&longs;io anim&ecedil;, &longs;eu caloris in humido naturali. </s> <s>Optimè verò progre&longs;&longs;us hic, licèt &longs;atis per &longs;e <expan abbr="cõ&longs;picuus">con&longs;picuus</expan>; <lb/>explicabitur <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> grandis illius vini, quod accepimus &longs;uprà: illi <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;i aqua ab initio infundatur, quia <lb/>mutatur in <expan abbr="vinũ">vinum</expan>; eius virtute pr&ecedil;ualente facit ip&longs;um maius, &longs;i nihil, aut vix affundas, adhuc <expan abbr="vinũ">vinum</expan> con­<lb/>&longs;eruatur: &longs;ed &longs;i plus adieceris, ita vires eius, alioqui potenti&longs;simi, <expan abbr="genero&longs;imi&qacute;">genero&longs;imique</expan>. </s> <s>labefactabis, vt ad <expan abbr="extre-mũ">extre­<lb/>mum</expan> conuertatur potius in <expan abbr="aquã">aquam</expan>, quàm fiat maius: & <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> moles totius humoris e&longs;t maior, <expan abbr="nõ">non</expan> idcir­<lb/>co maius e&longs;t vinum. </s> <s>Sic igitur in vnientibus oblatione cibi, dum calor e&longs;t potens; efficitur <expan abbr="incremen-tũ">incremen­<lb/>tum</expan>, dum con&longs;tat, neque di&longs;sipatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> accipit <expan abbr="multũ">multum</expan>, con&longs;i&longs;tentia &longs;equitur: &longs;i rur&longs;us affligatur à con­<lb/>trario nutrimento calor concutitur, & ad <expan abbr="extremũ">extremum</expan> deperit; exi&longs;tit &longs;enium: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s><expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> parùm alimen­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4069"></arrow.to.target><lb/>fieri po&longs;sit vt ex con&longs;uetudine certi <expan abbr="aliarũ">aliarum</expan> ætatum mores comparentur, quicquid de <expan abbr="annorũ">annorum</expan> numero <lb/>&longs;it, eos ex moribus &longs;enes, vel iuuenes appellari: nam &longs;i quis <expan abbr="adole&longs;c&etilde;s">adole&longs;cens</expan> doctrina & v&longs;u impetus animi <lb/>tempera&longs;&longs;et; is haberetur &longs;enex, & contrà, &longs;iquem in extremis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> ætatis libido vinceret, & in&longs;ci­<lb/>tia teneret, adole&longs;centi non haberetur di&longs;similis. </s> <s>&longs;ed nos hîc ætatis cur&longs;um ex natura partimur. </s> <s>Vbi igi­<lb/>tur <expan abbr="humidũ">humidum</expan> abundat; adole&longs;centiam facimus: vbi tenuiores eius partes exhalarunt, & con&longs;tantius <expan abbr="fa-ctũ">fa­<lb/>ctum</expan> e&longs;t; ætatem mediam: vbi ad extremum & iam exuctum e&longs;t; &longs;enium: vbi multus e&longs;t calor, <expan abbr="adole-&longs;centiã">adole­<lb/>&longs;centiam</expan>: vbi acrior, ætatem mediam: vbi debilior, &longs;enium: eo con&longs;umpto &longs;equitur interitus. </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vita <lb/>man&longs;io anim&ecedil;, &longs;eu caloris in humido naturali. </s> <s>Optimè verò progre&longs;&longs;us hic, licèt &longs;atis per &longs;e <expan abbr="cõ&longs;picuus">con&longs;picuus</expan>; <lb/>explicabitur <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> grandis illius vini, quod accepimus &longs;uprà: illi <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;i aqua ab initio infundatur, quia <lb/>mutatur in <expan abbr="vinũ">vinum</expan>; eius virtute pr&ecedil;ualente facit ip&longs;um maius, &longs;i nihil, aut vix affundas, adhuc <expan abbr="vinũ">vinum</expan> con­<lb/>&longs;eruatur: &longs;ed &longs;i plus adieceris, ita vires eius, alioqui potenti&longs;simi, <expan abbr="genero&longs;imi&qacute;">genero&longs;imique</expan>. </s> <s>labefactabis, vt ad <expan abbr="extre-mũ">extre­<lb/>mum</expan> conuertatur potius in <expan abbr="aquã">aquam</expan>, quàm fiat maius: & <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> moles totius humoris e&longs;t maior, <expan abbr="nõ">non</expan> idcir­<lb/>co maius e&longs;t vinum. </s> <s>Sic igitur in vnientibus oblatione cibi, dum calor e&longs;t potens; efficitur <expan abbr="incremen-tũ">incremen­<lb/>tum</expan>, dum con&longs;tat, neque di&longs;sipatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> accipit <expan abbr="multũ">multum</expan>, con&longs;i&longs;tentia &longs;equitur: &longs;i rur&longs;us affligatur à con­<lb/>trario nutrimento calor concutitur, & ad <expan abbr="extremũ">extremum</expan> deperit; exi&longs;tit &longs;enium: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s><expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> parùm alimen­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4070"></arrow.to.target><lb/>ti vi fugit humoris; abeunt c&ecedil;tera in redundantias: <expan abbr="itaq.">itaque</expan>, quanuis fiat maior corporis vniuer&longs;i moles, <lb/>non idcirco fit maius ip&longs;um viuens, immò decre&longs;cit. </s> <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> obiiciet aliquis <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> de&longs;umi extrin­<lb/>&longs;ecùs, hoc verò <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> præ&longs;tò non e&longs;&longs;e, vt in primo ortu quo non <expan abbr="dũ">dum</expan> venis vmbilicis confectis em­<lb/>brya nihil ex&longs;ugunt, aut dum pulli manent <expan abbr="etiãdum">etiandum</expan> intra oui putamen. </s> <s>Pr&ecedil;tereà quia multa anima­<lb/>lia latent dormientia per multos <expan abbr="m&etilde;&longs;es">men&longs;es</expan> in cauernis, & nos <expan abbr="it&etilde;">item</expan> audiuimus <expan abbr="puellã">puellam</expan> quandam Germanam <lb/>&longs;ub Leone X. P. M. multis men&longs;ibus &longs;ine cibo viuere &longs;olitam. </s> <s>Scire e&longs;t alimentum extrin&longs;ecum e&longs;&longs;e, <lb/>vel <expan abbr="intrin&longs;ecũ">intrin&longs;ecum</expan>, & quanuis <expan abbr="extrin&longs;ecũ">extrin&longs;ecum</expan> omne alimentum ab Ari&longs;t. </s> <s>appelletur; exponenda nobis e&longs;t pote­<lb/>&longs;tas <expan abbr="earũ">earum</expan> <expan abbr="vocũ">vocum</expan> quæ &longs;unt ambigu&ecedil;: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="extrin&longs;ecũ">extrin&longs;ecum</expan> id e&longs;t quod à viuente <expan abbr="&longs;eparatũ">&longs;eparatum</expan> manet extra <expan abbr="viu&etilde;s">viuens</expan>, <lb/>& e&longs;t <expan abbr="remotũ">remotum</expan>, vt panis, aut quod nondum <expan abbr="formã">formam</expan> rei nutriend&ecedil; con&longs;ecutum e&longs;t. </s> <s>Necnon intrin&longs;ecum, <lb/>vel quod e&longs;t in maioribus va&longs;is &longs;olùm, vt ventre & inte&longs;tinis, aut quod vel eandem <expan abbr="formã">formam</expan> accepit, vel <lb/>proximè <expan abbr="accepturũ">accepturum</expan> e&longs;t. </s> <s>Ita igitur accipimus alimentum extrin&longs;ecum, aut <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> omne ab initio fuerit <lb/>extra corpus, aut quia nondum <expan abbr="formã">formam</expan> viuentis conceperit, nec proximè <expan abbr="concepturũ">concepturum</expan> &longs;it, licèt <expan abbr="intrin&longs;ecũ">intrin&longs;ecum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e po&longs;sit, quia contineatur in va&longs;is. </s> <s>Quamobrem in vtero in&longs;tar <expan abbr="pullorũ">pullorum</expan> in ouis quæ vitello ve&longs;cun­<lb/>tur, &longs;anguinem <expan abbr="men&longs;truũ">men&longs;truum</expan> &longs;ugunt, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>fruuntur, & animalia quæ latent in cauernis, propter <expan abbr="voracitat&etilde;">voracitatem</expan> <lb/>plus in vigiliis deuorantia, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in &longs;omnis dierum <expan abbr="&longs;ingularũ">&longs;ingularum</expan> coquere po&longs;sint, per plures men&longs;es ab&longs;tine­<lb/>re cibo coguntur, & iam collecto nutriri, <expan abbr="atq.">atque</expan> interim, velut ebrij crapulam, edormire: pulli etiam, qui | <arrow.to.target n="marg4070"></arrow.to.target><lb/>ti vi fugit humoris; abeunt c&ecedil;tera in redundantias: <expan abbr="itaq.">itaque</expan>, quanuis fiat maior corporis vniuer&longs;i moles, <lb/>non idcirco fit maius ip&longs;um viuens, immò decre&longs;cit. </s> <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> obiiciet aliquis <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> de&longs;umi extrin­<lb/>&longs;ecùs, hoc verò <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> præ&longs;tò non e&longs;&longs;e, vt in primo ortu quo non <expan abbr="dũ">dum</expan> venis vmbilicis confectis em­<lb/>brya nihil ex&longs;ugunt, aut dum pulli manent <expan abbr="etiãdum">etiandum</expan> intra oui putamen. </s> <s>Pr&ecedil;tereà quia multa anima­<lb/>lia latent dormientia per multos <expan abbr="m&etilde;&longs;es">men&longs;es</expan> in cauernis, & nos <expan abbr="it&etilde;">item</expan> audiuimus <expan abbr="puellã">puellam</expan> quandam Germanam <lb/>&longs;ub Leone X. P. M. multis men&longs;ibus &longs;ine cibo viuere &longs;olitam. </s> <s>Scire e&longs;t alimentum extrin&longs;ecum e&longs;&longs;e, <lb/>vel <expan abbr="intrin&longs;ecũ">intrin&longs;ecum</expan>, & quanuis <expan abbr="extrin&longs;ecũ">extrin&longs;ecum</expan> omne alimentum ab Ari&longs;t. </s> <s>appelletur; exponenda nobis e&longs;t pote­<lb/>&longs;tas <expan abbr="earũ">earum</expan> <expan abbr="vocũ">vocum</expan> quæ &longs;unt ambigu&ecedil;: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="extrin&longs;ecũ">extrin&longs;ecum</expan> id e&longs;t quod à viuente <expan abbr="&longs;eparatũ">&longs;eparatum</expan> manet extra <expan abbr="viu&etilde;s">viuens</expan>, <lb/>& e&longs;t <expan abbr="remotũ">remotum</expan>, vt panis, aut quod nondum <expan abbr="formã">formam</expan> rei nutriend&ecedil; con&longs;ecutum e&longs;t. </s> <s>Necnon intrin&longs;ecum, <lb/>vel quod e&longs;t in maioribus va&longs;is &longs;olùm, vt ventre & inte&longs;tinis, aut quod vel eandem <expan abbr="formã">formam</expan> accepit, vel <lb/>proximè <expan abbr="accepturũ">accepturum</expan> e&longs;t. </s> <s>Ita igitur accipimus alimentum extrin&longs;ecum, aut <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> omne ab initio fuerit <lb/>extra corpus, aut quia nondum <expan abbr="formã">formam</expan> viuentis conceperit, nec proximè <expan abbr="concepturũ">concepturum</expan> &longs;it, licèt <expan abbr="intrin&longs;ecũ">intrin&longs;ecum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e po&longs;sit, quia contineatur in va&longs;is. </s> <s>Quamobrem in vtero in&longs;tar <expan abbr="pullorũ">pullorum</expan> in ouis quæ vitello ve&longs;cun­<lb/>tur, &longs;anguinem <expan abbr="men&longs;truũ">men&longs;truum</expan> &longs;ugunt, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>fruuntur, & animalia quæ latent in cauernis, propter <expan abbr="voracitat&etilde;">voracitatem</expan> <lb/>plus in vigiliis deuorantia, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in &longs;omnis dierum <expan abbr="&longs;ingularũ">&longs;ingularum</expan> coquere po&longs;sint, per plures men&longs;es ab&longs;tine­<lb/>re cibo coguntur, & iam collecto nutriri, <expan abbr="atq.">atque</expan> interim, velut ebrij crapulam, edormire: pulli etiam, qui |
| <pb pagenum="696"/>in putamine continentur, quatenus intus habent id quo ve&longs;euntur; intrin&longs;eco dicuntur ali, <expan abbr="extrin&longs;ecũ">extrin&longs;ecum</expan> <lb/> | <pb pagenum="696"/>in putamine continentur, quatenus intus habent id quo ve&longs;cuntur; intrin&longs;eco dicuntur ali, <expan abbr="extrin&longs;ecũ">extrin&longs;ecum</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4071"></arrow.to.target><lb/>tamen e&longs;t, quia nondum vltimam <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;t adeptum: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ouum in duas partes di&longs;tribuitur album <lb/>& luteum, quorum alterum pertinet ad con&longs;titutionem membrorum, alterum verò ad alimentum: <lb/>quanquam à medicis & Ari&longs;totele di&longs;ceptatum fuerit, vtra pars nutriat. </s> <s>At nos controuer&longs;ia ad alium <lb/>locum reiecta cum Ari&longs;totele vitellum pro alimento ponamus. </s> <s>Sed hæc hactenus.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4071"></arrow.to.target><lb/>tamen e&longs;t, quia nondum vltimam <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;t adeptum: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ouum in duas partes di&longs;tribuitur album <lb/>& luteum, quorum alterum pertinet ad con&longs;titutionem membrorum, alterum verò ad alimentum: <lb/>quanquam à medicis & Ari&longs;totele di&longs;ceptatum fuerit, vtra pars nutriat. </s> <s>At nos controuer&longs;ia ad alium <lb/>locum reiecta cum Ari&longs;totele vitellum pro alimento ponamus. </s> <s>Sed hæc hactenus.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4064"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg4064"></margin.target>G</s></p> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4095"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg4095"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>HOC igitur, iudicio no&longs;tro, nece&longs;&longs;arium: illud autem pror&longs;us probabile quod ab Ari&longs;t. </s> <s>indefinitè <lb/><expan abbr="pronunciatũ">pronunciatum</expan> ip&longs;e Auerroës vniuersè a&longs;&longs;ump&longs;it; nimirùm incrementum e&longs;&longs;e motum <expan abbr="interpellatũ">interpellatum</expan>: <lb/>quis <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t qui nonnunquam <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> continuatam ad <expan abbr="exitũ">exitum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> produci non credat, &longs;i planta <expan abbr="quædã">quædam</expan> <lb/>robu&longs;ti&longs;sima fuerit. </s> <s>neque à morbo vllo vnquam <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> vexata & præpedita? </s> <s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> erit illud, quod <lb/>eius <expan abbr="continuation&etilde;">continuationem</expan> impediat? </s> <s>accipio verò plantam, quia robu&longs;tior e&longs;&longs;e &longs;olet, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> animal; cùm pauciora <lb/>habeat in&longs;trumenta, <expan abbr="maiorem&qacute;">maioremque</expan>. </s> <s>temperiei latitudinem: hoc autem, quae fieri po&longs;sit, natura morbi nobis <lb/>&longs;ignificat, quæ reponitur in contingentibus; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>facile pote&longs;t abe&longs;&longs;e, ac &longs;iquis id in eiu&longs;modi planta, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita &longs;e habente cuenire negarit, optauerit ip&longs;e potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quicquam illi firmi occurrat quo per&longs;uade­<lb/>re queat nobis i&longs;tud optatum, cui <expan abbr="quoq.">quoque</expan> temporum variatio repugnat, quæ nunc externis, mox internis <lb/>partibus, ni&longs;i magnum quid ob&longs;tet; <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> a&longs;siduè &longs;ubmini&longs;trat. </s> <s>Neque temporum varietas ob&longs;tat, <lb/>immò auget continuitatem: nam &longs;iquid impedit frigus ambientis, ne cre&longs;cant externa; id planè <expan abbr="cõfert">confert</expan> <lb/>in interna, et&longs;i interna de&longs;eruit calor, mox re&longs;taurat in externis. </s> <s>Quapropter planta quidem, vt planta <lb/>&longs;emper augebitur, intermi&longs;sio verò fortè per illius partes fiet. </s> <s>At nos continuitatem eius motus per &longs;e <lb/> | <s>HOC igitur, iudicio no&longs;tro, nece&longs;&longs;arium: illud autem pror&longs;us probabile quod ab Ari&longs;t. </s> <s>indefinitè <lb/><expan abbr="pronunciatũ">pronunciatum</expan> ip&longs;e Auerroës vniuersè a&longs;&longs;ump&longs;it; nimirùm incrementum e&longs;&longs;e motum <expan abbr="interpellatũ">interpellatum</expan>: <lb/>quis <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t qui nonnunquam <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> continuatam ad <expan abbr="exitũ">exitum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> produci non credat, &longs;i planta <expan abbr="quædã">quædam</expan> <lb/>robu&longs;ti&longs;sima fuerit. </s> <s>neque à morbo vllo vnquam <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> vexata & præpedita? </s> <s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> erit illud, quod <lb/>eius <expan abbr="continuation&etilde;">continuationem</expan> impediat? </s> <s>accipio verò plantam, quia robu&longs;tior e&longs;&longs;e &longs;olet, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> animal; cùm pauciora <lb/>habeat in&longs;trumenta, <expan abbr="maiorem&qacute;">maioremque</expan>. </s> <s>temperiei latitudinem: hoc autem, quae fieri po&longs;sit, natura morbi nobis <lb/>&longs;ignificat, quæ reponitur in contingentibus; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>facile pote&longs;t abe&longs;&longs;e, ac &longs;iquis id in eiu&longs;modi planta, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita &longs;e habente euenire negarit, optauerit ip&longs;e potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quicquam illi firmi occurrat quo per&longs;uade­<lb/>re queat nobis i&longs;tud optatum, cui <expan abbr="quoq.">quoque</expan> temporum variatio repugnat, quæ nunc externis, mox internis <lb/>partibus, ni&longs;i magnum quid ob&longs;tet; <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan> a&longs;siduè &longs;ubmini&longs;trat. </s> <s>Neque temporum varietas ob&longs;tat, <lb/>immò auget continuitatem: nam &longs;iquid impedit frigus ambientis, ne cre&longs;cant externa; id planè <expan abbr="cõfert">confert</expan> <lb/>in interna, et&longs;i interna de&longs;eruit calor, mox re&longs;taurat in externis. </s> <s>Quapropter planta quidem, vt planta <lb/>&longs;emper augebitur, intermi&longs;sio verò fortè per illius partes fiet. </s> <s>At nos continuitatem eius motus per &longs;e <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4096"></arrow.to.target><lb/>contemplamur. </s> <s>Nam quantum