Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.39 and 1.45

version 1.39, 2007/07/06 13:16:59 version 1.45, 2007/07/17 15:09:38
Line 72 
Line 72 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p> <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p> <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p>
 <pb/> <pb/>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p> <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p>
Line 3212 
Line 3212 
 <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s>                                                                <s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> vniuer&longs;ali. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">respon&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s>                                                                <s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s>                                                                <s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> vniuer&longs;ali. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">respon&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s>                                                                <s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dicam quod <lb/>&longs;entio. </s>                                                                <s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/> <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dicam quod <lb/>&longs;entio. </s>                                                                <s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">pntere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prior. </s>                                                                <s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s>                                                                <s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">praetere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prior. </s>                                                                <s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s>                                                                <s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>. <foreign lang="greek">*diafero/ntws d) a(/n o(risair <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialektiko/s e(\kaston au)tw=n</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s>                                                                <s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s>                                                                <s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s>                                                                <s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s>                                                                <s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s>                                                                <s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s>                                                                <s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:  <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>. <foreign lang="greek">*diafero/ntws d) a(/n o(risair <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialektiko/s e(\kaston au)tw=n</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s>                                                                <s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s>                                                                <s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s>                                                                <s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s>                                                                <s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s>                                                                <s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s>                                                                <s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:
 <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/> <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="Verunt&ntilde;">Veruntnm</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/> <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">qonnem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy; <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">quaestionem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy;
 <pb pagenum="87"/> <pb pagenum="87"/>
 <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 3656 
Line 3656 
 <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s>                                                                <s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s>                                                                <s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s>                                                                <s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.  <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s>                                                                <s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s>                                                                <s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s>                                                                <s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.
 <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/> <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s>                                                                <s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s>                                                                <s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s>                                                                <s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s>                                                                <s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">congruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/> <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s>                                                                <s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s>                                                                <s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s>                                                                <s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s>                                                                <s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">congruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/>
 <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s>                                                                <s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s>                                                                <s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s>                                                                <s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> tamen ab eis qui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s>                                                                <s>quippe quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/> <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s>                                                                <s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s>                                                                <s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s>                                                                <s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> tamen ab eis qui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s>                                                                <s>quippe quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s>                                                                <s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s>                                                                <s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s>                                                                <s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s>                                                                <s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/> <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s>                                                                <s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s>                                                                <s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s>                                                                <s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s>                                                                <s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s>                                                                <s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s>                                                                <s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s>                                                                <s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s>                                                                <s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s>                                                                <s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s>                                                                <s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>in &longs;ola via  <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s>                                                                <s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s>                                                                <s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s>                                                                <s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s>                                                                <s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s>                                                                <s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s>                                                                <s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>in &longs;ola via
 <pb pagenum="105"/> <pb pagenum="105"/>
Line 4484 
Line 4484 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>EX his qu&ecedil; narrata &longs;unt hactenus, <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> e&longs;&longs;entia motus inuenta e&longs;t. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m ad ip&longs;am p&ecedil;ni&shy;<lb/>tus ab&longs;oluendam non erit <expan abbr="importun&utilde;">importunum</expan>, &longs;i &amp; id in pr&ecedil;&longs;entia con&longs;ideremus, c&ugrave;m motus &longs;it <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>ab agente, &longs;ed in patiente, quod ver&ograve; e&longs;t ab agente &longs;it actio, quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> &longs;it affectio, &longs;iue pa&longs;&shy;<lb/>&longs;io, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> actio &amp; affectio &longs;e habeant, cum ad agens &amp; patiens, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: explora&shy;<lb/>to <expan abbr=".n.">enim</expan> generis ip&longs;ius ingenio, facilius adipi&longs;cemur <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> <expan abbr="&longs;ubiectar&utilde;">&longs;ubiectarum</expan>. </s>                                                                <s>Porr&ograve; Latinis no&longs;tris ea <lb/>vox actio fuit cau&longs;&longs;a deceptionis; quippe qui exi&longs;timarint <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod ea voce <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, ab aliquo <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> ab efficiente principio: &longs;ed quod ip&longs;i verte <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, apud Gr&ecedil;cos variis nominib. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ignificatur; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ecedil;">&longs;ecund&ecedil;</expan> entelechi&ecedil;, <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> energi&ecedil;, 3. Phy&longs;. nomine factionis <expan abbr="exprimi&ttilde;">exprimitur</expan> <lb/><expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> praxeos huic oppo&longs;ita perpe&longs;sio e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proprio <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <foreign lang="greek">pa/qhsi/n</foreign> appellari video, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;tero&shy;<lb/> <s>EX his qu&ecedil; narrata &longs;unt hactenus, <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> e&longs;&longs;entia motus inuenta e&longs;t. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m ad ip&longs;am p&ecedil;ni&shy;<lb/>tus ab&longs;oluendam non erit <expan abbr="importun&utilde;">importunum</expan>, &longs;i &amp; id in pr&ecedil;&longs;entia con&longs;ideremus, c&ugrave;m motus &longs;it <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>ab agente, &longs;ed in patiente, quod ver&ograve; e&longs;t ab agente &longs;it actio, quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> &longs;it affectio, &longs;iue pa&longs;&shy;<lb/>&longs;io, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> actio &amp; affectio &longs;e habeant, cum ad agens &amp; patiens, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: explora&shy;<lb/>to <expan abbr=".n.">enim</expan> generis ip&longs;ius ingenio, facilius adipi&longs;cemur <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> <expan abbr="&longs;ubiectar&utilde;">&longs;ubiectarum</expan>. </s>                                                                <s>Porr&ograve; Latinis no&longs;tris ea <lb/>vox actio fuit cau&longs;&longs;a deceptionis; quippe qui exi&longs;timarint <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod ea voce <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, ab aliquo <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> ab efficiente principio: &longs;ed quod ip&longs;i verte <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, apud Gr&ecedil;cos variis nominib. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ignificatur; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ecedil;">&longs;ecund&ecedil;</expan> entelechi&ecedil;, <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> energi&ecedil;, 3. Phy&longs;. nomine factionis <expan abbr="exprimi&ttilde;">exprimitur</expan> <lb/><expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> praxeos huic oppo&longs;ita perpe&longs;sio e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proprio <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <foreign lang="greek">pa/qhsi/n</foreign> appellari video, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;tero&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus  <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus
 <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/> <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/> <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma &longs;emp <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/> <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>  <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaeritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/><expan abbr="pp">propter</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argumentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>
 <pb pagenum="147"/> <pb pagenum="147"/>
 <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/> <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p>
Line 5485 
Line 5485 
 <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei=pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei=pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou= e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou= e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi=s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(ste de/oi to\ ei)=dos kai\ th\n morfh\n e)n e)kei\nw| ei)=nai, o(i\on e)n th=| kar&shy;<lb/>dia to\tou= h(patos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s>                                                                <s>quapp <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s>                                                                <s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(=sper de\ ta\ a(po th=s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw=n o)rga/non, e)stsi\ de\ a)lhqe\ <lb/>steron ei)pei=n dia\  th=s kinh/sews a)utwn, a)uth= de\ e)sti\n h( e)ne/rgeia th=s te/xnhs. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( de \ morfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s>                                                                <s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s>                                                                <s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,  <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi=s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(ste de/oi to\ ei)=dos kai\ th\n morfh\n e)n e)kei\nw| ei)=nai, o(i\on e)n th=| kar&shy;<lb/>dia to\tou= h(patos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s>                                                                <s><expan abbr="qua&ptail;&ptail;">quapropter</expan> <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s>                                                                <s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(=sper de\ ta\ a(po th=s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw=n o)rga/non, e)stsi\ de\ a)lhqe\ <lb/>steron ei)pei=n dia\  th=s kinh/sews a)utwn, a)uth= de\ e)sti\n h( e)ne/rgeia th=s te/xnhs. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( de \ morfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s>                                                                <s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s>                                                                <s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,
 <pb pagenum="194"/>qua&longs;i &longs;it ab efficiente &amp; &longs;ubiecto cudatur, vt nihil <expan abbr="o&imacr;no">omnino</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> certius <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;tantius in hac di&shy;<lb/> <pb pagenum="194"/>qua&longs;i &longs;it ab efficiente &amp; &longs;ubiecto cudatur, vt nihil <expan abbr="o&imacr;no">omnino</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> certius <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;tantius in hac di&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1395"></arrow.to.target><lb/>&longs;ciplina occurrat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; confugies h&igrave;c tu ad ea, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ex aliorum <expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> profiteatur, aut <lb/>quae in his libris res cra&longs;siu&longs;cul&egrave; &longs;cribantur. </s>                                                                <s>profitetur <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e cau&longs;&longs;as rerum exqui&longs;iti&longs;sim&egrave; tradere, <lb/>quinetiam &longs;ic di&longs;po&longs;ui&longs;&longs;e &longs;uam philo&longs;ophiam, vt qu&aelig; ante&agrave; tradita fui&longs;&longs;ent vniuers&egrave;, aptarentur <lb/>ad ea qu&aelig; &longs;igillatim in iis extremis phy&longs;iologi&aelig; libris explicantur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At qui hanc Ari&longs;totelis fui&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1395"></arrow.to.target><lb/>&longs;ciplina occurrat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; confugies h&igrave;c tu ad ea, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ex aliorum <expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> profiteatur, aut <lb/>quae in his libris res cra&longs;siu&longs;cul&egrave; &longs;cribantur. </s>                                                                <s>profitetur <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e cau&longs;&longs;as rerum exqui&longs;iti&longs;sim&egrave; tradere, <lb/>quinetiam &longs;ic di&longs;po&longs;ui&longs;&longs;e &longs;uam philo&longs;ophiam, vt qu&aelig; ante&agrave; tradita fui&longs;&longs;ent vniuers&egrave;, aptarentur <lb/>ad ea qu&aelig; &longs;igillatim in iis extremis phy&longs;iologi&aelig; libris explicantur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At qui hanc Ari&longs;totelis fui&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1396"></arrow.to.target><lb/>&longs;e firmam &amp; perpetuam <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;cientinam</expan> non hi&longs;ce libris &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> eius libros ab initiis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; cum diuin&aelig; tum naturalis percurrenti facillim&egrave; con&longs;tabit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;e primum de effi&shy;<lb/>ciente &longs;ic loquitur <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ei)/dos d' a)ei o/isetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam &longs;emper afferet. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; inquit. </s>                                                                <s>In hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> hanc for&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1396"></arrow.to.target><lb/>&longs;e firmam &amp; perpetuam <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;cientinam</expan> non hi&longs;ce libris &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> eius libros ab initiis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; cum diuin&aelig; tum naturalis percurrenti facillim&egrave; con&longs;tabit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;e primum de effi&shy;<lb/>ciente &longs;ic loquitur <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ei)/dos d' a)ei o/isetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam &longs;emper afferet. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; inquit. </s>                                                                <s>In hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> hanc for&shy;<lb/>
Line 5496 
Line 5496 
 <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/> <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">homo</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hominem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quatum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">aina</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat  <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">homo</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hominem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">homo</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">anima</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat
 <pb pagenum="195"/> <pb pagenum="195"/>
 <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p> <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p>
Line 5794 
Line 5794 
 <pb pagenum="209"/> <pb pagenum="209"/>
 <arrow.to.target n="marg1472"></arrow.to.target><lb/>tionis excludunt: quand&ograve; nulla &longs;e&longs;e offerat pars in corpore no&longs;tro, cui facultas intelligendi tri&shy;<lb/>buatur, neque functio corporis habeatur, &longs;ed incorporei. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de Auerro&euml; valeat eius ratio <lb/>quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nam &longs;i qu&aelig;reretur de his qu&aelig; tempore mouentur c&ecedil;teris neglectis, vt cen&longs;uit <lb/>Themi&longs;tius, vtique cau&longs;&longs;a certa reddita &amp; contracta fui&longs;&longs;et, <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>propria qu&aelig; tempore mo&shy;<lb/>uerentur. </s>                                                                <s>Omnino videtur commuta&longs;&longs;e Themi&longs;tius mutationem <foreign lang="greek">a)/xronon</foreign> .i. </s>                                                                <s>temporis exortem <lb/>c&ugrave;m ea qu&aelig; fit <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> .i. </s>                                                                <s>omni ex parte &longs;imul, vbi <foreign lang="greek">a=xronon</foreign> arcetur ab hac <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan>, <foreign lang="greek">a)qru/on</foreign><lb/>ver&ograve; minim&egrave;: quando ip&longs;a neque tempus, neque diui&longs;ionem quoquo pacto repudiat. </s>                                                                <s>H&ecedil;c Auer&shy;<lb/>rois beneficio accepimus &agrave; Gr&aelig;cis. </s>                                                                <s>Ab Arabibus h&aelig;c. </s>                                                                <s>Ab Auempace prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Nam di&longs;tinguit <lb/>ip&longs;e de diui&longs;ione mobilis &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, atque ad id trahit Ari&longs;to&shy;<lb/>telicam demon&longs;trationem, vt agatur de diui&longs;ione per gradus: quand&ograve; communiter omnia mo&shy;<lb/>tuum genera complectitur; vt, propter diui&longs;ionem qu&aelig; fit per gradus; omne quod mouetur, <lb/>partim &longs;it in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt h&aelig;c demon&longs;tra&shy;<lb/>tio reddatur communis, nimirum pertinens ad omne motuum genus. </s>                                                                <s>Ita vrget hominem Auer&shy;<lb/>ro&euml;s, quia demon&longs;traretur id quod e&longs;t per accidens in mobili; c&ugrave;m tamen ea qu&aelig; &longs;unt per acci&shy;<lb/>dens, &agrave; demon&longs;tratione fundit&ugrave;s abigenda &longs;int. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d enim &longs;it propter diui&longs;ionem formalem, <lb/>(vt eam nunc ita vocem) &longs;ubiectum ip&longs;um diuiduum per accidens e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; diuiditur &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1472"></arrow.to.target><lb/>tionis excludunt: quand&ograve; nulla &longs;e&longs;e offerat pars in corpore no&longs;tro, cui facultas intelligendi tri&shy;<lb/>buatur, neque functio corporis habeatur, &longs;ed incorporei. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de Auerro&euml; valeat eius ratio <lb/>quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nam &longs;i qu&aelig;reretur de his qu&aelig; tempore mouentur c&ecedil;teris neglectis, vt cen&longs;uit <lb/>Themi&longs;tius, vtique cau&longs;&longs;a certa reddita &amp; contracta fui&longs;&longs;et, <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>propria qu&aelig; tempore mo&shy;<lb/>uerentur. </s>                                                                <s>Omnino videtur commuta&longs;&longs;e Themi&longs;tius mutationem <foreign lang="greek">a)/xronon</foreign> .i. </s>                                                                <s>temporis exortem <lb/>c&ugrave;m ea qu&aelig; fit <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> .i. </s>                                                                <s>omni ex parte &longs;imul, vbi <foreign lang="greek">a=xronon</foreign> arcetur ab hac <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan>, <foreign lang="greek">a)qru/on</foreign><lb/>ver&ograve; minim&egrave;: quando ip&longs;a neque tempus, neque diui&longs;ionem quoquo pacto repudiat. </s>                                                                <s>H&ecedil;c Auer&shy;<lb/>rois beneficio accepimus &agrave; Gr&aelig;cis. </s>                                                                <s>Ab Arabibus h&aelig;c. </s>                                                                <s>Ab Auempace prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Nam di&longs;tinguit <lb/>ip&longs;e de diui&longs;ione mobilis &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, atque ad id trahit Ari&longs;to&shy;<lb/>telicam demon&longs;trationem, vt agatur de diui&longs;ione per gradus: quand&ograve; communiter omnia mo&shy;<lb/>tuum genera complectitur; vt, propter diui&longs;ionem qu&aelig; fit per gradus; omne quod mouetur, <lb/>partim &longs;it in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt h&aelig;c demon&longs;tra&shy;<lb/>tio reddatur communis, nimirum pertinens ad omne motuum genus. </s>                                                                <s>Ita vrget hominem Auer&shy;<lb/>ro&euml;s, quia demon&longs;traretur id quod e&longs;t per accidens in mobili; c&ugrave;m tamen ea qu&aelig; &longs;unt per acci&shy;<lb/>dens, &agrave; demon&longs;tratione fundit&ugrave;s abigenda &longs;int. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d enim &longs;it propter diui&longs;ionem formalem, <lb/>(vt eam nunc ita vocem) &longs;ubiectum ip&longs;um diuiduum per accidens e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; diuiditur &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1473"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;ecund&ugrave;m quantum accipienda e&longs;t hoc loco diui&longs;io. </s>                                                                <s>Et valeat etiam <lb/>h&aelig;c ratio quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque interior e&longs;t mobili, quatenus mobile e&longs;t, diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d in definitione motus qu&aelig; e&longs;t ratio <lb/>rei mobilis, quatenus huiu&longs;modi, comprehenditur ea diui&longs;io qu&aelig; per actum <expan abbr="pote&longs;tatem&qacute;">pote&longs;tatemque</expan>. </s>                                                                <s>de&longs;cri&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>h&aelig;c autem perfectionis ordinem <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>partitionem &longs;pectat: ide&ograve; magis per &longs;e re&longs;picit <lb/>motum, qu&agrave;m diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Quare id potius eius expo&longs;itionem labefactare vi&shy;<lb/>detur, quod dicitur &egrave; verbis contextus cum pr&aelig;cedentibus, tum etiam con&longs;equentibus. </s>                                                                <s>Nam per&shy;<lb/>&longs;picu&egrave; cernitur Ari&longs;totelem de quanti diui&longs;ione verba facere, &amp; ea qu&aelig; &longs;equuntur, requirunt ta&shy;<lb/>lem diui&longs;ionem, vt rect&egrave; h&icirc;c opponit D. Thomas. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur Auerro&euml;s quartam expo&longs;itionem <lb/>&longs;ubiecit qu&aelig; partitione quadam nititur. </s>                                                                <s>Mutationes .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e vel per &longs;e, vel per accidens; eas ver&ograve; <lb/>qu&aelig; &longs;unt per accidens, con&longs;equi alias mutationeis qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, atque has qu&aelig; per &longs;e &longs;unt in <lb/>tempore fieri, qu&aelig; ver&ograve; per accidens, &longs;ine tempore: illas e&longs;&longs;e partim in termino &agrave; quo, partim in <lb/>termino ad quem, i&longs;tas autem e&longs;&longs;e terminos &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, quia po&longs;teriores &longs;ine illis e&longs;&longs;e non <lb/>po&longs;&longs;unt, inde item effici, vt e&aelig; quoque con&longs;imiliter, &amp; qua&longs;i per con&longs;ecutionem &longs;int in vtri&longs;que <lb/> <arrow.to.target n="marg1473"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;ecund&ugrave;m quantum accipienda e&longs;t hoc loco diui&longs;io. </s>                                                                <s>Et valeat etiam <lb/>h&aelig;c ratio quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque interior e&longs;t mobili, quatenus mobile e&longs;t, diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d in definitione motus qu&aelig; e&longs;t ratio <lb/>rei mobilis, quatenus huiu&longs;modi, comprehenditur ea diui&longs;io qu&aelig; per actum <expan abbr="pote&longs;tatem&qacute;">pote&longs;tatemque</expan>. </s>                                                                <s>de&longs;cri&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>h&aelig;c autem perfectionis ordinem <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>partitionem &longs;pectat: ide&ograve; magis per &longs;e re&longs;picit <lb/>motum, qu&agrave;m diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Quare id potius eius expo&longs;itionem labefactare vi&shy;<lb/>detur, quod dicitur &egrave; verbis contextus cum pr&aelig;cedentibus, tum etiam con&longs;equentibus. </s>                                                                <s>Nam per&shy;<lb/>&longs;picu&egrave; cernitur Ari&longs;totelem de quanti diui&longs;ione verba facere, &amp; ea qu&aelig; &longs;equuntur, requirunt ta&shy;<lb/>lem diui&longs;ionem, vt rect&egrave; h&icirc;c opponit D. Thomas. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur Auerro&euml;s quartam expo&longs;itionem <lb/>&longs;ubiecit qu&aelig; partitione quadam nititur. </s>                                                                <s>Mutationes .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e vel per &longs;e, vel per accidens; eas ver&ograve; <lb/>qu&aelig; &longs;unt per accidens, con&longs;equi alias mutationeis qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, atque has qu&aelig; per &longs;e &longs;unt in <lb/>tempore fieri, qu&aelig; ver&ograve; per accidens, &longs;ine tempore: illas e&longs;&longs;e partim in termino &agrave; quo, partim in <lb/>termino ad quem, i&longs;tas autem e&longs;&longs;e terminos &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, quia po&longs;teriores &longs;ine illis e&longs;&longs;e non <lb/>po&longs;&longs;unt, inde item effici, vt e&aelig; quoque con&longs;imiliter, &amp; qua&longs;i per con&longs;ecutionem &longs;int in vtri&longs;que <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1474"></arrow.to.target><lb/>terminis. </s>                                                                <s>Ob eam igitur cau&longs;&longs;am hoc attributum ad omneis mutationeis attinere; ad eas quidem <lb/>qu&aelig; per &longs;e &longs;unt, prim&ograve; &amp; per &longs;e; ad illas ver&ograve; qu&aelig; non &longs;unt per &longs;e, &longs;pectare item per accidens, <lb/>quia .&longs;. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e mouetur, per &longs;e moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; ita per &longs;e e&longs;t in vtri&longs;que terminis, <lb/>quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eo genere mutationis qu&ecedil; e&longs;t p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; alio mutationis genere qu&aelig; e&longs;t p &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; ea qu&aelig; per accidens in&longs;unt, &agrave; demon&longs;tratione repudientur, ex hoc a&longs;&longs;umptum fui&longs;&longs;e <lb/>attributum quod pertineat ad ea qu&aelig; per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>H&icirc;c video contra Auerro&euml;m &longs;ic di&longs;pu&shy;<lb/>tari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem. </s>                                                                <s>Nanque aut loquitur Auerro&euml;s de diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m formam, aut <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quantum: &longs;i primum ip&longs;e dederit; &longs;uo ip&longs;um &longs;ibi gladio iugulabo. </s>                                                                <s>e&longs;t enim, inquam <lb/>ego, diui&longs;io per accidens, quam &agrave; demon&longs;tratione reiicere oportet. </s>                                                                <s>Quare aut obiectio contra <lb/>Auempace nulla e&longs;t, aut &longs;iquid roboris habet, contra ip&longs;um retorqueri debet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i conce&longs;&longs;e&shy;<lb/>rit alterum: ergo a&longs;&longs;umptio demon&longs;trationis Ari&longs;totelic&aelig; fal&longs;a erit: quoniam id quod affici po&shy;<lb/>te&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, non habet vnam partem in termino &agrave; quo, alteram ver&ograve; in termino ad <lb/>quem, c&ugrave;m po&longs;sit e&longs;&longs;e affectio per vniuer&longs;as parteis &longs;imul; nec quod afficitur, oporteat affici vt <lb/>quantum .i. </s>                                                                <s>vt diuiditur in parteis quantas. </s>                                                                <s>Hoc loco &egrave; re nata illud admonebo. </s>                                                                <s>&egrave; mutationibus <lb/> <arrow.to.target n="marg1474"></arrow.to.target><lb/>terminis. </s>                                                                <s>Ob eam igitur cau&longs;&longs;am hoc attributum ad omneis mutationeis attinere; ad eas quidem <lb/>qu&aelig; per &longs;e &longs;unt, prim&ograve; &amp; per &longs;e; ad illas ver&ograve; qu&aelig; non &longs;unt per &longs;e, &longs;pectare item per accidens, <lb/>quia .&longs;. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e mouetur, per &longs;e moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; ita per &longs;e e&longs;t in vtri&longs;que terminis, <lb/>quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eo genere mutationis qu&ecedil; e&longs;t p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; alio mutationis genere qu&aelig; e&longs;t <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; ea qu&aelig; per accidens in&longs;unt, &agrave; demon&longs;tratione repudientur, ex hoc a&longs;&longs;umptum fui&longs;&longs;e <lb/>attributum quod pertineat ad ea qu&aelig; per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>H&icirc;c video contra Auerro&euml;m &longs;ic di&longs;pu&shy;<lb/>tari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem. </s>                                                                <s>Nanque aut loquitur Auerro&euml;s de diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m formam, aut <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quantum: &longs;i primum ip&longs;e dederit; &longs;uo ip&longs;um &longs;ibi gladio iugulabo. </s>                                                                <s>e&longs;t enim, inquam <lb/>ego, diui&longs;io per accidens, quam &agrave; demon&longs;tratione reiicere oportet. </s>                                                                <s>Quare aut obiectio contra <lb/>Auempace nulla e&longs;t, aut &longs;iquid roboris habet, contra ip&longs;um retorqueri debet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i conce&longs;&longs;e&shy;<lb/>rit alterum: ergo a&longs;&longs;umptio demon&longs;trationis Ari&longs;totelic&aelig; fal&longs;a erit: quoniam id quod affici po&shy;<lb/>te&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, non habet vnam partem in termino &agrave; quo, alteram ver&ograve; in termino ad <lb/>quem, c&ugrave;m po&longs;sit e&longs;&longs;e affectio per vniuer&longs;as parteis &longs;imul; nec quod afficitur, oporteat affici vt <lb/>quantum .i. </s>                                                                <s>vt diuiditur in parteis quantas. </s>                                                                <s>Hoc loco &egrave; re nata illud admonebo. </s>                                                                <s>&egrave; mutationibus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1475"></arrow.to.target><lb/>per accidens aliquas e&longs;&longs;e ver&egrave;, vt in &longs;ecundis qualitatibus aliquas metaphoric&egrave;, qu&aelig; autem meta&shy;<lb/>phoric&egrave; &longs;unt, vt de intelligentia dictum e&longs;t, nullam quanti notionem includere, qu&ograve;d &longs;i ver&egrave; &longs;int, <lb/>negari non po&longs;&longs;e, quin omne id quod ita mutatur, &longs;it nece&longs;&longs;ari&ograve; quantum. </s>                                                                <s>Omne enim quod <lb/>ita mutatur, e&longs;t quale. </s>                                                                <s>Omne autem quale e&longs;t etiam quantum, vt &longs;upr&agrave; docuimus. </s>                                                                <s>Itaque <lb/>&longs;i in mutatione qu&aelig; fit per accidens, etiam continetur mutatio metaphoric&egrave;, facil&egrave; confutatur <lb/>Auerro&euml;s, &longs;i ver&ograve; &longs;ola mutatio retinetur qu&aelig; ver&egrave;, non metaphoric&egrave; dicitur, non video quo pa&shy;<lb/>cto dictum Auerrois confutetur. </s>                                                                <s>Nam, c&ugrave;m dicit Auerro&euml;s eam demon&longs;trationem de illis e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; &longs;unt per &longs;e; ad illas autem mutationeis qu&ecedil; non &longs;unt per &longs;e, ver&egrave; tamen, non metaphoric&egrave;, <lb/>non pertinere, ni&longs;i per accidens, &amp; h&aelig;c &agrave; demon&longs;tratione no&longs;tra repelli: quid habet ponderis al&shy;<lb/>lata obiectio? </s>                                                                <s>Nam pro Auerro&euml; dicam ego h&icirc;c intelligi diui&longs;ionem quanti &longs;olius, qu&ograve;d h&aelig;c &longs;o&shy;<lb/>la per &longs;e &longs;it. </s>                                                                <s>Et qu&ograve;d obiicis id quod affici pote&longs;t, quod per &longs;e tale non e&longs;t, vt habeat vnam par&shy;<lb/>tem in termino &agrave; quo, alteram in termino ad quem: immo dicam ego fortuit&ograve; euenire, vt affe&shy;<lb/>ctio procedat <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;ucce&longs;siu&egrave; fieri &longs;oleat, atque frequentius particulatim, <lb/>qu&agrave;m vniuers&egrave; communicetur. </s>                                                                <s>Nam frequentius e&longs;t agens &agrave; patiente di&longs;tare, neque ip&longs;um cir&shy;<lb/>cumire, neque po&longs;&longs;e in omneis parteis &aelig;qualiter. </s>                                                                <s>quantum enim non attingit ex toto. </s>                                                                <s>naturale  <arrow.to.target n="marg1475"></arrow.to.target><lb/>per accidens aliquas e&longs;&longs;e ver&egrave;, vt in &longs;ecundis qualitatibus aliquas metaphoric&egrave;, qu&aelig; autem meta&shy;<lb/>phoric&egrave; &longs;unt, vt de intelligentia dictum e&longs;t, nullam quanti notionem includere, qu&ograve;d &longs;i ver&egrave; &longs;int, <lb/>negari non po&longs;&longs;e, quin omne id quod ita mutatur, &longs;it nece&longs;&longs;ari&ograve; quantum. </s>                                                                <s>Omne enim quod <lb/>ita mutatur, e&longs;t quale. </s>                                                                <s>Omne autem quale e&longs;t etiam quantum, vt &longs;upr&agrave; docuimus. </s>                                                                <s>Itaque <lb/>&longs;i in mutatione qu&aelig; fit per accidens, etiam continetur mutatio metaphoric&egrave;, facil&egrave; confutatur <lb/>Auerro&euml;s, &longs;i ver&ograve; &longs;ola mutatio retinetur qu&aelig; ver&egrave;, non metaphoric&egrave; dicitur, non video quo pa&shy;<lb/>cto dictum Auerrois confutetur. </s>                                                                <s>Nam, c&ugrave;m dicit Auerro&euml;s eam demon&longs;trationem de illis e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; &longs;unt per &longs;e; ad illas autem mutationeis qu&ecedil; non &longs;unt per &longs;e, ver&egrave; tamen, non metaphoric&egrave;, <lb/>non pertinere, ni&longs;i per accidens, &amp; h&aelig;c &agrave; demon&longs;tratione no&longs;tra repelli: quid habet ponderis al&shy;<lb/>lata obiectio? </s>                                                                <s>Nam pro Auerro&euml; dicam ego h&icirc;c intelligi diui&longs;ionem quanti &longs;olius, qu&ograve;d h&aelig;c &longs;o&shy;<lb/>la per &longs;e &longs;it. </s>                                                                <s>Et qu&ograve;d obiicis id quod affici pote&longs;t, quod per &longs;e tale non e&longs;t, vt habeat vnam par&shy;<lb/>tem in termino &agrave; quo, alteram in termino ad quem: immo dicam ego fortuit&ograve; euenire, vt affe&shy;<lb/>ctio procedat <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;ucce&longs;siu&egrave; fieri &longs;oleat, atque frequentius particulatim, <lb/>qu&agrave;m vniuers&egrave; communicetur. </s>                                                                <s>Nam frequentius e&longs;t agens &agrave; patiente di&longs;tare, neque ip&longs;um cir&shy;<lb/>cumire, neque po&longs;&longs;e in omneis parteis &aelig;qualiter. </s>                                                                <s>quantum enim non attingit ex toto. </s>                                                                <s>naturale
 <pb pagenum="210"/>autem e&longs;t, plus in vicinius po&longs;&longs;e qu&agrave;m in remotius. </s>                                                                <s>Ita illud quod frequentius fiet, erit ex natu&shy;<lb/> <pb pagenum="210"/>autem e&longs;t, plus in vicinius po&longs;&longs;e qu&agrave;m in remotius. </s>                                                                <s>Ita illud quod frequentius fiet, erit ex natu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1476"></arrow.to.target><lb/>ra magis, &amp; magis per &longs;e, qu&agrave;m id quod rarius accidet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i demon&longs;tratio de illo exi&longs;tit <lb/>quod per &longs;e e&longs;t, erit &longs;an&egrave; de eo quod frequentius, mutatio vero qu&aelig; vniuers&egrave; fit &amp; <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>, c&ugrave;m <lb/>&longs;it rarior, tanquam fit per accidens, omittetur. </s>                                                                <s>Proinde &longs;i mutationes metaphoric&egrave; dictas exclu&shy;<lb/>damus: nullam ego rationem &longs;atis efficacem comperio aduer&longs;us Auero&euml;m. </s>                                                                <s>Quamobrem de <lb/>probabilitate &longs;ententi&aelig; re&longs;tat vt agamus in po&longs;terum.</s></p> <arrow.to.target n="marg1476"></arrow.to.target><lb/>ra magis, &amp; magis per &longs;e, qu&agrave;m id quod rarius accidet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i demon&longs;tratio de illo exi&longs;tit <lb/>quod per &longs;e e&longs;t, erit &longs;an&egrave; de eo quod frequentius, mutatio vero qu&aelig; vniuers&egrave; fit &amp; <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>, c&ugrave;m <lb/>&longs;it rarior, tanquam fit per accidens, omittetur. </s>                                                                <s>Proinde &longs;i mutationes metaphoric&egrave; dictas exclu&shy;<lb/>damus: nullam ego rationem &longs;atis efficacem comperio aduer&longs;us Auero&euml;m. </s>                                                                <s>Quamobrem de <lb/>probabilitate &longs;ententi&aelig; re&longs;tat vt agamus in po&longs;terum.</s></p>
Line 7166 
Line 7166 
 <arrow.to.target n="marg1846"></arrow.to.target><lb/>numerandum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;&longs;et tertium ens &longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="&longs;uperaddit&utilde;">&longs;uperadditum</expan>, quod tamen nu&longs;qu&agrave;m factitatum <lb/>fui&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;perimus">comperimus</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab Ari&longs;totele &longs;ol&ugrave;m; &longs;ed ab iis omnib. qui di&longs;tributioni Ari&longs;totelic&aelig; acquie&shy;<lb/>&longs;cere noluerunt. </s>                                                                <s>Tum deinde &longs;i e&longs;&longs;e e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduceretur; de eo <expan abbr="qu&aelig;rend&utilde;">qu&aelig;rendum</expan> foret, cuius be&shy;<lb/>neficio &longs;it: nam &longs;i per &longs;e; ergo non per e&longs;&longs;e additum: &longs;i per aliud; etiam de hoc ip&longs;o qu&aelig;retur, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita qu&aelig;&longs;tio perduci poterit in infinitum. </s>                                                                <s>Re&longs;pondemus <expan abbr=".n.">enim</expan> ad primum, in <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamen&shy;<lb/>ta di&longs;tribui tale genus entis, <expan abbr="qd">quod</expan> addit e&longs;&longs;enti&aelig; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>, &amp; hoc e&longs;&longs;e ver&egrave; <expan abbr="propri&ecedil;&qacute;">propri&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>cuius alia principia &longs;int qu&aelig; &longs;int, vt fertur, analogic&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> e&longs;&longs;e lap&longs;us in eo, quae hoc <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperaddatur; c&ugrave;m &longs;uperaddatur e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; ip&longs;um propri&egrave; &longs;it &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Ad &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m ver&ograve; di&longs;tinguimus illam vocem per &longs;e: quand&ograve; inter alia &longs;ignificata hoc habet, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae actu <lb/> <arrow.to.target n="marg1846"></arrow.to.target><lb/>numerandum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;&longs;et tertium ens &longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="&longs;uperaddit&utilde;">&longs;uperadditum</expan>, quod tamen nu&longs;qu&agrave;m factitatum <lb/>fui&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;perimus">comperimus</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab Ari&longs;totele &longs;ol&ugrave;m; &longs;ed ab iis omnib. qui di&longs;tributioni Ari&longs;totelic&aelig; acquie&shy;<lb/>&longs;cere noluerunt. </s>                                                                <s>Tum deinde &longs;i e&longs;&longs;e e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduceretur; de eo <expan abbr="qu&aelig;rend&utilde;">qu&aelig;rendum</expan> foret, cuius be&shy;<lb/>neficio &longs;it: nam &longs;i per &longs;e; ergo non per e&longs;&longs;e additum: &longs;i per aliud; etiam de hoc ip&longs;o qu&aelig;retur, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita qu&aelig;&longs;tio perduci poterit in infinitum. </s>                                                                <s>Re&longs;pondemus <expan abbr=".n.">enim</expan> ad primum, in <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamen&shy;<lb/>ta di&longs;tribui tale genus entis, <expan abbr="qd">quod</expan> addit e&longs;&longs;enti&aelig; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>, &amp; hoc e&longs;&longs;e ver&egrave; <expan abbr="propri&ecedil;&qacute;">propri&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>cuius alia principia &longs;int qu&aelig; &longs;int, vt fertur, analogic&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> e&longs;&longs;e lap&longs;us in eo, quae hoc <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperaddatur; c&ugrave;m &longs;uperaddatur e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; ip&longs;um propri&egrave; &longs;it &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Ad &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m ver&ograve; di&longs;tinguimus illam vocem per &longs;e: quand&ograve; inter alia &longs;ignificata hoc habet, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae actu <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1847"></arrow.to.target><lb/>continet intra &longs;e principia ex quibus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>&longs;ic homo per &longs;e e&longs;t, &amp; animal rationis compos, cui <lb/>non repugnat e&longs;&longs;e per aliud; quippe per cau&longs;&longs;am qu&aelig; tamen non &longs;it extra ip&longs;um. </s>                                                                <s>Dicimus igi&shy;<lb/>tur hoc e&longs;&longs;e ita exi&longs;tere per &longs;e &amp; per aliud; nempe per e&longs;&longs;entiam &amp; materiam &longs;en&longs;ilem, vt cau&longs;&longs;as, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> principia, &longs;ed h&aelig;c omnia intra &longs;e habere. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ide&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt &longs;i per aliud &longs;it illi non con&shy;<lb/>ueniat e&longs;&longs;e per &longs;e; aut qu&ograve;d re&longs;oluatur in alia qu&aelig; habeant e&longs;&longs;e: Ver&ugrave;m &longs;at e&longs;t, &longs;i ea in qu&aelig; re&longs;ol&shy;<lb/>uitur; habeant e&longs;&longs;e per &longs;e quidem, &longs;ed aptum &longs;ibi &amp; conueniens, quod e&longs;t e&longs;&longs;e principij, vnde exi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1847"></arrow.to.target><lb/>continet intra &longs;e principia ex quibus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>&longs;ic homo per &longs;e e&longs;t, &amp; animal rationis compos, cui <lb/>non repugnat e&longs;&longs;e per aliud; quippe per cau&longs;&longs;am qu&aelig; tamen non &longs;it extra ip&longs;um. </s>                                                                <s>Dicimus igi&shy;<lb/>tur hoc e&longs;&longs;e ita exi&longs;tere per &longs;e &amp; per aliud; nempe per e&longs;&longs;entiam &amp; materiam &longs;en&longs;ilem, vt cau&longs;&longs;as, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> principia, &longs;ed h&aelig;c omnia intra &longs;e habere. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ide&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt &longs;i per aliud &longs;it illi non con&shy;<lb/>ueniat e&longs;&longs;e per &longs;e; aut qu&ograve;d re&longs;oluatur in alia qu&aelig; habeant e&longs;&longs;e: Ver&ugrave;m &longs;at e&longs;t, &longs;i ea in qu&aelig; re&longs;ol&shy;<lb/>uitur; habeant e&longs;&longs;e per &longs;e quidem, &longs;ed aptum &longs;ibi &amp; conueniens, quod e&longs;t e&longs;&longs;e principij, vnde exi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1848"></arrow.to.target><lb/>&longs;tit illud e&longs;&longs;e quod e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduci defendimus. </s>                                                                <s>Eodem modo re&longs;ponderemus ei qui item <lb/>de compo&longs;ito qu&aelig;reret, &longs;it'ne per &longs;e, an per aliud: &amp; qu&aelig;&longs;tionem deduceret in infinitum: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>per &longs;e &amp; per aliud, quod tamen habet e&longs;&longs;e, non exi&longs;tenti&aelig; quod qu&aelig;rimus, &longs;ed e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; id &longs;uffi&shy;<lb/>cit. </s>                                                                <s>Id c&ugrave;m &longs;it in materia, e&longs;t plan&egrave; &longs;ingulare; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ingulare ver&egrave; e&longs;t. </s>                                                                <s>ab hoc <expan abbr="m&etilde;s">mens</expan> ab&longs;trahit <expan abbr="&longs;pe-ci&etilde;">&longs;pe&shy;<lb/>ciem</expan> vniuer&longs;alem qu&aelig; primum e&longs;t mentis <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan>, cuius .&longs;. </s>                                                                <s>principia <expan abbr="cau&longs;&longs;&ecedil;&qacute;">cau&longs;&longs;&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>ve&longs;tigentur, &amp; de qua <lb/>demon&longs;trentur affectiones. </s>                                                                <s>Ex eo ver&ograve; qu&ograve;d e&longs;&longs;e &longs;ic ratione &longs;eparatur &agrave; reb. de <expan abbr="quib.">quibus</expan> dicitur; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;equitur (vt hoc veluti corollarium addamus) vt pr&ecedil;dicari po&longs;sit, <expan abbr="atq.">atque</expan> item, vt medium intere&longs;&shy;<lb/>&longs;e &amp; id, de quo pr&ecedil;dicatur, intercedat, e&longs;&longs;entia nimir&ugrave;m &amp; cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s><expan abbr="Inde&qacute;">Indeque</expan>. </s>                                                                <s>etiam na&longs;citur, vt, c&ugrave;m <lb/>reip&longs;a non di&longs;crepet ab eo de quo dicitur, remaneat nihilominus qu&aelig;&longs;tio &longs;implex. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquan&shy;<lb/>do Alexander, aut alius qui&longs;quam retulit qu&aelig;&longs;tionem, &longs;it'ne res ad accidens; meminerit multi&shy;<lb/>plex e&longs;&longs;e &longs;ignificatum eius vocis; id .&longs;. </s>                                                                <s>quod citra &longs;ubiecti interitum abe&longs;&longs;e contingit, &amp; id <expan abbr="deniq.">denique</expan> <lb/>quod accedit ei quod e&longs;t actu; dicitur <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accidens <foreign lang="greek">e)ndexo/menon</foreign> &amp; contingens, vt homini ambu&shy;<lb/>lare. </s>                                                                <s>Dicitur &amp; terti&ograve; id quod non <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> in notione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan>, quemadmo&shy;<lb/>dum non accipitur <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> po&longs;terius in notione prioris, &longs;ic animali accidit homo vltim&ograve; ac&shy;<lb/>cidens illud appellari &longs;olet quod &longs;ine vlla limitatione pr&ecedil;dicatur, velut apud dialecticos in Top. <lb/> <arrow.to.target n="marg1848"></arrow.to.target><lb/>&longs;tit illud e&longs;&longs;e quod e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduci defendimus. </s>                                                                <s>Eodem modo re&longs;ponderemus ei qui item <lb/>de compo&longs;ito qu&aelig;reret, &longs;it'ne per &longs;e, an per aliud: &amp; qu&aelig;&longs;tionem deduceret in infinitum: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>per &longs;e &amp; per aliud, quod tamen habet e&longs;&longs;e, non exi&longs;tenti&aelig; quod qu&aelig;rimus, &longs;ed e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; id &longs;uffi&shy;<lb/>cit. </s>                                                                <s>Id c&ugrave;m &longs;it in materia, e&longs;t plan&egrave; &longs;ingulare; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ingulare ver&egrave; e&longs;t. </s>                                                                <s>ab hoc <expan abbr="m&etilde;s">mens</expan> ab&longs;trahit <expan abbr="&longs;pe-ci&etilde;">&longs;pe&shy;<lb/>ciem</expan> vniuer&longs;alem qu&aelig; primum e&longs;t mentis <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan>, cuius .&longs;. </s>                                                                <s>principia <expan abbr="cau&longs;&longs;&ecedil;&qacute;">cau&longs;&longs;&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>ve&longs;tigentur, &amp; de qua <lb/>demon&longs;trentur affectiones. </s>                                                                <s>Ex eo ver&ograve; qu&ograve;d e&longs;&longs;e &longs;ic ratione &longs;eparatur &agrave; reb. de <expan abbr="quib.">quibus</expan> dicitur; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;equitur (vt hoc veluti corollarium addamus) vt pr&ecedil;dicari po&longs;sit, <expan abbr="atq.">atque</expan> item, vt medium intere&longs;&shy;<lb/>&longs;e &amp; id, de quo pr&ecedil;dicatur, intercedat, e&longs;&longs;entia nimir&ugrave;m &amp; cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s><expan abbr="Inde&qacute;">Indeque</expan>. </s>                                                                <s>etiam na&longs;citur, vt, c&ugrave;m <lb/>reip&longs;a non di&longs;crepet ab eo de quo dicitur, remaneat nihilominus qu&aelig;&longs;tio &longs;implex. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquan&shy;<lb/>do Alexander, aut alius qui&longs;quam retulit qu&aelig;&longs;tionem, &longs;it'ne res ad accidens; meminerit multi&shy;<lb/>plex e&longs;&longs;e &longs;ignificatum eius vocis; id .&longs;. </s>                                                                <s>quod citra &longs;ubiecti interitum abe&longs;&longs;e contingit, &amp; id <expan abbr="deniq.">denique</expan> <lb/>quod accedit ei quod e&longs;t actu; dicitur <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accidens <foreign lang="greek">e)ndexo/menon</foreign> &amp; contingens, vt homini ambu&shy;<lb/>lare. </s>                                                                <s>Dicitur &amp; terti&ograve; id quod non <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> in notione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan>, quemadmo&shy;<lb/>dum non accipitur <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> po&longs;terius in notione prioris, &longs;ic animali accidit homo vltim&ograve; ac&shy;<lb/>cidens illud appellari &longs;olet quod &longs;ine vlla limitatione pr&ecedil;dicatur, velut apud dialecticos in Top. <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1849"></arrow.to.target><lb/>&amp; hoc modo qu&aelig;&longs;tio, an &longs;it res, e&longs;t qu&ecedil;&longs;tio accidentis, qua&longs;i accidere valeat idem, <expan abbr="atq.">atque</expan> inh&ecedil;rere: <lb/>admodum <expan abbr=".n.">enim</expan> patet ea vox <foreign lang="greek">sumbai/nein</foreign>, vt etiam ad ea tran&longs;umatur qu&aelig; nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="con&longs;equ&utilde;tur">con&longs;equuntur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Sed de his hactenus. </s>                                                                <s>Redeo nunc in viam. </s>                                                                <s>Nam multa cert&egrave; &longs;unt ea qu&aelig; de actus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natura <lb/>dicenda &longs;uccurrunt. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem <expan abbr="&qtilde;t&utilde;">quatum</expan> ad <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> ordinem &longs;pectat; tantum <expan abbr=".n.">enim</expan> abe&longs;t, vt actus ille <lb/>quem &longs;ecundum vocamus, ab actu primo profici&longs;catur, &amp; ex ip&longs;o habitu pullulet, vt &longs;i habitum <lb/>contrahere velimus; ante&agrave; cogamur agere, &amp; prout ben&egrave; mal&egrave;&uacute;e egerimus; inde bonus malu&longs;&uacute;e <lb/>habitus oriatur. </s>                                                                <s>Hinc cytharam pul&longs;ando cythar&oelig;di efficimur, &amp; ben&egrave; pul&longs;ando boni; mali <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>mal&egrave;, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex hoc deducta <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> illa propo&longs;itio &egrave; frequentatis actib. habitum comparari, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>nomine expre&longs;&longs;us e&longs;t, quod <expan abbr="firmitat&etilde;">firmitatem</expan> &longs;ignificaret qu&aelig; ex antecedente actione na&longs;ceretur. </s>                                                                <s>Habere <lb/>.n. po&longs;sidere e&longs;t, &amp; vti po&longs;&longs;e, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ummis digitis attingere, vel &longs;uperficie tenus infectum e&longs;&longs;e, &amp; ex <lb/>habitu talem reddi, vt facil&egrave; munus &longs;uum ip&longs;ius proprium exercere, &amp; tueri valeat: ac &longs;icut in ha&shy;<lb/>bituum <expan abbr="morali&utilde;">moralium</expan> comparatione monebat Philo&longs;ophus; <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> abe&longs;t, vt ille qui iam &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;traxerit">contraxerit</expan>  <arrow.to.target n="marg1849"></arrow.to.target><lb/>&amp; hoc modo qu&aelig;&longs;tio, an &longs;it res, e&longs;t qu&ecedil;&longs;tio accidentis, qua&longs;i accidere valeat idem, <expan abbr="atq.">atque</expan> inh&ecedil;rere: <lb/>admodum <expan abbr=".n.">enim</expan> patet ea vox <foreign lang="greek">sumbai/nein</foreign>, vt etiam ad ea tran&longs;umatur qu&aelig; nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="con&longs;equ&utilde;tur">con&longs;equuntur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Sed de his hactenus. </s>                                                                <s>Redeo nunc in viam. </s>                                                                <s>Nam multa cert&egrave; &longs;unt ea qu&aelig; de actus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natura <lb/>dicenda &longs;uccurrunt. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem <expan abbr="&qtilde;t&utilde;">quantum</expan> ad <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> ordinem &longs;pectat; tantum <expan abbr=".n.">enim</expan> abe&longs;t, vt actus ille <lb/>quem &longs;ecundum vocamus, ab actu primo profici&longs;catur, &amp; ex ip&longs;o habitu pullulet, vt &longs;i habitum <lb/>contrahere velimus; ante&agrave; cogamur agere, &amp; prout ben&egrave; mal&egrave;&uacute;e egerimus; inde bonus malu&longs;&uacute;e <lb/>habitus oriatur. </s>                                                                <s>Hinc cytharam pul&longs;ando cythar&oelig;di efficimur, &amp; ben&egrave; pul&longs;ando boni; mali <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>mal&egrave;, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex hoc deducta <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> illa propo&longs;itio &egrave; frequentatis actib. habitum comparari, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>nomine expre&longs;&longs;us e&longs;t, quod <expan abbr="firmitat&etilde;">firmitatem</expan> &longs;ignificaret qu&aelig; ex antecedente actione na&longs;ceretur. </s>                                                                <s>Habere <lb/>.n. po&longs;sidere e&longs;t, &amp; vti po&longs;&longs;e, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ummis digitis attingere, vel &longs;uperficie tenus infectum e&longs;&longs;e, &amp; ex <lb/>habitu talem reddi, vt facil&egrave; munus &longs;uum ip&longs;ius proprium exercere, &amp; tueri valeat: ac &longs;icut in ha&shy;<lb/>bituum <expan abbr="morali&utilde;">moralium</expan> comparatione monebat Philo&longs;ophus; <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> abe&longs;t, vt ille qui iam &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;traxerit">contraxerit</expan>
 <pb pagenum="281"/> <pb pagenum="281"/>
 <arrow.to.target n="marg1850"></arrow.to.target><lb/>habitum; &longs;uo munere fungendo fatigetur, vt potius inde <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> voluptatem capiat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; <lb/>militi forti&longs;simo graue, a&longs;perum&uacute;e videtur durum <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> gerere, &amp; pericula graui&longs;sima &longs;ubire. <lb/></s>                                                                <s>Eodem modo de habitu qui ab eo quod actu exi&longs;tit per <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> materi&ecedil; imprimitur, iudicare de&shy;<lb/>bemus. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> natura dela&longs;&longs;atur, dum ex habitu <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agit, vt etiam moueret in infinitum, <lb/>ni&longs;i materia qu&aelig; &longs;uopte impul&longs;u nititur in contrarium, proce&longs;&longs;u <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> ob&longs;taret. </s>                                                                <s>Quamobrem, <lb/>&longs;i materia non &longs;it eiu&longs;modi, vt &agrave; contrariis affligatur (talem in c&ecedil;lo Peripatetici e&longs;&longs;e putant) nul&shy;<lb/>la &longs;it &longs;u&longs;picio defatigationis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>motus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> duci <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> facerent <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, &longs;i per <lb/>infinitum interuallum &agrave; proprio loco di&longs;tarent, mod&ograve; permanere po&longs;&longs;ent, &amp; ni&longs;i cau&longs;&longs;a corrum&shy;<lb/>pens, materia .&longs;. </s>                                                                <s>c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;trariis">contrariis</expan> intercederet, in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> loco &longs;ine vllo labore perpetu&ograve; <expan abbr="conquie&longs;cer&etilde;t">conquie&longs;cerent</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non defuere qui dicerent ignim in propria &longs;ph&aelig;ra con&longs;eruari &longs;empiternum, quos ta&shy;<lb/>men increpat Ari&longs;toteles o&longs;tendens ibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;am ade&longs;&longs;e interitus, materiam .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; contraria. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Habitus hic lat&egrave; patet, vt omne .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> amplectatur: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita pertinere videatur ad <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1850"></arrow.to.target><lb/>habitum; &longs;uo munere fungendo fatigetur, vt potius inde <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> voluptatem capiat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; <lb/>militi forti&longs;simo graue, a&longs;perum&uacute;e videtur durum <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> gerere, &amp; pericula graui&longs;sima &longs;ubire. <lb/></s>                                                                <s>Eodem modo de habitu qui ab eo quod actu exi&longs;tit per <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> materi&ecedil; imprimitur, iudicare de&shy;<lb/>bemus. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> natura dela&longs;&longs;atur, dum ex habitu <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agit, vt etiam moueret in infinitum, <lb/>ni&longs;i materia qu&aelig; &longs;uopte impul&longs;u nititur in contrarium, proce&longs;&longs;u <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> ob&longs;taret. </s>                                                                <s>Quamobrem, <lb/>&longs;i materia non &longs;it eiu&longs;modi, vt &agrave; contrariis affligatur (talem in c&ecedil;lo Peripatetici e&longs;&longs;e putant) nul&shy;<lb/>la &longs;it &longs;u&longs;picio defatigationis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>motus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> duci <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> facerent <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, &longs;i per <lb/>infinitum interuallum &agrave; proprio loco di&longs;tarent, mod&ograve; permanere po&longs;&longs;ent, &amp; ni&longs;i cau&longs;&longs;a corrum&shy;<lb/>pens, materia .&longs;. </s>                                                                <s>c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;trariis">contrariis</expan> intercederet, in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> loco &longs;ine vllo labore perpetu&ograve; <expan abbr="conquie&longs;cer&etilde;t">conquie&longs;cerent</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non defuere qui dicerent ignim in propria &longs;ph&aelig;ra con&longs;eruari &longs;empiternum, quos ta&shy;<lb/>men increpat Ari&longs;toteles o&longs;tendens ibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;am ade&longs;&longs;e interitus, materiam .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; contraria. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Habitus hic lat&egrave; patet, vt omne .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> amplectatur: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita pertinere videatur ad <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1851"></arrow.to.target><lb/>genus form&aelig;, &longs;iue <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> compleat, &longs;iue afferat accidens: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> omnes <expan abbr=".n.">enim</expan> per gradus quo&longs;dam acce&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1851"></arrow.to.target><lb/>genus form&aelig;, &longs;iue <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> compleat, &longs;iue afferat accidens: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> omnes <expan abbr=".n.">enim</expan> per gradus quo&longs;dam acce&shy;<lb/>
Line 7331 
