Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.41 and 1.62

version 1.41, 2007/07/10 14:09:50 version 1.62, 2008/12/14 16:19:10
Line 72 
Line 72 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p> <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p> <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p>
 <pb/> <pb/>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p> <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p>
Line 2403 
Line 2403 
 <arrow.to.target n="marg503"></arrow.to.target><lb/>&longs;uppeteret; &amp; ab Alexandro de&longs;ignationes illas p&longs;eudographos habitas. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Nec id prohiberet, <lb/> <arrow.to.target n="marg503"></arrow.to.target><lb/>&longs;uppeteret; &amp; ab Alexandro de&longs;ignationes illas p&longs;eudographos habitas. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Nec id prohiberet, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg504"></arrow.to.target><lb/>quominus e&longs;&longs;et alia &longs;cientia ad quam earum rerum tractatio pertineret, tamet&longs;i pauc&aelig; forent, <lb/>quia &longs;cienti&aelig; non ex rerum magnitudine, &longs;ed fine, v&longs;u, &amp; modo di&longs;tinguuntur: nec tollit quomi&shy;<lb/>nus &longs;it ars ludendi &longs;cacchis &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparata, quamuis paucis admodum verbis <expan abbr="c&otilde;prehendatur">comprehendatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg504"></arrow.to.target><lb/>quominus e&longs;&longs;et alia &longs;cientia ad quam earum rerum tractatio pertineret, tamet&longs;i pauc&aelig; forent, <lb/>quia &longs;cienti&aelig; non ex rerum magnitudine, &longs;ed fine, v&longs;u, &amp; modo di&longs;tinguuntur: nec tollit quomi&shy;<lb/>nus &longs;it ars ludendi &longs;cacchis &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparata, quamuis paucis admodum verbis <expan abbr="c&otilde;prehendatur">comprehendatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg505"></arrow.to.target><lb/>Sed hoc mi&longs;&longs;o &longs;pectemus argumenta oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Profect&ograve; ni&longs;i &longs;it aliqua &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata, ne&longs;cio <lb/>futura'ne &longs;it aliqua &longs;cientia de communibus rei naturali &amp; mathematic&aelig;, quia reip&longs;a eadem e&longs;t <lb/>magnitudo naturalis: nec vlla communis &longs;cientia nece&longs;&longs;aria foret. </s>                                                                <s>Ac &longs;i rect&egrave; rem animaduertas, <lb/>omnis tran&longs;cendentia (&longs;ic enim notionem nouam nouo nomine appellare mihi liceat) na&longs;citur <lb/>ex affinitate &amp; pendentia qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantias naturales &amp; &longs;eparatas intercedit. </s>                                                                <s>his ergo &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis de medio &longs;ublatis pendentia, &amp; &longs;ubinde tran&longs;cendentis ratio tolleretur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d &longs;iqua fo&shy;<lb/>ret &longs;cientia de tra&longs;cendentibus illis e&longs;&longs;et natura po&longs;terior, vt o&longs;tendemus qua de illorum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur, aut ad &longs;ummum prior &longs;ecundum rationem. </s>                                                                <s>itaque adhuc phy&longs;ica &amp; origine &amp; natura an&shy;<lb/>teiret. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; non e&longs;&longs;ent; nec philo&longs;ophia diuina; prima omnium foret na&shy;<lb/>turalis. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; c&ugrave;m ex notis nobis, &amp; natura &longs;imul efficiant id quod cupiunt, &longs;ic c&ecedil;teris <lb/>demon&longs;trationis per&longs;picuitate pr&aelig;ponentur, nam vis rerum quas ip&longs;&aelig; tractant, non e&longs;t <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <lb/>nobilis; quippe qu&ograve;d &longs;int accidentia, ide&longs;t habeat rationem &longs;ub&longs;tanti&aelig; quatenus &longs;ubiicitur, &amp; de&shy;<lb/>terminatur quanto; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;iderentur long&egrave; &longs;ecus atque in natura exi&longs;tant; v&longs;que ade&ograve; vt non&shy;<lb/>nullis non natur&aelig;, &longs;ed mentis opera e&longs;&longs;e credatur. </s>                                                                <s>Attamen nonnullarum rerum ingenium tale  <arrow.to.target n="marg505"></arrow.to.target><lb/>Sed hoc mi&longs;&longs;o &longs;pectemus argumenta oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Profect&ograve; ni&longs;i &longs;it aliqua &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata, ne&longs;cio <lb/>futura'ne &longs;it aliqua &longs;cientia de communibus rei naturali &amp; mathematic&aelig;, quia reip&longs;a eadem e&longs;t <lb/>magnitudo naturalis: nec vlla communis &longs;cientia nece&longs;&longs;aria foret. </s>                                                                <s>Ac &longs;i rect&egrave; rem animaduertas, <lb/>omnis tran&longs;cendentia (&longs;ic enim notionem nouam nouo nomine appellare mihi liceat) na&longs;citur <lb/>ex affinitate &amp; pendentia qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantias naturales &amp; &longs;eparatas intercedit. </s>                                                                <s>his ergo &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiis de medio &longs;ublatis pendentia, &amp; &longs;ubinde tran&longs;cendentis ratio tolleretur. </s>                                                                <s>Adde qu&ograve;d &longs;iqua fo&shy;<lb/>ret &longs;cientia de tra&longs;cendentibus illis e&longs;&longs;et natura po&longs;terior, vt o&longs;tendemus qua de illorum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur, aut ad &longs;ummum prior &longs;ecundum rationem. </s>                                                                <s>itaque adhuc phy&longs;ica &amp; origine &amp; natura an&shy;<lb/>teiret. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; non e&longs;&longs;ent; nec philo&longs;ophia diuina; prima omnium foret na&shy;<lb/>turalis. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; c&ugrave;m ex notis nobis, &amp; natura &longs;imul efficiant id quod cupiunt, &longs;ic c&ecedil;teris <lb/>demon&longs;trationis per&longs;picuitate pr&aelig;ponentur, nam vis rerum quas ip&longs;&aelig; tractant, non e&longs;t <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <lb/>nobilis; quippe qu&ograve;d &longs;int accidentia, ide&longs;t habeat rationem &longs;ub&longs;tanti&aelig; quatenus &longs;ubiicitur, &amp; de&shy;<lb/>terminatur quanto; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;iderentur long&egrave; &longs;ecus atque in natura exi&longs;tant; v&longs;que ade&ograve; vt non&shy;<lb/>nullis non natur&aelig;, &longs;ed mentis opera e&longs;&longs;e credatur. </s>                                                                <s>Attamen nonnullarum rerum ingenium tale
  <pb pagenum="55"/>
  <arrow.to.target n="marg505a"></arrow.to.target>
  e&longs;&longs;e comperimus, vt ad certam materiam &longs;e&longs;e non applicent, neque motum con&longs;equantur.</s>
  <s>quia <lb/>tamen in natura quicquid e&longs;t, cum motu exi&longs;tet;</s>
  <s>opus e&longs;t ab&longs;tractione, cuius beneficio quantum <lb/>motu non comprehen&longs;o in eo munere contemplamur;</s>
  <s>&amp; c&ugrave;m talis &longs;it earum natura, nihil ab&longs;urd&shy;<lb/>di exoritur.</s>
  <s>Qu&ograve;d item confirmatur, qu&ograve;d mens in omni habitu verum dicit; </s>
  <s>atqui verum e&longs;t <lb/>ex eo, qu&ograve;d res ita e&longs;t. </s>
  <s>Huc accedit, quod Ari&longs;toteles di&longs;tinguit &longs;cientias non ex ratione <expan abbr="notion&utilde;">notionum</expan>, <arrow.to.target n="marg505b"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed entium.</s>
  <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> C&ecedil;ter&ugrave;m &amp; mathematic&aelig; gradus habent: quando ea qu&aelig; con&longs;iderat quantum <lb/>di&longs;cretum certior e&longs;t qu&agrave;m ea qu&aelig; tractat continuum, c&ugrave;m &longs;uperet per&longs;picuitate demon&longs;tratio&shy;<lb/>nis, &amp; &longs;implicitate &longs;ubiecti. </s>
  <s>nam quantum continuum, c&ugrave;m &longs;e habet ad di&longs;cretum vt includens po&longs;i&shy;<lb/>tionem, punctus enim e&longs;t vnitas cum po&longs;itione.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Et multo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;t A&longs;trologia; quippe <arrow.to.target n="marg505c"></arrow.to.target> <lb/>qu&ograve;d &longs;ola &egrave; mathimaticis de &longs;ub&longs;tantia atque illa quidem perpetua &amp; cau&longs;&longs;as inuariabilis ha&shy;<lb/>bente differat. </s>
  <s><expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> &longs;it omnium maxime affinis prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;. </s>
  <s>Sed quantum pertinet <lb/> ad id no&longs;cendum vtra &longs;it origine prior arithmetica an geometria, cadere po&longs;sit in qu&aelig;&longs;tionem, <lb/>propterea qu&ograve;d dubium e&longs;t, &longs;it'ne numerus an magnitudo prior. </s>
  <s>exi&longs;timabit enim qui&longs;piam ma&shy;<lb/>gnitudinem numero priorem e&longs;&longs;e, &longs;iquidem &egrave; continui &longs;ectione numerus oriatur; </s>
  <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>&amp; tamen <arrow.to.target n="marg505d"></arrow.to.target><lb/>geometriam doceat Ari&longs;toteles e&longs;&longs;e arithmetica po&longs;teriorem, quia minus &longs;implicia tractet, &amp; ea <lb/><arrow.to.target n="marg505e"></arrow.to.target> qu&aelig; po&longs;itionem habent. </s>
  <s><expan abbr="Idem&qgrave;.">Idemque</expan> pr&aelig;terea docet po&longs;teriorem e&longs;&longs;e habitum illum qui res ex ap&shy;<lb/>po&longs;itione con&longs;iderat, eo qui illas citra appo&longs;itionem &longs;pectat. </s>
  <s>C&ugrave;m ergo geometria &longs;it cum appo&shy;<lb/>&longs;itione non item arithmetica, planum e&longs;t qu&ograve; geometria po&longs;terior e&longs;t arithmetica.</s>
  <s>Mihi tamen <lb/>placet ex rei natura magnitudinem numero priorem e&longs;&longs;e; </s>
  <s>&amp; quamuis appo&longs;itio geometri&aelig; tri&shy;<lb/>buatur, e&longs;t illa appo&longs;itio &longs;ecundum rationem, potius qu&agrave;m &longs;ecundum rem. </s>
  <s>e&longs;t vero appo&longs;itio &longs;e&shy;<lb/>cundum rem, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/>ubi quid priori accedat, &longs;ine quo prius exi&longs;tere pote&longs;t; </s>
  <s>at quod accedit, non &longs;ine <arrow.to.target n="marg505f"></arrow.to.target><lb/>illo, vt accidens &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperveniat, qu&ograve; &longs;ub&longs;tantia &longs;ine accidente illo con&longs;eruatur; </s>
  <s>&longs;ine <lb/>&longs;ub&longs;tantia tamen accidens non exi&longs;tet; </s>
  <s>&longs;ecundum rationem ver&ograve;, &longs;iquod in alio exi&longs;tet, &longs;ine illo <lb/>cogitetur, in quo e&longs;t; </s>
  <s>p&ograve;&longs;t ad illud idem applicetur, &longs;ine quo non exi&longs;tet, velut albedo qu&aelig; e&longs;t in <lb/>homine, non exi&longs;tet &longs;ine homine, verumtamen &longs;ine homine cogitatur. </s>
  <s>&longs;i prius &longs;ine homine, p&ograve;&longs;t <lb/>in homine cogitetur, ea e&longs;t appo&longs;itio &longs;ecundum rationem; </s>
  <s> hic quod &longs;ecundum rationem prius <lb/>e&longs;t, non nece&longs;&longs;ari&ograve; prius e&longs;t &longs;ecundum naturam. </s>
  <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Geometer igitur, &amp; Arithmeticus ita &longs;e habent, <lb/>vt Geometer addat numero po&longs;itionem, ea ver&ograve; additio &longs;fit ope mentis, quia quantum &longs;ine po&longs;i&shy;<arrow.to.target n="marg505g"></arrow.to.target><lb/>tione concipitur. </s>
  <s>Itaque ex eo qu&ograve;d prior &longs;it &longs;ecundum rationem, non efficitur arithmeticen e&longs;&longs;e <lb/>natura priorem, quinimm&ograve; c&ugrave;m habitus &longs;it priuatione prior natura; numerus autem videatur <lb/><arrow.to.target n="marg505h"></arrow.to.target>e&longs;&longs;e priuatio continui, magnitudo prior erit natura, qu&agrave;m numerus. </s>
  <s>Con&longs;imili di&longs;tinctione de&shy;<lb/>fendi poterit, mathematicen e&longs;&longs;e priorem naturali: quand&ograve; naturalis materiam quanto apponit, <lb/>&longs;ine qua con&longs;ideratur &agrave; mathematico: prior enim &longs;ecundum rationem erit mathematica, licet <lb/>natura po&longs;terior. </s>
  <s>Ex his qu&aelig; dicta &longs;unt, facil&egrave; apparet ordo qui inter habitus contemplantes in&shy;<lb/>tercedit.</s>
  <s>Nam &longs;i &longs;cienti&aelig; pr&aelig;&longs;tantiam ex &longs;ubiecti nobilitate metiamur, &amp; ex ordine cau&longs;&longs;arum. </s>
  <s>Diuin&aelig; philo&longs;ophi&aelig; prim&aelig; dabuntur; &longs;ecund&aelig; naturali; terti&aelig; mathematic&aelig; </s>
  <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/>Videntur ver&ograve; <lb/><arrow.to.target n="marg505i"></arrow.to.target><lb/>Gr&ecedil;ci, Ammonius, Philoponus, Simplicius, Olympiodorus, &amp; po&longs;t hos Albertus medias collo&shy;<lb/>ca&longs;&longs;e mathematicas inter naturalem &amp; diuinam; qua&longs;i via qu&aelig;dam &longs;it quam tran&longs;eat mens, dum <lb/> &agrave; naturalibus qu&aelig; materia con&longs;tant, ad illa a&longs;pirat qu&aelig; pror&longs;us &agrave; materia &longs;eiuncta &longs;unt. </s>
  <s>etenim mathimatica media &longs;unt, quia per &longs;e &longs;unt in materia, ver&ugrave;m &longs;ine illa cogitari queunt; </s>
  <s><expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> <lb/><foreign lang="greek">a)fh|rhmena</foreign> dicuntur &amp; <foreign lang="greek">e)c a)faire/sews</foreign>, cum diuina, <foreign lang="greek">xwrista\</foreign>, &longs;eu <foreign lang="greek">kexwrisme/na</foreign> vocentur.</s>
  <s>tamet&longs;i nonnunquam voces i&longs;t&aelig; permi&longs;centur.</s>
  <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/>Sicut ergo natura ab extremo perueniat ad extre&shy;<arrow.to.target n="marg505j"></arrow.to.target><lb/>mum per media; &longs;ic &amp; mentem no&longs;tram facere voluerunt. </s>
  <s>&amp; plan&egrave; ita per&longs;uadet v&longs;us. </s>
  <s>Nam &longs;i&shy;<lb/>cut ij qui fuere diutius in tenebris &amp; compedibus facil&egrave; &longs;upplantantur <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/>&amp; c&ecedil;cutiunt, &longs;i in lucem <arrow.to.target n="marg505k"></arrow.to.target><lb/><arrow.to.target n="marg505l"></arrow.to.target>illic&ograve; prodire &amp; ambulare cogantur, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> leuiorem motum <expan abbr="lumen&qgrave;.">lumenque</expan> debilius requirunt, vt <lb/> paullatim mouendo <expan abbr="videndo&qgrave;.">videndoque</expan> a&longs;&longs;ue&longs;cant: </s>
  <s>&longs;ic mens no&longs;tra in rebus materiatis occupata, &longs;i in di&shy;<lb/>uinam philosophiam &longs;ubita feratur, facil&egrave; offu&longs;catur, &amp; &agrave; comprehensione illius aberrat. </s>
  <s> Itaque <lb/>opus fuit, vt per mathematica tran&longs;iret, &amp; rerum ab&longs;tractarum contemplationi paullatim in&longs;ue&shy;<lb/>&longs;ceret, &longs;icut enim oculus noctu&aelig; &agrave; &longs;plendore &longs;olis afficitur;</s>
  <s>&longs;ic quoque mens no&longs;tra &agrave; lumine di&shy;<lb/>uinio obc&ecedil;catur. </s>
  <s>Sed dicam, quod ego de hoc ordine &longs;entio.</s>
  <s>is nunqu&agrave;m ab Ari&longs;totele animad&shy;<lb/>uer&longs;us e&longs;t, &longs;ed aut ordinem ip&longs;e natur&aelig;, aut doctrin&ecedil; approbauit.</s>
  <s>Neque hic progre&longs;&longs;us congruit <lb/>cum placitis Ari&longs;totelis, aut Platonis. </s>
  <s>(&longs;i modo antedictum ordinem ad doctrin&aelig; ordinem referre <lb/> placeat, ut faciendum videtur.)</s>
  <s>&longs;iquidem Ari&longs;toteles con&longs;tituit mathematicen in primo gradu <lb/>certitudinis, <expan abbr="eam&qgrave;.">eamque</expan> ita facilem, ut &agrave; pueris <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> etiam optim&egrave; di&longs;catur. </s>
  <s>Neque repugnat huic &longs;enten&shy;<arrow.to.target n="marg505m"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; Plato, &longs;i <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> e&longs;t id qu&ograve;d in gymna&longs;ij foribus in&longs;criptum fuerit.</s>
  <s><foreign lang="greek">mhdeis a)gewme/trhios ei)de/tw</foreign> ide&longs;t nullus geometri&aelig; ne&longs;cius ingrediatur. </s>
  <s>qu&ograve; factum e&longs;t etiam, vt vbicunque res ob&longs;curior ex&shy;<lb/>plananda fuerit, ab vtroque exemplis mathematicis illu&longs;tretur. </s>
  <s>Et Ari&longs;toteles ip&longs;e in &longs;uis in&longs;titu&shy;<lb/>tionibus ciuilibus <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> iubeat pueris, vt &longs;e in mathematicis exerceant. </s>
  <s>non ita iudicat de naturalibus <arrow.to.target n="marg505n"></arrow.to.target><lb/> aut moralibus, quando maximum requirant v&longs;um qui &longs;ine longiore tempore non pote&longs;t haberi.</s>
  <pb pagenum="56"/>
  <s>Secund&ograve; loco di&longs;cetur philosophia naturalis. </s>
  <s>ab hac conuertemus nos ad diuinam qu&aelig; ideo po&longs;t <arrow.to.target n="marg505o"></arrow.to.target><lb/>naturalia vocata e&longs;t, &longs;ic ordini doctrin&aelig; con&longs;uletur. </s>
  <s>Nec media mathematica de&longs;iderabitur: c&ugrave;m <lb/> ex motu ip&longs;o diuin&aelig; &longs;ubstanti&aelig; note&longs;cant, vt &longs;uo loco videbimus. </s>
  <s>Nec vllus ordo natur&aelig; apud <lb/>Ari&longs;totelem ob&longs;seruetur, pr&aelig;terquam qu&ograve;d mathematic&ecedil; natura po&longs;teriores &longs;int naturalibus, vt&shy;<lb/>pot&egrave;, qui in veteres inuehatur qui mathematica madia fecerint inter res naturales &amp; diuinas, nec <lb/>de ordine doctrin&aelig; loquerentur, &longs;ed natur&aelig;;</s>
  <s>c&ugrave;m ip&longs;i mathematica rerum naturalium principia <lb/>con&longs;tituerint. </s>
  <s>Verumenimver&ograve; &longs;iquis curio&longs;ior accurat&egrave; &longs;ibi velit explicari ordinem qui e&longs;t inter <lb/>contemplantes habitus &amp; c&ecedil;terois ijs qu&aelig; &longs;upra dicta &longs;unt de pr&aelig;&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;templationis">contemplationis</expan>, h&aelig;c &longs;ub&shy;<lb/>&longs;cribat. </s>
  <s>ordinem hunc &agrave; pluribus initijs duci po&longs;&longs;e: etenim, aut inter has facultates exi&longs;tit, qu&agrave; <lb/>methodi &longs;unt, &amp; docentur, aut quia &longs;unt habitus. </s>
  <s>Rur&longs;us aut e&longs;t ordo doctrin&aelig;, aut natur&aelig;; at&shy;<lb/>que hic quidem originis, vel perfectionis. </s>
  <s>Et &longs;an&egrave; quatenus methodi &longs;unt, nullis legibus &longs;ubiici <lb/>videntur, &longs;i dialecticen excipias, h&aelig;c enim methodus omnibus anteponenda e&longs;t, vt &longs;upr&agrave; docui&shy;<lb/>mus. </s>
  <s>De ordine perfectionis, nihil addam. </s>
  <s>&longs;ed monebo &longs;ol&ugrave;m, origine pr&aelig;cedere contemplan&shy;<lb/>tibus c&ecedil;teras facultates. </s>
  <s>Nam repertis nece&longs;&longs;ariis philo&longs;ophari c&oelig;tum e&longs;t. </s>
  <s>h&aelig;c ver&ograve; ab artibus <lb/>&longs;ubmini&longs;trantur.</s>
  <s>&amp; h&aelig; prius qu&agrave;m mores excult&aelig; &longs;unt. </s>
  <s>Proinde cecinit Phocylides. </s><lb/>
  <lb/>
  <s><foreign lang="greek">*dei= zhtei=n bio th/n a)rethn de o(tan bios ei=h</foreign></s><lb/>
  <s>Victus qu&aelig;rendus; virtus c&ugrave;m &longs;uppetit ip&longs;e.<arrow.to.target n="marg505p"></arrow.to.target><lb/></s>
  <s>Sed neque illud pr&aelig;termittendum quod &agrave; Simplicio primum, t&ugrave;m deinde ab Auerroe memo&shy;<lb/>ri&aelig; commendatum e&longs;t: &longs;i rerum naturam per&longs;pexerimus, quod e&longs;t contemplari, nos etiam nece&longs;&shy;<lb/>&longs;ari&ograve; fore &longs;tudio&longs;os ex quo efficitur, ordine quoque t&ugrave;m natur&aelig;, t&ugrave;m doctrin&aelig; antecedere con&shy;<lb/>templantes, &amp; poti&longs;sim&egrave; naturalem de qua ibi &longs;ermonem faciunt illi auctores. </s>
  <s>Equidem, noui ha&shy;<lb/>bitus ex actibus fieri frequentatis, idque per &longs;e: dabo igitur eam rerum notitiam per accidens &amp; <lb/><foreign lang="greek">kataxrhstikw=s</foreign> ad propagationem virtutis iuuare; </s>
  <s>quatenus cogno&longs;ceret mores cum natur&aelig; or&shy;<lb/>dine congruere. </s>
  <s>Neque ver&ograve; te in &longs;chola Peripatetica velim &longs;ic vtilitatem illam accipere, qua&longs;i <lb/>vnu&longs;qui&longs;que bonus &longs;it in eo cuius e&longs;t &longs;ciens, vt Socrates opinatur, omnemque virtutem &longs;cientia <lb/>comparari; </s>
  <s>ex quo dictum e&longs;t, omnem ignarum e&longs;&longs;e malum; &amp; tanti viri admonitu &longs;criptum illud <lb/>Homine imperito nunquam quicquam iniu&longs;tius. </s>
  <s>qu&ograve; in eo di&longs;&longs;entit virtus &agrave; &longs;cientia; </s>
  <s>&longs;iquidem <lb/>vbi &longs;cientia teneatur, &longs;cientem facit. </s>
  <s>at quicunque nouit quid &longs;it virtus; non idcirco virtutem ha&shy;<lb/>bet: Sed virtus &amp; mos a&longs;&longs;uetudine parantur. </s>
  <s>nam quia ben&egrave; agimus euadimus boni. </s>
  <s>Atque h&aelig;c <lb/> de ordine contemplantium pr&aelig;cipu&egrave; naturalis ad reliquas abund&egrave; dicta forent, ni&longs;i nos ad &longs;e re&shy;<lb/>uocarent aliqua qu&aelig; &agrave; iunioribus de conditione mathematicarum tractata accepimus.<arrow.to.target n="marg505q"></arrow.to.target><lb/></s></p>
  <p type="head">
  <s><emph type="italics"/>Iure'ne Mathematic&aelig; ex ordine &longs;cientiarum expugungantur. </s>
  <s>Cap. XI.<emph.end type="italics"/></s></p>
  <p type="main">
  <s>ERGO hoc loco vim mathematicarum exploremus; &amp; doceamus quemadmodum mathe&shy;<lb/>matic&aelig; &longs;int &longs;cienti&aelig; &longs;ecus &agrave;c fecerint veteres de quibus meminit Ari&longs;toteles, &amp; aliqui &egrave; no&shy;<lb/>&longs;tris qui in eas acerrim&egrave; inuecti &longs;unt. </s>
  <s>Nanque nouimus antiquos in in&longs;trumentorum &amp; adiuuan&shy;<lb/>tium genere colloca&longs;&longs;e mathimaticas. </s>
  <s>&longs;iquidem Socrates per&longs;uadeat Arithmeticen, <expan abbr="Geometri&atilde;">Geometriam</expan> <lb/>A&longs;tronomiam, Mu&longs;icam, Dialecticam, vtiles e&longs;&longs;e quidem ad &longs;apientiam cape&longs;&longs;endam, &longs;apienti&aelig; <lb/>ver&ograve; nomine, &longs;eu &longs;cienti&aelig; non e&longs;&longs;e dignas; </s>
  <s>&amp; de cuntis es pronuntiant, &longs;icut illa &longs;olutio <expan abbr="conuer&longs;io&qgrave;.">conuer&shy;<lb/>&longs;ioque</expan> ab vmbris &amp; ex antro ad &longs;imulachra, <expan abbr="&longs;olis&qgrave;">&longs;olisque</expan> lumen, ibique animalium &amp; plantarum in&longs;pe&shy;<lb/>ctio <expan abbr="&longs;olis&qgrave;">&longs;olisque</expan> &amp; &longs;iderum in aqua propter imbecillitatem oculorum obtuts, ip&longs;um quod on corpo&shy;<lb/>ribus e&longs;t clari&longs;simum, ad id conuertunt quod e&longs;t in corporea <expan abbr="vi&longs;ili&qgrave;.">vi&longs;ilique</expan> regione omnium fulgenti&longs;&amp;<lb/>&longs;imum; </s>
  <s>&longs;ic omnium &longs;upradictum artium &longs;tudium deducit animum per vmbras non &longs;imula&shy;<lb/>chrorum, &longs;ed eorum potius qu&aelig; ver&egrave; &longs;unt, <expan abbr="facit&qgrave;.">facitque</expan> vt eas iudicemus apparentes ad aliud quod&shy;<arrow.to.target n="marg505r"></arrow.to.target><lb/>dam lumen tanquam ad &longs;olem, <expan abbr="habet&qgrave;">habetque</expan> vim extollendi id quod e&longs;t in animo pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum, <lb/>ad cotemplationem eius quod in ordine rerum optimum e&longs;t. </s>
  <s>Itaque veluti mini&longs;tr&aelig; &longs;unt ma&shy;<lb/>thematic&ecedil;, nec honore dign&aelig;, &amp; habit&aelig; <foreign lang="greek">propaidei/a</foreign>, ide&longs;t, apparatus quidam ad alias di&longs;ci<lb/><arrow.to.target n="marg505s"></arrow.to.target>plinas. </s>
  <s>ob eamque poti&longs;sim&egrave; cau&longs;&longs;am, qu&ograve;d de bono mentionem facere non videntur. </s>
  <s>Etenim <lb/>omne bonum e&longs;t finis, is ver&ograve; cuiu&longs;dam actus e&longs;t. </s>
  <s>Omnis ver&ograve; actus e&longs;t cum motu. </s>
  <s>Mathematic&ecedil; <lb/><arrow.to.target n="marg505t"></arrow.to.target>autem motum non re&longs;piciunt. </s>
  <s>H&aelig;c no&longs;tri addunt. </s>
  <s>Omnem &longs;ientiam ex propriis effici: propria <lb/> ver&ograve; &longs;unt nece&longs;&longs;aria qu&aelig; quatenus ip&longs;um &amp; per &longs;e in&longs;unt. </s>
  <s>Atqui talia principia mathematic%aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>habent. </s>
  <s>Qu&ograve; enim triangulus contineat duos rectos ex angulo externo demon&longs;trant qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>e&longs;t accidens; quand&ograve; &longs;ine ip&longs;o &amp; cogitari &amp; exi&longs;tere pote&longs;t triangulum. </s>
  <s>Pr&aelig;tere&agrave; probant ex his <lb/> qu&aelig; communia &longs;unt, vtpot&egrave;. </s>
  <s>ex eo quod omne totum &longs;ua parte maius e&longs;t, &amp; qu&ograve;d &longs;i ab &aelig;quis <lb/> &aelig;qua tollantur, ea qu&aelig; &longs;uper&longs;unt &aelig;qua &longs;unt. </s>
  <s>T&ugrave;m etiam medium non e&longs;t ratio formalis conclu&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg505u"></arrow.to.target>&longs;ionis; quia vna <expan abbr="eadem&qgrave;.">eademque</expan> cau&longs;&longs;a plurimum effectuum e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s>
  <s>Deinde nullum cau&longs;&longs;&aelig; genus ac&shy;<lb/>cipit. </s>
  <s>manife&longs;te enim finem <expan abbr="efficiens&qgrave;.">efficiensque</expan> repuit. </s>
  <s>Caret forma, igitur &amp; materia. </s>
  <s>Nanque h&aelig; &longs;e&longs;e <lb/>vici&longs;im re&longs;piciunt. </s>
  <s>Qu&ograve;d forma careant, o&longs;tenditur, quia quantum e&longs;t accidens, non forma.</s>
 <pb pagenum="57"/> <pb pagenum="57"/>
 <arrow.to.target n="marg506"></arrow.to.target><lb/>T&ugrave;m etiam eius forma non e&longs;t, quoniam eius e&longs;&longs;et definitio: huius enim munus e&longs;t explicare for&shy;<lb/> <s><arrow.to.target n="marg506"></arrow.to.target><lb/>T&ugrave;m etiam eius forma non e&longs;t, quoniam eius e&longs;&longs;et definitio: huius enim munus e&longs;t explicare for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg507"></arrow.to.target><lb/>mam. </s>                                                                <s>Sed eius e&longs;t non definitio, ver&ugrave;m de&longs;criptio, nec forma igitur. </s>                                                                <s>Nec non ea qu&aelig; probantur, <lb/> <arrow.to.target n="marg507"></arrow.to.target><lb/>mam. </s>                                                                <s>Sed eius e&longs;t non definitio, ver&ugrave;m de&longs;criptio, nec forma igitur. </s>                                                                <s>Nec non ea qu&aelig; probantur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg508"></arrow.to.target><lb/>externa &longs;unt, nec intrin&longs;ecus &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia pendent. </s>                                                                <s>Et ad idem confirmandum valet auctoritas <lb/>Ari&longs;totelis aientis, principia mathematices e&longs;&longs;e per &longs;imilitudinem, neque propria. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>non <lb/> <arrow.to.target n="marg508"></arrow.to.target><lb/>externa &longs;unt, nec intrin&longs;ecus &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia pendent. </s>                                                                <s>Et ad idem confirmandum valet auctoritas <lb/>Ari&longs;totelis aientis, principia mathematices e&longs;&longs;e per &longs;imilitudinem, neque propria. </s>                                                                
  <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Idem&qacute;.">Idemque</expan> non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg509"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele acceptum; proptere&agrave; qu&ograve;d omnes cau&longs;&longs;&aelig; definiuntur per motum: effi&shy;<lb/>ciens enim e&longs;t principium motus, finis cuius gratia motus e&longs;t, forma &amp; materia &longs;unt natur&aelig;; &amp; mo&shy;<lb/>tus igitur principia &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>At ver&ograve; mathematica &longs;unt immobilia. </s>                                                                <s>Et nullum igitur ibi <lb/> <arrow.to.target n="marg509"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele acceptum; proptere&agrave; qu&ograve;d omnes cau&longs;&longs;&aelig; definiuntur per motum: effi&shy;<lb/>ciens enim e&longs;t principium motus, finis cuius gratia motus e&longs;t, forma &amp; materia &longs;unt natur&aelig;; &amp; mo&shy;<lb/>tus igitur principia &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>At ver&ograve; mathematica &longs;unt immobilia. </s>                                                                <s>Et nullum igitur ibi <lb/>
 <arrow.to.target n="marg510"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam nulla affertur poti&longs;sima demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Siquidem definitio non <lb/>a&longs;&longs;umitur: &amp; e&longs;to qu&ograve;d a&longs;&longs;umatur, ea non interna e&longs;t, &longs;ed externa. </s>                                                                <s>Quin etiam vna e&longs;t cuiu&longs;que <lb/>rei demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Sed in his plures exhibentur; &amp; recta, &amp; qu&aelig; deducat ad id quod fieri nequit; <lb/> <arrow.to.target n="marg510"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam nulla affertur poti&longs;sima demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Siquidem definitio non <lb/>a&longs;&longs;umitur: &amp; e&longs;to qu&ograve;d a&longs;&longs;umatur, ea non interna e&longs;t, &longs;ed externa. </s>                                                                <s>Quin etiam vna e&longs;t cuiu&longs;que <lb/>rei demon&longs;tratio. </s>                                                                <s>Sed in his plures exhibentur; &amp; recta, &amp; qu&aelig; deducat ad id quod fieri nequit; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg511"></arrow.to.target><lb/>&amp; mediis ade&ograve; diuer&longs;is eadem conclu&longs;io <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; quoque rationibus vtun&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg511"></arrow.to.target><lb/>&amp; mediis ade&ograve; diuer&longs;is eadem conclu&longs;io <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>Mathematic&aelig; quoque rationibus vtun&shy;<lb/>
Line 2471 
Line 2580 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg505"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg505"></margin.target>H</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505a"></margin.target>A</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505b"></margin.target>a 6. Met. <lb/>c.1.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505c"></margin.target>b I. Po&longs;t. <lb/> T. 42</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505d"></margin.target>c 3. Phy&longs;</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505e"></margin.target>B</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505f"></margin.target>d 3. de c&ecedil;<lb/>lo T. 6.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505g"></margin.target>e 13. Met. <lb/> c.3.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505h"></margin.target>C</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505i"></margin.target>f D.T.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505j"></margin.target>g I. de an.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505k"></margin.target>h Pl. 7. de <lb/> Rep.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505l"></margin.target>D</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505m"></margin.target>i 6. Eth.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505n"></margin.target>k 8. Polit.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505o"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505p"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505q"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505r"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505s"></margin.target>I.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505t"></margin.target>II.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg505u"></margin.target>III.</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg506"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg506"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg507"></margin.target>IIII.</s></p> <s><margin.target id="marg507"></margin.target>IIII.</s></p>
Line 2593 
Line 2744 
 <arrow.to.target n="marg578"></arrow.to.target><lb/>ratio procedat, dicam ego <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quia notus nobis ab omni methodo v&longs;urpari, tamet&longs;i nihil ab&longs;ur&shy;<lb/>di <expan abbr="c&otilde;&longs;equetur">con&longs;equetur</expan>, &longs;i etiam accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, quod pertineat ad philo&longs;ophiam diuinam. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg578"></arrow.to.target><lb/>ratio procedat, dicam ego <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quia notus nobis ab omni methodo v&longs;urpari, tamet&longs;i nihil ab&longs;ur&shy;<lb/>di <expan abbr="c&otilde;&longs;equetur">con&longs;equetur</expan>, &longs;i etiam accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, quod pertineat ad philo&longs;ophiam diuinam. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg579"></arrow.to.target><lb/>Quod obiicitur eius &longs;cienti&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e, vnde &longs;umitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> dabo &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> fuerit prius. <lb/></s>                                                                <s>&longs;i po&longs;terius &longs;it facil&egrave; negabo, vt patet, &longs;i &longs;ubalternans accipiat qu&ograve;d e&longs;t &agrave; &longs;ubalterna. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> ne&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg579"></arrow.to.target><lb/>Quod obiicitur eius &longs;cienti&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e, vnde &longs;umitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> dabo &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> fuerit prius. <lb/></s>                                                                <s>&longs;i po&longs;terius &longs;it facil&egrave; negabo, vt patet, &longs;i &longs;ubalternans accipiat qu&ograve;d e&longs;t &agrave; &longs;ubalterna. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> ne&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg580"></arrow.to.target><lb/>gamus <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; ab&longs;olui 8. Phy&longs;. c&ugrave;m ibi &longs;ol&ugrave;m explicetur quoad re&longs;picit <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: ip&longs;a ver&ograve; alias habeat functiones &agrave; motu di&longs;iunctas qu&aelig; &longs;unt officij &longs;uperioris. </s>                                                                <s>Video te his <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> acquie&longs;cere, &longs;ed nouis telis adhuc <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> nos in&longs;urgere, quippe quae motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> de <lb/>prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> motus quo <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> &longs;eparat&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trant">demon&longs;trant</expan> &aelig;ternus e&longs;t. </s>                                                                <s>atqui <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t theorema <expan abbr="phy&longs;ic&utilde;">phy&longs;icum</expan>, nec vllo <expan abbr="m&otilde;">modo</expan> primi philo&longs;ophi: proinde Ari&longs;t. </s>                                                                <s>vtit hoc medio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> in  <arrow.to.target n="marg580"></arrow.to.target><lb/>gamus <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; ab&longs;olui 8. Phy&longs;. c&ugrave;m ibi &longs;ol&ugrave;m explicetur quoad re&longs;picit <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: ip&longs;a ver&ograve; alias habeat functiones &agrave; motu di&longs;iunctas qu&aelig; &longs;unt officij &longs;uperioris. </s>                                                                <s>Video te his <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> acquie&longs;cere, &longs;ed nouis telis adhuc <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> nos in&longs;urgere, quippe quae motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;sit e&longs;&longs;e <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> de <lb/>prima philo&longs;ophia. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> motus quo <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> &longs;eparat&aelig; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trant">demon&longs;trant</expan> &aelig;ternus e&longs;t. </s>                                                                <s>atqui <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t theorema <expan abbr="phy&longs;ic&utilde;">phy&longs;icum</expan>, nec vllo <expan abbr="m&otilde;">modo</expan> primi philo&longs;ophi: proinde Ari&longs;t. </s>                                                                <s>vtit hoc medio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> in
 <pb pagenum="63"/> <pb pagenum="62"/><arrow.to.target n="marg581a"></arrow.to.target>
 <arrow.to.target n="marg581"></arrow.to.target><lb/>do comparatur, quod e&longs;t corpus humanum. </s>                                                                <s>nanque illud e&longs;t, quod affici oportet vt bene valeat: <lb/>hoc &longs;ecatur, vritur, purgatur, inediam patitur, in hoc e&longs;t bona valetudo, vt in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed in me&shy;<lb/>thodo non erit finis opus, vt bona valetudo; nihil enim docendo efficitur; &longs;ed explicari volunt <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, proprietates, &amp; partes eius &longs;ubiecti quod pote&longs;t obtinere bonam valetudinem, quatenus <lb/>huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>nanque horum no&longs;cendorum gratia laboramus, <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>cognitis acquie&longs;cimus, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>talem reddiderit medicus auditorem, vt h&aelig;c optim&egrave; teneat, finem &longs;e <expan abbr="doc&etilde;do">docendo</expan> feci&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>&amp; hoc <lb/>e&longs;t &longs;ubiectum, quia &longs;ubiectum e&longs;t id cuius principia, partes, &amp; affectiones <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;t in methodo finis &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>In &longs;cientiis igitur, in quibus nulla ratio operis habetur, idem <lb/>erit &longs;ubiectum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> finis habitus &amp; methodi. </s>                                                                <s>quapropter etiam <foreign lang="greek">skopo\s<gap/></foreign> &longs;eu propo&longs;itum <lb/>vocatur &agrave; Gr&ecedil;cis. </s>                                                                <s>Quanqu&agrave;m ego latius patere puto vim &longs;copi, qu&agrave;m &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>Quand&ograve; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>&longs;cienti&aelig; totius appello, ad quod omnia referuntur in illa &longs;cientia, &amp; quod per &longs;e expetitur &amp; ex&shy;<lb/>plicatur, <foreign lang="greek">skapo\n</foreign> ver&ograve;, quod etiam alterius gratia tractatur. </s>                                                                <s>Sic ortum &amp; interitum, non &longs;ubie&shy;<lb/>ctum, &longs;ed &longs;copum con&longs;tituam, quia propter aliud tractatur, illud &longs;ubiectum perhibebo propter <lb/>quod con&longs;ideratur ortus. </s>                                                                <s>Itaque faciam, vt &longs;ubiectum per omnes partes alicuius &longs;cienti&aelig; perti&shy;<lb/>neat, vt id ad quod &longs;emper ea referantur qu&aelig; in &longs;ingulis &longs;cienti&aelig; partibus exponuntur non ali&shy;<lb/>quod generale quod partes &amp; proprietates contineat, motus auctoritate. </s>                                                                <s>Ari&longs;totelis 1. Po&longs;t. <lb/> phy&longs;icis <expan abbr="o&longs;t&etilde;&longs;o">o&longs;ten&longs;o</expan>, &amp; ibi noto ex hypothe&longs;i.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Et <expan abbr="qu&atilde;uis">quamuis</expan> motus ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="philo&longs;oph&utilde;">philo&longs;ophum</expan> quoquo pacto <arrow.to.target n="marg581b"></arrow.to.target><lb/>pertineat: at <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex motu &longs;impliciter efficit ille <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan>, &longs;ed ex motu &aelig;terno, quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t philo&longs;o<lb/>phi naturalis. </s>
  <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> <expan abbr="q&dtilde;">quoddam</expan> aimus, <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tias">&longs;ub&longs;tantias</expan> &agrave; materia &longs;ecretas, quoad &longs;unt principia motus, attinere ad <lb/><expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>; </s>
  <s>vt ver&ograve; principia &longs;impliciter entis ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="philo&longs;oph&utilde;">philo&longs;ophum</expan>; ita oppugnabis e&ograve; promoueri <lb/> <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ionem">conclu&longs;ionem</expan> quo <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> effert medium. </s>