e&longs;t de rationibus allatis, peccant profectò, cùm ex eo quòd accipiunt <lb/>multos motus ad <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> incrementi <expan abbr="cõplendam">complendam</expan> requiri; tum etiam quòd ponunt partes magnitudi­<lb/>nis non po&longs;&longs;e re&longs;pondere partibus temporis, quo ab&longs;oluitur id quod augetur: quandoquidem per acci­<lb/>dens obtinet <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan>, quòd ob varias mutationes, quas po&longs;tulat, cùm intermi&longs;sione fiat, <expan abbr="neq.">neque</expan> illos <lb/>motus incrementi partes e&longs;&longs;e conce&longs;&longs;erim, ni&longs;i quatenus dum <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> ex illis motib^{9} natura aggreditur; <lb/>&longs;imul <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> corpus extendit, vt cùm amplificato nutrimento &longs;imul item va&longs;a porriguntur. </s> <s>Sed &longs;pectemus <lb/>tantummodò <expan abbr="illã">illam</expan> mutationem, in qua è pote&longs;tate quanto fit actu <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, an'ne fit nece&longs;&longs;ariò motus in­<lb/>terruptus: ac certè &longs;iqua e&longs;t ratio qua nobis id probetur; illa e&longs;t, quæ <expan abbr="accipi&ttilde;">accipitur</expan> à proportione, quæ inter­<lb/>cedit inter tempus quo <expan abbr="mini&longs;tra&ttilde;">mini&longs;tratur</expan> incrementum & <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> adiunctam, qu&ecedil; item nullius roboris e&longs;t: <lb/><expan abbr="quandoquid&etilde;">quandoquidem</expan> obiici po&longs;&longs;ent incrementa veloci&longs;sima, in quibus <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> breui&longs;simo quantitas immen&longs;a <lb/><expan abbr="cõparatur">comparatur</expan>, cur, ob&longs;ecro, in eo motu partes quantitatis partibus <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> re&longs;pondebunt? </s> <s>verùm quid <lb/>cogit nos has machinas <expan abbr="cõmini&longs;ci">commini&longs;ci</expan>; quandò qu&ecedil;libet magnitudo finita in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> &longs;ecari non minus <expan abbr="põt^{9}">pont^{9}</expan> <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> tempus? </s> <s>Prætereà &longs;i fateamur partes quantitatis non re&longs;pondere partibus temporis, vt &longs;i tempus in­<lb/>dimidia, partes <expan abbr="aũt">aut</expan> incrementi in aliud genus <expan abbr="partiũ">partium</expan> di&longs;&longs;ecentur quid inde ab&longs;urdi colligitur? </s> <s>At <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <lb/><expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> &longs;ic fieri <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;e; proptereà quae flagitat <expan abbr="ortũ">ortum</expan> minimorum quorum &longs;anè <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan> e&longs;t definita. <lb/></s> <s>Mer&ecedil; nug&ecedil;, non <expan abbr=".n.">enim</expan> vidit ip&longs;e Auerroës <expan abbr="nece&longs;&longs;ariã">nece&longs;&longs;ariam</expan> fore <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan>, vbi per &longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;i&longs;tãt">&longs;ub&longs;i&longs;tant</expan>, &longs;ed <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg4096"></arrow.to.target><lb/>contemplamur. </s> <s>Nam quantum e&longs;t de rationibus allatis, peccant profectò, cùm ex eo quòd accipiunt <lb/>multos motus ad <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> incrementi <expan abbr="cõplendam">complendam</expan> requiri; tum etiam quòd ponunt partes magnitudi­<lb/>nis non po&longs;&longs;e re&longs;pondere partibus temporis, quo ab&longs;oluitur id quod augetur: quandoquidem per acci­<lb/>dens obtinet <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan>, quòd ob varias mutationes, quas po&longs;tulat, cùm intermi&longs;sione fiat, <expan abbr="neq.">neque</expan> illos <lb/>motus incrementi partes e&longs;&longs;e conce&longs;&longs;erim, ni&longs;i quatenus dum <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> ex illis motib^{9} natura aggreditur; <lb/>&longs;imul <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> corpus extendit, vt cùm amplificato nutrimento &longs;imul item va&longs;a porriguntur. </s> <s>Sed &longs;pectemus <lb/>tantummodò <expan abbr="illã">illam</expan> mutationem, in qua è pote&longs;tate quanto fit actu <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, an'ne fit nece&longs;&longs;ariò motus in­<lb/>terruptus: ac certè &longs;iqua e&longs;t ratio qua nobis id probetur; illa e&longs;t, quæ <expan abbr="accipi&ttilde;">accipitur</expan> à proportione, quæ inter­<lb/>cedit inter tempus quo <expan abbr="mini&longs;tra&ttilde;">mini&longs;tratur</expan> incrementum & <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> adiunctam, qu&ecedil; item nullius roboris e&longs;t: <lb/><expan abbr="quandoquid&etilde;">quandoquidem</expan> obiici po&longs;&longs;ent incrementa veloci&longs;sima, in quibus <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> breui&longs;simo quantitas immen&longs;a <lb/><expan abbr="cõparatur">comparatur</expan>, cur, ob&longs;ecro, in eo motu partes quantitatis partibus <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> re&longs;pondebunt? </s> <s>verùm quid <lb/>cogit nos has machinas <expan abbr="cõmini&longs;ci">commini&longs;ci</expan>; quandò qu&ecedil;libet magnitudo finita in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> &longs;ecari non minus <expan abbr="põt^{9}">pont^{9}</expan> <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> tempus? </s> <s>Prætereà &longs;i fateamur partes quantitatis non re&longs;pondere partibus temporis, vt &longs;i tempus in­<lb/>dimidia, partes <expan abbr="aũt">aut</expan> incrementi in aliud genus <expan abbr="partiũ">partium</expan> di&longs;&longs;ecentur quid inde ab&longs;urdi colligitur? </s> <s>At <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <lb/><expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> &longs;ic fieri <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;e; proptereà quae flagitat <expan abbr="ortũ">ortum</expan> minimorum quorum &longs;anè <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan> e&longs;t definita. <lb/></s> <s>Mer&ecedil; nug&ecedil;, non <expan abbr=".n.">enim</expan> vidit ip&longs;e Auerroës <expan abbr="nece&longs;&longs;ariã">nece&longs;&longs;ariam</expan> fore <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan>, vbi per &longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;i&longs;tãt">&longs;ub&longs;i&longs;tant</expan>, &longs;ed <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4097"></arrow.to.target><lb/>in alio fit, non nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="minimũ">minimum</expan> e&longs;t: nam <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan> minimi <expan abbr="verti&ttilde;">vertitur</expan> in <expan abbr="ambi&etilde;s">ambiens</expan>, & ad <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan> <expan abbr="adiunctũ">adiunctum</expan> illius <lb/>forma potitur. </s> <s>Iam verò audiuimus nutritionem & <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> non e&longs;&longs;e generationes <expan abbr="rerũ">rerum</expan> per &longs;e <expan abbr="&longs;ub-&longs;i&longs;tentiũ">&longs;ub­<lb/>&longs;i&longs;tentium</expan>, &longs;ed in alio: quare <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan> generatio nece&longs;&longs;aria non e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Põponatius">Pomponatius</expan> item, philo&longs;ophus in Pe­<lb/>ripatetica di&longs;ciplina <expan abbr="no&longs;trorũ">no&longs;trorum</expan> patrum &ecedil;tate clari&longs;simus, opinatus e&longs;t <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ariò motum <lb/><expan abbr="interruptũ">interruptum</expan> ea <expan abbr="rõne">ratione</expan> ductus, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> illa quæ <expan abbr="cõueniunt">conueniunt</expan> <expan abbr="cõmuni">communi</expan>, quod &longs;it ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, ordine <expan abbr="quodã">quodam</expan> de illius <lb/>partibus prædicantur: motus <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;t <expan abbr="cõmune">commune</expan> ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, continuatio verò ine&longs;t in motu <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan>: ergo <lb/>quibu&longs;dam perfectius, aliis verò minus perfectè, & lationi <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> perfecti&longs;simè. </s> <s>explanat <expan abbr="aũt">aut</expan> eiu&longs;modi <lb/><expan abbr="&longs;eri&etilde;">&longs;eriem</expan>, hoc modo: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> is ordo <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> inter reliquas &longs;pecies motus intercedere, vt proximè de alteratione, <lb/>po&longs;tremò de auctione <expan abbr="dica&ttilde;">dicatur</expan>: quo fit, vt auctio inter motus <expan abbr="parũ">parum</expan> admodùm retineat naturæ, & <expan abbr="proprie-tarũ">proprie­<lb/>tarum</expan> ip&longs;ius motus. </s> <s>Cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> debeat vnus e&longs;&longs;e &longs;uapte natura motus; e&longs;t verò vnus, tum quia <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> mo­<lb/>bile <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tũ">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quia <expan abbr="tpe">tempore</expan> vno, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="cõtinuo">continuo</expan> fieri <expan abbr="põt">potest</expan>. </s> <s>& h&ecedil; <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan> <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> in latione <expan abbr="&longs;pecten&ttilde;">&longs;pectentur</expan>, ea <lb/>nece&longs;&longs;ariò motus erit pr&ecedil;cipuè. </s> <s><expan abbr="E&ecedil;d&etilde;">E&ecedil;dem</expan> <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan> in alteratione <expan abbr="quoq.">quoque</expan> verùm minus exactè <expan abbr="reperiun&ttilde;">reperiuntur</expan>, quae <lb/>alteratio <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> e&longs;&longs;e affectio <expan abbr="qu&ecedil;dã">qu&ecedil;dam</expan> ad <expan abbr="ĩteritũ">interitum</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;tãti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan>, & ad <expan abbr="nouã">nouam</expan> <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> in <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="oĩno">omnino</expan> <lb/><expan abbr="cõ&longs;erua&ttilde;">con&longs;eruatur</expan>, &longs;ed aliud potius quod adequet. </s> <s>Vltimò <expan abbr="adsũt">adsunt</expan> h&ecedil; <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan>, &longs;ed <expan abbr="lãguidi&longs;simè">languidi&longs;simè</expan> in <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan>: <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/><expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> pollet ei&longs;dem pr&ecedil;miis <expan abbr="quib.">quibus</expan> c&ecedil;teri motus. </s> <s>Primùm <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;pectat ad id quae <expan abbr="vnũ">vnum</expan> &longs;it <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>, in auctione <lb/> | <arrow.to.target n="marg4097"></arrow.to.target><lb/>in alio fit, non nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="minimũ">minimum</expan> e&longs;t: nam <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan> minimi <expan abbr="verti&ttilde;">vertitur</expan> in <expan abbr="ambi&etilde;s">ambiens</expan>, & ad <expan abbr="ipsũ">ipsum</expan> <expan abbr="adiunctũ">adiunctum</expan> illius <lb/>forma potitur. </s> <s>Iam verò audiuimus nutritionem & <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> non e&longs;&longs;e generationes <expan abbr="rerũ">rerum</expan> per &longs;e <expan abbr="&longs;ub-&longs;i&longs;tentiũ">&longs;ub­<lb/>&longs;i&longs;tentium</expan>, &longs;ed in alio: quare <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan> generatio nece&longs;&longs;aria non e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Põponatius">Pomponatius</expan> item, philo&longs;ophus in Pe­<lb/>ripatetica di&longs;ciplina <expan abbr="no&longs;trorũ">no&longs;trorum</expan> patrum &ecedil;tate clari&longs;simus, opinatus e&longs;t <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ariò motum <lb/><expan abbr="interruptũ">interruptum</expan> ea <expan abbr="rõne">ratione</expan> ductus, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> illa quæ <expan abbr="cõueniunt">conueniunt</expan> <expan abbr="cõmuni">communi</expan>, quod &longs;it ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, ordine <expan abbr="quodã">quodam</expan> de illius <lb/>partibus prædicantur: motus <expan abbr="aũt">aut</expan> e&longs;t <expan abbr="cõmune">commune</expan> ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, continuatio verò ine&longs;t in motu <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan>: ergo <lb/>quibu&longs;dam perfectius, aliis verò minus perfectè, & lationi <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> perfecti&longs;simè. </s> <s>explanat <expan abbr="aũt">aut</expan> eiu&longs;modi <lb/><expan abbr="&longs;eri&etilde;">&longs;eriem</expan>, hoc modo: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> is ordo <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> inter reliquas &longs;pecies motus intercedere, vt proximè de alteratione, <lb/>po&longs;tremò de auctione <expan abbr="dica&ttilde;">dicatur</expan>: quo fit, vt auctio inter motus <expan abbr="parũ">parum</expan> admodùm retineat naturæ, & <expan abbr="proprie-tarũ">proprie­<lb/>tarum</expan> ip&longs;ius motus. </s> <s>Cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> debeat vnus e&longs;&longs;e &longs;uapte natura motus; e&longs;t verò vnus, tum quia <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> mo­<lb/>bile <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tũ">tum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quia <expan abbr="tpe">tempore</expan> vno, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="cõtinuo">continuo</expan> fieri <expan abbr="põt">potest</expan>. </s> <s>& h&ecedil; <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan> <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> in latione <expan abbr="&longs;pecten&ttilde;">&longs;pectentur</expan>, ea <lb/>nece&longs;&longs;ariò motus erit pr&ecedil;cipuè. </s> <s><expan abbr="E&ecedil;d&etilde;">E&ecedil;dem</expan> <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan> in alteratione <expan abbr="quoq.">quoque</expan> verùm minus exactè <expan abbr="reperiun&ttilde;">reperiuntur</expan>, quae <lb/>alteratio <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> e&longs;&longs;e affectio <expan abbr="qu&ecedil;dã">qu&ecedil;dam</expan> ad <expan abbr="ĩteritũ">interitum</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;tãti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan>, & ad <expan abbr="nouã">nouam</expan> <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> in <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="oĩno">omnino</expan> <lb/><expan abbr="cõ&longs;erua&ttilde;">con&longs;eruatur</expan>, &longs;ed aliud potius quod ad&ecedil;quet. </s> <s>Vltimò <expan abbr="adsũt">adsunt</expan> h&ecedil; <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan>, &longs;ed <expan abbr="lãguidi&longs;simè">languidi&longs;simè</expan> in <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan>: <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/><expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> pollet ei&longs;dem pr&ecedil;miis <expan abbr="quib.">quibus</expan> c&ecedil;teri motus. </s> <s>Primùm <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;pectat ad id quae <expan abbr="vnũ">vnum</expan> &longs;it <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>, in auctione <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4098"></arrow.to.target><lb/>ade&longs;t corruptio nutrimenti, & generatio partis exhau&longs;t&ecedil;. </s> <s>Deinde <expan abbr="qd">quod</expan> attinet ad id quae <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> &longs;it <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, auctio <lb/>fit per <expan abbr="ortũ">ortum</expan> <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan> qu&ecedil; intermi&longs;&longs;a e&longs;t: vnde <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;equitur, vt auctio motus <expan abbr="quidã">quidam</expan> &longs;it interruptus. </s> <s>Multa <lb/>verò <expan abbr="sũt">sunt</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="repreh&etilde;dere">reprehendere</expan> po&longs;simus in hac <expan abbr="&longs;nĩa">&longs;ententia</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan>, vt ve&longs;tigiis Ari&longs;t. </s> <s>in&longs;i&longs;tamus, exploremus in primis <lb/><expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> <expan abbr="cõ&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>. </s> <s>vbi inquit, <expan abbr="Motũ">Motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="nom&etilde;">nomen</expan>. </s> <s>ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> fatemur. </s> <s>ergo <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan> qu&ecedil; <expan abbr="insũt">insunt</expan> <expan abbr="ĩ">in</expan> motu, <lb/>partib. ip&longs;ius ordine <expan abbr="quodã">quodam</expan> <expan abbr="tribuen&ttilde;">tribuentur</expan>. </s> <s>& hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> damus. </s> <s><expan abbr="Igi&ttilde;">Igitur</expan> <expan abbr="cõcludit">concludit</expan> & <expan abbr="cõtinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s> <s>& hoc <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="con-ceda&ttilde;">con­<lb/>cedatur</expan>. </s> <s>Sed illud <expan abbr="po&longs;tremũ">po&longs;tremum</expan> <expan abbr="eã">eam</expan> .