| version 1.40, 2007/07/10 13:58:00 |
version 1.41, 2007/07/10 14:09:50 |
| |
| <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s> <s>Hanc <expan abbr="naturã">naturam</expan> quia fit ab alio, & in &longs;ubiecto <expan abbr="quodã">quodam</expan>, habitudo co­<lb/> | <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s> <s>Hanc <expan abbr="naturã">naturam</expan> quia fit ab alio, & in &longs;ubiecto <expan abbr="quodã">quodam</expan>, habitudo co­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s> <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="primã">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s> <s>quæ in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="eã">eam</expan> quæ logicè <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="etiã">etiam</expan>, vt à cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, & hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s> <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="cõpleat">compleat</expan>. </s> <s>Accipio verò <expan abbr="nõ">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="illã">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="qñ">quin</expan> illa <expan abbr="quã">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t & tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="cõis">conis</expan> analogicè <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="oĩ">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="cõpo&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tantiæ pars; & ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tũ">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti­<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s> <s>Ita igitur <expan abbr="nõ">non</expan> vna <expan abbr="rõne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea quæ &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter & in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="tñ">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicamentũ">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s> <s>&longs;ed vt ab hoc. </s> <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s> <s>quæ <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figurã">figuram</expan> dictio­<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="internã">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="quã">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="hãc">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> & alia adnexa, & in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, & in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliquè <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s> <s>idcircò ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="cõplebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s> <s>& ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s> <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="naturã">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve­<lb/>limus, & vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="etiã">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s> <s>Ex hoc <expan abbr="nõ">non</expan> nullo <lb/> | <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s> <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="primã">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s> <s>quæ in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="eã">eam</expan> quæ logicè <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="etiã">etiam</expan>, vt à cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, & hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s> <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="cõpleat">compleat</expan>. </s> <s>Accipio verò <expan abbr="nõ">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="illã">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="qñ">quin</expan> illa <expan abbr="quã">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t & tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="cõis">conis</expan> analogicè <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="oĩ">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="cõpo&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tantiæ pars; & ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tũ">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti­<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s> <s>Ita igitur <expan abbr="nõ">non</expan> vna <expan abbr="rõne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea quæ &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter & in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="tñ">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicamentũ">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s> <s>&longs;ed vt ab hoc. </s> <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s> <s>quæ <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figurã">figuram</expan> dictio­<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="internã">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="quã">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="hãc">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> & alia adnexa, & in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, & in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliquè <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s> <s>idcircò ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="cõplebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s> <s>& ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s> <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="naturã">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve­<lb/>limus, & vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="etiã">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s> <s>Ex hoc <expan abbr="nõ">non</expan> nullo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="cõ&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s> <s>laudati, quae <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="motũ">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="certũ">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eorũ">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quæ fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> & <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;­<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s> <s>Porrò actio & pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vnũ">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;anè quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="qñ">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio verò patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura & hy­<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s> <s>natura & hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;tãt">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="noĩe">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;nĩam">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s> <s><expan abbr="Primũ">Primum</expan>, &longs;. </s> <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="rñderet">responderet</expan>, atqui <expan abbr="nullũ">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t eò quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t valdè impropriè, <expan abbr="qñ">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="oĩa">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpotè, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;orũ">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo­<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> hæc e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> à qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> veræ habitudinis, i. </s> <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en­<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s> <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="cõplere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="cũ">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> & <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profectò vtriu&longs;­<lb/>que <expan abbr="eorũ">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> à &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, & id <expan abbr="per&longs;picuũ">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s> <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> & <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;simè latet. </s> <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hmõi">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="motũ">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> | <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="cõ&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s> <s>laudati, quae <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="motũ">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <expan abbr="certũ">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eorũ">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quæ fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> & <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;­<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s> <s>Porrò actio & pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vnũ">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;anè quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="qñ">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio verò patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura & hy­<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s> <s>natura & hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;tãt">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="noĩe">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;nĩam">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s> <s><expan abbr="Primũ">Primum</expan>, &longs;. </s> <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="rñderet">responderet</expan>, atqui <expan abbr="nullũ">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t eò quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t valdè impropriè, <expan abbr="qñ">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="oĩa">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpotè, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;orũ">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo­<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> hæc e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> à qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> veræ habitudinis, i. </s> <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en­<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s> <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="cõplere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="cũ">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> & <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profectò vtriu&longs;­<lb/>que <expan abbr="eorũ">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> à &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, & id <expan abbr="per&longs;picuũ">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s> <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> & <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;simè latet. </s> <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hmõi">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="motũ">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="rñdeat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s> <s>duplex e&longs;&longs;e & mouens & mobile, licet habitudo ad mobile longè alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>& ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> externa, & <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicamentũ">praedicamentum</expan>. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi­<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="oĩa">omnia</expan>, &longs;. </s> <s><expan abbr="relatũ">relatum</expan> iri ad <expan abbr="Deũ">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="cõ&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s> <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="cãs">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="cãm">causam</expan>, & ad D. O. M. veluti <expan abbr="cãm">causam</expan> <expan abbr="primã">primam</expan>? </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;tã-tia">&longs;ub&longs;tan­<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub­<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="nõ">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;æ genus, <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="internũ">internum</expan>, &longs;ed à quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="nã">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="cõpo&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="acceptũ">acceptum</expan> refert, & ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materiã">materiam</expan>. </s> <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue­<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s> <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="cãs">causas</expan> & <expan abbr="cãs">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;piciũt">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="qñ">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/> | <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="rñdeat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s> <s>duplex e&longs;&longs;e & mouens & mobile, licet habitudo ad mobile longè alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>& ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> externa, & <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicamentũ">praedicamentum</expan>. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi­<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="oĩa">omnia</expan>, &longs;. </s> <s><expan abbr="relatũ">relatum</expan> iri ad <expan abbr="Deũ">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="cõ&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s> <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="cãs">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="cãm">causam</expan>, & ad D. O. M. veluti <expan abbr="cãm">causam</expan> <expan abbr="primã">primam</expan>? </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;tã-tia">&longs;ub&longs;tan­<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub­<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="nõ">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;æ genus, <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="internũ">internum</expan>, &longs;ed à quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s> <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="nã">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="cõpo&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="acceptũ">acceptum</expan> refert, & ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materiã">materiam</expan>. </s> <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s> <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue­<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s> <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="cãs">causas</expan> & <expan abbr="cãs">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;piciũt">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="qñ">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="qdã">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s> <s>obtinet effectus. </s> <s>Motus <expan abbr="etiã">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quod, & ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;­<lb/>mutari, & ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tantiæ, &longs;iue accidentis, ideò <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="falsũ">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> & id ab&longs;olutè negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;ub­<lb/> | <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="qdã">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s> <s>obtinet effectus. </s> <s>Motus <expan abbr="etiã">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quod, & ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;­<lb/>mutari, & ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tantiæ, &longs;iue accidentis, ideò <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="falsũ">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> & id ab&longs;olutè negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="cũ">cum</expan> &longs;ub­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, & <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;tiũ">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen­<lb/>dens</expan> & interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="cõtine&ttilde;">continetur</expan>. </s> <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ecũda">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s> <s><expan abbr="connexũ">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc & <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s> <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> illi familiare & <expan abbr="internũ">internum</expan> e&longs;t, & in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> verò <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logicè <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;arũ">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s> <s><expan abbr="cõ&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s> <s><expan abbr="Cũ">Cum</expan> po&longs;tremò <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="aliã">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quandã">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s> <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="aliã">aliam</expan> dixerim. </s> <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicamentũ">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="illã">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s> <s>e&longs;t motus. </s> <s>Hîc dubito <expan abbr="primũ">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="cõ&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="nã">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referunturúe ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alexãdri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s> <s><expan abbr="rñ">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="aliã">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s> <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alexãdri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s> <s>erit &longs;anè alia <expan abbr="illorũ">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;eà">propterea</expan> quæ per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s> <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="cõem">conem</expan>. </s> <s><expan