  <s>C&utilde;m igitur <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> &longs;it motus &ecedil;ternus, &longs;ol&utilde;m euehet hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">de<lb/>mon&longs;trationem</expan> ad <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, quatenus huiu&longs;modi, nec <expan abbr="quidqu&atilde;">quidquam</expan> amplius efficiet. </s>
  <s>Quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>confirmatur, qu&otilde;d auctore Ari&longs;totele mouentia, qu&aelig; &longs;unt immobilia, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt phy&longs;ic&aelig; <expan abbr="c&otilde;templationis">contempla<lb/>tionis</expan>.</s>
  <s>At .n. (vt mea fert opinio) <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mod&ograve; motus e&longs;t aliquid entis, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> de prima philo&longs;ophia; &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motus &ecedil;ternus: </s>
  <s>ergo vt motus &agrave; primo philo&longs;opho tractari po&longs;&longs;et, &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motus &ecedil;ternus; qui tamet&longs;i phy&longs;ic&egrave; <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat ordini methodi, vt ei&longs;dem fer&egrave; modis &amp; <expan abbr="par&utilde;">parum</expan> diffe&shy;<lb/>rentibus attributis &agrave; diuino concludatur ea facta tran$umptione, vt quod in tali corpore naturali <lb/>&longs;pectatur, &amp; in hoc corpore accommodetur ad &longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem &amp; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>; <lb/></s>
  <s>veruntamen qu&ograve;d non rerum <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> foret hoc di&longs;crimen, &longs;ed modi quo res ip&longs;&aelig; &longs;pectantur: hinc <lb/> factum e&longs;&longs;e veri&longs;imile e&longs;t, vt in methodo diuina pro <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratis">demon&longs;tratis</expan> accipiatur, quod item alibi nos <lb/>in materi&aelig; contemplatione factum fui&longs;&longs;e diximus. </s>
  <s>Itaque &amp; alibi demon&longs;tratum, &amp; propter <expan abbr="c&otilde;moditatem">com&shy;<lb/>moditatem</expan> in prima philo&longs;ophia &longs;uppo&longs;itum potuit e&longs;&longs;e medium. </s>
  <s>Ad illud item quod &longs;ecundo <arrow.to.target n="marg581c"></arrow.to.target><lb/>loco opponitur. </s>
  <s>Aeternitatem motus attollere mentem <expan abbr="no&longs;tr&atilde;">no&longs;tram</expan> ad intium motus per &longs;e, nec quic&shy;<lb/>quam pr&ecedil;tere&agrave; de entis principio &longs;ignificare. </s>
  <s>Tamet&longs;i e&longs;t infringere auctoritatem Philo&longs;ophi, qui <lb/>8. Phy&longs;. vtilem &longs;peculationem motus e&longs;&longs;e te&longs;tatur, qu&ograve;d etiam recludit viam ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <lb/><foreign lang="greek">pro\s me/qodon peri\ apxh=s th=s prw/ths</foreign>, quibus nubis manife&longs;to indicatur vel diuina methodus, vel via qua diuinus perducit nos in <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> primi principij, &amp; eius <expan abbr="c&otilde;&longs;ilium">con&longs;ilium</expan>, qui nullam aliam <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> <lb/> fuerit ingre&longs;&longs;us; </s>
  <s>etiam re&longs;pondemus, c&utilde;m ex motu primo <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan> primus motor; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>excludi <lb/>primum principium: </s>
  <s>nanque non excluditur primus motor ratione finis.</s>
  <s>At hoc modo primus <lb/> motor e&longs;t principium etiam in prima philo&longs;ophia: </s>
  <s>&longs;ic enim e&longs;t principium omnis entis. </s>
  <s>Ergo <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <lb/> &longs;ic tractatur; tractatur item vt principium entis.</s>
  <s>Idcirco &amp; o&longs;ten&longs;io diuina. </s>
  <s>Atqui, inquies, id non <lb/>poterit pr&aelig;stare motus, quamuis &aelig;ternus: neque .n. ali&ograve; mentem no&longs;tram deducet, ni&longs;i e&ograve; vt <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> cum relatione ad motum cogno&longs;camus. </s>
  <s>At tu nihil <expan abbr="c&otilde;cedis">concedis</expan> &amp; aliis attributis qu&aelig; con&longs;equantur <lb/>entia &longs;ine materia, nec viribus principiorum qu&aelig;, c&utilde; patefacta &longs;unt, illu&longs;trant mentem, vt &longs;eip&longs;a <lb/>nobis o&longs;tendant, &amp; illuminent alia qu&aelig; na&longs;cuntur ex ip&longs;is. </s>
  <s>Ad tertium patet ea qu&aelig; adducuntur <lb/>non privare phy&longs;icum aliqua contemplatione primarum mentium; </s>
  <s>&longs;ed exqui&longs;ita earum &longs;pecu&shy;<arrow.to.target n="marg581d"></arrow.to.target><lb/>latione. </s>
  <s>Et <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> non &longs;unt entia naturalia; nihilominus quia mouent naturaliter; &amp; &longs;unt prin&shy;<lb/>cipia motus naturalis, e&longs;&longs;e item phy&longs;ic&ecedil; contemplationis. </s>
  <s>Ita igitur vterque philo&longs;ophus, licet di&shy;<lb/>uer&longs;a ratione tractabit entia &longs;eparata <expan abbr="motu&qgrave;.">motuque</expan> vtetur.</s></p>
  <p type="head">
  <s><emph type="italics"/>Genus &longs;ubiectum naturalis philo&longs;ophi&aelig; con&longs;tituitur </s>
  <s>Cap. XII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
  <p type="main">
  <s>TAMETSI &longs;atis notuit quod'nam &longs;it propo&longs;itum methodi naturalis, du ex obiectis rebus <lb/> &longs;cientias &longs;eparauimus; nanque ea &longs;ibi vendicat phy&longs;icus qu&ecedil; materiam <expan abbr="motum&qgrave;">motumque</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>: </s>
  <s>attamen h&aelig; omnia &longs;olent ad vnum genus referri, quod vnum propri&ecedil; &longs;ubiectum e&longs;t, quod pro&shy;<lb/>pter euidentiam excitat mentem no&longs;tram ad eius principia, partes, <expan abbr="proprietates&qgrave;.">proprietatesque</expan> perquirendas. </s>
  <s>&amp; valet, opinor, multum ad <expan abbr="ab&longs;oluend&atilde;">ab&longs;oluendam</expan> methodum &amp; dirigendas demon&longs;trationes quibus &longs;cien<lb/>tia <expan abbr="c&otilde;paranda">comparanda</expan> e&longs;t. </s>
  <s>Nam dum in pauca atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> generalia res <expan abbr="c&otilde;trahuntur">contrahuntur</expan>, euitatur inanis <lb/>repetitio, dum qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> in&longs;unt, in &longs;ingulis recen&longs;ere cogimur, &amp; dum qu&ecedil; &longs;ingulis per acci&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg581e"></arrow.to.target>dens inh&ecedil;rent, ad ea reuocantur quibus per &longs;e conueniunt.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Itaque &amp; hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="ve&longs;tigand&utilde;">ve&longs;tigandum</expan> e&longs;t; &amp; <lb/> nos rem qu&aelig; pluribus atque illis <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> non &longs;atis certis argumentis peragi &longs;olet, in pauca confere<lb/>mus, illa <expan abbr="tant&utilde;modo">tantummodo</expan> <expan abbr="per&longs;equ&etilde;tes">per&longs;equentes</expan> qu&ecedil; firmitatis aliquid &amp; nouitastis in Lyc&ecedil;o pr&ecedil;&longs;eferre videbun<lb/><arrow.to.target n="marg581f"></arrow.to.target>tur. </s>
  <s>Etenim illud in primis accipiemus. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/></s>
  <s>Vnamquanque <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>, &longs;iue &longs;cientiam con&longs;iderari po&longs;&longs;e, vel <arrow.to.target n="marg581g"></arrow.to.target><lb/> vt <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> eius, qui &longs;cit &amp; exercet; ex quo &longs;cientia definita e&longs;t habitus demon&longs;tratione vtens; </s>
  <s>ars <lb/>ver&ograve; habitus recta ratione efficiens: vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan>, hoc e&longs;t, quatenus <expan abbr="literar&utilde;">literarum</expan> monimentis <lb/> <expan abbr="c&otilde;mendatur">commendatur</expan>, &amp; traditur &agrave; pr&ecedil;ceptore di&longs;centi. </s>
  <s>Sic non <expan abbr=" ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t ethice vt habitus, &amp; vt methodus. </s>
  <s>&amp; habitus, vt in hac &amp; c&ecedil;teris artibus opere definitur. </s>
  <s>fru&longs;tra .n. &longs;it medicus, ni&longs;i medeatur, &amp; &ecedil;difi<lb/>cator, ni&longs;i &aelig;dificet. </s>
  <s>At methodus acquie&longs;cit in &longs;ola cognitione, <expan abbr="eius&qgrave;">eiusque</expan> <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> e&longs;t oportuno <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> <lb/>illa exquirere qu&ecedil; in &longs;ola contemplatione &longs;unt po&longs;ita. </s>
  <s>Nam medico &longs;atis e&longs;t, &longs;i de loco &longs;uperiore <lb/>doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>, &amp; <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> pr&ecedil;ceptis medicis informet. </s>
  <s>quicquid vlterius exhibebitur iam id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> me<lb/>thodi, &longs;ed habitus erit <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, quod e&longs;t actio, vel opus. </s>
  <s>Non de&longs;unt habitus, &agrave; quibus actio &amp; ef&shy;<lb/>fectio nulla expectatur, &longs;ed &longs;ola veritas attenditur, quos &longs;cienti&aelig; nomine decoramus. </s>
  <s>C&ugrave;m igitur <lb/> habitus &longs;it duplex, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> varia finis <expan abbr="&longs;ubiecti&qgrave;">&longs;ubiectique</expan> ratio, vnde habitus definiri &longs;olent, &longs;atuenda erit. </s>
  <s>At&shy;<lb/>que in arte qu&ecedil; re&longs;picit opus vltra <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan>, alius erit finis eius partis qu&ecedil; methodus e&longs;t. </s>
  <s>alia ma&shy;<lb/>teria; atque habitus ip&longs;ius. </s>
  <s><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> finis huius &longs;it opus: methodi ver&ograve; id quod cognoscendum e&longs;t.</s>
  <s>&amp; h&ecedil;c <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> materia methodi; habitus autem alia materia. </s>
  <s>Exemplig. facultatis medic&aelig; finis e&longs;t bona <lb/>valetudo, huc enim vniver&longs;a medici munera &longs;pectant &amp; hic finiuntur. </s>
  <s><expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> cui bona valetu<pb pagenum="63"/><arrow.to.target n="marg581"></arrow.to.target><lb/>do comparatur, quod e&longs;t corpus humanum. </s>                                                                <s>nanque illud e&longs;t, quod affici oportet vt bene valeat: <lb/>hoc &longs;ecatur, vritur, purgatur, inediam patitur, in hoc e&longs;t bona valetudo, vt in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed in me&shy;<lb/>thodo non erit finis opus, vt bona valetudo; nihil enim docendo efficitur; &longs;ed explicari volunt <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, proprietates, &amp; partes eius &longs;ubiecti quod pote&longs;t obtinere bonam valetudinem, quatenus <lb/>huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>nanque horum no&longs;cendorum gratia laboramus, <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>cognitis acquie&longs;cimus, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>talem reddiderit medicus auditorem, vt h&aelig;c optim&egrave; teneat, finem &longs;e <expan abbr="doc&etilde;do">docendo</expan> feci&longs;&longs;e putat. </s>                                                                <s>&amp; hoc <lb/>e&longs;t &longs;ubiectum, quia &longs;ubiectum e&longs;t id cuius principia, partes, &amp; affectiones <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;t in methodo finis &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>In &longs;cientiis igitur, in quibus nulla ratio operis habetur, idem <lb/>erit &longs;ubiectum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> finis habitus &amp; methodi. </s>                                                                <s>quapropter etiam <foreign lang="greek">skopo\s<gap/></foreign> &longs;eu propo&longs;itum <lb/>vocatur &agrave; Gr&ecedil;cis. </s>                                                                <s>Quanqu&agrave;m ego latius patere puto vim &longs;copi, qu&agrave;m &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>Quand&ograve; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <lb/>&longs;cienti&aelig; totius appello, ad quod omnia referuntur in illa &longs;cientia, &amp; quod per &longs;e expetitur &amp; ex&shy;<lb/>plicatur, <foreign lang="greek">skapo\n</foreign> ver&ograve;, quod etiam alterius gratia tractatur. </s>                                                                <s>Sic ortum &amp; interitum, non &longs;ubie&shy;<lb/>ctum, &longs;ed &longs;copum con&longs;tituam, quia propter aliud tractatur, illud &longs;ubiectum perhibebo propter <lb/>quod con&longs;ideratur ortus. </s>                                                                <s>Itaque faciam, vt &longs;ubiectum per omnes partes alicuius &longs;cienti&aelig; perti&shy;<lb/>neat, vt id ad quod &longs;emper ea referantur qu&aelig; in &longs;ingulis &longs;cienti&aelig; partibus exponuntur non ali&shy;<lb/>quod generale quod partes &amp; proprietates contineat, motus auctoritate. </s>                                                                <s>Ari&longs;totelis 1. Po&longs;t. <lb/>
 <arrow.to.target n="marg582"></arrow.to.target><lb/>analyt. </s>                                                                <s>&amp; 4. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vbi ens ip&longs;e con&longs;tituit &longs;ubiectum, non quod omnia generatim <lb/>complectitur, &longs;ed cuius principia, partes, &amp; propria ve&longs;tigantur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; vnum e&longs;&longs;e debet, vel <lb/>vniuoc&egrave;, vel vt ad vnum quod &longs;an&egrave; latius accipiendum e&longs;&longs;e duco, vt non mod&ograve; illud, cuius id <lb/>quod primum e&longs;t in notione formali reliquorum includatur, velut &longs;ub&longs;tantia in notione acciden&shy;<lb/>tis, ver&ugrave;m etiam quomodocunque in alio includatur, vt cau&longs;&longs;a, per quam explicatur quid e&longs;t lo&shy;<lb/>gic&egrave;. </s>                                                                <s>Genus igitur, quod res materiatas &amp; &longs;en&longs;iles complecteretur, variis modis con&longs;titu&ecirc;re, qui <lb/>Ari&longs;totelis ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim ens &longs;impliciter &agrave; primo philo&longs;opho tractaretur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> reli&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg582"></arrow.to.target><lb/>analyt. </s>                                                                <s>&amp; 4. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vbi ens ip&longs;e con&longs;tituit &longs;ubiectum, non quod omnia generatim <lb/>complectitur, &longs;ed cuius principia, partes, &amp; propria ve&longs;tigantur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; vnum e&longs;&longs;e debet, vel <lb/>vniuoc&egrave;, vel vt ad vnum quod &longs;an&egrave; latius accipiendum e&longs;&longs;e duco, vt non mod&ograve; illud, cuius id <lb/>quod primum e&longs;t in notione formali reliquorum includatur, velut &longs;ub&longs;tantia in notione acciden&shy;<lb/>tis, ver&ugrave;m etiam quomodocunque in alio includatur, vt cau&longs;&longs;a, per quam explicatur quid e&longs;t lo&shy;<lb/>gic&egrave;. </s>                                                                <s>Genus igitur, quod res materiatas &amp; &longs;en&longs;iles complecteretur, variis modis con&longs;titu&ecirc;re, qui <lb/>Ari&longs;totelis ve&longs;tigia &longs;ecuti &longs;unt. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim ens &longs;impliciter &agrave; primo philo&longs;opho tractaretur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> reli&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg583"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; &longs;cienti&aelig; portionem entis acciperent, eam entis portionem vel generis &longs;ubalterni nomine ex&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ere, vtputa, &longs;ub&longs;tanti&aelig; corporis, vel aliquam conditionem ad ens, &longs;ub&longs;tantiam, corpus&uacute;e ad&shy;<lb/>iecere, velut qu&ograve;d &longs;it mobile, aut naturale. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m corpus e&longs;&longs;et per &longs;e quantum quod mathema&shy;<lb/>tic&aelig; con&longs;iderationis e&longs;&longs;e videbatur, vt ip&longs;um &agrave; mathematico &longs;eiungerent, adiunxere quoque <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> differentias qu&aelig; ip&longs;um limitarent. </s>                                                                <s>Videamus nunc, quid mouerit illos, vt hoc potius, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg583"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; &longs;cienti&aelig; portionem entis acciperent, eam entis portionem vel generis &longs;ubalterni nomine ex&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ere, vtputa, &longs;ub&longs;tanti&aelig; corporis, vel aliquam conditionem ad ens, &longs;ub&longs;tantiam, corpus&uacute;e ad&shy;<lb/>iecere, velut qu&ograve;d &longs;it mobile, aut naturale. </s>                                                                <s>Sic c&ugrave;m corpus e&longs;&longs;et per &longs;e quantum quod mathema&shy;<lb/>tic&aelig; con&longs;iderationis e&longs;&longs;e videbatur, vt ip&longs;um &agrave; mathematico &longs;eiungerent, adiunxere quoque <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> differentias qu&aelig; ip&longs;um limitarent. </s>                                                                <s>Videamus nunc, quid mouerit illos, vt hoc potius, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg584"></arrow.to.target><lb/>illud approbarent. </s>                                                                <s>D. quidem Thomas accepit ens ea ratione per&longs;ua&longs;us, nimirum. </s>                                                                <s>Illud e&longs;&longs;e &longs;ub&shy;<lb/>iectum, cui primo &amp; per &longs;e prima affectio conueniret, atqui prima affectio motus e&longs;t: is autem <lb/> <arrow.to.target n="marg584"></arrow.to.target><lb/>illud approbarent. </s>                                                                <s>D. quidem Thomas accepit ens ea ratione per&longs;ua&longs;us, nimirum. </s>                                                                <s>Illud e&longs;&longs;e &longs;ub&shy;<lb/>iectum, cui primo &amp; per &longs;e prima affectio conueniret, atqui prima affectio motus e&longs;t: is autem <lb/>
Line 2690 
Line 2891 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg580"></margin.target>Ad IIII.</s></p> <s><margin.target id="marg580"></margin.target>Ad IIII.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581a"></margin.target>a 12. Met. <lb/>T. 43. </s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581b"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581c"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581d"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581e"></margin.target>b I. de par. <lb/> an.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581f"></margin.target>c I. Eth. <lb/>ad Eucl. c. I.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg581g"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg581"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg581"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg582"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg582"></margin.target>B</s></p>
Line 3190 
Line 3405 
 <arrow.to.target n="marg740"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ili &longs;egregare &longs;tuderent. </s>                                                                <s>Necnon definitiones naturales, vbi &longs;ine materia tradantur e&longs;&longs;e diale&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg740"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ili &longs;egregare &longs;tuderent. </s>                                                                <s>Necnon definitiones naturales, vbi &longs;ine materia tradantur e&longs;&longs;e diale&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg741"></arrow.to.target><lb/>cticas, &amp; vanas, &longs;eu <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> ob eam cau&longs;&longs;am qu&aelig; inferius exponetur. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i rerum natura <lb/>definitione e&longs;t exponenda, ea ver&ograve; e&longs;t in materia, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> definitione &longs;umenda e&longs; <lb/>&longs;e videbitur. </s>                                                                <s>Et quod diceret aduer&longs;arius, dans <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> eam nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="&longs;umend&atilde;">&longs;umendam</expan> e&longs;&longs;e in definitione <lb/>naturali, non tamen vt <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &amp; eius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> qua quid e&longs;t explicatur, &longs;ed quia non &longs;ine ip&longs;a <lb/>forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>argumentabor ego eo con&longs;tituto. </s>                                                                <s>Quicquid non e&longs;t de ratione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> <lb/>ab ea po&longs;&longs;e abtrahi, vel re, vel cogitatione: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio formalis prima rei notio: quicquid extra <lb/>hanc e&longs;t <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non primum, &longs;ed po&longs;terius &amp; qua&longs;i <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo ab illo <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ab&longs;tractio fieri. </s>                                                                <s>vt pri&shy;<lb/>uatio luminis in Luna e&longs;t <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> formalis eclyp&longs;eos: ide&ograve; c&ugrave;m prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> eclyp&longs;is. </s>                                                                <s>ea priuatio <lb/><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, ita vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i &longs;it ex interuentu terr&aelig;, nec &longs;ine ip&longs;o exi&longs;tat, nihilominus ab eo &longs;eparari po&longs;&shy;<lb/>&longs;it: ei rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quia varij varias eius euenti cau&longs;&longs;as afferebant. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="neq.">neque</expan> re, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> cogitatione &longs;eparatur, ide&longs;t de illius <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali. </s>                                                                <s>Sed talis e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis ex eo genere <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ergo talis materies e&longs;t de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &amp; prima notione form&ecedil; naturalis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="A&longs;s&utilde;ptio">A&longs;sumptio</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex multis locis in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> philo&longs;ophia: etenim inter &longs;e <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>, &amp; ab&longs;urda mens <lb/>qu&aelig; diuellere <expan abbr="cona&ttilde;">conatur</expan> &agrave; materia formam. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> materia de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan> formarum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ex regula Pr&ecedil;d. </s>                                                                <s>Quicquid pr&ecedil;dicatur de pr&ecedil;dicato in quid e&longs;t, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pr&ecedil;dicatur in quid <lb/> <arrow.to.target n="marg741"></arrow.to.target><lb/>cticas, &amp; vanas, &longs;eu <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> ob eam cau&longs;&longs;am qu&aelig; inferius exponetur. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i rerum natura <lb/>definitione e&longs;t exponenda, ea ver&ograve; e&longs;t in materia, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> definitione &longs;umenda e&longs; <lb/>&longs;e videbitur. </s>                                                                <s>Et quod diceret aduer&longs;arius, dans <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> eam nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="&longs;umend&atilde;">&longs;umendam</expan> e&longs;&longs;e in definitione <lb/>naturali, non tamen vt <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &amp; eius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> qua quid e&longs;t explicatur, &longs;ed quia non &longs;ine ip&longs;a <lb/>forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>argumentabor ego eo con&longs;tituto. </s>                                                                <s>Quicquid non e&longs;t de ratione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> <lb/>ab ea po&longs;&longs;e abtrahi, vel re, vel cogitatione: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio formalis prima rei notio: quicquid extra <lb/>hanc e&longs;t <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non primum, &longs;ed po&longs;terius &amp; qua&longs;i <expan abbr="extern&utilde;">externum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo ab illo <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ab&longs;tractio fieri. </s>                                                                <s>vt pri&shy;<lb/>uatio luminis in Luna e&longs;t <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> formalis eclyp&longs;eos: ide&ograve; c&ugrave;m prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> eclyp&longs;is. </s>                                                                <s>ea priuatio <lb/><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, ita vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i &longs;it ex interuentu terr&aelig;, nec &longs;ine ip&longs;o exi&longs;tat, nihilominus ab eo &longs;eparari po&longs;&shy;<lb/>&longs;it: ei rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quia varij varias eius euenti cau&longs;&longs;as afferebant. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod <expan abbr="neq.">neque</expan> re, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> cogitatione &longs;eparatur, ide&longs;t de illius <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali. </s>                                                                <s>Sed talis e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis ex eo genere <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ergo talis materies e&longs;t de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali, &amp; prima notione form&ecedil; naturalis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="A&longs;s&utilde;ptio">A&longs;sumptio</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex multis locis in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> philo&longs;ophia: etenim inter &longs;e <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan>, &amp; ab&longs;urda mens <lb/>qu&aelig; diuellere <expan abbr="cona&ttilde;">conatur</expan> &agrave; materia formam. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> materia de <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> formali <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan> formarum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ex regula Pr&ecedil;d. </s>                                                                <s>Quicquid pr&ecedil;dicatur de pr&ecedil;dicato in quid e&longs;t, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pr&ecedil;dicatur in quid <lb/>
 <arrow.to.target n="marg742"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t de &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed materia pr&ecedil;dicatur in quid e&longs;t de forma; forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>ergo &amp; ma&shy;<lb/>teria de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>Deinde materia a&longs;signatur phy&longs;ic&egrave; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> ip&longs;ius quid e&longs;t, veluti c&ugrave;m <lb/>veteres philo&longs;ophi definiebant per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;olam. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem quae tum &longs;cire vnum quodque <lb/>arbitramur, quando nouimus ex quibus &amp; quot principiis <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>, &longs;ed con&longs;tat ex materia &amp; for&shy;<lb/>ma: ergo debemus &longs;cire per materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m duplex cognitio &longs;it quid e&longs;t, &amp; <lb/>quale e&longs;t; qu&aelig;ro qu&aelig;'nam erit cognitio per materiam, neque &longs;an&egrave; quale e&longs;t, e&longs;t enim maxim&egrave; <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> &amp; quid igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Extat&etilde;t">Extatent</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> Philo&longs;ophi, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rationem .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> di&longs;&longs;olui in <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> <expan abbr="c&otilde;pon&etilde;-">componen&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg742"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t de &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Sed materia pr&ecedil;dicatur in quid e&longs;t de forma; forma <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>ergo &amp; ma&shy;<lb/>teria de <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s>Deinde materia a&longs;signatur phy&longs;ic&egrave; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> ip&longs;ius quid e&longs;t, veluti c&ugrave;m <lb/>veteres philo&longs;ophi definiebant per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;olam. </s>                                                                <s>Accedit e&ograve;dem quae tum &longs;cire vnum quodque <lb/>arbitramur, quando nouimus ex quibus &amp; quot principiis <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>, &longs;ed con&longs;tat ex materia &amp; for&shy;<lb/>ma: ergo debemus &longs;cire per materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m duplex cognitio &longs;it quid e&longs;t, &amp; <lb/>quale e&longs;t; qu&aelig;ro qu&aelig;'nam erit cognitio per materiam, neque &longs;an&egrave; quale e&longs;t, e&longs;t enim maxim&egrave; <lb/><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> &amp; quid igitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Extat&etilde;t">Extatent</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> Philo&longs;ophi, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rationem .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> di&longs;&longs;olui in <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> <expan abbr="c&otilde;pon&etilde;-">componen&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg743"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="ti&utilde;">tium</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t oratio explicans quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> mult&ograve; planius elocutus e&longs;t Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in calce 4. Meteor. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &longs;ic <expan abbr="&itilde;quit">inquit</expan>. </s>                                                                <s>&ldquo;Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;cimus <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> cur, &amp; quid e&longs;t, &longs;i <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vel <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> habeamus: maxim&egrave; <lb/>ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ambo [vtra&longs;q. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;as] ortus &amp; interitus, &amp; vnde <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> mot^{9}. <expan abbr="Dem&utilde;">Demum</expan> definitio p <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> in phy&longs;icis e&longs;t vana &amp; imperfecta.&rdquo; <expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> &longs;i in definitione <expan abbr="qu&ecedil;ri&ttilde;">qu&ecedil;ritur</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &longs;ola, &amp; h&ecedil;c <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> <lb/>ex &longs;ola forma. </s>                                                                <s>cur ergo vana definitio per <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> formam? </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> logicam,  <arrow.to.target n="marg743"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="ti&utilde;">tium</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t oratio explicans quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Eti&atilde;">Etiam</expan> mult&ograve; planius elocutus e&longs;t Ari&longs;t. </s>                                                                <s>in calce 4. Meteor. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &longs;ic <expan abbr="&itilde;quit">inquit</expan>. </s>                                                                <s>&ldquo;Sic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;cimus <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> cur, &amp; quid e&longs;t, &longs;i <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vel <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> habeamus: maxim&egrave; <lb/>ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ambo [vtra&longs;q. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;as] ortus &amp; interitus, &amp; vnde <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="mot9">motus</expan>. <expan abbr="Dem&utilde;">Demum</expan> definitio p <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> in phy&longs;icis e&longs;t vana &amp; imperfecta.&rdquo; <expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> &longs;i in definitione <expan abbr="qu&ecedil;ri&ttilde;">qu&ecedil;ritur</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &longs;ola, &amp; h&ecedil;c <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> <lb/>ex &longs;ola forma. </s>                                                                <s>cur ergo vana definitio per <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> formam? </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> logicam,
 <pb pagenum="83"/> <pb pagenum="83"/>
 <arrow.to.target n="marg744"></arrow.to.target><lb/>non naturalem; meo quidem iudicio non potes, qu&ograve;d ea complet definitionem naturalem, &amp; fa&shy;<lb/>cit vt qu&aelig; c&ecedil;teroqui dialectica fuerat, euadat naturalis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i propter quod <expan abbr="vnumquod&qacute;">vnumquodque</expan>. </s>                                                                <s>ta&shy;<lb/>le e&longs;t, &amp; illud magis tale, c&ugrave;m definitio per formam fiat naturalis acce&longs;sione materi&aelig;, ergo &amp; de&shy;<lb/>finitio per materiam magis erit naturalis. </s>                                                                <s>Neque id ob&longs;tat qu&ograve;d forma &longs;it magis natura qu&agrave;m <lb/>materia: e&longs;t enim magis natura, quoad pertinet ad e&longs;&longs;entiam, non autem cau&longs;&longs;a methodi; defini&shy;<lb/>tio per materiam contr&agrave; methodi magis e&longs;t, licet &longs;it e&longs;&longs;enti&aelig; minus. </s>                                                                <s>Dices'ne di&longs;&longs;olui compo&longs;itum <lb/>in rationem materi&aelig;, non quia &longs;it pars e&longs;&longs;enti&aelig;, &longs;ed quia vehiculum &longs;it, &amp; ad id nece&longs;&longs;arium, vt <lb/>forma exi&longs;tat? </s>                                                                <s>Non licet, opinor; neque enim notat antiquos Ari&longs;toteles, qu&ograve;d per materiam de&shy;<lb/>finirent, quia pars e&longs;&longs;enti&aelig; non e&longs;&longs;et, &longs;ed vehiculum; ver&ugrave;m qu&ograve;d in illa &longs;ola conquie&longs;cerent. </s>                                                                <s>Ne&shy;<lb/>que item ver&ograve; a&longs;&longs;eritur materiam adiuuare notitiam form&aelig;, quia per ip&longs;am &longs;ub&longs;i&longs;tit: Nanque <lb/>omnino &longs;equeretur prius in notitia di&longs;tincta ex po&longs;teriore pendere; proptere&agrave; qu&ograve;d pertinet hoc <lb/>ad <foreign lang="greek">u(\parcin</foreign>, non ad <foreign lang="greek">ou)sian &amp; to) ti\ e)sti\</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> e&longs;t &longs;ingularis caduca, &amp; po&longs;terior; e&longs;&longs;entia <lb/>vniuer&longs;alis &aelig;terna &amp; prior. </s>                                                                <s>Itaque potius <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> ex e&longs;&longs;entia cogno&longs;cetur, qu&agrave;m e&longs;&longs;entia ex <lb/><foreign lang="greek">u(\parcew)s</foreign>. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin qu&aelig; D. Thomas, &amp; &longs;ectatores Scoti in medium attulerunt licet <lb/>apud ip&longs;os valeant admodum, apud nos locum habere non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nimirum, &longs;i materia &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m vehiculi vicem in definitione &longs;ubiret, etiam &longs;ub&longs;tantiam iri definitum ex additamento <expan abbr="qu&etilde;-">quen&shy;<lb/></expan> <arrow.to.target n="marg744"></arrow.to.target><lb/>non naturalem; meo quidem iudicio non potes, qu&ograve;d ea complet definitionem naturalem, &amp; fa&shy;<lb/>cit vt qu&aelig; c&ecedil;teroqui dialectica fuerat, euadat naturalis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i propter quod <expan abbr="vnumquod&qacute;">vnumquodque</expan>. </s>                                                                <s>ta&shy;<lb/>le e&longs;t, &amp; illud magis tale, c&ugrave;m definitio per formam fiat naturalis acce&longs;sione materi&aelig;, ergo &amp; de&shy;<lb/>finitio per materiam magis erit naturalis. </s>                                                                <s>Neque id ob&longs;tat qu&ograve;d forma &longs;it magis natura qu&agrave;m <lb/>materia: e&longs;t enim magis natura, quoad pertinet ad e&longs;&longs;entiam, non autem cau&longs;&longs;a methodi; defini&shy;<lb/>tio per materiam contr&agrave; methodi magis e&longs;t, licet &longs;it e&longs;&longs;enti&aelig; minus. </s>                                                                <s>Dices'ne di&longs;&longs;olui compo&longs;itum <lb/>in rationem materi&aelig;, non quia &longs;it pars e&longs;&longs;enti&aelig;, &longs;ed quia vehiculum &longs;it, &amp; ad id nece&longs;&longs;arium, vt <lb/>forma exi&longs;tat? </s>                                                                <s>Non licet, opinor; neque enim notat antiquos Ari&longs;toteles, qu&ograve;d per materiam de&shy;<lb/>finirent, quia pars e&longs;&longs;enti&aelig; non e&longs;&longs;et, &longs;ed vehiculum; ver&ugrave;m qu&ograve;d in illa &longs;ola conquie&longs;cerent. </s>                                                                <s>Ne&shy;<lb/>que item ver&ograve; a&longs;&longs;eritur materiam adiuuare notitiam form&aelig;, quia per ip&longs;am &longs;ub&longs;i&longs;tit: Nanque <lb/>omnino &longs;equeretur prius in notitia di&longs;tincta ex po&longs;teriore pendere; proptere&agrave; qu&ograve;d pertinet hoc <lb/>ad <foreign lang="greek">u(\parcin</foreign>, non ad <foreign lang="greek">ou)sian &amp; to) ti\ e)sti\</foreign>, &longs;ed <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> e&longs;t &longs;ingularis caduca, &amp; po&longs;terior; e&longs;&longs;entia <lb/>vniuer&longs;alis &aelig;terna &amp; prior. </s>                                                                <s>Itaque potius <foreign lang="greek">u(\parcis</foreign> ex e&longs;&longs;entia cogno&longs;cetur, qu&agrave;m e&longs;&longs;entia ex <lb/><foreign lang="greek">u(\parcew)s</foreign>. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin qu&aelig; D. Thomas, &amp; &longs;ectatores Scoti in medium attulerunt licet <lb/>apud ip&longs;os valeant admodum, apud nos locum habere non po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Nimirum, &longs;i materia &longs;o&shy;<lb/>l&ugrave;m vehiculi vicem in definitione &longs;ubiret, etiam &longs;ub&longs;tantiam iri definitum ex additamento <expan abbr="qu&etilde;-">quen&shy;<lb/></expan>
 <arrow.to.target n="marg745"></arrow.to.target><lb/>admodum accidens. </s>                                                                <s>Etenim &longs;icuti &longs;ubiectum ponitur in definitione accidentis, velut eius vehicu&shy;<lb/>lum; non quia &longs;it pars quiditatis accidentis, vt in &longs;imitate na&longs;us; &longs;ed quia &longs;it naturale vehiculum <lb/>&longs;imitatis (e&longs;t enim &longs;i miras accidens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;implex qu&aelig;dam natura) &longs;ic de &longs;ub&longs;tanti&aelig; definitione <lb/>dicendum foret. </s>                                                                <s>Deinde quia &longs;equeretur, vt &longs;ola forma e&longs;&longs;et tota, &amp; completa quiditas, &amp; &longs;pecies: <lb/>ex quo efficeretur vt anima hominis &longs;eparata e&longs;&longs;et totus homo. </s>                                                                <s>Nec forma c&ugrave;m materia faceret <lb/>vnum per &longs;e, quia fit vnum per &longs;e ex imperfectis &longs;olum, non autem ex aliquo perfecto, nunc for&shy;<lb/>ma perfectum quid e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Quin etiam nullum foret di&longs;crimen inter res materia concretas, &amp; &agrave; <lb/>materia &longs;eparatas: in vtri&longs;que enim &longs;ola forma e&longs;&longs;et vniuer&longs;a quiditas. </s>                                                                <s>Nanque etiam &longs;ubiectum <lb/> <arrow.to.target n="marg745"></arrow.to.target><lb/>admodum accidens. </s>                                                                <s>Etenim &longs;icuti &longs;ubiectum ponitur in definitione accidentis, velut eius vehicu&shy;<lb/>lum; non quia &longs;it pars quiditatis accidentis, vt in &longs;imitate na&longs;us; &longs;ed quia &longs;it naturale vehiculum <lb/>&longs;imitatis (e&longs;t enim &longs;i miras accidens, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;implex qu&aelig;dam natura) &longs;ic de &longs;ub&longs;tanti&aelig; definitione <lb/>dicendum foret. </s>                                                                <s>Deinde quia &longs;equeretur, vt &longs;ola forma e&longs;&longs;et tota, &amp; completa quiditas, &amp; &longs;pecies: <lb/>ex quo efficeretur vt anima hominis &longs;eparata e&longs;&longs;et totus homo. </s>                                                                <s>Nec forma c&ugrave;m materia faceret <lb/>vnum per &longs;e, quia fit vnum per &longs;e ex imperfectis &longs;olum, non autem ex aliquo perfecto, nunc for&shy;<lb/>ma perfectum quid e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Quin etiam nullum foret di&longs;crimen inter res materia concretas, &amp; &agrave; <lb/>materia &longs;eparatas: in vtri&longs;que enim &longs;ola forma e&longs;&longs;et vniuer&longs;a quiditas. </s>                                                                <s>Nanque etiam &longs;ubiectum <lb/>