&longs;. </s> <s>in auctione <expan abbr="lãguidior&etilde;">languidiorem</expan> <expan abbr="futurã">futuram</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="verũ">verum</expan> putamus, ac &longs;iqs <lb/>ei^{9} <expan abbr="cõclu&longs;ionis">conclu&longs;ionis</expan> <expan abbr="cõfirmation&etilde;">confirmationem</expan> po&longs;tulet; certè <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="aliũde">aliunde</expan> <expan abbr="pete&ttilde;">petetur</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab ip&longs;is initiis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nup <expan abbr="&longs;igillatĩ">&longs;igillatim</expan> repudiauim^{9}. <lb/>Pr&ecedil;tereà <expan abbr="qd">quod</expan> ait <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> verè <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> eo, quae <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> illius <expan abbr="vnũ">vnum</expan> pror&longs;us <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="tãtun-d&etilde;">tantun­<lb/>dem</expan> valeat, <expan abbr="nõ">non</expan> minus fateri debet <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> <expan abbr="lation&etilde;">lationem</expan> <expan abbr="vnã">vnam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="naturã">naturam</expan>, <expan abbr="dũ">dum</expan> à generante <expan abbr="produci&ttilde;">producitur</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> quo moueor ego, <expan abbr="dũ">dum</expan> &longs;ine intermi&longs;sione &longs;patior: augeor <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> ego <expan abbr="sũ">sum</expan>, ni&longs;i ex æqui­<lb/>paratione, <expan abbr="atq.">atque</expan> adeò vt Heracliti opinio <expan abbr="reuerta&ttilde;">reuertatur</expan>, nil pror&longs;us <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> duob. </s> <s><expan abbr="pũctis">punctis</expan> permanere po&longs;&longs;e <expan abbr="cens&etilde;tis">censentis</expan>, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="oĩa">omnia</expan>, cùm &longs;int p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, in <expan abbr="explicãda">explicanda</expan> <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura nob. </s> <s>negligenda <expan abbr="sũt">sunt</expan>. </s> <s>Quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ip&longs;e tribuit auctioni, <lb/>quae vna e&longs;&longs;e nequeat, hoc <expan abbr="tñ">tantum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> per &longs;e illi <expan abbr="cõueniret">conueniret</expan>, &longs;ed merito nutritionis. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> vidit <expan abbr="Põponatius">Pomponatius</expan>, <expan abbr="etiã&longs;i">etian&longs;i</expan> <lb/>interitus <expan abbr="alim&etilde;ti">alimenti</expan>, & ortus <expan abbr="&longs;ub&longs;tãti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="requira&ttilde;">requiratur</expan>, <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> auctionis <expan abbr="ĩ">in</expan> eo <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> e&longs;t: hoc <lb/>verò idem permanere docebimus. </s> <s>po&longs;teà, quia .&longs;. </s> <s>maneat eadem forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> id quod e&longs;t potentia quan­<lb/>tum, illud e&longs;t quod nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e verum &longs;ubiectum <expan abbr="increm&etilde;ti">incrementi</expan>, & quod verè dicimus permanere. | <arrow.to.target n="marg4098"></arrow.to.target><lb/>ade&longs;t corruptio nutrimenti, & generatio partis exhau&longs;t&ecedil;. </s> <s>Deinde <expan abbr="qd">quod</expan> attinet ad id quae <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> &longs;it <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, auctio <lb/>fit per <expan abbr="ortũ">ortum</expan> <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan> qu&ecedil; intermi&longs;&longs;a e&longs;t: vnde <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;equitur, vt auctio motus <expan abbr="quidã">quidam</expan> &longs;it interruptus. </s> <s>Multa <lb/>verò <expan abbr="sũt">sunt</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="repreh&etilde;dere">reprehendere</expan> po&longs;simus in hac <expan abbr="&longs;nĩa">&longs;ententia</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan>, vt ve&longs;tigiis Ari&longs;t. </s> <s>in&longs;i&longs;tamus, exploremus in primis <lb/><expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> <expan abbr="cõ&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>. </s> <s>vbi inquit, <expan abbr="Motũ">Motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="nom&etilde;">nomen</expan>. </s> <s>ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> fatemur. </s> <s>ergo <expan abbr="cõditiones">conditiones</expan> qu&ecedil; <expan abbr="insũt">insunt</expan> <expan abbr="ĩ">in</expan> motu, <lb/>partib. ip&longs;ius ordine <expan abbr="quodã">quodam</expan> <expan abbr="tribuen&ttilde;">tribuentur</expan>. </s> <s>& hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> damus. </s> <s><expan abbr="Igi&ttilde;">Igitur</expan> <expan abbr="cõcludit">concludit</expan> & <expan abbr="cõtinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s> <s>& hoc <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="con-ceda&ttilde;">con­<lb/>cedatur</expan>. </s> <s>Sed illud <expan abbr="po&longs;tremũ">po&longs;tremum</expan> <expan abbr="eã">eam</expan> .&longs;. </s> <s>in auctione <expan abbr="lãguidior&etilde;">languidiorem</expan> <expan abbr="futurã">futuram</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="verũ">verum</expan> putamus, ac <expan abbr="&longs;iqs">&longs;i quis</expan> <lb/>ei^{9} <expan abbr="cõclu&longs;ionis">conclu&longs;ionis</expan> <expan abbr="cõfirmation&etilde;">confirmationem</expan> po&longs;tulet; certè <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="aliũde">aliunde</expan> <expan abbr="pete&ttilde;">petetur</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab ip&longs;is initiis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="nu&ptail;">nuper</expan> <expan abbr="&longs;igillatĩ">&longs;igillatim</expan> repudiauim^{9}. <lb/>Pr&ecedil;tereà <expan abbr="qd">quod</expan> ait <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> verè <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> eo, quae <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> illius <expan abbr="vnũ">vnum</expan> pror&longs;us <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="tãtun-d&etilde;">tantun­<lb/>dem</expan> valeat, <expan abbr="nõ">non</expan> minus fateri debet <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> <expan abbr="lation&etilde;">lationem</expan> <expan abbr="vnã">vnam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="naturã">naturam</expan>, <expan abbr="dũ">dum</expan> à generante <expan abbr="produci&ttilde;">producitur</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> quo moueor ego, <expan abbr="dũ">dum</expan> &longs;ine intermi&longs;sione &longs;patior: augeor <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> ego <expan abbr="sũ">sum</expan>, ni&longs;i ex æqui­<lb/>paratione, <expan abbr="atq.">atque</expan> adeò vt Heracliti opinio <expan abbr="reuerta&ttilde;">reuertatur</expan>, nil pror&longs;us <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> duob. </s> <s><expan abbr="pũctis">punctis</expan> permanere po&longs;&longs;e <expan abbr="cens&etilde;tis">censentis</expan>, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="oĩa">omnia</expan>, cùm &longs;int <expan abbr="&ptail;accid&etilde;s">peraccidens</expan>, in <expan abbr="explicãda">explicanda</expan> <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura nob. </s> <s>negligenda <expan abbr="sũt">sunt</expan>. </s> <s>Quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ip&longs;e tribuit auctioni, <lb/>quae vna e&longs;&longs;e nequeat, hoc <expan abbr="tñ">tantum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> per &longs;e illi <expan abbr="cõueniret">conueniret</expan>, &longs;ed merito nutritionis. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> vidit <expan abbr="Põponatius">Pomponatius</expan>, <expan abbr="etiã&longs;i">etiam&longs;i</expan> <lb/>interitus <expan abbr="alim&etilde;ti">alimenti</expan>, & ortus <expan abbr="&longs;ub&longs;tãti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="requira&ttilde;">requiratur</expan>, <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> auctionis <expan abbr="ĩ">in</expan> eo <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> e&longs;t: hoc <lb/>verò idem permanere docebimus. </s> <s>po&longs;teà, quia .&longs;. </s> <s>maneat eadem forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> id quod e&longs;t potentia quan­<lb/>tum, illud e&longs;t quod nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e verum &longs;ubiectum <expan abbr="increm&etilde;ti">incrementi</expan>, & quod verè dicimus permanere. |
| <pb pagenum="701"/> | <pb pagenum="701"/> |
| <arrow.to.target n="marg4099"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Neq.">Neque</expan> &longs;pectandum e&longs;&longs;e <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan> <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> quæ forta&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> impedit, quominus vnus &longs;it motus <lb/>beneficio temporis, quoniam incrementum &longs;e habet in extentionem <expan abbr="partiũ">partium</expan> (hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio e&longs;t, & e&longs;&longs;en­<lb/>tia ip&longs;ius incrementi, licèt non fiat, ni&longs;i per nutritionem, hoc e&longs;t, productionem, & <expan abbr="appo&longs;ition&etilde;">appo&longs;itionem</expan> <expan abbr="partiũ">partium</expan> <lb/>quæ &longs;unt actu quantæ) quam nemo vnquam nece&longs;&longs;ariò interruptam fore probarit. </s> <s>Verùm quia con­<lb/>clu&longs;um <expan abbr="aliquãdo">aliquando</expan> e&longs;t ab Ari&longs;t. </s> <s>motum e&longs;&longs;e diuiduum, quod idem valet <expan abbr="atq.">atque</expan> continuum (eadem e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> ratio) ex eo quae &longs;ubiectum partibile fuerit: duo prætereà &longs;unt quæ hîc aduertenda cen&longs;eam. <lb/></s> <s>Primùm &longs;icut aliqua eius pars <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e continua; de reliquis item con&longs;imile iudicium fieri po&longs;&longs;e. </s> <s>De­<lb/>inde quid'nam &longs;it <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> &longs;ubiectum quod partibilem & continuam efficiat <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan>. </s> <s>Dico verò ad hæc <lb/>&longs;ubiectum auctionis e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam animatam, <expan abbr="atq.">atque</expan> illam quidem mortalem. </s> <s><expan abbr="quantã">quantam</expan>, vt <expan abbr="quãta">quanta</expan> e&longs;t, <lb/>quæ cùm pote&longs;tate <expan abbr="quãta">quanta</expan> &longs;it, fieri debet actu quanta: <expan abbr="quãdò">quandò</expan> ex hi&longs;ce terminis in alios acce&longs;sione no­<lb/>uæ &longs;ub&longs;tantiæ quantæ tran&longs;mutetur. </s> <s><expan abbr="Quãobrem">Quanobrem</expan> tota illa quantitas &longs;ub&longs;tantiæ quæ <expan abbr="cõpreh&etilde;ditur">comprehenditur</expan> in­<lb/>tra terminos à quo & ad quem e&longs;t primum &longs;ubiectum auctionis, quæ cùm ex acce&longs;sione quanti per­<lb/>mutetur, hæc verò &longs;uapte natura partibilis &longs;it, in cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur auctio diuidua &longs;it, & continua, &, vt <lb/>vnico verbo <expan abbr="oĩa">omnia</expan> complectar, auctio quanta e&longs;t, quoniam e&longs;t acqui&longs;itio quantitatis, aut &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ip­<lb/>&longs;ius, quatenus quanta e&longs;t: cùm c&ecedil;teroqui, &longs;i non ita diuidua &longs;it, verùm merito &longs;ub&longs;tantiæ quæ gene­<lb/>ratur, indiuidua; nulla certè &longs;it ratio, <expan abbr="quãobrem">quanobrem</expan> partes auctionis item continuæ &longs;int: nam quæ, ob&longs;e­<lb/>cro, continuitatis <expan abbr="rõ">ratio</expan> in illa vnquam reperiatur, &longs;i eius adeptio per eiu&longs;modi munera procedat, quæ <lb/> | <arrow.to.target n="marg4099"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Neq.">Neque</expan> &longs;pectandum e&longs;&longs;e <expan abbr="minimorũ">minimorum</expan> <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> quæ forta&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> impedit, quominus vnus &longs;it motus <lb/>beneficio temporis, quoniam incrementum &longs;e habet in extentionem <expan abbr="partiũ">partium</expan> (hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio e&longs;t, & e&longs;&longs;en­<lb/>tia ip&longs;ius incrementi, licèt non fiat, ni&longs;i per nutritionem, hoc e&longs;t, productionem, & <expan abbr="appo&longs;ition&etilde;">appo&longs;itionem</expan> <expan abbr="partiũ">partium</expan> <lb/>quæ &longs;unt actu quantæ) quam nemo vnquam nece&longs;&longs;ariò interruptam fore probarit. </s> <s>Verùm quia con­<lb/>clu&longs;um <expan abbr="aliquãdo">aliquando</expan> e&longs;t ab Ari&longs;t. </s> <s>motum e&longs;&longs;e diuiduum, quod idem valet <expan abbr="atq.">atque</expan> continuum (eadem e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> ratio) ex eo quae &longs;ubiectum partibile fuerit: duo prætereà &longs;unt quæ hîc aduertenda cen&longs;eam. <lb/></s> <s>Primùm &longs;icut aliqua eius pars <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e continua; de reliquis item con&longs;imile iudicium fieri po&longs;&longs;e. </s> <s>De­<lb/>inde quid'nam &longs;it <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan> &longs;ubiectum quod partibilem & continuam efficiat <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan>. </s> <s>Dico verò ad hæc <lb/>&longs;ubiectum auctionis e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam animatam, <expan abbr="atq.">atque</expan> illam quidem mortalem. </s> <s><expan abbr="quantã">quantam</expan>, vt <expan abbr="quãta">quanta</expan> e&longs;t, <lb/>quæ cùm pote&longs;tate <expan abbr="quãta">quanta</expan> &longs;it, fieri debet actu quanta: <expan abbr="quãdò">quandò</expan> ex hi&longs;ce terminis in alios acce&longs;sione no­<lb/>uæ &longs;ub&longs;tantiæ quantæ tran&longs;mutetur. </s> <s><expan abbr="Quãobrem">Quanobrem</expan> tota illa quantitas &longs;ub&longs;tantiæ quæ <expan abbr="cõpreh&etilde;ditur">comprehenditur</expan> in­<lb/>tra terminos à quo & ad quem e&longs;t primum &longs;ubiectum auctionis, quæ cùm ex acce&longs;sione quanti per­<lb/>mutetur, hæc verò &longs;uapte natura partibilis &longs;it, in cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur auctio diuidua &longs;it, & continua, &, vt <lb/>vnico verbo <expan abbr="oĩa">omnia</expan> complectar, auctio quanta e&longs;t, quoniam e&longs;t acqui&longs;itio quantitatis, aut &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ip­<lb/>&longs;ius, quatenus quanta e&longs;t: cùm c&ecedil;teroqui, &longs;i non ita diuidua &longs;it, verùm merito &longs;ub&longs;tantiæ quæ gene­<lb/>ratur, indiuidua; nulla certè &longs;it ratio, <expan abbr="quãobrem">quanobrem</expan> partes auctionis item continuæ &longs;int: nam quæ, ob&longs;e­<lb/>cro, continuitatis <expan abbr="rõ">ratio</expan> in illa vnquam reperiatur, &longs;i eius adeptio per eiu&longs;modi munera procedat, quæ <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4100"></arrow.to.target><lb/>temporis ve&longs;tigio producuntur? </s> <s>ita verò ab omni <expan abbr="rõne">ratione</expan> motus abhorrebit, & erit aggregatio <expan abbr="pluriũ">plurium</expan> <lb/>mutationum, quod <expan abbr="tñ">tantum</expan> <expan abbr="cõi">coni</expan> omnium &longs;en&longs;ui reclamat qui in motibus eam &longs;ine vlla controuer&longs;ia repo­<lb/>nunt, & certè cùm in tempore ab&longs;oluatur, & terminos habeat po&longs;itiuos, vt bicubitum & tricubitum, <lb/>omni dubio procul e&longs;t motus: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>maximè, quod è compluribus mutationibus non ni&longs;i mutatio <lb/>exi&longs;tit, quæ item diuidi non <expan abbr="põt">potest</expan>, quia mutationes illæ per &longs;e indiuiduæ &longs;unt, vt ip&longs;i ferunt. </s> <s>Nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> <lb/>ob&longs;tat, quae auctio &longs;it proce&longs;&longs;us ab imperfecta quantitate ad perfectam, vt tran&longs;itum à priuatione ad <lb/>habitum e&longs;&longs;e verearis, quia quantitas imperfecta illa e&longs;t in qua primùm viuentis forma con&longs;i&longs;tit, qu&ecedil; <lb/>profectò aliquid actu e&longs;t, ideò per &longs;e terminus motus.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4100"></arrow.to.target><lb/>temporis ve&longs;tigio producuntur? </s> <s>ita verò ab omni <expan abbr="rõne">ratione</expan> motus abhorrebit, & erit aggregatio <expan abbr="pluriũ">plurium</expan> <lb/>mutationum, quod <expan abbr="tñ">tantum</expan> <expan abbr="cõi">coni</expan> omnium &longs;en&longs;ui reclamat qui in motibus eam &longs;ine vlla controuer&longs;ia repo­<lb/>nunt, & certè cùm in tempore ab&longs;oluatur, & terminos habeat po&longs;itiuos, vt bicubitum & tricubitum, <lb/>omni dubio procul e&longs;t motus: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>maximè, quod è compluribus mutationibus non ni&longs;i mutatio <lb/>exi&longs;tit, quæ item diuidi non <expan abbr="põt">potest</expan>, quia mutationes illæ per &longs;e indiuiduæ &longs;unt, vt ip&longs;i ferunt. </s> <s>Nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> <lb/>ob&longs;tat, quae auctio &longs;it proce&longs;&longs;us ab imperfecta quantitate ad perfectam, vt tran&longs;itum à priuatione ad <lb/>habitum e&longs;&longs;e verearis, quia quantitas imperfecta illa e&longs;t in qua primùm viuentis forma con&longs;i&longs;tit, qu&ecedil; <lb/>profectò aliquid actu e&longs;t, ideò per &longs;e terminus motus.