abbr="Verũ">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s> <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="põt">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>. </s> <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="cũ">cum</expan> ea vox & <expan abbr="vniuocũ">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> & id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, <expan abbr="cõmitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argtõ">argumento</expan> cauillus ex figura di­<lb/>ctionis, <expan abbr="dũ">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuocũ">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicamentũ">praedicamentum</expan> | <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, & <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;tiũ">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen­<lb/>dens</expan> & interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="cõtine&ttilde;">continetur</expan>. </s> <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ecũda">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s> <s><expan abbr="connexũ">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc & <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s> <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> illi familiare & <expan abbr="internũ">internum</expan> e&longs;t, & in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> verò <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logicè <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;arũ">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s> <s><expan abbr="cõ&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s> <s><expan abbr="Cũ">Cum</expan> po&longs;tremò <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="aliã">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quandã">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s> <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="aliã">aliam</expan> dixerim. </s> <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicamentũ">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="illã">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s> <s>e&longs;t motus. </s> <s>Hîc dubito <expan abbr="primũ">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="cõ&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="nã">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referunturúe ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alexãdri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s> <s><expan abbr="rñ">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="aliã">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s> <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alexãdri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s> <s>erit &longs;anè alia <expan abbr="illorũ">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;eà">propterea</expan> quæ per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s> <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="cõem">conem</expan>. </s> <s><expan abbr="Verũ">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s> <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="põt">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>. </s> <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="cũ">cum</expan> ea vox & <expan abbr="vniuocũ">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> & id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, <expan abbr="cõmitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argtõ">argumento</expan> cauillus ex figura di­<lb/>ctionis, <expan abbr="dũ">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuocũ">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicamentũ">praedicamentum</expan> |
| <pb pagenum="147"/> | <pb pagenum="147"/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg2678"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg2678"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2679"></arrow.to.target><lb/>etiam: e&longs;to quae ambiat locus, & cum eo, quod e&longs;t in loco, extendatur; quæ&longs;itum e&longs;t item, an &longs;ic ex­<lb/>tendatur, vt ve&longs;tis cum eius &longs;uperficie &longs;olùm, quod continetur in ip&longs;o, an <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> cum altitudine: <expan abbr="mul-tos&qacute;">mul­<lb/>tosque</expan>. </s> <s>patronos habuit hæc pars, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;olùm tempore Ari&longs;t. </s> <s>verùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> po&longs;tea &longs;apienti&longs;simus Gale­<lb/>nus, & Philoponus vir inter Chri&longs;tianos longè eruditi&longs;simus <expan abbr="eãdem">eandem</expan> &longs;ententiam mordicus <expan abbr="defen-derũt">defen­<lb/>derunt</expan>. </s> <s>Atenim <expan abbr="cũ">cum</expan> locus, <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> accipiatur à nob. </s> <s>ab eo quod e&longs;t in loco, &longs;eparari queat; <lb/>& id non leuem dubitationem præ&longs;eferat, & eiu&longs;modi, vt &longs;icco pede tran&longs;eunda non &longs;it: nos ab <lb/>hoc capite quæ&longs;tionem de natura loci ex ordiemur. </s> <s>Nouimus <expan abbr=".n.">enim</expan> locum e&longs;&longs;e accidens ei quod e&longs;t <lb/> | <arrow.to.target n="marg2679"></arrow.to.target><lb/>etiam: e&longs;to quae ambiat locus, & cum eo, quod e&longs;t in loco, extendatur; quæ&longs;itum e&longs;t item, an &longs;ic ex­<lb/>tendatur, vt ve&longs;tis cum eius &longs;uperficie &longs;olùm, quod continetur in ip&longs;o, an <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> cum altitudine: <expan abbr="mul-tos&qacute;">mul­<lb/>tosque</expan>. </s> <s>patronos habuit hæc pars, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;olùm tempore Ari&longs;t. </s> <s>verùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> po&longs;tea &longs;apienti&longs;simus Gale­<lb/>nus, & Philoponus vir inter Chri&longs;tianos longè eruditi&longs;simus <expan abbr="eãdem">eandem</expan> &longs;ententiam mordicus <expan abbr="defen-derũt">defen­<lb/>derunt</expan>. </s> <s>Atenim <expan abbr="cũ">cum</expan> locus, <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> accipiatur à nob. </s> <s>ab eo quod e&longs;t in loco, &longs;eparari queat; <lb/>& id non leuem dubitationem præ&longs;eferat, & eiu&longs;modi, vt &longs;icco pede tran&longs;eunda non &longs;it: nos ab <lb/>hoc capite quæ&longs;tionem de natura loci ex ordiemur. </s> <s>Nouimus <expan abbr=".n.">enim</expan> locum e&longs;&longs;e accidens ei quod e&longs;t <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2680"></arrow.to.target><lb/>in loco. </s> <s>etenim e&longs;&longs;e in loco in nouem generib. accidentis reponitur. </s> <s>Nam licèt &longs;it in continente, in <lb/>eo velut terminus ine&longs;t, non, quia &longs;it eius locus. </s> <s>Et quanuis obiicias <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum e&longs;&longs;e terminum eius <lb/>quod dicitur e&longs;&longs;e in loco, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in cau&longs;sis quæ magnitudinem conficiunt, ab Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> numeretur; at <lb/> | <arrow.to.target n="marg2680"></arrow.to.target><lb/>in loco. </s> <s>etenim e&longs;&longs;e in loco in nouem generib. accidentis reponitur. </s> <s>Nam licèt &longs;it in continente, in <lb/>eo velut terminus ine&longs;t, non, quia &longs;it eius locus. </s> <s>Et quanuis obiicias <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum e&longs;&longs;e terminum eius <lb/>quod dicitur e&longs;&longs;e in loco, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in cau&longs;sis quæ magnitudinem conficiunt, ab Ari&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> numeretur; at <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2681"></arrow.to.target><lb/>in eo quod <expan abbr="cõtinet">continet</expan>, e&longs;t vt terminus intrin&longs;ecus; in eo quod e&longs;t in loco ita ine&longs;t, vt terminus extrin­<lb/>&longs;ecus, & quemadmodum ve&longs;tis, e&longs;t aliquid ab eo quod ip&longs;am habet, &longs;eparatum, &longs;ic locus e&longs;t ter­<lb/>minus extra corpus, quod continetur. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> eius habitudo ad <expan abbr="locatũ">locatum</expan> efficit accidere quod e&longs;t vbi, <lb/>non res ip&longs;a qu&ecedil; extrin&longs;ecùs e&longs;t, eo pror&longs;us modo quo lapis in renib. refertur ad <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quòd &longs;it <lb/>morbus ex eius habitudine ad renes, & ve&longs;tis exhabitudine ad corpus e&longs;t <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quod refertur <lb/>ad habere: Sed illud ob&longs;tare videtur; quae locus, quatenus locus, e&longs;t mobilis forma. </s> <s>Si igitur manet <lb/>forma in eo cuius e&longs;t forma; profectò & locus inerit intrin&longs;ecùs in re mobili. </s> <s><expan abbr="Opponũt">Opponunt</expan> & alij <expan aabr="&longs;pa­tiú">&longs;pa­<lb/>tium</expan> <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> corporis intrin&longs;ecum quod eius <expan abbr="locũ">locum</expan> non e&longs;&longs;e defendant, immo extra cœlum, vbi nil <lb/>aiunt omnino e&longs;&longs;e philo&longs;ophi, <expan abbr="neq.">neque</expan> corpus, <expan abbr="neq.">neque</expan> locum, &longs;i cogitetur e&longs;&longs;e homo, ibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> propria <lb/>&longs;it eius di&longs;tantia quam occuparet: & ita &longs;e habere videtur, vt &longs;ine illo &longs;patio corpus mente com­<lb/>prehendi non po&longs;sit; quia &longs;ibi vici&longs;sim comitantur &longs;patium & corpus. </s> <s><expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> adeò familiatem, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg2681"></arrow.to.target><lb/>in eo quod <expan abbr="cõtinet">continet</expan>, e&longs;t vt terminus intrin&longs;ecus; in eo quod e&longs;t in loco ita ine&longs;t, vt terminus extrin­<lb/>&longs;ecus, & quemadmodum ve&longs;tis, e&longs;t aliquid ab eo quod ip&longs;am habet, &longs;eparatum, &longs;ic locus e&longs;t ter­<lb/>minus extra corpus, quod continetur. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> eius habitudo ad <expan abbr="locatũ">locatum</expan> efficit accidere quod e&longs;t vbi, <lb/>non res ip&longs;a qu&ecedil; extrin&longs;ecùs e&longs;t, eo pror&longs;us modo quo lapis in renib. refertur ad <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quòd &longs;it <lb/>morbus ex eius habitudine ad renes, & ve&longs;tis exhabitudine ad corpus e&longs;t <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quod refertur <lb/>ad habere: Sed illud ob&longs;tare videtur; quae locus, quatenus locus, e&longs;t mobilis forma. </s> <s>Si igitur manet <lb/>forma in eo cuius e&longs;t forma; profectò & locus inerit intrin&longs;ecùs in re mobili. </s> <s><expan abbr="Opponũt">Opponunt</expan> & alij <expan abbr="&longs;pa­tiú">&longs;pa­<lb/>tium</expan> <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> corporis intrin&longs;ecum quod eius <expan abbr="locũ">locum</expan> non e&longs;&longs;e defendant, immo extra cœlum, vbi nil <lb/>aiunt omnino e&longs;&longs;e philo&longs;ophi, <expan abbr="neq.">neque</expan> corpus, <expan abbr="neq.">neque</expan> locum, &longs;i cogitetur e&longs;&longs;e homo, ibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> propria <lb/>&longs;it eius di&longs;tantia quam occuparet: & ita &longs;e habere videtur, vt &longs;ine illo &longs;patio corpus mente com­<lb/>prehendi non po&longs;sit; quia &longs;ibi vici&longs;sim comitantur &longs;patium & corpus. </s> <s><expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> adeò familiatem, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2682"></arrow.to.target><lb/>intimum apparet e&longs;&longs;e corporis <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> locum. </s> <s>Vt &longs;e tueretur Themi&longs;tius <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ab his incommodis, ab­<lb/> | <arrow.to.target n="marg2682"></arrow.to.target><lb/>intimum apparet e&longs;&longs;e corporis <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> locum. </s> <s>Vt &longs;e tueretur Themi&longs;tius <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ab his incommodis, ab­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2683"></arrow.to.target><lb/>&longs;urdum non reputauit, &longs;i concederet, accidens à &longs;ub&longs;tantia po&longs;&longs;e &longs;eparari. </s> <s>Sed quia nos Lib. 1. ac­<lb/>cidens à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari non po&longs;&longs;e con&longs;tituimus, vlterius properemus. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> pro Themi&longs;tio po&longs;­<lb/>&longs;et dicere qui&longs;piam: non poni ab&longs;olutam illam <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> accidentis à &longs;ub&longs;tantia, verùm à &longs;ub­<lb/>&longs;tantiis &longs;ingularib. indefinitè; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="duorũ">duorum</expan> generum accidentia recen&longs;entur à philo&longs;ophis; intrin­<lb/>&longs;eca qu&ecedil;dam, quæ cum illis ita interpretabimur, quòd oriantur ex pote&longs;tate materiæ: alia aduen­<lb/>titia, quæ potius in relatione po&longs;ita &longs;unt efficientis ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>, cuiu&longs;modi e&longs;t lumen. </s> <s>quanuis igi­<lb/>tur intrin&longs;eca &longs;eparari non po&longs;sint: at nihil prohibet aduentitia recedere, vt lumen, quod & &longs;i fun­<lb/>datur corpore &longs;olis, at <expan abbr="adu&etilde;titiè">aduentitiè</expan> recipitur ab aëre: quo fit, vt ab eo &longs;eparari po&longs;sit. </s> <s>Ita tamen vt ab <lb/>hoc aëre &longs;eparetur: non ab aëre &longs;impliciter quando & &longs;i non hac aëris parte <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>, nihilominus <lb/>e&longs;t in alia: &longs;ic locus, aut potius eius &longs;uperficies imitatur vas quod manet idem &longs;emper noua corpo­<lb/>ra excipiens: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita fit, vt à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparetur: non tamen ab omni &longs;ub&longs;tantia &longs;impliciter. </s> <s>Cæte­<lb/>rùm ne&longs;cio mehercle, an lumen, & &longs;i <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> à corpore Solis quod per &longs;e vnum e&longs;t, vnum etiam in <lb/>variis partib. aëris con&longs;eruetur, <expan abbr="atq.">atque</expan> idem &longs;it ad numerum hodie quod fuit heri: nec etiam, &longs;it'ne <lb/>idem locus quo amphora vinum capiebat, & nunc aërem capit, quoniam, tamet&longs;i eadem e&longs;t in­ | <arrow.to.target n="marg2683"></arrow.to.target><lb/>&longs;urdum non reputauit, &longs;i concederet, accidens à &longs;ub&longs;tantia po&longs;&longs;e &longs;eparari. </s> <s>Sed quia nos Lib. 1. ac­<lb/>cidens à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari non po&longs;&longs;e con&longs;tituimus, vlterius properemus. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> pro Themi&longs;tio po&longs;­<lb/>&longs;et dicere qui&longs;piam: non poni ab&longs;olutam illam <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> accidentis à &longs;ub&longs;tantia, verùm à &longs;ub­<lb/>&longs;tantiis &longs;ingularib. indefinitè; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="duorũ">duorum</expan> generum accidentia recen&longs;entur à philo&longs;ophis; intrin­<lb/>&longs;eca qu&ecedil;dam, quæ cum illis ita interpretabimur, quòd oriantur ex pote&longs;tate materiæ: alia aduen­<lb/>titia, quæ potius in relatione po&longs;ita &longs;unt efficientis ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>, cuiu&longs;modi e&longs;t lumen. </s> <s>quanuis igi­<lb/>tur intrin&longs;eca &longs;eparari non po&longs;sint: at nihil prohibet aduentitia recedere, vt lumen, quod & &longs;i fun­<lb/>datur corpore &longs;olis, at <expan abbr="adu&etilde;titiè">aduentitiè</expan> recipitur ab aëre: quo fit, vt ab eo &longs;eparari po&longs;sit. </s> <s>Ita tamen vt ab <lb/>hoc aëre &longs;eparetur: non ab aëre &longs;impliciter quando & &longs;i non hac aëris parte <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>, nihilominus <lb/>e&longs;t in alia: &longs;ic locus, aut potius eius &longs;uperficies imitatur vas quod manet idem &longs;emper noua corpo­<lb/>ra excipiens: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita fit, vt à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparetur: non tamen ab omni &longs;ub&longs;tantia &longs;impliciter. </s> <s>Cæte­<lb/>rùm ne&longs;cio mehercle, an lumen, & &longs;i <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> à corpore Solis quod per &longs;e vnum e&longs;t, vnum etiam in <lb/>variis partib. aëris con&longs;eruetur, <expan abbr="atq.">atque</expan> idem &longs;it ad numerum hodie quod fuit heri: nec etiam, &longs;it'ne <lb/>idem locus quo amphora vinum capiebat, & nunc aërem capit, quoniam, tamet&longs;i eadem e&longs;t in­ |