Line 3217 
Line 3432 
 <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/> <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="Verunt&ntilde;">Veruntnm</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/> <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="verunt&ntilde;">veruntamen</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">qonnem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy; <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">quaestionem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy;
 <pb pagenum="87"/> <pb pagenum="87"/>
 <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 3972 
Line 4187 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg974"></margin.target>b 2. Rhet.</s></p> <s><margin.target id="marg974"></margin.target>b 2. Rhet.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*zeu=s a)rghs, h(\rhte fere/sbios, h\d' a)i)dwneu/s<lb/> <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*zeu=s a)rghs, h(\rhte fere/sbios, h\ d' ai)dwneu/s<lb/>
 *nh=stis q) h( dakruo/is e\kpikro=i o)/mma bro/thon</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *nh=stis q' h( dakruo/is e\kpikroi= o)/mma bro/thon</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Iuppiter albus, &amp; alma Iuno, t&ugrave;m pallidus Orcus</s></p> <s><emph type="italics"/>Iuppiter albus, &amp; alma Iuno, t&ugrave;m pallidus Orcus</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 3985 
Line 4200 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg975"></margin.target>D</s></p> <s><margin.target id="marg975"></margin.target>D</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*h)dh ga/r pot) e)gw\ geno/mhn kou=ro/s te kou/rhte <s>&ldquo;<foreign lang="greek">*)hdh ga/r pot' e)gw\ geno/mhn kou=ro/s te kou/rhte
 <lb/> <lb/>
 *qa=mno/s t' o)iwno/s te, kai\ e)c a(lo\s e)/mpuros i)xqu/s</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *qa=mno/s t' o)iwno/s te, kai\ e)c a(lo\s e)/mpuros i)xqu/s</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
Line 3995 
Line 4210 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Ea ver&ograve; &longs;ic fiunt, qu&ograve;d<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Ea ver&ograve; &longs;ic fiunt, qu&ograve;d<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*a)\llote me\n filo/thti sunezxo/men ei)s e)\n a(/panta:<lb/> <s><foreign lang="greek">*)\allote me\n filo/thti sunezxo/men ei)s e)\n a(/panta:<lb/>
 *a)/llote d) au)= dix' e(\kasta foreumena nei/keos e)/xqei</foreign>, ide&longs;t,</s></p> *)/allote d' au)= dix' e(\kasta foreumena nei/keos e)/xqei</foreign>, ide&longs;t,</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Nonnunquam componit amor &longs;imul omnia dulcis<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/><lb/> <s><emph type="italics"/>Nonnunquam componit amor &longs;imul omnia dulcis<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/><lb/>
 <arrow.to.target n="marg976"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg976"></arrow.to.target></s></p>
Line 4006 
Line 4221 
 <s><emph type="italics"/>Nonnunquam di&longs;creta iubet di&longs;cordia ferri<emph.end type="italics"/>.&rdquo;</s></p> <s><emph type="italics"/>Nonnunquam di&longs;creta iubet di&longs;cordia ferri<emph.end type="italics"/>.&rdquo;</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Quanquam &amp; ip&longs;e duplicem &longs;ph&aelig;rum <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;en&longs;ilem, atque <foreign lang="greek">nuhto/n</foreign>, <lb/>&amp; intelligendum alterum. </s>                                                                <s>Nos in &longs;cientia rerum &longs;en&longs;ilium &longs;en&longs;ilem per&longs;equemur. </s>                                                                <s>Quantum <lb/>ver&ograve; e&longs;t de &longs;ententia Platonis, &amp; de numero principiorum qu&aelig; ab ip&longs;o po&longs;ita &longs;unt, &amp; de illorum <lb/>di&longs;tinctione quam &longs;ignificat Ari&longs;toteles; ab Ari&longs;totelis interpretibus dubitatum fui&longs;&longs;e video.</s></p> <s>Quanquam &amp; ip&longs;e duplicem &longs;ph&aelig;rum <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> profe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;en&longs;ilem, atque <foreign lang="greek">nuhto/n</foreign>, <lb/>&amp; intelligendum alterum. </s>                                                                <s>Nos in &longs;cientia rerum &longs;en&longs;ilium &longs;en&longs;ilem per&longs;equemur. </s>                                                                <s>Quantum <lb/>ver&ograve; e&longs;t de &longs;ententia Platonis, &amp; de numero principiorum qu&aelig; ab ip&longs;o po&longs;ita &longs;unt, &amp; de illorum <lb/>di&longs;tinctione quam &longs;ignificat Ari&longs;toteles; ab Ari&longs;totelis interpretibus dubitatum fui&longs;&longs;e video.</s></p>
  <pb pagenum="118"/>
  <p type="main">
  <s>Pr&ecedil;tere&agrave; non facil&egrave; e&longs;t docere qu&ecedil; nam principia &longs;ignificauerit Ari&longs;toteles, dum de numero prin&shy;<arrow.to.target n="marg976a"></arrow.to.target><lb/>cipiorum &agrave; Platone po&longs;ito verba facit, &amp; monet item &agrave; Platone recepta fui&longs;&longs;e tria principia. </s>
  <s>Nanque Alexander auctore Simplicio tria illa ab Ari&longs;totele notata fui&longs;&longs;e narrat materiam, effi&shy;<lb/>ciens, &amp; exemplat, &longs;iue Ideam. </s>
  <s>Ver&ugrave;m h&aelig;c qu&aelig; profitetur Alexander, neque con&longs;entiunt cum <lb/> ijs qu&aelig; &longs;ibi voluit Ari&longs;toteles, neque ad rem faciunt, neque item cum Platonis ip&longs;ius placitis <expan abbr="c&otilde;gruunt">con&shy;<lb/>gruunt.</expan></s>
  <s>Etenim duo ponit ex &longs;ententia Platonis magnum, &amp; paruum quibus vna materia &longs;igni&shy;<lb/>ficatur. </s>
  <s>T&ugrave;m deinde tria Platoni ad&longs;cribit Ari&longs;toteles qu&aelig; &longs;int interna rerum principia, per&longs;equi&shy;<lb/>tur etiam Alexander externa. </s>
  <s>Po&longs;trem&ograve; tria tantum ponit iuxta dogma Platonis, &amp; aliqua t&ugrave;m <lb/>ex externis, t&ugrave;m ex internis omittit. </s>
  <s>c&ugrave;m per&longs;picu&egrave; meminerit Plato de fine, citat ip&longs;ius Platonis <lb/>verba Simplicius &egrave; Tim&aelig;o: &amp; Alexander ea penes omnium regem cuncta &longs;unt &amp; illius <lb/>cau&longs;&longs;a. </s>
  <s>proinde &longs;cibit duas principiorum &longs;eries &agrave; Platone fui&longs;&longs;e con&longs;titutas, alteram <expan abbr="pr&aelig;cipuor&utilde;">pr&aelig;cipuorum</expan> <lb/>qu&aelig; complectenerentur finem, <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; exemplar; </s>
  <s>atque alteram cau&longs;&longs;arum adiuuantium, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>&longs;pecies e&longs;&longs;ent a&longs;&longs;ecutus; </s>
  <s>c&ugrave;m de internis verba faciat, &amp; materiam vt duo ex illis tribus accipiat. <lb/></s>
  <s>Itaque Theophra&longs;tus illud quidem &longs;apienter. </s>
  <s>qu&ograve;d duo principiorum genera acceperit Plato, vnum qu&ograve;d generaliter omnem cau&longs;&longs;&aelig; rationem complectatur, atque alterum quod rerum na&shy;<arrow.to.target n="marg976b"></arrow.to.target><lb/>turam re&longs;piciat, &amp; generatim mult&ograve; plura &longs;unt principia &longs;impliciter qu&aelig; po&longs;uit Plato, vt optim&egrave; <lb/>docet Simplicius, h&aelig; enim omnia numerantur in principiis &agrave; Platone e&longs;&longs;entia, idem, diuer&longs;um, <lb/>&longs;tatus, motus, &amp; tempus: </s>
  <s>at ver&ograve; rerum naturalium principia duo tantummodo &longs;unt, materia ni&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976c"></arrow.to.target>mirum qu&aelig; duitate, &amp; magno <expan abbr="paruo&qgrave;.">paruoque</expan> exprimitur, &amp; efficiens. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/></s>
  <s>ibi enim de ip&longs;o meminit vbi <lb/>dicit. </s>
  <s>oper&aelig;pretium igitur e&longs;t effectorem ac patrem vniuer&longs;i inuenire ac <expan abbr="dem&otilde;&longs;trare">demon&longs;trare</expan>. </s>
  <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> <lb/>admiratur Alexander, c&ugrave;m Plato de efficiente &amp; &longs;ine verba fecerit, cur Ari&longs;toteles nullius harum <lb/> cau&longs;&longs;arum mentionem in Platonica opinione fecerit, &amp; eius <expan abbr="c&otilde;&longs;ilij">con&longs;ilij</expan> duas cau&longs;&longs;as enarrat, primam <lb/>qu&ograve; Plato enumerans cau&longs;&longs;as, hanc vtranque reliquerit, vt erat auctor Ari&longs;toteles in lib. de bon. <lb/></s>
  <s>alteram qu&ograve;d eas excludit numero cau&longs;&longs;arum ortus &amp; interitus, aut non diligenter exponit. </s>
  <s>Ve&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976d"></arrow.to.target>r&ugrave;m hoc non &longs;atis apt&egrave;, c&ugrave;m de tali principiorum genere nihil ibi tractet Ari&longs;toteles. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/></s>
  <s>In <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> <lb/>quoque reprehen&longs;iones incidit Plutarchus qui tria h&aelig;c principia qu&aelig; nobis Ari&longs;toteles indica&shy;<lb/>uit, mentem e&longs;&longs;e voluit, ideam &amp; materiam. </s>
  <s>Itaque duo reip&longs;a, mea quidem &longs;ententia, &longs;unt ea <lb/>principia qu&aelig; &longs;tatuit Plato, materia quam facit <foreign lang="greek">sunai/pon</foreign>, ide&longs;t, cau&longs;&longs;am adiuuantem, &longs;ed duo nominat magnum, &longs;cilicet, &amp; paruum eius infinitatem vocibus illis de&longs;cribens, &amp; vnum quod, <lb/>vel e&longs;t idea, vel forma. </s>
  <s>ac &longs;i ve&longs;tigiis Ari&longs;totelis in&longs;i&longs;tamus, ideam e&longs;&longs;e putabimus, quippe qu&ograve;d <arrow.to.target n="marg976e"></arrow.to.target><lb/>in hac methodo non &longs;emel accu&longs;et Platonem qui Ideas cen&longs;uerit e&longs;&longs;e principia rerum &longs;en&longs;ilium <lb/>qu&ecedil; per &longs;eip&longs;as extra materiam forent, &longs;i v&longs;quam e&longs;&longs;ent. </s>
  <s>Pythagoras decem contrariorum paria, &longs;iue coniugationes omnium principia con&longs;tituit: &longs;eu qu&ograve; multum ip&longs;e tribueret numeris quo&shy;<lb/>rum principem denarium e&longs;&longs;e crederet, &longs;eu qu&ograve; h&aelig;c ita inter &longs;e di&longs;creta e&longs;&longs;e putaret, &amp; qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e re&longs;olui non po&longs;&longs;ent, adhuc incertum e&longs;t. </s>
  <s>cert&egrave; qu&ograve;d numeri collocarentur in principiis, <lb/><arrow.to.target n="marg976f"></arrow.to.target><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eos per&longs;uadebat, qu&ograve;d reliquis omnibus e&longs;&longs;ent priores, quippe qui illis &longs;eparentur. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> </s>
  <s>T&ugrave;m <lb/><arrow.to.target n="marg976g"></arrow.to.target>etiam qu&ograve;d res imitantur numeros: (nimirum propter gradus quibus e&longs;&longs;enti&ecedil; &longs;eiunguntur) &longs;icut <lb/>ergo prius e&longs;&longs;e debet id, vnde &longs;umitur imitatio, qu&agrave;m id quod imitatur, &amp; exemplar e&longs;t prius <expan abbr="ex&etilde;plo">exem<lb/>plo</expan>; </s>
  <s>&longs;ic etiam res qu&aelig; numerantur, &amp; qu&aelig; numeros imitantur, &longs;unt po&longs;teriores numeris. </s>
  <s>Hos <lb/><arrow.to.target n="marg976h"></arrow.to.target>ip&longs;i &longs;ub&longs;tantias non accidentia faciunt qu&ecedil; &longs;int immobiles, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> neque tamen habeant vim mouen&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976i"></arrow.to.target>di, &amp; per finitum <expan abbr="infinitum&qgrave;.">infinitumque</expan> partiuntur, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> infinitum non modo &longs;en&longs;ilibus, &longs;ed ijs tribuunt qu&ecedil; <lb/>in &longs;olam mentem cadunt, &amp; infinitum extra mundum vagari volunt. </s>
  <s>Sed non &longs;oli Pythagor&aelig;i <lb/>numeros principia faciunt; Plato item numeratur in illis. </s>
  <s>Ni&longs;i qu&ograve;d Plato rerum principia &longs;ta&shy;<lb/>tuit numeros mathematicos. </s>
  <s>Pythagor&aelig;i ver&ograve;, qu&ograve;d multas eorum affectiones, in corporibus <arrow.to.target n="marg976j"></arrow.to.target><lb/>qu&ecedil; &longs;ub &longs;en&longs;um cadunt, ine&longs;&longs;e per&longs;picerent; numeros quidem entia po&longs;uerunt, &longs;ed non &longs;eiunctos <lb/> ab entibus, ver&ugrave;m illorum materiam. </s>
  <s>Etenim numerorum affectiones in concentu, c&ecedil;lo, <expan abbr="multis&qgrave;.">multisque</expan> <lb/>aliis in&longs;unt. </s>
  <s>Separabant illi numeros &agrave; rebus &longs;ensilibus qu&ograve; &longs;i in illis po&longs;iti forent, c&ugrave;m c&aelig;tero&shy;<lb/>qui nullam habeant firmitatem, eorum &longs;cientiam non futuram: </s>
  <s>vult enim &longs;cientia de rebus per&shy;<lb/>manentibus &amp; &aelig;ternis exi&longs;tere. </s>
  <s>T&ugrave;m etiam quia po&longs;tulata non &longs;unt de rebus &longs;en&longs;ilibus, ver&ugrave;m de <lb/> ijs qu&aelig; mens iam conceperit. </s>
  <s>Sed videant i&longs;ti qua machina euertant illud argumentum. </s>
  <s>Si nu&shy;<lb/>meri &longs;eparati &longs;int, quo pacto proprietates eorum in rebus &longs;en&longs;ilibus in&longs;unt. </s>
  <s>Hoc igitur vnum in <lb/> rebus ip&longs;is ine&longs;&longs;e rect&egrave; Pythagor&ecedil;i cen&longs;uerunt: quia ver&ograve; principium apud e&longs;t numerus, &longs;iue <lb/>vnum, &amp; e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, c&aelig;tera, vt qu&ograve; &longs;it bonum, illi vni accidunt. </s>
  <s>Hoc ver&ograve; principium, c&ugrave;m <lb/> multa cau&longs;&longs;arum genera &longs;int, quemadmodum &longs;it cau&longs;&longs;a, aut qua ratione re&longs;piciat bonum, ip&longs;is <lb/> auctoribus incertum e&longs;t. </s>
  <s>C&aelig;ter&ugrave;m de numerorum conditionibus &amp; gradibus quia multa &agrave; do&shy;<lb/>cti&longs;simis viris accurati&longs;sime tradita &longs;unt, neque admodum valent ad phy&longs;iologi&ecedil; principia quam <lb/>nunc per&longs;equimur, inuenienda, hilari fronte dimittentur, illud adnotabimus &longs;olum qu&ograve; ne&longs;ci&shy;<lb/>uerunt ip&longs;i di&longs;tinguere id quod e&longs;t prius ratione, ab eo quod e&longs;t natura prius: numeri ver&ograve; &longs;ola <pb pagenum="119"/><arrow.to.target n="marg976k"></arrow.to.target>ratione, non natura &longs;unt priores, &amp; qu&ograve;d numeri &longs;e habeant vt exemplaria fal&longs;um e&longs;t; </s>
  <s>&longs;unt enim <lb/> not&aelig; duntaxat quibus natur&aelig; proce&longs;&longs;us indicetur. </s>
  <s>Sed &longs;ingulorum errores mox adnotemus, vt <lb/> ijs pul&longs;is certa rerum naturalium principia con&longs;equamur. </s>
  <s>Et Parmenides &longs;an&egrave; &longs;en&longs;uum iudicio <lb/> de rebus &longs;en&longs;ilibus nimium derogat. </s>
  <s>Idem quoque peccat, dum ea pro principiis habet quorum <lb/>ingenium e&longs;&longs;enti&aelig; principiorum maxime repugnat. </s>
  <s>Oportet enim &longs;emper manere principia, <expan abbr="rationem&qgrave;.">ra&shy;<lb/>tionemque</expan> illorum in omni mutatione retineri, calidum ver&ograve; &amp; frigidum non &longs;unt eiu&longs;modi, &longs;i&shy;<lb/>quidem conuer&longs;o non re&longs;oluatur in ea principia. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> </s>
  <s>T&ugrave;m pr&aelig;tere&agrave; nullus motus &longs;ine affectione <arrow.to.target n="marg976l"></arrow.to.target><lb/>obiretur. </s>
  <s>Iam ver&ograve; qu&ograve;d ens vnum &longs;it, <expan abbr="ideo&qgrave;.">ideoque</expan> c&ecedil;tera non &longs;int, &longs;ed e&longs;&longs;e videantur; pr&aelig;ter id qu&ograve;d <lb/>mon&longs;trat Ari&longs;toteles non nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi. </s>
  <s>&longs;i nil &longs;it pr&aelig;ter ens, qu&ograve; ens &longs;it vnum, addemus <lb/>etiam nos duo item entia ab eodem Parmenide po&longs;ita fui&longs;&longs;e, id nimirum quod ver&egrave; e&longs;t, alterum <lb/>quod e&longs;t calidum (nanque hoc &longs;ive ignem appellabat ens, frigidum ver&ograve; &longs;eu <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> non ens) atque <lb/>id ver&egrave; ens ponere cogebatur. </s>
  <s>Nam, &longs;i ens ad &longs;en&longs;um &longs;ic acciperet, quia &longs;entiretur, &amp; &agrave; &longs;en&longs;u &longs;ic <lb/>e&longs;&longs;e iudicaretur; etiam frigidum, quia &longs;entitur, ens habendum fuerat, aut negandum &longs;entiri fri&shy;<lb/>gidum, quod ip&longs;e non ens e&longs;&longs;e fatebatur: quod cert&egrave; mult&ograve; e&longs;t ineptius. </s>
  <s>Ergo ver&egrave; frigidum e&longs;&longs;e ponendum fuit. </s>
  <s>Itaque non vnum ens &longs;olum, &longs;ed duo, atque illa quidem non ad &longs;en&longs;um &longs;olum&shy;<lb/><arrow.to.target n="marg976m"></arrow.to.target>modo, &longs;ed reip&longs;a &longs;tatuenda &longs;unt ex &longs;ententia Parmenidis. </s>
  <s>Nunc ad Empedoclem. </s>
  <s>Ponit ip&longs;e pri&shy;<lb/>ma quattuor corpora qu&ecedil; c&ugrave;m prima &longs;int, &amp; (vt ip&longs;e vult) ab&longs;olut&egrave; principia, neque in aliud, ne&shy;<lb/>que  inter &longs;e commutari po&longs;&longs;unt, neque enim habent in quod re&longs;oluantur. </s>
  <s>Nunc elementa pro&shy;<lb/>prias habent differentias, vt ignis calorem, aqua <expan abbr="humor&etilde;">humorem</expan> quas &longs;ic affixas vnumquodque elemen&shy;<lb/>tum habet, vt alteri communicari non po&longs;sint, aliter interiret elementum proprias differentias <lb/> amittens. </s>
  <s>C&ugrave;m ergo mutatio qualitatum &longs;it affectio, ea ver&ograve; fieri nequeat; </s>
  <s>profect&ograve; tolletur item <lb/>affectio. </s>
  <s>T&utilde;m etiam motus omnis exi&longs;tit in vno &longs;ubiecto vici&longs;sim contraria &longs;u&longs;cipiente. </s>
  <s>Sed non <lb/>e&longs;t hic commune &longs;ubiectum. </s>
  <s>Neque igitur affectio. </s>
  <s>Et illud negare, quin elementa &longs;ecum com&shy;<lb/>mutentur, valde importunum e&longs;t; c&utilde;m ex aqua fiat aer, &amp; ex aere aqua, &amp; terra conflagret, &amp; id <lb/>quod exu&longs;tum e&longs;t, in terram conuertatur. </s>
  <s>Adde his, qu&ograve;d c&ugrave;m opera conciliantis amiciti&aelig; &longs;ph&ecedil;&shy;<lb/>rus fit ex elementis, amittuntur eorum differenti&aelig;. </s>
  <s>Si ergo rur&longs;us &egrave; &longs;ph&ecedil;ro litis &longs;ecernentis auxi&shy;<lb/>lio facta &longs;unt elementa; aut ex eo terra facta e&longs;t quod ante&agrave; fuit itidem terra, aut ex eo quod prius <lb/>fuerat ignis. </s>
  <s>Si po&longs;terius dederit, &amp; elementa inter &longs;e commutari poterunt. </s>
  <s>Si terram ex terra <lb/>fieri velit; cert&egrave; accipiet id cuius nulla cau&longs;&longs;a afferri, <expan abbr="temere&qgrave;.">temereque</expan> effutiet. </s>
  <s>Pr&ecedil;tere&agrave; dubium e&longs;t <lb/><arrow.to.target n="marg976n"></arrow.to.target>&longs;int'ne elementa &longs;ph&ecedil;ro priora, an po&longs;teriora: ac quidem elementi naturam oppugnat e&longs;&longs;e po&longs;te&shy;<lb/>rius; neque tamen priora &longs;ine vitio &longs;umi po&longs;&longs;unt. </s>
  <s>Siquidem ver&egrave; elementum prius <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> natura &longs;it <lb/>id ex quo primo aliquid fit, &amp; in quod vltimum abit. </s>
  <s>Sed dici non pote&longs;t &longs;it'ne &longs;ph&ecedil;rus <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <lb/> illud <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="primum&qgrave;.">primumque</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>; <expan abbr="q&ntilde;">quando</expan> &amp; &egrave; &longs;ph&ecedil;ro fiunt elementa, &amp; ad <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> re&longs;oluuntur in <lb/><expan abbr="&longs;ph&ecedil;r&utilde;">&longs;ph&ecedil;rum</expan>; </s>
  <s><expan abbr="neq;">neque</expan> minus ita fiat, qu&agrave;m <expan abbr="&qtail;">qui</expan> &longs;ph&ecedil;rus in elementa re&longs;oluatur, &amp; producatur ex illis. </s>
  <s><expan abbr="Dubi&utilde;">Dubium</expan> <lb/>quoque e&longs;t apud ip&longs;um cuius'nam amiciti&aelig;'ne, an litis &longs;it gignere &amp; corrumpere. </s>
  <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> lis &egrave; &longs;ph&ecedil;ro <lb/>producit elementa <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, amicitia corrumpit in <expan abbr="&longs;ph&ecedil;r&utilde;">&longs;ph&ecedil;rum</expan>. </s>
  <s>Sed <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus &agrave; lite &longs;ph&ecedil;rus corrumpi vi&shy;<lb/>detur, &amp; ab amicitia gigni. </s>
  <s>Rur&longs;us po&longs;tquam lite &longs;ecernente genita &longs;unt <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, ex ijs mixta <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan> <lb/>amicitia coniungente, <expan abbr="eadem&qgrave;">eademque</expan> mixta intereunt &amp; abeunt in elementa di&longs;cordia di&longs;sipante. </s>
  <s>Ip&longs;e <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> tollit &egrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura. </s>
  <s>Nihil dico de eo qu&ograve;d nullum finem natur&aelig; <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> e&longs;&longs;e putat. <lb/></s>
  <s>hoc .n. poste&agrave; <expan abbr="vidend&utilde;">videndum</expan> e&longs;t. </s>
  <s>Omnino non &longs;atis <expan abbr="c&otilde;moda">commoda</expan> principia &longs;unt elementa, c&ugrave;m <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> nece&longs;&longs;e <lb/>&longs;it illa interire. </s>
  <s>Quin etiam &longs;i in <expan abbr="nihil&utilde;">nihilum</expan> nihil abit; illud prius erit in quod ip&longs;a di&longs;&longs;oluentur. </s>
  <s>Sed ne <lb/>nimis in longum exore&longs;cat oratio; his ergo &longs;ol&ugrave;m contentus qu&aelig; admiratus Empedoclem cecinit <lb/>Manilius, po&longs;tqu&agrave;m terr&aelig; formam, &amp; ordinatos &longs;iderum motus propo&longs;ui&longs;&longs;et ad <expan abbr="contempland&utilde;">contemplandum</expan>. <lb/></s></p>
  <p type="main">
  <s><arrow.to.target n="marg976o"></arrow.to.target>Nam neque fortuitos ortus &longs;urgentibus astris: <emph type="italics"/><emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nec toties po&longs;&longs;um na&longs;centem credere mundum, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Solisue a&longs;&longs;iduos partus, &amp; facta diurna, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>C&ugrave;m facies eadem &longs;ignis per &longs;&ecedil;cula con&longs;tet.<emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Idem Ph&oelig;bus eat de c&ecedil;li partibus ij&longs;dem; <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Inde &longs;uos &longs;inuat flexus per crura pedesque <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Centauri, alterius rur&longs;us a&longs;cendere c&ecedil;lum <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Incipit, Argiuamque ratem per aplu&longs;tria &longs;umma <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Lunaque per totidem luces mutetur, &amp; orbes, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Et natura vias &longs;eruet, quas fecerat ip&longs;a: <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nec tyrocinio peccet, circumque feratur. <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Aeterna cum luce dies, qu&ograve; tempora mon&longs;trat <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Nunc his nunc illis eadem regionibus orbis <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Semper, <expan abbr="et">et</expan> vlterius vadentibus ortus ad ortus, <emph.end type="italics"/><lb/></s>
  <s><emph type="italics"/>Occa&longs;umue ortus c&ecedil;,<expan abbr="et">et</expan> cum Sole perennet. <emph.end type="italics"/><lb/></s></p>
 <pb pagenum="120"/> <pb pagenum="120"/>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Et illud perpetu&ograve; &longs;pectandum in omni con&longs;titutione principiorum, ne aliorum ratio &longs;uppo&shy;<arrow.to.target n="marg977"></arrow.to.target><lb/>natur, &amp; ne commutentur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic primum quoddam &longs;ub&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t circum quod mutatio <lb/>fiat. </s>                                                                <s>Itaque videant ij qui noua rerum principia po&longs;uerunt, quin potius ea qu&aelig; longo rerum v&longs;u <lb/>repudiata &longs;unt, qu&agrave;m commod&egrave; &longs;ua placita tueri valeant. </s>                                                                <s>Platonis auctoritas multa flagitat qu&ecedil; <lb/>dicantur. </s>                                                                <s>Nanque ip&longs;e Ideas introduxit de quibus longa di&longs;putatio futura e&longs;t. </s>                                                                <s>interim illa repe&shy;<lb/>tantur qu&aelig; de altero principio quod mutationi &longs;ubiicitur, ab eo decreta &longs;unt. </s>                                                                <s>Is duo con&longs;tituit <lb/>loco materi&aelig;, c&ugrave;m ad patiendum &longs;atis &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Idem quoque contraria po&longs;uit vt &longs;ubiectum <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dicati locum occupare debuerunt. </s>                                                                <s>Idem, aut non di&longs;tinxit &agrave; materia priuationem qu&aelig; <lb/>di&longs;tinguenda erat, aut non cognouit, aut tanquam maleficij cau&longs;&longs;am neglexit. </s>                                                                <s>neque enim me&shy;<lb/>minit de priuatione. </s>                                                                <s>Neque priuatio, tanqu&agrave;m maleficij cau&longs;&longs;a negligenda fuit, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>appetitus in materia qu&ograve; excitata properat ad formam. </s>                                                                <s>Illud etiam Platoni vitio vertitur, qu&ograve;d <lb/>c&ugrave;m duos ip&longs;e numeros &longs;tatuerit, vnum idearum, atque alterum mathematicum; non po&longs;sit do&shy;<lb/>cere, quemadmodum, nec ex quo con&longs;tet numerus mathematicus. </s>                                                                <s>Medius enim e&longs;t, inter nume&shy;<lb/>rum idearum &amp; numerum qui po&longs;itus e&longs;t in rebus &longs;en&longs;ilibus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeat ip&longs;um ex ma&shy;<lb/>gno, &amp; paruo con&longs;tare, ab eo qui formarum e&longs;t, plan&egrave; non di&longs;crepabit. </s>                                                                <s>Dicet fort&egrave; aliud e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>gnum &amp; paruum quia magnitudines item cen&longs;et e&longs;&longs;e principia, &longs;ed t&ugrave;m plura elementa inducet. <lb/></s>                                                                <s> <s>Et illud perpetu&ograve; &longs;pectandum in omni con&longs;titutione principiorum, ne aliorum ratio &longs;uppo&shy;<arrow.to.target n="marg977"></arrow.to.target><lb/>natur, &amp; ne commutentur. </s>                                                                <s>Nam &longs;ic primum quoddam &longs;ub&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t circum quod mutatio <lb/>fiat. </s>                                                                <s>Itaque videant ij qui noua rerum principia po&longs;uerunt, quin potius ea qu&aelig; longo rerum v&longs;u <lb/>repudiata &longs;unt, qu&agrave;m commod&egrave; &longs;ua placita tueri valeant. </s>                                                                <s>Platonis auctoritas multa flagitat qu&ecedil; <lb/>dicantur. </s>                                                                <s>Nanque ip&longs;e Ideas introduxit de quibus longa di&longs;putatio futura e&longs;t. </s>                                                                <s>interim illa repe&shy;<lb/>tantur qu&aelig; de altero principio quod mutationi &longs;ubiicitur, ab eo decreta &longs;unt. </s>                                                                <s>Is duo con&longs;tituit <lb/>loco materi&aelig;, c&ugrave;m ad patiendum &longs;atis &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Idem quoque contraria po&longs;uit vt &longs;ubiectum <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dicati locum occupare debuerunt. </s>                                                                <s>Idem, aut non di&longs;tinxit &agrave; materia priuationem qu&aelig; <lb/>di&longs;tinguenda erat, aut non cognouit, aut tanquam maleficij cau&longs;&longs;am neglexit. </s>                                                                <s>neque enim me&shy;<lb/>minit de priuatione. </s>                                                                <s>Neque priuatio, tanqu&agrave;m maleficij cau&longs;&longs;a negligenda fuit, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>appetitus in materia qu&ograve; excitata properat ad formam. </s>                                                                <s>Illud etiam Platoni vitio vertitur, qu&ograve;d <lb/>c&ugrave;m duos ip&longs;e numeros &longs;tatuerit, vnum idearum, atque alterum mathematicum; non po&longs;sit do&shy;<lb/>cere, quemadmodum, nec ex quo con&longs;tet numerus mathematicus. </s>                                                                <s>Medius enim e&longs;t, inter nume&shy;<lb/>rum idearum &amp; numerum qui po&longs;itus e&longs;t in rebus &longs;en&longs;ilibus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeat ip&longs;um ex ma&shy;<lb/>gno, &amp; paruo con&longs;tare, ab eo qui formarum e&longs;t, plan&egrave; non di&longs;crepabit. </s>                                                                <s>Dicet fort&egrave; aliud e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>gnum &amp; paruum quia magnitudines item cen&longs;et e&longs;&longs;e principia, &longs;ed t&ugrave;m plura elementa inducet. <lb/></s>                                                                <s>
Line 4019 
Line 4328 
 <arrow.to.target n="marg984"></arrow.to.target><lb/>pia, tenderemus, vt ijs per&longs;pectis illa per &longs;e note&longs;cerent qu&aelig; tamet&longs;i nobis nota, per &longs;e tamen <expan abbr="er&atilde;t">erant</expan> <lb/>ignota. </s>                                                                <s>Nunc c&ugrave;m ab antiquorum placitis, tanqu&agrave;m &agrave; notis nobis exor&longs;us fuerit Ari&longs;toteles, &amp; <lb/>eorum auxilio principia ve&longs;tigauerit; ea ver&ograve; cognita confirment illa nota nobis vnde or&longs;i fui&shy;<lb/>mus, &amp; efficiant illum rationis gyrum quem regre&longs;&longs;um vocant; qu&aelig;rat qui&longs;piam, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/>id pr&aelig;&longs;tet Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Etenim veteres principiis contraria tribuebant; ex hoc conclu&longs;um prima <lb/>contraria e&longs;&longs;e principia. </s>                                                                <s>Idem quoque via motus contraria principiorum conditiones e&longs;&longs;e do&shy;<lb/>cuit: vbi regre&longs;&longs;us? </s>                                                                <s>An ita procedemus, &longs;icut iubet Ari&longs;toteles in ea ratione qua primum ex eo <lb/>qu&ograve;d planet&aelig; non &longs;cintillent, coniicitur eos e&longs;&longs;e vicinos; mox ex eo, qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, non &longs;cintil&shy;<lb/>lare, vbi &longs;ubiectum planet&aelig;, medium cum pr&ecedil;dicato commutatur. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m veteres &longs;uis principiis <lb/>a&euml;ri, aqu&aelig;, igni, atomis, &amp; reliquis contraria tribui&longs;&longs;ent: hoc &longs;umpto Ari&longs;toteles ex definitione <lb/>formali terminorum &longs;truxit pro&longs;yllogi&longs;mum in quo medium e&longs;&longs;et huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Non fieri ex aliis, <lb/>neque alia ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m e&longs;&longs;ent eiu&longs;modi prima contraria, efficiebatur, vt ea principia &longs;ta&shy;<lb/>tuenda forent. </s>                                                                <s>Ergo contraria prima erunt principia. </s>                                                                <s>Quocirca forma, priuatio, &amp; materies (h&ecedil;c <lb/>enim cum contrariis hic numeranda e&longs;t) erunt principia. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ex principiis ad contraria <lb/> <arrow.to.target n="marg984"></arrow.to.target><lb/>pia, tenderemus, vt ijs per&longs;pectis illa per &longs;e note&longs;cerent qu&aelig; tamet&longs;i nobis nota, per &longs;e tamen <expan abbr="er&atilde;t">erant</expan> <lb/>ignota. </s>                                                                <s>Nunc c&ugrave;m ab antiquorum placitis, tanqu&agrave;m &agrave; notis nobis exor&longs;us fuerit Ari&longs;toteles, &amp; <lb/>eorum auxilio principia ve&longs;tigauerit; ea ver&ograve; cognita confirment illa nota nobis vnde or&longs;i fui&shy;<lb/>mus, &amp; efficiant illum rationis gyrum quem regre&longs;&longs;um vocant; qu&aelig;rat qui&longs;piam, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/>id pr&aelig;&longs;tet Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Etenim veteres principiis contraria tribuebant; ex hoc conclu&longs;um prima <lb/>contraria e&longs;&longs;e principia. </s>                                                                <s>Idem quoque via motus contraria principiorum conditiones e&longs;&longs;e do&shy;<lb/>cuit: vbi regre&longs;&longs;us? </s>                                                                <s>An ita procedemus, &longs;icut iubet Ari&longs;toteles in ea ratione qua primum ex eo <lb/>qu&ograve;d planet&aelig; non &longs;cintillent, coniicitur eos e&longs;&longs;e vicinos; mox ex eo, qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, non &longs;cintil&shy;<lb/>lare, vbi &longs;ubiectum planet&aelig;, medium cum pr&ecedil;dicato commutatur. </s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m veteres &longs;uis principiis <lb/>a&euml;ri, aqu&aelig;, igni, atomis, &amp; reliquis contraria tribui&longs;&longs;ent: hoc &longs;umpto Ari&longs;toteles ex definitione <lb/>formali terminorum &longs;truxit pro&longs;yllogi&longs;mum in quo medium e&longs;&longs;et huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Non fieri ex aliis, <lb/>neque alia ex ip&longs;is. </s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m e&longs;&longs;ent eiu&longs;modi prima contraria, efficiebatur, vt ea principia &longs;ta&shy;<lb/>tuenda forent. </s>                                                                <s>Ergo contraria prima erunt principia. </s>                                                                <s>Quocirca forma, priuatio, &amp; materies (h&ecedil;c <lb/>enim cum contrariis hic numeranda e&longs;t) erunt principia. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ex principiis ad contraria <lb/>
 <arrow.to.target n="marg985"></arrow.to.target><lb/>deducti fui&longs;&longs;emus ab antiquis; Ari&longs;toteles terminis commutatis ex contrariis &agrave; priori principia <lb/>conclu&longs;it. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m venatus e&longs;&longs;et ex motu contraria, tanquam principia, regre&longs;&longs;um neglexi&longs;&longs;e <lb/>videtur: attamen &amp; fieri poterat, qu&ograve;d contraria forent cau&longs;&longs;&aelig; motus. </s>                                                                <s>Igitur &amp; forma &amp; priua&shy;<lb/>tio &amp; materia cau&longs;&longs;&aelig; motus habebuntur. </s>                                                                <s>Quamobrem hactenus continentur duo progre&longs;&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Sed ille tertius quo ex vniuer&longs;ali progre&longs;&longs;u colligitur &longs;pecialis in quaque re pertractanda; nimi&shy;<lb/>rum, qu&ograve;d c&ugrave;m h&aelig;c &longs;int principia &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis &amp; motus, ex ijs qu&aelig; in quaque re &longs;unt <lb/>nota nobis, inuenienda propria ip&longs;ius principia quibus cognitis qu&aelig;que res per &longs;eip&longs;am ignota <lb/>per cau&longs;&longs;am per&longs;picua fiet, &amp; in hoc po&longs;ita erit &longs;cientia naturalis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ne di&longs;cedam &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito quod in hoc primo libro in&longs;tituimus, vt generatim principia no&longs;tr&aelig; methodi con&longs;titue&shy;<lb/>rentur in quibus etiam reponitur motus, &amp; hoc loco de illius notitia di&longs;&longs;eramus.</s></p> <arrow.to.target n="marg985"></arrow.to.target><lb/>deducti fui&longs;&longs;emus ab antiquis; Ari&longs;toteles terminis commutatis ex contrariis &agrave; priori principia <lb/>conclu&longs;it. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m venatus e&longs;&longs;et ex motu contraria, tanquam principia, regre&longs;&longs;um neglexi&longs;&longs;e <lb/>videtur: attamen &amp; fieri poterat, qu&ograve;d contraria forent cau&longs;&longs;&aelig; motus. </s>                                                                <s>Igitur &amp; forma &amp; priua&shy;<lb/>tio &amp; materia cau&longs;&longs;&aelig; motus habebuntur. </s>                                                                <s>Quamobrem hactenus continentur duo progre&longs;&longs;us. <lb/></s>                                                                <s>Sed ille tertius quo ex vniuer&longs;ali progre&longs;&longs;u colligitur &longs;pecialis in quaque re pertractanda; nimi&shy;<lb/>rum, qu&ograve;d c&ugrave;m h&aelig;c &longs;int principia &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis &amp; motus, ex ijs qu&aelig; in quaque re &longs;unt <lb/>nota nobis, inuenienda propria ip&longs;ius principia quibus cognitis qu&aelig;que res per &longs;eip&longs;am ignota <lb/>per cau&longs;&longs;am per&longs;picua fiet, &amp; in hoc po&longs;ita erit &longs;cientia naturalis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ne di&longs;cedam &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito quod in hoc primo libro in&longs;tituimus, vt generatim principia no&longs;tr&aelig; methodi con&longs;titue&shy;<lb/>rentur in quibus etiam reponitur motus, &amp; hoc loco de illius notitia di&longs;&longs;eramus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976a"></margin.target>E</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976b"></margin.target>F</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976c"></margin.target>a Proc. lib. <lb/> 4. in Tim.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976d"></margin.target>b Alex. I. <lb/>Met. T. 46</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976e"></margin.target>G</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976f"></margin.target>c I. Met. <lb/></s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976g"></margin.target>d 8. Met.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976h"></margin.target>e 8. Phy&longs; <lb/>T. 46</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976i"></margin.target>f 7. Met.</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976j"></margin.target>H</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976k"></margin.target>A</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976l"></margin.target>a Pr&aelig;dic. <lb/> c. de motu</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976m"></margin.target>B</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976n"></margin.target>C</s></p>
  <p type="margin">
  <s><margin.target id="marg976o"></margin.target>D</s></p>
  <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg977"></margin.target>E</s></p> <s><margin.target id="marg977"></margin.target>E</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg978"></margin.target>F</s></p> <s><margin.target id="marg978"></margin.target>F</s></p>
Line 4088 