</s></p> |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>Vtrùm crementum, & decrementum &longs;int continui quidam motus; an status inter vtraque <lb/>intercedat. </s> <s>Caput XXXIII<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Vtrùm crementum, & decrementum &longs;int continui quidam motus; an status inter vtraque <lb/>intercedat. </s> <s>Caput XXXIII<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>POSTQVAM auctionis <expan abbr="continuitat&etilde;">continuitatem</expan> &longs;eor&longs;um <expan abbr="cõ&longs;iderauimus">con&longs;iderauimus</expan>; age nunc, & illud <expan abbr="cont&etilde;plemur">contemplemur</expan>, <lb/><expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> &longs;e habeat ad <expan abbr="decrementũ">decrementum</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i per&longs;picuè <expan abbr="poni&ttilde;">ponitur</expan> à medicis & philo&longs;ophis <foreign lang="greek">a)xmh\</foreign>, <lb/>&longs;eu vigor, ac media <expan abbr="quædã">quædam</expan> ætas, vt virilis in qua natura quie&longs;cere <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>; at &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;e <expan abbr="q&longs;piã">q&longs;piam</expan> hoc ita <lb/>&longs;en&longs;um iudicare qui <expan abbr="admodũ">admodum</expan> exqui&longs;itus iudex e&longs;&longs;e non &longs;olet: <expan abbr="attñ">attamen</expan> <expan abbr="oppo&longs;itũ">oppo&longs;itum</expan> ex <expan abbr="rõne">ratione</expan> <expan abbr="cõuinci">conuinci</expan>, qu&ecedil; vis <lb/> | <s>POSTQVAM auctionis <expan abbr="continuitat&etilde;">continuitatem</expan> &longs;eor&longs;um <expan abbr="cõ&longs;iderauimus">con&longs;iderauimus</expan>; age nunc, & illud <expan abbr="cont&etilde;plemur">contemplemur</expan>, <lb/><expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> &longs;e habeat ad <expan abbr="decrementũ">decrementum</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i per&longs;picuè <expan abbr="poni&ttilde;">ponitur</expan> à medicis & philo&longs;ophis <foreign lang="greek">a)xmh\</foreign>, <lb/>&longs;eu vigor, ac media <expan abbr="quædã">quædam</expan> ætas, vt virilis in qua natura quie&longs;cere <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>; at &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;e <expan abbr="&qtail;&longs;piã">qui&longs;piam</expan> hoc ita <lb/>&longs;en&longs;um iudicare qui <expan abbr="admodũ">admodum</expan> exqui&longs;itus iudex e&longs;&longs;e non &longs;olet: <expan abbr="attñ">attamen</expan> <expan abbr="oppo&longs;itũ">oppo&longs;itum</expan> ex <expan abbr="rõne">ratione</expan> <expan abbr="cõuinci">conuinci</expan>, qu&ecedil; vis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4101"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t multò accuratior in iudicando, nunc ratio dictat inter hos motus &longs;tatum <expan abbr="quendã">quendam</expan> interponi non <lb/>po&longs;&longs;e; &longs;iquidem &longs;pectata motus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ic effici po&longs;sit <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>: Auctio & illi oppo&longs;ita di­<lb/>minutio pendent ex proportione caloris ad <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>: quae auget calor, vbi &longs;it efficax; <expan abbr="nã">nam</expan> &longs;uperat, & appo­<lb/>nere <expan abbr="põt">potest</expan>; minuit, vbi &longs;it languidus & non efficax, quia &longs;uperatur: atqui inter efficax & non efficax <lb/>nihil intercedit; nec igitur intercedet quic&quml; inter <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan> & decrementum. </s> <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> contradicen­<lb/>tia, proinde aut &longs;uperabit calor, aut &longs;uperabitur nece&longs;&longs;ariò: &longs;uperans augebit, &longs;uperatus diminuet: <lb/><expan abbr="itaq.">itaque</expan> in viuente vel auctio, vel diminutio nece&longs;&longs;ariò. </s> <s>Deinde in auctionis extremo vel erit <expan abbr="æq.">æque</expan> robu­<lb/>&longs;ta, vel minus: &longs;i neges, ergo non erit &longs;tatus, &longs;ed diminutio. </s> <s>&longs;i <expan abbr="æq.">æque</expan> <expan abbr="validã">validam</expan> fatearis; cur <expan abbr="nõ">non</expan> item augebit? <lb/></s> <s>igitur incrementi nulla finis extabit: hoc quidem naturæ magis aduer&longs;atur quæ &longs;emper in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> con­<lb/>tendit, & <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> declinat <expan abbr="oĩ">omni</expan> conatu: ergo proximè &longs;uccedet auctioni diminutio. </s> <s>Quia verò clamat <lb/>Ari&longs;t. </s> <s>effici non po&longs;&longs;e, vt motus contrarij &longs;int <expan abbr="cõtinui">continui</expan>: &longs;iquidem motus <expan abbr="oĩs">omnis</expan> fine determinetur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>&longs;it vnus <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="cõtinui">continui</expan> motus; ergo, & idem erit finis <expan abbr="motuũ">motuum</expan> <expan abbr="cõtrariorum">contrariorum</expan>, &longs;i continui fuerint. </s> <s>qua­<lb/>propter id quod augebitur, vnà diminuetur, & quatenus augetur; diminuetur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>; & <expan abbr="cõtra">contra</expan> augebitur, <lb/>quatenus diminuitur, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> nihil, <expan abbr="neq.">neque</expan> tolerat natura, <expan abbr="neq.">neque</expan> mens humana con&longs;equi <expan abbr="põt">potest</expan>: &longs;i non con­<lb/>tinui &longs;unt; dicemus eos e&longs;&longs;e contiguos, quae ab vltimo prioris termino accipiatur <expan abbr="initiũ">initium</expan> &longs;ub&longs;equentis. <lb/></s> <s>At & Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan>, qua v&longs;us e&longs;t 8. Phy&longs;. & ea <expan abbr="quã">quam</expan> nuper attulimus, euertunt huiu&longs;modi placitum. </s> <s>Etenim <lb/>docuit Ari&longs;t. </s> <s>inter duos motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan> intercedere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, & idcirco <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan>; <expan abbr="qñ">quin</expan> <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="m&etilde;&longs;ura">men&longs;ura</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg4101"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t multò accuratior in iudicando, nunc ratio dictat inter hos motus &longs;tatum <expan abbr="quendã">quendam</expan> interponi non <lb/>po&longs;&longs;e; &longs;iquidem &longs;pectata motus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ic effici po&longs;sit <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>: Auctio & illi oppo&longs;ita di­<lb/>minutio pendent ex proportione caloris ad <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>: quae auget calor, vbi &longs;it efficax; <expan abbr="nã">nam</expan> &longs;uperat, & appo­<lb/>nere <expan abbr="põt">potest</expan>; minuit, vbi &longs;it languidus & non efficax, quia &longs;uperatur: atqui inter efficax & non efficax <lb/>nihil intercedit; nec igitur intercedet <expan abbr="quic&quml;">quicquam</expan> inter <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan> & decrementum. </s> <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> contradicen­<lb/>tia, proinde aut &longs;uperabit calor, aut &longs;uperabitur nece&longs;&longs;ariò: &longs;uperans augebit, &longs;uperatus diminuet: <lb/><expan abbr="itaq.">itaque</expan> in viuente vel auctio, vel diminutio nece&longs;&longs;ariò. </s> <s>Deinde in auctionis extremo vel erit <expan abbr="æq.">æque</expan> robu­<lb/>&longs;ta, vel minus: &longs;i neges, ergo non erit &longs;tatus, &longs;ed diminutio. </s> <s>&longs;i <expan abbr="æq.">æque</expan> <expan abbr="validã">validam</expan> fatearis; cur <expan abbr="nõ">non</expan> item augebit? <lb/></s> <s>igitur incrementi nulla finis extabit: hoc quidem naturæ magis aduer&longs;atur quæ &longs;emper in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> con­<lb/>tendit, & <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> declinat <expan abbr="oĩ">omni</expan> conatu: ergo proximè &longs;uccedet auctioni diminutio. </s> <s>Quia verò clamat <lb/>Ari&longs;t. </s> <s>effici non po&longs;&longs;e, vt motus contrarij &longs;int <expan abbr="cõtinui">continui</expan>: &longs;iquidem motus <expan abbr="oĩs">omnis</expan> fine determinetur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>&longs;it vnus <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="cõtinui">continui</expan> motus; ergo, & idem erit finis <expan abbr="motuũ">motuum</expan> <expan abbr="cõtrariorum">contrariorum</expan>, &longs;i continui fuerint. </s> <s>qua­<lb/>propter id quod augebitur, vnà diminuetur, & quatenus augetur; diminuetur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>; & <expan abbr="cõtra">contra</expan> augebitur, <lb/>quatenus diminuitur, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> nihil, <expan abbr="neq.">neque</expan> tolerat natura, <expan abbr="neq.">neque</expan> mens humana con&longs;equi <expan abbr="põt">potest</expan>: &longs;i non con­<lb/>tinui &longs;unt; dicemus eos e&longs;&longs;e contiguos, quae ab vltimo prioris termino accipiatur <expan abbr="initiũ">initium</expan> &longs;ub&longs;equentis. <lb/></s> <s>At & Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan>, qua v&longs;us e&longs;t 8. Phy&longs;. & ea <expan abbr="quã">quam</expan> nuper attulimus, euertunt huiu&longs;modi placitum. </s> <s>Etenim <lb/>docuit Ari&longs;t. </s> <s>inter duos motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan> intercedere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, & idcirco <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan>; <expan abbr="qñ">quin</expan> <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="m&etilde;&longs;ura">men&longs;ura</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4102"></arrow.to.target><lb/>motus .&longs;. </s> <s>& quietis, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> n. </s> <s>concludit. </s> <s>Vtitur vno <expan abbr="pũcto">puncto</expan> vt duob. </s> <s>ergo cadit media quies: quae inter duo <lb/><expan abbr="pũcta">puncta</expan> <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> extat <expan abbr="cõtinuũ">continuum</expan>, aliter <expan abbr="cõponeretur">componeretur</expan> ex indiuiduis. </s> <s>Ergo &longs;unt duo puncta, alterum, quòd e&longs;t <lb/>finis incrementi, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum quae e&longs;t principium diminutionis. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> & quies & tempus inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> <lb/>motus intercedant oportet. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> fieri <expan abbr="põt">potest</expan>, vt in eodem &longs;ubiecto, & inter eo&longs;dem terminos exi&longs;tant <lb/>motus contigui qui &longs;int oppo&longs;iti, <expan abbr="eorũ">eorum</expan> nece&longs;&longs;ariò vel aliud e&longs;t &longs;ubiectum, quòd fertur ab oppo&longs;ito <lb/>termino, vt &longs;i tu <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> puncto di&longs;cedas à calce quo ego ad ip&longs;um perueni: vel alij termini. </s> <s>aut &longs;i cum <lb/>primum perueni ad calcem, ego &longs;udare <expan abbr="incipiã">incipiam</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & hoc natur&ecedil; cur&longs;um peruertit, qui adnotatus <lb/>e&longs;t ab Ari&longs;t. </s> <s>nimirum quòd natura producit, vt ad &longs;tatum deducat, & in eo, quo ad licet, <expan abbr="deductũ">deductum</expan> con­<lb/>&longs;eruet. </s> <s>Prætereà, aut punctum illud quod e&longs;t initium futuri motus, & finis <expan abbr="anteced&etilde;tis">antecedentis</expan>, vnum e&longs;t aut <lb/>differt: &longs;i differre dixeris: ergo tempus & quies intercedat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>&longs;i idem e&longs;&longs;e volueris; aut Ari&longs;t. <lb/></s> <s>ratio corruet, cùm ponat ip&longs;e <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> in v&longs;u eiu&longs;dem puncti ad diuer&longs;os terminos, aut motus, oppo&longs;iti <lb/><expan abbr="cõtinuabuntur">continuabuntur</expan>, cùm <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it <expan abbr="punctũ">punctum</expan>, quod e&longs;t vnius finis, & alterius principium, & eadem ab&longs;urda re­<lb/>uertentur, quæ paullo ante obtru&longs;imus. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ô bone Sue&longs;&longs;ane e&longs;t hîc, quae tuum illum &longs;tatum <expan abbr="mom&etilde;ta-neum">momenta­<lb/>neum</expan>, inquis tu, admiremur inter <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> & decrementum, qui etiam non videris <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> &longs;uapte na­ | <arrow.to.target n="marg4102"></arrow.to.target><lb/>motus .&longs;. </s> <s>& quietis, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> n. </s> <s>concludit. </s> <s>Vtitur vno <expan abbr="pũcto">puncto</expan> vt duob. </s> <s>ergo cadit media quies: quae inter duo <lb/><expan abbr="pũcta">puncta</expan> <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> extat <expan abbr="cõtinuũ">continuum</expan>, aliter <expan abbr="cõponeretur">componeretur</expan> ex indiuiduis. </s> <s>Ergo &longs;unt duo puncta, alterum, quòd e&longs;t <lb/>finis incrementi, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum quae e&longs;t principium diminutionis. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> & quies & tempus inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> <lb/>motus intercedant oportet. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> fieri <expan abbr="põt">potest</expan>, vt in eodem &longs;ubiecto, & inter eo&longs;dem terminos exi&longs;tant <lb/>motus contigui qui &longs;int oppo&longs;iti, <expan abbr="eorũ">eorum</expan> nece&longs;&longs;ariò vel aliud e&longs;t &longs;ubiectum, quòd fertur ab oppo&longs;ito <lb/>termino, vt &longs;i tu <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> puncto di&longs;cedas à calce quo ego ad ip&longs;um perueni: vel alij termini. </s> <s>aut &longs;i cum <lb/>primum perueni ad calcem, ego &longs;udare <expan abbr="incipiã">incipiam</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & hoc natur&ecedil; cur&longs;um peruertit, qui adnotatus <lb/>e&longs;t ab Ari&longs;t. </s> <s>nimirum quòd natura producit, vt ad &longs;tatum deducat, & in eo, quo ad licet, <expan abbr="deductũ">deductum</expan> con­<lb/>&longs;eruet. </s> <s>Prætereà, aut punctum illud quod e&longs;t initium futuri motus, & finis <expan abbr="anteced&etilde;tis">antecedentis</expan>, vnum e&longs;t aut <lb/>differt: &longs;i differre dixeris: ergo tempus & quies intercedat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>&longs;i idem e&longs;&longs;e volueris; aut Ari&longs;t. <lb/></s> <s>ratio corruet, cùm ponat ip&longs;e <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> in v&longs;u eiu&longs;dem puncti ad diuer&longs;os terminos, aut motus, oppo&longs;iti <lb/><expan abbr="cõtinuabuntur">continuabuntur</expan>, cùm <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it <expan abbr="punctũ">punctum</expan>, quod e&longs;t vnius finis, & alterius principium, & eadem ab&longs;urda re­<lb/>uertentur, quæ paullo ante obtru&longs;imus. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ô bone Sue&longs;&longs;ane e&longs;t hîc, quae tuum illum &longs;tatum <expan abbr="mom&etilde;ta-neum">momenta­<lb/>neum</expan>, inquis tu, admiremur inter <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> & decrementum, qui etiam non videris <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> &longs;uapte na­ |