| <pb pagenum="432"/>tima &longs;uperficies va&longs;is: at non eo con&longs;i&longs;tit e&longs;&longs;entia loci; &longs;ed habitudine, <expan abbr="quã">quam</expan> habet ad corpus, quod <lb/> | <pb pagenum="432"/>tima &longs;uperficies va&longs;is: at non eo con&longs;i&longs;tit e&longs;&longs;entia loci; &longs;ed habitudine, <expan abbr="quã">quam</expan> habet ad corpus, quod <lb/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg2733"></arrow.to.target><lb/>&longs;uper hæc di&longs;tantiæ <expan abbr="rõ">ratio</expan> pertinet ad <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> locum, vt vas <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> complecti po&longs;sit: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> illud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> immo­<lb/>bile e&longs;t, <expan abbr="quãtum">quantum</expan> e&longs;t huius di&longs;tantiæ beneficio. </s> <s>Veruntamen <expan abbr="neq.">neque</expan> de&longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pro tanto viro dici ve­<lb/>ri&longs;simè queant. </s> <s>illo primùm animaduer&longs;o, immobile <expan abbr="cõe">cone</expan> e&longs;&longs;e ad vnum, & quanuis amplectatur <lb/><expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> locum primo <expan abbr="tñ">tantum</expan> re&longs;picere naturalem, qui <expan abbr="iã">iam</expan> certis affectus e&longs;t qualitatib. <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>corpus cuius e&longs;t <lb/>terminus, & prout certum &longs;patium notat, vnde in hoc mundo vires &longs;ingulis per lumen & <expan abbr="motũ">motum</expan> <lb/>à c&ecedil;lo <expan abbr="cõicantur">conicantur</expan>. </s> <s>Deinde, quod <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan>, in loco formale, id e&longs;&longs;e à quo proximè <expan abbr="cõ&longs;tituitur">con&longs;tituitur</expan> e&longs;&longs;entia loci, <lb/>non quae e&longs;&longs;entiam <expan abbr="cõplectatur">complectatur</expan> vniuer&longs;am; &longs;ed cùm duæ &longs;int e&longs;&longs;entiæ partes; altera <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per genus ex­<lb/>plicatur, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quidem e&longs;t materia, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per differentiam, ea verò e&longs;t forma, quae immutabilitas <lb/>& di&longs;tantia pertineat ad eam e&longs;&longs;entiæ partem, quæ forma e&longs;t, vnde e&longs;&longs;entia proximè con&longs;tituitur. <lb/></s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> his hoc modo po&longs;itis facile e&longs;t diluere <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> i&longs;tas obiectiones, cùm aut <expan abbr="accipiãt">accipiant</expan> ea quæ in&longs;unt <lb/>in loco <expan abbr="cõiter">coniter</expan> accepto, aut a&longs;&longs;umant <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> fal&longs;a. </s> <s>patebit <expan abbr="aũt">aut</expan> id explorando &longs;ingulas. </s> <s>ac <expan abbr="primũ">primum</expan> vbi &longs;ta­<lb/>tuitur locum e&longs;&longs;e de eorum <expan abbr="gñe">genere</expan> quæ &longs;ic vici&longs;sim re&longs;piciunt: fateor <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan>. </s> <s>eius <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan> con&longs;i&longs;tit illius <lb/>capacitate & ambitu, quod e&longs;t in loco, <expan abbr="cũ">cum</expan> c&ecedil;teroqui non differat à &longs;uperficie. </s> <s>At inquiunt ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;e vici&longs;sim <expan abbr="re&longs;piciũt">re&longs;piciunt</expan>, non e&longs;&longs;e per &longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan>, & id <expan abbr="quoq.">quoque</expan> concedo: &longs;ed aio non e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> ad <expan abbr="locũ">locum</expan>, vt <lb/> | <arrow.to.target n="marg2733"></arrow.to.target><lb/>&longs;uper hæc di&longs;tantiæ <expan abbr="rõ">ratio</expan> pertinet ad <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> locum, vt vas <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> complecti po&longs;sit: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> illud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> immo­<lb/>bile e&longs;t, <expan abbr="quãtum">quantum</expan> e&longs;t huius di&longs;tantiæ beneficio. </s> <s>Veruntamen <expan abbr="neq.">neque</expan> de&longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pro tanto viro dici ve­<lb/>ri&longs;simè queant. </s> <s>illo primùm animaduer&longs;o, immobile <expan abbr="cõe">cone</expan> e&longs;&longs;e ad vnum, & quanuis amplectatur <lb/><expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> locum primo <expan abbr="tñ">tantum</expan> re&longs;picere naturalem, qui <expan abbr="iã">iam</expan> certis affectus e&longs;t qualitatib. <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>corpus cuius e&longs;t <lb/>terminus, & prout certum &longs;patium notat, vnde in hoc mundo vires &longs;ingulis per lumen & <expan abbr="motũ">motum</expan> <lb/>à c&ecedil;lo <expan abbr="cõicantur">conicantur</expan>. </s> <s>Deinde, quod <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan>, in loco formale, id e&longs;&longs;e à quo proximè <expan abbr="cõ&longs;tituitur">con&longs;tituitur</expan> e&longs;&longs;entia loci, <lb/>non quae e&longs;&longs;entiam <expan abbr="cõplectatur">complectatur</expan> vniuer&longs;am; &longs;ed cùm duæ &longs;int e&longs;&longs;entiæ partes; altera <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per genus ex­<lb/>plicatur, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quidem e&longs;t materia, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per differentiam, ea verò e&longs;t forma, quae immutabilitas <lb/>& di&longs;tantia pertineat ad eam e&longs;&longs;entiæ partem, quæ forma e&longs;t, vnde e&longs;&longs;entia proximè con&longs;tituitur. <lb/></s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> his hoc modo po&longs;itis facile e&longs;t diluere <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> i&longs;tas obiectiones, cùm aut <expan abbr="accipiãt">accipiant</expan> ea quæ in&longs;unt <lb/>in loco <expan abbr="cõiter">coniter</expan> accepto, aut a&longs;&longs;umant <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> fal&longs;a. </s> <s>patebit <expan abbr="aũt">aut</expan> id explorando &longs;ingulas. </s> <s>ac <expan abbr="primũ">primum</expan> vbi &longs;ta­<lb/>tuitur locum e&longs;&longs;e de eorum <expan abbr="gñe">genere</expan> quæ &longs;ic vici&longs;sim re&longs;piciunt: fateor <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan>. </s> <s>eius <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan> con&longs;i&longs;tit illius <lb/>capacitate & ambitu, quod e&longs;t in loco, <expan abbr="cũ">cum</expan> c&ecedil;teroqui non differat à &longs;uperficie. </s> <s>At inquiunt ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;e vici&longs;sim <expan abbr="re&longs;piciũt">re&longs;piciunt</expan>, non e&longs;&longs;e per &longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan>, & id <expan abbr="quoq.">quoque</expan> concedo: &longs;ed aio non e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> ad <expan abbr="locũ">locum</expan>, vt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2734"></arrow.to.target><lb/>ad talem &longs;uperficiem, verùm e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> vbi quod &longs;ignificat talem <expan abbr="actũ">actum</expan> corporis mobilis, & e&longs;t <lb/>terminus &longs;patij, &longs;uper quo fit motus, aut forma, hîc terminus e&longs;t &longs;patij, quatenus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> tum: & ideò p <lb/>accidens e&longs;t motus ad <expan abbr="locũ">locum</expan>, quatenus <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan>, & locus <expan abbr="cõiter">coniter</expan> acceptus. </s> <s>Quòd <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;et <lb/>accidens, <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> &longs;pectat ad id quod nos in <expan abbr="cõfirmationem">confirmationem</expan> attulimus, accepto eo quod e&longs;t forma­<lb/>liter, vt con&longs;tituit vniuer&longs;am <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan>, <expan abbr="cõuinceret">conuinceret</expan> <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>: at nos id dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="immobilitat&etilde;">immobilitatem</expan>, <lb/>per quod proximè con&longs;tituitur e&longs;&longs;entiæ quædam pars, cui nihil ob&longs;tat e&longs;&longs;e <expan abbr="vltimã">vltimam</expan> qu&ecedil; forma e&longs;t, <lb/>& per differentiam explicatur. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> verò ita e&longs;t accipiendus locus naturalis, vt &longs;ola &longs;uperficie <expan abbr="cõ-tentus">con­<lb/>tentus</expan> &longs;it, &longs;ed e&longs;t &longs;emper aut &longs;uperior, aut inferior: id quod à &longs;patio &longs;umitur, quod in vniuer&longs;o <expan abbr="cõ-tinetur">con­<lb/>tinetur</expan> intra terminos mundi <expan abbr="centrũ">centrum</expan>, & c&ecedil;lum: ideò quia termini illius <expan abbr="man&etilde;t">manent</expan> immobiles, immo­<lb/>bilis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;t locus naturalis, & quod manet in loco, &longs;emper manet &longs;uper aliquo firmo, & &longs;tabili, in <lb/>quo propriè <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> e&longs;&longs;e, vt in loco. </s> <s>ita vt propriè turris humi &longs;it in qua manet, & qua nititur, non <expan abbr="aũt">aut</expan> <lb/>in aëre: & ab eo &longs;uper quo manet, immobilitatis <expan abbr="rõ">ratio</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pertinet ad <expan abbr="di&longs;tantiã">di&longs;tantiam</expan>, poti&longs;simè &longs;umenda e&longs;t. <lb/></s> <s>Cùm verò a&longs;&longs;umit di&longs;tantiam hanc in vacuo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;i&longs;tere, po&longs;&longs;et forta&longs;&longs;e concedi, manere q­<lb/>dem illam <expan abbr="di&longs;tantiã">di&longs;tantiam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> dimen&longs;io &longs;olùm e&longs;t, at di&longs;tantia naturalis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> loci forma e&longs;t, & continet facul­<lb/>tate terminos eius motus qui fit <expan abbr="&longs;cdm">&longs;ecundum</expan> locum, <expan abbr="nõ">non</expan> manet &longs;ine materia, & certa participatione qua­ | <arrow.to.target n="marg2734"></arrow.to.target><lb/>ad talem &longs;uperficiem, verùm e&longs;&longs;e <expan abbr="motũ">motum</expan> <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> vbi quod &longs;ignificat talem <expan abbr="actũ">actum</expan> corporis mobilis, & e&longs;t <lb/>terminus &longs;patij, &longs;uper quo fit motus, aut forma, hîc terminus e&longs;t &longs;patij, quatenus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> tum: & ideò p <lb/>accidens e&longs;t motus ad <expan abbr="locũ">locum</expan>, quatenus <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan>, & locus <expan abbr="cõiter">coniter</expan> acceptus. </s> <s>Quòd <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;et <lb/>accidens, <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> &longs;pectat ad id quod nos in <expan abbr="cõfirmationem">confirmationem</expan> attulimus, accepto eo quod e&longs;t forma­<lb/>liter, vt con&longs;tituit vniuer&longs;am <expan abbr="e&longs;&longs;entiã">e&longs;&longs;entiam</expan>, <expan abbr="cõuinceret">conuinceret</expan> <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>: at nos id dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="immobilitat&etilde;">immobilitatem</expan>, <lb/>per quod proximè con&longs;tituitur e&longs;&longs;entiæ quædam pars, cui nihil ob&longs;tat e&longs;&longs;e <expan abbr="vltimã">vltimam</expan> qu&ecedil; forma e&longs;t, <lb/>& per differentiam explicatur. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> verò ita e&longs;t accipiendus locus naturalis, vt &longs;ola &longs;uperficie <expan abbr="cõ-tentus">con­<lb/>tentus</expan> &longs;it, &longs;ed e&longs;t &longs;emper aut &longs;uperior, aut inferior: id quod à &longs;patio &longs;umitur, quod in vniuer&longs;o <expan abbr="cõ-tinetur">con­<lb/>tinetur</expan> intra terminos mundi <expan abbr="centrũ">centrum</expan>, & c&ecedil;lum: ideò quia termini illius <expan abbr="man&etilde;t">manent</expan> immobiles, immo­<lb/>bilis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;t locus naturalis, & quod manet in loco, &longs;emper manet &longs;uper aliquo firmo, & &longs;tabili, in <lb/>quo propriè <expan abbr="d&rtilde;">dicitur</expan> e&longs;&longs;e, vt in loco. </s> <s>ita vt propriè turris humi &longs;it in qua manet, & qua nititur, non <expan abbr="aũt">aut</expan> <lb/>in aëre: & ab eo &longs;uper quo manet, immobilitatis <expan abbr="rõ">ratio</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pertinet ad <expan abbr="di&longs;tantiã">di&longs;tantiam</expan>, poti&longs;simè &longs;umenda e&longs;t. <lb/></s> <s>Cùm verò a&longs;&longs;umit di&longs;tantiam hanc in vacuo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;i&longs;tere, po&longs;&longs;et forta&longs;&longs;e concedi, manere q­<lb/>dem illam <expan abbr="di&longs;tantiã">di&longs;tantiam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> dimen&longs;io &longs;olùm e&longs;t, at di&longs;tantia naturalis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> loci forma e&longs;t, & continet facul­<lb/>tate terminos eius motus qui fit <expan abbr="&longs;cdm">&longs;ecundum</expan> locum, <expan abbr="nõ">non</expan> manet &longs;ine materia, & certa participatione qua­ |
| <pb pagenum="442"/>litatum &longs;en&longs;ilium <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> deducuntur à c&ecedil;lo: <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> eiu&longs;modi interuallum duobus terminis inni­<lb/> | <pb pagenum="442"/>litatum &longs;en&longs;ilium <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> deducuntur à c&ecedil;lo: <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> eiu&longs;modi interuallum duobus terminis inni­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2735"></arrow.to.target><lb/>tens, circunferentia .&longs;. </s> <s>& centro, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> &longs;ubiecto fundatur corporib. naturalib. quæ &longs;patium hoc im­<lb/>plent: ita <expan abbr="tñ">tantum</expan> vt eadem di&longs;tantia <expan abbr="con&longs;erue&ttilde;">con&longs;eruetur</expan> a&longs;siduè beneficio <expan abbr="terminorũ">terminorum</expan>, qui &longs;emper <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan> &longs;unt, qua&longs;i <lb/>linea <expan abbr="de&longs;criba&ttilde;">de&longs;cribatur</expan> in&longs;tar diametri qua de&longs;ignetur proce&longs;&longs;us illius virtutis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> funditur à corpore cæle&longs;ti <lb/>per interualla pr&ecedil;finita; verùm ea <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> corpori affixa &longs;it, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>maneat, <expan abbr="quantũuis">quantunuis</expan> illud corpus <lb/>agitetur, non &longs;ecus <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> linea inter duos parietes è regione collocatos: manet <expan abbr=".n.">enim</expan> eadem, & <lb/>à corpore <expan abbr="interced&etilde;te">intercedente</expan> recipitur <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>; <expan abbr="&qtilde;uis">quamuis</expan> agiretur corpus illud <expan abbr="atq.">atque</expan> aliud longè diuer&longs;um <expan abbr="ibid&etilde;">ibidem</expan> <lb/>&longs;uccedat; & <expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> <expan abbr="lum&etilde;">lumen</expan> quod per aërem effunditur, non manet &longs;ine corpore, manet <expan abbr="tñ">tantum</expan> &longs;i­<lb/>ne hoc aëre, <expan abbr="recta&qacute;">rectaque</expan>. </s> <s>tran&longs;mittitur, ita de loci di&longs;tantia <expan abbr="decernendũ">decernendum</expan> e&longs;t. </s> <s><expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> verò <expan abbr="m&etilde;tionem">mentionem</expan> feci&longs;­<lb/>&longs;e Ari&longs;t. </s> <s>de tali di&longs;tantia, tam fal&longs;um e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod <expan abbr="fal&longs;i&longs;simũ">fal&longs;i&longs;simum</expan>: nam pr&ecedil;ter ea loca <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis indicata <lb/>&longs;upra <expan abbr="fuerũt">fuerunt</expan>, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> expre&longs;&longs;a auctoritas in libris Meteor, vbi corpora in vniuer&longs;o certa &longs;erie di&longs;po­<lb/> | <arrow.to.target n="marg2735"></arrow.to.target><lb/>tens, circunferentia .&longs;. </s> <s>& centro, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> &longs;ubiecto fundatur corporib. naturalib. quæ &longs;patium hoc im­<lb/>plent: ita <expan abbr="tñ">tantum</expan> vt eadem di&longs;tantia <expan abbr="con&longs;erue&ttilde;">con&longs;eruetur</expan> a&longs;siduè beneficio <expan abbr="terminorũ">terminorum</expan>, qui &longs;emper <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan> &longs;unt, qua&longs;i <lb/>linea <expan abbr="de&longs;criba&ttilde;">de&longs;cribatur</expan> in&longs;tar diametri qua de&longs;ignetur proce&longs;&longs;us illius virtutis <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> funditur à corpore cæle&longs;ti <lb/>per interualla pr&ecedil;finita; verùm ea <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> corpori affixa &longs;it, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>maneat, <expan abbr="quantũuis">quantunuis</expan> illud corpus <lb/>agitetur, non &longs;ecus <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> linea inter duos parietes è regione collocatos: manet <expan abbr=".n.">enim</expan> eadem, & <lb/>à corpore <expan abbr="interced&etilde;te">intercedente</expan> recipitur <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>; <expan abbr="&qtilde;uis">quamuis</expan> agiretur corpus illud <expan abbr="atq.">atque</expan> aliud longè diuer&longs;um <expan abbr="ibid&etilde;">ibidem</expan> <lb/>&longs;uccedat; & <expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> <expan abbr="lum&etilde;">lumen</expan> quod per aërem effunditur, non manet &longs;ine corpore, manet <expan abbr="tñ">tantum</expan> &longs;i­<lb/>ne hoc aëre, <expan abbr="recta&qacute;">rectaque</expan>. </s> <s>tran&longs;mittitur, ita de loci di&longs;tantia <expan abbr="decernendũ">decernendum</expan> e&longs;t. </s> <s><expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> verò <expan abbr="m&etilde;tionem">mentionem</expan> feci&longs;­<lb/>&longs;e Ari&longs;t. </s> <s>de tali di&longs;tantia, tam fal&longs;um e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod <expan abbr="fal&longs;i&longs;simũ">fal&longs;i&longs;simum</expan>: nam pr&ecedil;ter ea loca <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis indicata <lb/>&longs;upra <expan abbr="fuerũt">fuerunt</expan>, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> expre&longs;&longs;a auctoritas in libris Meteor, vbi corpora in vniuer&longs;o certa &longs;erie di&longs;po­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2736"></arrow.to.target><lb/>&longs;uit pro participatione qualitatum quæ &longs;ibi <expan abbr="impertiun&ttilde;">impertiuntur</expan> à c&ecedil;lo per <expan abbr="motũ">motum</expan> primò, deinceps verò p <lb/>lumen. </s> <s>Quòd verò non <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> proprietates quas attribuit loco <expan abbr="cõis">conis</expan> opinio, illi quem pro D. Thoma <lb/>defendimus; <expan abbr="cõueniant">conueniant</expan>; <expan abbr="cũ">cum</expan> e&ecedil; &longs;int loci <expan abbr="cõius">conius</expan> accepti, no&longs;ter <expan abbr="aũt">aut</expan> hic &longs;it &longs;olùm naturalis; & fatemur; <lb/>& nil prætereà refert. </s> <s>Quòd <expan abbr="aũt">aut</expan> ea conditio <expan abbr="cõplectatur">complectatur</expan> va&longs;a, negamus; ni&longs;i quatenus illa contin­<lb/>git e&longs;&longs;e in loco, qua corpora &longs;unt; alio verò pacto <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>: &longs;iquidem vas non &longs;uperficies tantum­<lb/>modo &longs;it, &longs;ed corpus in quo talis e&longs;t &longs;uperficies quod e&longs;t alioqui per &longs;e mobile, ad cuius motum <lb/> | <arrow.to.target n="marg2736"></arrow.to.target><lb/>&longs;uit pro participatione qualitatum quæ &longs;ibi <expan abbr="impertiun&ttilde;">impertiuntur</expan> à c&ecedil;lo per <expan abbr="motũ">motum</expan> primò, deinceps verò p <lb/>lumen. </s> <s>Quòd verò non <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> proprietates quas attribuit loco <expan abbr="cõis">conis</expan> opinio, illi quem pro D. Thoma <lb/>defendimus; <expan abbr="cõueniant">conueniant</expan>; <expan abbr="cũ">cum</expan> e&ecedil; &longs;int loci <expan abbr="cõius">conius</expan> accepti, no&longs;ter <expan abbr="aũt">aut</expan> hic &longs;it &longs;olùm naturalis; & fatemur; <lb/>& nil prætereà refert. </s> <s>Quòd <expan abbr="aũt">aut</expan> ea conditio <expan abbr="cõplectatur">complectatur</expan> va&longs;a, negamus; ni&longs;i quatenus illa contin­<lb/>git e&longs;&longs;e in loco, qua corpora &longs;unt; alio verò pacto <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>: &longs;iquidem vas non &longs;uperficies tantum­<lb/>modo &longs;it, &longs;ed corpus in quo talis e&longs;t &longs;uperficies quod e&longs;t alioqui per &longs;e mobile, ad cuius motum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2737"></arrow.to.target><lb/>accidit <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, vt &longs;uperficies illa, locus c&ecedil;teroqui futura, moueatur. </s> <s>Et licèt Simplicius indicauerit <expan abbr="aliã">aliam</expan> <lb/>differentiam inter locum & vas; quia .