Line 7331 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Abiecto instrumento artis, <expan abbr="clau&longs;a&qacute;">clau&longs;aque</expan>. </s>                                                                <s>taberna; Sutor erat<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s>Abiecto instrumento artis, <expan abbr="clau&longs;a&qacute;">clau&longs;aque</expan>. </s>                                                                <s>taberna; Sutor erat<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Ad hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> argumentum <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> demus eius animaduer&longs;a propo&longs;itione: <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s>                                                                <s><expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> pr&aelig;&longs;eferre nece&longs;si&shy;<lb/>tatem, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &amp; exemplo mon&longs;trare licet <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>Accipe <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, h&aelig;c &agrave; materia &longs;eparari <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>materia &longs;uper&longs;tes e&longs;t: materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> reip&longs;a mult&ograve; magis ab ea <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> cogitatione &longs;eiungi, quis <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> accidens in materia ponet? </s>                                                                <s>vt <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> non veritus fuerit Alexander <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;erere, for&shy;<arrow.to.target n="marg1891"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="m&atilde;">mam</expan> inh&aelig;rere in materia, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> accidens, idem po&longs;te&agrave; &longs;ibi non con&longs;titerit, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> decreuerit eam <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> accidens non &longs;e habere, <expan abbr="eiu&longs;q.">eiu&longs;que</expan> rei talem <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> protulerit, quae altera conditio dee&longs;&longs;et <expan abbr="&qacute;">que</expan> po&shy;<lb/>&longs;tularetur ab accidente, nimir&ugrave;m, quae eius pars non e&longs;&longs;et, in quo inerat: at forma pars e&longs;t compo&longs;i&shy;<lb/>ti. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, meo quidem iudicio, valebat hoc ad o&longs;tendendum <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non e&longs;&longs;e accidens in <expan abbr="c&otilde;po&longs;i-to">compo&longs;i&shy;<lb/>to</expan>, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in materia, c&ugrave;m accidens non dicatur e&longs;&longs;e pars eius in quo ine&longs;t; at <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> pars ine&longs;t for&shy;<lb/> <s>Ad hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> argumentum <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> demus eius animaduer&longs;a propo&longs;itione: <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s>                                                                <s><expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan> pr&aelig;&longs;eferre nece&longs;si&shy;<lb/>tatem, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &amp; exemplo mon&longs;trare licet <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>Accipe <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, h&aelig;c &agrave; materia &longs;eparari <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>materia &longs;uper&longs;tes e&longs;t: materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> reip&longs;a mult&ograve; magis ab ea <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> cogitatione &longs;eiungi, quis <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> accidens in materia ponet? </s>                                                                <s>vt <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> non veritus fuerit Alexander <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;erere, for&shy;<arrow.to.target n="marg1891"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="m&atilde;">mam</expan> inh&aelig;rere in materia, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> accidens, idem po&longs;te&agrave; &longs;ibi non con&longs;titerit, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> decreuerit eam <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> accidens non &longs;e habere, <expan abbr="eiu&longs;q.">eiu&longs;que</expan> rei talem <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> protulerit, quae altera conditio dee&longs;&longs;et <expan abbr="&qacute;">que</expan> po&shy;<lb/>&longs;tularetur ab accidente, nimir&ugrave;m, quae eius pars non e&longs;&longs;et, in quo inerat: at forma pars e&longs;t compo&longs;i&shy;<lb/>ti. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, meo quidem iudicio, valebat hoc ad o&longs;tendendum <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non e&longs;&longs;e accidens in <expan abbr="c&otilde;po&longs;i-to">compo&longs;i&shy;<lb/>to</expan>, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in materia, c&ugrave;m accidens non dicatur e&longs;&longs;e pars eius in quo ine&longs;t; at <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> pars ine&longs;t for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1892"></arrow.to.target><lb/>ma in compo&longs;ito, non in materia. </s>                                                                <s>Mult&ograve; melius dixi&longs;&longs;et Alexander, &longs;i <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia proxima <lb/>contuli&longs;&longs;et: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> docuerit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>interempta forma tolli <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan>. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <lb/>nil ob&longs;tat hoc progre&longs;&longs;ui no&longs;tr&aelig; rationis eo quae manet <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma in materia remota, &amp; ab ea citra <lb/><expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> forma &longs;eiungi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; &longs;emper <expan abbr=".n.">enim</expan> remanet primum ex quo fit id quod fit, non ob id <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> illi, vt <lb/>accidens ine&longs;&longs;e cen&longs;endum e&longs;t. </s>                                                                <s>Quamobrem &longs;atius e&longs;&longs;e reor, &longs;i notata natura accidentis ip&longs;um ita <lb/>profici&longs;ci dicamus ab eo cui accidit, vt ab illo perficiatur, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> afferat aliquam perfectionem: <lb/>atqui forma &longs;ic aduenit materi&aelig;, vt ip&longs;am perficiat: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>rem non videtur in accidentib. e&longs;&longs;e <lb/>reponenda. </s>                                                                <s>Quapropter in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> &longs;en&longs;um <expan abbr="accipiend&atilde;">accipiendam</expan> e&longs;&longs;e puto illam <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan>. </s>                                                                <s>Id e&longs;&longs;e accidens, <lb/>c&ugrave;m &longs;eparatur ab eo in quo e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> non &longs;it eius perfectio. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> functio &longs;it perfectio for&shy;<lb/>m&aelig;, lic&egrave;t ab ea &longs;eparetur, accidens e&longs;&longs;e non e&longs;t exi&longs;timandum. </s>                                                                <s><expan abbr="Me&qacute;">Meque</expan>. </s>                                                                <s>mouent <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> verba The&shy;<lb/>mi&longs;tij qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">o( o)fqalmo\s o=tan h)/dh ge/nhtou o(fqalmoi\ e(ne/rgeian e)/xei th\n o)/rasin: <lb/>au)\th de) h) e)ne/rgeia th=s morfh)s ou)de\n diafe/rei. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">tou(=to ga\r e)sti\n o)fqalmw=| ei(=nai to\ o(ra=n kat' e)ne/r&shy;<lb/>geian ou(/s</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>oculus, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> iam factus fuerit oculus; actum habet vi&longs;ionem, h&aelig;c ver&ograve; functio &agrave; for&shy;<lb/>ma nihil differt: &ldquo;hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t oculo e&longs;&longs;e videre actu &longs;ic, vt credam e&longs;&longs;entiam habitus e&longs;&longs;e <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> functionem dicit; idem &longs;ub&longs;tantiam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> operantem nob. </s>                                                                <s>exprimat quod <lb/> <arrow.to.target n="marg1892"></arrow.to.target><lb/>ma in compo&longs;ito, non in materia. </s>                                                                <s>Mult&ograve; melius dixi&longs;&longs;et Alexander, &longs;i <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia proxima <lb/>contuli&longs;&longs;et: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> docuerit Ari&longs;t. </s>                                                                <s>interempta forma tolli <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan>. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <lb/>nil ob&longs;tat hoc progre&longs;&longs;ui no&longs;tr&aelig; rationis eo quae manet <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma in materia remota, &amp; ab ea citra <lb/><expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> forma &longs;eiungi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; &longs;emper <expan abbr=".n.">enim</expan> remanet primum ex quo fit id quod fit, non ob id <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> illi, vt <lb/>accidens ine&longs;&longs;e cen&longs;endum e&longs;t. </s>                                                                <s>Quamobrem &longs;atius e&longs;&longs;e reor, &longs;i notata natura accidentis ip&longs;um ita <lb/>profici&longs;ci dicamus ab eo cui accidit, vt ab illo perficiatur, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> afferat aliquam perfectionem: <lb/>atqui forma &longs;ic aduenit materi&aelig;, vt ip&longs;am perficiat: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>rem non videtur in accidentib. e&longs;&longs;e <lb/>reponenda. </s>                                                                <s>Quapropter in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> &longs;en&longs;um <expan abbr="accipiend&atilde;">accipiendam</expan> e&longs;&longs;e puto illam <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan>. </s>                                                                <s>Id e&longs;&longs;e accidens, <lb/>c&ugrave;m &longs;eparatur ab eo in quo e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> non &longs;it eius perfectio. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> functio &longs;it perfectio for&shy;<lb/>m&aelig;, lic&egrave;t ab ea &longs;eparetur, accidens e&longs;&longs;e non e&longs;t exi&longs;timandum. </s>                                                                <s><expan abbr="Me&qacute;">Meque</expan>. </s>                                                                <s>mouent <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> verba The&shy;<lb/>mi&longs;tij qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">o( o)fqalmo\s o=tan h)/dh ge/nhtou o(fqalmoi\ e(ne/rgeian e)/xei th\n o)/rasin: <lb/>au)\th de) h) e)ne/rgeia th=s morfh)s ou)de\n diafe/rei. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">tou(=to ga\r e)sti\n o)fqalmw=| ei(=nai to\ o(ra=n kat' e)ne/r&shy;<lb/>geian ou(/s</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>oculus, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> iam factus fuerit oculus; actum habet vi&longs;ionem, h&aelig;c ver&ograve; functio &agrave; for&shy;<lb/>ma nihil differt: &ldquo;hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t oculo e&longs;&longs;e videre actu &longs;ic, vt credam e&longs;&longs;entiam habitus e&longs;&longs;e <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan> ita vt <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> functionem dicit; idem &longs;ub&longs;tantiam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> operantem nob. </s>                                                                <s>exprimat quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1893"></arrow.to.target><lb/>Themi&longs;tius item, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> approbantis Auerrois te&longs;timonio <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t.&rdquo; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Diuiditur <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1893"></arrow.to.target><lb/>Themi&longs;tius item, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> approbantis Auerrois te&longs;timonio <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t.&rdquo; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Diuiditur <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1894"></arrow.to.target><lb/>forma ab i&longs;tis philo&longs;ophis in quie&longs;centem &amp; <expan abbr="operant&etilde;">operantem</expan>. </s>                                                                <s>Ac &longs;iquis interi&ugrave;s vim form&aelig; &longs;crutari ve&shy;<lb/>lit, <expan abbr="videbi&ttilde;">videbitur</expan> illi potius accidens e&longs;&longs;e, quando ce&longs;&longs;et ab opere, qu&agrave;m &longs;i foret in officio: &longs;emper <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; <lb/>per &longs;e foret in officio, ni&longs;i impediretur. </s>                                                                <s>ibi non <expan abbr="opera&ttilde;">operatur</expan>, vbi prohibetur: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quod impedit, e&longs;t <lb/>per accidens, &amp; accidens e&longs;t ip&longs;um impedimentum. </s>                                                                <s>Neque dee&longs;t locus apud Ari&longs;totelem qui <lb/>nos in ea &longs;ententia confirmet. </s>                                                                <s>ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> quemadmodum &longs;upr&agrave; pro Alexandro citauimus, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> form&aacute; <lb/> <arrow.to.target n="marg1894"></arrow.to.target><lb/>forma ab i&longs;tis philo&longs;ophis in quie&longs;centem &amp; <expan abbr="operant&etilde;">operantem</expan>. </s>                                                                <s>Ac &longs;iquis interi&ugrave;s vim form&aelig; &longs;crutari ve&shy;<lb/>lit, <expan abbr="videbi&ttilde;">videbitur</expan> illi potius accidens e&longs;&longs;e, quando ce&longs;&longs;et ab opere, qu&agrave;m &longs;i foret in officio: &longs;emper <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; <lb/>per &longs;e foret in officio, ni&longs;i impediretur. </s>                                                                <s>ibi non <expan abbr="opera&ttilde;">operatur</expan>, vbi prohibetur: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quod impedit, e&longs;t <lb/>per accidens, &amp; accidens e&longs;t ip&longs;um impedimentum. </s>                                                                <s>Neque dee&longs;t locus apud Ari&longs;totelem qui <lb/>nos in ea &longs;ententia confirmet. </s>                                                                <s>ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> quemadmodum &longs;upr&agrave; pro Alexandro citauimus, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> form&aacute; <lb/>
Line 7427 
Line 7427 
 <arrow.to.target n="marg1917"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> latio di&longs;tincta e&longs;t ab Ari&longs;totele, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae aliqua &longs;ine alteratione fieret, atque alia cum alteratione <lb/> <arrow.to.target n="marg1917"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> latio di&longs;tincta e&longs;t ab Ari&longs;totele, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae aliqua &longs;ine alteratione fieret, atque alia cum alteratione <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1918"></arrow.to.target><lb/>intelligente <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan>, <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> <expan abbr="pot&etilde;ti&ecedil;">potenti&ecedil;</expan> de pr&aelig;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;; nam quae potenti&aelig; qu&ecedil; &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m e&longs;t ip&longs;ius vbi, mutetur, plan&egrave; liquet, c&ugrave;m mod&ograve; &longs;it in leuium loco quod ante in medio mundi <lb/>quie&longs;cebat; de qua mutatione cum <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> fiat, quod nuper &agrave; nob. </s>                                                                <s>expo&longs;itum e&longs;t, <expan abbr="n&etilde;p&egrave;">nemp&egrave;</expan> qu&ograve;d <lb/>aliquid mutati e&longs;&longs;e, &amp; habitus illi pr&aelig;cedat, vniuers&egrave; <expan abbr="c&otilde;cludere">concludere</expan> licebit. </s>                                                                <s>Omnem actum ex habitu <lb/>emanare; non tamen <expan abbr="vnumquenq.">vnumquenque</expan> actum in eo quod mouetur, ab eius ip&longs;ius habitu profici&longs;ci, <lb/>quippe <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; ab habitu qui &longs;it de pr&ecedil;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quoniam inde c&oelig;pit <lb/>oratio no&longs;tra, vt actus in duo membra partiremur, in immanenteis videlicet, &amp; <expan abbr="tr&atilde;&longs;eunteis">tran&longs;eunteis</expan>: <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>nos latet, viros eruditi&longs;simos <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="di&longs;tinction&etilde;">di&longs;tinctionem</expan> non approba&longs;&longs;e qu&ecedil; <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> trita &amp; peruulgata e&longs;&longs;et. <lb/></s>                                                                <s>age videamus, an'ne ratione oppo&longs;it&aelig; valeant nos de hac firma &longs;ententia dericere. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>opponitur Ari&longs;totelem, ne <expan abbr="verb&utilde;">verbum</expan> quidem v&longs;quam feci&longs;&longs;e locorum de tali genere affectionum. <lb/></s>                                                                <s>Deinde, quae inanis e&longs;&longs;et ea di&longs;tinctio, quandoquidem nullus e&longs;t actus, cui vel non &longs;upponatur in <lb/>&longs;ubiecto recipiendi ratio vel is ab externa cau&longs;&longs;a non excitetur: quare aut <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> intrin&longs;eci pariter <lb/>habendi erunt, aut contr&agrave; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> externi. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d ni&longs;i reperiant in &longs;ubiecto certam recipiendi <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>, <lb/>fore <expan abbr="vtiq.">vtique</expan>, vt demon&longs;trationis a&longs;&longs;umptio medio vacatura non &longs;it: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> nexus intercedit inter <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;m <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;ubiectum? </s>                                                                <s>Attamen nos &amp; nece&longs;&longs;ariam <expan abbr="di&longs;tinction&etilde;">di&longs;tinctionem</expan> <expan abbr="probe&qacute;">probeque</expan>. </s>                                                                <s>allatam <lb/> <arrow.to.target n="marg1918"></arrow.to.target><lb/>intelligente <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan>, <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> <expan abbr="pot&etilde;ti&ecedil;">potenti&ecedil;</expan> de pr&aelig;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;; nam quae potenti&aelig; qu&ecedil; &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m e&longs;t ip&longs;ius vbi, mutetur, plan&egrave; liquet, c&ugrave;m mod&ograve; &longs;it in leuium loco quod ante in medio mundi <lb/>quie&longs;cebat; de qua mutatione cum <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> fiat, quod nuper &agrave; nob. </s>                                                                <s>expo&longs;itum e&longs;t, <expan abbr="n&etilde;p&egrave;">nemp&egrave;</expan> qu&ograve;d <lb/>aliquid mutati e&longs;&longs;e, &amp; habitus illi pr&aelig;cedat, vniuers&egrave; <expan abbr="c&otilde;cludere">concludere</expan> licebit. </s>                                                                <s>Omnem actum ex habitu <lb/>emanare; non tamen <expan abbr="vnumquenq.">vnumquenque</expan> actum in eo quod mouetur, ab eius ip&longs;ius habitu profici&longs;ci, <lb/>quippe <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; ab habitu qui &longs;it de pr&ecedil;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quoniam inde c&oelig;pit <lb/>oratio no&longs;tra, vt actus in duo membra partiremur, in immanenteis videlicet, &amp; <expan abbr="tr&atilde;&longs;eunteis">tran&longs;eunteis</expan>: <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>nos latet, viros eruditi&longs;simos <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="di&longs;tinction&etilde;">di&longs;tinctionem</expan> non approba&longs;&longs;e qu&ecedil; <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> trita &amp; peruulgata e&longs;&longs;et. <lb/></s>                                                                <s>age videamus, an'ne ratione oppo&longs;it&aelig; valeant nos de hac firma &longs;ententia dericere. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>opponitur Ari&longs;totelem, ne <expan abbr="verb&utilde;">verbum</expan> quidem v&longs;quam feci&longs;&longs;e locorum de tali genere affectionum. <lb/></s>                                                                <s>Deinde, quae inanis e&longs;&longs;et ea di&longs;tinctio, quandoquidem nullus e&longs;t actus, cui vel non &longs;upponatur in <lb/>&longs;ubiecto recipiendi ratio vel is ab externa cau&longs;&longs;a non excitetur: quare aut <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> intrin&longs;eci pariter <lb/>habendi erunt, aut contr&agrave; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> externi. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d ni&longs;i reperiant in &longs;ubiecto certam recipiendi <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>, <lb/>fore <expan abbr="vtiq.">vtique</expan>, vt demon&longs;trationis a&longs;&longs;umptio medio vacatura non &longs;it: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> nexus intercedit inter <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;m <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;ubiectum? </s>                                                                <s>Attamen nos &amp; nece&longs;&longs;ariam <expan abbr="di&longs;tinction&etilde;">di&longs;tinctionem</expan> <expan abbr="probe&qacute;">probeque</expan>. </s>                                                                <s>allatam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1919"></arrow.to.target><lb/>fui&longs;&longs;e credimus, &amp; ab Ari&longs;totele quoque <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;termi&longs;&longs;am. </s>                                                                <s>Iam <expan abbr=".n.">enim</expan> non apparet motus lapidis &agrave; <lb/>proiiciente, apparet <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nulla antecedente affectione materi&aelig; <expan abbr="c&otilde;cu&longs;sio">concu&longs;sio</expan> qu&aelig; fit &agrave; vento, <expan abbr="nullo&qacute;ue">nulloque</expan> <lb/>pr&aelig;eunte mobilis ip&longs;ius impul&longs;u, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> paull&ograve; ante dictum e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> id dubitatur. </s>                                                                <s>Ri&longs;us <lb/>imaginatio, &longs;peculatio &longs;unt affectiones intern&aelig;. </s>                                                                <s>Ex actionib. item nonnull&aelig; &longs;unt qu&aelig; relinquunt <lb/>opus, vbi ab&longs;olut&aelig; fuerint, ali&aelig; rur&longs;us opere non definiuntur; priores extrin&longs;ec&aelig; &longs;unt, intrin&longs;ec&aelig; <lb/>po&longs;teriores. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ignificarit eas Ari&longs;toteles, &longs;atis liquet, vbi di&longs;crimen attulit inter <foreign lang="greek">poihsin</foreign><lb/>.i. </s>                                                                <s>factionem &amp; <foreign lang="greek">pra/cin</foreign>, hoc e&longs;t actionem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, vbi collocauit humanam <expan abbr="beatitudin&etilde;">beatitudinem</expan> in eo <lb/>&longs;ubiecto, vnde ab externis ca&longs;ib. labefactari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;et, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; in vita qu&aelig; quidem in actione pone&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1919"></arrow.to.target><lb/>fui&longs;&longs;e credimus, &amp; ab Ari&longs;totele quoque <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;termi&longs;&longs;am. </s>                                                                <s>Iam <expan abbr=".n.">enim</expan> non apparet motus lapidis &agrave; <lb/>proiiciente, apparet <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nulla antecedente affectione materi&aelig; <expan abbr="c&otilde;cu&longs;sio">concu&longs;sio</expan> qu&aelig; fit &agrave; vento, <expan abbr="nullo&qacute;ue">nulloque</expan> <lb/>pr&aelig;eunte mobilis ip&longs;ius impul&longs;u, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> paull&ograve; ante dictum e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> id dubitatur. </s>                                                                <s>Ri&longs;us <lb/>imaginatio, &longs;peculatio &longs;unt affectiones intern&aelig;. </s>                                                                <s>Ex actionib. item nonnull&aelig; &longs;unt qu&aelig; relinquunt <lb/>opus, vbi ab&longs;olut&aelig; fuerint, ali&aelig; rur&longs;us opere non definiuntur; priores extrin&longs;ec&aelig; &longs;unt, intrin&longs;ec&aelig; <lb/>po&longs;teriores. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ignificarit eas Ari&longs;toteles, &longs;atis liquet, vbi di&longs;crimen attulit inter <foreign lang="greek">poihsin</foreign><lb/>.i. </s>                                                                <s>factionem &amp; <foreign lang="greek">pra/cin</foreign>, hoc e&longs;t actionem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, vbi collocauit humanam <expan abbr="beatitudin&etilde;">beatitudinem</expan> in eo <lb/>&longs;ubiecto, vnde ab externis ca&longs;ib. labefactari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;et, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; in vita qu&aelig; quidem in actione pone&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1920"></arrow.to.target><lb/>retur. </s>                                                                <s>Illud etiam Peripateticum, Dei O. M. functionem ab extrin&longs;eco non pend&ecirc;re, c&ugrave;m in ip&longs;o <lb/>tria h&aelig;c idem &longs;int omnib. modis, <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan>, facultas &amp; actus, <expan abbr="neq.">neque</expan> illius functio re&longs;piciat aliud vllo <lb/>pacto, &longs;ed in ip&longs;o ver&longs;etur. </s>                                                                <s>Idcirc&ograve; fal&longs;um illud arbitror quod aduer&longs;arij &longs;ibi &longs;umunt: Ari&longs;tote&shy;<lb/>lem ne verbo quidem tenus, tale <expan abbr="actu&utilde;">actuum</expan>, &longs;iue <expan abbr="affection&utilde;">affectionum</expan> genus indica&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Fal&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> illud, quae <lb/>ea di&longs;tinctio vana &longs;it, imm&ograve; nece&longs;&longs;aria maxim&egrave;, &amp; &agrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura deducta. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> par e&longs;t omnium <lb/>ratio: &longs;iquidem ex his nonnull&aelig; &longs;int <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> <foreign lang="greek">pa/qi</foreign> .i. </s>                                                                <s>affectiones qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;dum">nondum</expan> &longs;eparat&aelig; &longs;unt ab agen&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1920"></arrow.to.target><lb/>retur. </s>                                                                <s>Illud etiam Peripateticum, Dei O. M. functionem ab extrin&longs;eco non pend&ecirc;re, c&ugrave;m in ip&longs;o <lb/>tria h&aelig;c idem &longs;int omnib. modis, <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan>, facultas &amp; actus, <expan abbr="neq.">neque</expan> illius functio re&longs;piciat aliud vllo <lb/>pacto, &longs;ed in ip&longs;o ver&longs;etur. </s>                                                                <s>Idcirc&ograve; fal&longs;um illud arbitror quod aduer&longs;arij &longs;ibi &longs;umunt: Ari&longs;tote&shy;<lb/>lem ne verbo quidem tenus, tale <expan abbr="actu&utilde;">actuum</expan>, &longs;iue <expan abbr="affection&utilde;">affectionum</expan> genus indica&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Fal&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> illud, quae <lb/>ea di&longs;tinctio vana &longs;it, imm&ograve; nece&longs;&longs;aria maxim&egrave;, &amp; &agrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura deducta. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> par e&longs;t omnium <lb/>ratio: &longs;iquidem ex his nonnull&aelig; &longs;int <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> <foreign lang="greek">pa/qi</foreign> .i. </s>                                                                <s>affectiones qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;dum">nondum</expan> &longs;eparat&aelig; &longs;unt ab agen&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1921"></arrow.to.target><lb/>te, nec &longs;unt in facto e&longs;&longs;e, ver&ugrave;m in fieri, vt &longs;olet dici: qu&aelig;dam &longs;unt in facto e&longs;&longs;e, &amp; permanentes; <lb/>neque ob id intrin&longs;ec&aelig;; aut extrin&longs;ec&aelig; dicuntur, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pendeant quodammodo ab externo, &longs;ed <lb/>quae ab ip&longs;o <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pendeant, quia fiant; veluti calor inferro qui pendet ab igni, quod &longs;i tollas ab igni, <lb/>protinus amittit calorem: id ver&ograve; contingit, &longs;iquando na&longs;cantur ex habitu, qui &longs;it de pr&aelig;dica&shy;<lb/>mento &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; vi&longs;io pendet ab obiecto, tamen ab Ari&longs;totele numeratur in iis <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>idem e&longs;t opus &amp; actio. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> item nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt diximus, omnem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> de&longs;iderare impul&longs;um, <lb/> <arrow.to.target n="marg1921"></arrow.to.target><lb/>te, nec &longs;unt in facto e&longs;&longs;e, ver&ugrave;m in fieri, vt &longs;olet dici: qu&aelig;dam &longs;unt in facto e&longs;&longs;e, &amp; permanentes; <lb/>neque ob id intrin&longs;ec&aelig;; aut extrin&longs;ec&aelig; dicuntur, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pendeant quodammodo ab externo, &longs;ed <lb/>quae ab ip&longs;o <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pendeant, quia fiant; veluti calor inferro qui pendet ab igni, quod &longs;i tollas ab igni, <lb/>protinus amittit calorem: id ver&ograve; contingit, &longs;iquando na&longs;cantur ex habitu, qui &longs;it de pr&aelig;dica&shy;<lb/>mento &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; vi&longs;io pendet ab obiecto, tamen ab Ari&longs;totele numeratur in iis <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>idem e&longs;t opus &amp; actio. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> item nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt diximus, omnem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> de&longs;iderare impul&longs;um, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1922"></arrow.to.target><lb/>&longs;iue <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; in &longs;ubiecto; c&ugrave;m po&longs;sit aliquis actus ine&longs;&longs;e pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>&ldquo;Te&longs;timonio <lb/>&longs;unt Ari&longs;totelis verba dicentis. </s>                                                                <s><expan abbr="Quoruncunq.">Quoruncunque</expan> igitur aliud quiddam pr&aelig;ter v&longs;um e&longs;t, id quod <lb/>fit, <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> actus in eo quod fit, e&longs;t, vt &aelig;dificatio in eo quod &aelig;dificatur, &amp; contextio in eo quod con&shy;<lb/>texitur: &longs;imiliter &amp; de aliis, &amp; omnino motus in moto. </s>                                                                <s>Quorum ver&ograve; non e&longs;t aliud opus pr&ecedil;ter <lb/>actionem, in ip&longs;i&longs;met actio e&longs;t, vt vi&longs;us in vidente, &amp; &longs;peculatio in &longs;peculante, &amp; <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> in anima&rdquo;: <lb/>quare &amp; beatitudo etiam; vita <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; ip&longs;a qu&aelig;dam e&longs;t. </s>                                                                <s>Et &longs;unt h&aelig;c natura &amp; his po&longs;tremis vni&shy;<lb/>uer&longs;is habitus &longs;upponitur, vt &longs;peculanti doctrina, &longs;entienti &longs;en&longs;us, &amp; animus viuenti: in illis e&longs;t <lb/>plan&egrave; aliquid facti de &longs;uo pr&aelig;dicamento, quod pr&ecedil;&longs;efert vim habitus; ver&ugrave;m, quae habitus ad &longs;um&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1922"></arrow.to.target><lb/>&longs;iue <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; in &longs;ubiecto; c&ugrave;m po&longs;sit aliquis actus ine&longs;&longs;e pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>&ldquo;Te&longs;timonio <lb/>&longs;unt Ari&longs;totelis verba dicentis. </s>                                                                <s><expan abbr="Quoruncunq.">Quoruncunque</expan> igitur aliud quiddam pr&aelig;ter v&longs;um e&longs;t, id quod <lb/>fit, <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> actus in eo quod fit, e&longs;t, vt &aelig;dificatio in eo quod &aelig;dificatur, &amp; contextio in eo quod con&shy;<lb/>texitur: &longs;imiliter &amp; de aliis, &amp; omnino motus in moto. </s>                                                                <s>Quorum ver&ograve; non e&longs;t aliud opus pr&ecedil;ter <lb/>actionem, in ip&longs;i&longs;met actio e&longs;t, vt vi&longs;us in vidente, &amp; &longs;peculatio in &longs;peculante, &amp; <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> in anima&rdquo;: <lb/>quare &amp; beatitudo etiam; vita <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; ip&longs;a qu&aelig;dam e&longs;t. </s>                                                                <s>Et &longs;unt h&aelig;c natura &amp; his po&longs;tremis vni&shy;<lb/>uer&longs;is habitus &longs;upponitur, vt &longs;peculanti doctrina, &longs;entienti &longs;en&longs;us, &amp; animus viuenti: in illis e&longs;t <lb/>plan&egrave; aliquid facti de &longs;uo pr&aelig;dicamento, quod pr&ecedil;&longs;efert vim habitus; ver&ugrave;m, quae habitus ad &longs;um&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1923"></arrow.to.target><lb/>mum non fuerit productus, <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s>                                                                <s>dum mutata e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, aut <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex toto; &agrave; &longs;eip&longs;o ver&ograve; <lb/>promoueri non po&longs;sit; flagitat pr&ecedil;&longs;entiam <expan abbr="gener&atilde;tis">generantis</expan>, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> ab ip&longs;o operante &longs;ubiecto &longs;egregatur, <lb/>&amp; in alio e&longs;t actio, in alio ver&ograve; actus ille qui e&longs;t motionis <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>. </s>                                                                <s>quod &amp; <foreign lang="greek">poihma &amp; pa/qos</foreign> ab <lb/>Ari&longs;totele <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> diuer&longs;a ratione, &longs;ed vt <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> re tamen appellatur. </s>                                                                <s>Quid ob&longs;ecro apertius afferri potuit, <lb/> <arrow.to.target n="marg1923"></arrow.to.target><lb/>mum non fuerit productus, <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s>                                                                <s>dum mutata e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, aut <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex toto; &agrave; &longs;eip&longs;o ver&ograve; <lb/>promoueri non po&longs;sit; flagitat pr&ecedil;&longs;entiam <expan abbr="gener&atilde;tis">generantis</expan>, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> ab ip&longs;o operante &longs;ubiecto &longs;egregatur, <lb/>&amp; in alio e&longs;t actio, in alio ver&ograve; actus ille qui e&longs;t motionis <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>. </s>                                                                <s>quod &amp; <foreign lang="greek">poihma &amp; pa/qos</foreign> ab <lb/>Ari&longs;totele <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> diuer&longs;a ratione, &longs;ed vt <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> re tamen appellatur. </s>                                                                <s>Quid ob&longs;ecro apertius afferri potuit, <lb/>
Line 7557 
Line 7557 