| <pb pagenum="702"/>tura <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> afferre. </s> <s>Similiter ô docti&longs;simè Theophile, quia quies exi&longs;tat &longs;olùm inter motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan>, <lb/> | <pb pagenum="702"/>tura <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> afferre. </s> <s>Similiter ô docti&longs;simè Theophile, quia quies exi&longs;tat &longs;olùm inter motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan>, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4103"></arrow.to.target><lb/>vbi proximè &longs;ibi &longs;uccedant, <expan abbr="cõtinui">continui</expan> fuerint, <expan abbr="qd">quod</expan> negat <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan> & decremento <expan abbr="interueni&etilde;tib">interuenientib</expan>. </s> <s>aliis mo­<lb/>tib. & appo&longs;itione & agglutinatione & a&longs;simulatione, <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;um ego approbare, qui nouerim <expan abbr="cremen-tũ">cremen­<lb/>tum</expan> & <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> e&longs;&longs;e inter oppo&longs;itos terminos, <expan abbr="conuenient&etilde;">conuenientem</expan> .&longs;. </s> <s>& <expan abbr="di&longs;conuenient&etilde;">di&longs;conuenientem</expan> <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan>, & <expan abbr="vi-deã">vi­<lb/>deam</expan> hunc <expan abbr="motũ">motum</expan> à cæteris e&longs;&longs;entia &longs;eparari. </s> <s>Ego vel <expan abbr="cõtinuabun&ttilde;">continuabuntur</expan> oppo&longs;iti motus, vel quies intercedet. <lb/></s> <s>Melius Egidius, qui inter oppo&longs;itos illos motus <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> e&longs;&longs;e putauit, &longs;ed qua&longs;i <expan abbr="latebrã">latebram</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> eum finxit <lb/><expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>. </s> <s><expan abbr="veruntñ">veruntamen</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> ip&longs;e cognouit ex eo dicto vim &longs;uæ <expan abbr="rõnis">rationis</expan> <expan abbr="oĩno">omnino</expan> labefactari. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> &longs;i ex hoc &longs;tatum <lb/>non interponi cen&longs;et; quia na&longs;catur ex illo, quae cau&longs;&longs;æ &longs;e habeant vt <expan abbr="cõtradicentia">contradicentia</expan>, deinde &longs;ubrogat <expan abbr="&longs;ta-tũ">&longs;ta­<lb/>tum</expan> <expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>, aut cau&longs;&longs;æ non &longs;e habebunt, vt contradicentia, &longs;ecus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;ibi &longs;ump&longs;erit: aut inter <expan abbr="cõ-tradicentia">con­<lb/>tradicentia</expan> medium non negabit, <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> in&longs;en&longs;ile poterit intercedere; &longs;ed quis audiit <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> medio vacare, non &longs;impliciter, &longs;ed eo quod &longs;it &longs;en&longs;ile, in&longs;en&longs;ile <expan abbr="tñ">tantum</expan> admittere? </s> <s>Mitto <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> fal&longs;um <lb/>illud &longs;it, cùm & <expan abbr="longi&longs;simũ">longi&longs;simum</expan>, & <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> <expan abbr="&ptail;&longs;picuum">per&longs;picuum</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;tatus <expan abbr="interuallũ">interuallum</expan>: & ex functionib. perfectis <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> c&ecedil;cutienti &longs;e&longs;e prodat. </s> <s>Ergo nos <expan abbr="mediũ">medium</expan> &longs;tatum inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> motus e&longs;&longs;e credimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="illũ">illum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;en-&longs;il&etilde;">&longs;en­<lb/>&longs;ilem</expan>? </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> de illius ingenio, & e&longs;&longs;entia dubitare licet, &longs;it'ne aliquid <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> an potius priuans, <expan abbr="qu&etilde;-admodũ">quen­<lb/>admodum</expan> opinatus e&longs;t Gandauen&longs;is: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> collocauit in hoc quae natura nec augeret, <expan abbr="neq.">neque</expan> minue­<lb/>ret. </s> <s>Etenim eo <expan abbr="tpe">tempore</expan> nutrit, & con&longs;eruat: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;unt ex præ&longs;entia cau&longs;&longs;æ, & <expan abbr="rõnem">rationem</expan> po&longs;itiui præ&longs;efe­<lb/>runt. </s> <s>Rur&longs;us, ita &longs;e habet &longs;tatus in hoc munere, vt terminus motus: etenim cre&longs;cit viuens, vt ad <expan abbr="debitã">debitam</expan> <lb/><expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> <expan abbr="deduca&ttilde;">deducatur</expan>, qua <expan abbr="cõparata">comparata</expan> quie&longs;cit, quicquid ex eo &longs;tatu <expan abbr="deponi&ttilde;">deponitur</expan>, e&longs;t proce&longs;&longs;us ad <expan abbr="interitũ">interitum</expan>, vt <lb/> | <arrow.to.target n="marg4103"></arrow.to.target><lb/>vbi proximè &longs;ibi &longs;uccedant, <expan abbr="cõtinui">continui</expan> fuerint, <expan abbr="qd">quod</expan> negat <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan> & decremento <expan abbr="interueni&etilde;tib">interuenientib</expan>. </s> <s>aliis mo­<lb/>tib. & appo&longs;itione & agglutinatione & a&longs;simulatione, <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;um ego approbare, qui nouerim <expan abbr="cremen-tũ">cremen­<lb/>tum</expan> & <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> e&longs;&longs;e inter oppo&longs;itos terminos, <expan abbr="conuenient&etilde;">conuenientem</expan> .&longs;. </s> <s>& <expan abbr="di&longs;conuenient&etilde;">di&longs;conuenientem</expan> <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan>, & <expan abbr="vi-deã">vi­<lb/>deam</expan> hunc <expan abbr="motũ">motum</expan> à cæteris e&longs;&longs;entia &longs;eparari. </s> <s>Ego vel <expan abbr="cõtinuabun&ttilde;">continuabuntur</expan> oppo&longs;iti motus, vel quies intercedet. <lb/></s> <s>Melius Egidius, qui inter oppo&longs;itos illos motus <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> e&longs;&longs;e putauit, &longs;ed qua&longs;i <expan abbr="latebrã">latebram</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> eum finxit <lb/><expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>. </s> <s><expan abbr="veruntñ">veruntamen</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> ip&longs;e cognouit ex eo dicto vim &longs;uæ <expan abbr="rõnis">rationis</expan> <expan abbr="oĩno">omnino</expan> labefactari. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> &longs;i ex hoc &longs;tatum <lb/>non interponi cen&longs;et; quia na&longs;catur ex illo, quae cau&longs;&longs;æ &longs;e habeant vt <expan abbr="cõtradicentia">contradicentia</expan>, deinde &longs;ubrogat <expan abbr="&longs;ta-tũ">&longs;ta­<lb/>tum</expan> <expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>, aut cau&longs;&longs;æ non &longs;e habebunt, vt contradicentia, &longs;ecus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;ibi &longs;ump&longs;erit: aut inter <expan abbr="cõ-tradicentia">con­<lb/>tradicentia</expan> medium non negabit, <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> in&longs;en&longs;ile poterit intercedere; &longs;ed quis audiit <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> medio vacare, non &longs;impliciter, &longs;ed eo quod &longs;it &longs;en&longs;ile, in&longs;en&longs;ile <expan abbr="tñ">tantum</expan> admittere? </s> <s>Mitto <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> fal&longs;um <lb/>illud &longs;it, cùm & <expan abbr="longi&longs;simũ">longi&longs;simum</expan>, & <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> <expan abbr="&ptail;&longs;picuum">per&longs;picuum</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;tatus <expan abbr="interuallũ">interuallum</expan>: & ex functionib. perfectis <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> c&ecedil;cutienti &longs;e&longs;e prodat. </s> <s>Ergo nos <expan abbr="mediũ">medium</expan> &longs;tatum inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> motus e&longs;&longs;e credimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="illũ">illum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;en-&longs;il&etilde;">&longs;en­<lb/>&longs;ilem</expan>? </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> de illius ingenio, & e&longs;&longs;entia dubitare licet, &longs;it'ne aliquid <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> an potius priuans, <expan abbr="qu&etilde;-admodũ">quen­<lb/>admodum</expan> opinatus e&longs;t Gandauen&longs;is: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> collocauit in hoc quae natura nec augeret, <expan abbr="neq.">neque</expan> minue­<lb/>ret. </s> <s>Etenim eo <expan abbr="tpe">tempore</expan> nutrit, & con&longs;eruat: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;unt ex præ&longs;entia cau&longs;&longs;æ, & <expan abbr="rõnem">rationem</expan> po&longs;itiui præ&longs;efe­<lb/>runt. </s> <s>Rur&longs;us, ita &longs;e habet &longs;tatus in hoc munere, vt terminus motus: etenim cre&longs;cit viuens, vt ad <expan abbr="debitã">debitam</expan> <lb/><expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> <expan abbr="deduca&ttilde;">deducatur</expan>, qua <expan abbr="cõparata">comparata</expan> quie&longs;cit, quicquid ex eo &longs;tatu <expan abbr="deponi&ttilde;">deponitur</expan>, e&longs;t proce&longs;&longs;us ad <expan abbr="interitũ">interitum</expan>, vt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4104"></arrow.to.target><lb/>&longs;i, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> homo extiterit, vel morbo, vel &longs;enio <expan abbr="cõtab&longs;cat">contab&longs;cat</expan>, qui motus non re&longs;picit <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> <expan abbr="naturã">naturam</expan> <expan abbr="pfectã">pfectam</expan>, <lb/>veluti <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, &longs;ed &longs;equitur pror&longs;us <expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> materiæ, quare tum forma e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> & <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> &longs;impliciter, e&longs;t <lb/>& perfectum. </s> <s>Idcirco non aliter hîc dicerem, <expan abbr="atq.">atque</expan> con&longs;ueuerim, cùm motum confero cum quiete na­<lb/>turali; etenim &longs;i fluxum &longs;pectes, habetur optimo iure habitus. </s> <s>Magis <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;um pul&longs;at, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> faciat quies: <lb/>&longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> quæ fluit, quies e&longs;t longè perfectior, quia &longs;equitur actum, & eiicit <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="ptãtem">ptantem</expan> è materia, &longs;ic &longs;ta­<lb/>tus imitatur actum; reliqui motus: aut illo <expan abbr="tanq.">tanque</expan> fine terminantur; aut &longs;unt ad eius perniciem: & mo­<lb/>tus illi &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e magis o&longs;tendent: ergo, quà fluxus crementum, & decrementum <expan abbr="rõn&etilde;">rationem</expan> obtinet habi­<lb/>tus, quà verò res, quæ fluit, & &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, &longs;tatus e&longs;t vt finis & habitus, & planè po&longs;itiuum, non <lb/>priuans, vt ille dicebat. </s> <s>His &longs;ic expo&longs;itis conuerto me ad <expan abbr="rõnes">rationes</expan> quæ ab Egidio & Sue&longs;&longs;ano propo&longs;itæ <lb/><expan abbr="fuerãt">fuerant</expan>: & ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qua v&longs;us e&longs;t Egidius eadem fallacia laborat; <expan abbr="quã">quam</expan> &longs;&ecedil;pius aduer&longs;us Scotum in hoc <lb/>volumine indicaui, <expan abbr="cũ">cum</expan> inter vniuoca & ambigua medium nullum cadere concludebat. </s> <s>inter contra­<lb/>dicentia planè medium non cadit, &longs;ed vt <expan abbr="contradic&etilde;tia">contradicentia</expan> &longs;int; &longs;impliciter accipiantur oportet: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vt <lb/>aiunt dialectici, <expan abbr="cõditio">conditio</expan> di&longs;trahit de <expan abbr="repugnãtia">repugnantia</expan>, proinde album & <expan abbr="nõ">non</expan> album &longs;umpta &longs;impliciter <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> &longs;unt, & intereà nihil intercedit, &longs;i <expan abbr="albũ">album</expan> &longs;ummè intellexeris, & non album, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="hmõi">huiusmodi</expan>, vt ni­<lb/>hil habeat de albedine: profectò inter illa e&longs;t aliquod <expan abbr="mediũ">medium</expan>; nec contradicunt: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> aliquid, quod nec <lb/> | <arrow.to.target n="marg4104"></arrow.to.target><lb/>&longs;i, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> homo extiterit, vel morbo, vel &longs;enio <expan abbr="cõtab&longs;cat">contab&longs;cat</expan>, qui motus non re&longs;picit <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> <expan abbr="naturã">naturam</expan> <expan abbr="&ptail;fectã">perfectam</expan>, <lb/>veluti <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, &longs;ed &longs;equitur pror&longs;us <expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> materiæ, quare tum forma e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> & <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> &longs;impliciter, e&longs;t <lb/>& perfectum. </s> <s>Idcirco non aliter hîc dicerem, <expan abbr="atq.">atque</expan> con&longs;ueuerim, cùm motum confero cum quiete na­<lb/>turali; etenim &longs;i fluxum &longs;pectes, habetur optimo iure habitus. </s> <s>Magis <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;um pul&longs;at, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> faciat quies: <lb/>&longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> quæ fluit, quies e&longs;t longè perfectior, quia &longs;equitur actum, & eiicit <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="ptãtem">potestatem</expan> è materia, &longs;ic &longs;ta­<lb/>tus imitatur actum; reliqui motus: aut illo <expan abbr="tanq.">tanque</expan> fine terminantur; aut &longs;unt ad eius perniciem: & mo­<lb/>tus illi &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e magis o&longs;tendent: ergo, quà fluxus crementum, & decrementum <expan abbr="rõn&etilde;">rationem</expan> obtinet habi­<lb/>tus, quà verò res, quæ fluit, & &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, &longs;tatus e&longs;t vt finis & habitus, & planè po&longs;itiuum, non <lb/>priuans, vt ille dicebat. </s> <s>His &longs;ic expo&longs;itis conuerto me ad <expan abbr="rõnes">rationes</expan> quæ ab Egidio & Sue&longs;&longs;ano propo&longs;itæ <lb/><expan abbr="fuerãt">fuerant</expan>: & ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qua v&longs;us e&longs;t Egidius eadem fallacia laborat; <expan abbr="quã">quam</expan> &longs;&ecedil;pius aduer&longs;us Scotum in hoc <lb/>volumine indicaui, <expan abbr="cũ">cum</expan> inter vniuoca & ambigua medium nullum cadere concludebat. </s> <s>inter contra­<lb/>dicentia planè medium non cadit, &longs;ed vt <expan abbr="contradic&etilde;tia">contradicentia</expan> &longs;int; &longs;impliciter accipiantur oportet: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vt <lb/>aiunt dialectici, <expan abbr="cõditio">conditio</expan> di&longs;trahit de <expan abbr="repugnãtia">repugnantia</expan>, proinde album & <expan abbr="nõ">non</expan> album &longs;umpta &longs;impliciter <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> &longs;unt, & intereà nihil intercedit, &longs;i <expan abbr="albũ">album</expan> &longs;ummè intellexeris, & non album, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="hmõi">huiusmodi</expan>, vt ni­<lb/>hil habeat de albedine: profectò inter illa e&longs;t aliquod <expan abbr="mediũ">medium</expan>; nec contradicunt: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> aliquid, quod nec <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4105"></arrow.to.target><lb/>&longs;ummè <expan abbr="albũ">album</expan> e&longs;t, nec &longs;ummè non album, &longs;ic in re no&longs;tra efficax & non efficax, &longs;i &longs;impliciter acceperis, <lb/>contradicentia &longs;unt, & medio vacant: vtrùm &longs;i cum <expan abbr="cõditione">conditione</expan> &longs;umantur, & medium e&longs;t inter illa, & <lb/>vna con&longs;i&longs;tunt. </s> <s>Igitur aut &longs;impliciter efficax, & non efficax accepit Egidius, & tunc fal&longs;um erit, quae in <lb/>&longs;tatu <expan abbr="quoq.">quoque</expan> calor non &longs;it efficax: non e&longs;t fortè &longs;ummè efficax; nihilominus, <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> efficacitatem de­<lb/>po&longs;uit: &longs;i &longs;ummè efficax & non efficax acceperit, at hæc non &longs;unt contradicentia, <expan abbr="medium&qacute;">mediumque</expan>. </s> <s><expan abbr="hñt">habent</expan>, in <lb/>quo &longs;tatum ip&longs;um collocari dicimus. </s> <s>At effectus, inquies, non &longs;unt <expan abbr="euid&etilde;tes">euidentes</expan>? </s> <s>in &longs;tatu, quippe quae ibi &longs;it <lb/>con&longs;eruatio tantùm, &longs;ed in auctione, aliquid <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, <expan abbr="&ptilde;&longs;tatur">pn&longs;tatur</expan> vltra con&longs;eruationem. </s> <s>Dico, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dicto meo <lb/>medici con&longs;entiant <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> & efficacitatem in duob. </s> <s>e&longs;&longs;e <expan abbr="po&longs;itã">po&longs;itam</expan> veluti principiis præ&longs;tantia form&ecedil;, & <lb/>propen&longs;ione materiæ. </s> <s>Proptereà, <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> pertinet ad <expan abbr="formã">formam</expan>, eadem e&longs;t vis & e&longs;&longs;entia, putatu, caloris inna­<lb/>ti, & in augumento, & &longs;tatu; &longs;ed quia materia minus humida e&longs;t vitæ proce&longs;&longs;u, magis item re&longs;i&longs;tit, & mi­<lb/>nus obedit agenti, <expan abbr="ideò&qacute;">ideòque</expan>. </s> <s>profectus minor e&longs;&longs;e <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>: at verò &longs;i proportio diligentius ve&longs;tigetur; ea fortè ma­<lb/>ior e&longs;t in &longs;tatu <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in augumento. </s> <s><expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> calor e&longs;&longs;e intentior, & magis igneus, at minus promouet, quae ma­<lb/>gis ei materia re&longs;i&longs;tit: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> proportio patientis ad agens, cùm aucta &longs;it; <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i robur idem fuerit, opus <lb/>idem non efficit. </s> <s>Ex hoc <expan abbr="quoq.">quoque</expan> tollitur obiectio po&longs;terior: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i demus <expan abbr="æq.">æque</expan> robu&longs;tam e&longs;&longs;e vim <lb/>nutrientem; at <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> multò e&longs;t re&longs;i&longs;tentia maior: idcirco non vis ip&longs;a variatur <expan abbr="&longs;cdm">&longs;ecundum</expan> &longs;ub&longs;tantiam, &longs;ed ex <lb/>euento, cùm immutetur proportio inter agens & patiens. </s> <s><expan abbr="præter&qtilde;">præterquam</expan> quae <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i concedatur, virtutem in ex­<lb/>trema auctione minus e&longs;&longs;e robu&longs;tam; <expan abbr="nõ">non</expan> ob id &longs;equitur, vt &longs;it diminutio: etenim ex repa&longs;sione victo­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4105"></arrow.to.target><lb/>&longs;ummè <expan abbr="albũ">album</expan> e&longs;t, nec &longs;ummè non album, &longs;ic in re no&longs;tra efficax & non efficax, &longs;i &longs;impliciter acceperis, <lb/>contradicentia &longs;unt, & medio vacant: vtrùm &longs;i cum <expan abbr="cõditione">conditione</expan> &longs;umantur, & medium e&longs;t inter illa, & <lb/>vna con&longs;i&longs;tunt. </s> <s>Igitur aut &longs;impliciter efficax, & non efficax accepit Egidius, & tunc fal&longs;um erit, quae in <lb/>&longs;tatu <expan abbr="quoq.">quoque</expan> calor