&longs;. </s> <s>vas contineat <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan> per internam &longs;uperficiem; locus <expan abbr="aũt">aut</expan> per <lb/>totam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> di&longs;tantiam; cum <expan abbr="tñ">tantum</expan> hæc &longs;olutio præ&longs;eferat &longs;u&longs;picionem <expan abbr="quãdam">quandam</expan> loci illius <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> &longs;ub <lb/><expan abbr="noĩe">nomine</expan> di&longs;tantiæ <expan abbr="cõfutauimus">confutauimus</expan>, ea dimi&longs;&longs;a, no&longs;tra differentia contenti erimus. </s> <s>Nam &longs;i purgare velim^{9} <lb/>Simplicium, huc certè <expan abbr="redeundũ">redeundum</expan> e&longs;t, quò nos ip&longs;i contendimus; vt .&longs;. </s> <s>tota di&longs;tantia loci <expan abbr="cõplecti">complecti</expan> di­<lb/>catur, quia &longs;umitur <expan abbr="di&longs;tãtia">di&longs;tantia</expan>, quæ in termino po&longs;ita e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> plures, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> duas dimen&longs;iones continet: <lb/>vas <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ad tres <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> protenditur, vt dictum e&longs;t. </s> <s>Ex his efficitur, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan> loci <expan abbr="cõis">conis</expan>, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s> <s>minus <lb/>eius qui naturalis e&longs;t, ad vas aptari queat. </s> <s>Siquis <expan abbr="aũt">aut</expan> obiiciariterum D. Thomæ, fore, vt id quod <lb/>non mouetur, mutet locum, quia .&longs;. </s> <s>mutet di&longs;tantiam, eo ficto, quae c&ecedil;lum deprimatur. </s> <s>& fore, vt id <lb/>quod mouetur <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad la&longs;situdinem ambulando, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> mutet locum; quia <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> mutet <expan abbr="di&longs;tantiã">di&longs;tantiam</expan>, <lb/>vt &longs;iquis in naui qu&ecedil; <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>, vt duo, contra motum ip&longs;ius tantundem moueatur. </s> <s>& quod nos in <lb/>Arno flumine quotidie cernimus, dum conto genus illud onerariæ nauis adigitur, quod &longs;caphe <lb/>vulgò nominatur: Nam rem ex loco mouetur; <expan abbr="tñ">tantum</expan> &longs;ub eodem vertice manet; &longs;ciat vel hæc per acci­<lb/>dens con&longs;equi; vel falsò reputari motum ad locum. </s> <s>Etenim &longs;i c&ecedil;lum deprimatur: erit quidem illa <lb/> | <arrow.to.target n="marg2737"></arrow.to.target><lb/>accidit <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, vt &longs;uperficies illa, locus c&ecedil;teroqui futura, moueatur. </s> <s>Et licèt Simplicius indicauerit <expan abbr="aliã">aliam</expan> <lb/>differentiam inter locum & vas; quia .&longs;. </s> <s>vas contineat <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan> per internam &longs;uperficiem; locus <expan abbr="aũt">aut</expan> per <lb/>totam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> di&longs;tantiam; cum <expan abbr="tñ">tantum</expan> hæc &longs;olutio præ&longs;eferat &longs;u&longs;picionem <expan abbr="quãdam">quandam</expan> loci illius <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> &longs;ub <lb/><expan abbr="noĩe">nomine</expan> di&longs;tantiæ <expan abbr="cõfutauimus">confutauimus</expan>, ea dimi&longs;&longs;a, no&longs;tra differentia contenti erimus. </s> <s>Nam &longs;i purgare velim^{9} <lb/>Simplicium, huc certè <expan abbr="redeundũ">redeundum</expan> e&longs;t, quò nos ip&longs;i contendimus; vt .&longs;. </s> <s>tota di&longs;tantia loci <expan abbr="cõplecti">complecti</expan> di­<lb/>catur, quia &longs;umitur <expan abbr="di&longs;tãtia">di&longs;tantia</expan>, quæ in termino po&longs;ita e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> plures, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> duas dimen&longs;iones continet: <lb/>vas <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ad tres <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> protenditur, vt dictum e&longs;t. </s> <s>Ex his efficitur, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan> loci <expan abbr="cõis">conis</expan>, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s> <s>minus <lb/>eius qui naturalis e&longs;t, ad vas aptari queat. </s> <s>Siquis <expan abbr="aũt">aut</expan> obiiciariterum D. Thomæ, fore, vt id quod <lb/>non mouetur, mutet locum, quia .&longs;. </s> <s>mutet di&longs;tantiam, eo ficto, quae c&ecedil;lum deprimatur. </s> <s>& fore, vt id <lb/>quod mouetur <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad la&longs;situdinem ambulando, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> mutet locum; quia <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> mutet <expan abbr="di&longs;tantiã">di&longs;tantiam</expan>, <lb/>vt &longs;iquis in naui qu&ecedil; <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>, vt duo, contra motum ip&longs;ius tantundem moueatur. </s> <s>& quod nos in <lb/>Arno flumine quotidie cernimus, dum conto genus illud onerariæ nauis adigitur, quod &longs;caphe <lb/>vulgò nominatur: Nam rem ex loco mouetur; <expan abbr="tñ">tantum</expan> &longs;ub eodem vertice manet; &longs;ciat vel hæc per acci­<lb/>dens con&longs;equi; vel falsò reputari motum ad locum. </s> <s>Etenim &longs;i c&ecedil;lum deprimatur: erit quidem illa <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2738"></arrow.to.target><lb/>mutatio; <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ecundum vbi: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> talis pote&longs;tas re mobili per &longs;e fundatur, <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> loco; &longs;ed <expan abbr="&longs;cdm">&longs;ecundum</expan> <lb/>habitudinem in vicinia .&longs;. </s> <s>& longinquitate, qu&ecedil; in altero inhæret. </s> <s>alter <expan abbr="aũt">aut</expan> erit motus, & per &longs;e, ad <lb/>&longs;patium illud, &longs;uper quo mouetur. </s> <s>& mutabitur ab adigente &longs;caphen locus per accidens ex eo, quae<lb/>nauis ip&longs;a conto adacta mutat locum, quia remex, dum conto impellit qui figitur in fundo, &longs;ub­<lb/>&longs;ultat, <expan abbr="atq.">atque</expan> interim &longs;ub pedib. promouet nauis. </s> <s>Reddiderunt <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;uã">&longs;uam</expan> cau&longs;&longs;am Scoti &longs;ectatores, <lb/>cur locus immobilis e&longs;&longs;e ponatur, ob id planè, quia maneat &longs;uperficies tantundem valens, &longs;i non <lb/>penitus eadem. </s> <s>Et h&ecedil;c cau&longs;&longs;a <expan abbr="quoq.">quoque</expan> accipi <expan abbr="põt">potest</expan>, &longs;i modo <expan abbr="nõ">non</expan> vniuer&longs;am &longs;uperficiem mutari fatean­<lb/>tur: quippe quae ex parte &longs;patij &longs;uper quo primo fit motus, quies nece&longs;&longs;ariò requiratur; nec <expan abbr="vllũ">vllum</expan> in­<lb/>commodum inde con&longs;equetur. </s> <s>Nam quod dicitur, fore, vt, &longs;iquis varias aëris, aut aquæ partes <lb/>mutet, &longs;it etiam in eodem loco, fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat. </s> <s>iam <expan abbr=".n.">enim</expan> mutauit &longs;patij partem &longs;uper qua mane­<lb/>re debet immobile id quod e&longs;t in loco. </s> <s>Proinde nauis, licèt idem valere videantur &longs;uperficies di­<lb/>uer&longs;æ, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> idem valent. </s> <s>quia totæ mutantur; in flumine <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mutat locum, & e&longs;t in loco in­<lb/>definito, & eo qui e&longs;t pote&longs;tate tantùm: id quod non euenit illi, quod e&longs;t in va&longs;e, Quapropter id <lb/>quod e&longs;t in va&longs;e, ab eo differet quod e&longs;t in loco; quia quod e&longs;t in loco, manet pror&longs;us; id quod e&longs;t <lb/> | <arrow.to.target n="marg2738"></arrow.to.target><lb/>mutatio; <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ecundum vbi: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> talis pote&longs;tas re mobili per &longs;e fundatur, <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> loco; &longs;ed <expan abbr="&longs;cdm">&longs;ecundum</expan> <lb/>habitudinem in vicinia .&longs;. </s> <s>& longinquitate, qu&ecedil; in altero inhæret. </s> <s>alter <expan abbr="aũt">aut</expan> erit motus, & per &longs;e, ad <lb/>&longs;patium illud, &longs;uper quo mouetur. </s> <s>& mutabitur ab adigente &longs;caphen locus per accidens ex eo, quae<lb/>nauis ip&longs;a conto adacta mutat locum, quia remex, dum conto impellit qui figitur in fundo, &longs;ub­<lb/>&longs;ultat, <expan abbr="atq.">atque</expan> interim &longs;ub pedib. promouet nauis. </s> <s>Reddiderunt <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;uã">&longs;uam</expan> cau&longs;&longs;am Scoti &longs;ectatores, <lb/>cur locus immobilis e&longs;&longs;e ponatur, ob id planè, quia maneat &longs;uperficies tantundem valens, &longs;i non <lb/>penitus eadem. </s> <s>Et h&ecedil;c cau&longs;&longs;a <expan abbr="quoq.">quoque</expan> accipi <expan abbr="põt">potest</expan>, &longs;i modo <expan abbr="nõ">non</expan> vniuer&longs;am &longs;uperficiem mutari fatean­<lb/>tur: quippe quae ex parte &longs;patij &longs;uper quo primo fit motus, quies nece&longs;&longs;ariò requiratur; nec <expan abbr="vllũ">vllum</expan> in­<lb/>commodum inde con&longs;equetur. </s> <s>Nam quod dicitur, fore, vt, &longs;iquis varias aëris, aut aquæ partes <lb/>mutet, &longs;it etiam in eodem loco, fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat. </s> <s>iam <expan abbr=".n.">enim</expan> mutauit &longs;patij partem &longs;uper qua mane­<lb/>re debet immobile id quod e&longs;t in loco. </s> <s>Proinde nauis, licèt idem valere videantur &longs;uperficies di­<lb/>uer&longs;æ, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="tñ">tantum</expan> idem valent. </s> <s>quia totæ mutantur; in flumine <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mutat locum, & e&longs;t in loco in­<lb/>definito, & eo qui e&longs;t pote&longs;tate tantùm: id quod non euenit illi, quod e&longs;t in va&longs;e, Quapropter id <lb/>quod e&longs;t in va&longs;e, ab eo differet quod e&longs;t in loco; quia quod e&longs;t in loco, manet pror&longs;us; id quod e&longs;t <lb/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg3253"></arrow.to.target><lb/>verò trib. modis habitudo qu&ecedil; e&longs;t pote&longs;tatis ad actum, variari con&longs;picitur: vel <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t pote&longs;tas æquè <lb/>in principiis omnib. componentib. ad vnum actum qui terminus e&longs;t eorum compo&longs;itionis, & <expan abbr="totũ">totum</expan>, <lb/>vel vniuer&longs;um appellatur: ita re&longs;p. è plurib. ciuib. vna con&longs;tituta e&longs;t, & vrbs vna è plurib. &ecedil;dificiis, & <lb/>&longs;i non apta exempla videantur, quae in rep. requiratur ordo, &longs;pecta aceruum <expan abbr="frum&etilde;ti">frumenti</expan>, qui vnus e&longs;t è plu­<lb/>rib. granis. </s> <s>hoc pacto vna vnius vniuer&longs;i forma, cuius e&longs;t e&longs;&longs;enti&ecedil; coniunctio, quam &longs;equitur ip&longs;a vni­<lb/>uer&longs;itas. </s> <s>ita partes &longs;unt in potentia in toto: totum verò actu e&longs;t, & totius domus actus e&longs;t vltima te­<lb/>gula, quia cum hac vltima parte totius e&longs;&longs;entia con&longs;i&longs;tit. </s> <s>vel &longs;ecundò cùm vna pars, &longs;i cum altera <expan abbr="cõ-feratur">con­<lb/>feratur</expan>, <expan abbr="rõnem">rationem</expan> potentiæ &longs;olius habet, altera verò &longs;olius actus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex his vera compo&longs;itio manat, in <lb/>qua per &longs;e, & verè vnum e&longs;t id, quod ex illis conflatur. </s> <s>vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tertio modo, cùm partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> inter &longs;e <expan abbr="v-tranq.">v­<lb/>tranque</expan> <expan abbr="rõnem">rationem</expan> obtinuerunt, & è talib. pullulat mixtum, Quamobrem triplex <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> genus ex hi­<lb/>&longs;ce compo&longs;itionib. apparet, primò quidem ip&longs;a materia, <expan abbr="quã">quam</expan> Antiqui ne&longs;ciuerunt, quæ potentia &longs;ub­<lb/>&longs;tantia e&longs;t, deinde quattuor corpora &longs;implicia, reliqua verò metaphoricè potius elementa nuncupa­<lb/>ta &longs;unt. </s> <s>Vnde <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab Ari&longs;t. </s> <s>materia &longs;ic definita e&longs;t. </s> <s>Primùm, ex quo, cùm in&longs;it, fit id quod fit, per &longs;e, & <lb/>in quodabit extremum. </s> <s>Et <expan abbr="quãuis">quanuis</expan> illa vox [ex] <expan abbr="multifariã">multifariam</expan> accipiatur, vt ex die nox, & ex puero vir, <lb/>quod valet idem ac po&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> item, vt ex oppo&longs;ito, quemadmodum ex nigro album, ac tertiò, vt ab <lb/> | <arrow.to.target n="marg3253"></arrow.to.target><lb/>verò trib. modis habitudo qu&ecedil; e&longs;t pote&longs;tatis ad actum, variari con&longs;picitur: vel <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t pote&longs;tas æquè <lb/>in principiis omnib. componentib. ad vnum actum qui terminus e&longs;t eorum compo&longs;itionis, & <expan abbr="totũ">totum</expan>, <lb/>vel vniuer&longs;um appellatur: ita re&longs;p. è plurib. ciuib. vna con&longs;tituta e&longs;t, & vrbs vna è plurib. &ecedil;dificiis, & <lb/>&longs;i non apta exempla videantur, quae in rep. requiratur ordo, &longs;pecta aceruum <expan abbr="frum&etilde;ti">frumenti</expan>, qui vnus e&longs;t è plu­<lb/>rib. granis. </s> <s>hoc pacto vna vnius vniuer&longs;i forma, cuius e&longs;t e&longs;&longs;enti&ecedil; coniunctio, quam &longs;equitur ip&longs;a vni­<lb/>uer&longs;itas. </s> <s>ita partes &longs;unt in potentia in toto: totum verò actu e&longs;t, & totius domus actus e&longs;t vltima te­<lb/>gula, quia cum hac vltima parte totius e&longs;&longs;entia con&longs;i&longs;tit. </s> <s>vel &longs;ecundò cùm vna pars, &longs;i cum altera <expan abbr="cõ-feratur">con­<lb/>feratur</expan>, <expan abbr="rõnem">rationem</expan> potentiæ &longs;olius habet, altera verò &longs;olius actus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex his vera compo&longs;itio manat, in <lb/>qua per &longs;e, & verè vnum e&longs;t id, quod ex illis conflatur. </s> <s>vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tertio modo, cùm partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> inter &longs;e <expan abbr="v-tranq.">v­<lb/>tranque</expan> <expan abbr="rõnem">rationem</expan> obtinuerunt, & è talib. pullulat mixtum, Quamobrem triplex <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> genus ex hi­<lb/>&longs;ce compo&longs;itionib. apparet, primò quidem ip&longs;a materia, <expan abbr="quã">quam</expan> Antiqui ne&longs;ciuerunt, quæ potentia &longs;ub­<lb/>&longs;tantia e&longs;t, deinde quattuor corpora &longs;implicia, reliqua verò metaphoricè potius elementa nuncupa­<lb/>ta &longs;unt. </s> <s>Vnde <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab Ari&longs;t. </s> <s>materia &longs;ic definita e&longs;t. </s> <s>Primùm, ex quo, cùm in&longs;it, fit id quod fit, per &longs;e, & <lb/>in quodabit extremum. </s> <s>Et <expan abbr="quãuis">quanuis</expan> illa vox [ex] <expan abbr="multifariã">multifariam</expan> accipiatur, vt ex die nox, & ex puero vir, <lb/>quod valet idem ac po&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> item, vt ex oppo&longs;ito, quemadmodum ex nigro album, ac tertiò, vt ab <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3254"></arrow.to.target><lb/>efficiente, velut ex homine homo, & contumelijs &longs;editio; <expan abbr="tñ">tantum</expan> ita dicitur fieri quippiam ex materia, <lb/>tanquam &longs;ubiecto, &longs;icut è ligno &longs;camnum: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e habet lignum ad &longs;camnum, vt carens forma &longs;cam­<lb/>ni, & rude cùm &longs;it, accipiat ip&longs;am, ex qua & ligno po&longs;teà fiat vnum per &longs;e quod dicitur &longs;camnum; & <lb/>generatim, quod e&longs;t potentia tale, quale aliud e&longs;t, quod po&longs;teà genitum e&longs;t, hoc verò e&longs;t corpus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>illud quidem naturale: quandoquidem & materia per &longs;e di&longs;tantiam habet quæ pote&longs;tate quantum <lb/>e&longs;t; quantum verò actu, cùm terminatur à forma: hoc verò corpus e&longs;t, veluti po&longs;thàc explanabitur. <lb/></s> <s>Cùm <expan abbr="aũt">aut</expan> materia &longs;it &longs;ubiectum tran&longs;mutationis; id <expan abbr="aũt">aut</expan> natura; ab hac corpus erit nece&longs;&longs;ariò natura­<lb/>le: proptereà primum erit, qua&longs;i principium quod omnib. aliis cau&longs;sis &longs;upponatur, cùm pote&longs;tas il­<lb/>la &longs;it quæ ad actum deducenda e&longs;t, ex quo tamen, tanquam &longs;ubiecto fit corpus naturale; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & &longs;i <lb/>antecedit efficiens, at non e&longs;t id ex quo, tanquam &longs;ubiecto: forma verò & finis non antecedunt, ni&longs;i <lb/>quatenus idem e&longs;&longs;entia cum efficiente finis & forma &longs;unt: & tamet&longs;i materiæ priuatio comitatur; <lb/>quia tamen aboletur, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;up&longs;tes e&longs;t in re quæ facta e&longs;t; fieri dicitur id quod fit ex materia, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> <lb/>&longs;up&longs;tite: Fit <expan abbr="aũt">aut</expan> non e&longs;t: nam <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>formam &longs;olam e&longs;t, <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> corpus naturale, p &longs;e verò quandò in <lb/>re genita <expan abbr="&longs;u&ptilde;e&longs;&longs;e">&longs;upere&longs;&longs;e</expan> po&longs;&longs;unt, quæ in&longs;unt item <expan abbr="cõiter">coniter</expan> in re quæ corrupta e&longs;t, quemadmodum humor, vbi | <arrow.to.target n="marg3254"></arrow.to.target><lb/>efficiente, velut ex homine homo, & contumelijs &longs;editio; <expan abbr="tñ">tantum</expan> ita dicitur fieri quippiam ex materia, <lb/>tanquam &longs;ubiecto, &longs;icut è ligno &longs;camnum: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e habet lignum ad &longs;camnum, vt carens forma &longs;cam­<lb/>ni, & rude cùm &longs;it, accipiat ip&longs;am, ex qua & ligno po&longs;teà fiat vnum per &longs;e quod dicitur &longs;camnum; & <lb/>generatim, quod e&longs;t potentia tale, quale aliud e&longs;t, quod po&longs;teà genitum e&longs;t, hoc verò e&longs;t corpus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>illud quidem naturale: quandoquidem & materia per &longs;e di&longs;tantiam habet quæ pote&longs;tate quantum <lb/>e&longs;t; quantum verò actu, cùm terminatur à forma: hoc verò corpus e&longs;t, veluti po&longs;thàc explanabitur. <lb/></s> <s>Cùm <expan abbr="aũt">aut</expan> materia &longs;it &longs;ubiectum tran&longs;mutationis; id <expan abbr="aũt">aut</expan> natura; ab hac corpus erit nece&longs;&longs;ariò natura­<lb/>le: proptereà primum erit, qua&longs;i principium quod omnib. aliis cau&longs;sis &longs;upponatur, cùm pote&longs;tas il­<lb/>la &longs;it quæ ad actum deducenda e&longs;t, ex quo tamen, tanquam &longs;ubiecto fit corpus naturale; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & &longs;i <lb/>antecedit efficiens, at non e&longs;t id ex quo, tanquam &longs;ubiecto: forma verò & finis non antecedunt, ni&longs;i <lb/>quatenus idem e&longs;&longs;entia cum efficiente finis & forma &longs;unt: & tamet&longs;i materiæ priuatio comitatur; <lb/>quia tamen aboletur, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;up&longs;tes e&longs;t in re quæ facta e&longs;t; fieri dicitur id quod fit ex materia, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> <lb/>&longs;up&longs;tite: Fit <expan abbr="aũt">aut</expan> non e&longs;t: nam <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>formam &longs;olam e&longs;t, <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> corpus naturale, p &longs;e verò quandò in <lb/>re genita <expan abbr="&longs;u&ptilde;e&longs;&longs;e">&longs;upere&longs;&longs;e</expan> po&longs;&longs;unt, quæ in&longs;unt item <expan abbr="cõiter">coniter</expan> in re quæ corrupta e&longs;t, quemadmodum humor, vbi |