 <s><emph type="italics"/>E qu&oacute;nam genere cau&longs;&longs;&ecedil; &longs;it illa potestas qu&ecedil; re&longs;picit actum. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXXII<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>E qu&oacute;nam genere cau&longs;&longs;&ecedil; &longs;it illa potestas qu&ecedil; re&longs;picit actum. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXXII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>ACTVS &longs;ecundus ab actu primo profici&longs;citur; <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s>imitatur ad amu&longs;sim: ni&longs;i quid ob&shy;<lb/>&longs;tet. </s>                                                                <s>nam &longs;i fuerit ille imperfectus, hic quoque imperfectus erit, &amp; perfecti&longs;simi idem erit <lb/>quoque perfecti&longs;simus. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m imperfectum &longs;it elementum, functio imperfecta e&longs;t, vtpote mo&shy;<lb/>tus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille quidem gradui perfectionis rei qu&aelig; mouetur, optim&egrave; re&longs;pondens, vt non minus pij <lb/>&longs;criptores, qu&agrave;m Ari&longs;toteles ex functionib. de habitus &amp; &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectione <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> <expan abbr="mone&atilde;t">moneant</expan> <lb/>e&longs;&longs;e faciendum. </s>                                                                <s>Nam &longs;tudio&longs;us ex officio &longs;tudios&egrave; facto digno&longs;citur, &amp; arbor ex &longs;uauitate <expan abbr="co-pia&qacute;">co&shy;<lb/>piaque</expan>. </s>                                                                <s>fructuum &aelig;&longs;timatur, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;pin&aelig; vuas, aut tribuli ficus producunt. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> quo perfectior <lb/>fuerit actus primus; ita etiam motus prouehit elementum ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> naturali <expan abbr="&longs;uo&qacute;">&longs;uoque</expan>. </s>                                                                <s>ip&longs;ius proprio <lb/>viciniorem: v&longs;que ade&ograve;, vt c&ugrave;m prim&ugrave;m extiterit elementum, locum <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> &longs;it a&longs;&longs;ecutum; <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>cum quiete <expan abbr="c&otilde;mutetur">commutetur</expan>, illo .&longs;. </s>                                                                <s>adepto quo mobilis natura tendebat. </s>                                                                <s>Sed, vt oriatur actus i&longs;te &longs;e&shy;<lb/>cundus &agrave; primo, hoc e&longs;t, qu&aelig;'nam ratio &longs;it qua na&longs;citur in elemento motus &agrave; forma, an'ne vt effi&shy;<lb/>cientis, quod video <expan abbr="plero&longs;q.">plero&longs;que</expan> putare, an potius in alio genere; nunc pro virib. expediendum e&longs;t, <lb/> <s>ACTVS &longs;ecundus ab actu primo profici&longs;citur; <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s>imitatur ad amu&longs;sim: ni&longs;i quid ob&shy;<lb/>&longs;tet. </s>                                                                <s>nam &longs;i fuerit ille imperfectus, hic quoque imperfectus erit, &amp; perfecti&longs;simi idem erit <lb/>quoque perfecti&longs;simus. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m imperfectum &longs;it elementum, functio imperfecta e&longs;t, vtpote mo&shy;<lb/>tus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille quidem gradui perfectionis rei qu&aelig; mouetur, optim&egrave; re&longs;pondens, vt non minus pij <lb/>&longs;criptores, qu&agrave;m Ari&longs;toteles ex functionib. de habitus &amp; &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectione <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> <expan abbr="mone&atilde;t">moneant</expan> <lb/>e&longs;&longs;e faciendum. </s>                                                                <s>Nam &longs;tudio&longs;us ex officio &longs;tudios&egrave; facto digno&longs;citur, &amp; arbor ex &longs;uauitate <expan abbr="co-pia&qacute;">co&shy;<lb/>piaque</expan>. </s>                                                                <s>fructuum &aelig;&longs;timatur, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;pin&aelig; vuas, aut tribuli ficus producunt. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> quo perfectior <lb/>fuerit actus primus; ita etiam motus prouehit elementum ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> naturali <expan abbr="&longs;uo&qacute;">&longs;uoque</expan>. </s>                                                                <s>ip&longs;ius proprio <lb/>viciniorem: v&longs;que ade&ograve;, vt c&ugrave;m prim&ugrave;m extiterit elementum, locum <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> &longs;it a&longs;&longs;ecutum; <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>cum quiete <expan abbr="c&otilde;mutetur">commutetur</expan>, illo .&longs;. </s>                                                                <s>adepto quo mobilis natura tendebat. </s>                                                                <s>Sed, vt oriatur actus i&longs;te &longs;e&shy;<lb/>cundus &agrave; primo, hoc e&longs;t, qu&aelig;'nam ratio &longs;it qua na&longs;citur in elemento motus &agrave; forma, an'ne vt effi&shy;<lb/>cientis, quod video <expan abbr="plero&longs;q.">plero&longs;que</expan> putare, an potius in alio genere; nunc pro virib. expediendum e&longs;t, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1955"></arrow.to.target><lb/>quod &longs;i pro&longs;per&egrave; &longs;ucce&longs;&longs;erit, iam erit in promptu quod de cau&longs;sis motus elementi dicamus. </s>                                                                <s>Pro&shy;<lb/>fect&ograve; &longs;i &longs;ecundus actus e&longs;t finis, is <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> refertur ad agens, vt ab ip&longs;o comparetur, vltimo excepto <lb/>qui non pendet ex aliquo genere cau&longs;&longs;&aelig;, vt exi&longs;tat, &longs;ed vt &longs;eip&longs;um pr&aelig;&longs;tet, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ol&ugrave;m potiatur <lb/>agens: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> propter nos exi&longs;tit Deus, quae nos non &longs;ine illo: &longs;ignificat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ecundus <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> primum: <lb/>etiam ex actu primo, tanqu&agrave;m ex efficiente pend&ecirc;re cen&longs;ebitur. </s>                                                                <s>In&longs;uper duo principia pr&ecedil;&longs;tare <lb/>videntur, actionem, &longs;eu <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> qu&aelig; e&longs;t actus &longs;ecundus: alterum quidem, quod patitur; hoc <lb/>ver&ograve; aut e&longs;t materia, aut illi pro portione re&longs;pondet: alterum ver&ograve; quod agit, atque hoc e&longs;t ha&shy;<lb/>bitus, aut forma: quapropter ab habitu quoque &amp; forma <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> efficiente man&aacute;re concludetur. <lb/></s>                                                                <s>Hoc item illa &longs;pectant qu&aelig; nos attulimus olim, dum qu&ecedil;reremus an forma &longs;it agendi <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Propter h&aelig;c <expan abbr="alia&qacute;">aliaque</expan>. </s>                                                                <s>huiu&longs;modi, inualuit opinio, vt actus i&longs;te &longs;ecundus haberet in eo in quo &longs;e&longs;e <lb/>explicat, initium duplex: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> quod e&longs;t forma: <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quod e&longs;t &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>ab illo primo <lb/>tanqu&agrave;m agente deriuaretur, ab hoc altero vt patiente. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>reddita cau&longs;&longs;a e&longs;t actionum inter&shy;<lb/>narum: &longs;iquidem a&longs;&longs;ecut&aelig; &longs;int in eo quod operatur, vniuer&longs;a principia, quippe agens &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &longs;ine vllius extrin&longs;eci opera fungitur &longs;uo munere, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> animal <lb/> <arrow.to.target n="marg1955"></arrow.to.target><lb/>quod &longs;i pro&longs;per&egrave; &longs;ucce&longs;&longs;erit, iam erit in promptu quod de cau&longs;sis motus elementi dicamus. </s>                                                                <s>Pro&shy;<lb/>fect&ograve; &longs;i &longs;ecundus actus e&longs;t finis, is <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> refertur ad agens, vt ab ip&longs;o comparetur, vltimo excepto <lb/>qui non pendet ex aliquo genere cau&longs;&longs;&aelig;, vt exi&longs;tat, &longs;ed vt &longs;eip&longs;um pr&aelig;&longs;tet, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ol&ugrave;m potiatur <lb/>agens: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> propter nos exi&longs;tit Deus, quae nos non &longs;ine illo: &longs;ignificat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ecundus <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> primum: <lb/>etiam ex actu primo, tanqu&agrave;m ex efficiente pend&ecirc;re cen&longs;ebitur. </s>                                                                <s>In&longs;uper duo principia pr&ecedil;&longs;tare <lb/>videntur, actionem, &longs;eu <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> qu&aelig; e&longs;t actus &longs;ecundus: alterum quidem, quod patitur; hoc <lb/>ver&ograve; aut e&longs;t materia, aut illi pro portione re&longs;pondet: alterum ver&ograve; quod agit, atque hoc e&longs;t ha&shy;<lb/>bitus, aut forma: quapropter ab habitu quoque &amp; forma <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> efficiente man&aacute;re concludetur. <lb/></s>                                                                <s>Hoc item illa &longs;pectant qu&aelig; nos attulimus olim, dum qu&ecedil;reremus an forma &longs;it agendi <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Propter h&aelig;c <expan abbr="alia&qacute;">aliaque</expan>. </s>                                                                <s>huiu&longs;modi, inualuit opinio, vt actus i&longs;te &longs;ecundus haberet in eo in quo &longs;e&longs;e <lb/>explicat, initium duplex: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> quod e&longs;t forma: <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quod e&longs;t &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>ab illo primo <lb/>tanqu&agrave;m agente deriuaretur, ab hoc altero vt patiente. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>reddita cau&longs;&longs;a e&longs;t actionum inter&shy;<lb/>narum: &longs;iquidem a&longs;&longs;ecut&aelig; &longs;int in eo quod operatur, vniuer&longs;a principia, quippe agens &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &longs;ine vllius extrin&longs;eci opera fungitur &longs;uo munere, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> animal <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1956"></arrow.to.target><lb/>quod c&ugrave;m habeat <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod efficit motum; e&longs;t ver&ograve; animus, &amp; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod mouetur; <lb/>hoc ver&ograve; e&longs;t corpus, per &longs;e mouetur. </s>                                                                <s>Additur &amp; illud, qu&ograve;d actiones &amp; perpe&longs;siones &longs;unt com&shy;<lb/>po&longs;iti; animal <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t id quod propri&egrave; mouetur, &amp; idem quod propri&egrave; mouet, vt non &longs;impliciter <lb/>moueat forma, <expan abbr="neq.">neque</expan> item materia &longs;impliciter moueatur, &amp; <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> cau&longs;&longs;a talem habet rationem. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> vt de forma dicamus aliquid nos etiam pro illis. </s>                                                                <s>Forma qu&aelig; mouet, vt immobilis <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non <lb/> <arrow.to.target n="marg1956"></arrow.to.target><lb/>quod c&ugrave;m habeat <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod efficit motum; e&longs;t ver&ograve; animus, &amp; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod mouetur; <lb/>hoc ver&ograve; e&longs;t corpus, per &longs;e mouetur. </s>                                                                <s>Additur &amp; illud, qu&ograve;d actiones &amp; perpe&longs;siones &longs;unt com&shy;<lb/>po&longs;iti; animal <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t id quod propri&egrave; mouetur, &amp; idem quod propri&egrave; mouet, vt non &longs;impliciter <lb/>moueat forma, <expan abbr="neq.">neque</expan> item materia &longs;impliciter moueatur, &amp; <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> cau&longs;&longs;a talem habet rationem. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> vt de forma dicamus aliquid nos etiam pro illis. </s>                                                                <s>Forma qu&aelig; mouet, vt immobilis <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1957"></arrow.to.target><lb/>mouet vt efficiens, &longs;ed vt finis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i motum e&longs;t vt efficiens, iam mobilis &longs;it oportet: at hoc fine <lb/>&longs;ocietate materi&ecedil; non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e; quod ver&ograve; pertinet ad materiam, c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it, pura pote&longs;tas, mo&shy;<lb/>tui non &longs;ubiicitur: actu <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t id quod mouetur. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> &longs;unt principia &longs;an&egrave; motus, <lb/>illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt quo compo&longs;itum moueat: altera ver&ograve; vt quo moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cietur materia, qua&shy;<lb/>tenus informata e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> forma, non vt &longs;eparata, ver&ugrave;m in certa materia. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> expediri fun&shy;<lb/>ctionem, vt in hoc motu nil prohibeat, quinimmo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> &longs;it, agere &longs;ic id quod mouetur, quia <lb/>&longs;eip&longs;um moueat per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; quia moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o per materiam. </s>                                                                <s>Nam compo&longs;itum e&longs;t id <lb/>quod ver&egrave; agit &amp; patitur, illa &longs;unt, per qu&ecedil; ip&longs;um agens h&aelig;c pr&aelig;&longs;tat. </s>                                                                <s>Audiuimus ante&agrave;, quem&shy;<lb/>admodum efficiens obeat &longs;uum munus in alieno &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Nunc explicandum e&longs;t an'ne in &longs;uo <lb/> <arrow.to.target n="marg1957"></arrow.to.target><lb/>mouet vt efficiens, &longs;ed vt finis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;i motum e&longs;t vt efficiens, iam mobilis &longs;it oportet: at hoc fine <lb/>&longs;ocietate materi&ecedil; non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e; quod ver&ograve; pertinet ad materiam, c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it, pura pote&longs;tas, mo&shy;<lb/>tui non &longs;ubiicitur: actu <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t id quod mouetur. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> &longs;unt principia &longs;an&egrave; motus, <lb/>illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt quo compo&longs;itum moueat: altera ver&ograve; vt quo moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cietur materia, qua&shy;<lb/>tenus informata e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> forma, non vt &longs;eparata, ver&ugrave;m in certa materia. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> expediri fun&shy;<lb/>ctionem, vt in hoc motu nil prohibeat, quinimmo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> &longs;it, agere &longs;ic id quod mouetur, quia <lb/>&longs;eip&longs;um moueat per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; quia moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o per materiam. </s>                                                                <s>Nam compo&longs;itum e&longs;t id <lb/>quod ver&egrave; agit &amp; patitur, illa &longs;unt, per qu&ecedil; ip&longs;um agens h&aelig;c pr&aelig;&longs;tat. </s>                                                                <s>Audiuimus ante&agrave;, quem&shy;<lb/>admodum efficiens obeat &longs;uum munus in alieno &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Nunc explicandum e&longs;t an'ne in &longs;uo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1958"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius &longs;ubiecto po&longs;sit eadem officia pr&aelig;&longs;tare. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d efficiens &longs;it in alio principium motus; na&shy;<lb/>tura qu&ecedil; e&longs;t forma &amp; materia, &longs;it in eo in quo e&longs;t, ex natur&aelig; explicatione mon&longs;trauimus. </s>                                                                <s>Ari&longs;to&shy;<lb/>teles etiam <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> motricem &agrave; natura &longs;eparauit eodem nomine 3. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Quamobrem ego <lb/> <arrow.to.target n="marg1958"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius &longs;ubiecto po&longs;sit eadem officia pr&aelig;&longs;tare. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d efficiens &longs;it in alio principium motus; na&shy;<lb/>tura qu&ecedil; e&longs;t forma &amp; materia, &longs;it in eo in quo e&longs;t, ex natur&aelig; explicatione mon&longs;trauimus. </s>                                                                <s>Ari&longs;to&shy;<lb/>teles etiam <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> motricem &agrave; natura &longs;eparauit eodem nomine 3. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Quamobrem ego <lb/>
Line 7565 
Line 7565 
 <arrow.to.target n="marg1960"></arrow.to.target><lb/>id e&longs;t, in quo cetera dicuntur, ip&longs;um ver&ograve; in alio iam non dicitur. </s>                                                                <s>Id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quod primum &longs;ubiici&shy;<lb/>tur, e&longs;&longs;entia videtur e&longs;&longs;e maxim&egrave;, qualis quodammod&ograve; materia dicitur: alio ver&ograve; modo forma;  <arrow.to.target n="marg1960"></arrow.to.target><lb/>id e&longs;t, in quo cetera dicuntur, ip&longs;um ver&ograve; in alio iam non dicitur. </s>                                                                <s>Id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, quod primum &longs;ubiici&shy;<lb/>tur, e&longs;&longs;entia videtur e&longs;&longs;e maxim&egrave;, qualis quodammod&ograve; materia dicitur: alio ver&ograve; modo forma;
 <pb pagenum="297"/> <pb pagenum="297"/>
 <arrow.to.target n="marg1961"></arrow.to.target><lb/>tertium id quod ex his con&longs;tat, &amp; &longs;peciatim, dum prodit in actum, docet Ari&longs;toteles eam &longs;e ha&shy;<lb/>bere ad actionem, &longs;icut &longs;ubiectum, vita <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in animo prim&ugrave;m e&longs;t, deinde in homine per <lb/> <arrow.to.target n="marg1961"></arrow.to.target><lb/>tertium id quod ex his con&longs;tat, &amp; &longs;peciatim, dum prodit in actum, docet Ari&longs;toteles eam &longs;e ha&shy;<lb/>bere ad actionem, &longs;icut &longs;ubiectum, vita <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in animo prim&ugrave;m e&longs;t, deinde in homine per <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1962"></arrow.to.target><lb/>animum. </s>                                                                <s>Quare, ni&longs;i fallor, functio &longs;e habet ad formam, &longs;icuti con&longs;equens ex nece&longs;sitate ad an&shy;<lb/>tecedens, &amp; quemadmodum accidentia qu&aelig; exi&longs;tunt ex nece&longs;sitate materi&aelig;, ad materiam. </s>                                                                <s>Iam <lb/>enim h&icirc;c functionem, quae ab extrin&longs;eco reprimi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; in compo&longs;itum redundat, accidens imitari <lb/>accipio. </s>                                                                <s>Nam, quantum de reip&longs;a e&longs;t, c&ugrave;m functio nil aliud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> forma ip&longs;a in actu, quemadmo&shy;<lb/>dum forma per &longs;e e&longs;t perfectio &longs;ubiecti, &longs;ic non <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> efficiens immutabit &longs;ubiectum, nec <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> <lb/>patietur ip&longs;um ex acce&longs;&longs;u functionis propter contrarium, quemadmodum fit in c&ecedil;teris motibus <lb/>qui per &longs;e &longs;unt: ver&ugrave;m perficietur, veluti perficiebatur ex forma: <expan abbr="vere&qacute;">vereque</expan>. </s>                                                                <s>tum perficietur, quia <lb/>tum ver&egrave; e&longs;t forma, c&ugrave;m e&longs;t in actu &longs;ecundo, &amp; &longs;icuti non patitur &agrave; forma quam a&longs;&longs;equitur; &longs;ic <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> patitur &agrave; functione. </s>                                                                <s>Proinde functio, non actionis, &longs;iue pa&longs;sionis <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan> pr&aelig;&longs;efert, &longs;ed en&shy;<lb/>telechi&aelig;, <expan abbr="atq.">atque</expan> illius quidem perfecti&longs;sim&aelig;. </s>                                                                <s>Audi ver&ograve; tu in hunc &longs;en&longs;um h&aelig;c proloquentem Phi&shy;<lb/>lo&longs;ophum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qui de habitu verba faciens, illum e&longs;&longs;e denique docet di&longs;po&longs;itionem &amp; affectionem <lb/> <arrow.to.target n="marg1962"></arrow.to.target><lb/>animum. </s>                                                                <s>Quare, ni&longs;i fallor, functio &longs;e habet ad formam, &longs;icuti con&longs;equens ex nece&longs;sitate ad an&shy;<lb/>tecedens, &amp; quemadmodum accidentia qu&aelig; exi&longs;tunt ex nece&longs;sitate materi&aelig;, ad materiam. </s>                                                                <s>Iam <lb/>enim h&icirc;c functionem, quae ab extrin&longs;eco reprimi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; in compo&longs;itum redundat, accidens imitari <lb/>accipio. </s>                                                                <s>Nam, quantum de reip&longs;a e&longs;t, c&ugrave;m functio nil aliud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> forma ip&longs;a in actu, quemadmo&shy;<lb/>dum forma per &longs;e e&longs;t perfectio &longs;ubiecti, &longs;ic non <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> efficiens immutabit &longs;ubiectum, nec <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> <lb/>patietur ip&longs;um ex acce&longs;&longs;u functionis propter contrarium, quemadmodum fit in c&ecedil;teris motibus <lb/>qui per &longs;e &longs;unt: ver&ugrave;m perficietur, veluti perficiebatur ex forma: <expan abbr="vere&qacute;">vereque</expan>. </s>                                                                <s>tum perficietur, quia <lb/>tum ver&egrave; e&longs;t forma, c&ugrave;m e&longs;t in actu &longs;ecundo, &amp; &longs;icuti non patitur &agrave; forma quam a&longs;&longs;equitur; &longs;ic <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> patitur &agrave; functione. </s>                                                                <s>Proinde functio, non actionis, &longs;iue pa&longs;sionis <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan> pr&aelig;&longs;efert, &longs;ed en&shy;<lb/>telechi&aelig;, <expan abbr="atq.">atque</expan> illius quidem perfecti&longs;sim&aelig;. </s>                                                                <s>Audi ver&ograve; tu in hunc &longs;en&longs;um h&aelig;c proloquentem Phi&shy;<lb/>lo&longs;ophum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qui de habitu verba faciens, illum e&longs;&longs;e denique docet di&longs;po&longs;itionem &amp; affectionem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1963"></arrow.to.target><lb/>quandam &longs;ubiecti ad id quod <expan abbr="pr&aelig;&longs;tanti&longs;sim&utilde;">pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum</expan> e&longs;t, &amp; optimum. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; e&longs;t, quod pr&aelig;&longs;ens con&shy;<lb/>&longs;eruat <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ab&longs;ens ver&ograve; corrumpit: e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> functio qu&aelig; ine&longs;t per habitum, non ab habitu, tan&shy;<lb/>qu&agrave;m efficiente, &longs;ed di&longs;ponente .i. </s>                                                                <s>reddente eiu&longs;modi <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, vt ni&longs;i quid ob&longs;tet, &longs;e habeat &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1963"></arrow.to.target><lb/>quandam &longs;ubiecti ad id quod <expan abbr="pr&aelig;&longs;tanti&longs;sim&utilde;">pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum</expan> e&longs;t, &amp; optimum. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; e&longs;t, quod pr&aelig;&longs;ens con&shy;<lb/>&longs;eruat <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ab&longs;ens ver&ograve; corrumpit: e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> functio qu&aelig; ine&longs;t per habitum, non ab habitu, tan&shy;<lb/>qu&agrave;m efficiente, &longs;ed di&longs;ponente .i. </s>                                                                <s>reddente eiu&longs;modi <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, vt ni&longs;i quid ob&longs;tet, &longs;e habeat &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1964"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; qua&longs;i non producente, &longs;ed <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> afferente functionem. </s>                                                                <s>sed enim, quia forma, <lb/>priu&longs;qu&agrave;m ab&longs;oluta &longs;it, pendet ab efficiente, &amp; ex illius, hoc e&longs;t generantis &longs;inu erumpit; necnon <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> impediri ab officio, proptere&agrave; po&longs;tulat primo loco <expan abbr="pr&aelig;&longs;enti&atilde;">pr&aelig;&longs;entiam</expan> <expan abbr="gener&atilde;tis">generantis</expan>, deinde aliquid quod <lb/>pellat <expan abbr="impediment&utilde;">impedimentum</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ab&longs;oluta forma, nec impedita, iam e&longs;&longs;et in actu &longs;ecundo &amp; plan&egrave; per&shy;<lb/>fecti&longs;simo. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c ad actum huiu&longs;modi pr&aelig;&longs;tandum extrin&longs;eco efficiente &longs;emper e&longs;t opus, do&shy;<lb/>nec ip&longs;e fuerit omnib. numeris ab&longs;olutus, tum ver&ograve; ce&longs;&longs;ant <expan abbr="c&utilde;cta">cuncta</expan> officia externorum <expan abbr="efficienti&utilde;">efficientium</expan>. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> id vniuers&egrave; verum e&longs;t in quanto, quali, &amp; vbi: &longs;ed, c&ugrave;m Ari&longs;toteles ex eo quod accidit in ip&longs;o <lb/>vbi, <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> de reliquis ferat, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> id pertineat ad vbi, diligentius exponendum e&longs;t. </s>                                                                <s>Inte&shy;<lb/>rim illud colligamus. </s>                                                                <s>Actum &longs;ecundum, c&ugrave;m &longs;it forma ip&longs;a per &longs;e non impedita, e&longs;&longs;e <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> <lb/>per <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &amp; per communicationem perficere vniuer&longs;am <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> per modum form&ecedil; prim&ugrave;m, <lb/>deinceps perficere <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, qu&ograve;d illi exhibeat e&longs;&longs;e <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> quod e&longs;t exi&longs;tere; con&longs;tat autem ex <lb/>cumulo <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> attributorum qu&aelig; in&longs;unt &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;eu form&aelig;, &longs;eu materi&aelig;; diffundun&shy;<lb/>tur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> per decem pr&ecedil;dicamenta, quorum quidem qu&ecedil; &longs;unt form&aelig;, ea &longs;unt ver&egrave; &longs;ecundi actus ex <lb/>forma .&longs;. </s>                                                                <s>tanquam actu primo, non &longs;an&egrave; <foreign lang="greek">paqhtikw=s</foreign>, &amp; patibiliter, velut ex efficiente, &longs;ed <foreign lang="greek">ei)dikw/s</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1964"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; qua&longs;i non producente, &longs;ed <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> afferente functionem. </s>                                                                <s>sed enim, quia forma, <lb/>priu&longs;qu&agrave;m ab&longs;oluta &longs;it, pendet ab efficiente, &amp; ex illius, hoc e&longs;t generantis &longs;inu erumpit; necnon <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> impediri ab officio, proptere&agrave; po&longs;tulat primo loco <expan abbr="pr&aelig;&longs;enti&atilde;">pr&aelig;&longs;entiam</expan> <expan abbr="gener&atilde;tis">generantis</expan>, deinde aliquid quod <lb/>pellat <expan abbr="impediment&utilde;">impedimentum</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ab&longs;oluta forma, nec impedita, iam e&longs;&longs;et in actu &longs;ecundo &amp; plan&egrave; per&shy;<lb/>fecti&longs;simo. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c ad actum huiu&longs;modi pr&aelig;&longs;tandum extrin&longs;eco efficiente &longs;emper e&longs;t opus, do&shy;<lb/>nec ip&longs;e fuerit omnib. numeris ab&longs;olutus, tum ver&ograve; ce&longs;&longs;ant <expan abbr="c&utilde;cta">cuncta</expan> officia externorum <expan abbr="efficienti&utilde;">efficientium</expan>. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> id vniuers&egrave; verum e&longs;t in quanto, quali, &amp; vbi: &longs;ed, c&ugrave;m Ari&longs;toteles ex eo quod accidit in ip&longs;o <lb/>vbi, <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> de reliquis ferat, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> id pertineat ad vbi, diligentius exponendum e&longs;t. </s>                                                                <s>Inte&shy;<lb/>rim illud colligamus. </s>                                                                <s>Actum &longs;ecundum, c&ugrave;m &longs;it forma ip&longs;a per &longs;e non impedita, e&longs;&longs;e <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> <lb/>per <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &amp; per communicationem perficere vniuer&longs;am <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> per modum form&ecedil; prim&ugrave;m, <lb/>deinceps perficere <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, qu&ograve;d illi exhibeat e&longs;&longs;e <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> quod e&longs;t exi&longs;tere; con&longs;tat autem ex <lb/>cumulo <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> attributorum qu&aelig; in&longs;unt &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;eu form&aelig;, &longs;eu materi&aelig;; diffundun&shy;<lb/>tur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> per decem pr&ecedil;dicamenta, quorum quidem qu&ecedil; &longs;unt form&aelig;, ea &longs;unt ver&egrave; &longs;ecundi actus ex <lb/>forma .&longs;. </s>                                                                <s>tanquam actu primo, non &longs;an&egrave; <foreign lang="greek">paqhtikw=s</foreign>, &amp; patibiliter, velut ex efficiente, &longs;ed <foreign lang="greek">ei)dikw/s</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1965"></arrow.to.target><lb/>&amp; <foreign lang="greek">e)nerghtikw=s</foreign>, &amp; formaliter &amp; actuos&egrave; in&longs;unt in forma, cum ip&longs;a &longs;cilicet, &amp; per eius <expan abbr="pr&aelig;&longs;enti&atilde;">pr&aelig;&longs;entiam</expan>, <lb/>velut actus <expan abbr="atq.">atque</expan> ille <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> per &longs;e expeditus, ex euento imminutus, ablatus, deprauatus: proinde <lb/>&amp; hi&longs;ce modis accidens. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> na&longs;cantur ex materia, materi&aelig; profect&ograve; priuilegio; <lb/>quapropter &amp; in compo&longs;ito &longs;unt accidentia. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; materi&aelig; &longs;unt adnexa, c&ugrave;m &longs;int materi&aelig; <lb/>&longs;en&longs;ilis &amp; indiuidu&aelig;, ea plan&egrave; &longs;unt accidentia; po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ine macula e&longs;&longs;enti&aelig; de &longs;pecie tolli, illa <lb/>mult&ograve; magis qu&aelig; neutri, neque form&aelig;, <expan abbr="neq.">neque</expan> materi&aelig; &longs;unt affixa, &longs;ed fortuita pror&longs;us, infinita, &amp; <lb/>externa. </s>                                                                <s>Sicut ergo dare e&longs;&longs;e intrin&longs;ec&ugrave;s non e&longs;t munus efficientis, &longs;ed form&ecedil;; &longs;ic dare e&longs;&longs;e <expan abbr="per-fect&utilde;">per&shy;<lb/>fectum</expan> intrin&longs;ec&ugrave;s e&longs;t eiu&longs;dem form&aelig; <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan>, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> efficientis in &longs;pecie, cui, &longs;i fuerit indiuiduum, <lb/>materi&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> facultas accedit. </s>                                                                <s>Et &longs;icuti perficitur vniuer&longs;um <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &agrave; forma, &longs;ic totum non <lb/>aliud excipiens, qu&agrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;t in officio nihil patiens. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t energiam i&longs;tam in <lb/>&longs;ubiecto quod e&longs;t coniunctum; e&longs;&longs;e ab&longs;olutam, &longs;ed nihil prohibet, quominus &longs;e habeat in pati, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> vi&longs;us in oculo: neutrum <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> exi&longs;tit in materia na&longs;cens &agrave; forma, vt efficiente; neque <lb/>requirit in coniuncto duplicem habitudinem inter <expan abbr="agent&etilde;">agentem</expan> partem &amp; patientem; c&ugrave;m &longs;it energia <lb/>totius, non minus qu&agrave;m texere, aut nere, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> tamen, quae &longs;cilicet in materia &longs;ine forma non <lb/> <arrow.to.target n="marg1965"></arrow.to.target><lb/>&amp; <foreign lang="greek">e)nerghtikw=s</foreign>, &amp; formaliter &amp; actuos&egrave; in&longs;unt in forma, cum ip&longs;a &longs;cilicet, &amp; per eius <expan abbr="pr&aelig;&longs;enti&atilde;">pr&aelig;&longs;entiam</expan>, <lb/>velut actus <expan abbr="atq.">atque</expan> ille <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> per &longs;e expeditus, ex euento imminutus, ablatus, deprauatus: proinde <lb/>&amp; hi&longs;ce modis accidens. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> na&longs;cantur ex materia, materi&aelig; profect&ograve; priuilegio; <lb/>quapropter &amp; in compo&longs;ito &longs;unt accidentia. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; materi&aelig; &longs;unt adnexa, c&ugrave;m &longs;int materi&aelig; <lb/>&longs;en&longs;ilis &amp; indiuidu&aelig;, ea plan&egrave; &longs;unt accidentia; po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ine macula e&longs;&longs;enti&aelig; de &longs;pecie tolli, illa <lb/>mult&ograve; magis qu&aelig; neutri, neque form&aelig;, <expan abbr="neq.">neque</expan> materi&aelig; &longs;unt affixa, &longs;ed fortuita pror&longs;us, infinita, &amp; <lb/>externa. </s>                                                                <s>Sicut ergo dare e&longs;&longs;e intrin&longs;ec&ugrave;s non e&longs;t munus efficientis, &longs;ed form&ecedil;; &longs;ic dare e&longs;&longs;e <expan abbr="per-fect&utilde;">per&shy;<lb/>fectum</expan> intrin&longs;ec&ugrave;s e&longs;t eiu&longs;dem form&aelig; <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan>, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> efficientis in &longs;pecie, cui, &longs;i fuerit indiuiduum, <lb/>materi&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> facultas accedit. </s>                                                                <s>Et &longs;icuti perficitur vniuer&longs;um <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &agrave; forma, &longs;ic totum non <lb/>aliud excipiens, qu&agrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;t in officio nihil patiens. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t energiam i&longs;tam in <lb/>&longs;ubiecto quod e&longs;t coniunctum; e&longs;&longs;e ab&longs;olutam, &longs;ed nihil prohibet, quominus &longs;e habeat in pati, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> vi&longs;us in oculo: neutrum <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> exi&longs;tit in materia na&longs;cens &agrave; forma, vt efficiente; neque <lb/>requirit in coniuncto duplicem habitudinem inter <expan abbr="agent&etilde;">agentem</expan> partem &amp; patientem; c&ugrave;m &longs;it energia <lb/>totius, non minus qu&agrave;m texere, aut nere, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> tamen, quae &longs;cilicet in materia &longs;ine forma non <lb/>
Line 7613 
Line 7613 
 <s>ENERGIAE &longs;unt, vel vniformium, vel difformium: horum quidem organic&ecedil; &longs;unt qu&aelig; .&longs;. <lb/></s>                                                                <s>actiones &longs;pectant, <expan abbr="quib.">quibus</expan> aut animalis partes inter &longs;e agitant, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> aliud ab animali <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s cient: illorum potius &longs;unt perpen&longs;iones. </s>                                                                <s>Ergo dicet aliquis, actiones etiam &longs;pectan&shy;<lb/>tur in ip&longs;is: idcirco item efficiendi ratio qu&aelig; &agrave; nob. </s>                                                                <s>ab eodem indiuiduo repul&longs;a e&longs;t. </s>                                                                <s>Rur&longs;us, &longs;i <lb/>reliquorum &longs;unt perpe&longs;siones, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem &longs;unt materia: ergo propri&ecedil; functiones &agrave; materia <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> profici&longs;cuntur, &amp; ita functio non erit forma operans, quod iis aduer&longs;atur qu&aelig; nos ant&egrave; de&shy;<lb/>creuimus. </s>                                                                <s>Tollitur &longs;an&egrave; prior illa dubitatio, quia c&ugrave;m &longs;int partes organic&ecedil; &amp; difformes &egrave; multis <lb/>aliis con&longs;titut&aelig;, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> animal totum &egrave; pluribus <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan> coagmentatum, vna ex illis alteram <lb/>ciere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;moueat">commoueat</expan> alteram &agrave; &longs;e diuer&longs;am, inibi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> efficientis &amp; patientis e&longs;&longs;e da&shy;<lb/>mus, tendit neruus tenditur os, vertit mu&longs;culus vertitur membrum, calefacit caro calefit venter, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eip&longs;am caro calefacit. </s>                                                                <s>Neque tum e&longs;t vnum &longs;impliciter indiuiduum, quod &longs;imul agat &amp; pa&shy;<lb/>tiatur ad idem, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> in omnino continuis eueniret. </s>                                                                <s>Altera ver&ograve; &longs;pecies functionis po&shy;<lb/> <s>ENERGIAE &longs;unt, vel vniformium, vel difformium: horum quidem organic&ecedil; &longs;unt qu&aelig; .&longs;. <lb/></s>                                                                <s>actiones &longs;pectant, <expan abbr="quib.">quibus</expan> aut animalis partes inter &longs;e agitant, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> aliud ab animali <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s cient: illorum potius &longs;unt perpen&longs;iones. </s>                                                                <s>Ergo dicet aliquis, actiones etiam &longs;pectan&shy;<lb/>tur in ip&longs;is: idcirco item efficiendi ratio qu&aelig; &agrave; nob. </s>                                                                <s>ab eodem indiuiduo repul&longs;a e&longs;t. </s>                                                                <s>Rur&longs;us, &longs;i <lb/>reliquorum &longs;unt perpe&longs;siones, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem &longs;unt materia: ergo propri&ecedil; functiones &agrave; materia <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> profici&longs;cuntur, &amp; ita functio non erit forma operans, quod iis aduer&longs;atur qu&aelig; nos ant&egrave; de&shy;<lb/>creuimus. </s>                                                                <s>Tollitur &longs;an&egrave; prior illa dubitatio, quia c&ugrave;m &longs;int partes organic&ecedil; &amp; difformes &egrave; multis <lb/>aliis con&longs;titut&aelig;, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> animal totum &egrave; pluribus <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan> coagmentatum, vna ex illis alteram <lb/>ciere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;moueat">commoueat</expan> alteram &agrave; &longs;e diuer&longs;am, inibi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> efficientis &amp; patientis e&longs;&longs;e da&shy;<lb/>mus, tendit neruus tenditur os, vertit mu&longs;culus vertitur membrum, calefacit caro calefit venter, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eip&longs;am caro calefacit. </s>                                                                <s>Neque tum e&longs;t vnum &longs;impliciter indiuiduum, quod &longs;imul agat &amp; pa&shy;<lb/>tiatur ad idem, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> in omnino continuis eueniret. </s>                                                                <s>Altera ver&ograve; &longs;pecies functionis po&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s>                                                                <s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;ua ip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s>                                                                <s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s>                                                                <s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s>                                                                <s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s>                                                                <s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy; <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s>                                                                <s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;ua ip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s>                                                                <s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s>                                                                <s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s>                                                                <s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s>                                                                <s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy;