non &longs;it efficax: non e&longs;t fortè &longs;ummè efficax; nihilominus, <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> efficacitatem de­<lb/>po&longs;uit: &longs;i &longs;ummè efficax & non efficax acceperit, at hæc non &longs;unt contradicentia, <expan abbr="medium&qacute;">mediumque</expan>. </s> <s><expan abbr="hñt">habent</expan>, in <lb/>quo &longs;tatum ip&longs;um collocari dicimus. </s> <s>At effectus, inquies, non &longs;unt <expan abbr="euid&etilde;tes">euidentes</expan>? </s> <s>in &longs;tatu, quippe quae ibi &longs;it <lb/>con&longs;eruatio tantùm, &longs;ed in auctione, aliquid <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, <expan abbr="&ptilde;&longs;tatur">pro&longs;tatur</expan> vltra con&longs;eruationem. </s> <s>Dico, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dicto meo <lb/>medici con&longs;entiant <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> & efficacitatem in duob. </s> <s>e&longs;&longs;e <expan abbr="po&longs;itã">po&longs;itam</expan> veluti principiis præ&longs;tantia form&ecedil;, & <lb/>propen&longs;ione materiæ. </s> <s>Proptereà, <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> pertinet ad <expan abbr="formã">formam</expan>, eadem e&longs;t vis & e&longs;&longs;entia, putatu, caloris inna­<lb/>ti, & in augumento, & &longs;tatu; &longs;ed quia materia minus humida e&longs;t vitæ proce&longs;&longs;u, magis item re&longs;i&longs;tit, & mi­<lb/>nus obedit agenti, <expan abbr="ideò&qacute;">ideòque</expan>. </s> <s>profectus minor e&longs;&longs;e <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>: at verò &longs;i proportio diligentius ve&longs;tigetur; ea fortè ma­<lb/>ior e&longs;t in &longs;tatu <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in augumento. </s> <s><expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> calor e&longs;&longs;e intentior, & magis igneus, at minus promouet, quae ma­<lb/>gis ei materia re&longs;i&longs;tit: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> proportio patientis ad agens, cùm aucta &longs;it; <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i robur idem fuerit, opus <lb/>idem non efficit. </s> <s>Ex hoc <expan abbr="quoq.">quoque</expan> tollitur obiectio po&longs;terior: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i demus <expan abbr="æq.">æque</expan> robu&longs;tam e&longs;&longs;e vim <lb/>nutrientem; at <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> multò e&longs;t re&longs;i&longs;tentia maior: idcirco non vis ip&longs;a variatur <expan abbr="&longs;cdm">&longs;ecundum</expan> &longs;ub&longs;tantiam, &longs;ed ex <lb/>euento, cùm immutetur proportio inter agens & patiens. </s> <s><expan abbr="præter&qtilde;">præterquam</expan> quae <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;i concedatur, virtutem in ex­<lb/>trema auctione minus e&longs;&longs;e robu&longs;tam; <expan abbr="nõ">non</expan> ob id &longs;equitur, vt &longs;it diminutio: etenim ex repa&longs;sione victo­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4106"></arrow.to.target><lb/>ria quidem ce&longs;&longs;are pote&longs;t: at non protinus ce&longs;sio &longs;uccedit, &longs;ed pugna <expan abbr="vtrinq.">vtrinque</expan> æqualis: nec ce&longs;sio ex <lb/><expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> virium diminutione vel amplificatione &longs;uccedit, &longs;ed certam repugnantis <expan abbr="exuperantiã">exuperantiam</expan> po­<lb/>&longs;tulat. </s> <s>totum id igitur quod inter exuperantiam prioris, & exuperantiam po&longs;terioris intercedit, in <lb/><expan abbr="tpe">tempore</expan> po&longs;itum e&longs;t, & efficit &longs;tatum, prius ex æquo loco decertantib. po&longs;tmodùm eo di&longs;cedente inferio­<lb/>re quod anteà fuit &longs;uperius. </s> <s>Ergo non <expan abbr="oĩs">omnis</expan> virium debilitatio infert ce&longs;sionem, &longs;ed cùm id quod antè <lb/>vicebatur, victoriam proce&longs;&longs;u temporis adeptum e&longs;t: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita fit in augumento, & decremento, quan­<lb/>dò &longs;uperante calore fit auctio; cùm amplius non &longs;uperat. </s> <s>contingit verò ex impotentia patiendi, qu&ecedil; <lb/>e&longs;t in materia; ce&longs;&longs;at auctio: cùm po&longs;teà nutrimentum dominatum fuit, c&ecedil;pit diminutio.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4106"></arrow.to.target><lb/>ria quidem ce&longs;&longs;are pote&longs;t: at non protinus ce&longs;sio &longs;uccedit, &longs;ed pugna <expan abbr="vtrinq.">vtrinque</expan> æqualis: nec ce&longs;sio ex <lb/><expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> virium diminutione vel amplificatione &longs;uccedit, &longs;ed certam repugnantis <expan abbr="exuperantiã">exuperantiam</expan> po­<lb/>&longs;tulat. </s> <s>totum id igitur quod inter exuperantiam prioris, & exuperantiam po&longs;terioris intercedit, in <lb/><expan abbr="tpe">tempore</expan> po&longs;itum e&longs;t, & efficit &longs;tatum, prius ex æquo loco decertantib. po&longs;tmodùm eo di&longs;cedente inferio­<lb/>re quod anteà fuit &longs;uperius. </s> <s>Ergo non <expan abbr="oĩs">omnis</expan> virium debilitatio infert ce&longs;sionem, &longs;ed cùm id quod antè <lb/>vicebatur, victoriam proce&longs;&longs;u temporis adeptum e&longs;t: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita fit in augumento, & decremento, quan­<lb/>dò &longs;uperante calore fit auctio; cùm amplius non &longs;uperat. </s> <s>contingit verò ex impotentia patiendi, qu&ecedil; <lb/>e&longs;t in materia; ce&longs;&longs;at auctio: cùm po&longs;teà nutrimentum dominatum fuit, c&ecedil;pit diminutio.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4101"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg4101"></margin.target>C</s></p> |
| |
| <pb pagenum="703"/> | <pb pagenum="703"/> |
| <arrow.to.target n="marg4107"></arrow.to.target><lb/>munis ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>; quia nob. </s> <s><expan abbr="notũ">notum</expan>; &longs;impliciter <expan abbr="animatũ">animatum</expan> poni <expan abbr="põt">potest</expan>: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ubiectum e&longs;t nutritionis, & <lb/><expan abbr="oĩum">omnium</expan> mutationum qu&ecedil; ad eam <expan abbr="cõplendã">complendam</expan> <expan abbr="requirun&ttilde;">requiruntur</expan>, quas <expan abbr="it&etilde;">item</expan> multas e&longs;&longs;e nuper accepimus: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>Alexandri <expan abbr="&longs;nĩam">&longs;ententiam</expan> probamus; quanuis a&longs;&longs;entiatur illi Philoponus qui nullam viuentis, quatenus <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan>, <lb/>propriam e&longs;&longs;e alterationem putauit, &longs;ed quà corpus e&longs;t & naturale: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> alias animantium peculia <lb/>res &longs;ignificat nob. </s> <s>Ari&longs;t. </s> <s>& ip&longs;a natura: &longs;iquidem dige&longs;tio propriè fiat in animato; <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s> <s>calor qui di­<lb/>gerit, e&longs;t &longs;impliciter naturalis; &longs;ed planè &longs;uperata propen&longs;ione natiua regitur ab anima. </s> <s>dige&longs;tio verò <lb/>per &longs;e, & primò non &longs;ub&longs;tantia, vel quanto, &longs;ed quali terminatur: &longs;imiliter viuens, vt viuens è genere <lb/>mortalium alitur & augetur; <expan abbr="nõ">non</expan> forma, aut figura, quicquid dicat Philoponus, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s> <s>minus mate­<lb/>ria, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> cen&longs;et Auerroës: multo <expan abbr=".n.">enim</expan> magis abe&longs;t à con&longs;tantia, & firmitate quæ requiritur in <lb/>eo quod augetur, materia, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> forma, &longs;ed &longs;iquo pacto augeri <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan>, <expan abbr="accipiun&ttilde;">accipiuntur</expan> veluti &longs;ubiecta quæ pri­<lb/>ma excipientia vocamus, de <expan abbr="quib.">quibus</expan> nil hactenus expo&longs;uimus vberius, &longs;ingula mox patefacturi. </s> <s>De hoc <lb/><expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> &longs;ubiecto, quod e&longs;t corpus viuens, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s> <s>mortale, magnæ lites extiterunt. </s> <s>Vtrùm idem ab initio ad <lb/>exitum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> nec ne permanere po&longs;sit; nam cum materia forma collabi <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>. </s> <s>Verùm &longs;i ratio conuincit <lb/><expan abbr="indiuiduũ">indiuiduum</expan>, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> interierit, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> po&longs;&longs;e reuerti; cur non magis <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> permanebit, quod viuit adhuc; & re­<lb/>tinet eandem <expan abbr="formã">formam</expan>; aut &longs;altem fungitur ei&longs;dem munerib.? Hæc &longs;anè &longs;peculatio tamet&longs;i apud Ari&longs;t. <lb/></s> <s>non videtur habere locum, quae acceptum &longs;it veluti <expan abbr="principiũ">principium</expan> per &longs;e notum, id, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quod interiit, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> non <lb/> | <arrow.to.target n="marg4107"></arrow.to.target><lb/>munis ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>; quia nob. </s> <s><expan abbr="notũ">notum</expan>; &longs;impliciter <expan abbr="animatũ">animatum</expan> poni <expan abbr="põt">potest</expan>: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ubiectum e&longs;t nutritionis, & <lb/><expan abbr="oĩum">omnium</expan> mutationum qu&ecedil; ad eam <expan abbr="cõplendã">complendam</expan> <expan abbr="requirun&ttilde;">requiruntur</expan>, quas <expan abbr="it&etilde;">item</expan> multas e&longs;&longs;e nuper accepimus: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>Alexandri <expan abbr="&longs;nĩam">&longs;ententiam</expan> probamus; quanuis a&longs;&longs;entiatur illi Philoponus qui nullam viuentis, quatenus <expan abbr="hũi">huiu&longs;modi</expan>, <lb/>propriam e&longs;&longs;e alterationem putauit, &longs;ed quà corpus e&longs;t & naturale: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> alias animantium peculia <lb/>res &longs;ignificat nob. </s> <s>Ari&longs;t. </s> <s>& ip&longs;a natura: &longs;iquidem dige&longs;tio propriè fiat in animato; <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s> <s>calor qui di­<lb/>gerit, e&longs;t &longs;impliciter naturalis; &longs;ed planè &longs;uperata propen&longs;ione natiua regitur ab anima. </s> <s>dige&longs;tio verò <lb/>per &longs;e, & primò non &longs;ub&longs;tantia, vel quanto, &longs;ed quali terminatur: &longs;imiliter viuens, vt viuens è genere <lb/>mortalium alitur & augetur; <expan abbr="nõ">non</expan> forma, aut figura, quicquid dicat Philoponus, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s> <s>minus mate­<lb/>ria, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> cen&longs;et Auerroës: multo <expan abbr=".n.">enim</expan> magis abe&longs;t à con&longs;tantia, & firmitate quæ requiritur in <lb/>eo quod augetur, materia, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> forma, &longs;ed &longs;iquo pacto augeri <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan>, <expan abbr="accipiun&ttilde;">accipiuntur</expan> veluti &longs;ubiecta quæ pri­<lb/>ma excipientia vocamus, de <expan abbr="quib.">quibus</expan> nil hactenus expo&longs;uimus vberius, &longs;ingula mox patefacturi. </s> <s>De hoc <lb/><expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> &longs;ubiecto, quod e&longs;t corpus viuens, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s> <s>mortale, magnæ lites extiterunt. </s> <s>Vtrùm idem ab initio ad <lb/>exitum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> nec ne permanere po&longs;sit; nam cum materia forma collabi <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>. </s> <s>Verùm &longs;i ratio conuincit <lb/><expan abbr="indiuiduũ">indiuiduum</expan>, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> interierit, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> po&longs;&longs;e reuerti; cur non magis <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> permanebit, quod viuit adhuc; & re­<lb/>tinet eandem <expan abbr="formã">formam</expan>; aut &longs;altem fungitur ei&longs;dem munerib.? Hæc &longs;anè &longs;peculatio tamet&longs;i apud Ari&longs;t. <lb/></s> <s>non videtur habere locum, quae acceptum &longs;it veluti <expan abbr="principiũ">principium</expan> per &longs;e notum, id, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quod interiit, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> non <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4108"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg4108"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4109"></arrow.to.target><lb/>po&longs;&longs;e redire, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> indicat nob. </s> <s>ea nota &longs;ubcontinuatiua <foreign lang="greek">e)pEIdh/per</foreign>, qua ibi v&longs;us e&longs;t Ari&longs;t. <lb/></s> <s>& cuius vim frequenter audi&longs;ti ex Græcis, quae valeat ad indicandum id quod a&longs;&longs;umitur nonmodò <expan abbr="ve-rũ">ve­<lb/>rum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picuum: vti non expo&longs;itum &longs;it in calce II. de Ortu, eadem &longs;impliciter æterna &longs;ola re­<lb/>uerti ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan>, caduca verò <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, & &longs;en&longs;us ita mon&longs;trat: quia <expan abbr="tñ">tantum</expan> aliquib. rationib. aduer&longs;us <expan abbr="eã">eam</expan> <lb/>propo&longs;itionem pugnatum fui&longs;&longs;e nouimus, & eius cognitio pertinet ad methodum <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>. </s> <s>nos hîc <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> adhibebimus <foreign lang="greek">a)pagwghn\</foreign> & abductionem, ac rem phy&longs;icè tractabimus id perpetuò monentes, h&ecedil;c <lb/>illo animo <expan abbr="litterarũ">litterarum</expan> monumentis <expan abbr="cõmendari">commendari</expan>, &longs;iquid contra veritatem concludatur, non vt maie&longs;tas <lb/>diuina, <expan abbr="pieta&longs;&qacute;">pieta&longs;que</expan>. </s> <s>Chri&longs;tiana labefactetur, &longs;ed vt humana arrogantia minuatur. </s> <s><expan abbr="Quicunq.">Quicunque</expan> igitur probare <lb/>potuerit eadem eius e&longs;&longs;e principia quod interiit, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterius quod &longs;ubinde na&longs;cetur, is <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> <expan abbr="negotiũ">negotium</expan> <lb/>confecerit: etenim cau&longs;&longs;as effecta imitantur, vt <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> cau&longs;&longs;æ generales &longs;unt <expan abbr="effectuũ">effectuum</expan> genera­<lb/>lium; &longs;ic & <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> cau&longs;&longs;as eorundem <expan abbr="effectorũ">effectorum</expan> e&longs;&longs;e oporteat: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i cau&longs;&longs;æ &longs;unt eædem numero: ergo <lb/>& effectus <expan abbr="iid&etilde;">iidem</expan> numero &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>Proinde Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> v&longs;us e&longs;t in Empedoclem illo argumento, quae <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg4109"></arrow.to.target><lb/>po&longs;&longs;e redire, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> indicat nob. </s> <s>ea nota &longs;ubcontinuatiua <foreign lang="greek">e)eidh/per</foreign>, qua ibi v&longs;us e&longs;t Ari&longs;t. <lb/></s> <s>& cuius vim frequenter audi&longs;ti ex Græcis, quae valeat ad indicandum id quod a&longs;&longs;umitur nonmodò <expan abbr="ve-rũ">ve­<lb/>rum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picuum: vti non expo&longs;itum &longs;it in calce II. de Ortu, eadem &longs;impliciter æterna &longs;ola re­<lb/>uerti ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan>, caduca verò <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, & &longs;en&longs;us ita mon&longs;trat: quia <expan abbr="tñ">tantum</expan> aliquib. rationib. aduer&longs;us <expan abbr="eã">eam</expan> <lb/>propo&longs;itionem pugnatum fui&longs;&longs;e nouimus, & eius cognitio pertinet ad methodum <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>. </s> <s>nos hîc <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> adhibebimus <foreign lang="greek">a)pagwgh\n</foreign> & abductionem, ac rem phy&longs;icè tractabimus id perpetuò monentes, h&ecedil;c <lb/>illo animo <expan abbr="litterarũ">litterarum</expan> monumentis <expan abbr="cõmendari">commendari</expan>, &longs;iquid contra veritatem concludatur, non vt maie&longs;tas <lb/>diuina, <expan abbr="pieta&longs;&qacute;">pieta&longs;que</expan>. </s> <s>Chri&longs;tiana labefactetur, &longs;ed vt humana arrogantia minuatur. </s> <s><expan abbr="Quicunq.">Quicunque</expan> igitur probare <lb/>potuerit eadem eius e&longs;&longs;e principia quod interiit, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterius quod &longs;ubinde na&longs;cetur, is <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> <expan abbr="negotiũ">negotium</expan> <lb/>confecerit: etenim cau&longs;&longs;as effecta imitantur, vt <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> cau&longs;&longs;æ generales &longs;unt <expan abbr="effectuũ">effectuum</expan> genera­<lb/>lium; &longs;ic & <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> cau&longs;&longs;as eorundem <expan abbr="effectorũ">effectorum</expan> e&longs;&longs;e oporteat: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i cau&longs;&longs;æ &longs;unt eædem numero: ergo <lb/>& effectus <expan abbr="iid&etilde;">iidem</expan> numero &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>Proinde Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> v&longs;us