| <pb pagenum="543"/> | <pb pagenum="543"/> |
| <arrow.to.target n="marg3255"></arrow.to.target><lb/>aqua &longs;it aër, aut &longs;iccitas, cùm ex igni &longs;it terra: hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> & &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in re facta vnà exi&longs;&longs;unt, non tamen &longs;ub­<lb/>iecti locum habent, <expan abbr="neq.">neque</expan> rei quæ genita e&longs;t, partes habentur: in eam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> di&longs;&longs;oluitur id quod <expan abbr="corrũ-pitur">corrun­<lb/>pitur</expan>: quoniam &longs;ola materia &longs;upe&longs;t aboleta forma, & commutata cum priuatione: <expan abbr="atq.">atque</expan> id p &longs;e: nam <lb/>&longs;iqua &longs;up&longs;unt alia, hæc &longs;unt p accidens, quatenus .&longs;. </s> <s>alteram formam con&longs;equuntur: <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s> <s>materia <lb/>po&longs;t corruptionem pror&longs;us ab <expan abbr="oĩ">omni</expan> forma &longs;eparatur, &longs;ed vnius corruptio alterius <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> e&longs;t generatio. </s> <s>pro­<lb/>inde generatio & corruptio &longs;unt mutationes totius, quia mutatio &longs;pectatur ex partib. vniuer&longs;is, ex <lb/>quib. p &longs;e corpus natura con&longs;titutum e&longs;t, quæ duæ &longs;unt, forma <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan> & materia, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> altera <expan abbr="abeũ-te">abeun­<lb/>te</expan> &longs;up&longs;tes e&longs;t &longs;ola materia; quo fit, vt accedente noua forma, non &longs;it amplius illud totum, quod an­<lb/>tea fuerat. </s> <s>ex ea verò corpus naturale quod fit primum, in alia corpora &longs;pecie diuer&longs;a di&longs;&longs;olui non <lb/>pote&longs;t; idcirco aliquas elementi conditiones habet, quia .&longs;. </s> <s>in alia &longs;pecie diuer&longs;a di&longs;&longs;olui nequit. </s> <s><expan abbr="&longs;olũ">&longs;olum</expan> <lb/>.n. diuiditur in materiam & formam, quæ p &longs;e &longs;pecies non exi&longs;tunt; licet iunctæ &longs;imul efficiant &longs;pe­<lb/>ciem: quae &longs;i in aliis corporib. in&longs;it, vt in ip&longs;um alia re&longs;olui queant, iam protinus erit elementum: huiu&longs;­<lb/>modi verò quattuor e&longs;&longs;e con&longs;entiunt omnes propè philo&longs;ophi, aërem, aquam, ignem, & terram: idcir­<lb/>co erit corpus primum ex quo fient, & in quod di&longs;&longs;oluentur alia corpora naturalia, de quo nos in <lb/>præ&longs;entia di&longs;putare con&longs;tituimus.<lb/> | <arrow.to.target n="marg3255"></arrow.to.target><lb/>aqua &longs;it aër, aut &longs;iccitas, cùm ex igni &longs;it terra: hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> & &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in re facta vnà exi&longs;&longs;unt, non tamen &longs;ub­<lb/>iecti locum habent, <expan abbr="neq.">neque</expan> rei quæ genita e&longs;t, partes habentur: in eam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> di&longs;&longs;oluitur id quod <expan abbr="corrũ-pitur">corrun­<lb/>pitur</expan>: quoniam &longs;ola materia &longs;upe&longs;t aboleta forma, & commutata cum priuatione: <expan abbr="atq.">atque</expan> id p &longs;e: nam <lb/>&longs;iqua &longs;up&longs;unt alia, hæc &longs;unt p accidens, quatenus .&longs;. </s> <s>alteram formam con&longs;equuntur: <expan abbr="neq.">neque</expan> n. </s> <s>materia <lb/>po&longs;t corruptionem pror&longs;us ab <expan abbr="oĩ">omni</expan> forma &longs;eparatur, &longs;ed vnius corruptio alterius <expan abbr="&longs;e;m&ptilde;">&longs;emper</expan> e&longs;t generatio. </s> <s>pro­<lb/>inde generatio & corruptio &longs;unt mutationes totius, quia mutatio &longs;pectatur ex partib. vniuer&longs;is, ex <lb/>quib. p &longs;e corpus natura con&longs;titutum e&longs;t, quæ duæ &longs;unt, forma <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan> & materia, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> altera <expan abbr="abeũ-te">abeun­<lb/>te</expan> &longs;up&longs;tes e&longs;t &longs;ola materia; quo fit, vt accedente noua forma, non &longs;it amplius illud totum, quod an­<lb/>tea fuerat. </s> <s>ex ea verò corpus naturale quod fit primum, in alia corpora &longs;pecie diuer&longs;a di&longs;&longs;olui non <lb/>pote&longs;t; idcirco aliquas elementi conditiones habet, quia .&longs;. </s> <s>in alia &longs;pecie diuer&longs;a di&longs;&longs;olui nequit. </s> <s><expan abbr="&longs;olũ">&longs;olum</expan> <lb/>.n. diuiditur in materiam & formam, quæ p &longs;e &longs;pecies non exi&longs;tunt; licet iunctæ &longs;imul efficiant &longs;pe­<lb/>ciem: quae &longs;i in aliis corporib. in&longs;it, vt in ip&longs;um alia re&longs;olui queant, iam protinus erit elementum: huiu&longs;­<lb/>modi verò quattuor e&longs;&longs;e con&longs;entiunt omnes propè philo&longs;ophi, aërem, aquam, ignem, & terram: idcir­<lb/>co erit corpus primum ex quo fient, & in quod di&longs;&longs;oluentur alia corpora naturalia, de quo nos in <lb/>præ&longs;entia di&longs;putare con&longs;tituimus.<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3256"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg3256"></arrow.to.target></s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg3246"></margin.target>B</s></p> | <s><margin.target id="marg3246"></margin.target>B</s></p> |
| |
| <s><emph type="italics"/>Numerus elementorum perquiritur. </s> <s>Cap. </s> <s>V<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Numerus elementorum perquiritur. </s> <s>Cap. </s> <s>V<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>QVATTVOR hæc quæ cum cæteris philo&longs;ophis elementa nuncupamus, corpora quidem <lb/>&longs;unt, quandò ex materia & forma con&longs;tant, è quarum coniunctione proximè exoritur quanti­<lb/>tas; <expan abbr="neq.">neque</expan> materiæ, form&ecedil;úe rationem <expan abbr="obtinebũt">obtinebunt</expan>; erunt verò prima, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> ex &longs;implici materia & for­<lb/>ma con&longs;tituta &longs;unt ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> corpora &longs;anè, non &longs;yllab&ecedil;, aut voces, aut conclu&longs;iones, &longs;icut ex aliis ele­<lb/>mentorum modis efficiuntur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alia corpora quæ cùm ex elementis con&longs;tent, non amplius &longs;impli­<lb/>cia, &longs;ed compo&longs;ita &longs;unt: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;am à c&ecedil;lo di&longs;tincta: quod & &longs;i primum corpus e&longs;t; non <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <lb/>ex materia & forma conflatum, nec eiu&longs;modi, vt ex eo fiat aliud; & quemadmodum compo&longs;ita ex <lb/>elementis primò conflantur, &longs;ic in elementa primò di&longs;&longs;oluuntur: ita <expan abbr="tñ">tantum</expan> vt cùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex materia primò <lb/>con&longs;tituantur, & in eam habeant extremam, primò ex elementis fiant corpora compo&longs;ita, & ex ma­<lb/>teria primò: &longs;ed ex materia primò .i. </s> <s>ante omnia, ex elementis <expan abbr="aũt">aut</expan> proximè, &longs;iue <expan abbr="aũt">aut</expan> id natura, &longs;eu <expan abbr="tpe">tempore</expan> <lb/>&longs;it, aliàs explorandum. </s> <s>Signo illud e&longs;t; quoniam e&longs;t ratio par compo&longs;itionis & di&longs;&longs;olutionis. </s> <s><expan abbr="vltimũ">vltimum</expan> <lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> id & remotius in quod corpora di&longs;&longs;oluuntur, e&longs;t materia, ita & id erit elementum in quod di&longs;­<lb/>&longs;oluetur compo&longs;itum primò; hoc e&longs;t proximè; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> adhuc &longs;upere&longs;t alia re&longs;olutio corporis &longs;implicis <lb/>in materiam primam qu&ecedil; vtrum'ne in omni tran&longs;mutatione nece&longs;&longs;ariò requiratur, an non po&longs;thàc <lb/> | <s>QVATTVOR hæc quæ cum cæteris philo&longs;ophis elementa nuncupamus, corpora quidem <lb/>&longs;unt, quandò ex materia & forma con&longs;tant, è quarum coniunctione proximè exoritur quanti­<lb/>tas; <expan abbr="neq.">neque</expan> materiæ, form&ecedil;úe rationem <expan abbr="obtinebũt">obtinebunt</expan>; erunt verò prima, <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> ex &longs;implici materia & for­<lb/>ma con&longs;tituta &longs;unt ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> corpora &longs;anè, non &longs;yllab&ecedil;, aut voces, aut conclu&longs;iones, &longs;icut ex aliis ele­<lb/>mentorum modis efficiuntur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alia corpora quæ cùm ex elementis con&longs;tent, non amplius &longs;impli­<lb/>cia, &longs;ed compo&longs;ita &longs;unt: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s> <s>cau&longs;&longs;am à c&ecedil;lo di&longs;tincta: quod & &longs;i primum corpus e&longs;t; non <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <lb/>ex materia & forma conflatum, nec eiu&longs;modi, vt ex eo fiat aliud; & quemadmodum compo&longs;ita ex <lb/>elementis primò conflantur, &longs;ic in elementa primò di&longs;&longs;oluuntur: ita <expan abbr="tñ">tantum</expan> vt cùm <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex materia primò <lb/>con&longs;tituantur, & in eam habeant extremam, primò ex elementis fiant corpora compo&longs;ita, & ex ma­<lb/>teria primò: &longs;ed ex materia primò .i. </s> <s>ante omnia, ex elementis <expan abbr="aũt">aut</expan> proximè, &longs;iue <expan abbr="aũt">aut</expan> id natura, &longs;eu <expan abbr="tpe">tempore</expan> <lb/>&longs;it, aliàs explorandum. </s> <s>Signo illud e&longs;t; quoniam e&longs;t ratio par compo&longs;itionis & di&longs;&longs;olutionis. </s> <s><expan abbr="vltimũ">vltimum</expan> <lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> id & remotius in quod corpora di&longs;&longs;oluuntur, e&longs;t materia, ita & id erit elementum in quod di&longs;­<lb/>&longs;oluetur compo&longs;itum primò; hoc e&longs;t proximè; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> adhuc &longs;upere&longs;t alia re&longs;olutio corporis &longs;implicis <lb/>in materiam primam qu&ecedil; vtrum'ne in omni tran&longs;mutatione nece&longs;&longs;ariò requiratur, an non po&longs;thàc <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3257"></arrow.to.target><lb/>videndum e&longs;t. </s> <s>Sed vtrum'ne cùm di&longs;tinguatur elementum à materia <expan abbr="cõi">coni</expan> & remota, di&longs;tinguatur <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>à proxima, an potius proxima &longs;it elementum, mox &longs;pectemus. </s> <s>Ea &longs;anè videtur e&longs;&longs;e materiæ conditio, &longs;i­<lb/>ue proxima, &longs;eu remota &longs;it, vt <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> intueatur formam, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> vnum po&longs;teà p &longs;e fiat quod omnib. nu­<lb/>meris & partib. pfectum <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="con&longs;ummatũ">con&longs;ummatum</expan> e&longs;t: quoniam verò materia proxima &longs;ignificat proce&longs;&longs;um ad <lb/>actum, & <expan abbr="potentiã">potentiam</expan> iam ab efficiente contractam, &longs;eu <expan abbr="&ptilde;parationem">pmparationem</expan> ad <expan abbr="accipiendã">accipiendam</expan> formam, ideò vna <lb/>e&longs;t ex qua fit deinceps, &longs;ecundùm partes id quod fit, & cui re&longs;pondet <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> proprius &longs;uus ip&longs;ius actus. <lb/></s> <s>vnus <expan abbr=".n.">enim</expan> & ille e&longs;t: at elementum, quanuis rationem habeat pote&longs;tatis, non tamen ad actum <expan abbr="quendã">quendam</expan> <lb/>qui &longs;uus proprius futurus &longs;it, à natura dirigitur: iam <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t actu p &longs;e, &longs;ed actum vnum qui quidem plu­<lb/>rium &longs;imul e&longs;t; idcirco differentia inter materiam proximam, & elementum erit eiu&longs;modi, vt materia <lb/>vna quidem &longs;it <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> vnius formæ; & vnius compo&longs;iti. </s> <s>elementum verò non vnum: quamobrem id <lb/>quod ex elemento producitur; ita fit non ex eo tanquam pote&longs;tate, & forma tanquam actu, &longs;ed ex eo <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mixtum; ideò non vt ex vno, &longs;ed vt ex plurib. &longs;imul ad con&longs;titutionem vnius &ecedil;què coëuntibus; <lb/>huiu&longs;modi verò contraria &longs;int oportet; quippe qu&ecedil; partes pote&longs;tatis <expan abbr="actus&qacute;">actusque</expan>. </s> <s>gradus inter &longs;e con&longs;ecu­<lb/>ta &longs;int, nam mixtum quatenus huiu&longs;modi, vnà plura &longs;ignificat &longs;implicia, quæ &longs;ine pote&longs;tatis <expan abbr="actus&qacute;">actusque</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="rõne">ratione</expan> fieri nequeant vnum. </s> <s>C&ecedil;terùm alterna pote&longs;tas & actus contrariis innituntur. </s> <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;eà">propterea</expan> con&longs;titu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3257"></arrow.to.target><lb/>videndum e&longs;t. </s> <s>Sed vtrum'ne cùm di&longs;tinguatur elementum à materia <expan abbr="cõi">coni</expan> & remota, di&longs;tinguatur <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>à proxima, an potius proxima &longs;it elementum, mox &longs;pectemus. </s> <s>Ea &longs;anè videtur e&longs;&longs;e materiæ conditio, &longs;i­<lb/>ue proxima, &longs;eu remota &longs;it, vt <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> intueatur formam, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> vnum po&longs;teà p &longs;e fiat quod omnib. nu­<lb/>meris & partib. pfectum <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="con&longs;ummatũ">con&longs;ummatum</expan> e&longs;t: quoniam verò materia proxima &longs;ignificat proce&longs;&longs;um ad <lb/>actum, & <expan abbr="potentiã">potentiam</expan> iam ab efficiente contractam, &longs;eu <expan abbr="&ptilde;parationem">pmparationem</expan> ad <expan abbr="accipiendã">accipiendam</expan> formam, ideò vna <lb/>e&longs;t ex qua fit deinceps, &longs;ecundùm partes id quod fit, & cui re&longs;pondet <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> proprius &longs;uus ip&longs;ius actus. <lb/></s> <s>vnus <expan abbr=".n.">enim</expan> & ille e&longs;t: at elementum, quanuis rationem habeat pote&longs;tatis, non tamen ad actum <expan abbr="quendã">quendam</expan> <lb/>qui &longs;uus proprius futurus &longs;it, à natura dirigitur: iam <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t actu p &longs;e, &longs;ed actum vnum qui quidem plu­<lb/>rium &longs;imul e&longs;t; idcirco differentia inter materiam proximam, & elementum erit eiu&longs;modi, vt materia <lb/>vna quidem &longs;it <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> vnius formæ; & vnius compo&longs;iti. </s> <s>elementum verò non vnum: quamobrem id <lb/>quod ex elemento producitur; ita fit non ex eo tanquam pote&longs;tate, & forma tanquam actu, &longs;ed ex eo <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mixtum; ideò non vt ex vno, &longs;ed vt ex plurib. &longs;imul ad con&longs;titutionem vnius &ecedil;què coëuntibus; <lb/>huiu&longs;modi verò contraria &longs;int oportet; quippe qu&ecedil; partes pote&longs;tatis <expan abbr="actus&qacute;">actusque</expan>. </s> <s>gradus inter &longs;e con&longs;ecu­<lb/>ta &longs;int, nam mixtum quatenus huiu&longs;modi, vnà plura &longs;ignificat &longs;implicia, quæ &longs;ine pote&longs;tatis <expan abbr="actus&qacute;">actusque</expan>. <lb/></s> <s><expan abbr="rõne">ratione</expan> fieri nequeant vnum. </s> <s>C&ecedil;terùm alterna pote&longs;tas & actus contrariis innituntur. </s> <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;eà">propterea</expan> con&longs;titu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3258"></arrow.to.target><lb/>tio corporum ex elementis, non modò generationis nomine expre&longs;&longs;a e&longs;t, verùm compo&longs;itionis cuiu&longs;­<lb/>dam quam mixtionem vocamus, & eorum corruptio re&longs;olutio dicta e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> idcirco timenda e&longs;t <lb/>obiectio Scoti. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nimirùm quia &longs;ic generentur ex &longs;e inuicem. </s> <s>Sed quæ &longs;ic habent, obtinent inter &longs;e <lb/> | <arrow.to.target n="marg3258"></arrow.to.target><lb/>tio corporum ex elementis, non modò generationis nomine expre&longs;&longs;a e&longs;t, verùm compo&longs;itionis cuiu&longs;­<lb/>dam quam mixtionem vocamus, & eorum corruptio re&longs;olutio dicta e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> idcirco timenda e&longs;t <lb/>obiectio Scoti. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nimirùm quia &longs;ic generentur ex &longs;e inuicem. </s> <s>Sed quæ &longs;ic habent, obtinent inter &longs;e <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3259"></arrow.to.target><lb/>rationem termini à quo, & termini ad quem; ij verò non con&longs;i&longs;tunt. </s> <s>ergo nec elementa & mixtum. <lb/></s> <s>Proinde nec generatio mixti compo&longs;itio, nec interitus re&longs;olutio. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> n. </s> <s>videtur animaduerti&longs;&longs;e in <lb/>generatione compo&longs;iti geminam ob&longs;eruari rationem ad id ex quo fit, nempè vt &longs;i ex illo &longs;ecundùm <lb/>materiam, & vt ex illo, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> termino, <expan abbr="atq.">atque</expan> id ex quo fit, vt materia, &longs;uper&longs;tes e&longs;&longs;e, id tolli &longs;olùm ex <lb/>quo fit, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> termino. </s> <s>At verò ex quo fit, vt termino non e&longs;t elementum, &longs;ed incompo&longs;ita ex quibus <lb/>fit compo&longs;itum, & huius e&longs;t verè generatio & interitus: ex elementis fit mixtum, vt ex materia. </s> <s>Quo <lb/>circa non interit elementum. </s> <s>& ob has diuer&longs;as rationes, <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;i&longs;tunt termini à quo & ad quem; <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;i ex &longs;e inuicem gignuntur, idcirco non remanent elementa in mixto. </s> <s>Sed pergamus ad alia. <lb/></s> <s>Accedit eòdem, quae omne corpus naturale cuiu&longs;piam motus habet initium; &longs;i igitur vnum e&longs;&longs;et ele­<lb/>mentum, vnum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motum omnium e&longs;&longs;e oporteret; vnum tamen non e&longs;&longs;e per&longs;uadetur ex eo, quae id <lb/>quod &longs;ecundùm naturam mouetur, in fine velocius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab initio concitatur; at nonmodò graue deor­ | <arrow.to.target n="marg3259"></arrow.to.target><lb/>rationem termini à quo, & termini ad quem; ij verò non con&longs;i&longs;tunt. </s> <s>ergo nec elementa & mixtum. <lb/></s> <s>Proinde nec generatio mixti compo&longs;itio, nec interitus re&longs;olutio. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> n. </s> <s>videtur animaduerti&longs;&longs;e in <lb/>generatione compo&longs;iti geminam ob&longs;eruari rationem ad id ex quo fit, nempè vt &longs;i ex illo &longs;ecundùm <lb/>materiam, & vt ex illo, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> termino, <expan abbr="atq.">atque</expan> id ex quo fit, vt materia, &longs;uper&longs;tes e&longs;&longs;e, id tolli &longs;olùm ex <lb/>quo fit, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> termino. </s> <s>At verò ex quo fit, vt termino non e&longs;t elementum, &longs;ed incompo&longs;ita ex quibus <lb/>fit compo&longs;itum, & huius e&longs;t verè generatio & interitus: ex elementis fit mixtum, vt ex materia. </s> <s>Quo <lb/>circa non interit elementum. </s> <s>& ob has diuer&longs;as rationes, <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;i&longs;tunt termini à quo & ad quem; <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;i ex &longs;e inuicem gignuntur, idcirco non remanent elementa in mixto. </s> <s>Sed pergamus ad alia. <lb/></s> <s>Accedit eòdem, quae omne corpus naturale cuiu&longs;piam motus habet initium; &longs;i igitur vnum e&longs;&longs;et ele­<lb/>mentum, vnum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motum omnium e&longs;&longs;e oporteret; vnum tamen non e&longs;&longs;e per&longs;uadetur ex eo, quae id <lb/>quod &longs;ecundùm naturam mouetur, in fine velocius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab initio concitatur; at nonmodò graue deor­ |
| <pb pagenum="544"/>&longs;um in fine velocius fertur, &longs;ed e&longs;t aliquod prætereà corpus quod &longs;ur&longs;um celerius agitatur, quae leue <lb/> | <pb pagenum="544"/>&longs;um in fine velocius fertur, &longs;ed e&longs;t aliquod prætereà corpus quod &longs;ur&longs;um celerius agitatur, quae leue <lb/> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>QVANQVAM generationis ip&longs;ius primò cau&longs;&longs;a e&longs;t materia: omnis <expan abbr=".n.">enim</expan> res &longs;uopte impul&longs;u <lb/>inclinat ad bonum; hoc verò e&longs;t e&longs;&longs;e: quod per generationem mortalia con&longs;equuntur, eadem <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> re&longs;picit corruptionem: nec tibi non iure videbitur eam e&longs;&longs;e <expan abbr="primã">primam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;am corruptio­<lb/>nis, hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> in &longs;ola materia radices agere videtur, & ab ea &longs;ola profici&longs;ci; quippe quæ nece&longs;sitatem ma­<lb/>teriæ &longs;ub&longs;equatur. </s> <s>Sed ad hoc Peripateticè &longs;ic re&longs;ponderi po&longs;&longs;e credimus. </s> <s>quanuis corruptio & alte­<lb/>rum ex oppo&longs;itis quod e&longs;t non e&longs;&longs;e, primò profici&longs;cantur à materia, nihilominus id quod dicimus pri­<lb/>mò ab aliqua cau&longs;&longs;a na&longs;ci, oratio &longs;implex non e&longs;t, &longs;ed ambigua. </s> <s>vel <expan abbr=".n.">enim</expan> ea oratione notatur collatio ef­<lb/>fectus cum cau&longs;sis diuer&longs;is, vel ordo cau&longs;&longs;æ, &longs;eu facultatis ad eiu&longs;modi effectum, &longs;iue actum libeat <lb/> | <s>QVANQVAM generationis ip&longs;ius primò cau&longs;&longs;a e&longs;t materia: omnis <expan abbr=".n.">enim</expan> res &longs;uopte impul&longs;u <lb/>inclinat ad bonum; hoc verò e&longs;t e&longs;&longs;e: quod per generationem mortalia con&longs;equuntur, eadem <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> re&longs;picit corruptionem: nec tibi non iure videbitur eam e&longs;&longs;e <expan abbr="primã">primam</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;am corruptio­<lb/>nis, hæc <expan abbr=".n.">enim</expan> in &longs;ola materia radices agere videtur, & ab ea &longs;ola profici&longs;ci; quippe quæ nece&longs;sitatem ma­<lb/>teriæ &longs;ub&longs;equatur. </s> <s>Sed ad hoc Peripateticè &longs;ic re&longs;ponderi po&longs;&longs;e credimus. </s> <s>quanuis corruptio & alte­<lb/>rum ex oppo&longs;itis quod e&longs;t non e&longs;&longs;e, primò profici&longs;cantur à materia, nihilominus id quod dicimus pri­<lb/>mò ab aliqua cau&longs;&longs;a na&longs;ci, oratio &longs;implex non e&longs;t, &longs;ed ambigua. </s> <s>vel <expan abbr=".n.">enim</expan> ea oratione notatur collatio ef­<lb/>fectus cum cau&longs;sis diuer&longs;is, vel ordo cau&longs;&longs;æ, &longs;eu facultatis ad eiu&longs;modi effectum, &longs;iue actum libeat <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3324"></arrow.to.target><lb/>appellare. </s> <s>àc primò quidem modo &longs;en&longs;us illius orationis e&longs;t; cùm prodeat effectus à plurib. cau&longs;sis; <lb/>ab vtránam primò permanet, & cui'nam primò &longs;uam originem referat acceptam, altero <expan abbr="aũt">aut</expan> modo <lb/>cùm cau&longs;&longs;a diuer&longs;os effectus <expan abbr="atq.">atque</expan> adeò <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan> directò &longs;pectet; quem'nam ex his primo intueatur, <lb/>vt ex illis alter fit veluti &longs;copus; alter verò tanquam ex acce&longs;sione. </s> <s>Equidem arbitror priore illo mo­<lb/>do corruptionem & non e&longs;&longs;e à materia profici&longs;ci. </s> <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> à materia primò pendent, vt à nulla alia cau&longs;­<lb/>&longs;a priore producantur: at non primò dirigitur ip&longs;a ad corruptionem & <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e. </s> <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> vergeret ad ma­<lb/>lum, cuius <expan abbr="tñ">tantum</expan> nullam principem cau&longs;&longs;am à natura con&longs;tituram e&longs;&longs;e Peripateticè defendimus. </s> <s>quae ma­<lb/>lum apud Peripateticos idem &longs;it àc nihil, quod &longs;anè maiorem in modum naturæ in&longs;tituta conuellit: <lb/>&longs;ed omnis inclinatio naturæ inferioris e&longs;t ad generationem & e&longs;&longs;e, ad corruptionem verò & non e&longs;­<lb/>&longs;e; non quidem intrin&longs;ecus, & familiari quodam nixu concitatur; &longs;ed à nece&longs;sitate quadam videtur <lb/>impelli, quatenus .&longs;. </s> <s>generari forma noua non pote&longs;t, ni&longs;i vetus aboleatur, propter repugnantiam. </s> <s>Ex <lb/>his, quæ paullò antè tractata &longs;unt, licet aliam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> difficultatem è medio tollere. </s> <s>Vtrum'ne cor­<lb/>ruptio generationi antecedat, an <expan abbr="cõtra">contra</expan> potius eueniat. </s> <s>Prius enim & po&longs;terius multiplex e&longs;t. </s> <s>aut ori­<lb/>gine & <expan abbr="tpe">tempore</expan>, aut pfectione. </s> <s><expan abbr="quanquã">quanquam</expan>, quod ad tempus <expan abbr="&ptail;tinet">pertinet</expan>, <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in eodem <expan abbr="tpis">temporis</expan> puncto ab&longs;olui di­<lb/>ctum e&longs;t anteà: nam &longs;imul corrupta e&longs;t forma vetus, & noua producta; origine verò <expan abbr="&ptilde;cedit">pncedit</expan> corruptio, <lb/> | <arrow.to.target n="marg3324"></arrow.to.target><lb/>appellare. </s> <s>àc primò quidem modo &longs;en&longs;us illius orationis e&longs;t; cùm prodeat effectus à plurib. cau&longs;sis; <lb/>ab vtránam primò permanet, & cui'nam primò &longs;uam originem referat acceptam, altero <expan abbr="aũt">aut</expan> modo <lb/>cùm cau&longs;&longs;a diuer&longs;os effectus <expan abbr="atq.">atque</expan> adeò <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan> directò &longs;pectet; quem'nam ex his primo intueatur, <lb/>vt ex illis alter fit veluti &longs;copus; alter verò tanquam ex acce&longs;sione. </s> <s>Equidem arbitror priore illo mo­<lb/>do corruptionem & non e&longs;&longs;e à materia profici&longs;ci. </s> <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> à materia primò pendent, vt à nulla alia cau&longs;­<lb/>&longs;a priore producantur: at non primò dirigitur ip&longs;a ad corruptionem & <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;&longs;e. </s> <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> vergeret ad ma­<lb/>lum, cuius <expan abbr="tñ">tantum</expan> nullam principem cau&longs;&longs;am à natura con&longs;tituram e&longs;&longs;e Peripateticè defendimus. </s> <s>quae ma­<lb/>lum apud Peripateticos idem &longs;it àc nihil, quod &longs;anè maiorem in modum naturæ in&longs;tituta conuellit: <lb/>&longs;ed omnis inclinatio naturæ inferioris e&longs;t ad generationem & e&longs;&longs;e, ad corruptionem verò & non e&longs;­<lb/>&longs;e; non quidem intrin&longs;ecus, & familiari quodam nixu concitatur; &longs;ed à nece&longs;sitate quadam videtur <lb/>impelli, quatenus .&longs;. </s> <s>generari forma noua non pote&longs;t, ni&longs;i vetus aboleatur, propter repugnantiam. </s> <s>Ex <lb/>his, quæ paullò antè tractata &longs;unt, licet aliam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> difficultatem è medio tollere. </s> <s>Vtrum'ne cor­<lb/>ruptio generationi antecedat, an <expan abbr="cõtra">contra</expan> potius eueniat. </s> <s>Prius enim & po&longs;terius multiplex e&longs;t. </s> <s>aut ori­<lb/>gine & <expan abbr="tpe">tempore</expan>, aut pfectione. </s> <s><expan abbr="quanquã">quanquam</expan>, quod ad tempus <expan abbr="&ptail;tinet">pertinet</expan>, <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in eodem <expan abbr="tpis">temporis</expan> puncto ab&longs;olui di­<lb/>ctum e&longs;t anteà: nam &longs;imul corrupta e&longs;t forma vetus, & noua producta; origine verò <expan abbr="&ptilde;cedit">pncedit</expan> corruptio, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3325"></arrow.to.target><lb/>prius <expan abbr=".n.">enim</expan> corrumpatur hoc nece&longs;&longs;e e&longs;t, quàm alterum exoriatur: nam forma rei quæ corrumpitur pro­<lb/>pter repugnantiam in eadem materia con&longs;i&longs;tere non pote&longs;t. </s> <s>At perfectione longè prior e&longs;t genera­<lb/>tio, quàm corruptio; quòd generatio prius appetatur, cum ab efficiente, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> à materia, quæ <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>appetit nouam formam, & cupit expoliari pr&ecedil;&longs;ente, vt tanquam Tityus terræ filius in campo iacens <lb/><expan abbr="vtrinq.">vtrinque</expan> à duobus vulturibus iecore atton&longs;us, eos manibus repellere non po&longs;sit. (libet <expan abbr=".n.">enim</expan> hîc, id quod <lb/>Poëtæ &longs;apienti&longs;simi in appetitu bruto po&longs;uerunt (nam</s></p> | <arrow.to.target n="marg3325"></arrow.to.target><lb/>prius <expan abbr=".n.">enim</expan> corrumpatur hoc nece&longs;&longs;e e&longs;t, quàm alterum exoriatur: nam forma rei quæ corrumpitur pro­<lb/>pter repugnantiam in eadem materia con&longs;i&longs;tere non pote&longs;t. </s> <s>At perfectione longè prior e&longs;t genera­<lb/>tio, quàm corruptio; quòd generatio prius appetatur, cum ab efficiente, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> à materia, quæ <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>appetit nouam formam, & cupit expoliari pr&ecedil;&longs;ente, vt tanquam Tityus terræ filius in campo iacens <lb/><expan abbr="vtrinq.">vtrinque</expan> à duobus vulturibus iecore atton&longs;us, eos manibus repellere non po&longs;sit. (libet <expan abbr=".n.">enim</expan> hîc, id quod <lb/>Poëtæ &longs;apienti&longs;simi in appetitu bruto po&longs;uerunt (nam</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg3324"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg3324"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Aut aliæ quæuis &longs;cindunt torpedine curæ<emph.end type="italics"/>.)</s></p> | <s><emph type="italics"/>Aut aliæ quæuis &longs;cindunt torpedine curæ<emph.end type="italics"/>.)</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>etiam ad appetitum naturalem transferre, qui per <expan abbr="terrã">terram</expan> & omnem mundi inferioris partem porrigi­<lb/>tur) ip&longs;a <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> appetitu quodam, vt ita dicam, omniuolo quærat formam, & <expan abbr="&ptilde;&longs;ente">pn&longs;ente</expan> exui cupiat, quo­<lb/>niam cum ea coniuncta priuatio e&longs;t, quam à &longs;e vult in&longs;tar magni mali depellere. </s> <s>Inde vulgare illud <lb/>pronunciatum erupit. </s> <s>Vnius corruptionem, alterius e&longs;&longs;e generationem. </s> <s>Non multis <expan abbr="aũt">aut</expan> verbis expli­<lb/>care. </s> <s>libet &longs;en&longs;um propo&longs;itionis illius, de quo ita multa dicunt Latini no&longs;tri, vt cauillos cauillis accu­ | <s>etiam ad appetitum naturalem transferre, qui per <expan abbr="terrã">terram</expan> & omnem mundi inferioris partem porrigi­<lb/>tur) ip&longs;a <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> appetitu quodam, vt ita dicam, omniuolo quærat formam, & <expan abbr="&ptilde;&longs;ente">pn&longs;ente</expan> exui cupiat, quo­<lb/>niam cum ea coniuncta priuatio e&longs;t, quam à &longs;e vult in&longs;tar magni mali depellere. </s> <s>Inde vulgare illud <lb/>pronunciatum erupit. </s> <s>Vnius corruptionem, alterius e&longs;&longs;e generationem. </s> <s>Non multis <expan abbr="aũt">aut</expan> verbis expli­<lb/>care. </s> <s>libet &longs;en&longs;um propo&longs;itionis illius, de quo ita multa dicunt Latini no&longs;tri, vt cauillos cauillis accu­ |
| <pb pagenum="557"/> | <pb pagenum="557"/> |
| <arrow.to.target n="marg3326"></arrow.to.target><lb/>mulantes, velut ignem igni, procedant in immen&longs;um. </s> <s>E&longs;t <expan abbr="aũt">aut</expan> eius propo&longs;itionis &longs;ententia: <expan abbr="corruption&etilde;">corruptionem</expan> <lb/>.&longs;. </s> <s>vnius alterius e&longs;&longs;e generationem, vt pro eo quod corruptum e&longs;t, aliud natura &longs;ufficiat, quod ha­<lb/>beat propriam formam, aut ab&longs;olutam, aut priuationem, quæ e&longs;t forma quædam; &longs;icut in his, quæ per <lb/>re&longs;olutionem generantur, veluti cadauer, aut vnum hoc &longs;it, aut plura, quemadmodum ex vnius mi­<lb/>&longs;ti interitu plura fiunt elementa, aut contrà, vbi è plurib. elementis vnum mixtum componatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>intelligitur hæc vici&longs;situdo corruptionis & generationis in &longs;ub&longs;tantiis; &longs;eu res &longs;ecundùm formam in­<lb/>tereat, vt cùm ex animali fit homo, quae animalis ratio propria mutatur, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma ip&longs;a amittatur, vt <lb/>cùm è terra &longs;it ignis: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> de his &longs;olis erat &longs;u&longs;picio, ne in nihilum e&longs;&longs;ent abitura. </s> <s>Quoniam verò po&longs;­<lb/>&longs;et obiicere qui&longs;piam &longs;ic. </s> <s>generetur minimum ignis, quod &longs;it mole grani vnius, ex aquæ minimo, <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>&longs;it decuplo minus: <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> minimus ignis fiat; euenit, vt partes aquæ corrumpantur: cùm verò <expan abbr="illarũ">illarum</expan> <lb/>partium quantitate con&longs;i&longs;tere ignis forma <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;sit, ergo fit vt aqua intereat, nil <expan abbr="tñ">tantum</expan> ex illa gignatur. <lb/></s> <s>Ad hoc ita re&longs;pondemus, indicantes aliqua a&longs;&longs;umi, quæ in Peripatetica Philo&longs;ophia concedi <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;­<lb/>&longs;unt. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> primùm id non nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e dicimus, vt minimum aquæ corrumpatur <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> par­<lb/>tem quantitatis, cùm vel ip&longs;omet Ari&longs;t. </s> <s>auctore, po&longs;sit agens tran&longs;mutare &longs;ubiectum &longs;ecundùm <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <lb/>&longs;uas partes, vnde &longs;pecies illa tran&longs;mutationis efficitur quam <foreign lang="greek">a)qro/an</foreign> Græci vocant de qua <expan abbr="dictũ">dictum</expan> e&longs;t <lb/>aliàs: vbi patiens ab agente oppidò &longs;uperetur, vt &longs;i ip&longs;um <expan abbr="vndiq.">vndique</expan> circunuallarit. </s> <s>Illud <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> non conce­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3326"></arrow.to.target><lb/>mulantes, velut ignem igni, procedant in immen&longs;um. </s> <s>E&longs;t <expan abbr="aũt">aut</expan> eius propo&longs;itionis &longs;ententia: <expan abbr="corruption&etilde;">corruptionem</expan> <lb/>.