Line 4427 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>DE cognitione illa motus quam per accidens appellamus, &longs;atis ante&agrave; dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>veniendum <lb/> <s>DE cognitione illa motus quam per accidens appellamus, &longs;atis ante&agrave; dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>veniendum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg998"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et nunc ad alteram eius cognitionem qu&aelig; per &longs;e e&longs;t, &amp; ex definitione comparatur, vt <lb/>nihil in hac methodo cui propo&longs;itus e&longs;t motus, certius qu&agrave;m ille teneretur. </s>                                                                <s>Sed illud vnum <lb/>difficultatem nobis affert, quo pacto motus notior ex &longs;ua definitione reddatur. </s>                                                                <s>Itaque hoc pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti capite peragetur: Cau&longs;&longs;a ver&ograve; qu&aelig;&longs;tionis e&longs;t, quandoquidem ex iis, qu&aelig; &longs;unt nota nobis, <lb/>qu&aelig;dam, &amp; &longs;i per&longs;picua &longs;unt, tamen pr&aelig;tere&agrave; per cau&longs;&longs;as &longs;uas, qu&aelig; per demon&longs;trationem, aut <lb/>definitionem explicantur, certius po&longs;sidentur; velut eclyp&longs;is Lun&aelig; qu&aelig; quidem &longs;en&longs;ui con&longs;tat, <lb/>&amp; no&longs;citur &agrave; nobis; &longs;ed tum pr&aelig;clar&egrave; cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e eclyp&longs;in, c&ugrave;m intelleximus eam ab in&shy;<lb/>teruentu terr&aelig; profici&longs;ci, &longs;ed enim long&egrave; &longs;ecus &longs;e habent calor &amp; frigus; quand&ograve; &longs;unt ita nobis <lb/>per&longs;picua, vt &longs;iquis illis aliquam lucem afferre conetur, nihilo plus agat qu&agrave;m &longs;i facem in Sole <lb/>accendens, excutere velit tenebras; &amp; vt Quintiliani verbis vtar, tam &longs;it &longs;tultum qu&agrave;m in clari&longs;&shy;<lb/>&longs;imum Solem mortale lumen inferre. </s>                                                                <s>inter h&aelig;c e&longs;t motus, vt eius definitio nullum in hac cogni&shy;<lb/>tione lumen allatura videatur. </s>                                                                <s>Vanum'ne ergo e&longs;t officium definitionis? </s>                                                                <s>ab&longs;it. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; di&longs;tin&shy;<lb/>guendum de illis e&longs;t qu&aelig; nobis nota &longs;unt, bipartit&ograve;. </s>                                                                <s>aut enim cau&longs;&longs;as habent, aut ip&longs;is vacant. <lb/></s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;a vacent; pr&aelig;ter id qu&ograve;d &longs;emper &amp; vbique rem &longs;ic &longs;e habere experimur, &amp; quod olim <lb/> <arrow.to.target n="marg998"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et nunc ad alteram eius cognitionem qu&aelig; per &longs;e e&longs;t, &amp; ex definitione comparatur, vt <lb/>nihil in hac methodo cui propo&longs;itus e&longs;t motus, certius qu&agrave;m ille teneretur. </s>                                                                <s>Sed illud vnum <lb/>difficultatem nobis affert, quo pacto motus notior ex &longs;ua definitione reddatur. </s>                                                                <s>Itaque hoc pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti capite peragetur: Cau&longs;&longs;a ver&ograve; qu&aelig;&longs;tionis e&longs;t, quandoquidem ex iis, qu&aelig; &longs;unt nota nobis, <lb/>qu&aelig;dam, &amp; &longs;i per&longs;picua &longs;unt, tamen pr&aelig;tere&agrave; per cau&longs;&longs;as &longs;uas, qu&aelig; per demon&longs;trationem, aut <lb/>definitionem explicantur, certius po&longs;sidentur; velut eclyp&longs;is Lun&aelig; qu&aelig; quidem &longs;en&longs;ui con&longs;tat, <lb/>&amp; no&longs;citur &agrave; nobis; &longs;ed tum pr&aelig;clar&egrave; cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e eclyp&longs;in, c&ugrave;m intelleximus eam ab in&shy;<lb/>teruentu terr&aelig; profici&longs;ci, &longs;ed enim long&egrave; &longs;ecus &longs;e habent calor &amp; frigus; quand&ograve; &longs;unt ita nobis <lb/>per&longs;picua, vt &longs;iquis illis aliquam lucem afferre conetur, nihilo plus agat qu&agrave;m &longs;i facem in Sole <lb/>accendens, excutere velit tenebras; &amp; vt Quintiliani verbis vtar, tam &longs;it &longs;tultum qu&agrave;m in clari&longs;&shy;<lb/>&longs;imum Solem mortale lumen inferre. </s>                                                                <s>inter h&aelig;c e&longs;t motus, vt eius definitio nullum in hac cogni&shy;<lb/>tione lumen allatura videatur. </s>                                                                <s>Vanum'ne ergo e&longs;t officium definitionis? </s>                                                                <s>ab&longs;it. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; di&longs;tin&shy;<lb/>guendum de illis e&longs;t qu&aelig; nobis nota &longs;unt, bipartit&ograve;. </s>                                                                <s>aut enim cau&longs;&longs;as habent, aut ip&longs;is vacant. <lb/></s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;a vacent; pr&aelig;ter id qu&ograve;d &longs;emper &amp; vbique rem &longs;ic &longs;e habere experimur, &amp; quod olim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg999"></arrow.to.target><lb/>nuper&uacute;e extitit, nunc etiam e&longs;t; ex quo facile creditur. </s>                                                                <s>Ita vnum ex altero aptum <expan abbr="nexum&qacute;">nexumque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;t, <lb/>vt altero po&longs;ito alterum con&longs;equi &amp; exi&longs;tere videatur, &amp; vnum in altero, con&longs;equens in antece&shy;<lb/>dente quodammodo elucere, aut &longs;e&longs;e vici&longs;sim inferre, vt pater &amp; filius, totum &amp; pars qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e ponunt, &amp; ita coh&aelig;rent, vt alterum in altero plan&egrave; cogno&longs;catur; nec vlla oppo&longs;iti &longs;u&longs;picio <lb/>de tali copulatione nobis ince&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>h&icirc;c &longs;olus &longs;en&longs;us plenam pr&aelig;&longs;tat cognitionem, qu&ograve;d &longs;int, nec <lb/>vlla cau&longs;&longs;a ratio&uacute;e flagitatur, ide&longs;t, mens nullam aliam machinam requirit, qu&agrave;m &longs;en&longs;um, <expan abbr="&longs;ola&qacute;">&longs;olaque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>inductione contenta e&longs;t. </s>                                                                <s>Tameis e&longs;t notitia <expan abbr="fides&qacute;ue">fidesque</expan> profatorum. </s>                                                                <s>Itaque optim&egrave; ad h&aelig;c adhibetur <lb/>genus illud inductionis, quod <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratiu&utilde;">demon&longs;tratiuum</expan> dicitur, quod &agrave; dialectico pr&aelig;ter c&aelig;tera differt, quia <lb/>continet ea qu&ecedil; arcti&longs;simo e&longs;&longs;enti&aelig; vinculo connexa &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;tricta">con&longs;tricta</expan> &longs;unt. </s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;as habeant, ea <expan abbr="c&otilde;-&longs;tant">con&shy;<lb/>&longs;tant</expan> ex duplici natura: altera quidem &longs;en&longs;ili, per quam vel olim fuere, vel nunc exi&longs;tunt, &amp; cer&shy;<lb/>to quodam tempore loco&uacute;e <expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>, atque altera, per quam &longs;unt in vniuer&longs;itate rerum, illius <lb/>&longs;en&longs;us iudex e&longs;t certi&longs;simus, vt facultas alia nulla po&longs;tuletur qu&ecedil; de ip&longs;a iudicium ferre po&longs;sit, <lb/>dummodo &longs;ecundum naturam &longs;e habeat &amp; c&ecedil;tera qu&aelig; requiruntur rit&egrave; &longs;int affecta. </s>                                                                <s><expan abbr="Veruntam&etilde;">Veruntamen</expan> <lb/>id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;atis e&longs;t ad firmam <expan abbr="&longs;tabilem&qacute;">&longs;tabilemque</expan>. </s>                                                                <s>notitiam propagandam, quia &longs;iue ex ob&longs;eruationum defectu,  <arrow.to.target n="marg999"></arrow.to.target><lb/>nuper&uacute;e extitit, nunc etiam e&longs;t; ex quo facile creditur. </s>                                                                <s>Ita vnum ex altero aptum <expan abbr="nexum&qacute;">nexumque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;t, <lb/>vt altero po&longs;ito alterum con&longs;equi &amp; exi&longs;tere videatur, &amp; vnum in altero, con&longs;equens in antece&shy;<lb/>dente quodammodo elucere, aut &longs;e&longs;e vici&longs;sim inferre, vt pater &amp; filius, totum &amp; pars qu&aelig; in&shy;<lb/>ter &longs;e ponunt, &amp; ita coh&aelig;rent, vt alterum in altero plan&egrave; cogno&longs;catur; nec vlla oppo&longs;iti &longs;u&longs;picio <lb/>de tali copulatione nobis ince&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>h&icirc;c &longs;olus &longs;en&longs;us plenam pr&aelig;&longs;tat cognitionem, qu&ograve;d &longs;int, nec <lb/>vlla cau&longs;&longs;a ratio&uacute;e flagitatur, ide&longs;t, mens nullam aliam machinam requirit, qu&agrave;m &longs;en&longs;um, <expan abbr="&longs;ola&qacute;">&longs;olaque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>inductione contenta e&longs;t. </s>                                                                <s>Talis e&longs;t notitia <expan abbr="fides&qacute;ue">fidesque</expan> profatorum. </s>                                                                <s>Itaque optim&egrave; ad h&aelig;c adhibetur <lb/>genus illud inductionis, quod <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratiu&utilde;">demon&longs;tratiuum</expan> dicitur, quod &agrave; dialectico pr&aelig;ter c&aelig;tera differt, quia <lb/>continet ea qu&ecedil; arcti&longs;simo e&longs;&longs;enti&aelig; vinculo connexa &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;tricta">con&longs;tricta</expan> &longs;unt. </s>                                                                <s>Vbi cau&longs;&longs;as habeant, ea <expan abbr="c&otilde;-&longs;tant">con&shy;<lb/>&longs;tant</expan> ex duplici natura: altera quidem &longs;en&longs;ili, per quam vel olim fuere, vel nunc exi&longs;tunt, &amp; cer&shy;<lb/>to quodam tempore loco&uacute;e <expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>, atque altera, per quam &longs;unt in vniuer&longs;itate rerum, illius <lb/>&longs;en&longs;us iudex e&longs;t certi&longs;simus, vt facultas alia nulla po&longs;tuletur qu&ecedil; de ip&longs;a iudicium ferre po&longs;sit, <lb/>dummodo &longs;ecundum naturam &longs;e habeat &amp; c&ecedil;tera qu&aelig; requiruntur rit&egrave; &longs;int affecta. </s>                                                                <s><expan abbr="Veruntam&etilde;">Veruntamen</expan> <lb/>id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;atis e&longs;t ad firmam <expan abbr="&longs;tabilem&qacute;">&longs;tabilemque</expan>. </s>                                                                <s>notitiam propagandam, quia &longs;iue ex ob&longs;eruationum defectu,
 <pb pagenum="125"/> <pb pagenum="125"/>
 <arrow.to.target n="marg1000"></arrow.to.target><lb/>&longs;eu qu&ograve;d res ip&longs;a &longs;it reconditior, &amp; h&aelig;&longs;itamus in eo quod appareat, &amp; dubitamus adhuc, an res <lb/>ita perpetu&ograve; &longs;e habeat, an potius ex euento. </s>                                                                <s>huc non peruenit &longs;en&longs;us; &longs;ed eget auxilio rationis ita <lb/>rem euoluentis, vt eius cau&longs;&longs;as, vel per demon&longs;trationem patefaciat, vel definitione &longs;ignificet, in <lb/>earum ver&ograve; &longs;ignificatione &longs;cientia qu&aelig; con&longs;tans e&longs;t &amp; certa cognitio po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac rem <lb/>&longs;ic vrgere &longs;en&longs;um, vt nil tenacius h&aelig;reat, quod de calore &amp; frigore confitemur, atque item va&shy;<lb/>let in motu, &longs;en&longs;us o&longs;tendit h&aelig;c e&longs;&longs;e plan&egrave;, vt nihil vltra depo&longs;cat animus ad id credendum, <lb/>quod ip&longs;e repr&ecedil;&longs;entauit. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m pars in&longs;it in re qu&ecedil; declinat impetum &longs;en&longs;uum, opem defini&shy;<lb/>tionis implorandum e&longs;t, cuius beneficio note&longs;cat. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i definitio tunc acce&longs;&longs;erit, non pro&shy;<lb/>ptere&agrave; redundat, aut vim &longs;en&longs;us ob&longs;curat, &longs;iue inanem efficit: &longs;ed vtrique in &longs;uo ip&longs;orum officio <lb/>manent, neque enim definitio certiores nos reddit, qu&ograve;d &longs;it res eo modo quo rem e&longs;&longs;e nobis &longs;en&shy;<lb/>&longs;us indicauit, neque magis qu&agrave;m fecerit &longs;en&longs;us: &longs;ed illud efficit &longs;ol&ugrave;m, vt alter ille modus quo <lb/>res e&longs;t &longs;impliciter, qui &longs;ub mentem cadit, nec &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e obiicit, &amp; ob id ignotus e&longs;t, planus <expan abbr="per-&longs;picuus&qacute;">per&shy;<lb/>&longs;picuusque</expan>. </s>                                                                <s>reddatur. </s>                                                                <s>Et illud e&longs;t quod ex hypothe&longs;i manife&longs;tum dicimus e&longs;&longs;e motum: ita enim <lb/>manife&longs;tus e&longs;t, vt etiam definitione declarari po&longs;sit, &amp; confirmari demon&longs;tratione. </s>                                                                <s>nam &longs;en&longs;ui <lb/>quidem per&longs;picuus e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; ignotus. </s>                                                                <s>&amp; ea e&longs;t illius euidentia qu&aelig; valeat quidem ad me&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1000"></arrow.to.target><lb/>&longs;eu qu&ograve;d res ip&longs;a &longs;it reconditior, &amp; h&aelig;&longs;itamus in eo quod appareat, &amp; dubitamus adhuc, an res <lb/>ita perpetu&ograve; &longs;e habeat, an potius ex euento. </s>                                                                <s>huc non peruenit &longs;en&longs;us; &longs;ed eget auxilio rationis ita <lb/>rem euoluentis, vt eius cau&longs;&longs;as, vel per demon&longs;trationem patefaciat, vel definitione &longs;ignificet, in <lb/>earum ver&ograve; &longs;ignificatione &longs;cientia qu&aelig; con&longs;tans e&longs;t &amp; certa cognitio po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m fac rem <lb/>&longs;ic vrgere &longs;en&longs;um, vt nil tenacius h&aelig;reat, quod de calore &amp; frigore confitemur, atque item va&shy;<lb/>let in motu, &longs;en&longs;us o&longs;tendit h&aelig;c e&longs;&longs;e plan&egrave;, vt nihil vltra depo&longs;cat animus ad id credendum, <lb/>quod ip&longs;e repr&ecedil;&longs;entauit. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m pars in&longs;it in re qu&ecedil; declinat impetum &longs;en&longs;uum, opem defini&shy;<lb/>tionis implorandum e&longs;t, cuius beneficio note&longs;cat. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i definitio tunc acce&longs;&longs;erit, non pro&shy;<lb/>ptere&agrave; redundat, aut vim &longs;en&longs;us ob&longs;curat, &longs;iue inanem efficit: &longs;ed vtrique in &longs;uo ip&longs;orum officio <lb/>manent, neque enim definitio certiores nos reddit, qu&ograve;d &longs;it res eo modo quo rem e&longs;&longs;e nobis &longs;en&shy;<lb/>&longs;us indicauit, neque magis qu&agrave;m fecerit &longs;en&longs;us: &longs;ed illud efficit &longs;ol&ugrave;m, vt alter ille modus quo <lb/>res e&longs;t &longs;impliciter, qui &longs;ub mentem cadit, nec &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e obiicit, &amp; ob id ignotus e&longs;t, planus <expan abbr="per-&longs;picuus&qacute;">per&shy;<lb/>&longs;picuusque</expan>. </s>                                                                <s>reddatur. </s>                                                                <s>Et illud e&longs;t quod ex hypothe&longs;i manife&longs;tum dicimus e&longs;&longs;e motum: ita enim <lb/>manife&longs;tus e&longs;t, vt etiam definitione declarari po&longs;sit, &amp; confirmari demon&longs;tratione. </s>                                                                <s>nam &longs;en&longs;ui <lb/>quidem per&longs;picuus e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; ignotus. </s>                                                                <s>&amp; ea e&longs;t illius euidentia qu&aelig; valeat quidem ad me&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1001"></arrow.to.target><lb/>thodum naturalem dirigendam; &longs;ed ad plenam rei notitiam non &longs;it &longs;atis. </s>                                                                <s>quippe qu&ograve;d tum ex&shy;<lb/>act&egrave; no&longs;catur, vbi &longs;peciatim per proprium &longs;ubiectum, per &longs;uas cau&longs;&longs;as, &amp; &longs;ub certa conditione <lb/>percipitur. </s>                                                                <s>Ex motu cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e naturam, &longs;ed cum &amp; motus &amp; natura, quantum e&longs;t de <lb/>rudi hac &amp; inchoata notitia qu&aelig; per accidens e&longs;t, &longs;atis per&longs;pecta &longs;int, accuratam eorum tracta&shy;<lb/>tionem methodus phy&longs;ica po&longs;tulat quam his commentariis in&longs;tituimus. </s>                                                                <s>huc igitur mox oratio <lb/>no&longs;tra conuertetur: nam de munere methodi naturalis abund&egrave; tractatum e&longs;&longs;e arbitramur.</s></p> <arrow.to.target n="marg1001"></arrow.to.target><lb/>thodum naturalem dirigendam; &longs;ed ad plenam rei notitiam non &longs;it &longs;atis. </s>                                                                <s>quippe qu&ograve;d tum ex&shy;<lb/>act&egrave; no&longs;catur, vbi &longs;peciatim per proprium &longs;ubiectum, per &longs;uas cau&longs;&longs;as, &amp; &longs;ub certa conditione <lb/>percipitur. </s>                                                                <s>Ex motu cogno&longs;cimus e&longs;&longs;e naturam, &longs;ed cum &amp; motus &amp; natura, quantum e&longs;t de <lb/>rudi hac &amp; inchoata notitia qu&aelig; per accidens e&longs;t, &longs;atis per&longs;pecta &longs;int, accuratam eorum tracta&shy;<lb/>tionem methodus phy&longs;ica po&longs;tulat quam his commentariis in&longs;tituimus. </s>                                                                <s>huc igitur mox oratio <lb/>no&longs;tra conuertetur: nam de munere methodi naturalis abund&egrave; tractatum e&longs;&longs;e arbitramur.</s></p>
Line 4484 
Line 4823 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>EX his qu&ecedil; narrata &longs;unt hactenus, <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> e&longs;&longs;entia motus inuenta e&longs;t. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m ad ip&longs;am p&ecedil;ni&shy;<lb/>tus ab&longs;oluendam non erit <expan abbr="importun&utilde;">importunum</expan>, &longs;i &amp; id in pr&ecedil;&longs;entia con&longs;ideremus, c&ugrave;m motus &longs;it <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>ab agente, &longs;ed in patiente, quod ver&ograve; e&longs;t ab agente &longs;it actio, quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> &longs;it affectio, &longs;iue pa&longs;&shy;<lb/>&longs;io, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> actio &amp; affectio &longs;e habeant, cum ad agens &amp; patiens, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: explora&shy;<lb/>to <expan abbr=".n.">enim</expan> generis ip&longs;ius ingenio, facilius adipi&longs;cemur <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> <expan abbr="&longs;ubiectar&utilde;">&longs;ubiectarum</expan>. </s>                                                                <s>Porr&ograve; Latinis no&longs;tris ea <lb/>vox actio fuit cau&longs;&longs;a deceptionis; quippe qui exi&longs;timarint <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod ea voce <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, ab aliquo <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> ab efficiente principio: &longs;ed quod ip&longs;i verte <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, apud Gr&ecedil;cos variis nominib. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ignificatur; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ecedil;">&longs;ecund&ecedil;</expan> entelechi&ecedil;, <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> energi&ecedil;, 3. Phy&longs;. nomine factionis <expan abbr="exprimi&ttilde;">exprimitur</expan> <lb/><expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> praxeos huic oppo&longs;ita perpe&longs;sio e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proprio <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <foreign lang="greek">pa/qhsi/n</foreign> appellari video, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;tero&shy;<lb/> <s>EX his qu&ecedil; narrata &longs;unt hactenus, <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> e&longs;&longs;entia motus inuenta e&longs;t. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m ad ip&longs;am p&ecedil;ni&shy;<lb/>tus ab&longs;oluendam non erit <expan abbr="importun&utilde;">importunum</expan>, &longs;i &amp; id in pr&ecedil;&longs;entia con&longs;ideremus, c&ugrave;m motus &longs;it <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>ab agente, &longs;ed in patiente, quod ver&ograve; e&longs;t ab agente &longs;it actio, quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> &longs;it affectio, &longs;iue pa&longs;&shy;<lb/>&longs;io, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> actio &amp; affectio &longs;e habeant, cum ad agens &amp; patiens, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: explora&shy;<lb/>to <expan abbr=".n.">enim</expan> generis ip&longs;ius ingenio, facilius adipi&longs;cemur <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> <expan abbr="&longs;ubiectar&utilde;">&longs;ubiectarum</expan>. </s>                                                                <s>Porr&ograve; Latinis no&longs;tris ea <lb/>vox actio fuit cau&longs;&longs;a deceptionis; quippe qui exi&longs;timarint <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> quod ea voce <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, ab aliquo <lb/><expan abbr="p&etilde;dere">pendere</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> ab efficiente principio: &longs;ed quod ip&longs;i verte <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, apud Gr&ecedil;cos variis nominib. <lb/></s>                                                                <s>&longs;ignificatur; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ecedil;">&longs;ecund&ecedil;</expan> entelechi&ecedil;, <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> energi&ecedil;, 3. Phy&longs;. nomine factionis <expan abbr="exprimi&ttilde;">exprimitur</expan> <lb/><expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> praxeos huic oppo&longs;ita perpe&longs;sio e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> proprio <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> <foreign lang="greek">pa/qhsi/n</foreign> appellari video, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;tero&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus  <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus
 <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/> <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/> <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/> <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanquam</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>  <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaeritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/><expan abbr="pp">propter</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argumentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>
 <pb pagenum="147"/> <pb pagenum="147"/>
 <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/> <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p>
Line 4521 
Line 4860 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Explicatur habitudo actionis ad agens. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig;dam corollaria cum nonnullarum <lb/>dubitationum &longs;olutionibus apponuntur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Explicatur habitudo actionis ad agens. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig;dam corollaria cum nonnullarum <lb/>dubitationum &longs;olutionibus apponuntur. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>PRAESTAT etiam maxim&egrave; ad naturam agentis cogno&longs;cendam illud quod &longs;upr&agrave; per tran&shy;<lb/>&longs;ennam mon&longs;trauimus intro&longs;picere; nimirum, vt &longs;e habeat actio ad agens. </s>                                                                <s>Po&longs;tquam enim <lb/>vi&longs;um e&longs;t eam qu&aelig; actio fuerat vt ab agente, fieri <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> in patiente, &amp; <expan abbr="expo&longs;it&utilde;">expo&longs;itum</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> ab <expan abbr="ag&etilde;-te">agen&shy;<lb/>te</expan> nuncupari, quoniam ab ip&longs;o permanat ad aliud: e&longs;&longs;e autem variis modis <expan abbr="accept&atilde;">acceptam</expan> mod&ograve; <expan abbr="corru-ption&etilde;">corru&shy;<lb/>ptionem</expan>, alias <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> eius quod patitur, re&longs;tabat pr&aelig;tere&agrave; <expan abbr="con&longs;iderand&utilde;">con&longs;iderandum</expan>, an eadem attributa <expan abbr="c&otilde;-uenirent">con&shy;<lb/>uenirent</expan> actioni, qu&agrave; refertur ad agens. </s>                                                                <s>nam &amp; de hoc aliquod di&longs;crimen inter philo&longs;ophos, t&ugrave;m <lb/>Gr&aelig;cos, t&ugrave;m Latinos extiti&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim, qui philo&longs;ophiam Ari&longs;totelicam <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;acra <lb/>Theologia <expan abbr="c&otilde;iungere">coniungere</expan> conantur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> ver&ograve; &longs;&ecedil;pe f&ecedil;licius &quml; ineptus ille pictor qui varia <expan abbr="diuer&longs;or&utilde;">diuer&longs;orum</expan> <lb/> <s>PRAESTAT etiam maxim&egrave; ad naturam agentis cogno&longs;cendam illud quod &longs;upr&agrave; per tran&shy;<lb/>&longs;ennam mon&longs;trauimus intro&longs;picere; nimirum, vt &longs;e habeat actio ad agens. </s>                                                                <s>Po&longs;tquam enim <lb/>vi&longs;um e&longs;t eam qu&aelig; actio fuerat vt ab agente, fieri <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan> in patiente, &amp; <expan abbr="expo&longs;it&utilde;">expo&longs;itum</expan> <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> ab <expan abbr="ag&etilde;-te">agen&shy;<lb/>te</expan> nuncupari, quoniam ab ip&longs;o permanat ad aliud: e&longs;&longs;e autem variis modis <expan abbr="accept&atilde;">acceptam</expan> mod&ograve; <expan abbr="corru-ption&etilde;">corru&shy;<lb/>ptionem</expan>, alias <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> eius quod patitur, re&longs;tabat pr&aelig;tere&agrave; <expan abbr="con&longs;iderand&utilde;">con&longs;iderandum</expan>, an eadem attributa <expan abbr="c&otilde;-uenirent">con&shy;<lb/>uenirent</expan> actioni, qu&agrave; refertur ad agens. </s>                                                                <s>nam &amp; de hoc aliquod di&longs;crimen inter philo&longs;ophos, t&ugrave;m <lb/>Gr&aelig;cos, t&ugrave;m Latinos extiti&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim, qui philo&longs;ophiam Ari&longs;totelicam <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;acra <lb/>Theologia <expan abbr="c&otilde;iungere">coniungere</expan> conantur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> ver&ograve; &longs;&ecedil;pe f&ecedil;licius <expan abbr="&quml;">quam</expan> ineptus ille pictor qui varia <expan abbr="diuer&longs;or&utilde;">diuer&longs;orum</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1114"></arrow.to.target><lb/>animalium membra corrogans efficiat, <emph type="italics"/>-vt turpiter atrum</s></p> <arrow.to.target n="marg1114"></arrow.to.target><lb/>animalium membra corrogans efficiat, <emph type="italics"/>-vt turpiter atrum</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1114"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1114"></margin.target>C</s></p>
Line 4714 
Line 5053 
 <arrow.to.target n="marg1170"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e de ortu cum affectione coniuncto. </s>                                                                <s>Qu&agrave;m id fal&longs;um habendum &longs;it, &amp; ea qu&aelig; nuper con&longs;cri&shy;<lb/>p&longs;imus, &amp; qu&aelig; mox &longs;ubiiciemus, facillim&egrave; o&longs;tendent. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m ip&longs;e motus, necnon eius de&shy;<lb/>finitio &longs;unt communia ad vnum. </s>                                                                <s>At iam dictum e&longs;t eorum attributa peti &agrave; partibus. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> motus e&longs;t actus mobilis generatim &longs;umpti, &longs;ic motus ad locum e&longs;t actus mobilis ad <lb/>locum, vt tale e&longs;t &longs;peciatim: &amp; augmentatio actus auge&longs;centis, quatenus huiu&longs;modi, con&longs;imili&shy;<lb/>ter alteratio &amp; affectio. </s>                                                                <s>Ita ergo &amp; generatio, actus generabilis, quatenus generabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo &amp; <lb/>&longs;eor&longs;um actus ille imperfectus pertinebit ad generationem, &amp; &longs;ucce&longs;sio igitur eandem per &longs;e co&shy;<lb/>mitabitur. </s>                                                                <s>T&ugrave;m pr&ecedil;tere&agrave; quoniam Ari&longs;toteles &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; nugaretur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nam frequenti&longs;sim&egrave;, c&ugrave;m <lb/> <arrow.to.target n="marg1170"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e de ortu cum affectione coniuncto. </s>                                                                <s>Qu&agrave;m id fal&longs;um habendum &longs;it, &amp; ea qu&aelig; nuper con&longs;cri&shy;<lb/>p&longs;imus, &amp; qu&aelig; mox &longs;ubiiciemus, facillim&egrave; o&longs;tendent. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m ip&longs;e motus, necnon eius de&shy;<lb/>finitio &longs;unt communia ad vnum. </s>                                                                <s>At iam dictum e&longs;t eorum attributa peti &agrave; partibus. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> motus e&longs;t actus mobilis generatim &longs;umpti, &longs;ic motus ad locum e&longs;t actus mobilis ad <lb/>locum, vt tale e&longs;t &longs;peciatim: &amp; augmentatio actus auge&longs;centis, quatenus huiu&longs;modi, con&longs;imili&shy;<lb/>ter alteratio &amp; affectio. </s>                                                                <s>Ita ergo &amp; generatio, actus generabilis, quatenus generabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo &amp; <lb/>&longs;eor&longs;um actus ille imperfectus pertinebit ad generationem, &amp; &longs;ucce&longs;sio igitur eandem per &longs;e co&shy;<lb/>mitabitur. </s>                                                                <s>T&ugrave;m pr&ecedil;tere&agrave; quoniam Ari&longs;toteles &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; nugaretur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nam frequenti&longs;sim&egrave;, c&ugrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1171"></arrow.to.target><lb/>docet motum e&longs;&longs;e in tempore, po&longs;tquam de alteratione memini&longs;&longs;et &amp; ortu, eorum <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;em&shy;<lb/>per habet &longs;eparatim, &amp; &longs;ingulas mutationes recen&longs;et &longs;eor&longs;um. </s>                                                                <s>Et profect&ograve; &longs;i ortus e&longs;&longs;et in tem&shy;<lb/>pore propter affectiones &amp; alterationem, &longs;at habui&longs;&longs;et, &longs;i alterationem &longs;olam commemora&longs;&longs;et; <lb/>aut &longs;altem nos monui&longs;&longs;et propter ambiguitatem generationis, quam'nam generationem ibi acci&shy;<lb/>peret. </s>                                                                <s>Quin aliquando, c&ugrave;m demon&longs;traret <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> tempus aliquid e&longs;&longs;e motus, admonuit nos, ne cape&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1171"></arrow.to.target><lb/>docet motum e&longs;&longs;e in tempore, po&longs;tquam de alteratione memini&longs;&longs;et &amp; ortu, eorum <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;em&shy;<lb/>per habet &longs;eparatim, &amp; &longs;ingulas mutationes recen&longs;et &longs;eor&longs;um. </s>                                                                <s>Et profect&ograve; &longs;i ortus e&longs;&longs;et in tem&shy;<lb/>pore propter affectiones &amp; alterationem, &longs;at habui&longs;&longs;et, &longs;i alterationem &longs;olam commemora&longs;&longs;et; <lb/>aut &longs;altem nos monui&longs;&longs;et propter ambiguitatem generationis, quam'nam generationem ibi acci&shy;<lb/>peret. </s>                                                                <s>Quin aliquando, c&ugrave;m demon&longs;traret <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> tempus aliquid e&longs;&longs;e motus, admonuit nos, ne cape&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1172"></arrow.to.target><lb/>remus motum &agrave; mutatione &longs;eiunctum. </s>                                                                <s>intelligo ver&ograve; mutationem illam, de qua iam <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> fuit <lb/> <arrow.to.target n="marg1172"></arrow.to.target><lb/>remus motum &agrave; mutatione &longs;eiunctum. </s>                                                                <s>intelligo ver&ograve; mutationem illam, de qua iam <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> fuit <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1173"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; comprehenditur &longs;ub definitione motus, &amp; ab energia &longs;eparatur. </s>                                                                <s>Tameis igitur mutatio, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi, e&longs;t in tempore. </s>                                                                <s>Ergo ex analytico pr&aelig;cepto omnis talis mutatio. </s>                                                                <s>Tameis autem <lb/>e&longs;t generatio &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Ita etiam docens omnem motum e&longs;&longs;e diuiduum, meminit de ortu &amp; in&shy;<lb/>teritu, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> in <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>partem quandam fieri te&longs;tatus e&longs;t, quandam ver&ograve; e&longs;&longs;e factam. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; conclu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1173"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; comprehenditur &longs;ub definitione motus, &amp; ab energia &longs;eparatur. </s>                                                                <s>Talis igitur mutatio, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi, e&longs;t in tempore. </s>                                                                <s>Ergo ex analytico pr&aelig;cepto omnis talis mutatio. </s>                                                                <s>Talis autem <lb/>e&longs;t generatio &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Ita etiam docens omnem motum e&longs;&longs;e diuiduum, meminit de ortu &amp; in&shy;<lb/>teritu, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> in <expan abbr="eis&qacute;">eisque</expan>. </s>                                                                <s>partem quandam fieri te&longs;tatus e&longs;t, quandam ver&ograve; e&longs;&longs;e factam. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; conclu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1174"></arrow.to.target><lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>Si puncto temporis aliquid fieret, genitum e&longs;&longs;et ab&longs;que eo, qu&ograve;d gigneretur: fieret item &longs;imul <lb/>&amp; factum e&longs;&longs;et, vt plan&egrave; per&longs;picias, non eandem e&longs;&longs;e rationem ortus &amp; illuminationis. </s>                                                                <s>Ex quo, <lb/>&longs;i in alio puncto fit res, in alio facta e&longs;t, &amp; inter duo puncta tempus intercedit; generatio quoque <lb/>fiet in tempore. </s>                                                                <s>Etiam paull&ograve; po&longs;t <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aperti&longs;sim&egrave; te&longs;tatur de omni mutatione, eam in tempore <lb/> <arrow.to.target n="marg1174"></arrow.to.target><lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>Si puncto temporis aliquid fieret, genitum e&longs;&longs;et ab&longs;que eo, qu&ograve;d gigneretur: fieret item &longs;imul <lb/>&amp; factum e&longs;&longs;et, vt plan&egrave; per&longs;picias, non eandem e&longs;&longs;e rationem ortus &amp; illuminationis. </s>                                                                <s>Ex quo, <lb/>&longs;i in alio puncto fit res, in alio facta e&longs;t, &amp; inter duo puncta tempus intercedit; generatio quoque <lb/>fiet in tempore. </s>                                                                <s>Etiam paull&ograve; po&longs;t <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aperti&longs;sim&egrave; te&longs;tatur de omni mutatione, eam in tempore <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1175"></arrow.to.target><lb/>fieri, &longs;ub qua nece&longs;&longs;e e&longs;t item comprehendi generationem, ni&longs;i dicamus eam e&longs;&longs;e ex ordine perfi&shy;<lb/>cientium, quod non opinor, c&ugrave;m obeatur cum de&longs;tructione oppo&longs;iti. </s>                                                                <s>Tameis autem ratio &longs;ic com&shy;<lb/>mouit Simplicium, vt par&ugrave;m &longs;ibi con&longs;titi&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m olim ip&longs;e dixi&longs;&longs;et, tempus, &longs;cili&shy;<lb/>cet, quod in generatione ponitur, ad pr&ecedil;uias affectiones attinere, is demum <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> generationem tem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1175"></arrow.to.target><lb/>fieri, &longs;ub qua nece&longs;&longs;e e&longs;t item comprehendi generationem, ni&longs;i dicamus eam e&longs;&longs;e ex ordine perfi&shy;<lb/>cientium, quod non opinor, c&ugrave;m obeatur cum de&longs;tructione oppo&longs;iti. </s>                                                                <s>Talis autem ratio &longs;ic com&shy;<lb/>mouit Simplicium, vt par&ugrave;m &longs;ibi con&longs;titi&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m olim ip&longs;e dixi&longs;&longs;et, tempus, &longs;cili&shy;<lb/>cet, quod in generatione ponitur, ad pr&ecedil;uias affectiones attinere, is demum <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> generationem tem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1176"></arrow.to.target><lb/>pore ab&longs;olui docuerit, &amp; quanuis <foreign lang="greek">a)qroa/</foreign> mutatio dicatur, <foreign lang="greek">to\ a)qro/on ou) kata\ to\ a(/xronon</foreign>, ide&longs;t, <lb/>quod confertim e&longs;t, non qu&ograve;d &egrave; ve&longs;tigio fiat; ver&ugrave;m qu&ograve;d vniuers&egrave; &amp; omni ex parte foret, idem  <arrow.to.target n="marg1176"></arrow.to.target><lb/>pore ab&longs;olui docuerit, &amp; quanuis <foreign lang="greek">a)qroa/</foreign> mutatio dicatur, <foreign lang="greek">to\ a)qro/on ou) kata\ to\ a(/xronon</foreign>, ide&longs;t, <lb/>quod confertim e&longs;t, non qu&ograve;d &egrave; ve&longs;tigio fiat; ver&ugrave;m qu&ograve;d vniuers&egrave; &amp; omni ex parte foret, idem
 <pb pagenum="157"/> <pb pagenum="157"/>
 <arrow.to.target n="marg1177"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;e auctor a&longs;&longs;eueraret. </s>                                                                <s>Simul etiam docet Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> id quod gignitur, ita affectum e&longs;&longs;e, quem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1177"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;e auctor a&longs;&longs;eueraret. </s>                                                                <s>Simul etiam docet Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> id quod gignitur, ita affectum e&longs;&longs;e, quem&shy;<lb/>
Line 4991 
Line 5330 