e&longs;t in Empedoclem illo argumento, quae <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4110"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et noui mundi generatio; &longs;i elementa è &longs;phæro in hunc <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> adducta con&longs;tituerent <expan abbr="mundũ">mundum</expan>; &longs;ed <lb/>alteratio <expan abbr="tantũ">tantum</expan>, non &longs;ecus àc &longs;i è puero qui&longs;piam fieret &longs;enex, & rur&longs;us è &longs;ene puer: etenim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="erãt">erant</expan> <lb/>elementa numero, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>numero efficientia, lis & amicitia. </s> <s>Sic igitur argumentabor. </s> <s>Vbi <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="sũt">sunt</expan> <lb/>numero principia, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> erit numero effectus. </s> <s>Sed eædem numero &longs;unt cau&longs;&longs;æ eius <expan abbr="qd">quod</expan> interiit, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> eius <expan abbr="qd">quod</expan> po&longs;teà genitum e&longs;t: ergo & illa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> cau&longs;&longs;æ &longs;unt materies & forma: materia verò <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg4110"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et noui mundi generatio; &longs;i elementa è &longs;phæro in hunc <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> adducta con&longs;tituerent <expan abbr="mundũ">mundum</expan>; &longs;ed <lb/>alteratio <expan abbr="tantũ">tantum</expan>, non &longs;ecus àc &longs;i è puero qui&longs;piam fieret &longs;enex, & rur&longs;us è &longs;ene puer: etenim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="erãt">erant</expan> <lb/>elementa numero, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>numero efficientia, lis & amicitia. </s> <s>Sic igitur argumentabor. </s> <s>Vbi <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="sũt">sunt</expan> <lb/>numero principia, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> erit numero effectus. </s> <s>Sed eædem numero &longs;unt cau&longs;&longs;æ eius <expan abbr="qd">quod</expan> interiit, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> eius <expan abbr="qd">quod</expan> po&longs;teà genitum e&longs;t: ergo & illa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> cau&longs;&longs;æ &longs;unt materies & forma: materia verò <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4111"></arrow.to.target><lb/>&longs;it vel prima, vel proxima: de materia prima dubium non e&longs;t, quin ip&longs;a &longs;it in <expan abbr="oĩ">omni</expan> indiuiduo &longs;uper&longs;tes <lb/>vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>&longs;impliciter. </s> <s>quare <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tũ">tum</expan> pertinet ad hoc principium, nihil ob&longs;tat &longs;anè quo minus idem <lb/>numero reuertatur. </s> <s><expan abbr="nullã">nullam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> di&longs;criminis <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> continet in &longs;eip&longs;a carens <expan abbr="oĩ">omni</expan> forma, & æqua lege <lb/><expan abbr="oĩum">omnium</expan> capax, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> cuncta vnum e&longs;&longs;e huius materiæ priuilegio conce&longs;&longs;erit Heraclito Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Faciamus <lb/> | <arrow.to.target n="marg4111"></arrow.to.target><lb/>&longs;it vel prima, vel proxima: de materia prima dubium non e&longs;t, quin ip&longs;a &longs;it in <expan abbr="oĩ">omni</expan> indiuiduo &longs;uper&longs;tes <lb/>vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>&longs;impliciter. </s> <s>quare <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tũ">tum</expan> pertinet ad hoc principium, nihil ob&longs;tat &longs;anè quo minus idem <lb/>numero reuertatur. </s> <s><expan abbr="nullã">nullam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> di&longs;criminis <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> continet in &longs;eip&longs;a carens <expan abbr="oĩ">omni</expan> forma, & æqua lege <lb/><expan abbr="oĩum">omnium</expan> capax, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> cuncta vnum e&longs;&longs;e huius materiæ priuilegio conce&longs;&longs;erit Heraclito Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Faciamus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4112"></arrow.to.target><lb/>nunc primæ huic materiæ &longs;uperuenire <expan abbr="formã">formam</expan>; veluti Græci dicunt, qui <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> formas quæ vel <lb/>&longs;unt primæ qualitates; vel primis re&longs;pondent qualitatib. in nuda materia ponunt, &longs;iue illi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qui for­<lb/>mas illas <expan abbr="cões">cones</expan> auer&longs;antur, &longs;iue aliquam <expan abbr="cõem">conem</expan> <expan abbr="oĩum">omnium</expan> primam, quemadmodum nos ip&longs;i defendimus: <lb/>hæc item erit vna nece&longs;&longs;ariò, quandoquidem per &longs;eip&longs;am forma e&longs;t vna; quicquid <expan abbr="h&etilde;t">habet</expan> di&longs;criminis, <lb/>& multitudinis, id acceptum refert materi&ecedil;, cæterum ip&longs;a e&longs;t vna: ergo & forma. </s> <s>Procedamus ad ma­<lb/>teriam &longs;ecundam: cùm hæc item &longs;it materia prima forma quadam prædita, & hæc vnum <expan abbr="indiuiduũ">indiuiduum</expan>, <lb/><expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>perpetuò faciat: ergo & ip&longs;a e&longs;t vna: & eadem rur&longs;us hîc ea &longs;ubiiciam, quæ de forma oppo­<lb/>&longs;ui: &longs;iquidem & ip&longs;a vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>futura &longs;it; & <expan abbr="indiuiduũ">indiuiduum</expan> <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> vnum, & idem. </s> <s>Prætereà &longs;pectemus ip­<lb/>&longs;am materiam &longs;eor&longs;um: ea &longs;anè <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e, & non e&longs;&longs;e: fit nunc, eadem non e&longs;&longs;e <expan abbr="põt">potest</expan>: rur&longs;us vbi non &longs;it; <lb/>nil vetat, quo minus ea &longs;it: aut igitur illud idem e&longs;t e&longs;&longs;e àc prius; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>indiuiduum idem; aut aliud <lb/>e&longs;&longs;e, &longs;i fuerit aliud; eam potentiam <expan abbr="qñq.">quandoque</expan> fru&longs;trari contingeret, id verò ab&longs;urdum e&longs;t. </s> <s>Nam finge tu ma­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4112"></arrow.to.target><lb/>nunc primæ huic materiæ &longs;uperuenire <expan abbr="formã">formam</expan>; veluti Græci dicunt, qui <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> formas quæ vel <lb/>&longs;unt primæ qualitates; vel primis re&longs;pondent qualitatib. in nuda materia ponunt, &longs;iue illi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qui for­<lb/>mas illas <expan abbr="cões">cones</expan> auer&longs;antur, &longs;iue aliquam <expan abbr="cõem">conem</expan> <expan abbr="oĩum">omnium</expan> primam, quemadmodum nos ip&longs;i defendimus: <lb/>hæc item erit vna nece&longs;&longs;ariò, quandoquidem per &longs;eip&longs;am forma e&longs;t vna; quicquid <expan abbr="h&etilde;t">habet</expan> di&longs;criminis, <lb/>& multitudinis, id acceptum refert materi&ecedil;, cæterum ip&longs;a e&longs;t vna: ergo & forma. </s> <s>Procedamus ad ma­<lb/>teriam &longs;ecundam: cùm hæc item &longs;it materia prima forma quadam prædita, & hæc vnum <expan abbr="indiuiduũ">indiuiduum</expan>, <lb/><expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>perpetuò faciat: ergo & ip&longs;a e&longs;t vna: & eadem rur&longs;us hîc ea &longs;ubiiciam, quæ de forma oppo­<lb/>&longs;ui: &longs;iquidem & ip&longs;a vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>futura &longs;it; & <expan abbr="indiuiduũ">indiuiduum</expan> <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> vnum, & idem. </s> <s>Prætereà &longs;pectemus ip­<lb/>&longs;am materiam &longs;eor&longs;um: ea &longs;anè <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e, & non e&longs;&longs;e: fit nunc, eadem non e&longs;&longs;e <expan abbr="põt">potest</expan>: rur&longs;us vbi non &longs;it; <lb/>nil vetat, quo minus ea &longs;it: aut igitur illud idem e&longs;t e&longs;&longs;e àc prius; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>indiuiduum idem; aut aliud <lb/>e&longs;&longs;e, &longs;i fuerit aliud; eam potentiam <expan abbr="qñq.">quandoque</expan> fru&longs;trari contingeret, id verò ab&longs;urdum e&longs;t. </s> <s>Nam finge tu ma­<lb/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg4118"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> eiu&longs;dem &longs;peciei, <expan abbr="qñ">quin</expan> ex vna potentia proximè non ni&longs;i vnicus actus erumpit. </s> <s>Igitur &longs;i fuerit idem li­<lb/>gnum, & <expan abbr="cõburendum">comburendum</expan> &longs;it, ab eodem igni &longs;emper vnicus ignis exi&longs;tat: & quanuis aliqua accidentium <lb/>variantia videatur ine&longs;&longs;e, nihilominus ea <expan abbr="nõ">non</expan> immutabit indiuidui <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: <expan abbr="vtq.">vtque</expan> n. </s> <s>accidentia cun­<lb/>cta variant diuiduum, <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> non e&longs;&longs;et idem Socratem &longs;edens & ambulans, &longs;ed quæ &longs;unt extum­<lb/>&longs;ecus, illa non immutant, qu&ecedil; pendent intrin&longs;ecus, &longs;iue à materia, &longs;iue à forma na&longs;cantur, afferunt in­<lb/>diuiduo mutata perniciem; & <expan abbr="aliã">aliam</expan> &longs;peciem efficiunt, vel in&longs;trumenta formarum & efficientium con­<lb/>trariorum, vel habilitatem materiæ tollentia. </s> <s><expan abbr="qua&ptail;&ptail;">quapropter</expan> ea forma non <expan abbr="põt">potest</expan> in tali materia con&longs;eruari, &longs;ic <lb/>ob&longs;e&longs;&longs;us à frigore extinguitur ignis, & &longs;i de&longs;it humor, <expan abbr="etiã">etiam</expan> conficitur ex &longs;eip&longs;o, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> prior illa mu­<lb/>tatio primò contra &longs;peciem facit, ex hac altera &longs;pecies &longs;ecundò deperit. </s> <s>Sed quemadmodum natura <lb/><expan abbr="põt">potest</expan> ex <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> materia facere vnum indiuiduum, quoad vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>con&longs;eruatur, po&longs;sit'ne <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ma­<lb/>teria ab interitu &longs;æpius occurrere, <expan abbr="atq.">atque</expan> perpetuò, hoc e&longs;t, illud explicare, quod in&longs;tituta quæ&longs;tio propo­<lb/>nit. </s> <s>Mihi quidem <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> id naturam præ&longs;tare non po&longs;&longs;e, quicquid e&longs;t aut &longs;uperat vires naturæ, aut <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t <lb/>Peripateticum, eius euenti cau&longs;&longs;a, petitur à <expan abbr="cõditione">conditione</expan> materi&ecedil;, in qua reqritur certa affectio, <expan abbr="certa&qacute;">certaque</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="ptãs">potestas</expan>, vt ex illa hoc, non aliud oriatur, atqui pote&longs;tas &longs;uaptè natura re&longs;picit oppo&longs;ita, & ne fru&longs;tretur, <lb/>actu <expan abbr="&ptilde;&longs;ente">prae&longs;ente</expan> ip&longs;am &longs;poliari oportet: rur&longs;us in ea &longs;unt oppo&longs;ita quæ &longs;ecum <expan abbr="cõmutari">commutari</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t: ergo <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t item &longs;ub&longs;equatur interitus; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> & variantia pote&longs;tatis & affectionis; hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;icut anteà <lb/> | <arrow.to.target n="marg4118"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> eiu&longs;dem &longs;peciei, <expan abbr="qñ">quin</expan> ex vna potentia proximè non ni&longs;i vnicus actus erumpit. </s> <s>Igitur &longs;i fuerit idem li­<lb/>gnum, & <expan abbr="cõburendum">comburendum</expan> &longs;it, ab eodem igni &longs;emper vnicus ignis exi&longs;tat: & quanuis aliqua accidentium <lb/>variantia videatur ine&longs;&longs;e, nihilominus ea <expan abbr="nõ">non</expan> immutabit indiuidui <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: <expan abbr="vtq.">vtque</expan> n. </s> <s>accidentia cun­<lb/>cta variant diuiduum, <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> non e&longs;&longs;et idem Socratem &longs;edens & ambulans, &longs;ed quæ &longs;unt extum­<lb/>&longs;ecus, illa non immutant, qu&ecedil; pendent intrin&longs;ecus, &longs;iue à materia, &longs;iue à forma na&longs;cantur, afferunt in­<lb/>diuiduo mutata perniciem; & <expan abbr="aliã">aliam</expan> &longs;peciem efficiunt, vel in&longs;trumenta formarum & efficientium con­<lb/>trariorum, vel habilitatem materiæ tollentia. </s> <s><expan abbr="qua&ptail;&ptail;">quapropter</expan> ea forma non <expan abbr="põt">potest</expan> in tali materia con&longs;eruari, &longs;ic <lb/>ob&longs;e&longs;&longs;us à frigore extinguitur ignis, & &longs;i de&longs;it humor, <expan abbr="etiã">etiam</expan> conficitur ex &longs;eip&longs;o, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> prior illa mu­<lb/>tatio primò contra &longs;peciem facit, ex hac altera &longs;pecies &longs;ecundò deperit. </s> <s>Sed quemadmodum natura <lb/><expan abbr="põt">potest</expan> ex <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> materia facere vnum indiuiduum, quoad vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>con&longs;eruatur, po&longs;sit'ne <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ma­<lb/>teria ab interitu &longs;æpius occurrere, <expan abbr="atq.">atque</expan> perpetuò, hoc e&longs;t, illud explicare, quod in&longs;tituta quæ&longs;tio propo­<lb/>nit. </s> <s>Mihi quidem <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> id naturam præ&longs;tare non po&longs;&longs;e, quicquid e&longs;t aut &longs;uperat vires naturæ, aut <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t <lb/>Peripateticum, eius euenti cau&longs;&longs;a, petitur à <expan abbr="cõditione">conditione</expan> materi&ecedil;, in qua reqritur certa affectio, <expan abbr="certa&qacute;">certaque</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="ptãs">potestas</expan>, vt ex illa hoc, non aliud oriatur, atqui pote&longs;tas &longs;uaptè natura re&longs;picit oppo&longs;ita, & ne fru&longs;tretur, <lb/>actu <expan abbr="&ptilde;&longs;ente">prae&longs;ente</expan> ip&longs;am &longs;poliari oportet: rur&longs;us in ea &longs;unt oppo&longs;ita quæ &longs;ecum <expan abbr="cõmutari">commutari</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t: ergo <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t item &longs;ub&longs;equatur interitus; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> & variantia pote&longs;tatis & affectionis; hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;icut anteà <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4119"></arrow.to.target><lb/>docuimus, actu certo nituntur qui nece&longs;&longs;ariò commutatur. </s> <s><expan abbr="attñ">attamen</expan> vt præceptoribus no&longs;tris, quantum <lb/>in nob. </s> <s>e&longs;t, <expan abbr="gratiã">gratiam</expan>, referamus, eos .&longs;. </s> <s><expan abbr="cõciliare">conciliare</expan> conemur, & o&longs;tendamus ita &longs;entire, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> à nob. <lb/></s> <s>anteà <expan abbr="cõ&longs;titutum">con&longs;titutum</expan> e&longs;t. </s> <s>Dico igitur, Auerroëm <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;impliciter accepi&longs;&longs;e <expan abbr="materiã">materiam</expan>, quatenus à priuatione <lb/>&longs;eiungitur, &longs;ed materiam <expan abbr="nõ">non</expan> in&longs;ueto <expan abbr="noĩe">nomine</expan> voca&longs;&longs;e totum id quod habet in &longs;eip&longs;o rationem patiendi <lb/>quod ex priuatione <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>, quæ cùm forma fundetur, habet <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="certã">certam</expan> <expan abbr="formã">formam</expan>, cuius auxilio &longs;ic mute­<lb/>tur, vt aliter mutari <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;sit: Alexandrum verò <expan abbr="rõnem">rationem</expan> hanc aduerti&longs;&longs;e per <expan abbr="quã">quam</expan> materia <expan abbr="certã">certam</expan> habet <lb/>priuationem, & certis motib. agitur; hæc verò e&longs;t forma, quae ab ea pote&longs;tas illa indefinita determinatur <lb/>in materia, &longs;ic redditur principium proximum, per quod res naturales hos, aut illos motus accipiant. <lb/></s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> Auerroës etiam hoc &longs;pectans rem planuis elocutus cum Alexandro con&longs;en&longs;it, & à &longs;eip&longs;e non <lb/>di&longs;crepauit. </s> <s>Iam verò quae opponebatur formam non e&longs;&longs;e huic di&longs;tinctioni caput; cùm eadem e&longs;&longs;e po&longs;­<lb/>&longs;it quae affectio eadem ab <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> forma deriuetur & ab eodem efficiente; &longs;ic euertitur quoniam et&longs;i per &longs;e <lb/>ip&longs;a forma e&longs;t vna in vno efficiente, retinet tamen ad huc <expan abbr="rõnem">rationem</expan> communicabilem, propter <expan abbr="quã">quam</expan> <expan abbr="põt">potest</expan> <lb/>informare nouas materias. </s> <s>cùm verò ad alias &longs;e&longs;e adiungit, ex illarum præ&longs;entia fit altera: <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. </s> <s>ma­<lb/>teriæ &longs;ubiecto &longs;eparat&ecedil; &longs;int, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> non ea&longs;dem affectioneis numero, &longs;ed &longs;pecie duntaxat admittunt: qua­ | <arrow.to.target n="marg4119"></arrow.to.target><lb/>docuimus, actu certo nituntur qui nece&longs;&longs;ariò commutatur. </s> <s><expan abbr="attñ">attamen</expan> vt præceptoribus no&longs;tris, quantum <lb/>in nob. </s> <s>e&longs;t, <expan abbr="gratiã">gratiam</expan>, referamus, eos .&longs;. </s> <s><expan abbr="cõciliare">conciliare</expan> conemur, & o&longs;tendamus ita &longs;entire, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> à nob. <lb/></s> <s>anteà <expan abbr="cõ&longs;titutum">con&longs;titutum</expan> e&longs;t. </s> <s>Dico igitur, Auerroëm <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;impliciter accepi&longs;&longs;e <expan abbr="materiã">materiam</expan>, quatenus à priuatione <lb/>&longs;eiungitur, &longs;ed materiam <expan abbr="nõ">non</expan> in&longs;ueto <expan abbr="noĩe">nomine</expan> voca&longs;&longs;e totum id quod habet in &longs;eip&longs;o rationem patiendi <lb/>quod ex priuatione <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>, quæ cùm forma fundetur, habet <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="certã">certam</expan> <expan abbr="formã">formam</expan>, cuius auxilio &longs;ic mute­<lb/>tur, vt aliter mutari <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;sit: Alexandrum verò <expan abbr="rõnem">rationem</expan> hanc aduerti&longs;&longs;e per <expan abbr="quã">quam</expan> materia <expan abbr="certã">certam</expan> habet <lb/>priuationem, & certis motib. agitur; hæc verò e&longs;t forma, quae ab ea pote&longs;tas illa indefinita determinatur <lb/>in materia, &longs;ic redditur principium proximum, per quod res naturales hos, aut illos motus accipiant. <lb/></s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> Auerroës etiam hoc &longs;pectans rem planuis elocutus cum Alexandro con&longs;en&longs;it, & à &longs;eip&longs;e non <lb/>di&longs;crepauit. </s> <s>Iam verò quae opponebatur formam non e&longs;&longs;e huic di&longs;tinctioni caput; cùm eadem e&longs;&longs;e po&longs;­<lb/>&longs;it quae affectio eadem ab <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> forma deriuetur & ab eodem efficiente; &longs;ic euertitur quoniam et&longs;i per &longs;e <lb/>ip&longs;a forma e&longs;t vna in vno efficiente, retinet tamen ad huc <expan abbr="rõnem">rationem</expan> communicabilem, propter <expan abbr="quã">quam</expan> <expan abbr="põt">potest</expan> <lb/>informare nouas materias. </s> <s>cùm verò ad alias &longs;e&longs;e adiungit, ex illarum præ&longs;entia fit altera: <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. </s> <s>ma­<lb/>teriæ &longs;ubiecto &longs;eparat&ecedil; &longs;int, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> non ea&longs;dem affectioneis numero, &longs;ed &longs;pecie duntaxat admittunt: qua­ |