 <pb pagenum="299"/> <pb pagenum="299"/>
 <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s>                                                                <s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s>                                                                <s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s>                                                                <s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s>                                                                <s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s>                                                                <s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s>                                                                <s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s>                                                                <s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntnm</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nergh/sei eu)qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s>                                                                <s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s>                                                                <s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s>                                                                <s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s>                                                                <s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s>                                                                <s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s>                                                                <s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s>                                                                <s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s>                                                                <s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nergh/sei eu)qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1973"></arrow.to.target><lb/>lu/sh| e)ne/rgeia de\ tou= kou/fou to\ pou= ei)=nai kai\ a)/nw</foreign>. </s>                                                                <s>Et operabitur &longs;tatim, ni&longs;i quid prohibeat; actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>leuis, [non quidem moueri &longs;ur&longs;um] &longs;ed ip&longs;um vbi &amp; locus &longs;uperior. </s>                                                                <s>Ob id verendum non e&longs;t, ne <lb/>e&longs;&longs;e in loco &longs;it externa pa&longs;sio mobilis (ni&longs;i vi fuerit) quia .&longs;. </s>                                                                <s>ab efficiente pend&ecirc;re videatur, dum fit: <lb/>nec quin illi habitus <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quae</expan> &longs;upponatur: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> diuidu&egrave; pendet &amp; proxim&egrave;; &longs;ed indiuidu&egrave; &amp; p <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;eu partem eius. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de po&longs;teriore dubitatione; accipiam id in primis, ita mo&shy;<lb/>ueri coniunctum, quae habeat certam formam: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma e&longs;t ratio, cur <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> moueatur, quae hoc <lb/>&longs;it ex eius ip&longs;ius natura. </s>                                                                <s>Sequitur ergo ea forma po&longs;ita nece&longs;&longs;ari&ograve; locus ip&longs;i conueniens, &amp; hoc <lb/>modo cau&longs;&longs;a interna e&longs;t, &amp; ita cau&longs;&longs;a, vt forma <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecum ip&longs;a apportans, id quod alij nulli cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; conceditur, quatenus e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>&longs;iquidem materia per &longs;eip&longs;am accipiat: efficiens &amp; finis alij <lb/>tribuant &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; &longs;ic e&longs;&longs;e mon&longs;trant Ari&longs;totelis verba qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Siquis &egrave; no&shy;<lb/>bis qu&aelig;rat, cur grauia <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s>                                                                <s>diuer&longs;is ac certis motibus concitentur; cau&longs;&longs;a e&longs;t <foreign lang="greek">o(ti pe/fuke\npoi <lb/>kai\ tou=to e)sti\ to\ kou/fw| kai\ barei\ ei)=nai</foreign> .i. quae nata apta &longs;unt ad id, quae alicubi &longs;int, &amp; hoc e&longs;t leui &amp; graui <lb/>e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> videas &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e, cur grauia moueantur, &amp; leuia: ex quo conclu&longs;it in <lb/>fine contextus; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> e&longs;&longs;e principium, nec quidem agendi &amp; mouendi, &longs;ed patiendi, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>&longs;ententiam re petiit idem auctor 4. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae &longs;i moueret vt efficiens ip&longs;a forma; nec modo &longs;ui <lb/> <arrow.to.target n="marg1973"></arrow.to.target><lb/>lu/sh| e)ne/rgeia de\ tou= kou/fou to\ pou= ei)=nai kai\ a)/nw</foreign>. </s>                                                                <s>Et operabitur &longs;tatim, ni&longs;i quid prohibeat; actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>leuis, [non quidem moueri &longs;ur&longs;um] &longs;ed ip&longs;um vbi &amp; locus &longs;uperior. </s>                                                                <s>Ob id verendum non e&longs;t, ne <lb/>e&longs;&longs;e in loco &longs;it externa pa&longs;sio mobilis (ni&longs;i vi fuerit) quia .&longs;. </s>                                                                <s>ab efficiente pend&ecirc;re videatur, dum fit: <lb/>nec quin illi habitus <expan abbr="qui&longs;&qtilde;">qui&longs;quae</expan> &longs;upponatur: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> diuidu&egrave; pendet &amp; proxim&egrave;; &longs;ed indiuidu&egrave; &amp; p <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;eu partem eius. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de po&longs;teriore dubitatione; accipiam id in primis, ita mo&shy;<lb/>ueri coniunctum, quae habeat certam formam: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma e&longs;t ratio, cur <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> moueatur, quae hoc <lb/>&longs;it ex eius ip&longs;ius natura. </s>                                                                <s>Sequitur ergo ea forma po&longs;ita nece&longs;&longs;ari&ograve; locus ip&longs;i conueniens, &amp; hoc <lb/>modo cau&longs;&longs;a interna e&longs;t, &amp; ita cau&longs;&longs;a, vt forma <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecum ip&longs;a apportans, id quod alij nulli cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&aelig; conceditur, quatenus e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>&longs;iquidem materia per &longs;eip&longs;am accipiat: efficiens &amp; finis alij <lb/>tribuant &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Id ver&ograve; &longs;ic e&longs;&longs;e mon&longs;trant Ari&longs;totelis verba qu&aelig; &longs;unt huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Siquis &egrave; no&shy;<lb/>bis qu&aelig;rat, cur grauia <expan abbr="leuia&qacute;">leuiaque</expan>. </s>                                                                <s>diuer&longs;is ac certis motibus concitentur; cau&longs;&longs;a e&longs;t <foreign lang="greek">o(ti pe/fuke\npoi <lb/>kai\ tou=to e)sti\ to\ kou/fw| kai\ barei\ ei)=nai</foreign> .i. quae nata apta &longs;unt ad id, quae alicubi &longs;int, &amp; hoc e&longs;t leui &amp; graui <lb/>e&longs;&longs;e, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> videas &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e, cur grauia moueantur, &amp; leuia: ex quo conclu&longs;it in <lb/>fine contextus; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> e&longs;&longs;e principium, nec quidem agendi &amp; mouendi, &longs;ed patiendi, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>&longs;ententiam re petiit idem auctor 4. de C&ecedil;lo. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae &longs;i moueret vt efficiens ip&longs;a forma; nec modo &longs;ui <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1974"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1974"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1975"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius proprio, non coh&aelig;reret con&longs;equens cum antecedente qu&aelig; &longs;ic habent. </s>                                                                <s>Mouetur <expan abbr="elem&etilde;tum">elementum</expan>, <lb/>quia forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus. </s>                                                                <s>Ergo natura <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiendi, &amp; antecedens latius pateret qu&agrave;m <lb/>con&longs;equens, quae forma qu&aelig; e&longs;t natura, moueret, vt agens. </s>                                                                <s>Itaque non &longs;impliciter natura talis e&longs;&longs;et; <lb/>imm&ograve; nec id ex antecedente prob&egrave; inferretur, quia forma non e&longs;&longs;et principium patiendi, nec alia <lb/>cau&longs;&longs;a motus interna recitata fuerat ab Ari&longs;totele, quomodo valebat igitur: Naturam e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, atque illam quidem patiendi, non agendi? </s>                                                                <s>His ita po&longs;itis ad Alexandrum redeo, vt, <lb/>&longs;i quo pacto mihi &longs;uccedat, tantum philo&longs;ophum quem primum habemus, qui in hanc &longs;enten&shy;<lb/>tiam &longs;crip&longs;erit, ab omni calumnia purgem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur vbi dixit, generans illud e&longs;&longs;e, quod facit <lb/>&egrave; pote&longs;tate vbi actu vbi, faciendo .&longs;. </s>                                                                <s>&egrave; potentia leui actu leue, accepit formam, non vt actum pri&shy;<lb/>mum, &longs;ed vt &longs;ecundum, &amp; c&ugrave;m in eo quod gignitur, &longs;it pote&longs;tas qu&aelig; na&longs;citur &agrave; materia, qu&aelig; per <lb/>gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> promouetur ad formam, forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> inanimi perfecta fit e&longs;&longs;e in &longs;uo loco: pote&longs;tas <lb/>ver&ograve; qu&aelig; e&longs;t in materia ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> perfectionem, &longs;it grauitas, aut leuitas; eam <expan abbr="promotion&etilde;">promotionem</expan> qu&aelig; e&longs;t ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> perfectam, &longs;ignificare voluit, c&ugrave;m &longs;tatuit generans quod facit ignem &amp; <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, facere actu le&shy;<lb/>ue, aut graue, per grauitatem <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; leuitatem <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> materi&aelig; affectiones in &longs;uo loco inanima <expan abbr="collo-c&atilde;tur">collo&shy;<lb/>cantur</expan>. </s>                                                                <s>&amp; vt &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;e habet forma, natura autem ip&longs;ius e&longs;t e&longs;&longs;e in officio, &longs;ic <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <lb/>actum iungere con&longs;tituit: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>actum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui &longs;ine functione imperfectus e&longs;t, cum actu <lb/> <arrow.to.target n="marg1975"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius proprio, non coh&aelig;reret con&longs;equens cum antecedente qu&aelig; &longs;ic habent. </s>                                                                <s>Mouetur <expan abbr="elem&etilde;tum">elementum</expan>, <lb/>quia forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus. </s>                                                                <s>Ergo natura <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patiendi, &amp; antecedens latius pateret qu&agrave;m <lb/>con&longs;equens, quae forma qu&aelig; e&longs;t natura, moueret, vt agens. </s>                                                                <s>Itaque non &longs;impliciter natura talis e&longs;&longs;et; <lb/>imm&ograve; nec id ex antecedente prob&egrave; inferretur, quia forma non e&longs;&longs;et principium patiendi, nec alia <lb/>cau&longs;&longs;a motus interna recitata fuerat ab Ari&longs;totele, quomodo valebat igitur: Naturam e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, atque illam quidem patiendi, non agendi? </s>                                                                <s>His ita po&longs;itis ad Alexandrum redeo, vt, <lb/>&longs;i quo pacto mihi &longs;uccedat, tantum philo&longs;ophum quem primum habemus, qui in hanc &longs;enten&shy;<lb/>tiam &longs;crip&longs;erit, ab omni calumnia purgem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur vbi dixit, generans illud e&longs;&longs;e, quod facit <lb/>&egrave; pote&longs;tate vbi actu vbi, faciendo .&longs;. </s>                                                                <s>&egrave; potentia leui actu leue, accepit formam, non vt actum pri&shy;<lb/>mum, &longs;ed vt &longs;ecundum, &amp; c&ugrave;m in eo quod gignitur, &longs;it pote&longs;tas qu&aelig; na&longs;citur &agrave; materia, qu&aelig; per <lb/>gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> promouetur ad formam, forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> inanimi perfecta fit e&longs;&longs;e in &longs;uo loco: pote&longs;tas <lb/>ver&ograve; qu&aelig; e&longs;t in materia ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> perfectionem, &longs;it grauitas, aut leuitas; eam <expan abbr="promotion&etilde;">promotionem</expan> qu&aelig; e&longs;t ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> perfectam, &longs;ignificare voluit, c&ugrave;m &longs;tatuit generans quod facit ignem &amp; <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, facere actu le&shy;<lb/>ue, aut graue, per grauitatem <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; leuitatem <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> materi&aelig; affectiones in &longs;uo loco inanima <expan abbr="collo-c&atilde;tur">collo&shy;<lb/>cantur</expan>. </s>                                                                <s>&amp; vt &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;e habet forma, natura autem ip&longs;ius e&longs;t e&longs;&longs;e in officio, &longs;ic <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <lb/>actum iungere con&longs;tituit: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>actum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, qui &longs;ine functione imperfectus e&longs;t, cum actu <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1976"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius vbi qu&aelig; e&longs;t eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectio, copulauit: c&ugrave;m ver&ograve; aut alibi ip&longs;e, aut alij nonnun&shy;<lb/>quam pote&longs;tatem ad vbi &agrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; pote&longs;tate &longs;egregarunt, animaduerti&longs;&longs;e videntur ordinem &amp; <lb/>nexum qui ob cau&longs;&longs;as antedictas inter actum primum &amp; &longs;ecundum, &amp; pote&longs;tateis cum illis con&shy;<lb/>gruenteis, intercedit; &longs;unt ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; per accidens, &amp; qu&aelig; &longs;olam &longs;eparationem rationis afferant, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> diximus, c&ugrave;m de &longs;ecundi actus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> loqueremur, &amp; eius quod actu eo tempore <lb/>con&longs;i&longs;tit, <expan abbr="qualecunq.">qualecunque</expan> illud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rei natur&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habuerunt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> dum Alexandro oppo&shy;<lb/>nit Simplicius elementa <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e in actu extra &longs;ua loca; <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t ip&longs;um &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter <lb/>habui&longs;&longs;e rationem &amp; actus primi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfect&aelig;, <expan abbr="actu&longs;&qacute;">actu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ecundi, quo pacto ip&longs;am <lb/>accepi&longs;&longs;e dicimus Alexandrum. </s>                                                                <s>Argumenta ver&ograve; qu&aelig; nuper obiecta fuerunt, parum afferunt <lb/>impedimenti. </s>                                                                <s>Nam, quod opponebatur, actum &longs;ecundum e&longs;&longs;e finem, hunc ver&ograve; &longs;ignificare <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>plan&egrave; concedimus, &longs;ed quae agens hoc &longs;it primus actus, id ver&ograve; negamus; &longs;at <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, &longs;i &longs;ignificet agens <lb/>&longs;impliciter; id ver&ograve; priu&longs;qu&agrave;m &longs;it ab&longs;oluta &longs;ub&longs;tantia, generans e&longs;t; vbi ab&longs;oluta quidem fuerit,  <arrow.to.target n="marg1976"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;ius vbi qu&aelig; e&longs;t eius &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfectio, copulauit: c&ugrave;m ver&ograve; aut alibi ip&longs;e, aut alij nonnun&shy;<lb/>quam pote&longs;tatem ad vbi &agrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; pote&longs;tate &longs;egregarunt, animaduerti&longs;&longs;e videntur ordinem &amp; <lb/>nexum qui ob cau&longs;&longs;as antedictas inter actum primum &amp; &longs;ecundum, &amp; pote&longs;tateis cum illis con&shy;<lb/>gruenteis, intercedit; &longs;unt ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; per accidens, &amp; qu&aelig; &longs;olam &longs;eparationem rationis afferant, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> diximus, c&ugrave;m de &longs;ecundi actus <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> loqueremur, &amp; eius quod actu eo tempore <lb/>con&longs;i&longs;tit, <expan abbr="qualecunq.">qualecunque</expan> illud &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rei natur&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habuerunt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> dum Alexandro oppo&shy;<lb/>nit Simplicius elementa <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e in actu extra &longs;ua loca; <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t ip&longs;um &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter <lb/>habui&longs;&longs;e rationem &amp; actus primi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perfect&aelig;, <expan abbr="actu&longs;&qacute;">actu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ecundi, quo pacto ip&longs;am <lb/>accepi&longs;&longs;e dicimus Alexandrum. </s>                                                                <s>Argumenta ver&ograve; qu&aelig; nuper obiecta fuerunt, parum afferunt <lb/>impedimenti. </s>                                                                <s>Nam, quod opponebatur, actum &longs;ecundum e&longs;&longs;e finem, hunc ver&ograve; &longs;ignificare <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>plan&egrave; concedimus, &longs;ed quae agens hoc &longs;it primus actus, id ver&ograve; negamus; &longs;at <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, &longs;i &longs;ignificet agens <lb/>&longs;impliciter; id ver&ograve; priu&longs;qu&agrave;m &longs;it ab&longs;oluta &longs;ub&longs;tantia, generans e&longs;t; vbi ab&longs;oluta quidem fuerit,
 <pb pagenum="300"/>&longs;ed impedita, tollens impedimentum. </s>                                                                <s>Quod item obiiciebatur &longs;ecundo loco, fal&longs;um e&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque <lb/> <pb pagenum="300"/>&longs;ed impedita, tollens impedimentum. </s>                                                                <s>Quod item obiiciebatur &longs;ecundo loco, fal&longs;um e&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1977"></arrow.to.target><lb/>id quod agit, efficiens e&longs;t, quod .&longs;. </s>                                                                <s>habet &longs;imilem <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, aut arcens impediens: id ver&ograve;, quod pa&shy;<lb/>titur, e&longs;t mobile, quod habet in &longs;e duo principia per qu&ecedil; mouetur, materiam nimir&ugrave;m &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>non autem formam, vt mouentem, materiam ver&ograve;, vt motam; de quo pluribus verbis nihil e&longs;t <lb/>opus, c&ugrave;m ante&agrave; fuerit explanatum. </s>                                                                <s>Supere&longs;t igitur, vt habitus &longs;it principium, non &longs;an&egrave; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, <lb/>&longs;ed per quod mobile ip&longs;um, <expan abbr="qd">quod</expan> ex habitu <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> &amp; materia <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> ad reliqua pergamus.</s></p> <arrow.to.target n="marg1977"></arrow.to.target><lb/>id quod agit, efficiens e&longs;t, quod .&longs;. </s>                                                                <s>habet &longs;imilem <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, aut arcens impediens: id ver&ograve;, quod pa&shy;<lb/>titur, e&longs;t mobile, quod habet in &longs;e duo principia per qu&ecedil; mouetur, materiam nimir&ugrave;m &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>non autem formam, vt mouentem, materiam ver&ograve;, vt motam; de quo pluribus verbis nihil e&longs;t <lb/>opus, c&ugrave;m ante&agrave; fuerit explanatum. </s>                                                                <s>Supere&longs;t igitur, vt habitus &longs;it principium, non &longs;an&egrave; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, <lb/>&longs;ed per quod mobile ip&longs;um, <expan abbr="qd">quod</expan> ex habitu <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> &amp; materia <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> ad reliqua pergamus.</s></p>
Line 7637 
Line 7637 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Varietas actionum vnde ducatur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXXIIII<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Varietas actionum vnde ducatur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXXIIII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>OMNIS igitur actio requirit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, lic&egrave;t non <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> efficiens, veluti conclu&longs;um e&longs;t ante. </s>                                                                <s>Ve&shy;<lb/>r&ugrave;m, quia forma multiplex, &amp; ab vna, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> non prim&ograve; (&longs;iquidem ab vna cau&longs;&longs;a, quatenus <lb/>vna e&longs;t, non ni&longs;i res vna proxim&egrave; profici&longs;catur) multas <expan abbr="it&etilde;">item</expan> actioneis pullulare <expan abbr="c&otilde;&longs;picimus">con&longs;picimus</expan>; ad <expan abbr="e&utilde;">eum</expan>, <lb/>qui actus &longs;ecundi <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exploret, pertinere <expan abbr="quoq.">quoque</expan> arbitror aliqua ex ip&longs;a re de hac functionum <lb/>varietate di&longs;&longs;erere. </s>                                                                <s>Quorum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> v&longs;us in hoc volumine frequenti&longs;simus futurus &longs;it. </s>                                                                <s>Formas <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e multipliceis, &longs;i non ex hac methodo con&longs;titit adhuc; at accipiatur in pr&aelig;&longs;entia, vel vt po&longs;te&agrave; <lb/><expan abbr="demon&longs;trand&utilde;">demon&longs;trandum</expan>, vel vt &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;pertum">compertum</expan>. </s>                                                                <s>Etenim illa prima e&longs;t di&longs;tributio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia con&shy;<lb/>cretas, &amp; &agrave; materia &longs;eparatas; <expan abbr="&longs;eparatar&utilde;">&longs;eparatarum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diui&longs;io procedit vlterius: etenim vel &longs;unt &longs;epara&shy;<lb/> <s>OMNIS igitur actio requirit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, lic&egrave;t non <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> efficiens, veluti conclu&longs;um e&longs;t ante. </s>                                                                <s>Ve&shy;<lb/>r&ugrave;m, quia forma multiplex, &amp; ab vna, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> non prim&ograve; (&longs;iquidem ab vna cau&longs;&longs;a, quatenus <lb/>vna e&longs;t, non ni&longs;i res vna proxim&egrave; profici&longs;catur) multas <expan abbr="it&etilde;">item</expan> actioneis pullulare <expan abbr="c&otilde;&longs;picimus">con&longs;picimus</expan>; ad <expan abbr="e&utilde;">eum</expan>, <lb/>qui actus &longs;ecundi <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exploret, pertinere <expan abbr="quoq.">quoque</expan> arbitror aliqua ex ip&longs;a re de hac functionum <lb/>varietate di&longs;&longs;erere. </s>                                                                <s>Quorum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> v&longs;us in hoc volumine frequenti&longs;simus futurus &longs;it. </s>                                                                <s>Formas <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e multipliceis, &longs;i non ex hac methodo con&longs;titit adhuc; at accipiatur in pr&aelig;&longs;entia, vel vt po&longs;te&agrave; <lb/><expan abbr="demon&longs;trand&utilde;">demon&longs;trandum</expan>, vel vt &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;pertum">compertum</expan>. </s>                                                                <s>Etenim illa prima e&longs;t di&longs;tributio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia con&shy;<lb/>cretas, &amp; &agrave; materia &longs;eparatas; <expan abbr="&longs;eparatar&utilde;">&longs;eparatarum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diui&longs;io procedit vlterius: etenim vel &longs;unt &longs;epara&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1978"></arrow.to.target><lb/>t&aelig; &longs;impliciter, cuiu&longs;modi ill&aelig; &longs;unt qu&ecedil; in prima philo&longs;ophia tractantur, aut quodammodo, qua&shy;<lb/>les &longs;unt mathematic&aelig;: inter eas <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&aelig; quodammod&ograve; &longs;eparari queunt, <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> <expan abbr="human&utilde;">humanum</expan> ex Ari&shy;<lb/>&longs;totelis <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> collocabo, c&ugrave;m &longs;it in corpore, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eius officium corpore admini&longs;tretur. </s>                                                                <s>Materia <lb/>concret&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;unt multiplices: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> aut animus e&longs;t, aut inanimorum forma, &amp; vniformium <lb/>form&aelig; &longs;unt, <expan abbr="atq.">atque</expan> difformium; rur&longs;us &longs;ub&longs;tantiarum &amp; accidentium: nam <expan abbr="neq.">neque</expan> accidentib. form&aelig; <lb/>dee&longs;&longs;e, nec ip&longs;&aelig;, <expan abbr="qu&ecedil;cunq.">qu&ecedil;cunque</expan> &longs;int, functionib. e&longs;&longs;e videntur immunes: etenim calor heterogena &longs;e&shy;<lb/>cernit, homogenei ver&ograve; cogit; &amp; color &longs;egregat, aut congregat in&longs;trumentum vi&longs;us: euehit l&ecedil;&shy;<lb/>uitas, deprimit grauitas; earum ver&ograve; functiones intellige modo &longs;ui <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> proprio quae per illas &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; fungantur, <expan abbr="atq.">atque</expan> h&ecedil;, vel immanentes, vt fertur, vel tran&longs;euntes. </s>                                                                <s>Et formarum <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> nonnul&shy;<lb/>l&aelig; &longs;unt form&aelig; totius, vt animus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae ex vna <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> parte, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> &longs;olio in quo re&longs;ideat in&longs;tar regis, tri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1978"></arrow.to.target><lb/>t&aelig; &longs;impliciter, cuiu&longs;modi ill&aelig; &longs;unt qu&ecedil; in prima philo&longs;ophia tractantur, aut quodammodo, qua&shy;<lb/>les &longs;unt mathematic&aelig;: inter eas <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&aelig; quodammod&ograve; &longs;eparari queunt, <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> <expan abbr="human&utilde;">humanum</expan> ex Ari&shy;<lb/>&longs;totelis <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;ententia</expan> collocabo, c&ugrave;m &longs;it in corpore, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eius officium corpore admini&longs;tretur. </s>                                                                <s>Materia <lb/>concret&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;unt multiplices: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> aut animus e&longs;t, aut inanimorum forma, &amp; vniformium <lb/>form&aelig; &longs;unt, <expan abbr="atq.">atque</expan> difformium; rur&longs;us &longs;ub&longs;tantiarum &amp; accidentium: nam <expan abbr="neq.">neque</expan> accidentib. form&aelig; <lb/>dee&longs;&longs;e, nec ip&longs;&aelig;, <expan abbr="qu&ecedil;cunq.">qu&ecedil;cunque</expan> &longs;int, functionib. e&longs;&longs;e videntur immunes: etenim calor heterogena &longs;e&shy;<lb/>cernit, homogenei ver&ograve; cogit; &amp; color &longs;egregat, aut congregat in&longs;trumentum vi&longs;us: euehit l&ecedil;&shy;<lb/>uitas, deprimit grauitas; earum ver&ograve; functiones intellige modo &longs;ui <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> proprio quae per illas &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; fungantur, <expan abbr="atq.">atque</expan> h&ecedil;, vel immanentes, vt fertur, vel tran&longs;euntes. </s>                                                                <s>Et formarum <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> nonnul&shy;<lb/>l&aelig; &longs;unt form&aelig; totius, vt animus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae ex vna <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> parte, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> &longs;olio in quo re&longs;ideat in&longs;tar regis, tri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1979"></arrow.to.target><lb/>buit toti corpori, quae &longs;it, non per <expan abbr="&ecedil;qual&etilde;">&ecedil;qualem</expan> pr&aelig;&longs;enti&aelig; &longs;u&aelig; <expan abbr="participation&etilde;">participationem</expan> in partib. &longs;ed per <expan abbr="indiuidu&atilde;">indiuiduam</expan> <lb/>e&longs;&longs;enti&aelig; <expan abbr="c&otilde;icationem">conicationem</expan>, &agrave; coniunctione partium qu&aelig; ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> primam apt&aelig; &longs;unt, in qua animus re&longs;i&shy;<lb/>det, exortam. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> form&aelig; partium, vt in <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> carentibus. </s>                                                                <s>Actionem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vnam, aut non, mul&shy;<lb/>tis modis e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;tingit">contingit</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> vna &longs;impliciter e&longs;t, quam formaliter <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan> vocabimus qu&aelig; .&longs;. </s>                                                                <s>in alias <lb/>qu&aelig; &longs;eor&longs;um manere queant, re&longs;olui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, aut vna ad &longs;peciem, vel numerum, q &longs;peciei vnius, <lb/> <arrow.to.target n="marg1979"></arrow.to.target><lb/>buit toti corpori, quae &longs;it, non per <expan abbr="&ecedil;qual&etilde;">&ecedil;qualem</expan> pr&aelig;&longs;enti&aelig; &longs;u&aelig; <expan abbr="participation&etilde;">participationem</expan> in partib. &longs;ed per <expan abbr="indiuidu&atilde;">indiuiduam</expan> <lb/>e&longs;&longs;enti&aelig; <expan abbr="c&otilde;icationem">conicationem</expan>, &agrave; coniunctione partium qu&aelig; ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> primam apt&aelig; &longs;unt, in qua animus re&longs;i&shy;<lb/>det, exortam. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> form&aelig; partium, vt in <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> carentibus. </s>                                                                <s>Actionem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vnam, aut non, mul&shy;<lb/>tis modis e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;tingit">contingit</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> vna &longs;impliciter e&longs;t, quam formaliter <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan> vocabimus qu&aelig; .&longs;. </s>                                                                <s>in alias <lb/>qu&aelig; &longs;eor&longs;um manere queant, re&longs;olui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, aut vna ad &longs;peciem, vel numerum, <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;peciei vnius, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1980"></arrow.to.target><lb/>vel indiuidui &longs;it, ni&longs;i ab impediente interrumpatur, &amp; vbi <expan abbr="deniq.">denique</expan> <expan abbr="c&otilde;unuetur">conunuetur</expan>: nam propter <expan abbr="obic&etilde;">obicem</expan> <lb/>vna ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> &longs;ingularis actio non e&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ver&ograve; aut &egrave; famulantib. &amp;, vt vulg&ograve; fertur, &egrave; <lb/>&longs;ubordinatis con&longs;tat, aut quae vna ex illis &longs;e habeat &longs;icuti con&longs;equens; quorum <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; quemadmo&shy;<lb/>dum &longs;it; ex his intelligetur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;implices &longs;int; vnam tantum actio&shy;<lb/>nem formaliter ip&longs;as habere facil&egrave; qui&longs;piam credat. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m ego per&longs;piciam inter &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tias &longs;eparatas (mod&ograve; &longs;int plures) intercedere ordinem; &longs;olam Dei ip&longs;ius O. M. functionem ita &longs;im&shy;<lb/>plicem e&longs;&longs;e Peripatetic&ecedil; &egrave; decernerem: nemp&egrave; quia &longs;ola pror&longs;us <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> pote&longs;tate vacet: <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> fun&shy;<lb/>ctioneis non omnino <expan abbr="&longs;tatuer&etilde;">&longs;tatuerem</expan> &longs;impliceis; <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> aliqua pote&longs;tas in ip&longs;is, &longs;iue, vt melius dixerim, <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> humilitas &amp; declinatio cogno&longs;citur. </s>                                                                <s>Proinde Deus ip&longs;e, vt volunt optimi Pe&shy;<lb/>ripatetici, id <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> agit, vt &longs;eip&longs;um &aelig;terno tempore, &longs;ua pulchritudine captas, <expan abbr="c&otilde;t&etilde;pletur">contempletur</expan>: reliqu&aelig; <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&ecedil; pr&ecedil;ter &longs;eip&longs;as etiam Deum. </s>                                                                <s>&amp; fort&egrave; &longs;uperiores <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &longs;peculentur, quinimmo &longs;eip&longs;as <lb/>&longs;ine ip&longs;ius Dei &longs;peculatione (ni fallor) &longs;atis concipere nequeunt: nam &longs;peciem quandam priua&shy;<lb/>tionis &amp; pote&longs;tatis in entis vniuer&longs;itate obtinent, &longs;i cum Deo conferantur, pote&longs;tas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; priua&shy;<lb/>tio per actum <expan abbr="habitum&qacute;">habitumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; no&longs;cenda e&longs;t. </s>                                                                <s>Ita quidem vna illarum actio, &longs;ed non pe&shy;<lb/>nitus &longs;implex; &longs;iquidem habeant obiectum intelligenti&aelig; &longs;u&ecedil;, non in &longs;eip&longs;is, &longs;ed exterius, &agrave; quo <lb/>functio &longs;ua <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> propria compleatur. </s>                                                                <s>Vna igitur functio, vna, &longs;cilicet, vnius intelligentia &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1980"></arrow.to.target><lb/>vel indiuidui &longs;it, ni&longs;i ab impediente interrumpatur, &amp; vbi <expan abbr="deniq.">denique</expan> <expan abbr="c&otilde;unuetur">conunuetur</expan>: nam propter <expan abbr="obic&etilde;">obicem</expan> <lb/>vna ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> &longs;ingularis actio non e&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ver&ograve; aut &egrave; famulantib. &amp;, vt vulg&ograve; fertur, &egrave; <lb/>&longs;ubordinatis con&longs;tat, aut quae vna ex illis &longs;e habeat &longs;icuti con&longs;equens; quorum <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; quemadmo&shy;<lb/>dum &longs;it; ex his intelligetur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;implices &longs;int; vnam tantum actio&shy;<lb/>nem formaliter ip&longs;as habere facil&egrave; qui&longs;piam credat. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m ego per&longs;piciam inter &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tias &longs;eparatas (mod&ograve; &longs;int plures) intercedere ordinem; &longs;olam Dei ip&longs;ius O. M. functionem ita &longs;im&shy;<lb/>plicem e&longs;&longs;e Peripatetic&ecedil; &egrave; decernerem: nemp&egrave; quia &longs;ola pror&longs;us <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> pote&longs;tate vacet: <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> fun&shy;<lb/>ctioneis non omnino <expan abbr="&longs;tatuer&etilde;">&longs;tatuerem</expan> &longs;impliceis; <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> aliqua pote&longs;tas in ip&longs;is, &longs;iue, vt melius dixerim, <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> humilitas &amp; declinatio cogno&longs;citur. </s>                                                                <s>Proinde Deus ip&longs;e, vt volunt optimi Pe&shy;<lb/>ripatetici, id <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> agit, vt &longs;eip&longs;um &aelig;terno tempore, &longs;ua pulchritudine captas, <expan abbr="c&otilde;t&etilde;pletur">contempletur</expan>: reliqu&aelig; <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ub&longs;tanti&ecedil; pr&ecedil;ter &longs;eip&longs;as etiam Deum. </s>                                                                <s>&amp; fort&egrave; &longs;uperiores <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &longs;peculentur, quinimmo &longs;eip&longs;as <lb/>&longs;ine ip&longs;ius Dei &longs;peculatione (ni fallor) &longs;atis concipere nequeunt: nam &longs;peciem quandam priua&shy;<lb/>tionis &amp; pote&longs;tatis in entis vniuer&longs;itate obtinent, &longs;i cum Deo conferantur, pote&longs;tas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; priua&shy;<lb/>tio per actum <expan abbr="habitum&qacute;">habitumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; no&longs;cenda e&longs;t. </s>                                                                <s>Ita quidem vna illarum actio, &longs;ed non pe&shy;<lb/>nitus &longs;implex; &longs;iquidem habeant obiectum intelligenti&aelig; &longs;u&ecedil;, non in &longs;eip&longs;is, &longs;ed exterius, &agrave; quo <lb/>functio &longs;ua <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> propria compleatur. </s>                                                                <s>Vna igitur functio, vna, &longs;cilicet, vnius intelligentia &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1981"></arrow.to.target><lb/>&longs;tanti&ecedil;, neutiquam ver&ograve; &longs;implex, quia nimir&ugrave;m intelligentia &longs;ui, ab alterius rei &longs;ublimioris in&shy;<lb/>telligenti&ecedil; perficitur, &amp; con&longs;ummatur, &amp; vna, vt arbitror, intrin&longs;ec&ugrave;s qu&ecedil; tamen varietur extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s; quippe ex varietate obiecti: non multiplicetur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> propter <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> qu&ecedil; &longs;pectatur in&shy;<lb/>ter <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> &amp; actum, &longs;icuti neque multiplicatur intelligentia pote&longs;tatis, &longs;iquando concipiatur <lb/>per actum. </s>                                                                <s>Non equidem illud aio pote&longs;tatis &amp; actus eandem e&longs;&longs;e notionem; varia <expan abbr=".n.">enim</expan> certi&longs;sim&egrave; <lb/>e&longs;t, &longs;ed c&ugrave;m in actu pote&longs;tas agno&longs;catur, vnam e&longs;&longs;e ip&longs;ius <expan abbr="intelligenti&atilde;">intelligentiam</expan>: proptere&agrave; quae cogno&longs;citur <lb/>ex habitudine, qua re&longs;picit actum; qua &longs;i noris hunc illam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> noris: &longs;ic eorum qu&ecedil; inter &longs;e <lb/>re&longs;piciunt vna cognitio. </s>                                                                <s>Sic depriuationis notitia dicendum foret. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> &amp; ip&longs;a per habitum <lb/>concipitur, &amp; definitur. </s>                                                                <s>Vna cert&egrave;, &longs;ed minus &longs;implex, qu&agrave;m cognitio habitus: &longs;ic itidem vna e&longs;t <lb/>in &longs;ub&longs;tantiis inferioribus energia, Compo&longs;itionem formalem hanc ad eius differentiam quam <lb/>rei, vel realem vocant, appellare licebit. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d etiam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;eparat&ecedil; mouent orbes;  <arrow.to.target n="marg1981"></arrow.to.target><lb/>&longs;tanti&ecedil;, neutiquam ver&ograve; &longs;implex, quia nimir&ugrave;m intelligentia &longs;ui, ab alterius rei &longs;ublimioris in&shy;<lb/>telligenti&ecedil; perficitur, &amp; con&longs;ummatur, &amp; vna, vt arbitror, intrin&longs;ec&ugrave;s qu&ecedil; tamen varietur extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s; quippe ex varietate obiecti: non multiplicetur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> propter <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> qu&ecedil; &longs;pectatur in&shy;<lb/>ter <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> &amp; actum, &longs;icuti neque multiplicatur intelligentia pote&longs;tatis, &longs;iquando concipiatur <lb/>per actum. </s>                                                                <s>Non equidem illud aio pote&longs;tatis &amp; actus eandem e&longs;&longs;e notionem; varia <expan abbr=".n.">enim</expan> certi&longs;sim&egrave; <lb/>e&longs;t, &longs;ed c&ugrave;m in actu pote&longs;tas agno&longs;catur, vnam e&longs;&longs;e ip&longs;ius <expan abbr="intelligenti&atilde;">intelligentiam</expan>: proptere&agrave; quae cogno&longs;citur <lb/>ex habitudine, qua re&longs;picit actum; qua &longs;i noris hunc illam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> noris: &longs;ic eorum qu&ecedil; inter &longs;e <lb/>re&longs;piciunt vna cognitio. </s>                                                                <s>Sic depriuationis notitia dicendum foret. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> &amp; ip&longs;a per habitum <lb/>concipitur, &amp; definitur. </s>                                                                <s>Vna cert&egrave;, &longs;ed minus &longs;implex, qu&agrave;m cognitio habitus: &longs;ic itidem vna e&longs;t <lb/>in &longs;ub&longs;tantiis inferioribus energia, Compo&longs;itionem formalem hanc ad eius differentiam quam <lb/>rei, vel realem vocant, appellare licebit. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d etiam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;eparat&ecedil; mouent orbes;
 <pb pagenum="301"/> <pb pagenum="301"/>
 <arrow.to.target n="marg1982"></arrow.to.target><lb/>ab his &amp; alia functio qu&aelig; &longs;it tran&longs;iens, profici&longs;ci putabitur. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, &longs;i mouent vt finis, actio nul&shy;<lb/>la h&ecedil;c erit, ni&longs;i metaphoric&egrave;, quia &longs;ol&ugrave;m in eo <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tet">con&longs;i&longs;tet</expan> quod mouetur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>functio <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan>, qua&shy;<lb/>tenus mouetur, qu&ecedil; reliqua &longs;ua principia <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan> &longs;it extra finem. </s>                                                                <s>Ita <expan abbr=".n.">enim</expan> differt in mouendo finis <lb/>ab efficiente, quae finis <expan abbr="mou&etilde;do">mouendo</expan> manet immobilis, nec illi functio tribuitur, &longs;ed immobilitas &amp; ho&shy;<lb/>ne&longs;tas; eius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> gratia <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> id quod appetit. </s>                                                                <s>In efficiente <expan abbr="colloca&ttilde;">collocatur</expan> actio, quia non &longs;ine materi&aelig; <lb/>tran&longs;mutatione <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> facit, qu&aelig;, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> res &longs;en&longs;ilis, requirit <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="tran&longs;mutant&etilde;">tran&longs;mutantem</expan>: c&ugrave;m <lb/>c&ecedil;teroqui finis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ine tran&longs;mutatione materi&aelig; po&longs;sit agere, vt in mentib. beatis &amp; c&ecedil;lo quorum <lb/>&longs;tatus e&longs;t <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> vniu&longs;modi, nec &egrave; pote&longs;tate <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatur">tran&longs;mutatur</expan> in actum. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur nos ea vt <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> mo&shy;<lb/>uere defendamus, <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan> <expan abbr="&longs;an&egrave;ip&longs;ar&utilde;">&longs;an&egrave; ip&longs;arum</expan> <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> quidem <expan abbr="immanent&etilde;">immanentem</expan> cogimur a&longs;&longs;euerare. <lb/></s>                                                                <s>De mathematicis illud <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> puto <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> functiones ibi e&longs;&longs;e qu&aelig; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quantitatis intrin&shy;<lb/>&longs;ec&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;equuntur">con&longs;equuntur</expan>, hoc e&longs;t, eo modo <expan abbr="pullul&atilde;t">pullulant</expan> ex forma, &longs;icuti <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> ex habitu profici&longs;ci &longs;upr&agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;mem">commem</expan> orauimus, &amp; <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> &longs;ine vlla vera permutatione, &amp; ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> metaphorica: nec eiu&longs;modi <lb/>tamen, vt <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> &agrave; fine de&longs;cendat. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &amp; tale cau&longs;&longs;&aelig; genus repellatur &agrave; mathematicis, &amp; illud <lb/><expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> generatim quod habet, vt inquit ip&longs;e Ari&longs;toteles, <foreign lang="greek">to\ ku/rion</foreign>, &amp; <expan abbr="pr&ecedil;cipu&utilde;">pr&ecedil;cipuum</expan> qu&ecedil; &longs;unt apud Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>finis &amp; efficiens. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> Plato, vt docet Proclus <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in principiis pr&ecedil;cipuis numerauit exemplar. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg1982"></arrow.to.target><lb/>ab his &amp; alia functio qu&aelig; &longs;it tran&longs;iens, profici&longs;ci putabitur. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, &longs;i mouent vt finis, actio nul&shy;<lb/>la h&ecedil;c erit, ni&longs;i metaphoric&egrave;, quia &longs;ol&ugrave;m in eo <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tet">con&longs;i&longs;tet</expan> quod mouetur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>functio <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan>, qua&shy;<lb/>tenus mouetur, qu&ecedil; reliqua &longs;ua principia <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan> &longs;it extra finem. </s>                                                                <s>Ita <expan abbr=".n.">enim</expan> differt in mouendo finis <lb/>ab efficiente, quae finis <expan abbr="mou&etilde;do">mouendo</expan> manet immobilis, nec illi functio tribuitur, &longs;ed immobilitas &amp; ho&shy;<lb/>ne&longs;tas; eius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> gratia <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan> id quod appetit. </s>                                                                <s>In efficiente <expan abbr="colloca&ttilde;">collocatur</expan> actio, quia non &longs;ine materi&aelig; <lb/>tran&longs;mutatione <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> facit, qu&aelig;, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> res &longs;en&longs;ilis, requirit <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="tran&longs;mutant&etilde;">tran&longs;mutantem</expan>: c&ugrave;m <lb/>c&ecedil;teroqui finis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ine tran&longs;mutatione materi&aelig; po&longs;sit agere, vt in mentib. beatis &amp; c&ecedil;lo quorum <lb/>&longs;tatus e&longs;t <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> vniu&longs;modi, nec &egrave; pote&longs;tate <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatur">tran&longs;mutatur</expan> in actum. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur nos ea vt <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> mo&shy;<lb/>uere defendamus, <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan> <expan abbr="&longs;an&egrave;ip&longs;ar&utilde;">&longs;an&egrave; ip&longs;arum</expan> <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> quidem <expan abbr="immanent&etilde;">immanentem</expan> cogimur a&longs;&longs;euerare. <lb/></s>                                                                <s>De mathematicis illud <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> puto <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> functiones ibi e&longs;&longs;e qu&aelig; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quantitatis intrin&shy;<lb/>&longs;ec&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;equuntur">con&longs;equuntur</expan>, hoc e&longs;t, eo modo <expan abbr="pullul&atilde;t">pullulant</expan> ex forma, &longs;icuti <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> ex habitu profici&longs;ci &longs;upr&agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;mem">commem</expan> orauimus, &amp; <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> &longs;ine vlla vera permutatione, &amp; ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> metaphorica: nec eiu&longs;modi <lb/>tamen, vt <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> &agrave; fine de&longs;cendat. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &amp; tale cau&longs;&longs;&aelig; genus repellatur &agrave; mathematicis, &amp; illud <lb/><expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> generatim quod habet, vt inquit ip&longs;e Ari&longs;toteles, <foreign lang="greek">to\ ku/rion</foreign>, &amp; <expan abbr="pr&ecedil;cipu&utilde;">pr&ecedil;cipuum</expan> qu&ecedil; &longs;unt apud Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>finis &amp; efficiens. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> Plato, vt docet Proclus <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in principiis pr&ecedil;cipuis numerauit exemplar. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg1983"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> form&ecedil; mathematic&ecedil; in actuo&longs;is principiis <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> numerantur: <expan abbr="acriter&qacute;">acriterque</expan>. </s>                                                                <s>Pythagoras <lb/> <arrow.to.target n="marg1983"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> form&ecedil; mathematic&ecedil; in actuo&longs;is principiis <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> numerantur: <expan abbr="acriter&qacute;">acriterque</expan>. </s>                                                                <s>Pythagoras <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1984"></arrow.to.target><lb/>&amp; Plato reprehen&longs;i, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> alter numeros, alter ver&ograve; &longs;olida <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, <expan abbr="motionum&qacute;">motionumque</expan>. </s>                                                                <s>primor&shy;<lb/>dia fecerint. </s>                                                                <s>Sed nil repugnat <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> illis, opinor, <expan abbr="function&utilde;">functionum</expan> varietas; quid <expan abbr=".n.">enim</expan> prohibeat, quominus <lb/>ill&ecedil; <expan abbr="qu&atilde;ti">quanti</expan> &longs;pecies <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> plureis proprietateis, vt <expan abbr="tri&atilde;gul&utilde;">triangulum</expan> habere treis angulos &ecedil;qualeis duobus re&shy;<lb/>ctis &amp; habere <expan abbr="angul&utilde;">angulum</expan> <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> duob. </s>                                                                <s>angulis &longs;ibi oppo&longs;itis &aelig;qualem? </s>                                                                <s>Mitto nunc <expan abbr="human&atilde;">humanam</expan> <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <lb/>qu&aelig; c&ugrave;m &longs;euocet formas &agrave; materia &longs;en&longs;ili, nec <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> obeat &longs;ine <expan abbr="ph&atilde;ta&longs;ia">phanta&longs;ia</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> munus, <expan abbr="ancipit&etilde;">ancipitem</expan> <expan abbr="qu&atilde;-d&atilde;">quan&shy;<lb/>dam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, qua&longs;i animal <expan abbr="amphibi&utilde;">amphibium</expan> con&longs;ecuta fui&longs;&longs;e videbitur: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e varia, <expan abbr="multi&longs;&qacute;">multi&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>modis <lb/><expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> pr&ecedil;&longs;tare officium. </s>                                                                <s>Generatim ver&ograve; varietas <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> ad h&ecedil;c capita refert, aut <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e e&longs;t, aut per <lb/><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; aut in indiuiduo, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in &longs;pecie. </s>                                                                <s>per accidens ver&ograve; <expan abbr="indeterminat&utilde;">indeterminatum</expan> accipio. </s>                                                                <s>Et ea qu&aelig; <lb/>e&longs;t in indiuiduo, &amp; in hoc &longs;ignificato per accidens, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt. </s>                                                                <s>qu&ecedil; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> priuilegio materi&aelig; <expan abbr="c&otilde;ting&utilde;t">contingunt</expan>, <lb/>quod <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &agrave; forma &longs;ui <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> &longs;imile e&longs;t: infinitas e&longs;t ex materia &longs;ingulari. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> quae vna vnius fun&shy;<lb/>ctio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;it, vel ex <expan abbr="impedim&etilde;to">impedimento</expan> <expan abbr="&itilde;terrupta">interrupta</expan>, vel ex <expan abbr="accid&etilde;te">accidente</expan>, id <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> tali materi&aelig; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> referri debet. <lb/></s>                                                                <s>Etenim vbi <expan abbr="interr&utilde;pitur">interrumpitur</expan>, nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> multiplicatur. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;emel defecit, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> ad numerum <lb/>renouari, &amp; qua&longs;i in <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> ex morte reuocari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> putant Peripatetici. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Sic ex adnexis &amp; <expan abbr="accid&etilde;tib">accidentib</expan>. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg1984"></arrow.to.target><lb/>&amp; Plato reprehen&longs;i, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> alter numeros, alter ver&ograve; &longs;olida <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, <expan abbr="motionum&qacute;">motionumque</expan>. </s>                                                                <s>primor&shy;<lb/>dia fecerint. </s>                                                                <s>Sed nil repugnat <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> illis, opinor, <expan abbr="function&utilde;">functionum</expan> varietas; quid <expan abbr=".n.">enim</expan> prohibeat, quominus <lb/>ill&ecedil; <expan abbr="qu&atilde;ti">quanti</expan> &longs;pecies <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> plureis proprietateis, vt <expan abbr="tri&atilde;gul&utilde;">triangulum</expan> habere treis angulos &ecedil;qualeis duobus re&shy;<lb/>ctis &amp; habere <expan abbr="angul&utilde;">angulum</expan> <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> duob. </s>                                                                <s>angulis &longs;ibi oppo&longs;itis &aelig;qualem? </s>                                                                <s>Mitto nunc <expan abbr="human&atilde;">humanam</expan> <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <lb/>qu&aelig; c&ugrave;m &longs;euocet formas &agrave; materia &longs;en&longs;ili, nec <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> obeat &longs;ine <expan abbr="ph&atilde;ta&longs;ia">phanta&longs;ia</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> munus, <expan abbr="ancipit&etilde;">ancipitem</expan> <expan abbr="qu&atilde;-d&atilde;">quan&shy;<lb/>dam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, qua&longs;i animal <expan abbr="amphibi&utilde;">amphibium</expan> con&longs;ecuta fui&longs;&longs;e videbitur: <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e varia, <expan abbr="multi&longs;&qacute;">multi&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>modis <lb/><expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> pr&ecedil;&longs;tare officium. </s>                                                                <s>Generatim ver&ograve; varietas <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> ad h&ecedil;c capita refert, aut <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e e&longs;t, aut per <lb/><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; aut in indiuiduo, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in &longs;pecie. </s>                                                                <s>per accidens ver&ograve; <expan abbr="indeterminat&utilde;">indeterminatum</expan> accipio. </s>                                                                <s>Et ea qu&aelig; <lb/>e&longs;t in indiuiduo, &amp; in hoc &longs;ignificato per accidens, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt. </s>                                                                <s>qu&ecedil; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> priuilegio materi&aelig; <expan abbr="c&otilde;ting&utilde;t">contingunt</expan>, <lb/>quod <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &agrave; forma &longs;ui <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> &longs;imile e&longs;t: infinitas e&longs;t ex materia &longs;ingulari. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> quae vna vnius fun&shy;<lb/>ctio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;it, vel ex <expan abbr="impedim&etilde;to">impedimento</expan> <expan abbr="&itilde;terrupta">interrupta</expan>, vel ex <expan abbr="accid&etilde;te">accidente</expan>, id <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> tali materi&aelig; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> referri debet. <lb/></s>                                                                <s>Etenim vbi <expan abbr="interr&utilde;pitur">interrumpitur</expan>, nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> multiplicatur. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;emel defecit, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> ad numerum <lb/>renouari, &amp; qua&longs;i in <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> ex morte reuocari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> putant Peripatetici. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Sic ex adnexis &amp; <expan abbr="accid&etilde;tib">accidentib</expan>. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg1985"></arrow.to.target><lb/>actio variatur, vt pro modo efficientis, pro <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ubiecti, pro varietate in&longs;trumenti. </s>                                                                <s><expan abbr="Sax&utilde;">Saxum</expan> cadit &amp; <lb/>ferit, ignis <expan abbr="cer&atilde;">ceram</expan> colliquat, &amp; fictile cogit: <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>in principio, <expan abbr="lentu&longs;q.">lentu&longs;que</expan> cogit, ad extremum, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1985"></arrow.to.target><lb/>actio variatur, vt pro modo efficientis, pro <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ubiecti, pro varietate in&longs;trumenti. </s>                                                                <s><expan abbr="Sax&utilde;">Saxum</expan> cadit &amp; <lb/>ferit, ignis <expan abbr="cer&atilde;">ceram</expan> colliquat, &amp; fictile cogit: <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>in principio, <expan abbr="lentu&longs;q.">lentu&longs;que</expan> cogit, ad extremum, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1986"></arrow.to.target><lb/>acrior aliquat. </s>                                                                <s>Calor extra animal vrit, in animali coquit, h&icirc;c elixat, ibi torret. </s>                                                                <s>Et &longs;ol cum <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/><expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> gignit, cum equo <expan abbr="equ&utilde;">equum</expan> producit. </s>                                                                <s>Si ver&ograve; fuerint actiones &longs;peciei qu&ecedil; &longs;unt <expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> per &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m in &longs;pecie plures &longs;int cau&longs;&longs;&aelig;, materia nimir&ugrave;m &amp; forma, ac materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vel &longs;implex, vt in <lb/>corpore &longs;implici, vel <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vt in mixtis: &longs;it &amp; id quod habet <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> form&aelig;, pr&ecedil;tere&agrave;, &longs;int &egrave; for&shy;<lb/>mis <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> &amp; generales, ali&ecedil; &longs;pecific&ecedil;, &amp; <expan abbr="c&otilde;muni&utilde;">communium</expan> virtutes, &longs;iue ip&longs;&ecedil;met &longs;int &longs;uper&longs;tites, <lb/>&amp; ex actionib. aliqu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;nex&ecedil;">connex&ecedil;</expan> &longs;int, vt vna ex altera <expan abbr="er&utilde;pat">erumpat</expan>: efficitur vt actiones, vel mult&ecedil; &longs;int, quae<lb/>&longs;ingul&ecedil; &egrave; &longs;ingulis cau&longs;sis <expan abbr="eman&etilde;t">emanent</expan>, vel ordinat&aelig;, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> mini&longs;tra &amp; princeps, vel ex con&longs;e&shy;<lb/>cutione <expan abbr="e&aelig;dem&qacute;">e&aelig;demque</expan>. </s>                                                                <s>pro <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>, vnde <expan abbr="ducun&ttilde;">ducuntur</expan>, aut &longs;implices, aut <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&aelig;">compo&longs;it&aelig;</expan> qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, <lb/>vt intern&aelig;, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> partim intern&aelig;, partim extern&ecedil;. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ill&aelig; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quas ordinatas dicimus, ita &longs;e <lb/><expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan>, vt po&longs;teriores &longs;ine ip&longs;is <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, aut quae non po&longs;sint in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ine ip&longs;is prorumpere. </s>                                                                <s>Rur&longs;us <lb/>ordinat&aelig; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, vt ex illis <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> ducentes, aut quae illis <expan abbr="vtan&ttilde;">vtantur</expan>. </s>                                                                <s>&longs;i ortum <expan abbr="duc&atilde;t">ducant</expan> ex illis, ab iis <expan abbr="profici&longs;c&utilde;tur">profici&longs;cuntur</expan>, <lb/>vt &agrave; forma: &longs;i vtantur, <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> finis, <expan abbr="e&aelig;&qacute;">e&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>auctore Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in extremo 1. de part. An. </s>                                                                <s>ita <expan abbr="c&otilde;dit&ecedil;">condit&ecedil;</expan>, <lb/>vt vna &longs;it <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei prima qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> omneis, velut eius vnius gratia &longs;int, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>primum eius in&longs;trumentum, quod e&longs;t <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan>, vt animi corpus. </s>                                                                <s>Exempla omnium in <expan abbr="pr&otilde;ptu">promptu</expan> &longs;unt: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> ex forma ine&longs;t acumen inferro; rubigo ex materia. </s>                                                                <s>In homine ratio, &longs;en&longs;us, &amp; &longs;ui con&longs;er&shy;<lb/>uatio. </s>                                                                <s>Rationi parent omnes, &longs;ed alia via, paret &amp; &longs;eruit &longs;en&longs;us, alia nutritio. </s>                                                                <s>&longs;ine nutriente nulla <lb/> <arrow.to.target n="marg1986"></arrow.to.target><lb/>acrior aliquat. </s>                                                                <s>Calor extra animal vrit, in animali coquit, h&icirc;c elixat, ibi torret. </s>                                                                <s>Et &longs;ol cum <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/><expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> gignit, cum equo <expan abbr="equ&utilde;">equum</expan> producit. </s>                                                                <s>Si ver&ograve; fuerint actiones &longs;peciei qu&ecedil; &longs;unt <expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> per &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m in &longs;pecie plures &longs;int cau&longs;&longs;&aelig;, materia nimir&ugrave;m &amp; forma, ac materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vel &longs;implex, vt in <lb/>corpore &longs;implici, vel <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vt in mixtis: &longs;it &amp; id quod habet <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> form&aelig;, pr&ecedil;tere&agrave;, &longs;int &egrave; for&shy;<lb/>mis <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> &amp; generales, ali&ecedil; &longs;pecific&ecedil;, &amp; <expan abbr="c&otilde;muni&utilde;">communium</expan> virtutes, &longs;iue ip&longs;&ecedil;met &longs;int &longs;uper&longs;tites, <lb/>&amp; ex actionib. aliqu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;nex&ecedil;">connex&ecedil;</expan> &longs;int, vt vna ex altera <expan abbr="er&utilde;pat">erumpat</expan>: efficitur vt actiones, vel mult&ecedil; &longs;int, quae<lb/>&longs;ingul&ecedil; &egrave; &longs;ingulis cau&longs;sis <expan abbr="eman&etilde;t">emanent</expan>, vel ordinat&aelig;, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> mini&longs;tra &amp; princeps, vel ex con&longs;e&shy;<lb/>cutione <expan abbr="e&aelig;dem&qacute;">e&aelig;demque</expan>. </s>                                                                <s>pro <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>, vnde <expan abbr="ducun&ttilde;">ducuntur</expan>, aut &longs;implices, aut <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&aelig;">compo&longs;it&aelig;</expan> qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, <lb/>vt intern&aelig;, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> partim intern&aelig;, partim extern&ecedil;. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ill&aelig; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quas ordinatas dicimus, ita &longs;e <lb/><expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan>, vt po&longs;teriores &longs;ine ip&longs;is <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, aut quae non po&longs;sint in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ine ip&longs;is prorumpere. </s>                                                                <s>Rur&longs;us <lb/>ordinat&aelig; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, vt ex illis <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> ducentes, aut quae illis <expan abbr="vtan&ttilde;">vtantur</expan>. </s>                                                                <s>&longs;i ortum <expan abbr="duc&atilde;t">ducant</expan> ex illis, ab iis <expan abbr="profici&longs;c&utilde;tur">profici&longs;cuntur</expan>, <lb/>vt &agrave; forma: &longs;i vtantur, <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> finis, <expan abbr="e&aelig;&qacute;">e&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>auctore Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in extremo 1. de part. An. </s>                                                                <s>ita <expan abbr="c&otilde;dit&ecedil;">condit&ecedil;</expan>, <lb/>vt vna &longs;it <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei prima qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> omneis, velut eius vnius gratia &longs;int, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>primum eius in&longs;trumentum, quod e&longs;t <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan>, vt animi corpus. </s>                                                                <s>Exempla omnium in <expan abbr="pr&otilde;ptu">promptu</expan> &longs;unt: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> ex forma ine&longs;t acumen inferro; rubigo ex materia. </s>                                                                <s>In homine ratio, &longs;en&longs;us, &amp; &longs;ui con&longs;er&shy;<lb/>uatio. </s>                                                                <s>Rationi parent omnes, &longs;ed alia via, paret &amp; &longs;eruit &longs;en&longs;us, alia nutritio. </s>                                                                <s>&longs;ine nutriente nulla <lb/>
Line 7710 
Line 7710 