 <arrow.to.target n="marg1250"></arrow.to.target><lb/>illam ver&ograve; qu&aelig; &longs;ecundum &longs;ubiectum exi&longs;tit, e&longs;&longs;e plan&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidenti communem, non <lb/>dico in omni tran&longs;mutatione <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>: aliter nulla foret athroa illa mutatio, &longs;ed pertinere po&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> &longs;ecundum &longs;ubiectum ad omne genus mutationis, nanque &amp; pars vicina prius inca&shy;<lb/>le&longs;cit qu&agrave;m remota, &amp; prius producitur cerebrum, qu&agrave;m oculus. </s>                                                                <s>ad omne igitur mutationis ge&shy;<lb/>nus eam <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> pertinere dicit. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve; cum tempore <expan abbr="coniunct&atilde;">coniunctam</expan> e&longs;&longs;e, vt opinor, <lb/>quia forma accidentis, c&ugrave;m diuidua &longs;it, &longs;ucce&longs;siu&egrave; quoque perducatur: forma autem &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>c&ugrave;m &longs;it indiuidua, puncto temporis exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque illud ob&longs;tare, quominus &longs;ubit&ograve; &longs;ub&longs;tantia <lb/>producatur; quia vari&aelig; partes diuer&longs;is temporis punctis extiterint. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;ingul&aelig; tempo&shy;<lb/>ris puncto, quod indiuiduum e&longs;t, ab&longs;oluantur; ex indiuiduis non fiat diuiduum, quod e&longs;t tem&shy;<lb/>pus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;e Simplicius, non debemus committere tamen, quin etiam hunc locum taciti pr&aelig;&shy;<lb/>tereamus, c&ugrave;m propter decreta Simplicij, t&ugrave;m etiam propter eorum concordiam qu&aelig; nos in hac <lb/>di&longs;ceptatione con&longs;tituimus. </s>                                                                <s>Atqui tu &ograve; Simplici, (ad te enim me prius <expan abbr="conuert&atilde;">conuertam</expan>, qui putas pri&shy;<lb/>mas qualitateis e&longs;&longs;e <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, <expan abbr="ea&longs;dem&qacute;">ea&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>) quomodo potes ponere <lb/>diuer&longs;um generationis <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> in qualitate atque &longs;ub&longs;tantia? </s>                                                                <s>per idem <expan abbr=".n.">enim</expan> principium per quod <lb/>tu vis ignem e&longs;&longs;e calidum, tu fateris item e&longs;&longs;e ignem. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc contra te; rem ip&longs;am &longs;implici&shy;<lb/>tre exquiramus. </s>                                                                <s>Non'ne e&longs;t etiam forma in quanto, quali, &amp; vbi qu&aelig; ad extremum exi&longs;tit, &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg1250"></arrow.to.target><lb/>illam ver&ograve; qu&aelig; &longs;ecundum &longs;ubiectum exi&longs;tit, e&longs;&longs;e plan&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidenti communem, non <lb/>dico in omni tran&longs;mutatione <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>: aliter nulla foret athroa illa mutatio, &longs;ed pertinere po&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> &longs;ecundum &longs;ubiectum ad omne genus mutationis, nanque &amp; pars vicina prius inca&shy;<lb/>le&longs;cit qu&agrave;m remota, &amp; prius producitur cerebrum, qu&agrave;m oculus. </s>                                                                <s>ad omne igitur mutationis ge&shy;<lb/>nus eam <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan> pertinere dicit. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve; cum tempore <expan abbr="coniunct&atilde;">coniunctam</expan> e&longs;&longs;e, vt opinor, <lb/>quia forma accidentis, c&ugrave;m diuidua &longs;it, &longs;ucce&longs;siu&egrave; quoque perducatur: forma autem &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>c&ugrave;m &longs;it indiuidua, puncto temporis exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque illud ob&longs;tare, quominus &longs;ubit&ograve; &longs;ub&longs;tantia <lb/>producatur; quia vari&aelig; partes diuer&longs;is temporis punctis extiterint. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;ingul&aelig; tempo&shy;<lb/>ris puncto, quod indiuiduum e&longs;t, ab&longs;oluantur; ex indiuiduis non fiat diuiduum, quod e&longs;t tem&shy;<lb/>pus. </s>                                                                <s>H&aelig;c ip&longs;e Simplicius, non debemus committere tamen, quin etiam hunc locum taciti pr&aelig;&shy;<lb/>tereamus, c&ugrave;m propter decreta Simplicij, t&ugrave;m etiam propter eorum concordiam qu&aelig; nos in hac <lb/>di&longs;ceptatione con&longs;tituimus. </s>                                                                <s>Atqui tu &ograve; Simplici, (ad te enim me prius <expan abbr="conuert&atilde;">conuertam</expan>, qui putas pri&shy;<lb/>mas qualitateis e&longs;&longs;e <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, <expan abbr="ea&longs;dem&qacute;">ea&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>per &longs;e e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>) quomodo potes ponere <lb/>diuer&longs;um generationis <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> in qualitate atque &longs;ub&longs;tantia? </s>                                                                <s>per idem <expan abbr=".n.">enim</expan> principium per quod <lb/>tu vis ignem e&longs;&longs;e calidum, tu fateris item e&longs;&longs;e ignem. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc contra te; rem ip&longs;am &longs;implici&shy;<lb/>tre exquiramus. </s>                                                                <s>Non'ne e&longs;t etiam forma in quanto, quali, &amp; vbi qu&aelig; ad extremum exi&longs;tit, &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1251"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t terminus &longs;u&aelig; quoque mutationis? </s>                                                                <s>Non'ne itidem ibi mutata e&longs;&longs;e reperiuntur qu&aelig; puncto <expan abbr="t&etilde;-poris">ten&shy;<lb/>poris</expan> exi&longs;tunt, vt in &longs;ub&longs;tantia, dum generatur, vt ex his quoque quod fit, <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> e&longs;&longs;e debeat? <lb/></s>                                                                <s>Dices fort&egrave; non extare di&longs;crimen hi&longs;ce nominibus inter generationem &amp; reliquos motus: &longs;ed id&shy;<lb/>circ&ograve; qu&ograve;d in quolibet mutato e&longs;&longs;e accidentis forma reperitur etiam, antequam mutatio <expan abbr="c&otilde;pleta">completa</expan> <lb/>&longs;it, non &longs;ic in &longs;ub&longs;tantia, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> homo e&longs;&longs;e dicitur, ni&longs;i ad extremum. </s>                                                                <s>Verum hoc nihil e&longs;t, quia <lb/>con&longs;imiliter, dicam ego mutata e&longs;&longs;e qu&ecedil; in alteratione, puta tu, de&longs;ignantur, e&longs;&longs;e indiuidua, ex in&shy;<lb/>indiuiduis autem, non ni&longs;i indiuiduum effici. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; doceas oportet, quemadmodum in gene&shy;<lb/>tione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;int &amp; generari &amp; genitum e&longs;&longs;e, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; natur&aelig; in&longs;tanti &longs;eparata, ver&ugrave;m <lb/>etiam exten&longs;iu&egrave; di&longs;iuncta. </s>                                                                <s>Voco autem natur&ecedil; in&longs;tans, vbi nulla ratio temporis habeatur, vt in <lb/>homine &amp; ri&longs;us compote. </s>                                                                <s>etenim in&longs;tans vnum e&longs;t, quo vtraque exi&longs;tunt: attamen homo e&longs;t na&shy;<lb/>tura prior: <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; prim&ugrave;m e&longs;&longs;e illius qu&aelig; <lb/>genita e&longs;t, in eodem in&longs;tanti &longs;unt; nihilominus prim&ugrave;m e&longs;&longs;e e&longs;t natura po&longs;terius, vbi ade&longs;t exten&shy;<lb/>tio, termini di&longs;iuncti <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, ade&ograve;, vt inter ip&longs;a tempus interponatur. </s>                                                                <s>hoc igitur modo prius e&longs;t gigni <lb/>qu&agrave;m genitum e&longs;&longs;e &amp; genitum e&longs;&longs;e qu&agrave;m gigni, non natura &longs;ola di&longs;tincta, &longs;ed extentionis inter&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1251"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t terminus &longs;u&aelig; quoque mutationis? </s>                                                                <s>Non'ne itidem ibi mutata e&longs;&longs;e reperiuntur qu&aelig; puncto <expan abbr="t&etilde;-poris">ten&shy;<lb/>poris</expan> exi&longs;tunt, vt in &longs;ub&longs;tantia, dum generatur, vt ex his quoque quod fit, <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> e&longs;&longs;e debeat? <lb/></s>                                                                <s>Dices fort&egrave; non extare di&longs;crimen hi&longs;ce nominibus inter generationem &amp; reliquos motus: &longs;ed id&shy;<lb/>circ&ograve; qu&ograve;d in quolibet mutato e&longs;&longs;e accidentis forma reperitur etiam, antequam mutatio <expan abbr="c&otilde;pleta">completa</expan> <lb/>&longs;it, non &longs;ic in &longs;ub&longs;tantia, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> homo e&longs;&longs;e dicitur, ni&longs;i ad extremum. </s>                                                                <s>Verum hoc nihil e&longs;t, quia <lb/>con&longs;imiliter, dicam ego mutata e&longs;&longs;e qu&ecedil; in alteratione, puta tu, de&longs;ignantur, e&longs;&longs;e indiuidua, ex in&shy;<lb/>indiuiduis autem, non ni&longs;i indiuiduum effici. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; doceas oportet, quemadmodum in gene&shy;<lb/>tione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;int &amp; generari &amp; genitum e&longs;&longs;e, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; natur&aelig; in&longs;tanti &longs;eparata, ver&ugrave;m <lb/>etiam exten&longs;iu&egrave; di&longs;iuncta. </s>                                                                <s>Voco autem natur&ecedil; in&longs;tans, vbi nulla ratio temporis habeatur, vt in <lb/>homine &amp; ri&longs;us compote. </s>                                                                <s>etenim in&longs;tans vnum e&longs;t, quo vtraque exi&longs;tunt: attamen homo e&longs;t na&shy;<lb/>tura prior: <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; prim&ugrave;m e&longs;&longs;e illius qu&aelig; <lb/>genita e&longs;t, in eodem in&longs;tanti &longs;unt; nihilominus prim&ugrave;m e&longs;&longs;e e&longs;t natura po&longs;terius, vbi ade&longs;t exten&shy;<lb/>tio, termini di&longs;iuncti <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, ade&ograve;, vt inter ip&longs;a tempus interponatur. </s>                                                                <s>hoc igitur modo prius e&longs;t gigni <lb/>qu&agrave;m genitum e&longs;&longs;e &amp; genitum e&longs;&longs;e qu&agrave;m gigni, non natura &longs;ola di&longs;tincta, &longs;ed extentionis inter&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1252"></arrow.to.target><lb/>uentu, cui comitatur nece&longs;&longs;ari&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; dictum Simplicij ex ea parte approbamus <lb/>qua facta e&longs;&longs;e temporis puncto fieri a&longs;&longs;euerat: et&longs;i in vnum omnia cogantur, c&ugrave;m indiuidua &longs;int, <lb/>neque diuiduum quid efficere, neque tempori &longs;ubiacere, Sed tempus, &longs;i non in iis qu&aelig; facta vo&shy;<lb/>camus, poni placet: at ab ip&longs;a factione &longs;egregandum non e&longs;&longs;e defendimus; <expan abbr="atq;">atque</expan> a&longs;&longs;erimus in par&shy;<lb/>tium quoque productione ante vltimum illud in quo ponimus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;&longs;e profectum <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>potentiam <expan abbr="partibilitatem&qacute;">partibilitatemque</expan>. </s>                                                                <s>materi&aelig;, qu&aelig; tempus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Neque &longs;ecus in earum <lb/>generatione contingere, qu&agrave; in generatione totius, ni&longs;i qu&ograve;d vbi genitum fuerit totum, omnis <lb/>materi&aelig; progre&longs;&longs;us ab&longs;olutus e&longs;t; partibus productis, ni&longs;i extrema fuerit, adhuc materia promo&shy;<lb/>ueri cupit vlterius. </s>                                                                <s>Itaque etiam &longs;i &longs;igillatim pars qu&aelig;que &longs;pectetur, eius &longs;an&egrave; <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan> e&longs;t <lb/>&longs;ubitum, &longs;ed generatio tempori &longs;ubiicitur, &amp; omnis antecedens mutatio materiam tentat &longs;olam, <lb/>&amp; forma terminatur ad extremum. </s>                                                                <s>Quamobrem optim&egrave; Auerro&euml;s, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ce&longs;&longs;are partes <lb/>&longs;permatis fieri partes hominis, &longs;i verba illius &longs;ine vlla cauillatione accipiantur. </s>                                                                <s>Nanque docet in <lb/>ea generatione &longs;ubiecti partitionem intercedere, &amp; &longs;ingularum partium propriam e&longs;&longs;e generatio&shy;<lb/>nem, non &longs;an&egrave; &longs;ubitam, &longs;ed, in qua &longs;it fluxus cum extentione, &amp; idcirc&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partes <lb/> <arrow.to.target n="marg1252"></arrow.to.target><lb/>uentu, cui comitatur nece&longs;&longs;ari&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; dictum Simplicij ex ea parte approbamus <lb/>qua facta e&longs;&longs;e temporis puncto fieri a&longs;&longs;euerat: et&longs;i in vnum omnia cogantur, c&ugrave;m indiuidua &longs;int, <lb/>neque diuiduum quid efficere, neque tempori &longs;ubiacere, Sed tempus, &longs;i non in iis qu&aelig; facta vo&shy;<lb/>camus, poni placet: at ab ip&longs;a factione &longs;egregandum non e&longs;&longs;e defendimus; <expan abbr="atq;">atque</expan> a&longs;&longs;erimus in par&shy;<lb/>tium quoque productione ante vltimum illud in quo ponimus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, e&longs;&longs;e profectum <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>potentiam <expan abbr="partibilitatem&qacute;">partibilitatemque</expan>. </s>                                                                <s>materi&aelig;, qu&aelig; tempus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Neque &longs;ecus in earum <lb/>generatione contingere, qu&agrave; in generatione totius, ni&longs;i qu&ograve;d vbi genitum fuerit totum, omnis <lb/>materi&aelig; progre&longs;&longs;us ab&longs;olutus e&longs;t; partibus productis, ni&longs;i extrema fuerit, adhuc materia promo&shy;<lb/>ueri cupit vlterius. </s>                                                                <s>Itaque etiam &longs;i &longs;igillatim pars qu&aelig;que &longs;pectetur, eius &longs;an&egrave; <expan abbr="c&otilde;plementum">complementum</expan> e&longs;t <lb/>&longs;ubitum, &longs;ed generatio tempori &longs;ubiicitur, &amp; omnis antecedens mutatio materiam tentat &longs;olam, <lb/>&amp; forma terminatur ad extremum. </s>                                                                <s>Quamobrem optim&egrave; Auerro&euml;s, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ce&longs;&longs;are partes <lb/>&longs;permatis fieri partes hominis, &longs;i verba illius &longs;ine vlla cauillatione accipiantur. </s>                                                                <s>Nanque docet in <lb/>ea generatione &longs;ubiecti partitionem intercedere, &amp; &longs;ingularum partium propriam e&longs;&longs;e generatio&shy;<lb/>nem, non &longs;an&egrave; &longs;ubitam, &longs;ed, in qua &longs;it fluxus cum extentione, &amp; idcirc&ograve; tempus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partes <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1253"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;int multis modis, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; qu&aelig; definitione exponuntur, &amp; &longs;ubiecti, atque ill&aelig; quidem, <lb/>vel eiu&longs;dem rationis omnes, vt in &longs;implicibus; vel rationis diuer&longs;&ecedil;, vt in difformibus, &amp; organicis, <lb/>non videtur omnium e&longs;&longs;e idem faciendum iudicium, qu&ograve;d in iis qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem rationis ca&longs;us <lb/>ordinem ponit: prout <expan abbr=".n.">enim</expan> agenti viciniores &longs;unt, aut quoquomodo magis eius virtute <expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, <lb/>prius immutantur. </s>                                                                <s>in iis ver&ograve;, qu&ecedil; diuer&longs;as <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> rationes, illa qu&aelig; po&longs;trem&ograve; producitur reliquas <lb/>perfectione &longs;uperat, ni&longs;i ab ip&longs;is originem ducat. </s>                                                                <s>Ecce caput &amp; oculos h&ecedil;c omnium vltim&ograve; per&shy;<lb/>ficiuntur, &amp; perfecti&longs;sima &longs;unt, tamen, &longs;i cum corde conferantur, &amp; &longs;i po&longs;t ip&longs;um gignuntur, non <lb/>&longs;unt perfectiora, quia cor e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign>, &amp; obtinet principatum, &amp; ab ip&longs;o c&ecedil;tera deriuantur. <lb/></s>                                                                <s>In iis qu&aelig; per definitionem exponuntur ordo duplex ob&longs;eruatur: alter in mente, atque natur&aelig; <lb/>alter. </s>                                                                <s>Et in mente quidem illa vltimum locum iure ob&longs;idet, qu&aelig;cunque orationem, quid e&longs;t <expan abbr="ex-plicant&etilde;">ex&shy;<lb/>plicantem</expan>, c&ugrave;m definito <expan abbr="reciproc&atilde;">reciprocam</expan> facit: in natura cui c&ecedil;ter&ecedil; &longs;eruiunt, &amp; qua&longs;i famulantur, <expan abbr="quemad-mod&utilde;">quemad&shy;<lb/>modum</expan> in homine ratio. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> c&ugrave;m c&ecedil;ter&aelig; vel &longs;int quidam apparatus, vel vt <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;ine <lb/>quib^{9} <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> eius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;it <expan abbr="intermortu&utilde;">intermortuum</expan>, &amp; <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> vltim&ograve; aduenire probabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo vt ad pauca <expan abbr="rede&atilde;">redeam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nec diuiduntur form&ecedil; per &longs;e, nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> in ortu <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> e&longs;t form&ecedil;, nec ab ip&longs;a generatione <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/><expan abbr="arc&etilde;d&utilde;">arcendum</expan>, &longs;ed h&ecedil;c omnia materi&aelig;, pote&longs;tati, &amp; <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> proce&longs;&longs;ui in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> plan&egrave; <expan abbr="ad&longs;crib&etilde;da">ad&longs;cribenda</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1253"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;int multis modis, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; qu&aelig; definitione exponuntur, &amp; &longs;ubiecti, atque ill&aelig; quidem, <lb/>vel eiu&longs;dem rationis omnes, vt in &longs;implicibus; vel rationis diuer&longs;&ecedil;, vt in difformibus, &amp; organicis, <lb/>non videtur omnium e&longs;&longs;e idem faciendum iudicium, qu&ograve;d in iis qu&aelig; &longs;unt eiu&longs;dem rationis ca&longs;us <lb/>ordinem ponit: prout <expan abbr=".n.">enim</expan> agenti viciniores &longs;unt, aut quoquomodo magis eius virtute <expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, <lb/>prius immutantur. </s>                                                                <s>in iis ver&ograve;, qu&ecedil; diuer&longs;as <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> rationes, illa qu&aelig; po&longs;trem&ograve; producitur reliquas <lb/>perfectione &longs;uperat, ni&longs;i ab ip&longs;is originem ducat. </s>                                                                <s>Ecce caput &amp; oculos h&ecedil;c omnium vltim&ograve; per&shy;<lb/>ficiuntur, &amp; perfecti&longs;sima &longs;unt, tamen, &longs;i cum corde conferantur, &amp; &longs;i po&longs;t ip&longs;um gignuntur, non <lb/>&longs;unt perfectiora, quia cor e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign>, &amp; obtinet principatum, &amp; ab ip&longs;o c&ecedil;tera deriuantur. <lb/></s>                                                                <s>In iis qu&aelig; per definitionem exponuntur ordo duplex ob&longs;eruatur: alter in mente, atque natur&aelig; <lb/>alter. </s>                                                                <s>Et in mente quidem illa vltimum locum iure ob&longs;idet, qu&aelig;cunque orationem, quid e&longs;t <expan abbr="ex-plicant&etilde;">ex&shy;<lb/>plicantem</expan>, c&ugrave;m definito <expan abbr="reciproc&atilde;">reciprocam</expan> facit: in natura cui c&ecedil;ter&ecedil; &longs;eruiunt, &amp; qua&longs;i famulantur, <expan abbr="quemad-mod&utilde;">quemad&shy;<lb/>modum</expan> in homine ratio. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> c&ugrave;m c&ecedil;ter&aelig; vel &longs;int quidam apparatus, vel vt <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> &longs;ine <lb/><expan abbr="quib9">quibus</expan> <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> eius <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;it <expan abbr="intermortu&utilde;">intermortuum</expan>, &amp; <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> vltim&ograve; aduenire probabile e&longs;t. </s>                                                                <s>Ergo vt ad pauca <expan abbr="rede&atilde;">redeam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nec diuiduntur form&ecedil; per &longs;e, nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> in ortu <expan abbr="tribuend&utilde;">tribuendum</expan> e&longs;t form&ecedil;, nec ab ip&longs;a generatione <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/><expan abbr="arc&etilde;d&utilde;">arcendum</expan>, &longs;ed h&ecedil;c omnia materi&aelig;, pote&longs;tati, &amp; <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> proce&longs;&longs;ui in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> plan&egrave; <expan abbr="ad&longs;crib&etilde;da">ad&longs;cribenda</expan>.</s></p>
 <pb pagenum="170"/> <pb pagenum="170"/>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1249"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg1249"></margin.target>H</s></p>
Line 5481 
Line 5820 
 <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">proodopoioh=n</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;  <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">proodopoioh=n</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;
 <pb pagenum="193"/> <pb pagenum="193"/>
 <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a)/mfw ei)s to\ qh=lu sum&shy;<lb/>ba/llontai to\ pa\r au)tw=n gino/menon, dia\ to\ e)n tw=| qh/lei ei)=nai th\n u(lhn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)c h)=s e)sti\ to/ dhmiourgou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ eu)qu/s th\n me\n a)qro/on u(pazxein a)nagkai=on, e)ch(=s sunistatai to\ ku/hma to\ prw=ton, th\n de\ <lb/>e\gginesqai a)ei\ th=s u(lhs, ei=per du\natai to\ kuo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=ste a)nagkh e)n tw=| qhlei u(pa/rxein to\n <lb/>to\kon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ga\r pro\s tw=| cu/lw| o( te/ktwn, kai\ pro\s tw=| phlw o( kezameu\s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ o)lws pa=sin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)rga&shy;<lb/>si/a kai\ h( kinhsi/s e)sxath pro/s th(=| u(lh. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">oi(/on h( oi)kodu/mhsis e\n toi=s o)ikodomoume/nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">laboi d' au)tis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s th\n ge/nesin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)de\ ga\r to\ a)/r)r(en a(pan proi/etai spe/r<lb/>ma, o(sate proietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/rion tou= t' e)sti\ tou= gignomenou kuh/matos: w|=sper h)d) <lb/>a)po\ te/ktonos pro/s th\n tw=n cu/lwn u(lh/n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)\t' ape/rxetai ou)den, ou=te mo/rion ou)den e)sti\n e)n tw=| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th=s tektonikh=s, a)ll' h( morfh\ kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginetai dia\ th=s kinh/sews e)n <lb/>th=| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(=| to\ ei=dos kai\ h( e)pisth/mh kinou=si ta\s xei=zas, h=toi mo/rion e(teron poia/n <lb/>tina kinhsin, e(teran me\n, a)f' w)n to\ gigno/menon e(teron. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">th\n a)uth\n de\, a)f' w)n to\ a)uto\ ai( de\ xei=&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a)/mfw ei)s to\ qh=lu sum&shy;<lb/>ba/llontai to\ pa\r au)tw=n gino/menon, dia\ to\ e)n tw=| qh/lei ei)=nai th\n u(lhn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)c h)=s e)sti\ to/ dhmiourgou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ eu)qu/s th\n me\n a)qro/on u(pazxein a)nagkai=on, e)ch(=s sunistatai to\ ku/hma to\ prw=ton, th\n de\ <lb/>e\gginesqai a)ei\ th=s u(lhs, ei=per du\natai to\ kuo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=ste a)nagkh e)n tw=| qhlei u(pa/rxein to\n <lb/>to\kon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ga\r pro\s tw=| cu/lw| o( te/ktwn, kai\ pro\s tw=| phlw o( kezameu\s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ o)lws pa=sin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)rga&shy;<lb/>si/a kai\ h( kinhsi/s e)sxath pro/s th(=| u(lh. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">oi(/on h( oi)kodu/mhsis e\n toi=s o)ikodomoume/nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">laboi d' au)tis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s th\n ge/nesin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)de\ ga\r to\ a)/r)r(en a(pan proi/etai spe/r<lb/>ma, o(sate proietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/rion tou= t' e)sti\ tou= gignomenou kuh/matos: w|=sper h)d) <lb/>a)po\ te/ktonos pro/s th\n tw=n cu/lwn u(lh/n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)\t' ape/rxetai ou)den, ou=te mo/rion ou)den e)sti\n e)n tw=| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th=s tektonikh=s, a)ll' h( morfh\ kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginetai dia\ th=s kinh/sews e)n <lb/>th=| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(=| to\ ei=dos kai\ h( e)pisth/mh kinou=si ta\s xei=zas, h=toi mo/rion e(teron poia/n <lb/>tina kinhsin, e(teran me\n, a)f' w)n to\ gigno/menon e(teron. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">th\n a)uth\n de\, a)f' w)n to\ a)uto\ ai( de\ xei=&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>res kai\ ta\ o)/rgana th\n u(lh/n. *o(moiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw=| a)r\r(eni tw=n spe/rma proieme/non <lb/>xrh=tai tw=| spe/rmati w(s o)rganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nergei/a, w(sper e(n toi=s kata) te(xnh/n gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/rgana kine(itai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)n e)kei/nois ga\r pws h( ki\nhsis th=s te/xnhs</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s>                                                                <s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> <lb/>conceptus. </s>                                                                <s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s>                                                                <s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s>                                                                <s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s>                                                                <s>conceptus, qui producitur. </s>                                                                <s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s>                                                                <s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s>                                                                <s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/> <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>res kai\ ta\ o)/rgana th\n u(lh/n. *(omoiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw=| a)r\r(eni tw=n spe/rma proieme/non <lb/>xrh=tai tw=| spe/rmati w(s o)rganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nergei/a, w(sper e(n toi=s kata) te(xnh/n gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/rgana kine(itai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)n e)kei/nois ga\r pws h( ki\nhsis th=s te/xnhs</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s>                                                                <s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> <lb/>conceptus. </s>                                                                <s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s>                                                                <s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s>                                                                <s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s>                                                                <s>conceptus, qui producitur. </s>                                                                <s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s>                                                                <s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s>                                                                <s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei=pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei=pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou= e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou= e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi=s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(ste de/oi to\ ei)=dos kai\ th\n morfh\n e)n e)kei\nw| ei)=nai, o(i\on e)n th=| kar&shy;<lb/>dia to\tou= h(patos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s>                                                                <s>quapp <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s>                                                                <s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(=sper de\ ta\ a(po th=s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw=n o)rga/non, e)stsi\ de\ a)lhqe\ <lb/>steron ei)pei=n dia\  th=s kinh/sews a)utwn, a)uth= de\ e)sti\n h( e)ne/rgeia th=s te/xnhs. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( de \ morfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s>                                                                <s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s>                                                                <s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,  <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi=s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(ste de/oi to\ ei)=dos kai\ th\n morfh\n e)n e)kei\nw| ei)=nai, o(i\on e)n th=| kar&shy;<lb/>dia to\tou= h(patos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s>                                                                <s><expan abbr="qua&ptail;&ptail;">quapropter</expan> <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s>                                                                <s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(=sper de\ ta\ a(po th=s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw=n o)rga/non, e)stsi\ de\ a)lhqe\ <lb/>steron ei)pei=n dia\  th=s kinh/sews a)utwn, a)uth= de\ e)sti\n h( e)ne/rgeia th=s te/xnhs. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( de \ morfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s>                                                                <s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s>                                                                <s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,
 <pb pagenum="194"/>qua&longs;i &longs;it ab efficiente &amp; &longs;ubiecto cudatur, vt nihil <expan abbr="o&imacr;no">omnino</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> certius <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;tantius in hac di&shy;<lb/> <pb pagenum="194"/>qua&longs;i &longs;it ab efficiente &amp; &longs;ubiecto cudatur, vt nihil <expan abbr="o&imacr;no">omnino</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> certius <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;tantius in hac di&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1395"></arrow.to.target><lb/>&longs;ciplina occurrat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; confugies h&igrave;c tu ad ea, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ex aliorum <expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> profiteatur, aut <lb/>quae in his libris res cra&longs;siu&longs;cul&egrave; &longs;cribantur. </s>                                                                <s>profitetur <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e cau&longs;&longs;as rerum exqui&longs;iti&longs;sim&egrave; tradere, <lb/>quinetiam &longs;ic di&longs;po&longs;ui&longs;&longs;e &longs;uam philo&longs;ophiam, vt qu&aelig; ante&agrave; tradita fui&longs;&longs;ent vniuers&egrave;, aptarentur <lb/>ad ea qu&aelig; &longs;igillatim in iis extremis phy&longs;iologi&aelig; libris explicantur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At qui hanc Ari&longs;totelis fui&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1395"></arrow.to.target><lb/>&longs;ciplina occurrat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; confugies h&igrave;c tu ad ea, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ex aliorum <expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> profiteatur, aut <lb/>quae in his libris res cra&longs;siu&longs;cul&egrave; &longs;cribantur. </s>                                                                <s>profitetur <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e cau&longs;&longs;as rerum exqui&longs;iti&longs;sim&egrave; tradere, <lb/>quinetiam &longs;ic di&longs;po&longs;ui&longs;&longs;e &longs;uam philo&longs;ophiam, vt qu&aelig; ante&agrave; tradita fui&longs;&longs;ent vniuers&egrave;, aptarentur <lb/>ad ea qu&aelig; &longs;igillatim in iis extremis phy&longs;iologi&aelig; libris explicantur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At qui hanc Ari&longs;totelis fui&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1396"></arrow.to.target><lb/>&longs;e firmam &amp; perpetuam <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;cientinam</expan> non hi&longs;ce libris &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> eius libros ab initiis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; cum diuin&aelig; tum naturalis percurrenti facillim&egrave; con&longs;tabit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;e primum de effi&shy;<lb/>ciente &longs;ic loquitur <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ei)/dos d' a)ei o/isetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam &longs;emper afferet. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; inquit. </s>                                                                <s>In hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> hanc for&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1396"></arrow.to.target><lb/>&longs;e firmam &amp; perpetuam <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;cientinam</expan> non hi&longs;ce libris &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> eius libros ab initiis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; cum diuin&aelig; tum naturalis percurrenti facillim&egrave; con&longs;tabit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;e primum de effi&shy;<lb/>ciente &longs;ic loquitur <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ei)/dos d' a)ei o/isetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam &longs;emper afferet. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; inquit. </s>                                                                <s>In hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> hanc for&shy;<lb/>
Line 5494 
Line 5833 
 <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)=dos de\ to\ a)po\ tou= texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei=ai to\ ei)=dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa=s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei= th=s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi=s u(pokeime/nois, kai\ pollw=| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/> <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)=dos de\ to\ a)po\ tou= texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei=ai to\ ei)=dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa=s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei= th=s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi=s u(pokeime/nois, kai\ pollw=| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/> <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&atilde;-obrem">quam&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/> <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">homo</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hominem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">aina</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat  <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">homo</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hominem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">homo</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">anima</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat
 <pb pagenum="195"/> <pb pagenum="195"/>
 <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p> <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p>
Line 5662 
Line 6001 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1437"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1437"></margin.target>C</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>POTVIT &amp; id quoque dubitari non mod&ograve; ob ea qu&aelig; nunc tanquam firma &amp; certa con&longs;ti&shy;<lb/>tuta &longs;unt, &longs;ed propter illa item qu&aelig; nos olim accepimus. </s>                                                                <s>Nam &longs;&aelig;pe po&longs;ita &longs;unt &agrave; nobis tria <lb/>motus elementa, terminus &agrave; quo, terminus ad quem, &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>An'ne vera &longs;it pror&longs;us ea <lb/>po&longs;itio, videlicet, terminum &agrave; quo e&longs;&longs;e partem quampiam motus. </s>                                                                <s>Neque enim defuere qui &longs;e&shy;<lb/>cus exi&longs;timare potui&longs;&longs;e videantur (nanque et&longs;i ad hoc problema nihil priuatim dicunt; ea tamen <lb/>decernunt ex quibus h&aelig;c con&longs;equuntur) terminum &agrave; quo ad motus e&longs;&longs;entiam nullo modo per&shy;<lb/>tinere: &longs;ed alterum illi oppo&longs;itum duntaxat in e&longs;&longs;entia motus e&longs;&longs;e recipiendum. </s>                                                                <s>Rationes au&shy;<lb/>tem quibus vtuntur, huiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Motus nil e&longs;t aliud, qu&agrave;m actus eius quod pote&longs;tate, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; nil aliud &longs;ibi vult, qu&agrave;m proce&longs;&longs;um in actum perfectum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;o&shy;<lb/>lum &longs;ignificat viam in terminum ad quem. </s>                                                                <s>Confirmatur autem ex eo, qu&ograve;d etiam motus inci&shy;<lb/>pit &agrave; termino ad quem, velut albefactio &agrave; primo gradu albedinis. </s>                                                                <s>&amp; reip&longs;a e&longs;t profectus in albe&shy;<lb/>dine, extrin&longs;ecus autem proce&longs;&longs;us in nigredine, aboletur enim. </s>                                                                <s>Accedit eodem auctoritas Ari&shy;<lb/>&longs;totelis qui motuum repugnantiam iudicandam e&longs;&longs;e cen&longs;eat ex aduer&longs;itate terminorum ad quos, <lb/>non autem terminorum &agrave; quibus, qua&longs;i nullam rationem termini &agrave; quo habendam e&longs;&longs;e cen&longs;uerit <arrow.to.target n="marg1438"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Itaque etiam motus veritatem &agrave; termino ad quem duntaxat arbitrantur e&longs;&longs;e peten&shy;<lb/>dam. </s>                                                                <s>Sic igitur et&longs;i non &longs;ine termino &agrave; quo con&longs;tat motus, at illi ine&longs;t veluti comes, non vt prin&shy;<lb/>cipium &amp; e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Hoc equidem placitum arct&egrave; tenui&longs;&longs;e <expan abbr="accurate&qacute;">accurateque</expan>. </s>                                                                <s>defendi&longs;&longs;e graui&longs;si&shy;<lb/>mos viros accepimus, ex quo etiam nata &longs;unt illa, nimirum id pote&longs;tatis quod in motus defini&shy;<lb/>tione comprehenderetur, ad terminum ad quem referri oportere. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m id &longs;ine contro&shy;<lb/>uer&longs;ia detur &agrave; Peripateticis terminum ad quem in motu principem locum obtinere, &amp; pote&longs;tas in <lb/>definitione motus &longs;ibi vendicet primas. </s>                                                                <s>Ergo nece&longs;&longs;e e&longs;t pote&longs;tas &amp; terminus ad quem reap&longs;e <lb/>conueniant. </s>                                                                <s>Poti&longs;simam ver&ograve; partem definitionis e&longs;&longs;e pote&longs;tatem in motu &longs;ic approbant. </s>                                                                <s>Tameis <lb/>enim definitio motus a&longs;signata e&longs;t. </s>                                                                <s>Actus eius quod &longs;it pote&longs;tate, quatenus e&longs;t pote&longs;tate. </s>                                                                <s>In qua <lb/>&longs;an&egrave; oratione actus locum generis occupauit, pote&longs;tas ver&ograve; differenti&aelig;. </s>                                                                <s>Atqui differentia, quo&shy;<lb/>niam e&longs;t &longs;icuti forma, magis attingit e&longs;&longs;entiam rei qu&agrave;m genus, quod e&longs;t &longs;icuti materia. </s>                                                                <s>T&ugrave;m de&shy;<lb/>inde quia motus acceptum refert, qu&ograve;d vnus &longs;it, &amp; &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparatus, termino ad quem; ad hunc <lb/>ver&ograve; e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>Igitur pote&longs;tate motus ip&longs;e determinatur; quippe qui in eiu&longs;modi pote&shy; <s>POTVIT &amp; id quoque dubitari non mod&ograve; ob ea qu&aelig; nunc tanquam firma &amp; certa con&longs;ti&shy;<lb/>tuta &longs;unt, &longs;ed propter illa item qu&aelig; nos olim accepimus. </s>                                                                <s>Nam &longs;&aelig;pe po&longs;ita &longs;unt &agrave; nobis tria <lb/>motus elementa, terminus &agrave; quo, terminus ad quem, &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>An'ne vera &longs;it pror&longs;us ea <lb/>po&longs;itio, videlicet, terminum &agrave; quo e&longs;&longs;e partem quampiam motus. </s>                                                                <s>Neque enim defuere qui &longs;e&shy;<lb/>cus exi&longs;timare potui&longs;&longs;e videantur (nanque et&longs;i ad hoc problema nihil priuatim dicunt; ea tamen <lb/>decernunt ex quibus h&aelig;c con&longs;equuntur) terminum &agrave; quo ad motus e&longs;&longs;entiam nullo modo per&shy;<lb/>tinere: &longs;ed alterum illi oppo&longs;itum duntaxat in e&longs;&longs;entia motus e&longs;&longs;e recipiendum. </s>                                                                <s>Rationes au&shy;<lb/>tem quibus vtuntur, huiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Motus nil e&longs;t aliud, qu&agrave;m actus eius quod pote&longs;tate, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; nil aliud &longs;ibi vult, qu&agrave;m proce&longs;&longs;um in actum perfectum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;o&shy;<lb/>lum &longs;ignificat viam in terminum ad quem. </s>                                                                <s>Confirmatur autem ex eo, qu&ograve;d etiam motus inci&shy;<lb/>pit &agrave; termino ad quem, velut albefactio &agrave; primo gradu albedinis. </s>                                                                <s>&amp; reip&longs;a e&longs;t profectus in albe&shy;<lb/>dine, extrin&longs;ecus autem proce&longs;&longs;us in nigredine, aboletur enim. </s>                                                                <s>Accedit eodem auctoritas Ari&shy;<lb/>&longs;totelis qui motuum repugnantiam iudicandam e&longs;&longs;e cen&longs;eat ex aduer&longs;itate terminorum ad quos, <lb/>non autem terminorum &agrave; quibus, qua&longs;i nullam rationem termini &agrave; quo habendam e&longs;&longs;e cen&longs;uerit <arrow.to.target n="marg1438"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Itaque etiam motus veritatem &agrave; termino ad quem duntaxat arbitrantur e&longs;&longs;e peten&shy;<lb/>dam. </s>                                                                <s>Sic igitur et&longs;i non &longs;ine termino &agrave; quo con&longs;tat motus, at illi ine&longs;t veluti comes, non vt prin&shy;<lb/>cipium &amp; e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Hoc equidem placitum arct&egrave; tenui&longs;&longs;e <expan abbr="accurate&qacute;">accurateque</expan>. </s>                                                                <s>defendi&longs;&longs;e graui&longs;si&shy;<lb/>mos viros accepimus, ex quo etiam nata &longs;unt illa, nimirum id pote&longs;tatis quod in motus defini&shy;<lb/>tione comprehenderetur, ad terminum ad quem referri oportere. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m id &longs;ine contro&shy;<lb/>uer&longs;ia detur &agrave; Peripateticis terminum ad quem in motu principem locum obtinere, &amp; pote&longs;tas in <lb/>definitione motus &longs;ibi vendicet primas. </s>                                                                <s>Ergo nece&longs;&longs;e e&longs;t pote&longs;tas &amp; terminus ad quem reap&longs;e <lb/>conueniant. </s>                                                                <s>Poti&longs;simam ver&ograve; partem definitionis e&longs;&longs;e pote&longs;tatem in motu &longs;ic approbant. </s>                                                                <s>Talis <lb/>enim definitio motus a&longs;signata e&longs;t. </s>                                                                <s>Actus eius quod &longs;it pote&longs;tate, quatenus e&longs;t pote&longs;tate. </s>                                                                <s>In qua <lb/>&longs;an&egrave; oratione actus locum generis occupauit, pote&longs;tas ver&ograve; differenti&aelig;. </s>                                                                <s>Atqui differentia, quo&shy;<lb/>niam e&longs;t &longs;icuti forma, magis attingit e&longs;&longs;entiam rei qu&agrave;m genus, quod e&longs;t &longs;icuti materia. </s>                                                                <s>T&ugrave;m de&shy;<lb/>inde quia motus acceptum refert, qu&ograve;d vnus &longs;it, &amp; &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparatus, termino ad quem; ad hunc <lb/>ver&ograve; e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>Igitur pote&longs;tate motus ip&longs;e determinatur; quippe qui in eiu&longs;modi pote&shy;