| <pb pagenum="705"/> | <pb pagenum="705"/> |
| <arrow.to.target n="marg4120"></arrow.to.target><lb/>propter <expan abbr="neq.">neque</expan> vna & eadem e&longs;t forma &longs;impliciter, &longs;ed &longs;pecie tantùm. </s> <s>Vbi item concluditur rem obtinere <lb/>quòd &longs;it, à forma: ergo etiam quae eadem &longs;it: primùm retorqueo <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> in <expan abbr="aduer&longs;ariũ">aduer&longs;arium</expan>. </s> <s>Res impetrat à ma­<lb/>teria, quòd non &longs;it: ergo & quòd non &longs;it eadem: <expan abbr="pati&qacute;">patique</expan>. </s> <s>ratione procedet <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> argumentum: nam &longs;i <lb/>illo in&longs;i&longs;tas ex eo variari rationem; quia non <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> principio, quòd idem &longs;it indiuiduum, pote&longs;t &ecedil;què <lb/>a&longs;signari: at optimè ip&longs;e defendam <expan abbr="materiã">materiam</expan> e&longs;&longs;e primam indiuidui <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>. </s> <s>Verùm quia nil prode&longs;t <expan abbr="ex&etilde;-plum">exen­<lb/>plum</expan> quod non minus in controuer&longs;iam vocari <expan abbr="põt">potest</expan>; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id de quo dubitatur: etenim quod e&longs;t eiu&longs;modi <lb/>lite priore dirempta nouam ex &longs;e gignit: dubia tamen apertis, & certis doceri debent: addo nunc in ar­<lb/>gumento vitium latêre eo, quae verè illud con&longs;equeretur, &longs;i forma e&longs;&longs;et cau&longs;&longs;a &longs;impliciter, quae res e&longs;&longs;et, &longs;ed <lb/>ad id, quae res &longs;it, <expan abbr="cõuenit">conuenit</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> materia: nec idem e&longs;t modus eius quod e&longs;t e&longs;&longs;e quod de&longs;cendit à forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>illius quod na&longs;citur à materia. </s> <s>illud <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t e&longs;&longs;entiæ, hoc e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tenti&ecedil;; illud &longs;peciei <expan abbr="propriũ">proprium</expan>, hoc indiui­<lb/>dui. </s> <s>quamobrem, vt re&longs;piciunt e&longs;&longs;e &longs;ingula h&ecedil;c principia; &longs;ic <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;unt cau&longs;&longs;æ, quòd &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res: forma <lb/>quidem &longs;pecie, materia verò numero: at in argumento accipiebatur <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am &longs;impliciter quae <lb/>res e&longs;&longs;et, & quòd item res eadem con&longs;imiliter e&longs;&longs;et: ergo ratio <expan abbr="cõtinebat">continebat</expan> fallaciam ab eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="quodã-modo">quodan­<lb/>modo</expan> ad id quod e&longs;t &longs;impliciter. </s> <s>Ad illud verò <expan abbr="argum&etilde;tum">argumentum</expan>, quod mouit <expan abbr="Simpliciũ">Simplicium</expan> ad <expan abbr="opinandũ">opinandum</expan> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>elementa redire, e&longs;t quòd primùm re&longs;pondeamus: &longs;i vera &longs;it ea ratio <expan abbr="nõ">non</expan> effici &longs;olùm, vt elementa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>numero reuertantur; &longs;ed quidquid e&longs;t <expan abbr="caducũ">caducum</expan> in vniuer&longs;o, quemadmodum <expan abbr="indicãt">indicant</expan> ea quæ de materia <lb/> | <arrow.to.target n="marg4120"></arrow.to.target><lb/>propter <expan abbr="neq.">neque</expan> vna & eadem e&longs;t forma &longs;impliciter, &longs;ed &longs;pecie tantùm. </s> <s>Vbi item concluditur rem obtinere <lb/>quòd &longs;it, à forma: ergo etiam quae eadem &longs;it: primùm retorqueo <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> in <expan abbr="aduer&longs;ariũ">aduer&longs;arium</expan>. </s> <s>Res impetrat à ma­<lb/>teria, quòd non &longs;it: ergo & quòd non &longs;it eadem: <expan abbr="pati&qacute;">patique</expan>. </s> <s>ratione procedet <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> argumentum: nam &longs;i <lb/>illo in&longs;i&longs;tas ex eo variari rationem; quia non <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> principio, quòd idem &longs;it indiuiduum, pote&longs;t &ecedil;què <lb/>a&longs;signari: at optimè ip&longs;e defendam <expan abbr="materiã">materiam</expan> e&longs;&longs;e primam indiuidui <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>. </s> <s>Verùm quia nil prode&longs;t <expan abbr="ex&etilde;-plum">exem­<lb/>plum</expan> quod non minus in controuer&longs;iam vocari <expan abbr="põt">potest</expan>; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id de quo dubitatur: etenim quod e&longs;t eiu&longs;modi <lb/>lite priore dirempta nouam ex &longs;e gignit: dubia tamen apertis, & certis doceri debent: addo nunc in ar­<lb/>gumento vitium latêre eo, quae verè illud con&longs;equeretur, &longs;i forma e&longs;&longs;et cau&longs;&longs;a &longs;impliciter, quae res e&longs;&longs;et, &longs;ed <lb/>ad id, quae res &longs;it, <expan abbr="cõuenit">conuenit</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> materia: nec idem e&longs;t modus eius quod e&longs;t e&longs;&longs;e quod de&longs;cendit à forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>illius quod na&longs;citur à materia. </s> <s>illud <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t e&longs;&longs;entiæ, hoc e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tenti&ecedil;; illud &longs;peciei <expan abbr="propriũ">proprium</expan>, hoc indiui­<lb/>dui. </s> <s>quamobrem, vt re&longs;piciunt e&longs;&longs;e &longs;ingula h&ecedil;c principia; &longs;ic <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;unt cau&longs;&longs;æ, quòd &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res: forma <lb/>quidem &longs;pecie, materia verò numero: at in argumento accipiebatur <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am &longs;impliciter quae <lb/>res e&longs;&longs;et, & quòd item res eadem con&longs;imiliter e&longs;&longs;et: ergo ratio <expan abbr="cõtinebat">continebat</expan> fallaciam ab eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="quodã-modo">quodan­<lb/>modo</expan> ad id quod e&longs;t &longs;impliciter. </s> <s>Ad illud verò <expan abbr="argum&etilde;tum">argumentum</expan>, quod mouit <expan abbr="Simpliciũ">Simplicium</expan> ad <expan abbr="opinandũ">opinandum</expan> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>elementa redire, e&longs;t quòd primùm re&longs;pondeamus: &longs;i vera &longs;it ea ratio <expan abbr="nõ">non</expan> effici &longs;olùm, vt elementa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <lb/>numero reuertantur; &longs;ed quidquid e&longs;t <expan abbr="caducũ">caducum</expan> in vniuer&longs;o, quemadmodum <expan abbr="indicãt">indicant</expan> ea quæ de materia <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4121"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecunda paullò ante &longs;ubiecimus. </s> <s>Deinde quòd ip&longs;e deceptus e&longs;t, dum id quod fit <expan abbr="&longs;ecũdũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, in natu­<lb/>ra <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;imili via pr&ecedil;&longs;tari putat: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> hoc e&longs;t &longs;ecundùm <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, quòd materia prima &longs;it ab omni for­<lb/>ma &longs;eparata, <expan abbr="ei&qacute;">eique</expan>. </s> <s>forma &longs;uperueniat, nulla habita ratione formarum <expan abbr="præcedentiũ">præcedentium</expan>: &longs;ed natura ip&longs;a &longs;em­<lb/>per ita facit, vt hoc efficiens in hac materia cudat hanc formam: &longs;ic in ortu elementorum, velut in or­<lb/>tu corporum qu&ecedil; conflantur ex elementis. </s> <s>Cùm igitur neque pote&longs;tas neque affectiones eodem nu­<lb/>mero &longs;int ob eas cau&longs;&longs;as quas anteà recitauimus, efficitur, vt materia non &longs;it eadem, nec proinde ele­<lb/>mentum, ni&longs;i &longs;pecie ad &longs;ummum idem. </s> <s>Ex eodem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fonte dimanat &longs;olutio po&longs;terioris obie­<lb/>ctionis: etenim pote&longs;tas e&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e, & non e&longs;&longs;e, & cùm aliquando non &longs;it; e&longs;&longs;e nihilomi­<lb/>nus pote&longs;t: nam dico eam e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e ad idem &longs;pecie, non numero. </s> <s>tu proximè addis fieri po&longs;&longs;e, vt ali­<lb/>qua potentia fru&longs;traretur: quippe quae pote&longs;tas ad mundum, quem ponimus e&longs;&longs;e <expan abbr="vnũ">vnum</expan> ad numerum, ni&longs;i <lb/>mundi plures &longs;int, ea nece&longs;&longs;ariò fru&longs;tra erit. </s> <s>Ad hoc noto repugnantiam in hypothe&longs;i: nam &longs;i vnus e&longs;t <lb/>ad numerum mundus, in eius materia non <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e pote&longs;tas ad <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e: <expan abbr="atq.">atque</expan> vbi talis &longs;it, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> fieri po&longs;­<lb/>&longs;e, vt mundus &longs;it vnus. </s> <s>Accedit etiam, quòd illud quod &longs;equitur, ab&longs;urdum e&longs;t ex hypothe&longs;i, & &longs;i detur <lb/>illud quod fieri nequit, id verò eo tempore degenerat in nece&longs;&longs;arium, vt aliàs te docui. </s> <s>Antecedens ve­<lb/>rò e&longs;t, quòd vnus &longs;it ad numerum mundus, addo etiam æternus, & in eo materia ponatur cum pote&longs;ta­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4121"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecunda paullò ante &longs;ubiecimus. </s> <s>Deinde quòd ip&longs;e deceptus e&longs;t, dum id quod fit <expan abbr="&longs;ecũdũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, in natu­<lb/>ra <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;imili via pr&ecedil;&longs;tari putat: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> hoc e&longs;t &longs;ecundùm <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, quòd materia prima &longs;it ab omni for­<lb/>ma &longs;eparata, <expan abbr="ei&qacute;">eique</expan>. </s> <s>forma &longs;uperueniat, nulla habita ratione formarum <expan abbr="præcedentiũ">præcedentium</expan>: &longs;ed natura ip&longs;a &longs;em­<lb/>per ita facit, vt hoc efficiens in hac materia cudat hanc formam: &longs;ic in ortu elementorum, velut in or­<lb/>tu corporum qu&ecedil; conflantur ex elementis. </s> <s>Cùm igitur neque pote&longs;tas neque affectiones eodem nu­<lb/>mero &longs;int ob eas cau&longs;&longs;as quas anteà recitauimus, efficitur, vt materia non &longs;it eadem, nec proinde ele­<lb/>mentum, ni&longs;i &longs;pecie ad &longs;ummum idem. </s> <s>Ex eodem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fonte dimanat &longs;olutio po&longs;terioris obie­<lb/>ctionis: etenim pote&longs;tas e&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e, & non e&longs;&longs;e, & cùm aliquando non &longs;it; e&longs;&longs;e nihilomi­<lb/>nus pote&longs;t: nam dico eam e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e ad idem &longs;pecie, non numero. </s> <s>tu proximè addis fieri po&longs;&longs;e, vt ali­<lb/>qua potentia fru&longs;traretur: quippe quae pote&longs;tas ad mundum, quem ponimus e&longs;&longs;e <expan abbr="vnũ">vnum</expan> ad numerum, ni&longs;i <lb/>mundi plures &longs;int, ea nece&longs;&longs;ariò fru&longs;tra erit. </s> <s>Ad hoc noto repugnantiam in hypothe&longs;i: nam &longs;i vnus e&longs;t <lb/>ad numerum mundus, in eius materia non <expan abbr="põt">potest</expan> e&longs;&longs;e pote&longs;tas ad <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e: <expan abbr="atq.">atque</expan> vbi talis &longs;it, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> fieri po&longs;­<lb/>&longs;e, vt mundus &longs;it vnus. </s> <s>Accedit etiam, quòd illud quod &longs;equitur, ab&longs;urdum e&longs;t ex hypothe&longs;i, & &longs;i detur <lb/>illud quod fieri nequit, id verò eo tempore degenerat in nece&longs;&longs;arium, vt aliàs te docui. </s> <s>Antecedens ve­<lb/>rò e&longs;t, quòd vnus &longs;it ad numerum mundus, addo etiam æternus, & in eo materia ponatur cum pote&longs;ta­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4122"></arrow.to.target><lb/>te ad non e&longs;&longs;e, quæ fieri nequeunt. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> planè pote&longs;tas in materia e&longs;t ad mundum &longs;impliciter auctore <lb/>Philo&longs;opho: nam &longs;ic po&longs;&longs;et non e&longs;&longs;e mundus, &longs;ed e&longs;t ad mundi partes, ita vt vna intereunte reficiatur al­<lb/>tera, <expan abbr="cũ">cum</expan> qua item ratio mundi retinetur. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hoc nobis Peripateticè di&longs;putata &longs;int, &longs;ecus &longs;emper pro <lb/>veritate dicturis.</s></p> | <arrow.to.target n="marg4122"></arrow.to.target><lb/>te ad non e&longs;&longs;e, quæ fieri nequeunt. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> planè pote&longs;tas in materia e&longs;t ad mundum &longs;impliciter auctore <lb/>Philo&longs;opho: nam &longs;ic po&longs;&longs;et non e&longs;&longs;e mundus, &longs;ed e&longs;t ad mundi partes, ita vt vna intereunte reficiatur al­<lb/>tera, <expan abbr="cũ">cum</expan> qua item ratio mundi retinetur. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hoc nobis Peripateticè di&longs;putata &longs;int, &longs;ecus &longs;emper pro <lb/>veritate dicturis.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <arrow.to.target n="marg4124"></arrow.to.target><lb/>tum dici non po&longs;&longs;e, & rationem totius immutari, nihilominus ita &longs;e applicare ad partes, vt &longs;icuti to­<lb/>tum non e&longs;t, ni&longs;i præ&longs;tò &longs;int vniuer&longs;æ, ita <expan abbr="neq.">neque</expan> totum fuerit interemptum; ni&longs;i omnes <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad vnam &longs;ub­<lb/>latæ fuerint. </s> <s>in prima illa ratione totius forma continetur, in hac po&longs;teriore materia. </s> <s>Sed in eo quod re­<lb/>&longs;picit omnes partes coniunctim; licèt vna, aut altera pars dilabatur; quia non omnes vnà corrumpun­<lb/>tur; adhuc totum e&longs;&longs;e creditur qua&longs;i pendeat non ex ip&longs;is partib. &longs;ed ex earum coniunctione, propterea <lb/>&longs;ecundùm forma dicitur: quia non partium ratio, &longs;ed coniunctionis habeatur. </s> <s>Sic igitur idem & non <lb/>idem aliquid e&longs;&longs;e contingit & à primis temporib. habuit h&ecedil;c di&longs;tinctio locum. </s> <s>Nam meminit Plutar­<lb/>chus in The&longs;ti vita nauem, qua cum pueris ip&longs;e nauigauit, & qua rur&longs;us in <expan abbr="patriã">patriam</expan> redijt incolumis 30. <lb/>fui&longs;&longs;e remotum; & <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad Demetrij Phalerei tempora <expan abbr="con&longs;eruatã">con&longs;eruatam</expan> ab Athenien&longs;ib. vetu&longs;tis lignis &longs;ubtra­<lb/>ctis <expan abbr="alii&longs;q.">alii&longs;que</expan> quotidie nouis <expan abbr="validi&longs;q.">validi&longs;que</expan> coniectis vt po&longs;terius in di&longs;putationib. v&longs;urpata exemplum philo­<lb/>&longs;ophis ambiguitatis man&longs;erit aliis eandem, aliis verò minus e&longs;&longs;e affirmantib. Hoc igitur modo totum <lb/>omnes remanere farentur id quòd augetur, ab initio <expan abbr=" |