 <s>VERVM antequ&agrave;m ad alia tran&longs;eamus, ea dubitatio tollenda. </s>                                                                <s>Ecquid cau&longs;&longs;&aelig; &longs;it, vt ab vna <lb/><expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>forma plures, atque ill&ecedil; quidem &longs;&aelig;pe contrari&aelig; na&longs;cantur actiones; in vno ver&ograve; <lb/>&longs;ubiecto pa&longs;siones contrari&aelig; nequeant ine&longs;&longs;e? </s>                                                                <s>An qu&aelig; exi&longs;tunt indiuidu&egrave;, &longs;iue actiones, &longs;eu <lb/>pa&longs;siones &longs;int, &amp; qu&aelig; virtute, non actu contraria &longs;unt; ea multa ine&longs;&longs;e in &longs;ubiecto non e&longs;t incon&shy;<lb/>ueniens; qu&aelig; diuidu&egrave; recipiuntur, h&aelig;c actu vn&agrave; non con&longs;i&longs;tunt: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> dum certo quodam actu <lb/>materies informatur, ex toto accipiens, alteri oppo&longs;ito locum dare non pote&longs;t. </s>                                                                <s>Hinc in medio <lb/>contrariorum colorum form&aelig;, &amp; <expan abbr="contrarior&utilde;">contrariorum</expan> &longs;en&longs;ilium &longs;pecies in &longs;en&longs;u communi, qu&ograve;d &longs;ine ma&shy;<lb/>teria &longs;u&longs;cipiantur; in lapide color albus, &amp; niger haud quaquam. </s>                                                                <s>Supere&longs;t nunc illud inquiren&shy;<lb/> <s>VERVM antequ&agrave;m ad alia tran&longs;eamus, ea dubitatio tollenda. </s>                                                                <s>Ecquid cau&longs;&longs;&aelig; &longs;it, vt ab vna <lb/><expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>forma plures, atque ill&ecedil; quidem &longs;&aelig;pe contrari&aelig; na&longs;cantur actiones; in vno ver&ograve; <lb/>&longs;ubiecto pa&longs;siones contrari&aelig; nequeant ine&longs;&longs;e? </s>                                                                <s>An qu&aelig; exi&longs;tunt indiuidu&egrave;, &longs;iue actiones, &longs;eu <lb/>pa&longs;siones &longs;int, &amp; qu&aelig; virtute, non actu contraria &longs;unt; ea multa ine&longs;&longs;e in &longs;ubiecto non e&longs;t incon&shy;<lb/>ueniens; qu&aelig; diuidu&egrave; recipiuntur, h&aelig;c actu vn&agrave; non con&longs;i&longs;tunt: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> dum certo quodam actu <lb/>materies informatur, ex toto accipiens, alteri oppo&longs;ito locum dare non pote&longs;t. </s>                                                                <s>Hinc in medio <lb/>contrariorum colorum form&aelig;, &amp; <expan abbr="contrarior&utilde;">contrariorum</expan> &longs;en&longs;ilium &longs;pecies in &longs;en&longs;u communi, qu&ograve;d &longs;ine ma&shy;<lb/>teria &longs;u&longs;cipiantur; in lapide color albus, &amp; niger haud quaquam. </s>                                                                <s>Supere&longs;t nunc illud inquiren&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1995"></arrow.to.target><lb/>dum de primo <expan abbr="&longs;ecundo&qacute;">&longs;ecundoque</expan>. </s>                                                                <s>actu, an'ne primus aliqua in &longs;e ip&longs;o accepta mutatione traducatur ad <lb/>&longs;ecundum. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; primus actus, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;ecundus in compo&longs;ito con&longs;i&longs;tunt, <expan abbr="neq.">neque</expan> deducitur <lb/>primus ad &longs;ecundum, ni&longs;i in compo&longs;ito: quo fit, vt compo&longs;itum ex actu primo ad &longs;ecundum pro&shy;<lb/>moueri iure optimo dicatur, id quod qu&aelig;ritur de tran&longs;itione primi in &longs;ecundum transferatur <expan abbr="c&otilde;-modius">con&shy;<lb/>modius</expan> ad &longs;ubiectum quod e&longs;t coniunctum &egrave; materia &longs;eu potentia prima, &amp; actu primo qu&aelig; e&longs;t <lb/>forma &amp; habitus. </s>                                                                <s>Vbi inter Gr&aelig;cos auctores Philoponum <expan abbr="atq.">atque</expan> Simplicium interponendum erit <lb/>omnino iudicium <expan abbr="no&longs;tr&utilde;">no&longs;trum</expan>, quandoquidem hi contrarias &longs;ententias profe&longs;si &longs;unt, exi&longs;timante Sim&shy;<lb/>plicio mutationem, quin potius verum motum in &longs;ubiecto fieri. </s>                                                                <s>Philopono ver&ograve; contr&agrave;, nulla <lb/>pror&longs;us mutatione opus e&longs;&longs;e; quas diuer&longs;as &longs;ententias ob diuer&longs;as cau&longs;&longs;as, ad quas ip&longs;i &longs;e&longs;e adiun&shy;<lb/>xere, defendi&longs;&longs;e credimus. </s>                                                                <s>Alter enim, vt mundum pror&longs;us ingenitum cum Ari&longs;totele tueretur, is <lb/>autem &longs;ic argumentabatur. </s>                                                                <s>Si mundus habui&longs;&longs;et initium, fore, vt primus motor, dum ante&agrave; ni&shy;<lb/>hil egi&longs;&longs;et, po&longs;te&agrave; ver&ograve; mundum fabricatus e&longs;&longs;et, e&longs;&longs;et mutatus: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>mutationem ortui mundi <lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; antece&longs;&longs;uram, vt fidem illi argumento adhiberet: efficiens propri&egrave; c&ugrave;m ex actu primo <lb/>transferretur in &longs;ecundum, nece&longs;&longs;ari&ograve; motum iri te&longs;tatus e&longs;t. </s>                                                                <s>Philoponus autem, qui tota mente <lb/> <arrow.to.target n="marg1995"></arrow.to.target><lb/>dum de primo <expan abbr="&longs;ecundo&qacute;">&longs;ecundoque</expan>. </s>                                                                <s>actu, an'ne primus aliqua in &longs;e ip&longs;o accepta mutatione traducatur ad <lb/>&longs;ecundum. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; primus actus, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;ecundus in compo&longs;ito con&longs;i&longs;tunt, <expan abbr="neq.">neque</expan> deducitur <lb/>primus ad &longs;ecundum, ni&longs;i in compo&longs;ito: quo fit, vt compo&longs;itum ex actu primo ad &longs;ecundum pro&shy;<lb/>moueri iure optimo dicatur, id quod qu&aelig;ritur de tran&longs;itione primi in &longs;ecundum transferatur <expan abbr="c&otilde;-modius">con&shy;<lb/>modius</expan> ad &longs;ubiectum quod e&longs;t coniunctum &egrave; materia &longs;eu potentia prima, &amp; actu primo qu&aelig; e&longs;t <lb/>forma &amp; habitus. </s>                                                                <s>Vbi inter Gr&aelig;cos auctores Philoponum <expan abbr="atq.">atque</expan> Simplicium interponendum erit <lb/>omnino iudicium <expan abbr="no&longs;tr&utilde;">no&longs;trum</expan>, quandoquidem hi contrarias &longs;ententias profe&longs;si &longs;unt, exi&longs;timante Sim&shy;<lb/>plicio mutationem, quin potius verum motum in &longs;ubiecto fieri. </s>                                                                <s>Philopono ver&ograve; contr&agrave;, nulla <lb/>pror&longs;us mutatione opus e&longs;&longs;e; quas diuer&longs;as &longs;ententias ob diuer&longs;as cau&longs;&longs;as, ad quas ip&longs;i &longs;e&longs;e adiun&shy;<lb/>xere, defendi&longs;&longs;e credimus. </s>                                                                <s>Alter enim, vt mundum pror&longs;us ingenitum cum Ari&longs;totele tueretur, is <lb/>autem &longs;ic argumentabatur. </s>                                                                <s>Si mundus habui&longs;&longs;et initium, fore, vt primus motor, dum ante&agrave; ni&shy;<lb/>hil egi&longs;&longs;et, po&longs;te&agrave; ver&ograve; mundum fabricatus e&longs;&longs;et, e&longs;&longs;et mutatus: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>mutationem ortui mundi <lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; antece&longs;&longs;uram, vt fidem illi argumento adhiberet: efficiens propri&egrave; c&ugrave;m ex actu primo <lb/>transferretur in &longs;ecundum, nece&longs;&longs;ari&ograve; motum iri te&longs;tatus e&longs;t. </s>                                                                <s>Philoponus autem, qui tota mente <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1996"></arrow.to.target><lb/>(vti par erat) pietatem amplexatus, &amp; mundi creationi patrocinatus e&longs;t, defendere voluit: etiam&shy;<lb/>&longs;i Deus &egrave; primo in &longs;ecundum actum tran&longs;iret, non ob id aliquam in ip&longs;um cadere mutationem: <lb/>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am pro&longs;terni <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> Ari&longs;totelicam. </s>                                                                <s>Probabat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in&longs;titutum &longs;uum &longs;imili <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> <lb/>Simplicius: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &aelig;dificator qui e&longs;t actu primo, in &longs;ecundum procedit, vbi &aelig;dificat actu, atqui <lb/>&aelig;dificare e&longs;t hoc, aut illo modo iuxta canones artis agitari. </s>                                                                <s>Ergo per argumentum &agrave; ca&longs;ibus &amp; <lb/>coniugatis, proce&longs;&longs;us ab actu primo in &longs;ecundum, e&longs;t omnino motus. </s>                                                                <s>Negauit in eo <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> <lb/>ine&longs;&longs;e Philoponus; <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ol&ugrave;m interuenire, c&ugrave;m &egrave; potentia prima tran&longs;eat &longs;ubiectum ad actum <lb/>primum. </s>                                                                <s>Nam quod, inquit ip&longs;e, mouetur ab aliquo, mouetur ab eo quod e&longs;t tale, quale pote&shy;<lb/>state e&longs;t id quod mouetur. </s>                                                                <s>h&icirc;c nihil e&longs;t actu tale, &agrave; quo primum mouens in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum dedu&shy;<lb/>catur, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &aelig;dificator, vt in <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> per&longs;i&longs;tamus. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t alius &aelig;dificator, &agrave; quo hic, qui &aelig;di&shy;<lb/>ficat, &egrave; pote&longs;tate traducatur ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;icuti prius, qu&agrave;m fieret &aelig;dificator: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> eo <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> antece&longs;&shy;<lb/>&longs;i&longs;&longs;e alium &aelig;dificatorem actu oportuit, &agrave; quo &aelig;dificator hic fieret, &longs;ed per &longs;e ip&longs;um ex &aelig;dificatore <lb/>tran&longs;it ad &aelig;dificandum. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; nihil immutat &longs;e ip&longs;um, ne &longs;it pote&longs;tate &longs;imul &amp; actu, neque <lb/>deprehendatur in repugnantia: re&longs;tat ergo, vt id quod &egrave; &longs;ecunda potentia tran&longs;it ad actum &longs;ecun&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1996"></arrow.to.target><lb/>(vti par erat) pietatem amplexatus, &amp; mundi creationi patrocinatus e&longs;t, defendere voluit: etiam&shy;<lb/>&longs;i Deus &egrave; primo in &longs;ecundum actum tran&longs;iret, non ob id aliquam in ip&longs;um cadere mutationem: <lb/>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am pro&longs;terni <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> Ari&longs;totelicam. </s>                                                                <s>Probabat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in&longs;titutum &longs;uum &longs;imili <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> <lb/>Simplicius: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &aelig;dificator qui e&longs;t actu primo, in &longs;ecundum procedit, vbi &aelig;dificat actu, atqui <lb/>&aelig;dificare e&longs;t hoc, aut illo modo iuxta canones artis agitari. </s>                                                                <s>Ergo per argumentum &agrave; ca&longs;ibus &amp; <lb/>coniugatis, proce&longs;&longs;us ab actu primo in &longs;ecundum, e&longs;t omnino motus. </s>                                                                <s>Negauit in eo <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan> <lb/>ine&longs;&longs;e Philoponus; <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ol&ugrave;m interuenire, c&ugrave;m &egrave; potentia prima tran&longs;eat &longs;ubiectum ad actum <lb/>primum. </s>                                                                <s>Nam quod, inquit ip&longs;e, mouetur ab aliquo, mouetur ab eo quod e&longs;t tale, quale pote&shy;<lb/>state e&longs;t id quod mouetur. </s>                                                                <s>h&icirc;c nihil e&longs;t actu tale, &agrave; quo primum mouens in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum dedu&shy;<lb/>catur, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &aelig;dificator, vt in <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> per&longs;i&longs;tamus. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t alius &aelig;dificator, &agrave; quo hic, qui &aelig;di&shy;<lb/>ficat, &egrave; pote&longs;tate traducatur ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;icuti prius, qu&agrave;m fieret &aelig;dificator: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> eo <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> antece&longs;&shy;<lb/>&longs;i&longs;&longs;e alium &aelig;dificatorem actu oportuit, &agrave; quo &aelig;dificator hic fieret, &longs;ed per &longs;e ip&longs;um ex &aelig;dificatore <lb/>tran&longs;it ad &aelig;dificandum. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; nihil immutat &longs;e ip&longs;um, ne &longs;it pote&longs;tate &longs;imul &amp; actu, neque <lb/>deprehendatur in repugnantia: re&longs;tat ergo, vt id quod &egrave; &longs;ecunda potentia tran&longs;it ad actum &longs;ecun&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1997"></arrow.to.target><lb/>dum, &longs;it pror&longs;us immutabile. </s>                                                                <s>Neutra tamen ex his &longs;ententiis valde mihi arridet, &longs;i Peripatetic&egrave; <lb/>&longs;im acturus. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> a&longs;&longs;euerare <expan abbr="&aelig;dificator&etilde;">&aelig;dificatorem</expan>, quatenus &aelig;dificat, moueri, cert&egrave; e&longs;t in eo quod mouet, <lb/>quatenus mouet, ponere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, ac facere <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;dum">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> mouere &longs;imul &agrave;c moueri. </s>                                                                <s>ita for&egrave; &longs;imul <lb/>actu &amp; pote&longs;tate, &amp; in repugnantia, quod penitus ab Ari&longs;totele explo&longs;um fui&longs;&longs;e &longs;cimus. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic <lb/>aditus intercluderetur philo&longs;ophis ad inueniendum <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> primum <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> qui e&longs;&longs;et pror&longs;us <lb/>immobilis. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> vis &longs;e&longs;e tolleret in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto, quid vetabit, quominus mouens, qua&shy;<lb/>tenus tale, moueatur? </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> per &longs;eip&longs;um &longs;ufficiet, nec alio motore opus erit. </s>                                                                <s>Idcirco in iis qu&ecedil; <lb/>&longs;eparata <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> &agrave; materia, philo&longs;ophi <expan abbr="vol&utilde;t">volunt</expan>, <expan abbr="f&utilde;ctioneis">functioneis</expan> e&longs;&longs;e perpetuas, &amp; <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> pror&longs;us cum <expan abbr="oper&atilde;te">operante</expan> <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;i minus mouerentur per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; non e&longs;&longs;ent &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implices, &longs;ed ex materia <lb/><expan abbr="c&otilde;cret&ecedil;">concret&ecedil;</expan>. </s>                                                                <s>Ni&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> functiones perpetu&ecedil; <expan abbr="for&etilde;t">forent</expan>, aliqua mutatio, vel p &longs;e, vel p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> de&longs;ideratetur, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <lb/>ex ocio <expan abbr="tr&atilde;&longs;irent">tran&longs;irent</expan> in <expan abbr="negoci&utilde;">negocium</expan>, ac &longs;i functiones <expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan>, eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan> per <expan abbr="aliqd">aliquod</expan> <lb/><expan abbr="adiunct&utilde;">adiunctum</expan>: ita <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan> &longs;implices. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> id <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan> <expan abbr="s&etilde;tio">sentio</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t Philoponus ex <expan abbr="s&etilde;t&etilde;tia">sententia</expan> <expan abbr="Pe-ripateticor&utilde;">Pe&shy;<lb/>ripateticorum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> Ari&longs;toteles <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan> purgauerit, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> depulit ab eo, qui &aelig;dificat: <lb/>quippe quae vbi &longs;it primus actus, <expan abbr="neq.">neque</expan> impediatur, &longs;emper operabitur, non operatur autem, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> <lb/>ade&longs;t impedimentum. </s>                                                                <s>tollendum igitur e&longs;t impedimentum: <expan abbr="idq.">idque</expan> &longs;i &longs;u&longs;tuleris, iam quod ante&agrave;  <arrow.to.target n="marg1997"></arrow.to.target><lb/>dum, &longs;it pror&longs;us immutabile. </s>                                                                <s>Neutra tamen ex his &longs;ententiis valde mihi arridet, &longs;i Peripatetic&egrave; <lb/>&longs;im acturus. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> a&longs;&longs;euerare <expan abbr="&aelig;dificator&etilde;">&aelig;dificatorem</expan>, quatenus &aelig;dificat, moueri, cert&egrave; e&longs;t in eo quod mouet, <lb/>quatenus mouet, ponere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, ac facere <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;dum">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> mouere &longs;imul &agrave;c moueri. </s>                                                                <s>ita for&egrave; &longs;imul <lb/>actu &amp; pote&longs;tate, &amp; in repugnantia, quod penitus ab Ari&longs;totele explo&longs;um fui&longs;&longs;e &longs;cimus. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic <lb/>aditus intercluderetur philo&longs;ophis ad inueniendum <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> primum <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> qui e&longs;&longs;et pror&longs;us <lb/>immobilis. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> vis &longs;e&longs;e tolleret in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto, quid vetabit, quominus mouens, qua&shy;<lb/>tenus tale, moueatur? </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> per &longs;eip&longs;um &longs;ufficiet, nec alio motore opus erit. </s>                                                                <s>Idcirco in iis qu&ecedil; <lb/>&longs;eparata <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> &agrave; materia, philo&longs;ophi <expan abbr="vol&utilde;t">volunt</expan>, <expan abbr="f&utilde;ctioneis">functioneis</expan> e&longs;&longs;e perpetuas, &amp; <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> pror&longs;us cum <expan abbr="oper&atilde;te">operante</expan> <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;i minus mouerentur per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; non e&longs;&longs;ent &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implices, &longs;ed ex materia <lb/><expan abbr="c&otilde;cret&ecedil;">concret&ecedil;</expan>. </s>                                                                <s>Ni&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> functiones perpetu&ecedil; <expan abbr="for&etilde;t">forent</expan>, aliqua mutatio, vel <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e, vel p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> de&longs;ideratetur, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <lb/>ex ocio <expan abbr="tr&atilde;&longs;irent">tran&longs;irent</expan> in <expan abbr="negoci&utilde;">negocium</expan>, ac &longs;i functiones <expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan>, eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan> per <expan abbr="aliqd">aliquod</expan> <lb/><expan abbr="adiunct&utilde;">adiunctum</expan>: ita <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan> &longs;implices. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> id <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan> <expan abbr="s&etilde;tio">sentio</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t Philoponus ex <expan abbr="s&etilde;t&etilde;tia">sententia</expan> <expan abbr="Pe-ripateticor&utilde;">Pe&shy;<lb/>ripateticorum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> Ari&longs;toteles <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan> purgauerit, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> depulit ab eo, qui &aelig;dificat: <lb/>quippe quae vbi &longs;it primus actus, <expan abbr="neq.">neque</expan> impediatur, &longs;emper operabitur, non operatur autem, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> <lb/>ade&longs;t impedimentum. </s>                                                                <s>tollendum igitur e&longs;t impedimentum: <expan abbr="idq.">idque</expan> &longs;i &longs;u&longs;tuleris, iam quod ante&agrave;
 <pb pagenum="304"/>quie&longs;cebat operabitur. </s>                                                                <s>Itaque mutatio e&longs;t in eo quod traducitur ex actu primo in &longs;ecundum, <lb/> <pb pagenum="304"/>quie&longs;cebat operabitur. </s>                                                                <s>Itaque mutatio e&longs;t in eo quod traducitur ex actu primo in &longs;ecundum, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1998"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m ante&agrave; non operaretur, operetur ver&ograve; po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Proinde mediam quandam rationem in eun&shy;<lb/>dam e&longs;&longs;e cen&longs;eo, vt mutatio quidem antecedat, &longs;iquando id quod e&longs;t &longs;ol&ugrave;m in actu primo, tran&shy;<lb/>&longs;ire debeat ad &longs;ecundum. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; mutatio ad aliquod &longs;ubiectum pertinere pote&longs;t va&shy;<lb/>riis modis, vel quia fundetur eo, quod mutatur, antecedente affectione quadam in ip&longs;o: vel quia <lb/>mutatio qu&aelig; in alio facta e&longs;t, illo terminetur. </s>                                                                <s>Rur&longs;us illa prior ita di&longs;tinguitur vel qu&ograve;d prim&ograve; <lb/>terminetur affectio &longs;ubiecti certa forma, vel qu&ograve;d eui&longs;modi affectionem extrin&longs;ec&ugrave;s alia qu&ecedil;dam <lb/>con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Exempla &longs;ingularum h&aelig;c &longs;unto. </s>                                                                <s>Caliditas e&longs;t ex eo genere formarum, &longs;ecundum <lb/>quas <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatur">tran&longs;mutatur</expan> &longs;ubiectum, fiens calidum, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e terminat motum, quia calefactio nil <lb/>e&longs;t aliud, qu&agrave;m via in caliditatem. </s>                                                                <s>Sed etiam &longs;ecund&ugrave;m nigredinem tran&longs;mutatur AEthiops, ve&shy;<lb/>r&ugrave;m non per &longs;e quidem, &longs;ed quia calefit nimis, ade&ograve; vt ex illa perpe&longs;sione qu&aelig; profecta e&longs;t &agrave; pri&shy;<lb/>mis qualitatibus, hoc &longs;ecundum affectionis genus exoriatur, neque enim &longs;impliciter denigratur <lb/>&longs;ubiectum, neque terminatur nigredine prim&ograve; illi innata facultas, &longs;ed quia calefit, denigratur, &amp; <lb/>denigratum e&longs;t, quoniam incaluit, atque affectum quidem e&longs;t ante&agrave; &longs;ubiectum, non propri&egrave; per <lb/>nigredinem, &longs;ed per caliditatem. </s>                                                                <s>Quod autem &egrave; &longs;ini&longs;tra mihi fiat immobilis illa columna, dexte&shy;<lb/>ra; nulla perpe&longs;sio pr&aelig;iuit in columna, &longs;ed motus meus &longs;ecund&ugrave;m locum &longs;itu quodam termina&shy;<lb/>tus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="idq.">idque</expan> omnino per accidens. </s>                                                                <s>non enim &longs;itus e&longs;t lationis terminus, &longs;ed locus &amp; vbi. </s>                                                                <s>Ita mu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1998"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m ante&agrave; non operaretur, operetur ver&ograve; po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Proinde mediam quandam rationem in eun&shy;<lb/>dam e&longs;&longs;e cen&longs;eo, vt mutatio quidem antecedat, &longs;iquando id quod e&longs;t &longs;ol&ugrave;m in actu primo, tran&shy;<lb/>&longs;ire debeat ad &longs;ecundum. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; mutatio ad aliquod &longs;ubiectum pertinere pote&longs;t va&shy;<lb/>riis modis, vel quia fundetur eo, quod mutatur, antecedente affectione quadam in ip&longs;o: vel quia <lb/>mutatio qu&aelig; in alio facta e&longs;t, illo terminetur. </s>                                                                <s>Rur&longs;us illa prior ita di&longs;tinguitur vel qu&ograve;d prim&ograve; <lb/>terminetur affectio &longs;ubiecti certa forma, vel qu&ograve;d eui&longs;modi affectionem extrin&longs;ec&ugrave;s alia qu&ecedil;dam <lb/>con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Exempla &longs;ingularum h&aelig;c &longs;unto. </s>                                                                <s>Caliditas e&longs;t ex eo genere formarum, &longs;ecundum <lb/>quas <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatur">tran&longs;mutatur</expan> &longs;ubiectum, fiens calidum, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e terminat motum, quia calefactio nil <lb/>e&longs;t aliud, qu&agrave;m via in caliditatem. </s>                                                                <s>Sed etiam &longs;ecund&ugrave;m nigredinem tran&longs;mutatur AEthiops, ve&shy;<lb/>r&ugrave;m non per &longs;e quidem, &longs;ed quia calefit nimis, ade&ograve; vt ex illa perpe&longs;sione qu&aelig; profecta e&longs;t &agrave; pri&shy;<lb/>mis qualitatibus, hoc &longs;ecundum affectionis genus exoriatur, neque enim &longs;impliciter denigratur <lb/>&longs;ubiectum, neque terminatur nigredine prim&ograve; illi innata facultas, &longs;ed quia calefit, denigratur, &amp; <lb/>denigratum e&longs;t, quoniam incaluit, atque affectum quidem e&longs;t ante&agrave; &longs;ubiectum, non propri&egrave; per <lb/>nigredinem, &longs;ed per caliditatem. </s>                                                                <s>Quod autem &egrave; &longs;ini&longs;tra mihi fiat immobilis illa columna, dexte&shy;<lb/>ra; nulla perpe&longs;sio pr&aelig;iuit in columna, &longs;ed motus meus &longs;ecund&ugrave;m locum &longs;itu quodam termina&shy;<lb/>tus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="idq.">idque</expan> omnino per accidens. </s>                                                                <s>non enim &longs;itus e&longs;t lationis terminus, &longs;ed locus &amp; vbi. </s>                                                                <s>Ita mu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1999"></arrow.to.target><lb/>tatio &longs;ecund&ugrave;m &longs;itum non requirit aliquam affectionem qu&aelig; pr&aelig;gre&longs;&longs;a fuerit in columna; ve&shy;<lb/>runtamen &amp; h&aelig;c mutatio non &longs;ine motu quopiam facta e&longs;t. </s>                                                                <s>Quibus po&longs;itis aimus. </s>                                                                <s>Vbi tran&longs;eat <lb/>id quod e&longs;t in actu primo, ad actum &longs;ecundum, eam cert&egrave; mutationem e&longs;&longs;e: attamen nil prohibet <lb/>ip&longs;am e&longs;&longs;e &egrave; terti&ograve; hoc genere mutationum qu&aelig; non &longs;it &longs;ine motu quidem, tamen ille motus per <lb/>&longs;e non terminatur mutatione qu&aelig; fundetur eo quod e&longs;t actu primo, nec <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> affectione &longs;ecund&ugrave;m <lb/>id quo mutatio illa terminatur. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m quoniam ex actibus &longs;ecundis, quemadmodum &longs;&aelig;pe <lb/>dictum e&longs;t, quidam &longs;unt immanentes, alij tran&longs;euntes; nil, opinor, vetat, quominus, qui aliquem <lb/>exerceat &egrave; tran&longs;euntibus, quoniam egent tran&longs;mutatione materi&aelig; qu&aelig; mouenda e&longs;t, c&ugrave;m etiam <lb/>ip&longs;i corporei &longs;int, &amp; organici, mouens autem corporeum &amp; organicum moueatur inter mouen&shy;<lb/>dum, etiam ip&longs;e moueri po&longs;sit. </s>                                                                <s>At non id quidem ad id contingit, qu&ograve;d fungitur actu &longs;ecundo, <lb/>&longs;ed ob antedictam cau&longs;&longs;am, ad illud &longs;cilicet, ex quo actus ille &longs;ecundus erumpit, &amp; in quod expli&shy;<lb/>catur. </s>                                                                <s>Idcirco dicimus in argumento Simplicij fallaciam &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> ine&longs;&longs;e: tribuit enim <lb/>per &longs;e &aelig;dificatori, c&ugrave;m &aelig;dificat, id quod ei per accidens conuenit, &amp; quatenus re&longs;picit materiam, <lb/>vel quam &aelig;dificando ip&longs;e tran&longs;mutat, vel eam qua actio ip&longs;a fundatur. </s>                                                                <s>Nec meus hic &longs;ermo e&longs;t, <lb/> <arrow.to.target n="marg1999"></arrow.to.target><lb/>tatio &longs;ecund&ugrave;m &longs;itum non requirit aliquam affectionem qu&aelig; pr&aelig;gre&longs;&longs;a fuerit in columna; ve&shy;<lb/>runtamen &amp; h&aelig;c mutatio non &longs;ine motu quopiam facta e&longs;t. </s>                                                                <s>Quibus po&longs;itis aimus. </s>                                                                <s>Vbi tran&longs;eat <lb/>id quod e&longs;t in actu primo, ad actum &longs;ecundum, eam cert&egrave; mutationem e&longs;&longs;e: attamen nil prohibet <lb/>ip&longs;am e&longs;&longs;e &egrave; terti&ograve; hoc genere mutationum qu&aelig; non &longs;it &longs;ine motu quidem, tamen ille motus per <lb/>&longs;e non terminatur mutatione qu&aelig; fundetur eo quod e&longs;t actu primo, nec <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> affectione &longs;ecund&ugrave;m <lb/>id quo mutatio illa terminatur. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m quoniam ex actibus &longs;ecundis, quemadmodum &longs;&aelig;pe <lb/>dictum e&longs;t, quidam &longs;unt immanentes, alij tran&longs;euntes; nil, opinor, vetat, quominus, qui aliquem <lb/>exerceat &egrave; tran&longs;euntibus, quoniam egent tran&longs;mutatione materi&aelig; qu&aelig; mouenda e&longs;t, c&ugrave;m etiam <lb/>ip&longs;i corporei &longs;int, &amp; organici, mouens autem corporeum &amp; organicum moueatur inter mouen&shy;<lb/>dum, etiam ip&longs;e moueri po&longs;sit. </s>                                                                <s>At non id quidem ad id contingit, qu&ograve;d fungitur actu &longs;ecundo, <lb/>&longs;ed ob antedictam cau&longs;&longs;am, ad illud &longs;cilicet, ex quo actus ille &longs;ecundus erumpit, &amp; in quod expli&shy;<lb/>catur. </s>                                                                <s>Idcirco dicimus in argumento Simplicij fallaciam &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> ine&longs;&longs;e: tribuit enim <lb/>per &longs;e &aelig;dificatori, c&ugrave;m &aelig;dificat, id quod ei per accidens conuenit, &amp; quatenus re&longs;picit materiam, <lb/>vel quam &aelig;dificando ip&longs;e tran&longs;mutat, vel eam qua actio ip&longs;a fundatur. </s>                                                                <s>Nec meus hic &longs;ermo e&longs;t, <lb/>
Line 7932 
Line 7932 
 <arrow.to.target n="marg2056"></arrow.to.target><lb/>quando latio ab&longs;olutorum e&longs;t, &amp; generatione vltima motuum: proptere&agrave; primus erit hic motus, <lb/>&amp; &longs;ecund&ugrave;m &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Nolim tamen h&icirc;c re obliui&longs;ci, accidentium duplex e&longs;&longs;e <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan>: non&shy;<lb/>nulla enim &longs;unt &longs;ecundum alia <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; illa ver&ograve; nos hoc loco accipere qu&ecedil; &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, quae ita plurimum &longs;e habeant, in paucis euariata, quorum ratio in methodo haberi non <lb/>debeat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;a qu&aelig; nos fu&longs;ius explicauimus, Alexandrum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quoque mult&ograve; ante&agrave; placui&longs;&longs;&ecedil; <lb/> <arrow.to.target n="marg2056"></arrow.to.target><lb/>quando latio ab&longs;olutorum e&longs;t, &amp; generatione vltima motuum: proptere&agrave; primus erit hic motus, <lb/>&amp; &longs;ecund&ugrave;m &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Nolim tamen h&icirc;c re obliui&longs;ci, accidentium duplex e&longs;&longs;e <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan>: non&shy;<lb/>nulla enim &longs;unt &longs;ecundum alia <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; illa ver&ograve; nos hoc loco accipere qu&ecedil; &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, quae ita plurimum &longs;e habeant, in paucis euariata, quorum ratio in methodo haberi non <lb/>debeat. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;a qu&aelig; nos fu&longs;ius explicauimus, Alexandrum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quoque mult&ograve; ante&agrave; placui&longs;&longs;&ecedil; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2057"></arrow.to.target><lb/>l&ecedil;tor: etenim cum pluribus ip&longs;e docui&longs;&longs;et actum &longs;ecundum non e&longs;&longs;e accidens, &longs;ed perfectionem <lb/>form&ecedil;, &amp; habitus duplici forma reperta, altera qu&aelig; &longs;ub&longs;tantiam complet, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; perfi&shy;<lb/>cit accidens, vt in homine intelligentia, &amp; artificium &longs;ingulorum habituum propriam decreuit <lb/>e&longs;&longs;e functionem, &longs;ed eam qu&ecedil; mentis e&longs;t, e&longs;&longs;e hominis vt homo e&longs;t, quippe qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it eius for&shy;<lb/>ma; actum ver&ograve; artificij, e&longs;&longs;e quidem artificis perfectionem non hominis; accidit <expan abbr=".n.">enim</expan> homini e&longs;&longs;e <lb/>artificem, nec attingit &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Actus igitur &longs;ecundus c&ugrave;m &longs;it primi cuiu&longs;dam actus, quan&shy;<lb/>uis fit ex accidente; affert item perfectionem, neque ver&ograve; quia &longs;it perfectio &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implici&shy;<lb/>ter, &longs;ed quatenus in ea &longs;unt explicat&aelig; form&aelig; omnes ex illius genio qu&aelig; pertinet ad e&longs;&longs;entiam, <lb/>&amp; &longs;ecum c&ecedil;teras in materia ponit. </s>                                                                <s>Itaque &amp; in &longs;ub&longs;tantiam perfectio non proxim&egrave; redundabit,  <arrow.to.target n="marg2057"></arrow.to.target><lb/>l&ecedil;tor: etenim cum pluribus ip&longs;e docui&longs;&longs;et actum &longs;ecundum non e&longs;&longs;e accidens, &longs;ed perfectionem <lb/>form&ecedil;, &amp; habitus duplici forma reperta, altera qu&aelig; &longs;ub&longs;tantiam complet, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; perfi&shy;<lb/>cit accidens, vt in homine intelligentia, &amp; artificium &longs;ingulorum habituum propriam decreuit <lb/>e&longs;&longs;e functionem, &longs;ed eam qu&ecedil; mentis e&longs;t, e&longs;&longs;e hominis vt homo e&longs;t, quippe qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it eius for&shy;<lb/>ma; actum ver&ograve; artificij, e&longs;&longs;e quidem artificis perfectionem non hominis; accidit <expan abbr=".n.">enim</expan> homini e&longs;&longs;e <lb/>artificem, nec attingit &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Actus igitur &longs;ecundus c&ugrave;m &longs;it primi cuiu&longs;dam actus, quan&shy;<lb/>uis fit ex accidente; affert item perfectionem, neque ver&ograve; quia &longs;it perfectio &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implici&shy;<lb/>ter, &longs;ed quatenus in ea &longs;unt explicat&aelig; form&aelig; omnes ex illius genio qu&aelig; pertinet ad e&longs;&longs;entiam, <lb/>&amp; &longs;ecum c&ecedil;teras in materia ponit. </s>                                                                <s>Itaque &amp; in &longs;ub&longs;tantiam perfectio non proxim&egrave; redundabit,
 <pb pagenum="315"/> <pb pagenum="315"/>