 <pb pagenum="202"/>&longs;tate con&longs;i&longs;tat. </s>                                                                <s>Terti&ograve; quoniam res qu&aelig; mouentur, non mouentur &longs;an&egrave; merito form&aelig; quam <lb/> <pb pagenum="202"/>&longs;tate con&longs;i&longs;tat. </s>                                                                <s>Terti&ograve; quoniam res qu&aelig; mouentur, non mouentur &longs;an&egrave; merito form&aelig; quam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1439"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;ecut&aelig; iam &longs;unt, in illa enim conquie&longs;cunt: ergo mouentur propter formam quam nondum <lb/>habent, &longs;ed plan&egrave; po&longs;&longs;unt habere. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; motus poti&longs;sime fit ob pote&longs;tatem. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; <lb/>ponatur aqua qu&aelig; ad ignem calefiat &amp; ferueat, ac dum feruet, calefaciat aliud: cert&egrave; non calefit, <lb/>&amp; calefacit propter idem principium; ver&ugrave;m propter actum calefacit quem iam adepta erat, ca&shy;<lb/>lefit autem merito caloris illius quem nondum habet, &longs;ed ad quem e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>H&aelig;c nobis <lb/>perpendenda non ocios&egrave;, vt iis ventilatis, &amp; prob&egrave; di&longs;cu&longs;sis experiamur an'ne germanam pr&aelig;ce&shy;<lb/>ptoris no&longs;tri &longs;ententiam a&longs;&longs;equi valeamus. </s>                                                                <s>Quod vt rite peragatur, docebimus in primis non&shy;<lb/>mod&ograve; terminum ad quem, ver&ugrave;m etiam terminum &agrave; quo, constare e&longs;&longs;entiam motus, tamet&longs;i ter&shy;<lb/>minus ad quem &longs;ibi primos honores in motu a&longs;&longs;umit: quanquam ego neminem ob&longs;eruo qui id <lb/>neget. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;edul&ograve; di&longs;quiremus an'ne pote&longs;tas priorem locum occupet in motu; <expan abbr="itidem&qacute;ue">itidemque</expan> <lb/>an'ne potius terminum ad quem re&longs;piciat qu&agrave;m terminum &agrave; quo, vt illi dicere coguntur, quo&shy;<lb/>rum rationes ante&agrave; recitauimus. </s>                                                                <s>Nunc audiamus ea qu&aelig; mihi per&longs;uadent terminum &agrave; quo per&shy;<lb/>tinere ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>In primis qu&ograve;d cau&longs;&longs;a prima propterquam ine&longs;t aliquid cuipiam, <lb/>demum e&longs;t e&longs;&longs;entia; &longs;ed e&longs;&longs;e diuiduum ine&longs;t in motu, per id primum quod e&longs;t partim e&longs;&longs;e in ter&shy;<lb/>mino &agrave; quo, partim in termino ad quem: ergo terminus vterque e&longs;t e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>In &longs;ubie&shy;<lb/>cto enim eiu&longs;modi naturam contineri nece&longs;&longs;e e&longs;t, vnde propen&longs;io fluat ex qua attributi eiu&longs;mo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1439"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;ecut&aelig; iam &longs;unt, in illa enim conquie&longs;cunt: ergo mouentur propter formam quam nondum <lb/>habent, &longs;ed plan&egrave; po&longs;&longs;unt habere. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; motus poti&longs;sime fit ob pote&longs;tatem. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; <lb/>ponatur aqua qu&aelig; ad ignem calefiat &amp; ferueat, ac dum feruet, calefaciat aliud: cert&egrave; non calefit, <lb/>&amp; calefacit propter idem principium; ver&ugrave;m propter actum calefacit quem iam adepta erat, ca&shy;<lb/>lefit autem merito caloris illius quem nondum habet, &longs;ed ad quem e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>H&aelig;c nobis <lb/>perpendenda non ocios&egrave;, vt iis ventilatis, &amp; prob&egrave; di&longs;cu&longs;sis experiamur an'ne germanam pr&aelig;ce&shy;<lb/>ptoris no&longs;tri &longs;ententiam a&longs;&longs;equi valeamus. </s>                                                                <s>Quod vt rite peragatur, docebimus in primis non&shy;<lb/>mod&ograve; terminum ad quem, ver&ugrave;m etiam terminum &agrave; quo, constare e&longs;&longs;entiam motus, tamet&longs;i ter&shy;<lb/>minus ad quem &longs;ibi primos honores in motu a&longs;&longs;umit: quanquam ego neminem ob&longs;eruo qui id <lb/>neget. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;edul&ograve; di&longs;quiremus an'ne pote&longs;tas priorem locum occupet in motu; <expan abbr="itidem&qacute;ue">itidemque</expan> <lb/>an'ne potius terminum ad quem re&longs;piciat qu&agrave;m terminum &agrave; quo, vt illi dicere coguntur, quo&shy;<lb/>rum rationes ante&agrave; recitauimus. </s>                                                                <s>Nunc audiamus ea qu&aelig; mihi per&longs;uadent terminum &agrave; quo per&shy;<lb/>tinere ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>In primis qu&ograve;d cau&longs;&longs;a prima propterquam ine&longs;t aliquid cuipiam, <lb/>demum e&longs;t e&longs;&longs;entia; &longs;ed e&longs;&longs;e diuiduum ine&longs;t in motu, per id primum quod e&longs;t partim e&longs;&longs;e in ter&shy;<lb/>mino &agrave; quo, partim in termino ad quem: ergo terminus vterque e&longs;t e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>In &longs;ubie&shy;<lb/>cto enim eiu&longs;modi naturam contineri nece&longs;&longs;e e&longs;t, vnde propen&longs;io fluat ex qua attributi eiu&longs;mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1440"></arrow.to.target><lb/>di reddatur particeps quod ine&longs;t per &longs;e. </s>                                                                <s>Ita enim ea decernebat Ari&longs;toteles ine&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; de&shy;<lb/>mon&longs;trationi &longs;ubiici qu&aelig; cognata e&longs;&longs;ent, &amp; ex &longs;ubiecti principiis ortum ducerent. </s>                                                                <s>Sed e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum, hoc e&longs;t, habere partium productionem &amp; terminos pote&longs;tate, quanuis communi quadam <lb/>ratione &longs;it ingenitum quantitati, propria tamen ratione, qua motus e&longs;t, hoc e&longs;t, qua e&longs;t imperfe&shy;<lb/>ctum quid, &amp; in eo po&longs;itum quod e&longs;t fieri, e&longs;t vtriu&longs;que termini participem e&longs;&longs;e; ex quo etiam <lb/>6. Phy&longs;. ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur, vt in hoc eodem volumine &longs;criptum e&longs;t, omne id quod mo&shy;<lb/>uetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Vt cert&egrave; &longs;i quatenus mouetur, quippiam e&longs;t diuiduum, credi oporteat, <lb/>motui per &longs;e e&longs;&longs;e diuiduum, ita ine&longs;&longs;e, vt illi prim&ograve; in&longs;it, &amp; per motum ei quod mouetur. </s>                                                                <s>&agrave;c &longs;iquis <lb/>eius rationis &longs;ummam in primos &longs;uos terminos di&longs;&longs;oluere &longs;tudeat, ita poterit fabricare demon&shy;<lb/>&longs;trationem. </s>                                                                <s>Motui ine&longs;&longs;e vtriu&longs;que termini e&longs;&longs;e particeps, vtriu&longs;que termini participi ine&longs;&longs;e <lb/>e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>At corpori ine&longs;t motus, ergo &amp; vtrunque terminum participare, &amp; e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum. </s>                                                                <s>Itaque terminus &agrave; quo, &amp; terminus ad quem &longs;unt de e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Deinde qu&ecedil; con&shy;<lb/>tinentur in definitione motus, &longs;unt eius e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Terminus autem &agrave; quo continetur in ea defi&shy;<lb/>nitione. </s>                                                                <s>igitur etiam pertinet ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptio &longs;ic approbatur. </s>                                                                <s>Quod e&longs;t poten&shy;<lb/>tia, continetur in definitione motus; terminus &agrave; quo e&longs;t id quod e&longs;t in potentia, aut per quod <lb/> <arrow.to.target n="marg1440"></arrow.to.target><lb/>di reddatur particeps quod ine&longs;t per &longs;e. </s>                                                                <s>Ita enim ea decernebat Ari&longs;toteles ine&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; de&shy;<lb/>mon&longs;trationi &longs;ubiici qu&aelig; cognata e&longs;&longs;ent, &amp; ex &longs;ubiecti principiis ortum ducerent. </s>                                                                <s>Sed e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum, hoc e&longs;t, habere partium productionem &amp; terminos pote&longs;tate, quanuis communi quadam <lb/>ratione &longs;it ingenitum quantitati, propria tamen ratione, qua motus e&longs;t, hoc e&longs;t, qua e&longs;t imperfe&shy;<lb/>ctum quid, &amp; in eo po&longs;itum quod e&longs;t fieri, e&longs;t vtriu&longs;que termini participem e&longs;&longs;e; ex quo etiam <lb/>6. Phy&longs;. ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur, vt in hoc eodem volumine &longs;criptum e&longs;t, omne id quod mo&shy;<lb/>uetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Vt cert&egrave; &longs;i quatenus mouetur, quippiam e&longs;t diuiduum, credi oporteat, <lb/>motui per &longs;e e&longs;&longs;e diuiduum, ita ine&longs;&longs;e, vt illi prim&ograve; in&longs;it, &amp; per motum ei quod mouetur. </s>                                                                <s>&agrave;c &longs;iquis <lb/>eius rationis &longs;ummam in primos &longs;uos terminos di&longs;&longs;oluere &longs;tudeat, ita poterit fabricare demon&shy;<lb/>&longs;trationem. </s>                                                                <s>Motui ine&longs;&longs;e vtriu&longs;que termini e&longs;&longs;e particeps, vtriu&longs;que termini participi ine&longs;&longs;e <lb/>e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>At corpori ine&longs;t motus, ergo &amp; vtrunque terminum participare, &amp; e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum. </s>                                                                <s>Itaque terminus &agrave; quo, &amp; terminus ad quem &longs;unt de e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Deinde qu&ecedil; con&shy;<lb/>tinentur in definitione motus, &longs;unt eius e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Terminus autem &agrave; quo continetur in ea defi&shy;<lb/>nitione. </s>                                                                <s>igitur etiam pertinet ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptio &longs;ic approbatur. </s>                                                                <s>Quod e&longs;t poten&shy;<lb/>tia, continetur in definitione motus; terminus &agrave; quo e&longs;t id quod e&longs;t in potentia, aut per quod <lb/>
Line 5794 
Line 6133 
 <pb pagenum="209"/> <pb pagenum="209"/>
 <arrow.to.target n="marg1472"></arrow.to.target><lb/>tionis excludunt: quand&ograve; nulla &longs;e&longs;e offerat pars in corpore no&longs;tro, cui facultas intelligendi tri&shy;<lb/>buatur, neque functio corporis habeatur, &longs;ed incorporei. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de Auerro&euml; valeat eius ratio <lb/>quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nam &longs;i qu&aelig;reretur de his qu&aelig; tempore mouentur c&ecedil;teris neglectis, vt cen&longs;uit <lb/>Themi&longs;tius, vtique cau&longs;&longs;a certa reddita &amp; contracta fui&longs;&longs;et, <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>propria qu&aelig; tempore mo&shy;<lb/>uerentur. </s>                                                                <s>Omnino videtur commuta&longs;&longs;e Themi&longs;tius mutationem <foreign lang="greek">a)/xronon</foreign> .i. </s>                                                                <s>temporis exortem <lb/>c&ugrave;m ea qu&aelig; fit <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> .i. </s>                                                                <s>omni ex parte &longs;imul, vbi <foreign lang="greek">a=xronon</foreign> arcetur ab hac <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan>, <foreign lang="greek">a)qru/on</foreign><lb/>ver&ograve; minim&egrave;: quando ip&longs;a neque tempus, neque diui&longs;ionem quoquo pacto repudiat. </s>                                                                <s>H&ecedil;c Auer&shy;<lb/>rois beneficio accepimus &agrave; Gr&aelig;cis. </s>                                                                <s>Ab Arabibus h&aelig;c. </s>                                                                <s>Ab Auempace prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Nam di&longs;tinguit <lb/>ip&longs;e de diui&longs;ione mobilis &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, atque ad id trahit Ari&longs;to&shy;<lb/>telicam demon&longs;trationem, vt agatur de diui&longs;ione per gradus: quand&ograve; communiter omnia mo&shy;<lb/>tuum genera complectitur; vt, propter diui&longs;ionem qu&aelig; fit per gradus; omne quod mouetur, <lb/>partim &longs;it in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt h&aelig;c demon&longs;tra&shy;<lb/>tio reddatur communis, nimirum pertinens ad omne motuum genus. </s>                                                                <s>Ita vrget hominem Auer&shy;<lb/>ro&euml;s, quia demon&longs;traretur id quod e&longs;t per accidens in mobili; c&ugrave;m tamen ea qu&aelig; &longs;unt per acci&shy;<lb/>dens, &agrave; demon&longs;tratione fundit&ugrave;s abigenda &longs;int. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d enim &longs;it propter diui&longs;ionem formalem, <lb/>(vt eam nunc ita vocem) &longs;ubiectum ip&longs;um diuiduum per accidens e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; diuiditur &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1472"></arrow.to.target><lb/>tionis excludunt: quand&ograve; nulla &longs;e&longs;e offerat pars in corpore no&longs;tro, cui facultas intelligendi tri&shy;<lb/>buatur, neque functio corporis habeatur, &longs;ed incorporei. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de Auerro&euml; valeat eius ratio <lb/>quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nam &longs;i qu&aelig;reretur de his qu&aelig; tempore mouentur c&ecedil;teris neglectis, vt cen&longs;uit <lb/>Themi&longs;tius, vtique cau&longs;&longs;a certa reddita &amp; contracta fui&longs;&longs;et, <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>propria qu&aelig; tempore mo&shy;<lb/>uerentur. </s>                                                                <s>Omnino videtur commuta&longs;&longs;e Themi&longs;tius mutationem <foreign lang="greek">a)/xronon</foreign> .i. </s>                                                                <s>temporis exortem <lb/>c&ugrave;m ea qu&aelig; fit <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> .i. </s>                                                                <s>omni ex parte &longs;imul, vbi <foreign lang="greek">a=xronon</foreign> arcetur ab hac <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan>, <foreign lang="greek">a)qru/on</foreign><lb/>ver&ograve; minim&egrave;: quando ip&longs;a neque tempus, neque diui&longs;ionem quoquo pacto repudiat. </s>                                                                <s>H&ecedil;c Auer&shy;<lb/>rois beneficio accepimus &agrave; Gr&aelig;cis. </s>                                                                <s>Ab Arabibus h&aelig;c. </s>                                                                <s>Ab Auempace prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Nam di&longs;tinguit <lb/>ip&longs;e de diui&longs;ione mobilis &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, atque ad id trahit Ari&longs;to&shy;<lb/>telicam demon&longs;trationem, vt agatur de diui&longs;ione per gradus: quand&ograve; communiter omnia mo&shy;<lb/>tuum genera complectitur; vt, propter diui&longs;ionem qu&aelig; fit per gradus; omne quod mouetur, <lb/>partim &longs;it in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt h&aelig;c demon&longs;tra&shy;<lb/>tio reddatur communis, nimirum pertinens ad omne motuum genus. </s>                                                                <s>Ita vrget hominem Auer&shy;<lb/>ro&euml;s, quia demon&longs;traretur id quod e&longs;t per accidens in mobili; c&ugrave;m tamen ea qu&aelig; &longs;unt per acci&shy;<lb/>dens, &agrave; demon&longs;tratione fundit&ugrave;s abigenda &longs;int. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d enim &longs;it propter diui&longs;ionem formalem, <lb/>(vt eam nunc ita vocem) &longs;ubiectum ip&longs;um diuiduum per accidens e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; diuiditur &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1473"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;ecund&ugrave;m quantum accipienda e&longs;t hoc loco diui&longs;io. </s>                                                                <s>Et valeat etiam <lb/>h&aelig;c ratio quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque interior e&longs;t mobili, quatenus mobile e&longs;t, diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d in definitione motus qu&aelig; e&longs;t ratio <lb/>rei mobilis, quatenus huiu&longs;modi, comprehenditur ea diui&longs;io qu&aelig; per actum <expan abbr="pote&longs;tatem&qacute;">pote&longs;tatemque</expan>. </s>                                                                <s>de&longs;cri&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>h&aelig;c autem perfectionis ordinem <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>partitionem &longs;pectat: ide&ograve; magis per &longs;e re&longs;picit <lb/>motum, qu&agrave;m diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Quare id potius eius expo&longs;itionem labefactare vi&shy;<lb/>detur, quod dicitur &egrave; verbis contextus cum pr&aelig;cedentibus, tum etiam con&longs;equentibus. </s>                                                                <s>Nam per&shy;<lb/>&longs;picu&egrave; cernitur Ari&longs;totelem de quanti diui&longs;ione verba facere, &amp; ea qu&aelig; &longs;equuntur, requirunt ta&shy;<lb/>lem diui&longs;ionem, vt rect&egrave; h&icirc;c opponit D. Thomas. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur Auerro&euml;s quartam expo&longs;itionem <lb/>&longs;ubiecit qu&aelig; partitione quadam nititur. </s>                                                                <s>Mutationes .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e vel per &longs;e, vel per accidens; eas ver&ograve; <lb/>qu&aelig; &longs;unt per accidens, con&longs;equi alias mutationeis qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, atque has qu&aelig; per &longs;e &longs;unt in <lb/>tempore fieri, qu&aelig; ver&ograve; per accidens, &longs;ine tempore: illas e&longs;&longs;e partim in termino &agrave; quo, partim in <lb/>termino ad quem, i&longs;tas autem e&longs;&longs;e terminos &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, quia po&longs;teriores &longs;ine illis e&longs;&longs;e non <lb/>po&longs;&longs;unt, inde item effici, vt e&aelig; quoque con&longs;imiliter, &amp; qua&longs;i per con&longs;ecutionem &longs;int in vtri&longs;que <lb/> <arrow.to.target n="marg1473"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;ecund&ugrave;m quantum accipienda e&longs;t hoc loco diui&longs;io. </s>                                                                <s>Et valeat etiam <lb/>h&aelig;c ratio quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque interior e&longs;t mobili, quatenus mobile e&longs;t, diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d in definitione motus qu&aelig; e&longs;t ratio <lb/>rei mobilis, quatenus huiu&longs;modi, comprehenditur ea diui&longs;io qu&aelig; per actum <expan abbr="pote&longs;tatem&qacute;">pote&longs;tatemque</expan>. </s>                                                                <s>de&longs;cri&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>h&aelig;c autem perfectionis ordinem <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>partitionem &longs;pectat: ide&ograve; magis per &longs;e re&longs;picit <lb/>motum, qu&agrave;m diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Quare id potius eius expo&longs;itionem labefactare vi&shy;<lb/>detur, quod dicitur &egrave; verbis contextus cum pr&aelig;cedentibus, tum etiam con&longs;equentibus. </s>                                                                <s>Nam per&shy;<lb/>&longs;picu&egrave; cernitur Ari&longs;totelem de quanti diui&longs;ione verba facere, &amp; ea qu&aelig; &longs;equuntur, requirunt ta&shy;<lb/>lem diui&longs;ionem, vt rect&egrave; h&icirc;c opponit D. Thomas. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur Auerro&euml;s quartam expo&longs;itionem <lb/>&longs;ubiecit qu&aelig; partitione quadam nititur. </s>                                                                <s>Mutationes .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e vel per &longs;e, vel per accidens; eas ver&ograve; <lb/>qu&aelig; &longs;unt per accidens, con&longs;equi alias mutationeis qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, atque has qu&aelig; per &longs;e &longs;unt in <lb/>tempore fieri, qu&aelig; ver&ograve; per accidens, &longs;ine tempore: illas e&longs;&longs;e partim in termino &agrave; quo, partim in <lb/>termino ad quem, i&longs;tas autem e&longs;&longs;e terminos &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, quia po&longs;teriores &longs;ine illis e&longs;&longs;e non <lb/>po&longs;&longs;unt, inde item effici, vt e&aelig; quoque con&longs;imiliter, &amp; qua&longs;i per con&longs;ecutionem &longs;int in vtri&longs;que <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1474"></arrow.to.target><lb/>terminis. </s>                                                                <s>Ob eam igitur cau&longs;&longs;am hoc attributum ad omneis mutationeis attinere; ad eas quidem <lb/>qu&aelig; per &longs;e &longs;unt, prim&ograve; &amp; per &longs;e; ad illas ver&ograve; qu&aelig; non &longs;unt per &longs;e, &longs;pectare item per accidens, <lb/>quia .&longs;. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e mouetur, per &longs;e moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; ita per &longs;e e&longs;t in vtri&longs;que terminis, <lb/>quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eo genere mutationis qu&ecedil; e&longs;t p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; alio mutationis genere qu&aelig; e&longs;t p &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; ea qu&aelig; per accidens in&longs;unt, &agrave; demon&longs;tratione repudientur, ex hoc a&longs;&longs;umptum fui&longs;&longs;e <lb/>attributum quod pertineat ad ea qu&aelig; per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>H&icirc;c video contra Auerro&euml;m &longs;ic di&longs;pu&shy;<lb/>tari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem. </s>                                                                <s>Nanque aut loquitur Auerro&euml;s de diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m formam, aut <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quantum: &longs;i primum ip&longs;e dederit; &longs;uo ip&longs;um &longs;ibi gladio iugulabo. </s>                                                                <s>e&longs;t enim, inquam <lb/>ego, diui&longs;io per accidens, quam &agrave; demon&longs;tratione reiicere oportet. </s>                                                                <s>Quare aut obiectio contra <lb/>Auempace nulla e&longs;t, aut &longs;iquid roboris habet, contra ip&longs;um retorqueri debet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i conce&longs;&longs;e&shy;<lb/>rit alterum: ergo a&longs;&longs;umptio demon&longs;trationis Ari&longs;totelic&aelig; fal&longs;a erit: quoniam id quod affici po&shy;<lb/>te&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, non habet vnam partem in termino &agrave; quo, alteram ver&ograve; in termino ad <lb/>quem, c&ugrave;m po&longs;sit e&longs;&longs;e affectio per vniuer&longs;as parteis &longs;imul; nec quod afficitur, oporteat affici vt <lb/>quantum .i. </s>                                                                <s>vt diuiditur in parteis quantas. </s>                                                                <s>Hoc loco &egrave; re nata illud admonebo. </s>                                                                <s>&egrave; mutationibus <lb/> <arrow.to.target n="marg1474"></arrow.to.target><lb/>terminis. </s>                                                                <s>Ob eam igitur cau&longs;&longs;am hoc attributum ad omneis mutationeis attinere; ad eas quidem <lb/>qu&aelig; per &longs;e &longs;unt, prim&ograve; &amp; per &longs;e; ad illas ver&ograve; qu&aelig; non &longs;unt per &longs;e, &longs;pectare item per accidens, <lb/>quia .&longs;. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e mouetur, per &longs;e moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; ita per &longs;e e&longs;t in vtri&longs;que terminis, <lb/>quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eo genere mutationis qu&ecedil; e&longs;t p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; alio mutationis genere qu&aelig; e&longs;t <expan abbr="&ptail;">per</expan> &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; ea qu&aelig; per accidens in&longs;unt, &agrave; demon&longs;tratione repudientur, ex hoc a&longs;&longs;umptum fui&longs;&longs;e <lb/>attributum quod pertineat ad ea qu&aelig; per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>H&icirc;c video contra Auerro&euml;m &longs;ic di&longs;pu&shy;<lb/>tari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem. </s>                                                                <s>Nanque aut loquitur Auerro&euml;s de diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m formam, aut <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quantum: &longs;i primum ip&longs;e dederit; &longs;uo ip&longs;um &longs;ibi gladio iugulabo. </s>                                                                <s>e&longs;t enim, inquam <lb/>ego, diui&longs;io per accidens, quam &agrave; demon&longs;tratione reiicere oportet. </s>                                                                <s>Quare aut obiectio contra <lb/>Auempace nulla e&longs;t, aut &longs;iquid roboris habet, contra ip&longs;um retorqueri debet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i conce&longs;&longs;e&shy;<lb/>rit alterum: ergo a&longs;&longs;umptio demon&longs;trationis Ari&longs;totelic&aelig; fal&longs;a erit: quoniam id quod affici po&shy;<lb/>te&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, non habet vnam partem in termino &agrave; quo, alteram ver&ograve; in termino ad <lb/>quem, c&ugrave;m po&longs;sit e&longs;&longs;e affectio per vniuer&longs;as parteis &longs;imul; nec quod afficitur, oporteat affici vt <lb/>quantum .i. </s>                                                                <s>vt diuiditur in parteis quantas. </s>                                                                <s>Hoc loco &egrave; re nata illud admonebo. </s>                                                                <s>&egrave; mutationibus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1475"></arrow.to.target><lb/>per accidens aliquas e&longs;&longs;e ver&egrave;, vt in &longs;ecundis qualitatibus aliquas metaphoric&egrave;, qu&aelig; autem meta&shy;<lb/>phoric&egrave; &longs;unt, vt de intelligentia dictum e&longs;t, nullam quanti notionem includere, qu&ograve;d &longs;i ver&egrave; &longs;int, <lb/>negari non po&longs;&longs;e, quin omne id quod ita mutatur, &longs;it nece&longs;&longs;ari&ograve; quantum. </s>                                                                <s>Omne enim quod <lb/>ita mutatur, e&longs;t quale. </s>                                                                <s>Omne autem quale e&longs;t etiam quantum, vt &longs;upr&agrave; docuimus. </s>                                                                <s>Itaque <lb/>&longs;i in mutatione qu&aelig; fit per accidens, etiam continetur mutatio metaphoric&egrave;, facil&egrave; confutatur <lb/>Auerro&euml;s, &longs;i ver&ograve; &longs;ola mutatio retinetur qu&aelig; ver&egrave;, non metaphoric&egrave; dicitur, non video quo pa&shy;<lb/>cto dictum Auerrois confutetur. </s>                                                                <s>Nam, c&ugrave;m dicit Auerro&euml;s eam demon&longs;trationem de illis e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; &longs;unt per &longs;e; ad illas autem mutationeis qu&ecedil; non &longs;unt per &longs;e, ver&egrave; tamen, non metaphoric&egrave;, <lb/>non pertinere, ni&longs;i per accidens, &amp; h&aelig;c &agrave; demon&longs;tratione no&longs;tra repelli: quid habet ponderis al&shy;<lb/>lata obiectio? </s>                                                                <s>Nam pro Auerro&euml; dicam ego h&icirc;c intelligi diui&longs;ionem quanti &longs;olius, qu&ograve;d h&aelig;c &longs;o&shy;<lb/>la per &longs;e &longs;it. </s>                                                                <s>Et qu&ograve;d obiicis id quod affici pote&longs;t, quod per &longs;e tale non e&longs;t, vt habeat vnam par&shy;<lb/>tem in termino &agrave; quo, alteram in termino ad quem: immo dicam ego fortuit&ograve; euenire, vt affe&shy;<lb/>ctio procedat <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;ucce&longs;siu&egrave; fieri &longs;oleat, atque frequentius particulatim, <lb/>qu&agrave;m vniuers&egrave; communicetur. </s>                                                                <s>Nam frequentius e&longs;t agens &agrave; patiente di&longs;tare, neque ip&longs;um cir&shy;<lb/>cumire, neque po&longs;&longs;e in omneis parteis &aelig;qualiter. </s>                                                                <s>quantum enim non attingit ex toto. </s>                                                                <s>naturale  <arrow.to.target n="marg1475"></arrow.to.target><lb/>per accidens aliquas e&longs;&longs;e ver&egrave;, vt in &longs;ecundis qualitatibus aliquas metaphoric&egrave;, qu&aelig; autem meta&shy;<lb/>phoric&egrave; &longs;unt, vt de intelligentia dictum e&longs;t, nullam quanti notionem includere, qu&ograve;d &longs;i ver&egrave; &longs;int, <lb/>negari non po&longs;&longs;e, quin omne id quod ita mutatur, &longs;it nece&longs;&longs;ari&ograve; quantum. </s>                                                                <s>Omne enim quod <lb/>ita mutatur, e&longs;t quale. </s>                                                                <s>Omne autem quale e&longs;t etiam quantum, vt &longs;upr&agrave; docuimus. </s>                                                                <s>Itaque <lb/>&longs;i in mutatione qu&aelig; fit per accidens, etiam continetur mutatio metaphoric&egrave;, facil&egrave; confutatur <lb/>Auerro&euml;s, &longs;i ver&ograve; &longs;ola mutatio retinetur qu&aelig; ver&egrave;, non metaphoric&egrave; dicitur, non video quo pa&shy;<lb/>cto dictum Auerrois confutetur. </s>                                                                <s>Nam, c&ugrave;m dicit Auerro&euml;s eam demon&longs;trationem de illis e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; &longs;unt per &longs;e; ad illas autem mutationeis qu&ecedil; non &longs;unt per &longs;e, ver&egrave; tamen, non metaphoric&egrave;, <lb/>non pertinere, ni&longs;i per accidens, &amp; h&aelig;c &agrave; demon&longs;tratione no&longs;tra repelli: quid habet ponderis al&shy;<lb/>lata obiectio? </s>                                                                <s>Nam pro Auerro&euml; dicam ego h&icirc;c intelligi diui&longs;ionem quanti &longs;olius, qu&ograve;d h&aelig;c &longs;o&shy;<lb/>la per &longs;e &longs;it. </s>                                                                <s>Et qu&ograve;d obiicis id quod affici pote&longs;t, quod per &longs;e tale non e&longs;t, vt habeat vnam par&shy;<lb/>tem in termino &agrave; quo, alteram in termino ad quem: immo dicam ego fortuit&ograve; euenire, vt affe&shy;<lb/>ctio procedat <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;ucce&longs;siu&egrave; fieri &longs;oleat, atque frequentius particulatim, <lb/>qu&agrave;m vniuers&egrave; communicetur. </s>                                                                <s>Nam frequentius e&longs;t agens &agrave; patiente di&longs;tare, neque ip&longs;um cir&shy;<lb/>cumire, neque po&longs;&longs;e in omneis parteis &aelig;qualiter. </s>                                                                <s>quantum enim non attingit ex toto. </s>                                                                <s>naturale
 <pb pagenum="210"/>autem e&longs;t, plus in vicinius po&longs;&longs;e qu&agrave;m in remotius. </s>                                                                <s>Ita illud quod frequentius fiet, erit ex natu&shy;<lb/> <pb pagenum="210"/>autem e&longs;t, plus in vicinius po&longs;&longs;e qu&agrave;m in remotius. </s>                                                                <s>Ita illud quod frequentius fiet, erit ex natu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1476"></arrow.to.target><lb/>ra magis, &amp; magis per &longs;e, qu&agrave;m id quod rarius accidet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i demon&longs;tratio de illo exi&longs;tit <lb/>quod per &longs;e e&longs;t, erit &longs;an&egrave; de eo quod frequentius, mutatio vero qu&aelig; vniuers&egrave; fit &amp; <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>, c&ugrave;m <lb/>&longs;it rarior, tanquam fit per accidens, omittetur. </s>                                                                <s>Proinde &longs;i mutationes metaphoric&egrave; dictas exclu&shy;<lb/>damus: nullam ego rationem &longs;atis efficacem comperio aduer&longs;us Auero&euml;m. </s>                                                                <s>Quamobrem de <lb/>probabilitate &longs;ententi&aelig; re&longs;tat vt agamus in po&longs;terum.</s></p> <arrow.to.target n="marg1476"></arrow.to.target><lb/>ra magis, &amp; magis per &longs;e, qu&agrave;m id quod rarius accidet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i demon&longs;tratio de illo exi&longs;tit <lb/>quod per &longs;e e&longs;t, erit &longs;an&egrave; de eo quod frequentius, mutatio vero qu&aelig; vniuers&egrave; fit &amp; <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>, c&ugrave;m <lb/>&longs;it rarior, tanquam fit per accidens, omittetur. </s>                                                                <s>Proinde &longs;i mutationes metaphoric&egrave; dictas exclu&shy;<lb/>damus: nullam ego rationem &longs;atis efficacem comperio aduer&longs;us Auero&euml;m. </s>                                                                <s>Quamobrem de <lb/>probabilitate &longs;ententi&aelig; re&longs;tat vt agamus in po&longs;terum.</s></p>
Line 6572 
Line 6911 