 <arrow.to.target n="marg2058"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed in actus <expan abbr="accidenti&utilde;">accidentium</expan>, qui in ea <expan abbr="c&otilde;uener&utilde;t">conuenerunt</expan>: ab eius forma propria perfectio na&longs;cetur, <expan abbr="er&utilde;t">erunt</expan> c&ecedil;tera <lb/>ex <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutione">con&longs;ecutione</expan>, &amp; quatenus attinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="participab&utilde;t">participabunt</expan> qu&ecedil; ip&longs;ius e&longs;t propria: <lb/>nam c&ugrave;m forma &longs;ub&longs;tanti&aelig; ip&longs;is vtatur ad &longs;ui tutelam, cum indiuidui cau&longs;&longs;a, tum etiam &longs;peciei, <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta &longs;ub&longs;tanti&aelig;: atqui in&longs;trumentorum conditiones ab iis <expan abbr="accipi&utilde;tur">accipiuntur</expan>, quorum ip&longs;a <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta, nec aliter &agrave;c &longs;eruus ordinis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, qui priuato &longs;eruiat, aut regi: erit <expan abbr=".n.">enim</expan> qui &longs;er&shy;<lb/>uit regi, tanto pr&ecedil;&longs;tantior, quanto res excellit priuatum. </s>                                                                <s>Proinde perfecta plan&egrave; erit ea &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, in qua &longs;unt omnes illi actus, quos affert &longs;ecum forma; ex quo dicuntur ine&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan> &longs;impliciter, quae nihil deerit, quod ad &longs;eip&longs;am pertinere po&longs;sit: attamen, vt non inde <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan>, velut ex cau&longs;&longs;a capiat, &longs;ed quoad h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> &longs;uiip&longs;ius gratia &longs;unt, quibus &longs;i deficiat, &longs;uis munerib. <lb/></s>                                                                <s>optim&egrave; fungi nequeat; habens, optim&egrave; fungatur: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> idem rex &longs;ine &longs;atellitibus, &amp; idem doctor <lb/>&longs;ine libris, &longs;ed melius cum illis agitur, &longs;i h&aelig;c ad&longs;int, neque idcirco regi &longs;atelles affert aliquid perfe&shy;<lb/>ctionis, aut libri doctori: quinimm&ograve; res contr&agrave; procedit, &longs;ed qu&ograve;d non &longs;ine illis officia &longs;ua per&shy;<lb/>bell&egrave; faciunt, &longs;unt h&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="&longs;erui&etilde;tes">&longs;eruientes</expan>, &amp; alterius gratia, <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> ab altero <expan abbr="accipi&etilde;tes">accipientes</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="exhi-b&etilde;tes">exhi&shy;<lb/>bentes</expan>: officia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> form&aelig;, in <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> perfectio pror&longs;us e&longs;t po&longs;ita. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> valet igitur: h&aelig;c <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, <lb/>c&ugrave;m habeat <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan> actus, e&longs;t perfecta, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ine his e&longs;t imperfecta; quapropter <lb/>&amp; actus hi &longs;unt eius perfectiones, quia &longs;unt gratia <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan>: valeret &longs;an&egrave;, &longs;i per &longs;eip&longs;os forent, nec <lb/><expan abbr="ordinar&etilde;tur">ordinarentur</expan> ad aliud: <expan abbr="n&umacr;c">nunc</expan> ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia per &longs;e pfecta e&longs;t, &amp; h&ecedil;c in &longs;uiip&longs;ius <expan abbr="grati&atilde;">gratiam</expan> flagitat, &amp; im&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2058"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed in actus <expan abbr="accidenti&utilde;">accidentium</expan>, qui in ea <expan abbr="c&otilde;uener&utilde;t">conuenerunt</expan>: ab eius forma propria perfectio na&longs;cetur, <expan abbr="er&utilde;t">erunt</expan> c&ecedil;tera <lb/>ex <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutione">con&longs;ecutione</expan>, &amp; quatenus attinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="participab&utilde;t">participabunt</expan> qu&ecedil; ip&longs;ius e&longs;t propria: <lb/>nam c&ugrave;m forma &longs;ub&longs;tanti&aelig; ip&longs;is vtatur ad &longs;ui tutelam, cum indiuidui cau&longs;&longs;a, tum etiam &longs;peciei, <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta &longs;ub&longs;tanti&aelig;: atqui in&longs;trumentorum conditiones ab iis <expan abbr="accipi&utilde;tur">accipiuntur</expan>, quorum ip&longs;a <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta, nec aliter &agrave;c &longs;eruus ordinis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, qui priuato &longs;eruiat, aut regi: erit <expan abbr=".n.">enim</expan> qui &longs;er&shy;<lb/>uit regi, tanto pr&ecedil;&longs;tantior, quanto res excellit priuatum. </s>                                                                <s>Proinde perfecta plan&egrave; erit ea &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, in qua &longs;unt omnes illi actus, quos affert &longs;ecum forma; ex quo dicuntur ine&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan> &longs;impliciter, quae nihil deerit, quod ad &longs;eip&longs;am pertinere po&longs;sit: attamen, vt non inde <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan>, velut ex cau&longs;&longs;a capiat, &longs;ed quoad h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> &longs;uiip&longs;ius gratia &longs;unt, quibus &longs;i deficiat, &longs;uis munerib. <lb/></s>                                                                <s>optim&egrave; fungi nequeat; habens, optim&egrave; fungatur: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> idem rex &longs;ine &longs;atellitibus, &amp; idem doctor <lb/>&longs;ine libris, &longs;ed melius cum illis agitur, &longs;i h&aelig;c ad&longs;int, neque idcirco regi &longs;atelles affert aliquid perfe&shy;<lb/>ctionis, aut libri doctori: quinimm&ograve; res contr&agrave; procedit, &longs;ed qu&ograve;d non &longs;ine illis officia &longs;ua per&shy;<lb/>bell&egrave; faciunt, &longs;unt h&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="&longs;erui&etilde;tes">&longs;eruientes</expan>, &amp; alterius gratia, <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> ab altero <expan abbr="accipi&etilde;tes">accipientes</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="exhi-b&etilde;tes">exhi&shy;<lb/>bentes</expan>: officia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> form&aelig;, in <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> perfectio pror&longs;us e&longs;t po&longs;ita. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> valet igitur: h&aelig;c <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, <lb/>c&ugrave;m habeat <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan> actus, e&longs;t perfecta, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> &longs;ine his e&longs;t imperfecta; quapropter <lb/>&amp; actus hi &longs;unt eius perfectiones, quia &longs;unt gratia <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan>: valeret &longs;an&egrave;, &longs;i per &longs;eip&longs;os forent, nec <lb/><expan abbr="ordinar&etilde;tur">ordinarentur</expan> ad aliud: <expan abbr="n&umacr;c">nunc</expan> ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia per &longs;e <expan abbr="&ptilde;fecta">perfecta</expan> e&longs;t, &amp; h&ecedil;c in &longs;uiip&longs;ius <expan abbr="grati&atilde;">gratiam</expan> flagitat, &amp; im&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2059"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&ptilde;fectio">perfectio</expan> ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ab&longs;entia redit ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> prim&ograve;, &longs;ed quia &longs;ine illis ip&longs;a <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;&longs;tat quod <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg2059"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&ptilde;fectio">perfectio</expan> ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ab&longs;entia redit ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> prim&ograve;, &longs;ed quia &longs;ine illis ip&longs;a <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;&longs;tat quod <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2047"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg2047"></margin.target>B</s></p>
Line 7965 
Line 7965 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>HIC ver&ograve; e&longs;t, qu&ograve;d tanti&longs;per immoremur, ne velut AEgyptij canes &egrave; Nilo bibunt, &amp; <expan abbr="fugi&utilde;t">fugiunt</expan>: <lb/>nos <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rem tanti momenti tetigi&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m, non explana&longs;&longs;e, nec &egrave; nodis expedi&longs;&longs;e videa&shy;<lb/>mur. </s>                                                                <s>Nam quia decretum fuit ante&agrave; non <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> &longs;an&egrave; formam, &longs;ed veterem e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am patibilem <lb/>motus, &amp; nuper con&longs;tituimus <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> qu&aelig; genita fuerit, e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am, cur ignis in &longs;uperiore loco <lb/>quie&longs;cat, &amp; repugnanti&ecedil; <expan abbr="fal&longs;i&qacute;">fal&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&longs;picionem creare po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quapropter antequ&agrave;m vlterius pro&shy;<lb/>grediamur, h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> componi oportere cen&longs;uimus, vt tutius iter quod re&longs;tat, conficere valeamus. <lb/></s>                                                                <s>Etenim, &longs;i forma noua extremum e&longs;t vniuer&longs;i motus, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>completa, iam quies ade&longs;t. </s>                                                                <s>Non igitur <lb/>noua forma cau&longs;&longs;a motus erit, &longs;ed quietis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us, &longs;i natura communiter e&longs;t principium, veluti <lb/>pote&longs;tas <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan>, vnde exi&longs;tit quies &amp; motus: vetus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quiete naturali po&longs;ita <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> deleta e&longs;t, tunc <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>res genita e&longs;t &amp; forma vetus extincta. </s>                                                                <s>Non igitur natura <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;icut pote&longs;tas <lb/><expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan>, quo res naturales moueantur, &amp; maneant. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> e&longs;to, vt facultas &longs;it agens: at h&aelig;c <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ni&longs;i <lb/> <s>HIC ver&ograve; e&longs;t, qu&ograve;d tanti&longs;per immoremur, ne velut AEgyptij canes &egrave; Nilo bibunt, &amp; <expan abbr="fugi&utilde;t">fugiunt</expan>: <lb/>nos <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rem tanti momenti tetigi&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m, non explana&longs;&longs;e, nec &egrave; nodis expedi&longs;&longs;e videa&shy;<lb/>mur. </s>                                                                <s>Nam quia decretum fuit ante&agrave; non <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> &longs;an&egrave; formam, &longs;ed veterem e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am patibilem <lb/>motus, &amp; nuper con&longs;tituimus <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> qu&aelig; genita fuerit, e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am, cur ignis in &longs;uperiore loco <lb/>quie&longs;cat, &amp; repugnanti&ecedil; <expan abbr="fal&longs;i&qacute;">fal&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&longs;picionem creare po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quapropter antequ&agrave;m vlterius pro&shy;<lb/>grediamur, h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> componi oportere cen&longs;uimus, vt tutius iter quod re&longs;tat, conficere valeamus. <lb/></s>                                                                <s>Etenim, &longs;i forma noua extremum e&longs;t vniuer&longs;i motus, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>completa, iam quies ade&longs;t. </s>                                                                <s>Non igitur <lb/>noua forma cau&longs;&longs;a motus erit, &longs;ed quietis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us, &longs;i natura communiter e&longs;t principium, veluti <lb/>pote&longs;tas <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan>, vnde exi&longs;tit quies &amp; motus: vetus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quiete naturali po&longs;ita <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> deleta e&longs;t, tunc <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>res genita e&longs;t &amp; forma vetus extincta. </s>                                                                <s>Non igitur natura <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;icut pote&longs;tas <lb/><expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan>, quo res naturales moueantur, &amp; maneant. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> e&longs;to, vt facultas &longs;it agens: at h&aelig;c <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ni&longs;i <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2060"></arrow.to.target><lb/>vno determinatur, vbi non fuerit libera. </s>                                                                <s>Quapropter aut motus vnius, aut vnius quietis erit ini&shy;<lb/>tium: &longs;i fuerit pote&longs;tas patibilis, ea re&longs;picit &aelig;qu&egrave; oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Sed neutra ex his oppo&longs;ita re&longs;picit. <lb/></s>                                                                <s>hanc <expan abbr=".n.">enim</expan> nouam &longs;equitur quies: veteri adnexus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Huc accedit, quae forma vetus nullo mo&shy;<lb/>do cau&longs;&longs;a motus e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Qu&ecedil;ritur <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a motus naturalis. </s>                                                                <s>Atqui motus naturalis ex illo exi&shy;<lb/>&longs;tit, quae e&longs;t ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, quam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam e&longs;&longs;e dicimus; non &agrave; natura qu&aelig; e&longs;t forma vetus, &amp; ab ea <lb/>qu&aelig; finis e&longs;t, res naturalis appellari con&longs;ueuit. </s>                                                                <s>In&longs;uper motus e&longs;t actus, &longs;iue functio. </s>                                                                <s>C&ecedil;terum <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/>functioni &longs;upponitur habitus: his ver&ograve; e&longs;t forma noua, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vetus. </s>                                                                <s>vnde pronunciatum e&longs;t ab <lb/>Ari&longs;totele &amp; Auerro&euml;, dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> dare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; functio e&longs;t con&longs;eruatio form&aelig;, quae &longs;i <lb/>forma vetus e&longs;t cau&longs;&longs;a functionis, vtique non erit eius <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan>, &longs;ed interitus; imm&ograve; erit cau&longs;&longs;a <lb/>functionis qu&aelig; inerit &longs;ibi pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: quocirca ip&longs;a &longs;ibi molietur interitum: illa altera cau&longs;&longs;a <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, cui &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniet">conueniet</expan>: id ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urdi&longs;sim&utilde;">ab&longs;urdi&longs;simum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>H&icirc;c video facil&egrave; ex his &longs;copulis <lb/>emergere po&longs;&longs;e qui <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> Auerrois con&longs;ectetur. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> forma diuidua ponatur, <lb/>erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> &longs;it ab&longs;oluta, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; con&longs;ummata fuerit, <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erit initium quietis. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2060"></arrow.to.target><lb/>vno determinatur, vbi non fuerit libera. </s>                                                                <s>Quapropter aut motus vnius, aut vnius quietis erit ini&shy;<lb/>tium: &longs;i fuerit pote&longs;tas patibilis, ea re&longs;picit &aelig;qu&egrave; oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Sed neutra ex his oppo&longs;ita re&longs;picit. <lb/></s>                                                                <s>hanc <expan abbr=".n.">enim</expan> nouam &longs;equitur quies: veteri adnexus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Huc accedit, quae forma vetus nullo mo&shy;<lb/>do cau&longs;&longs;a motus e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Qu&ecedil;ritur <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a motus naturalis. </s>                                                                <s>Atqui motus naturalis ex illo exi&shy;<lb/>&longs;tit, quae e&longs;t ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, quam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam e&longs;&longs;e dicimus; non &agrave; natura qu&aelig; e&longs;t forma vetus, &amp; ab ea <lb/>qu&aelig; finis e&longs;t, res naturalis appellari con&longs;ueuit. </s>                                                                <s>In&longs;uper motus e&longs;t actus, &longs;iue functio. </s>                                                                <s>C&ecedil;terum <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/>functioni &longs;upponitur habitus: his ver&ograve; e&longs;t forma noua, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vetus. </s>                                                                <s>vnde pronunciatum e&longs;t ab <lb/>Ari&longs;totele &amp; Auerro&euml;, dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> dare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; functio e&longs;t con&longs;eruatio form&aelig;, quae &longs;i <lb/>forma vetus e&longs;t cau&longs;&longs;a functionis, vtique non erit eius <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan>, &longs;ed interitus; imm&ograve; erit cau&longs;&longs;a <lb/>functionis qu&aelig; inerit &longs;ibi pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: quocirca ip&longs;a &longs;ibi molietur interitum: illa altera cau&longs;&longs;a <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, cui &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniet">conueniet</expan>: id ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urdi&longs;sim&utilde;">ab&longs;urdi&longs;simum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>H&icirc;c video facil&egrave; ex his &longs;copulis <lb/>emergere po&longs;&longs;e qui <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> Auerrois con&longs;ectetur. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> forma diuidua ponatur, <lb/>erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> &longs;it ab&longs;oluta, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; con&longs;ummata fuerit, <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erit initium quietis. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2061"></arrow.to.target><lb/>Nos <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qui nullam pror&longs;us <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> diuidi credimus, <expan abbr="neq.">neque</expan> item reliqua qu&ecedil; ex hoc placito fluunt, <lb/>approbare po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Sed quantum pertinet ad hoc <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> caput, ij qui ita opinantur, parum, mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>, <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> Ari&longs;totelis ob&longs;eruarunt. </s>                                                                <s>Dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as mot^{9} explicaret Ari&longs;toteles, c&ugrave;m <lb/>in octo phy&longs;icis, tum in libris de c&oelig;lo, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in iis quos de animo <expan abbr="motu&qacute;ue">motuque</expan> animalium &longs;crip&longs;it; <lb/>perpetu&ograve; profe&longs;&longs;us e&longs;t, &longs;e explica&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&aelig; non &longs;peciatim elementorum motus cau&longs;&longs;a foret, <lb/>&longs;ed inanimorum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> generatim &amp; de inanimis omnib. ea pronunciauit, in &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> per quod moueantur &amp; quie&longs;cant, &amp; motus in primas &longs;pecies di&longs;tribuit <expan abbr="animanti&utilde;">animantium</expan>, &amp; <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan>: mox <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> motus in &longs;implices &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itos">compo&longs;itos</expan> partiuntur. </s>                                                                <s>Attamen quantum &longs;pectat <lb/>ad id, vt habeant in &longs;eip&longs;is initia motus, quapropter naturalia &longs;unt, pari &longs;an&egrave; gradu procedunt. <lb/></s>                                                                <s>Si igitur ex eo forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus, quia diuidatur, &amp; mod&ograve; imperfecta &longs;it, in progre&longs;&longs;u perfe&shy;<lb/>ctio paretur, in extremo iam peruenerit ad &longs;ummum, &amp;, dum imperfecta e&longs;t, efficiat motum; <lb/>ab&longs;oluta ver&ograve; &longs;it cau&longs;&longs;a quietis: equidem puto, aut mixtorum formas intendi &amp; remitti, aut cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, &amp; quietis in omnibus animo carentibus non e&longs;&longs;e communem. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> placitis <lb/>ob&longs;tat; hoc <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, q illi quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> de leui <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, tribuit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, qu&ograve;d faciat e&longs;&longs;e in certo loco. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e autem in loco potius e&longs;t affine quietis, qu&agrave;m motus.  <arrow.to.target n="marg2061"></arrow.to.target><lb/>Nos <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qui nullam pror&longs;us <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> diuidi credimus, <expan abbr="neq.">neque</expan> item reliqua qu&ecedil; ex hoc placito fluunt, <lb/>approbare po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Sed quantum pertinet ad hoc <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> caput, ij qui ita opinantur, parum, mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>, <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> Ari&longs;totelis ob&longs;eruarunt. </s>                                                                <s>Dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as mot^{9} explicaret Ari&longs;toteles, c&ugrave;m <lb/>in octo phy&longs;icis, tum in libris de c&oelig;lo, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in iis quos de animo <expan abbr="motu&qacute;ue">motuque</expan> animalium &longs;crip&longs;it; <lb/>perpetu&ograve; profe&longs;&longs;us e&longs;t, &longs;e explica&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&aelig; non &longs;peciatim elementorum motus cau&longs;&longs;a foret, <lb/>&longs;ed inanimorum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> generatim &amp; de inanimis omnib. ea pronunciauit, in &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> per quod moueantur &amp; quie&longs;cant, &amp; motus in primas &longs;pecies di&longs;tribuit <expan abbr="animanti&utilde;">animantium</expan>, &amp; <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan>: mox <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> motus in &longs;implices &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itos">compo&longs;itos</expan> partiuntur. </s>                                                                <s>Attamen quantum &longs;pectat <lb/>ad id, vt habeant in &longs;eip&longs;is initia motus, quapropter naturalia &longs;unt, pari &longs;an&egrave; gradu procedunt. <lb/></s>                                                                <s>Si igitur ex eo forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus, quia diuidatur, &amp; mod&ograve; imperfecta &longs;it, in progre&longs;&longs;u perfe&shy;<lb/>ctio paretur, in extremo iam peruenerit ad &longs;ummum, &amp;, dum imperfecta e&longs;t, efficiat motum; <lb/>ab&longs;oluta ver&ograve; &longs;it cau&longs;&longs;a quietis: equidem puto, aut mixtorum formas intendi &amp; remitti, aut cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, &amp; quietis in omnibus animo carentibus non e&longs;&longs;e communem. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> placitis <lb/>ob&longs;tat; hoc <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, <expan abbr="&qtail;">qui</expan> illi quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> de leui <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, tribuit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, qu&ograve;d faciat e&longs;&longs;e in certo loco. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e autem in loco potius e&longs;t affine quietis, qu&agrave;m motus.
 <pb pagenum="316"/>Igitur huic nos <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> firmiori parieti adh&ecedil;rentes illud recipiemus, quae generatim de cau&longs;sis mo&shy;<lb/> <pb pagenum="316"/>Igitur huic nos <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> firmiori parieti adh&ecedil;rentes illud recipiemus, quae generatim de cau&longs;sis mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2062"></arrow.to.target><lb/>tus in omnibus inanimis ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> principiorum motus in animante <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>naturam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile motus &amp; quietis, &amp; &longs;igillatim docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> forma, ve&shy;<lb/>tus &amp; noua &longs;e habeant &amp; ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &amp; ad quietem. </s>                                                                <s>Hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> tale e&longs;t, vt ei nemo refragari queat, <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;impliciter e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am quietis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c e&longs;t functio perfecta rei naturalis qu&aelig; formam <lb/>con&longs;equitur, vt vmbra corpus, ad quam &longs;ic &longs;e habere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> dicimus, vt ex ip&longs;a pendeat &longs;icuti <expan abbr="c&otilde;-&longs;equens">con&shy;<lb/>&longs;equens</expan>, qui modus producendi materiam, <expan abbr="patibile&qacute;">patibileque</expan>. </s>                                                                <s>principium imitatur. </s>                                                                <s>proinde et&longs;i quies e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign> &amp; functio, e&longs;t vt functio qu&aelig; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> imitatur, non <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave;, quae eius <lb/>e&longs;t &agrave; quo e&longs;t, nec alij <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; potius habet illud <foreign lang="greek">e)nergei/as</foreign>, quae indiuiduo con&longs;i&longs;tit, &amp; tota <lb/>&longs;imul, vt terminans <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> &amp; extentionem motus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae motus e&longs;t res mult&ograve; magis varia, <lb/><expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>plura habet capita, de ip&longs;o <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mult&ograve; plura dicenda &longs;unt, &amp; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> motus ob <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> cau&longs;&longs;am fit in elemento, dum gignitur, &amp; po&longs;tquam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, &longs;ed po&longs;tquam genitum e&longs;t; per <lb/>accidens, &amp; ex impedimento mouetur: per &longs;e, dum gignitur. </s>                                                                <s>Quantum artinet ad motum, qui <lb/>e&longs;t elementi geniti: eadem ratio, atque illa qu&aelig; de quiete allata fuit. </s>                                                                <s>etenim per &longs;e e&longs;t <foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign>, <lb/>&amp; functio, per accidens e&longs;t extentio &amp; motus Quod ver&ograve; &longs;pectat ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui fit per &longs;e, <expan abbr="repeten-d&utilde;">repeten&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> motu duo re&longs;pici oportere <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &amp; viam. </s>                                                                <s><expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> qui per &longs;e indiuiduus e&longs;t; viam <lb/>qu&aelig; habet extentionem. </s>                                                                <s>Terminus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aut e&longs;t perfectus, qui continet omnem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, aut imper&shy;<lb/>fectus, qui e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c mutatum vel <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e, quanquam omnes <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> nomine habitus quan&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2062"></arrow.to.target><lb/>tus in omnibus inanimis ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> principiorum motus in animante <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>naturam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile motus &amp; quietis, &amp; &longs;igillatim docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> forma, ve&shy;<lb/>tus &amp; noua &longs;e habeant &amp; ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &amp; ad quietem. </s>                                                                <s>Hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> tale e&longs;t, vt ei nemo refragari queat, <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;impliciter e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am quietis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c e&longs;t functio perfecta rei naturalis qu&aelig; formam <lb/>con&longs;equitur, vt vmbra corpus, ad quam &longs;ic &longs;e habere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> dicimus, vt ex ip&longs;a pendeat &longs;icuti <expan abbr="c&otilde;-&longs;equens">con&shy;<lb/>&longs;equens</expan>, qui modus producendi materiam, <expan abbr="patibile&qacute;">patibileque</expan>. </s>                                                                <s>principium imitatur. </s>                                                                <s>proinde et&longs;i quies e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign> &amp; functio, e&longs;t vt functio qu&aelig; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> imitatur, non <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave;, quae eius <lb/>e&longs;t &agrave; quo e&longs;t, nec alij <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; potius habet illud <foreign lang="greek">e)nergei/as</foreign>, quae indiuiduo con&longs;i&longs;tit, &amp; tota <lb/>&longs;imul, vt terminans <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> &amp; extentionem motus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae motus e&longs;t res mult&ograve; magis varia, <lb/><expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>plura habet capita, de ip&longs;o <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mult&ograve; plura dicenda &longs;unt, &amp; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> motus ob <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> cau&longs;&longs;am fit in elemento, dum gignitur, &amp; po&longs;tquam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, &longs;ed po&longs;tquam genitum e&longs;t; per <lb/>accidens, &amp; ex impedimento mouetur: per &longs;e, dum gignitur. </s>                                                                <s>Quantum artinet ad motum, qui <lb/>e&longs;t elementi geniti: eadem ratio, atque illa qu&aelig; de quiete allata fuit. </s>                                                                <s>etenim per &longs;e e&longs;t <foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign>, <lb/>&amp; functio, per accidens e&longs;t extentio &amp; motus Quod ver&ograve; &longs;pectat ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui fit per &longs;e, <expan abbr="repeten-d&utilde;">repeten&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> motu duo re&longs;pici oportere <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &amp; viam. </s>                                                                <s><expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> qui per &longs;e indiuiduus e&longs;t; viam <lb/>qu&aelig; habet extentionem. </s>                                                                <s>Terminus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aut e&longs;t perfectus, qui continet omnem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, aut imper&shy;<lb/>fectus, qui e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c mutatum vel <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e, quanquam omnes <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> nomine habitus quan&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2063"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="doq.">doque</expan> exprimuntur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> hi ver&ograve; c&ugrave;m participent <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> &amp; <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&atilde;dam">quandam</expan> actus ima&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2063"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="doq.">doque</expan> exprimuntur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> hi ver&ograve; c&ugrave;m participent <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> &amp; <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&atilde;dam">quandam</expan> actus ima&shy;<lb/>
Line 8005 
Line 8005 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Recitantur opiniones quorundam credentium motum inanimi obiri ab interno principio. </s>                                                                <s>C. XLII<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Recitantur opiniones quorundam credentium motum inanimi obiri ab interno principio. </s>                                                                <s>C. XLII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>QVOD elementa dum fiunt, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> imperfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, egeant externi motoris &longs;ine quo <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <lb/>forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit in <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> erumpere, gratis <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erit">conce&longs;&longs;erit</expan>. </s>                                                                <s>Sed qu&ograve;d <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> motus, po&longs;t&shy;<lb/>quam illa perfecta fuerint, ab extrin&longs;eco <expan abbr="mou&etilde;te">mouente</expan> na&longs;catur, ardua nimir&ugrave;m petitio videatur. </s>                                                                <s>Nam <lb/>&longs;icuti <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> ob id ita dicitur, quia nihil ei de&longs;it, tum quod ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> pertinet, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quoad <lb/><expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa munera obeunda ad qu&ecedil; <expan abbr="in&longs;titut&utilde;">in&longs;titutum</expan> e&longs;t &agrave; natura: &longs;ic elementa, c&ugrave;m perfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>; <expan abbr="exi&longs;timan-d&utilde;">exi&longs;timan&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> qu&ecedil; &longs;ibi naturaliter in&longs;unt, <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> externo auxilio pr&aelig;&longs;tare po&longs;&longs;e, natura &longs;ibi cuncta libe&shy;<lb/>rali&longs;sim&egrave; &longs;ubmini&longs;trante. </s>                                                                <s>H&aelig;c videtur <expan abbr="ali&qacute;uando">aliquando</expan> fui&longs;&longs;e profe&longs;&longs;us ip&longs;e Ari&longs;toteles qui aperti&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; te&longs;tatus &longs;it, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> moueri &longs;uapte natura <expan abbr="c&otilde;uincunt">conuincunt</expan> id rationes efficaci&longs;sim&ecedil;, clamat &longs;en&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter q &longs;ecus <expan abbr="s&etilde;&longs;erit">sen&longs;erit</expan>, <expan abbr="pl&utilde;bus">plumbus</expan> pror&longs;us in phy&longs;iologia <expan abbr="c&etilde;s&etilde;dus">censendus</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> aliquod <expan abbr="extr&itilde;&longs;ecus">extrin&longs;ecus</expan> <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> mot^{9} adiuurare <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>, e&longs;t illud <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> occa&longs;io <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouendi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus: non <lb/>&longs;ecus <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;i eques, vbi dimittat habenas equo, <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> mouere dicatur, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> per <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>,  <s>QVOD elementa dum fiunt, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> imperfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, egeant externi motoris &longs;ine quo <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <lb/>forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit in <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> erumpere, gratis <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erit">conce&longs;&longs;erit</expan>. </s>                                                                <s>Sed qu&ograve;d <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> motus, po&longs;t&shy;<lb/>quam illa perfecta fuerint, ab extrin&longs;eco <expan abbr="mou&etilde;te">mouente</expan> na&longs;catur, ardua nimir&ugrave;m petitio videatur. </s>                                                                <s>Nam <lb/>&longs;icuti <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> ob id ita dicitur, quia nihil ei de&longs;it, tum quod ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> pertinet, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quoad <lb/><expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa munera obeunda ad qu&ecedil; <expan abbr="in&longs;titut&utilde;">in&longs;titutum</expan> e&longs;t &agrave; natura: &longs;ic elementa, c&ugrave;m perfecta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>; <expan abbr="exi&longs;timan-d&utilde;">exi&longs;timan&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> qu&ecedil; &longs;ibi naturaliter in&longs;unt, <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> externo auxilio pr&aelig;&longs;tare po&longs;&longs;e, natura &longs;ibi cuncta libe&shy;<lb/>rali&longs;sim&egrave; &longs;ubmini&longs;trante. </s>                                                                <s>H&aelig;c videtur <expan abbr="ali&qacute;uando">aliquando</expan> fui&longs;&longs;e profe&longs;&longs;us ip&longs;e Ari&longs;toteles qui aperti&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; te&longs;tatus &longs;it, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> moueri &longs;uapte natura <expan abbr="c&otilde;uincunt">conuincunt</expan> id rationes efficaci&longs;sim&ecedil;, clamat &longs;en&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;ecus <expan abbr="s&etilde;&longs;erit">sen&longs;erit</expan>, <expan abbr="pl&utilde;bus">plumbus</expan> pror&longs;us in phy&longs;iologia <expan abbr="c&etilde;s&etilde;dus">censendus</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> aliquod <expan abbr="extr&itilde;&longs;ecus">extrin&longs;ecus</expan> <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> mot^{9} adiuurare <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>, e&longs;t illud <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> occa&longs;io <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouendi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus: non <lb/>&longs;ecus <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;i eques, vbi dimittat habenas equo, <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> mouere dicatur, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> per <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>,
 <pb pagenum="318"/>Etenim, ni&longs;i quid impediat