 <pb pagenum="248"/>attributum propo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter inter materiam &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> inuer&longs;a qu&aelig;dam &longs;imilitudo in&shy;<lb/> <pb pagenum="248"/>attributum propo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter inter materiam &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> inuer&longs;a qu&aelig;dam &longs;imilitudo in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1688"></arrow.to.target><lb/>tercedit. </s>                                                                <s>Nam &longs;icuti formam &longs;equitur <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &amp; ine&longs;t in compo&longs;ito &longs;ecund&ugrave;m formam, &longs;ic quia <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> con&longs;equatur, &longs;ecund&ugrave;m materiam ine&longs;&longs;e dici <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Quo fit, vt idem character ad vtrunque <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus accommodetur. </s>                                                                <s>Contr&agrave; etiam, quia materia &longs;ubiectum e&longs;t, e&ograve; qu&ograve;d illi tribuitur <lb/><expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &longs;ic c&ugrave;m aliquid form&ecedil; tribuatur, ip&longs;a quoque degenerat in &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo forma <lb/>h&igrave;c &longs;ubiecti vice fungatur cuius e&longs;t pati; c&ugrave;m etiam forma fit ratio, &amp; per quod mouetur compo&shy;<lb/>&longs;itum; nece&longs;&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, vt cau&longs;&longs;a &longs;it affectionis, &longs;eu pa&longs;sionis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>principium patibile, non <lb/>&longs;an&egrave;, vt patiatur, quia &longs;it obnoxia tran&longs;mutationi, velut materia (quod video decepi&longs;&longs;e quo&longs;dam <lb/>Latinos) &longs;ed quia &longs;it ratio pa&longs;sionis, &amp; id per quod <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> patitur, c&ugrave;m talem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> per ip&longs;am <lb/>fuerit con&longs;ecutum: nam patitur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed long&egrave; alio pacto, quia .&longs;. </s>                                                                <s>de potentia transfe&shy;<lb/>ratur ad actum per &longs;uiip&longs;ius tran&longs;mutationem. </s>                                                                <s>Ita vt, c&ugrave;m duo &longs;pectentur in eo quod mouetur, <lb/>quippe ratio potenti&aelig; certo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> actu pr&ecedil;finit&ecedil;, &amp; ip&longs;a potentia; h&aelig;c profect&ograve; in ip&longs;o profici&shy;<lb/>&longs;catur &agrave; materia, potenti&aelig; ver&ograve; determinatio na&longs;catur &agrave; forma. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt duo motio&shy;<lb/>nis initia, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> interna reperiantur in &longs;ub&longs;tantia naturali, materia .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; forma per qu&aelig; <lb/>motum adipi&longs;cetur hoc pacto; quoniam per illa mouebitur: non cert&egrave; quia moueatur ab his; <lb/>nam &longs;ic ab efficiente mouetur, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &agrave; fine, &longs;ed <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> cau&longs;&longs;a &longs;int &amp; ratio, per quam &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1688"></arrow.to.target><lb/>tercedit. </s>                                                                <s>Nam &longs;icuti formam &longs;equitur <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &amp; ine&longs;t in compo&longs;ito &longs;ecund&ugrave;m formam, &longs;ic quia <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> con&longs;equatur, &longs;ecund&ugrave;m materiam ine&longs;&longs;e dici <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Quo fit, vt idem character ad vtrunque <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus accommodetur. </s>                                                                <s>Contr&agrave; etiam, quia materia &longs;ubiectum e&longs;t, e&ograve; qu&ograve;d illi tribuitur <lb/><expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &longs;ic c&ugrave;m aliquid form&ecedil; tribuatur, ip&longs;a quoque degenerat in &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo forma <lb/>h&igrave;c &longs;ubiecti vice fungatur cuius e&longs;t pati; c&ugrave;m etiam forma fit ratio, &amp; per quod mouetur compo&shy;<lb/>&longs;itum; nece&longs;&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, vt cau&longs;&longs;a &longs;it affectionis, &longs;eu pa&longs;sionis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>principium patibile, non <lb/>&longs;an&egrave;, vt patiatur, quia &longs;it obnoxia tran&longs;mutationi, velut materia (quod video decepi&longs;&longs;e quo&longs;dam <lb/>Latinos) &longs;ed quia &longs;it ratio pa&longs;sionis, &amp; id per quod <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> patitur, c&ugrave;m talem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> per ip&longs;am <lb/>fuerit con&longs;ecutum: nam patitur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed long&egrave; alio pacto, quia .&longs;. </s>                                                                <s>de potentia transfe&shy;<lb/>ratur ad actum per &longs;uiip&longs;ius tran&longs;mutationem. </s>                                                                <s>Ita vt, c&ugrave;m duo &longs;pectentur in eo quod mouetur, <lb/>quippe ratio potenti&aelig; certo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> actu pr&ecedil;finit&ecedil;, &amp; ip&longs;a potentia; h&aelig;c profect&ograve; in ip&longs;o profici&shy;<lb/>&longs;catur &agrave; materia, potenti&aelig; ver&ograve; determinatio na&longs;catur &agrave; forma. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt duo motio&shy;<lb/>nis initia, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> interna reperiantur in &longs;ub&longs;tantia naturali, materia .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; forma per qu&aelig; <lb/>motum adipi&longs;cetur hoc pacto; quoniam per illa mouebitur: non cert&egrave; quia moueatur ab his; <lb/>nam &longs;ic ab efficiente mouetur, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &agrave; fine, &longs;ed <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> cau&longs;&longs;a &longs;int &amp; ratio, per quam &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1689"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> moueatur, <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> beneficio <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan>, qu&ograve;d excipiat motum, &amp; qu&ograve;d certa ratione <lb/>id faciat. </s>                                                                <s>Ob eam igitur rem; quia cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt, qu&ograve;d &longs;ub&longs;tantia moueatur; dicentur optim&egrave; pati&shy;<lb/>bilia principia. </s>                                                                <s>Non ergo quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> efficiant, hoc e&longs;t moueant: id <expan abbr=".n.">enim</expan> iam ip&longs;ius efficientis e&longs;t mu&shy;<lb/>nus, quod animali excepto, manet extra mobile, &longs;ed de illo <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> non agitur; ver&ugrave;m, quia per <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <lb/>moueatur, extra ver&ograve; &longs;it id quod mouet, quod neque mouet <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> deformem, &amp; rudem, aut <lb/>omnino quodlibet, &longs;ed hoc quod certa forma pr&ecedil;ditum e&longs;t, cuius functio talis e&longs;t motus qui co&shy;<lb/>mitatur eiu&longs;modi form&aelig;. </s>                                                                <s>Cur autem ita &longs;int materia &amp; forma cau&longs;&longs;a motus, explicare non licet. <lb/></s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> videtur hoc habere cau&longs;&longs;am per &longs;e, &longs;ed e&longs;&longs;e illarum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Neque id mirum, quand&ograve; <lb/>etiam ali&agrave;s &longs;&aelig;p&egrave; contingit, vt <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> talia &longs;int qu&aelig; cau&longs;&longs;a vacent, &amp; ip&longs;a &longs;int <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &amp; per <lb/>&longs;e neutiquam demon&longs;trari po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quanuis non me lateat Philoponum reddere volui&longs;&longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>; <lb/>cur materia motui &longs;ubiiciatur, &amp; a&longs;&longs;eruerit eam e&longs;&longs;e <expan abbr="di&longs;tanti&atilde;">di&longs;tantiam</expan>, ex quo efficiatur, vt tota &longs;imul ea&shy;<lb/>dem forma non po&longs;sit e&longs;&longs;e affecta; ex eo ver&ograve; &longs;equatur, qu&ograve;d ex parte &amp; per &longs;ucce&longs;sionem acci&shy;<lb/>piat: id ver&ograve; nil aliud plan&egrave; e&longs;t, qu&agrave;m motus. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> vidit ip&longs;e tolli genus illud mutationis quod <lb/>vndique &longs;imul fieri diximus. </s>                                                                <s>Nec non qu&ograve;d aduer&longs;abatur Ari&longs;toteli, licet id ip&longs;e de indu&longs;tria &longs;&aelig;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1689"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> moueatur, <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> beneficio <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan>, qu&ograve;d excipiat motum, &amp; qu&ograve;d certa ratione <lb/>id faciat. </s>                                                                <s>Ob eam igitur rem; quia cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt, qu&ograve;d &longs;ub&longs;tantia moueatur; dicentur optim&egrave; pati&shy;<lb/>bilia principia. </s>                                                                <s>Non ergo quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> efficiant, hoc e&longs;t moueant: id <expan abbr=".n.">enim</expan> iam ip&longs;ius efficientis e&longs;t mu&shy;<lb/>nus, quod animali excepto, manet extra mobile, &longs;ed de illo <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> non agitur; ver&ugrave;m, quia per <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <lb/>moueatur, extra ver&ograve; &longs;it id quod mouet, quod neque mouet <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> deformem, &amp; rudem, aut <lb/>omnino quodlibet, &longs;ed hoc quod certa forma pr&ecedil;ditum e&longs;t, cuius functio talis e&longs;t motus qui co&shy;<lb/>mitatur eiu&longs;modi form&aelig;. </s>                                                                <s>Cur autem ita &longs;int materia &amp; forma cau&longs;&longs;a motus, explicare non licet. <lb/></s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> videtur hoc habere cau&longs;&longs;am per &longs;e, &longs;ed e&longs;&longs;e illarum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Neque id mirum, quand&ograve; <lb/>etiam ali&agrave;s &longs;&aelig;p&egrave; contingit, vt <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> talia &longs;int qu&aelig; cau&longs;&longs;a vacent, &amp; ip&longs;a &longs;int <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &amp; per <lb/>&longs;e neutiquam demon&longs;trari po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quanuis non me lateat Philoponum reddere volui&longs;&longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>; <lb/>cur materia motui &longs;ubiiciatur, &amp; a&longs;&longs;eruerit eam e&longs;&longs;e <expan abbr="di&longs;tanti&atilde;">di&longs;tantiam</expan>, ex quo efficiatur, vt tota &longs;imul ea&shy;<lb/>dem forma non po&longs;sit e&longs;&longs;e affecta; ex eo ver&ograve; &longs;equatur, qu&ograve;d ex parte &amp; per &longs;ucce&longs;sionem acci&shy;<lb/>piat: id ver&ograve; nil aliud plan&egrave; e&longs;t, qu&agrave;m motus. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> vidit ip&longs;e tolli genus illud mutationis quod <lb/>vndique &longs;imul fieri diximus. </s>                                                                <s>Nec non qu&ograve;d aduer&longs;abatur Ari&longs;toteli, licet id ip&longs;e de indu&longs;tria &longs;&aelig;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1690"></arrow.to.target><lb/>pe commi&longs;erit. </s>                                                                <s>Negabat <expan abbr=".n.">enim</expan> magnus pr&aelig;ceptor in vacuo motum, quanuis e&longs;&longs;et di&longs;tantia. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d <lb/>&longs;i di&longs;tantia cau&longs;&longs;a e&longs;t motus in materia, negari non poterit, quin motus in vacuo fiat. </s>                                                                <s>Itaque, c&ugrave;m <lb/>fit ibi di&longs;tantia, nec motus in vacuo fieri queat (&longs;altem ex decreto Ari&longs;totelis cuius nunc ve&longs;tigiis <lb/>h&aelig;remus) motus ergo non profici&longs;citur &agrave; di&longs;tantia. </s>                                                                <s>Tameis enim e&longs;t natura primarum <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>, <lb/>vt iis po&longs;itis, aut &longs;ublatis &longs;imul etiam prim&ograve; ponantur, aut tollantur effectus. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c po&longs;te&agrave; plu&shy;<lb/>ribus. </s>                                                                <s>Quanuis autem ea qu&aelig; 6. Phy&longs;. con&longs;tituta &longs;unt, videantur eam cau&longs;&longs;am attingere qu&aelig; pe&shy;<lb/>titur &agrave; di&longs;tantia: memineris Ari&longs;totelem &agrave; motu &longs;ecund&ugrave;m locum per <expan abbr="analogi&atilde;">analogiam</expan> de reliquis ferre <lb/><expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, in eo ver&ograve; di&longs;tantia non e&longs;t cau&longs;&longs;a motus &longs;impliciter, qu&agrave; .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t di&longs;tantia, &longs;ed qu&agrave; di&longs;tantia <lb/>e&longs;t quodammod&ograve; materia ip&longs;ius vbi. </s>                                                                <s><expan abbr="cumq.">cumque</expan> di&longs;tantia in c&ecedil;teris motibus reperiatur &amp; plurim&ugrave;m <lb/>mutationes per parteis &longs;ubiecti fiant, <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> propter <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> eius euenti id quod diui&longs;ioni ma&shy;<lb/>teri&aelig; conuenit &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="potentiar&utilde;">potentiarum</expan> gradus, ad&longs;crip&longs;i&longs;&longs;e partitioni &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>quod tamen neque <lb/>nece&longs;&longs;arium, neque cau&longs;&longs;a vera motus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>Ex his elucet nunc opim&egrave; vis eius definitionis. </s>                                                                <s>Prin&shy;<lb/>cipium motus &amp; quietis, &longs;eu principium qu&ograve;d moueatur &amp; quie&longs;cat. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m c&ugrave;m de motu &longs;er&shy;<lb/>monem prius habuerimus, eandem quoque rationem accommodare licebit ad quietem. </s>                                                                <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>&amp; ip&longs;a mobilis e&longs;t perfectio, quatenus tale: <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis qu&agrave;m motus. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t quies natu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1690"></arrow.to.target><lb/>pe commi&longs;erit. </s>                                                                <s>Negabat <expan abbr=".n.">enim</expan> magnus pr&aelig;ceptor in vacuo motum, quanuis e&longs;&longs;et di&longs;tantia. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d <lb/>&longs;i di&longs;tantia cau&longs;&longs;a e&longs;t motus in materia, negari non poterit, quin motus in vacuo fiat. </s>                                                                <s>Itaque, c&ugrave;m <lb/>fit ibi di&longs;tantia, nec motus in vacuo fieri queat (&longs;altem ex decreto Ari&longs;totelis cuius nunc ve&longs;tigiis <lb/>h&aelig;remus) motus ergo non profici&longs;citur &agrave; di&longs;tantia. </s>                                                                <s>Talis enim e&longs;t natura primarum <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>, <lb/>vt iis po&longs;itis, aut &longs;ublatis &longs;imul etiam prim&ograve; ponantur, aut tollantur effectus. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c po&longs;te&agrave; plu&shy;<lb/>ribus. </s>                                                                <s>Quanuis autem ea qu&aelig; 6. Phy&longs;. con&longs;tituta &longs;unt, videantur eam cau&longs;&longs;am attingere qu&aelig; pe&shy;<lb/>titur &agrave; di&longs;tantia: memineris Ari&longs;totelem &agrave; motu &longs;ecund&ugrave;m locum per <expan abbr="analogi&atilde;">analogiam</expan> de reliquis ferre <lb/><expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, in eo ver&ograve; di&longs;tantia non e&longs;t cau&longs;&longs;a motus &longs;impliciter, qu&agrave; .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t di&longs;tantia, &longs;ed qu&agrave; di&longs;tantia <lb/>e&longs;t quodammod&ograve; materia ip&longs;ius vbi. </s>                                                                <s><expan abbr="cumq.">cumque</expan> di&longs;tantia in c&ecedil;teris motibus reperiatur &amp; plurim&ugrave;m <lb/>mutationes per parteis &longs;ubiecti fiant, <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> propter <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> eius euenti id quod diui&longs;ioni ma&shy;<lb/>teri&aelig; conuenit &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="potentiar&utilde;">potentiarum</expan> gradus, ad&longs;crip&longs;i&longs;&longs;e partitioni &longs;ubiecti. </s>                                                                <s>quod tamen neque <lb/>nece&longs;&longs;arium, neque cau&longs;&longs;a vera motus exi&longs;tit. </s>                                                                <s>Ex his elucet nunc opim&egrave; vis eius definitionis. </s>                                                                <s>Prin&shy;<lb/>cipium motus &amp; quietis, &longs;eu principium qu&ograve;d moueatur &amp; quie&longs;cat. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m c&ugrave;m de motu &longs;er&shy;<lb/>monem prius habuerimus, eandem quoque rationem accommodare licebit ad quietem. </s>                                                                <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>&amp; ip&longs;a mobilis e&longs;t perfectio, quatenus tale: <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis qu&agrave;m motus. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t quies natu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1691"></arrow.to.target><lb/>ralis, atque e&longs;&longs;e in &longs;uo proprio, &amp; naturali loco. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i e&longs;&longs;e in &longs;uo loco e&longs;t eius perfectio quod <lb/>mouetur; ita erit etiam quies naturalis. </s>                                                                <s>Quamobrem &longs;icut per formam motus ine&longs;t ine&longs;t in elemen&shy;<lb/>to, &amp; e&longs;&longs;e in &longs;uo loco e&longs;t ex con&longs;equentibus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; &longs;ic &longs;e habebit etiam quies, ea &longs;ola interceden&shy;<lb/>te differentia, qu&ograve;d c&ugrave;m profici&longs;catur vtrunque &agrave; materia &longs;imul &amp; forma, motus pendeat magis <lb/>&agrave; materia, quia ver&ograve; contra &longs;it magis apta ex forma. </s>                                                                <s>Nam motus continet in &longs;eip&longs;o rationem <lb/>pote&longs;tatis qu&aelig; vniuer&longs;a petitur &agrave; materia; quies autem rationem actus qui de&longs;cendit &agrave; forma.</s></p> <arrow.to.target n="marg1691"></arrow.to.target><lb/>ralis, atque e&longs;&longs;e in &longs;uo proprio, &amp; naturali loco. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i e&longs;&longs;e in &longs;uo loco e&longs;t eius perfectio quod <lb/>mouetur; ita erit etiam quies naturalis. </s>                                                                <s>Quamobrem &longs;icut per formam motus ine&longs;t ine&longs;t in elemen&shy;<lb/>to, &amp; e&longs;&longs;e in &longs;uo loco e&longs;t ex con&longs;equentibus <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; &longs;ic &longs;e habebit etiam quies, ea &longs;ola interceden&shy;<lb/>te differentia, qu&ograve;d c&ugrave;m profici&longs;catur vtrunque &agrave; materia &longs;imul &amp; forma, motus pendeat magis <lb/>&agrave; materia, quia ver&ograve; contra &longs;it magis apta ex forma. </s>                                                                <s>Nam motus continet in &longs;eip&longs;o rationem <lb/>pote&longs;tatis qu&aelig; vniuer&longs;a petitur &agrave; materia; quies autem rationem actus qui de&longs;cendit &agrave; forma.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1678"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg1678"></margin.target>A</s></p>
Line 6661 
Line 7000 
 <pb pagenum="252"/>fine, &longs;ed de efficiente tantummodo. </s>                                                                <s>Quoniam autem efficiens e&longs;t <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan>, quemadmodum ani&shy;<lb/> <pb pagenum="252"/>fine, &longs;ed de efficiente tantummodo. </s>                                                                <s>Quoniam autem efficiens e&longs;t <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan>, quemadmodum ani&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1709"></arrow.to.target><lb/>mal quod frondem <expan abbr="c&otilde;mouet">commouet</expan>, aut incorporeum &amp; indiuiduum, velut animus, non de animo: quae<lb/>per&longs;picum &longs;it eam ab illo differre quod mouetur, &longs;ed de efficiente corporeo nunc agitur. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <lb/>id aut long&egrave;, aut prop&egrave; queat e&longs;&longs;e, &amp; cum mobili coniunctum: de vtroque generatim di&longs;&longs;eritur, <lb/>qu&ograve;d etiam remotum cum mobili quoquo modo copulatur. </s>                                                                <s>Quamobrem hic erit &longs;en&longs;us huius <lb/>prim&aelig; qu&aelig;&longs;tionis. </s>                                                                <s>An &longs;it aliquod efficiens corporeum quod in &longs;eip&longs;o faciat motum propri&egrave; &amp; <lb/>pr&aelig;cipu&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> metaphoric&egrave;, atque illum quidem naturalem &longs;ecund&ugrave;m locum, per &longs;e, &amp; non <lb/>per accidens. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&aelig;ritur de mobili &longs;impliciter, &longs;euocato nimir&ugrave;m ab omni certa forma, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> pro parte <expan abbr="neg&atilde;te">negante</expan> <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>. </s>                                                                <s>Nil ita moueri, quin ab alio moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id &longs;ol&ugrave;m inductio <lb/>&longs;ignificat qu&aelig; nobis ponit ante oculos lapidem ab homine pelli, trahi fruges &agrave; bobus, &amp; denique <lb/>vbi <expan abbr="s&itilde;t">sint</expan> inanima qu&ecedil; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> obitura &longs;int, pr&ecedil;&longs;t&ograve; <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="qd">quod</expan> moueat, &longs;icut in <expan abbr="viu&etilde;tibus">viuentibus</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>: quippe <lb/>animus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis huic inductioni <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;cedat">concedat</expan>, c&ugrave;m <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> lateat, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;u&longs;picetur <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&agrave; &longs;e moueri, ita vt nulla &longs;it eius pars qu&aelig; moueat, quin moueatur <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ratione motus: is non &longs;e&shy;<lb/>cus decipietur, atque ille qui, c&ugrave;m &longs;it aliquod totum, cuius du&aelig; &longs;int partes, vna quidem, qu&ecedil; mo&shy;<lb/>ueat, altera ver&ograve; qu&aelig; moueatur. </s>                                                                <s>qu&aelig; autem mouet, moueatur ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> eius quod per &longs;e moue&shy;<lb/>tur: ob id exi&longs;timet totum &agrave; &longs;eip&longs;o moueri; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o tunc, ver&ugrave;m, quia partes <lb/> <arrow.to.target n="marg1709"></arrow.to.target><lb/>mal quod frondem <expan abbr="c&otilde;mouet">commouet</expan>, aut incorporeum &amp; indiuiduum, velut animus, non de animo: quae<lb/>per&longs;picum &longs;it eam ab illo differre quod mouetur, &longs;ed de efficiente corporeo nunc agitur. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <lb/>id aut long&egrave;, aut prop&egrave; queat e&longs;&longs;e, &amp; cum mobili coniunctum: de vtroque generatim di&longs;&longs;eritur, <lb/>qu&ograve;d etiam remotum cum mobili quoquo modo copulatur. </s>                                                                <s>Quamobrem hic erit &longs;en&longs;us huius <lb/>prim&aelig; qu&aelig;&longs;tionis. </s>                                                                <s>An &longs;it aliquod efficiens corporeum quod in &longs;eip&longs;o faciat motum propri&egrave; &amp; <lb/>pr&aelig;cipu&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> metaphoric&egrave;, atque illum quidem naturalem &longs;ecund&ugrave;m locum, per &longs;e, &amp; non <lb/>per accidens. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&aelig;ritur de mobili &longs;impliciter, &longs;euocato nimir&ugrave;m ab omni certa forma, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> pro parte <expan abbr="neg&atilde;te">negante</expan> <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>. </s>                                                                <s>Nil ita moueri, quin ab alio moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id &longs;ol&ugrave;m inductio <lb/>&longs;ignificat qu&aelig; nobis ponit ante oculos lapidem ab homine pelli, trahi fruges &agrave; bobus, &amp; denique <lb/>vbi <expan abbr="s&itilde;t">sint</expan> inanima qu&ecedil; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> obitura &longs;int, pr&ecedil;&longs;t&ograve; <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="qd">quod</expan> moueat, &longs;icut in <expan abbr="viu&etilde;tibus">viuentibus</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>: quippe <lb/>animus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis huic inductioni <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;cedat">concedat</expan>, c&ugrave;m <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> lateat, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;u&longs;picetur <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&agrave; &longs;e moueri, ita vt nulla &longs;it eius pars qu&aelig; moueat, quin moueatur <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ratione motus: is non &longs;e&shy;<lb/>cus decipietur, atque ille qui, c&ugrave;m &longs;it aliquod totum, cuius du&aelig; &longs;int partes, vna quidem, qu&ecedil; mo&shy;<lb/>ueat, altera ver&ograve; qu&aelig; moueatur. </s>                                                                <s>qu&aelig; autem mouet, moueatur ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> eius quod per &longs;e moue&shy;<lb/>tur: ob id exi&longs;timet totum &agrave; &longs;eip&longs;o moueri; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o tunc, ver&ugrave;m, quia partes <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1710"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> moueantur, apparet moueri totum. </s>                                                                <s>sed enim, c&ugrave;m inductio non &longs;atisfaciat: quand&ograve; non <lb/>&longs;uppeditat nobis mouens &agrave; mobili di&longs;iunctum in omnibus qu&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, ide&ograve; quoque oportet <lb/>hoc theorema validiore ratione munire. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; mihi videtur hoc pacto con&longs;trui po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Nam <lb/>prim&ugrave;m &longs;umpta illius proprietate quod per &longs;e totum prim&ograve; mouetur, ab oppo&longs;ito con&longs;equentis <lb/>(appellant ver&ograve; Gr&aelig;ci tale genus argumentationis <foreign lang="greek">th\n su\n a)ntiqe/sei a)ntistrofh\n</foreign>) licebit <expan abbr="c&otilde;-plecti">con&shy;<lb/>plecti</expan> pro&longs;yllogi&longs;mum ad propo&longs;itionem in&longs;titut&aelig; demon&longs;trationis, hoc pacto. </s>                                                                <s>Quicquid per <lb/>&longs;e prim&ograve; mouetur, ad alterius quietem non ce&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>Ergo quicquid ad alterius quietem ce&longs;&longs;at, non <lb/>mouetur per &longs;e prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m omne totum alterius quiete po&longs;ita ce&longs;&longs;at: igitur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve; non mouetur. </s>                                                                <s>Ita vt talis &longs;it &longs;tructura no&longs;tr&aelig; demon&longs;trationis ad cuius probationum c&ecedil;&shy;<lb/>tera a&longs;&longs;eruntur. </s>                                                                <s>Nullum quod ex alterius quiete ce&longs;&longs;at, mouetur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Omne totum ex <lb/>alterius, nempe partis quiete ce&longs;&longs;at: non igitur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Siquis autem de&longs;ideret <lb/>confirmationem propo&longs;itionis, ita concludetur ab eius proprietate quod prim&ograve; cietur &agrave; &longs;eip&longs;o. <lb/></s>                                                                <s>Quicquid &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur prim&ograve;, id profect&ograve; ex alterius quiete non manebit, &longs;ed perpetu&ograve; cie&shy;<lb/>bitur habens in &longs;eip&longs;o radiceis omneis motus, vtpote <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum efficiendi, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> excipien&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1710"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> moueantur, apparet moueri totum. </s>                                                                <s>sed enim, c&ugrave;m inductio non &longs;atisfaciat: quand&ograve; non <lb/>&longs;uppeditat nobis mouens &agrave; mobili di&longs;iunctum in omnibus qu&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, ide&ograve; quoque oportet <lb/>hoc theorema validiore ratione munire. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; mihi videtur hoc pacto con&longs;trui po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Nam <lb/>prim&ugrave;m &longs;umpta illius proprietate quod per &longs;e totum prim&ograve; mouetur, ab oppo&longs;ito con&longs;equentis <lb/>(appellant ver&ograve; Gr&aelig;ci tale genus argumentationis <foreign lang="greek">th\n su\n a)ntiqe/sei a)ntistrofh\n</foreign>) licebit <expan abbr="c&otilde;-plecti">con&shy;<lb/>plecti</expan> pro&longs;yllogi&longs;mum ad propo&longs;itionem in&longs;titut&aelig; demon&longs;trationis, hoc pacto. </s>                                                                <s>Quicquid per <lb/>&longs;e prim&ograve; mouetur, ad alterius quietem non ce&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>Ergo quicquid ad alterius quietem ce&longs;&longs;at, non <lb/>mouetur per &longs;e prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m omne totum alterius quiete po&longs;ita ce&longs;&longs;at: igitur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve; non mouetur. </s>                                                                <s>Ita vt talis &longs;it &longs;tructura no&longs;tr&aelig; demon&longs;trationis ad cuius probationum c&ecedil;&shy;<lb/>tera a&longs;&longs;eruntur. </s>                                                                <s>Nullum quod ex alterius quiete ce&longs;&longs;at, mouetur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Omne totum ex <lb/>alterius, nempe partis quiete ce&longs;&longs;at: non igitur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Siquis autem de&longs;ideret <lb/>confirmationem propo&longs;itionis, ita concludetur ab eius proprietate quod prim&ograve; cietur &agrave; &longs;eip&longs;o. <lb/></s>                                                                <s>Quicquid &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur prim&ograve;, id profect&ograve; ex alterius quiete non manebit, &longs;ed perpetu&ograve; cie&shy;<lb/>bitur habens in &longs;eip&longs;o radiceis omneis motus, vtpote <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum efficiendi, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> excipien&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1711"></arrow.to.target><lb/>di motum. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito, &longs;i ex alterius quiete man&longs;erit, id pror&longs;us &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non moue&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptionis autem probatio flagitat eam hypothe&longs;in, de qua plura &longs;uperiore libro dicta <lb/>&longs;unt, videlicet. </s>                                                                <s>Omne, quod mouetur po&longs;&longs;e diuidi &longs;ecund&ugrave;m. </s>                                                                <s>quantum. </s>                                                                <s>Fingamus igitur ip&longs;um <lb/>in duas parteis e&longs;&longs;e di&longs;&longs;ectum, vt AC. totum in parte AB. BC. <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> partem vnam quie&longs;cere <lb/>&longs;tatuamus (quod <expan abbr=".n.">enim</expan> fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;i factum e&longs;&longs;e ponatur, fal&longs;um &longs;an&egrave; &longs;ecum afferre poterit, neutiqu&agrave;m <lb/>tamen eiu&longs;modi, quia fieri valeat) Tum qu&aelig;ro an moueatur totum nec'ne. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; nunc <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&longs;umo &longs;yncategorematic&egrave;, vt aiunt, &longs;pectando &longs;ingulas parteis non &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> .i. </s>                                                                <s>vt totum <lb/><expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ratione po&longs;thabita: &longs;iquidem nouerim &amp; motum appellari totius, vbi moueatur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qua&shy;<lb/>dam parte quie&longs;cente, vt c&ugrave;m progredimur, vel etiam c&ugrave;m vas aqua plenum mutat locum aqua <lb/>&longs;uum ip&longs;ius con&longs;eruante: ver&ugrave;m &longs;ic totum in pr&ecedil;&longs;entia non accipio. </s>                                                                <s>cert&egrave; non mouetur totum, <lb/>c&ugrave;m maneat aliqua pars: nanque omnibus partibus con&longs;i&longs;tit illud genus totius. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i qua de&longs;it, <lb/>iam non amplius ita totum e&longs;t. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeas ex alterius quiete ce&longs;&longs;are, etiam fiet, vt non <lb/>moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, &longs;ed ab aliqua &longs;ui parte. </s>                                                                <s>Tameis <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t conditio cau&longs;&longs;&aelig; prim&aelig;, vt &longs;i ea pri&shy;<lb/>m&ograve; &longs;ublata tollatur effectus, eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;ita prim&ograve; ponatur. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i parte quie&longs;cente pri&shy;<lb/>m&ograve; quie&longs;cit totum, ad eius item <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> mouebitur prim&ograve;. </s>                                                                <s>Parte igitur quomodocunque &longs;e haben&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1711"></arrow.to.target><lb/>di motum. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito, &longs;i ex alterius quiete man&longs;erit, id pror&longs;us &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non moue&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptionis autem probatio flagitat eam hypothe&longs;in, de qua plura &longs;uperiore libro dicta <lb/>&longs;unt, videlicet. </s>                                                                <s>Omne, quod mouetur po&longs;&longs;e diuidi &longs;ecund&ugrave;m. </s>                                                                <s>quantum. </s>                                                                <s>Fingamus igitur ip&longs;um <lb/>in duas parteis e&longs;&longs;e di&longs;&longs;ectum, vt AC. totum in parte AB. BC. <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> partem vnam quie&longs;cere <lb/>&longs;tatuamus (quod <expan abbr=".n.">enim</expan> fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;i factum e&longs;&longs;e ponatur, fal&longs;um &longs;an&egrave; &longs;ecum afferre poterit, neutiqu&agrave;m <lb/>tamen eiu&longs;modi, quia fieri valeat) Tum qu&aelig;ro an moueatur totum nec'ne. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; nunc <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&longs;umo &longs;yncategorematic&egrave;, vt aiunt, &longs;pectando &longs;ingulas parteis non &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> .i. </s>                                                                <s>vt totum <lb/><expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ratione po&longs;thabita: &longs;iquidem nouerim &amp; motum appellari totius, vbi moueatur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qua&shy;<lb/>dam parte quie&longs;cente, vt c&ugrave;m progredimur, vel etiam c&ugrave;m vas aqua plenum mutat locum aqua <lb/>&longs;uum ip&longs;ius con&longs;eruante: ver&ugrave;m &longs;ic totum in pr&ecedil;&longs;entia non accipio. </s>                                                                <s>cert&egrave; non mouetur totum, <lb/>c&ugrave;m maneat aliqua pars: nanque omnibus partibus con&longs;i&longs;tit illud genus totius. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i qua de&longs;it, <lb/>iam non amplius ita totum e&longs;t. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeas ex alterius quiete ce&longs;&longs;are, etiam fiet, vt non <lb/>moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, &longs;ed ab aliqua &longs;ui parte. </s>                                                                <s>Talis <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t conditio cau&longs;&longs;&aelig; prim&aelig;, vt &longs;i ea pri&shy;<lb/>m&ograve; &longs;ublata tollatur effectus, eadem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;ita prim&ograve; ponatur. </s>                                                                <s>Itaque &longs;i parte quie&longs;cente pri&shy;<lb/>m&ograve; quie&longs;cit totum, ad eius item <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> mouebitur prim&ograve;. </s>                                                                <s>Parte igitur quomodocunque &longs;e haben&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1712"></arrow.to.target><lb/>te, vel moueatur, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> maneat, nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equi totum per &longs;e prim&ograve; non moueri &agrave; &longs;eip&longs;o, &longs;ed ab <lb/>alio. </s>                                                                <s>Quanuis id non abeat in immen&longs;um: aliter efficeretur, vt in tempore finito fieret motus in&shy;<lb/>finitus: nec &longs;ibi temporis <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>partes pro portione re&longs;ponderent, contr&agrave; qu&agrave;m &agrave; phy&longs;icis om&shy;<lb/>nibus con&longs;titutum fuerit. </s>                                                                <s>Sed hoc erit alterius loci. </s>                                                                <s>Nunc &longs;atis &longs;it, &longs;i nouerimus nihil &agrave; &longs;eip&longs;o pri&shy;<lb/>m&ograve; moueri. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i qua mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, vt cert&egrave; mouentur; iam ea prim&ograve; non mouebuntur, <lb/>&longs;ed nece&longs;&longs;e erit in duas parteis pr&aelig;cipuas diuidantur, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> altera per &longs;e moueat, altera ver&ograve; per <lb/>&longs;e moueatur. </s>                                                                <s>Atque ade&ograve; vt exploranti diligentius vniuer&longs;um cur&longs;um 7. &amp; 8. Phy&longs;. ita dirigi <lb/>po&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Vt po&longs;tqu&agrave;m nil &longs;eip&longs;um mouet prim&ograve;, ver&ugrave;m mouetur ab alio, <expan abbr="neq.">neque</expan> id in infini&shy;<lb/>tum progredi pote&longs;t in corporibus, ad vnum primum mouens perueniendum &longs;it. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;it <lb/>corpus, ab alio corpore non moueatur, atque id 7. Phy&longs;. ab&longs;oluatur ab Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m &amp; <lb/>ip&longs;um &longs;it corpus, <expan abbr="neq.">neque</expan> aliud agitare po&longs;sit, quin &amp; ip&longs;um protinus moueatur: nil autem &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve; moueri queat, vt nuper <expan abbr="demon&longs;trat&utilde;">demon&longs;tratum</expan> e&longs;t, o&longs;tendatur id ita moueri, quoniam con&longs;tet &egrave; dua&shy;<lb/>bus partibus: altera <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&ecedil; moueatur per &longs;e: <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; per &longs;e moueat, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ani&shy;<lb/>mal <expan abbr="qd">quod</expan> per &longs;e mouetur, &egrave; duab.  partib. <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>; corpore <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> mouetur; animo ver&ograve; qui mouet.  <arrow.to.target n="marg1712"></arrow.to.target><lb/>te, vel moueatur, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> maneat, nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equi totum per &longs;e prim&ograve; non moueri &agrave; &longs;eip&longs;o, &longs;ed ab <lb/>alio. </s>                                                                <s>Quanuis id non abeat in immen&longs;um: aliter efficeretur, vt in tempore finito fieret motus in&shy;<lb/>finitus: nec &longs;ibi temporis <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>partes pro portione re&longs;ponderent, contr&agrave; qu&agrave;m &agrave; phy&longs;icis om&shy;<lb/>nibus con&longs;titutum fuerit. </s>                                                                <s>Sed hoc erit alterius loci. </s>                                                                <s>Nunc &longs;atis &longs;it, &longs;i nouerimus nihil &agrave; &longs;eip&longs;o pri&shy;<lb/>m&ograve; moueri. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i qua mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, vt cert&egrave; mouentur; iam ea prim&ograve; non mouebuntur, <lb/>&longs;ed nece&longs;&longs;e erit in duas parteis pr&aelig;cipuas diuidantur, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> altera per &longs;e moueat, altera ver&ograve; per <lb/>&longs;e moueatur. </s>                                                                <s>Atque ade&ograve; vt exploranti diligentius vniuer&longs;um cur&longs;um 7. &amp; 8. Phy&longs;. ita dirigi <lb/>po&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Vt po&longs;tqu&agrave;m nil &longs;eip&longs;um mouet prim&ograve;, ver&ugrave;m mouetur ab alio, <expan abbr="neq.">neque</expan> id in infini&shy;<lb/>tum progredi pote&longs;t in corporibus, ad vnum primum mouens perueniendum &longs;it. </s>                                                                <s>quod, c&ugrave;m &longs;it <lb/>corpus, ab alio corpore non moueatur, atque id 7. Phy&longs;. ab&longs;oluatur ab Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m &amp; <lb/>ip&longs;um &longs;it corpus, <expan abbr="neq.">neque</expan> aliud agitare po&longs;sit, quin &amp; ip&longs;um protinus moueatur: nil autem &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve; moueri queat, vt nuper <expan abbr="demon&longs;trat&utilde;">demon&longs;tratum</expan> e&longs;t, o&longs;tendatur id ita moueri, quoniam con&longs;tet &egrave; dua&shy;<lb/>bus partibus: altera <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&ecedil; moueatur per &longs;e: <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; per &longs;e moueat, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ani&shy;<lb/>mal <expan abbr="qd">quod</expan> per &longs;e mouetur, &egrave; duab.  partib. <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>; corpore <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> mouetur; animo ver&ograve; qui mouet.
 <pb pagenum="253"/> <pb pagenum="253"/>
 <arrow.to.target n="marg1713"></arrow.to.target><lb/>At ver&ograve;, quia dubium e&longs;&longs;e poterat, quemadmodum pars mouens &amp; mobilis &longs;e haberet; quando <lb/>form&aelig; qu&aelig; &longs;unt principia motus, &longs;e habent ad materiam dupliciter, aut <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt cum materia di&shy;<lb/>uidu&aelig; &amp; extent&aelig; per totum, cuiu&longs;modi &longs;unt elementorum form&aelig;; aut <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> &longs;olam communi&shy;<lb/>cant ex quadam parte pr&aelig;cipua reliquis, vt fertur e&longs;&longs;e animus. </s>                                                                <s>Rur&longs;us id quod per &longs;e mouetur, <lb/>aut animatum e&longs;t, aut inanimum, &longs;ed progreditur Ari&longs;toteles, vt doceat <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> formam qu&aelig; cum <lb/>materia producitur &amp; extenditur, eiu&longs;modi e&longs;&longs;e, vt po&longs;sit mouere <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> cum qua producitur. <lb/></s>                                                                <s>Quia ver&ograve; inanima talem habent formam; efficitur, vt nullum <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> diuidi po&longs;sit in partem <lb/>per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem; proinde <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> inanimum po&longs;sit mouere &longs;eip&longs;um. <lb/></s>                                                                <s>E&longs;t igitur animatum id quod per &longs;e mouetur eo modo quo pote&longs;t, quia non prim&ograve;, &amp; hoc ita &longs;e <lb/>habere compertum e&longs;t, vt partem mouentem &agrave; mobili, non mod&ograve; ratione, ver&ugrave;m etiam &longs;ubiecto <lb/>di&longs;iunctam habeat. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quia quod per &longs;e mouetur, aliquando conflatur &egrave; principiis <lb/>qu&aelig; contrarium habent, &amp; idcirc&ograve; di&longs;&longs;olui po&longs;&longs;unt: h&aelig;c idonea perpetu&aelig; &longs;ucce&longs;sionis initia &longs;ta&shy;<lb/>tui nequeunt. </s>                                                                <s>Proinde &aelig;terna erunt id quod mouetur, &amp; id quod mouet: etiam ita con&longs;tare <lb/>concludetur illud primum mouens corporeum quod per &longs;e mouetur, vt componatur ex mo&shy;<lb/>uente quod non &longs;it tanquam principium illius internum, neque vt materia, neque vt talis forma <lb/>qu&aelig; pendeat ab ip&longs;a, &longs;ed immateriatum <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &amp; ab omni tran&longs;mutatione pror&longs;us <expan abbr="abiunct&utilde;">abiunctum</expan>. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg1713"></arrow.to.target><lb/>At ver&ograve;, quia dubium e&longs;&longs;e poterat, quemadmodum pars mouens &amp; mobilis &longs;e haberet; quando <lb/>form&aelig; qu&aelig; &longs;unt principia motus, &longs;e habent ad materiam dupliciter, aut <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt cum materia di&shy;<lb/>uidu&aelig; &amp; extent&aelig; per totum, cuiu&longs;modi &longs;unt elementorum form&aelig;; aut <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> &longs;olam communi&shy;<lb/>cant ex quadam parte pr&aelig;cipua reliquis, vt fertur e&longs;&longs;e animus. </s>                                                                <s>Rur&longs;us id quod per &longs;e mouetur, <lb/>aut animatum e&longs;t, aut inanimum, &longs;ed progreditur Ari&longs;toteles, vt doceat <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> formam qu&aelig; cum <lb/>materia producitur &amp; extenditur, eiu&longs;modi e&longs;&longs;e, vt po&longs;sit mouere <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> cum qua producitur. <lb/></s>                                                                <s>Quia ver&ograve; inanima talem habent formam; efficitur, vt nullum <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> diuidi po&longs;sit in partem <lb/>per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem; proinde <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> inanimum po&longs;sit mouere &longs;eip&longs;um. <lb/></s>                                                                <s>E&longs;t igitur animatum id quod per &longs;e mouetur eo modo quo pote&longs;t, quia non prim&ograve;, &amp; hoc ita &longs;e <lb/>habere compertum e&longs;t, vt partem mouentem &agrave; mobili, non mod&ograve; ratione, ver&ugrave;m etiam &longs;ubiecto <lb/>di&longs;iunctam habeat. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quia quod per &longs;e mouetur, aliquando conflatur &egrave; principiis <lb/>qu&aelig; contrarium habent, &amp; idcirc&ograve; di&longs;&longs;olui po&longs;&longs;unt: h&aelig;c idonea perpetu&aelig; &longs;ucce&longs;sionis initia &longs;ta&shy;<lb/>tui nequeunt. </s>                                                                <s>Proinde &aelig;terna erunt id quod mouetur, &amp; id quod mouet: etiam ita con&longs;tare <lb/>concludetur illud primum mouens corporeum quod per &longs;e mouetur, vt componatur ex mo&shy;<lb/>uente quod non &longs;it tanquam principium illius internum, neque vt materia, neque vt talis forma <lb/>qu&aelig; pendeat ab ip&longs;a, &longs;ed immateriatum <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &amp; ab omni tran&longs;mutatione pror&longs;us <expan abbr="abiunct&utilde;">abiunctum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>
Line 6786 
Line 7125 
 <arrow.to.target n="marg1742"></arrow.to.target><lb/>plan&egrave; mouetur; c&ugrave;m in eo propter partium <expan abbr="difformitat&etilde;">difformitatem</expan> pars mouens &agrave; mobili &longs;eparata &longs;it; ina&shy;<lb/>nima ver&ograve; di&longs;tinguantur ab eo, quia c&ugrave;m moueantur ab alio (nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;eip&longs;um mouet prim&ograve;, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio docet) externum aliquid po&longs;cant; licet id forta&longs;&longs;e lateat &agrave; quo mouentur. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Inanimato <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &amp; primum corporeum, vnde alia mouentur, tum intra animal, tum extra, quod <lb/> <arrow.to.target n="marg1742"></arrow.to.target><lb/>plan&egrave; mouetur; c&ugrave;m in eo propter partium <expan abbr="difformitat&etilde;">difformitatem</expan> pars mouens &agrave; mobili &longs;eparata &longs;it; ina&shy;<lb/>nima ver&ograve; di&longs;tinguantur ab eo, quia c&ugrave;m moueantur ab alio (nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;eip&longs;um mouet prim&ograve;, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio docet) externum aliquid po&longs;cant; licet id forta&longs;&longs;e lateat &agrave; quo mouentur. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Inanimato <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t &amp; primum corporeum, vnde alia mouentur, tum intra animal, tum extra, quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1743"></arrow.to.target><lb/>aut cor e&longs;t, aut illi pro portione re&longs;pondet; e&longs;t &amp; id eiu&longs;modi, vt per &longs;e moueatur, hoc e&longs;t, manen&shy;<lb/>tibus aliis; alia ver&ograve; non moueantur &longs;ine ip&longs;o, &longs;iue, dum ip&longs;um mouetur, &amp; per contactum, &longs;iue <lb/>per virtutem ab eo transfu&longs;am. </s>                                                                <s>Nam fieri pote&longs;t <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan>, vt motu partis illius deficiente. <lb/></s>                                                                <s>aut etiam c&ugrave;m ablata fuerit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> aliquandiu reliqu&aelig; partes moueantur. </s>                                                                <s>Quo fit, vt tum Galenus, <lb/> <arrow.to.target n="marg1743"></arrow.to.target><lb/>aut cor e&longs;t, aut illi pro portione re&longs;pondet; e&longs;t &amp; id eiu&longs;modi, vt per &longs;e moueatur, hoc e&longs;t, manen&shy;<lb/>tibus aliis; alia ver&ograve; non moueantur &longs;ine ip&longs;o, &longs;iue, dum ip&longs;um mouetur, &amp; per contactum, &longs;iue <lb/>per virtutem ab eo transfu&longs;am. </s>                                                                <s>Nam fieri pote&longs;t <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan>, vt motu partis illius deficiente. <lb/></s>                                                                <s>aut etiam c&ugrave;m ablata fuerit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> aliquandiu reliqu&aelig; partes moueantur. </s>                                                                <s>Quo fit, vt tum Galenus, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1744"></arrow.to.target><lb/>tum Auerro&euml;s in eo lap&longs;i &longs;int; ille, dum in&longs;ultat Ari&longs;toteli: hic, dum Galeno repugnat: ille dicens <lb/> <arrow.to.target n="marg1744"></arrow.to.target><lb/>tum Auerro&euml;s in eo lap&longs;i &longs;int; ille, dum in&longs;ultat Ari&longs;toteli: hic, dum Galeno repugnat: ille dicens <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1745"></arrow.to.target><lb/>cor non e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, eo qu&ograve;d animal quoddam ambulat &longs;ine corde; hic dum ironic&egrave; op&shy;<lb/>ponit &longs;e <expan abbr="ariet&etilde;">arietem</expan> &longs;ine capite vidi&longs;&longs;e currentem. </s>                                                                <s>Nanque hic aliquid accipit, quod nullo modo fieri <lb/>po&longs;sit. </s>                                                                <s>Etenim animalia perfectiora non &longs;u&longs;tinent tantam <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan>, &amp; quanuis adhuc viuerent mo&shy;<lb/>ueri non po&longs;&longs;ent; ex ceruice <expan abbr=".n.">enim</expan> vincula pendent, actu di&longs;tincta, quibus vniuer&longs;&aelig; partes corporis <lb/>colligantur, &longs;u&longs;tinentur, &amp; afferunt robur, quo maxim&egrave; op^{9} e&longs;t in motu, quibus di&longs;&longs;olutis, ne dum <lb/>robur habeat, quale requiritur in motu, &longs;ed protinus concidat nece&longs;&longs;e e&longs;t, ille non animaduertit <lb/>virtutem &agrave; principe membro <expan abbr="c&otilde;municatam">communicatam</expan> diutius po&longs;&longs;e con&longs;eruari, quamobrem etiam didici&shy;<lb/>mus caput marin&aelig; te&longs;tudini ab&longs;ci&longs;&longs;um <expan abbr="n&otilde;">non</expan> continu&ograve; mori, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ed &amp; videre, &amp; &longs;i ante oculos ei ma&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1745"></arrow.to.target><lb/>cor non e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, eo qu&ograve;d animal quoddam ambulat &longs;ine corde; hic dum ironic&egrave; op&shy;<lb/>ponit &longs;e <expan abbr="ariet&etilde;">arietem</expan> &longs;ine capite vidi&longs;&longs;e currentem. </s>                                                                <s>Nanque hic aliquid accipit, quod nullo modo fieri <lb/>po&longs;sit. </s>                                                                <s>Etenim animalia perfectiora non &longs;u&longs;tinent tantam <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan>, &amp; quanuis adhuc viuerent mo&shy;<lb/>ueri non po&longs;&longs;ent; ex ceruice <expan abbr=".n.">enim</expan> vincula pendent, actu di&longs;tincta, quibus vniuer&longs;&aelig; partes corporis <lb/>colligantur, &longs;u&longs;tinentur, &amp; afferunt robur, quo maxim&egrave; <expan abbr="op9">opus</expan>} e&longs;t in motu, quibus di&longs;&longs;olutis, ne dum <lb/>robur habeat, quale requiritur in motu, &longs;ed protinus concidat nece&longs;&longs;e e&longs;t, ille non animaduertit <lb/>virtutem &agrave; principe membro <expan abbr="c&otilde;municatam">communicatam</expan> diutius po&longs;&longs;e con&longs;eruari, quamobrem etiam didici&shy;<lb/>mus caput marin&aelig; te&longs;tudini ab&longs;ci&longs;&longs;um <expan abbr="n&otilde;">non</expan> continu&ograve; mori, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ed &amp; videre, &amp; &longs;i ante oculos ei ma&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1746"></arrow.to.target><lb/>nus obuer&longs;etur, illos claudere, &amp; paull&ograve; etiam propius, &longs;i <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> admoueas, mordere. </s>                                                                <s>Atque hoc <lb/>primum mouens <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan> in corpus &amp; animam di&longs;tribuitur: quand&ograve; animus e&longs;t mouens, cor <lb/>autem mobile. </s>                                                                <s>Sed enim quia talis forma quoquomodo pendet &agrave; materia, contingit, vt mouea&shy;<lb/>tur ad motum eius in quo e&longs;t, &amp; per accidens; idcirco animus non e&longs;t prim&ugrave;m mouens &longs;implici&shy;<lb/>ter, neque ob id cor e&longs;t mobile penitus primum. </s>                                                                <s>Itaque rerum ordo nos e&ograve; deducit, vt aliquid <lb/>tale &longs;impliciter inueniamus quod &longs;it pror&longs;us immobile cum per &longs;e, tum etiam per accidens: hoc <lb/> <arrow.to.target n="marg1746"></arrow.to.target><lb/>nus obuer&longs;etur, illos claudere, &amp; paull&ograve; etiam propius, &longs;i <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> admoueas, mordere. </s>                                                                <s>Atque hoc <lb/>primum mouens <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan> in corpus &amp; animam di&longs;tribuitur: quand&ograve; animus e&longs;t mouens, cor <lb/>autem mobile. </s>                                                                <s>Sed enim quia talis forma quoquomodo pendet &agrave; materia, contingit, vt mouea&shy;<lb/>tur ad motum eius in quo e&longs;t, &amp; per accidens; idcirco animus non e&longs;t prim&ugrave;m mouens &longs;implici&shy;<lb/>ter, neque ob id cor e&longs;t mobile penitus primum. </s>                                                                <s>Itaque rerum ordo nos e&ograve; deducit, vt aliquid <lb/>tale &longs;impliciter inueniamus quod &longs;it pror&longs;us immobile cum per &longs;e, tum etiam per accidens: hoc <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1747"></arrow.to.target><lb/>autem erit id &agrave; quo c&ecedil;lum proxim&egrave; mouetur. </s>                                                                <s>Quare c&ecedil;lum erit illud animal quod ver&egrave; prim&ugrave;m <lb/>erit, &amp; prim&ugrave;m mobile, &amp; c&ugrave;m &longs;it prim&ugrave;m, vnde reliqua corpora mouentur, id quod per &longs;e mo&shy;<lb/>uetur, idcirc&ograve; diuiditur in partem per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem, atque illam qu&aelig; <lb/>per &longs;e mouet, eiu&longs;modi, vt &longs;it omnino, &amp; omnibus modis immobilis; h&aelig;c ver&ograve; vt talis e&longs;&longs;e po&longs;sit, <lb/>ab omni materi&aelig; concretione libera ponenda e&longs;t, &amp; vt per <expan abbr="indiuidu&atilde;">indiuiduam</expan> &longs;peciem cum reip&longs;a mobili <lb/>copuletur, &amp; ita moueat, non quia mobili det quendam impul&longs;um, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ille qui agitat, <lb/>&amp; voluit <expan abbr="rot&atilde;">rotam</expan>, aut pilam: &longs;ed quia c&ugrave;m &longs;it pr&aelig;&longs;ens ip&longs;i mobili, &longs;uiip&longs;ius imitandi cupidinem incu&shy;<lb/>tiat, &longs;iue ea &longs;it naturalis, &longs;iue animalis, &longs;iue vtroque modo, dicetur alio loco. </s>                                                                <s>Sic facil&egrave; apparet, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio non re&longs;oluatur in primum mobile, &amp; primum mouens &longs;impliciter, &longs;ed egeat <lb/>alterius qu&aelig; &longs;ubuectitur 8. Phy&longs;. &amp; vt h&aelig;c &longs;ine illa pror&longs;us &longs;it mutilata &amp; <expan abbr="m&atilde;ca">manca</expan>: &agrave; primo <expan abbr=".n.">enim</expan> quod <lb/>mouetur inter corpora, in <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motu reperiuntur primum mobile &longs;impliciter, &amp; prim&ugrave;m mo&shy;<lb/>uens. </s>                                                                <s>quem nexum <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, quia parum, aut nihil ob&longs;eruarunt eorum <expan abbr="volumin&utilde;">voluminum</expan> interpretes, <expan abbr="imper-fect&utilde;">imper&shy;<lb/>fectum</expan> progre&longs;&longs;um phy&longs;ic&ecedil; auditionis effeci&longs;&longs;e mihi videntur. </s>                                                                <s>Per&longs;equitur ego Ari&longs;toteles 7. Phy&longs;. <lb/>corpora ip&longs;a naturalia &longs;ol&ugrave;m, nec procedit vlterius, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in animante in quo peculiari quodam <lb/> <arrow.to.target n="marg1747"></arrow.to.target><lb/>autem erit id &agrave; quo c&ecedil;lum proxim&egrave; mouetur. </s>                                                                <s>Quare c&ecedil;lum erit illud animal quod ver&egrave; prim&ugrave;m <lb/>erit, &amp; prim&ugrave;m mobile, &amp; c&ugrave;m &longs;it prim&ugrave;m, vnde reliqua corpora mouentur, id quod per &longs;e mo&shy;<lb/>uetur, idcirc&ograve; diuiditur in partem per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem, atque illam qu&aelig; <lb/>per &longs;e mouet, eiu&longs;modi, vt &longs;it omnino, &amp; omnibus modis immobilis; h&aelig;c ver&ograve; vt talis e&longs;&longs;e po&longs;sit, <lb/>ab omni materi&aelig; concretione libera ponenda e&longs;t, &amp; vt per <expan abbr="indiuidu&atilde;">indiuiduam</expan> &longs;peciem cum reip&longs;a mobili <lb/>copuletur, &amp; ita moueat, non quia mobili det quendam impul&longs;um, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ille qui agitat, <lb/>&amp; voluit <expan abbr="rot&atilde;">rotam</expan>, aut pilam: &longs;ed quia c&ugrave;m &longs;it pr&aelig;&longs;ens ip&longs;i mobili, &longs;uiip&longs;ius imitandi cupidinem incu&shy;<lb/>tiat, &longs;iue ea &longs;it naturalis, &longs;iue animalis, &longs;iue vtroque modo, dicetur alio loco. </s>                                                                <s>Sic facil&egrave; apparet, vt <lb/>h&aelig;c demon&longs;tratio non re&longs;oluatur in primum mobile, &amp; primum mouens &longs;impliciter, &longs;ed egeat <lb/>alterius qu&aelig; &longs;ubuectitur 8. Phy&longs;. &amp; vt h&aelig;c &longs;ine illa pror&longs;us &longs;it mutilata &amp; <expan abbr="m&atilde;ca">manca</expan>: &agrave; primo <expan abbr=".n.">enim</expan> quod <lb/>mouetur inter corpora, in <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motu reperiuntur primum mobile &longs;impliciter, &amp; prim&ugrave;m mo&shy;<lb/>uens. </s>                                                                <s>quem nexum <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, quia parum, aut nihil ob&longs;eruarunt eorum <expan abbr="volumin&utilde;">voluminum</expan> interpretes, <expan abbr="imper-fect&utilde;">imper&shy;<lb/>fectum</expan> progre&longs;&longs;um phy&longs;ic&ecedil; auditionis effeci&longs;&longs;e mihi videntur. </s>                                                                <s>Per&longs;equitur ego Ari&longs;toteles 7. Phy&longs;. <lb/>corpora ip&longs;a naturalia &longs;ol&ugrave;m, nec procedit vlterius, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in animante in quo peculiari quodam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1748"></arrow.to.target><lb/>beneficio partes ita connex&aelig; &longs;unt, vt vna po&longs;sit ab&longs;olut&egrave; moueri, &amp; vbi moueatur, alias <expan abbr="c&otilde;citare">concitare</expan>, <lb/>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui continua &longs;int, quorum motus e&longs;t vnus, &amp; ea pars prima, vnde omnis motus in ani&shy;<lb/>mali deducitur in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> adhuc per &longs;e mobilem; atque alteram, qu&aelig; per &longs;e moueat, partiatur; nil <lb/>pr&aelig;tere&agrave; &longs;pectet demon&longs;tratio pr&aelig;&longs;ens pr&aelig;ter id, vt ex partibus corporis, &amp; integrantibus <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>. <lb/></s>                                                                <s>de quibus communiter, vt corpora &longs;unt, &amp; vt ex partibus integrantibus componuntur, <expan abbr="o&longs;t&etilde;datur">o&longs;tendatur</expan> <lb/>&agrave; &longs;eip&longs;a non po&longs;&longs;e moueri prim&ograve;, &longs;ic vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &agrave; &longs;ei&longs;po toto moueatur, &longs;ed ab aliquo moueri nece&longs;&shy;<lb/>&longs;arium &longs;it, &longs;iue ab externo, &longs;iue interno principio, nihil refert. </s>                                                                <s>Nanque in animante, &longs;i ad id deune&shy;<lb/>nire oporteat, vnde motus exoritur, planum qu&ograve;d erit vna <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> pars &agrave; qua toti corpori motus <lb/>impertiatur. </s>                                                                <s>Quare non &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ugrave;m mouebitur animans. </s>                                                                <s>In c&ecedil;teris corporibus qu&ecedil; conti&shy;<lb/>nua &longs;unt, etiam motus na&longs;catur ab alio nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&ograve;d &agrave; toto mobili &longs;ecretum &longs;it, &longs;iue vt pars in&shy;<lb/>tegrans &agrave; reliquo corpore (tamet&longs;i id in animali &longs;olo contingere dicimus) &longs;iue extra mobile exi&shy;<lb/>&longs;tat, quod erit generatim de inanimis po&longs;te&agrave; peragendum. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i rect&egrave; in&longs;picias id quod infer&shy;<lb/>tur ab Ari&longs;totele in <expan abbr="c&otilde;plexione">complexione</expan> &longs;ui &longs;yllogi&longs;mi, nil aliud habetur, qu&agrave;m quae non moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve;: huic ver&ograve; non repugnat, vel &agrave; parte, vel ab alio quopiam moueri. </s>                                                                <s>Satis enim e&longs;t, vt &longs;it <lb/>loco di&longs;clu&longs;um id quod mouet, ab eo quod mouetur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;ic &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non mouebitur.  <arrow.to.target n="marg1748"></arrow.to.target><lb/>beneficio partes ita connex&aelig; &longs;unt, vt vna po&longs;sit ab&longs;olut&egrave; moueri, &amp; vbi moueatur, alias <expan abbr="c&otilde;citare">concitare</expan>, <lb/>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui continua &longs;int, quorum motus e&longs;t vnus, &amp; ea pars prima, vnde omnis motus in ani&shy;<lb/>mali deducitur in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> adhuc per &longs;e mobilem; atque alteram, qu&aelig; per &longs;e moueat, partiatur; nil <lb/>pr&aelig;tere&agrave; &longs;pectet demon&longs;tratio pr&aelig;&longs;ens pr&aelig;ter id, vt ex partibus corporis, &amp; integrantibus <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>. <lb/></s>                                                                <s>de quibus communiter, vt corpora &longs;unt, &amp; vt ex partibus integrantibus componuntur, <expan abbr="o&longs;t&etilde;datur">o&longs;tendatur</expan> <lb/>&agrave; &longs;eip&longs;a non po&longs;&longs;e moueri prim&ograve;, &longs;ic vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &agrave; &longs;ei&longs;po toto moueatur, &longs;ed ab aliquo moueri nece&longs;&shy;<lb/>&longs;arium &longs;it, &longs;iue ab externo, &longs;iue interno principio, nihil refert. </s>                                                                <s>Nanque in animante, &longs;i ad id deune&shy;<lb/>nire oporteat, vnde motus exoritur, planum qu&ograve;d erit vna <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> pars &agrave; qua toti corpori motus <lb/>impertiatur. </s>                                                                <s>Quare non &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ugrave;m mouebitur animans. </s>                                                                <s>In c&ecedil;teris corporibus qu&ecedil; conti&shy;<lb/>nua &longs;unt, etiam motus na&longs;catur ab alio nece&longs;&longs;e e&longs;t, qu&ograve;d &agrave; toto mobili &longs;ecretum &longs;it, &longs;iue vt pars in&shy;<lb/>tegrans &agrave; reliquo corpore (tamet&longs;i id in animali &longs;olo contingere dicimus) &longs;iue extra mobile exi&shy;<lb/>&longs;tat, quod erit generatim de inanimis po&longs;te&agrave; peragendum. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i rect&egrave; in&longs;picias id quod infer&shy;<lb/>tur ab Ari&longs;totele in <expan abbr="c&otilde;plexione">complexione</expan> &longs;ui &longs;yllogi&longs;mi, nil aliud habetur, qu&agrave;m quae non moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve;: huic ver&ograve; non repugnat, vel &agrave; parte, vel ab alio quopiam moueri. </s>                                                                <s>Satis enim e&longs;t, vt &longs;it <lb/>loco di&longs;clu&longs;um id quod mouet, ab eo quod mouetur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;ic &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non mouebitur.
Line 6812 
Line 7151 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1745"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg1745"></margin.target>B</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1746"></margin.target>d &AElig;lian^{9}.</s></p> <s><margin.target id="marg1746"></margin.target>d <expan abbr="&AElig;lian9">&AElig;lianus</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1747"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1747"></margin.target>C</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 6870 
Line 7209 
 <arrow.to.target n="marg1766"></arrow.to.target><lb/>no &longs;peciei diuer&longs;&aelig;, continuari po&longs;&longs;e? </s>                                                                <s>idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, ac &longs;i fingeremus hominem e&longs;&longs;e, <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> tamen ra&shy;<lb/>tionis non e&longs;&longs;e capacem. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> in quoquam &longs;tatui po&longs;&longs;unt ea qu&aelig; illius rationem tollunt. <lb/></s>                                                                <s>In&longs;uper quia dubitatum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fuit ab Ari&longs;totele, c&ugrave;m h&ecedil;c mobilia &longs;int diuer&longs;a, <expan abbr="diuer&longs;i&qacute;">diuer&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>illorum <lb/>motus ad id, vt na&longs;catur illud ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>vtr&ugrave;m motus &aelig;quales &longs;tatuendi &longs;int, nec'ne. </s>                                                                <s>quonam&shy;<lb/>modo motuum &aelig;qualitas accipienda &longs;it. </s>                                                                <s>Illud <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dubitatur, qu&aelig;'nam &longs;it nece&longs;sitas, vt mouens &amp; <lb/>mobile &longs;int &longs;imul: intelligo <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouens vt efficiens: nam de fine controuer&longs;ia non e&longs;t, <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>mouere po&longs;&longs;e, quanuis aliquo interuallo di&longs;iunctum, quia &longs;&aelig;pe videtur in omni <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> ge&shy;<lb/>nere tran&longs;mutationis reperiri mouens, tanquam efficiens, quod afficiat illa <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&aelig; longius di&shy;<lb/>&longs;tant: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> torpedo per rete pi&longs;catoris manum &longs;tupefacit, &amp; magnes trahit ferrum &longs;patio <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> <lb/>intercedente, vt id &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="qd">quod</expan> efficit quantum, nece&longs;&longs;ari&ograve; proximum requiratur: quand&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ignis <lb/>per mediam phialam gignitur, &amp; aqua per medium <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan>, vt apparet in &longs;peculis vitreis: hyems <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>externo frigore irrumpente a&euml;r internus qui contiguus e&longs;t, in aquam facillim&egrave; cogitur. </s>                                                                <s>In omni&shy;<lb/>bus ergo mutationibus pr&aelig;ter vnum incrementum efficiens etiam pote&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan>: non nego <lb/>tamen, quin <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan> nihil obeat &longs;ine proximo; &longs;ed id &longs;ol&ugrave;m, quae in motibus efficiens &longs;emper &longs;it pro&shy;<lb/>ximum, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> videtur demon&longs;tratio no&longs;tra flagitare. </s>                                                                <s>Video, quod ad primum attinet,  <arrow.to.target n="marg1766"></arrow.to.target><lb/>no &longs;peciei diuer&longs;&aelig;, continuari po&longs;&longs;e? </s>                                                                <s>idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, ac &longs;i fingeremus hominem e&longs;&longs;e, <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> tamen ra&shy;<lb/>tionis non e&longs;&longs;e capacem. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> in quoquam &longs;tatui po&longs;&longs;unt ea qu&aelig; illius rationem tollunt. <lb/></s>                                                                <s>In&longs;uper quia dubitatum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> fuit ab Ari&longs;totele, c&ugrave;m h&ecedil;c mobilia &longs;int diuer&longs;a, <expan abbr="diuer&longs;i&qacute;">diuer&longs;ique</expan>. </s>                                                                <s>illorum <lb/>motus ad id, vt na&longs;catur illud ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>vtr&ugrave;m motus &aelig;quales &longs;tatuendi &longs;int, nec'ne. </s>                                                                <s>quonam&shy;<lb/>modo motuum &aelig;qualitas accipienda &longs;it. </s>                                                                <s>Illud <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dubitatur, qu&aelig;'nam &longs;it nece&longs;sitas, vt mouens &amp; <lb/>mobile &longs;int &longs;imul: intelligo <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouens vt efficiens: nam de fine controuer&longs;ia non e&longs;t, <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>mouere po&longs;&longs;e, quanuis aliquo interuallo di&longs;iunctum, quia &longs;&aelig;pe videtur in omni <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> ge&shy;<lb/>nere tran&longs;mutationis reperiri mouens, tanquam efficiens, quod afficiat illa <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&aelig; longius di&shy;<lb/>&longs;tant: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> torpedo per rete pi&longs;catoris manum &longs;tupefacit, &amp; magnes trahit ferrum &longs;patio <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> <lb/>intercedente, vt id &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="qd">quod</expan> efficit quantum, nece&longs;&longs;ari&ograve; proximum requiratur: quand&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ignis <lb/>per mediam phialam gignitur, &amp; aqua per medium <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan>, vt apparet in &longs;peculis vitreis: hyems <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>externo frigore irrumpente a&euml;r internus qui contiguus e&longs;t, in aquam facillim&egrave; cogitur. </s>                                                                <s>In omni&shy;<lb/>bus ergo mutationibus pr&aelig;ter vnum incrementum efficiens etiam pote&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan>: non nego <lb/>tamen, quin <expan abbr="remot&utilde;">remotum</expan> nihil obeat &longs;ine proximo; &longs;ed id &longs;ol&ugrave;m, quae in motibus efficiens &longs;emper &longs;it pro&shy;<lb/>ximum, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> videtur demon&longs;tratio no&longs;tra flagitare. </s>                                                                <s>Video, quod ad primum attinet,
 <pb pagenum="264"/>ex eo nonnullos ab&longs;urdum deducere, quia .&longs;. </s>                                                                <s>in Ari&longs;totelica hypothe&longs;i contineatur vnum quod <lb/> <pb pagenum="264"/>ex eo nonnullos ab&longs;urdum deducere, quia .&longs;. </s>                                                                <s>in Ari&longs;totelica hypothe&longs;i contineatur vnum quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1767"></arrow.to.target><lb/>&longs;it continuum infinitum; at hoc moueri non pote&longs;t. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m duo me de hac &longs;ententia mouent. <lb/></s>                                                                <s>Primum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="qa">quam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exi&longs;timauit <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> Ari&longs;toteles <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> po&longs;&longs;e moueri, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia, tamet&longs;i <lb/> <arrow.to.target n="marg1767"></arrow.to.target><lb/>&longs;it continuum infinitum; at hoc moueri non pote&longs;t. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m duo me de hac &longs;ententia mouent. <lb/></s>                                                                <s>Primum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="qa">quam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exi&longs;timauit <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> <expan abbr="aliq&ntilde;">aliquando</expan> Ari&longs;toteles <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> po&longs;&longs;e moueri, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia, tamet&longs;i <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1768"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> mutare nequit; at in &longs;eip&longs;o moueri nil prohibet. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to, &longs;it ratio illa ad <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, nanque <lb/>&longs;impliciter mot^{9} ab <expan abbr="&itilde;finito">infinito</expan> reiectus e&longs;t. 3. Phy&longs;. c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;clus&utilde;">conclusum</expan> &longs;it <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e moueri <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan>, <lb/><expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec <expan abbr="tpe">tempore</expan> finito, nec infinito mouetur. </s>                                                                <s>quid igitur oportebat, Ari&longs;t. </s>                                                               &nbs