&longs;. </s> <s>vnius alterius e&longs;&longs;e generationem, vt pro eo quod corruptum e&longs;t, aliud natura &longs;ufficiat, quod ha­<lb/>beat propriam formam, aut ab&longs;olutam, aut priuationem, quæ e&longs;t forma quædam; &longs;icut in his, quæ per <lb/>re&longs;olutionem generantur, veluti cadauer, aut vnum hoc &longs;it, aut plura, quemadmodum ex vnius mi­<lb/>&longs;ti interitu plura fiunt elementa, aut contrà, vbi è plurib. elementis vnum mixtum componatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>intelligitur hæc vici&longs;situdo corruptionis & generationis in &longs;ub&longs;tantiis; &longs;eu res &longs;ecundùm formam in­<lb/>tereat, vt cùm ex animali fit homo, quae animalis ratio propria mutatur, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma ip&longs;a amittatur, vt <lb/>cùm è terra &longs;it ignis: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> de his &longs;olis erat &longs;u&longs;picio, ne in nihilum e&longs;&longs;ent abitura. </s> <s>Quoniam verò po&longs;­<lb/>&longs;et obiicere qui&longs;piam &longs;ic. </s> <s>generetur minimum ignis, quod &longs;it mole grani vnius, ex aquæ minimo, <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>&longs;it decuplo minus: <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> minimus ignis fiat; euenit, vt partes aquæ corrumpantur: cùm verò <expan abbr="illarũ">illarum</expan> <lb/>partium quantitate con&longs;i&longs;tere ignis forma <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;sit, ergo fit vt aqua intereat, nil <expan abbr="tñ">tantum</expan> ex illa gignatur. <lb/></s> <s>Ad hoc ita re&longs;pondemus, indicantes aliqua a&longs;&longs;umi, quæ in Peripatetica Philo&longs;ophia concedi <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;­<lb/>&longs;unt. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> primùm id non nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e dicimus, vt minimum aquæ corrumpatur <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> par­<lb/>tem quantitatis, cùm vel ip&longs;omet Ari&longs;t. </s> <s>auctore, po&longs;sit agens tran&longs;mutare &longs;ubiectum &longs;ecundùm <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <lb/>&longs;uas partes, vnde &longs;pecies illa tran&longs;mutationis efficitur quam <foreign lang="greek">a)qro/an</foreign> Græci vocant de qua <expan abbr="dictũ">dictum</expan> e&longs;t <lb/>aliàs: vbi patiens ab agente oppidò &longs;uperetur, vt &longs;i ip&longs;um <expan abbr="vndiq.">vndique</expan> circunuallarit. </s> <s>Illud <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> non conce­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3327"></arrow.to.target><lb/>dendum. </s> <s>quippe quae repugnantiam præ&longs;eferat. </s> <s>etenim ip&longs;i volunt ex aquæ minimo fieri ignem, de­<lb/>in aquæ formam remanere ponunt, vbi iam quædam eius pars corrupta fuerit, at &longs;i .i. </s> <s>aut non e&longs;t pr&ecedil; <lb/>finita ratio magnitudinis & paruitatis in reb. naturalib. quod tamen e&longs;t fal&longs;i&longs;simum; aut &longs;i remanet <lb/>forma, iam illud aquæ minimum non e&longs;t, quemadmodum ip&longs;i acceperunt. </s> <s>Po&longs;tremò dicimus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nil <lb/>ab&longs;urdi con&longs;equi, &longs;i fateamur eam aquæ partem, in qua nequit in&longs;idere forma ignis, ambienti corpo­<lb/>ri acce&longs;i&longs;&longs;e; cum <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>coniunctam eandem formam &longs;u&longs;cepi&longs;&longs;e. </s> <s>C&ecedil;tera verò, quæ aduer&longs;us eam pro­<lb/>po&longs;itionem afferuntur, digna &longs;unt, vt &longs;ilentio committantur. </s> <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> philo&longs;ophum decet qua&longs;cun­<lb/>que per&longs;equi vel leues obiectiones, & eas quarum fallaciam <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> vel mediocriter ver&longs;atus in dia­<lb/>lecticis, &longs;ine vllo negotio deprehendat. </s> <s>Verùm tran&longs;eamus ad reliqua.</s></p> | <arrow.to.target n="marg3327"></arrow.to.target><lb/>dendum. </s> <s>quippe quae repugnantiam præ&longs;eferat. </s> <s>etenim ip&longs;i volunt ex aquæ minimo fieri ignem, de­<lb/>in aquæ formam remanere ponunt, vbi iam quædam eius pars corrupta fuerit, at &longs;i .i. </s> <s>aut non e&longs;t pr&ecedil; <lb/>finita ratio magnitudinis & paruitatis in reb. naturalib. quod tamen e&longs;t fal&longs;i&longs;simum; aut &longs;i remanet <lb/>forma, iam illud aquæ minimum non e&longs;t, quemadmodum ip&longs;i acceperunt. </s> <s>Po&longs;tremò dicimus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nil <lb/>ab&longs;urdi con&longs;equi, &longs;i fateamur eam aquæ partem, in qua nequit in&longs;idere forma ignis, ambienti corpo­<lb/>ri acce&longs;i&longs;&longs;e; cum <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>coniunctam eandem formam &longs;u&longs;cepi&longs;&longs;e. </s> <s>C&ecedil;tera verò, quæ aduer&longs;us eam pro­<lb/>po&longs;itionem afferuntur, digna &longs;unt, vt &longs;ilentio committantur. </s> <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> philo&longs;ophum decet qua&longs;cun­<lb/>que per&longs;equi vel leues obiectiones, & eas quarum fallaciam <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> vel mediocriter ver&longs;atus in dia­<lb/>lecticis, &longs;ine vllo negotio deprehendat. </s> <s>Verùm tran&longs;eamus ad reliqua.</s></p> |
| |
| <arrow.to.target n="marg3952"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> actu pertran&longs;iri nequeat. </s> <s>In eo Zeno decipiebatur; & exi&longs;timabat, &longs;i motus aut &longs;patium <lb/><expan abbr="&longs;ecaren&ttilde;">&longs;ecarentur</expan> in infinitum, effici, vt in <expan abbr="tpe">tempore</expan> finito <expan abbr="trã&longs;ire&ttilde;">tran&longs;iretur</expan> infinitum. </s> <s>Ad <expan abbr="eã">eam</expan> difficultatem re&longs;pondebat <lb/>Ari&longs;t. 6. Phy&longs;. <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> iterauit &longs;olutionem lib. de lineis in&longs;ectil. </s> <s>neutiquàm tamen &longs;atisfit ex iis <lb/>dictis dubitationi Zenonis, vt ip&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Philo&longs;ophus nos admonuit 8. Phy&longs;. &longs;iquidem &longs;tatuatur <lb/>finitum & infinitum ab illis bifariam, vel ad extrema, vel ad parteis: <expan abbr="neq.">neque</expan> habetur incongruum, <lb/>quod <expan abbr="finitũ">finitum</expan> &longs;it ad extrema, parteis infinitas continere. </s> <s>Cùm igitur <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan> &longs;pectari po&longs;sit in <expan abbr="tpe">tempore</expan> <lb/>& &longs;tadio; quando <expan abbr="t&etilde;pori">tempori</expan> terminus <expan abbr="quidã">quidam</expan>, vtputa, vnius hor&ecedil; pr&ecedil;&longs;cribitur, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ambo, quae <expan abbr="cõtinua">continua</expan> <lb/>in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> &longs;ecari queunt: <expan abbr="cõmutat">commutat</expan> ip&longs;e proportionem accipiens <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> finitum ad extrema, & &longs;pa­<lb/>tium propter parteis <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>: &longs;ed <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> planè modo <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan> ad extrema finitum e&longs;t, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, & <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/>habet parteis infinitas, vt &longs;tadium: proptereà &longs;icuti pertran&longs;itur <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quia finitum ad extrema, <lb/>&longs;ic pertran&longs;iri <expan abbr="põt">potest</expan> &longs;tadium cuius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> extrema &longs;unt finita. </s> <s>ac &longs;i <expan abbr="&longs;tadiũ">&longs;tadium</expan> pertran&longs;iri non <expan abbr="põt">potest</expan>, quae partes <lb/>habeat infinitas; ita <expan abbr="neq.">neque</expan> pertan&longs;ibitur <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, cùm ex infinitis partib. exi&longs;tat. </s> <s>Hæc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;atis ad <lb/><expan abbr="hoĩem">hoinem</expan> & <expan abbr="rõnem">rationem</expan>. </s> <s>vt rationis fallacia <expan abbr="&longs;ignifice&ttilde;">&longs;ignificetur</expan>, & mala &longs;u&longs;picio <expan abbr="pella&ttilde;">pellatur</expan> ex <expan abbr="aĩo">animo</expan>, &longs;ed non &longs;atis ad <expan abbr="r&etilde;">rem</expan>: <lb/>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>, cur infinitum <expan abbr="pertrã&longs;iri">pertran&longs;iri</expan> valeat: ea verò e&longs;t cau&longs;&longs;a, quae &longs;it <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> pote&longs;tate <lb/>duntaxat: id pertran&longs;iri non <expan abbr="põt">potest</expan>, quod e&longs;t actu; <expan abbr="nã">nam</expan> &longs;ingulas parteis numerare oporteret: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s> <s>di­<lb/>uer&longs;is <expan abbr="tpis">temporis</expan> punctis. </s> <s>&longs;i igitur infinitæ forent, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> ab&longs;olui po&longs;&longs;ent, quae &longs;emper nouæ &longs;uccederent. </s> <s>& <lb/>velut <expan abbr="aĩa">aina</expan> non <expan abbr="põt">potest</expan> numerando a&longs;&longs;equi infinitum. </s> <s>multò minus ip&longs;a natura, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>minus, quo mo­<lb/> | <arrow.to.target n="marg3952"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> actu pertran&longs;iri nequeat. </s> <s>In eo Zeno decipiebatur; & exi&longs;timabat, &longs;i motus aut &longs;patium <lb/><expan abbr="&longs;ecaren&ttilde;">&longs;ecarentur</expan> in infinitum, effici, vt in <expan abbr="tpe">tempore</expan> finito <expan abbr="trã&longs;ire&ttilde;">tran&longs;iretur</expan> infinitum. </s> <s>Ad <expan abbr="eã">eam</expan> difficultatem re&longs;pondebat <lb/>Ari&longs;t. 6. Phy&longs;. <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> iterauit &longs;olutionem lib. de lineis in&longs;ectil. </s> <s>neutiquàm tamen &longs;atisfit ex iis <lb/>dictis dubitationi Zenonis, vt ip&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Philo&longs;ophus nos admonuit 8. Phy&longs;. &longs;iquidem &longs;tatuatur <lb/>finitum & infinitum ab illis bifariam, vel ad extrema, vel ad parteis: <expan abbr="neq.">neque</expan> habetur incongruum, <lb/>quod <expan abbr="finitũ">finitum</expan> &longs;it ad extrema, parteis infinitas continere. </s> <s>Cùm igitur <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="rõ">ratio</expan> &longs;pectari po&longs;sit in <expan abbr="tpe">tempore</expan> <lb/>& &longs;tadio; quando <expan abbr="t&etilde;pori">tempori</expan> terminus <expan abbr="quidã">quidam</expan>, vtputa, vnius hor&ecedil; pr&ecedil;&longs;cribitur, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ambo, quae <expan abbr="cõtinua">continua</expan> <lb/>in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> &longs;ecari queunt: <expan abbr="cõmutat">commutat</expan> ip&longs;e proportionem accipiens <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> finitum ad extrema, & &longs;pa­<lb/>tium propter parteis <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>: &longs;ed <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> planè modo <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan> ad extrema finitum e&longs;t, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, & <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> <lb/>habet parteis infinitas, vt &longs;tadium: proptereà &longs;icuti pertran&longs;itur <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quia finitum ad extrema, <lb/>&longs;ic pertran&longs;iri <expan abbr="põt">potest</expan> &longs;tadium cuius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> extrema &longs;unt finita. </s> <s>ac &longs;i <expan abbr="&longs;tadiũ">&longs;tadium</expan> pertran&longs;iri non <expan abbr="põt">potest</expan>, quae partes <lb/>habeat infinitas; ita <expan abbr="neq.">neque</expan> pertan&longs;ibitur <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, cùm ex infinitis partib. exi&longs;tat. </s> <s>Hæc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;atis ad <lb/><expan abbr="hoĩem">hoinem</expan> & <expan abbr="rõnem">rationem</expan>. </s> <s>vt rationis fallacia <expan abbr="&longs;ignifice&ttilde;">&longs;ignificetur</expan>, & mala &longs;u&longs;picio <expan abbr="pella&ttilde;">pellatur</expan> ex <expan abbr="aĩo">animo</expan>, &longs;ed non &longs;atis ad <expan abbr="r&etilde;">rem</expan>: <lb/>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>, cur infinitum <expan abbr="pertrã&longs;iri">pertran&longs;iri</expan> valeat: ea verò e&longs;t cau&longs;&longs;a, quae &longs;it <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> pote&longs;tate <lb/>duntaxat: id pertran&longs;iri non <expan abbr="põt">potest</expan>, quod e&longs;t actu; <expan abbr="nã">nam</expan> &longs;ingulas parteis numerare oporteret: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s> <s>di­<lb/>uer&longs;is <expan abbr="tpis">temporis</expan> punctis. </s> <s>&longs;i igitur infinitæ forent, <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> ab&longs;olui po&longs;&longs;ent, quae &longs;emper nouæ &longs;uccederent. </s> <s>& <lb/>velut <expan abbr="aĩa">aina</expan> non <expan abbr="põt">potest</expan> numerando a&longs;&longs;equi infinitum. </s> <s>multò minus ip&longs;a natura, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>minus, quo mo­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3953"></arrow.to.target><lb/>tus animæ &longs;unt velociores, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> motus naturæ. </s> <s>Maneat igitur hoc nobis continuum po&longs;&longs;e diuidi in <lb/><expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>, & &longs;i fuerit permanens, non &longs;ucce&longs;siuum, excre&longs;cere <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="po&longs;&longs;e&ttilde;">po&longs;&longs;etur</expan> infinitum. </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> hoc lo­<lb/>co po&longs;sis in&longs;i&longs;tere, quia nece&longs;&longs;ariò magnitudo, &longs;icut in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <expan abbr="minui&ttilde;">minuitur</expan>, in infinitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> augeri <lb/>po&longs;&longs;e videatur: <expan abbr="nã">nam</expan> quantum de vna &longs;ubtrahitur, <expan abbr="tantund&etilde;">tantundem</expan> alteri concedi <expan abbr="põt">potest</expan>. </s> <s>Infinita &longs;unt qu&ecedil; <lb/>&longs;ubtrahuntur: ergo & infinita accedere valebunt: ex acce&longs;sione <expan abbr="aũt">aut</expan> partium <expan abbr="infinitarũ">infinitarum</expan> <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <lb/>exi&longs;tat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> AEgydius <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> confe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="quantũ">quantum</expan> augeri po&longs;&longs;e in infinitum: &longs;i minus <lb/>naturale, at mathematicum: c&ecedil;terùm <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ob&longs;erua&longs;&longs;e <expan abbr="Philo&longs;ophũ">Philo&longs;ophum</expan> qui &longs;tatuit <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="quã-titat&etilde;">quan­<lb/>titatem</expan> naturalem & <expan abbr="mathematicã">mathematicam</expan>, & in hanc degenerare <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>, &longs;iquando à materia &longs;en&longs;ili &longs;e­<lb/>paretur. </s> <s>Prætereà liquidò negabat Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="mathematicũ">mathematicum</expan> accipere <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> infinitum, & docebat infi­<lb/>nitum ita <expan abbr="&longs;umptũ">&longs;umptum</expan> nihil conducere mathematico, <expan abbr="atq.">atque</expan> explicabat <expan abbr="illã">illam</expan> propo&longs;itionem. </s> <s><expan abbr="Continuũ">Continuum</expan> <lb/>cre&longs;cere in infinitum, quia quantunlibet, quod e&longs;t potius interminatum, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> immen&longs;æ magnitudi­<lb/>nis, quae ingenium figurarum exploret, & illi maius, aut minus &longs;ufficiat, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> curet &longs;it'ne linea <lb/>quadrati digiti vnius, an palmi, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>conficiat ex linea pedis vnius, accentum. </s> <s>Sit <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> auctio <lb/>quantitatis in infinitum opus ip&longs;ius animæ; at non idcirco e&longs;t opus <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> mathematic&ecedil;. </s> <s>Tamet&longs;i <lb/><expan abbr="etiã">etiam</expan> in munere mentis illud <expan abbr="ob&longs;erua&ttilde;">ob&longs;eruatur</expan> infinitum actu non po&longs;&longs;e ab ea <expan abbr="cõprehendi">comprehendi</expan>, &longs;ed id &longs;emper <lb/> | <arrow.to.target n="marg3953"></arrow.to.target><lb/>tus animæ &longs;unt velociores, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> motus naturæ. </s> <s>Maneat igitur hoc nobis continuum po&longs;&longs;e diuidi in <lb/><expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>, & &longs;i fuerit permanens, non &longs;ucce&longs;siuum, excre&longs;cere <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="po&longs;&longs;e&ttilde;">po&longs;&longs;etur</expan> infinitum. </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> hoc lo­<lb/>co po&longs;sis in&longs;i&longs;tere, quia nece&longs;&longs;ariò magnitudo, &longs;icut in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <expan abbr="minui&ttilde;">minuitur</expan>, in infinitum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> augeri <lb/>po&longs;&longs;e videatur: <expan abbr="nã">nam</expan> quantum de vna &longs;ubtrahitur, <expan abbr="tantund&etilde;">tantundem</expan> alteri concedi <expan abbr="põt">potest</expan>. </s> <s>Infinita &longs;unt qu&ecedil; <lb/>&longs;ubtrahuntur: ergo & infinita accedere valebunt: ex acce&longs;sione <expan abbr="aũt">aut</expan> partium <expan abbr="infinitarũ">infinitarum</expan> <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <lb/>exi&longs;tat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> AEgydius <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> confe&longs;&longs;us e&longs;t <expan abbr="quantũ">quantum</expan> augeri po&longs;&longs;e in infinitum: &longs;i minus <lb/>naturale, at mathematicum: c&ecedil;terùm <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ob&longs;erua&longs;&longs;e <expan abbr="Philo&longs;ophũ">Philo&longs;ophum</expan> qui &longs;tatuit <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="quã-titat&etilde;">quan­<lb/>titatem</expan> naturalem & <expan abbr="mathematicã">mathematicam</expan>, & in hanc degenerare <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>, &longs;iquando à materia &longs;en&longs;ili &longs;e­<lb/>paretur. </s> <s>Prætereà liquidò negabat Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="mathematicũ">mathematicum</expan> accipere <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> infinitum, & docebat infi­<lb/>nitum ita <expan abbr="&longs;umptũ">&longs;umptum</expan> nihil conducere mathematico, <expan abbr="atq.">atque</expan> explicabat <expan abbr="illã">illam</expan> propo&longs;itionem. </s> <s><expan abbr="Continuũ">Continuum</expan> <lb/>cre&longs;cere in infinitum, quia quantunlibet, quod e&longs;t potius interminatum, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> immen&longs;æ magnitudi­<lb/>nis, quae ingenium figurarum exploret, & illi maius, aut minus &longs;ufficiat, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> curet &longs;it'ne linea <lb/>quadrati digiti vnius, an palmi, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s> <s>conficiat ex linea pedis vnius, accentum. </s> <s>Sit <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> auctio <lb/>quantitatis in infinitum opus ip&longs;ius animæ; at non idcirco e&longs;t opus <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> mathematic&ecedil;. </s> <s>Tamet&longs;i <lb/><expan abbr="etiã">etiam</expan> in munere mentis illud <expan abbr="ob&longs;erua&ttilde;">ob&longs;eruatur</expan> infinitum actu non po&longs;&longs;e ab ea <expan abbr="cõprehendi">comprehendi</expan>, &longs;ed id &longs;emper <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3954"></arrow.to.target><lb/>quod cadit in <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan>, e&longs;&longs;e finitum. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan> talis euenti in <expan abbr="prõptu">promptu</expan> e&longs;t, quae id quod cadit in <expan abbr="cognitio-n&etilde;">cognitio­<lb/>nem</expan>, per actum cadat nece&longs;&longs;e e&longs;t; atqui vbi actus, ibi terminus. </s> <s>Sed ad propo&longs;itam <expan abbr="dubitation&etilde;">dubitationem</expan> lego <lb/>&longs;ic ab optimis philo&longs;ophis re&longs;ponderi: &longs;icut in diuidendo non <expan abbr="oĩs">omnis</expan> ratio partium conficit conti­<lb/>nuum, &longs;ed <expan abbr="earũ">earum</expan> tantùm quæ &longs;unt certæ magnitudinis; vbi verò minores fuerint partes, & ex pro­<lb/>portione minuantur, tamet&longs;i infinitæ &longs;unt, nihilominus aliquid etiam re&longs;tat de finito: &longs;ic ex ac­<lb/>ce&longs;sione partium proportionalium non augeri in infinitum magnitudinem: verùm &longs;i partes quæ <lb/>adiiciuntur, &longs;int cert&ecedil; <expan abbr="cuiu&longs;dã">cuiu&longs;dam</expan> magnitudinis. </s> <s>Attamen ita arbitror; cùm acce&longs;sio fiat alicuius ma­<lb/>gnitudinis actu, <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;i minima &longs;it magnitudo; eam fieri tanto maiorem: erit fortè in&longs;en&longs;ilis am­<lb/>plificatio; nihilominus erit, ac puncta <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quia &longs;unt indiuidua, maius <expan abbr="nõ">non</expan> efficiunt, quantum <lb/>nece&longs;&longs;ariò facit quantum, et&longs;i plura &longs;int quæ accedunt, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> minima, eò <expan abbr="quoq.">quoque</expan> maius efficient, & <lb/>in maiore <expan abbr="tpe">tempore</expan> differentia percipi poterit. </s> <s>quare, &longs;i infinitæ partes accedant, non puto vitari po&longs;&longs;e <lb/>infinitum. </s> <s>fateor equidem proportionem auctionis iri deminutum, quod partes accedant tanto <lb/>minores, &longs;ed quin augeatur quantitas alterius, vel etiam minimæ quantitatis adiectione, <expan abbr="nunquã">nunquam</expan> <lb/>inducat vt credam. </s> <s>Sed video planè, vnde error illorum na&longs;catur; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;atis attendunt pro­<lb/>ce&longs;&longs;um <expan abbr="rõnis">rationis</expan> Ari&longs;totelic&ecedil;, <expan abbr="neq.">neque</expan> accipiunt in <expan abbr="cõtinuo">continuo</expan> diui&longs;ionem, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> natura <expan abbr="quãtitatis">quantitatis</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg3954"></arrow.to.target><lb/>quod cadit in <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan>, e&longs;&longs;e finitum. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan> talis euenti in <expan abbr="prõptu">promptu</expan> e&longs;t, quae id quod cadit in <expan abbr="cognitio-n&etilde;">cognitio­<lb/>nem</expan>, per actum cadat nece&longs;&longs;e e&longs;t; atqui vbi actus, ibi terminus. </s> <s>Sed ad propo&longs;itam <expan abbr="dubitation&etilde;">dubitationem</expan> lego <lb/>&longs;ic ab optimis philo&longs;ophis re&longs;ponderi: &longs;icut in diuidendo non <expan abbr="oĩs">omnis</expan> ratio partium conficit conti­<lb/>nuum, &longs;ed <expan abbr="earũ">earum</expan> tantùm quæ &longs;unt certæ magnitudinis; vbi verò minores fuerint partes, & ex pro­<lb/>portione minuantur, tamet&longs;i infinitæ &longs;unt, nihilominus aliquid etiam re&longs;tat de finito: &longs;ic ex ac­<lb/>ce&longs;sione partium proportionalium non augeri in infinitum magnitudinem: verùm &longs;i partes quæ <lb/>adiiciuntur, &longs;int cert&ecedil; <expan abbr="cuiu&longs;dã">cuiu&longs;dam</expan> magnitudinis. </s> <s>Attamen ita arbitror; cùm acce&longs;sio fiat alicuius ma­<lb/>gnitudinis actu, <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;i minima &longs;it magnitudo; eam fieri tanto maiorem: erit fortè in&longs;en&longs;ilis am­<lb/>plificatio; nihilominus erit, ac puncta <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quia &longs;unt indiuidua, maius <expan abbr="nõ">non</expan> efficiunt, quantum <lb/>nece&longs;&longs;ariò facit quantum, et&longs;i plura &longs;int quæ accedunt, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> minima, eò <expan abbr="quoq.">quoque</expan> maius efficient, & <lb/>in maiore <expan abbr="tpe">tempore</expan> differentia percipi poterit. </s> <s>quare, &longs;i infinitæ partes accedant, non puto vitari po&longs;&longs;e <lb/>infinitum. </s> <s>fateor equidem proportionem auctionis iri deminutum, quod partes accedant tanto <lb/>minores, &longs;ed quin augeatur quantitas alterius, vel etiam minimæ quantitatis adiectione, <expan abbr="nunquã">nunquam</expan> <lb/>inducat vt credam. </s> <s>Sed video planè, vnde error illorum na&longs;catur; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;atis attendunt pro­<lb/>ce&longs;&longs;um <expan abbr="rõnis">rationis</expan> Ari&longs;totelic&ecedil;, <expan abbr="neq.">neque</expan> accipiunt in <expan abbr="cõtinuo">continuo</expan> diui&longs;ionem, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> natura <expan abbr="quãtitatis">quantitatis</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3955"></arrow.to.target><lb/>admittit: &longs;iquidem in primis Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> corpus <expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> terminis claudi docuerit, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>po&longs;ito in­<lb/>finitum vel in &longs;ucce&longs;siuis, vel in permanentibus &longs;ecundùm parteis, & &longs;ecundùm &longs;ectionem collo­<lb/>cauerit. </s> <s>hoc po&longs;ito, quanuis in infinitum &longs;ectio fiat; attamen non amplius addi pote&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod <lb/>ex eo de&longs;umitur, quod &longs;ecabatur: id autem erat <expan abbr="actũ">actum</expan> finitum. </s> <s>Prætereà dum con&longs;tituunt <expan abbr="diui-&longs;ion&etilde;">diui­<lb/>&longs;ionem</expan>, volunt <expan abbr="eã">eam</expan> fieri in parteis quæ &longs;eparatæ &longs;ub&longs;i&longs;tant, & quod &longs;ibi &longs;umunt ad <expan abbr="diuidendũ">diuidendum</expan>, per &longs;e <lb/>exi&longs;tere putant. </s> <s>Fortè etiam <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;&longs;e &longs;u&longs;picantur multiplicare, atque addere, cùm tamen differant <lb/>admodùm & de multiplicatione planè verum e&longs;t, quae <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> auget: verùm vbi integra &longs;int quæ <lb/><expan abbr="multiplican&ttilde;">multiplicantur</expan>, vbi autem partium <expan abbr="rõnem">rationem</expan> <expan abbr="cõ&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan> fuerint, vt tertiæ, vel quartæ, per <expan abbr="multiplicatio-n&etilde;">multiplicatio­<lb/>nem</expan> quantitas imminuitur; nam terti&ecedil; in quartas multiplicat&ecedil; efficiunt duodecimas: additio &longs;em­<lb/>per facit maius, vt vna quarta, & vna tertia faciunt &longs;eptem duodecimas. </s> <s>Fac modo tu, vti <expan abbr="dictũ">dictum</expan> <lb/>e&longs;t, ita obiri diui&longs;ionem, vt &longs;ucce&longs;siuè & per &longs;ingula, <expan abbr="nũc">nunc</expan> per hoc, per aliud fiat aliàs, <expan abbr="atq.">atque</expan> interim, <lb/>quod aliquando <expan abbr="&longs;ectũ">&longs;ectum</expan> e&longs;t, cum alio coniungi; necnon &longs;ubiici &longs;ectioni vel per &longs;e, vel in alio: & <expan abbr="de-niq.">de­<lb/>nique</expan> vt &longs;ectio partium <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> &longs;it actu infinita, nullo modo efficietur actu infinitum, quae actu <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <lb/>ex partibus vel infinitæ magnitudinis, vel ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> actu infinitis exi&longs;tere oporteat; ill&ecedil; <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> ex | <arrow.to.target n="marg3955"></arrow.to.target><lb/>admittit: &longs;iquidem in primis Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> corpus <expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> terminis claudi docuerit, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s> <s>po&longs;ito in­<lb/>finitum vel in &longs;ucce&longs;siuis, vel in permanentibus &longs;ecundùm parteis, & &longs;ecundùm &longs;ectionem collo­<lb/>cauerit. </s> <s>hoc po&longs;ito, quanuis in infinitum &longs;ectio fiat; attamen non amplius addi pote&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> id quod <lb/>ex eo de&longs;umitur, quod &longs;ecabatur: id autem erat <expan abbr="actũ">actum</expan> finitum. </s> <s>Prætereà dum con&longs;tituunt <expan abbr="diui-&longs;ion&etilde;">diui­<lb/>&longs;ionem</expan>, volunt <expan abbr="eã">eam</expan> fieri in parteis quæ &longs;eparatæ &longs;ub&longs;i&longs;tant, & quod &longs;ibi &longs;umunt ad <expan abbr="diuidendũ">diuidendum</expan>, per &longs;e <lb/>exi&longs;tere putant. </s> <s>Fortè etiam <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;&longs;e &longs;u&longs;picantur multiplicare, atque addere, cùm tamen differant <lb/>admodùm & de multiplicatione planè verum e&longs;t, quae <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> auget: verùm vbi integra &longs;int quæ <lb/><expan abbr="multiplican&ttilde;">multiplicantur</expan>, vbi autem partium <expan abbr="rõnem">rationem</expan> <expan abbr="cõ&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan> fuerint, vt tertiæ, vel quartæ, per <expan abbr="multiplicatio-n&etilde;">multiplicatio­<lb/>nem</expan> quantitas imminuitur; nam terti&ecedil; in quartas multiplicat&ecedil; efficiunt duodecimas: additio &longs;em­<lb/>per facit maius, vt vna quarta, & vna tertia faciunt &longs;eptem duodecimas. </s> <s>Fac modo tu, vti <expan abbr="dictũ">dictum</expan> <lb/>e&longs;t, ita obiri diui&longs;ionem, vt &longs;ucce&longs;siuè & per &longs;ingula, <expan abbr="nũc">nunc</expan> per hoc, per aliud fiat aliàs, <expan abbr="atq.">atque</expan> interim, <lb/>quod aliquando <expan abbr="&longs;ectũ">&longs;ectum</expan> e&longs;t, cum alio coniungi; necnon &longs;ubiici &longs;ectioni vel per &longs;e, vel in alio: & <expan abbr="de-niq.">de­<lb/>nique</expan> vt &longs;ectio partium <expan abbr="nun&qtilde;">nunquam</expan> &longs;it actu infinita, nullo modo efficietur actu infinitum, quae actu <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> <lb/>ex partibus vel infinitæ magnitudinis, vel ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> actu infinitis exi&longs;tere oporteat; ill&ecedil; <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> ex |
| <pb pagenum="674"/>diui&longs;ione <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;unt infinitæ ad numerum, ni&longs;i pote&longs;tate & actu &longs;unt finit&ecedil;. </s> <s>&longs;ume additionem, vt fe­<lb/> | <pb pagenum="674"/>diui&longs;ione <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;unt infinitæ ad numerum, ni&longs;i pote&longs;tate & actu &longs;unt finit&ecedil;. </s> <s>&longs;ume additionem, vt fe­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3956"></arrow.to.target><lb/>cit Ari&longs;t. </s> <s>Cùm res ita &longs;e habeat, apparet vt diui&longs;io qu&ecedil; fit in parteis a&longs;siduè minoreis, nunquàm <lb/>con&longs;umat continuum, &longs;ed additio con&longs;umat: quandò id ex additione efficiatur quod erat anteà <lb/>finitum. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> h&ecedil;c de natura quantitatis breuibus per&longs;tringere libuit eo &longs;anè con&longs;ilio quod per­<lb/>petuò profitemur, vt veritas, quoad fieri pote&longs;t, defendatur, & placitorum con&longs;tantia <expan abbr="cõ&longs;eruetur">con&longs;eruetur</expan>.</s></p> | <arrow.to.target n="marg3956"></arrow.to.target><lb/>cit Ari&longs;t. </s> <s>Cùm res ita &longs;e habeat, apparet vt diui&longs;io qu&ecedil; fit in parteis a&longs;siduè minoreis, nunquàm <lb/>con&longs;umat continuum, &longs;ed additio con&longs;umat: quandò id ex additione efficiatur quod erat anteà <lb/>finitum. </s> <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> h&ecedil;c de natura quantitatis breuibus per&longs;tringere libuit eo &longs;anè con&longs;ilio quod per­<lb/>petuò profitemur, vt veritas, quoad fieri pote&longs;t, defendatur, & placitorum con&longs;tantia <expan abbr="cõ&longs;eruetur">con&longs;eruetur</expan>.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>POSTQVAM auctionis <expan abbr="continuitat&etilde;">continuitatem</expan> &longs;eor&longs;um <expan abbr="cõ&longs;iderauimus">con&longs;iderauimus</expan>; age nunc, & illud <expan abbr="cont&etilde;plemur">contemplemur</expan>, <lb/><expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> &longs;e habeat ad <expan abbr="decrementũ">decrementum</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i per&longs;picuè <expan abbr="poni&ttilde;">ponitur</expan> à medicis & philo&longs;ophis <foreign lang="greek">a)xmh\</foreign>, <lb/>&longs;eu vigor, ac media <expan abbr="quædã">quædam</expan> ætas, vt virilis in qua natura quie&longs;cere <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>; at &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;e <expan abbr="q&longs;piã">q&longs;piam</expan> hoc ita <lb/>&longs;en&longs;um iudicare qui <expan abbr="admodũ">admodum</expan> exqui&longs;itus iudex e&longs;&longs;e non &longs;olet: <expan abbr="attñ">attnm</expan> <expan abbr="oppo&longs;itũ">oppo&longs;itum</expan> ex <expan abbr="rõne">ratione</expan> <expan abbr="cõuinci">conuinci</expan>, qu&ecedil; vis <lb/> | <s>POSTQVAM auctionis <expan abbr="continuitat&etilde;">continuitatem</expan> &longs;eor&longs;um <expan abbr="cõ&longs;iderauimus">con&longs;iderauimus</expan>; age nunc, & illud <expan abbr="cont&etilde;plemur">contemplemur</expan>, <lb/><expan abbr="qu&etilde;admodũ">quenadmodum</expan> &longs;e habeat ad <expan abbr="decrementũ">decrementum</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i per&longs;picuè <expan abbr="poni&ttilde;">ponitur</expan> à medicis & philo&longs;ophis <foreign lang="greek">a)xmh\</foreign>, <lb/>&longs;eu vigor, ac media <expan abbr="quædã">quædam</expan> ætas, vt virilis in qua natura quie&longs;cere <expan abbr="v&rtilde;">videtur</expan>; at &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;e <expan abbr="q&longs;piã">q&longs;piam</expan> hoc ita <lb/>&longs;en&longs;um iudicare qui <expan abbr="admodũ">admodum</expan> exqui&longs;itus iudex e&longs;&longs;e non &longs;olet: <expan abbr="attñ">attnm</expan> <expan abbr="oppo&longs;itũ">oppo&longs;itum</expan> ex <expan abbr="rõne">ratione</expan> <expan abbr="cõuinci">conuinci</expan>, qu&ecedil; vis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4101"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t multò accuratior in iudicando, nunc ratio dictat inter hos motus &longs;tatum <expan abbr="quendã">quendam</expan> interponi non <lb/>po&longs;&longs;e; &longs;iquidem &longs;pectata motus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ic effici po&longs;sit <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>: Auctio & illi oppo&longs;ita di­<lb/>minutio pendent ex proportione caloris ad <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>: quae auget calor, vbi &longs;it efficax; <expan abbr="nã">nam</expan> &longs;uperat, & appo­<lb/>nere <expan abbr="põt">potest</expan>; minuit, vbi &longs;it languidus & non efficax, quia &longs;uperatur: atqui inter efficax & non efficax <lb/>nihil intercedit; nec igitur intercedet quic&quml; inter <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan> & decrementum. </s> <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> contradicen­<lb/>tia, proinde aut &longs;uperabit calor, aut &longs;uperabitur nece&longs;&longs;ariò: &longs;uperans augebit, &longs;uperatus diminuet: <lb/><expan abbr="itaq.">itaque</expan> in viuente vel auctio, vel diminutio nece&longs;&longs;ariò. </s> <s>Deinde in auctionis extremo vel erit <expan abbr="æq.">æque</expan> robu­<lb/>&longs;ta, vel minus: &longs;i neges, ergo non erit &longs;tatus, &longs;ed diminutio. </s> <s>&longs;i <expan abbr="æq.">æque</expan> <expan abbr="validã">validam</expan> fatearis; cur <expan abbr="nõ">non</expan> item augebit? <lb/></s> <s>igitur incrementi nulla finis extabit: hoc quidem naturæ magis aduer&longs;atur quæ &longs;emper in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> con­<lb/>tendit, & <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> declinat <expan abbr="oĩ">omni</expan> conatu: ergo proximè &longs;uccedet auctioni diminutio. </s> <s>Quia verò clamat <lb/>Ari&longs;t. </s> <s>effici non po&longs;&longs;e, vt motus contrarij &longs;int <expan abbr="cõtinui">continui</expan>: &longs;iquidem motus <expan abbr="oĩs">omnis</expan> fine determinetur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>&longs;it vnus <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="cõtinui">continui</expan> motus; ergo, & idem erit finis <expan abbr="motuũ">motuum</expan> <expan abbr="cõtrariorum">contrariorum</expan>, &longs;i continui fuerint. </s> <s>qua­<lb/>propter id quod augebitur, vnà diminuetur, & quatenus augetur; diminuetur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>; & <expan abbr="cõtra">contra</expan> augebitur, <lb/>quatenus diminuitur, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> nihil, <expan abbr="neq.">neque</expan> tolerat natura, <expan abbr="neq.">neque</expan> mens humana con&longs;equi <expan abbr="põt">potest</expan>: &longs;i non con­<lb/>tinui &longs;unt; dicemus eos e&longs;&longs;e contiguos, quae ab vltimo prioris termino accipiatur <expan abbr="initiũ">initium</expan> &longs;ub&longs;equentis. <lb/></s> <s>At & Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan>, qua v&longs;us e&longs;t 8. Phy&longs;. & ea <expan abbr="quã">quam</expan> nuper attulimus, euertunt huiu&longs;modi placitum. </s> <s>Etenim <lb/>docuit Ari&longs;t. </s> <s>inter duos motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan> intercedere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, & idcirco <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan>; <expan abbr="qñ">quin</expan> <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="m&etilde;&longs;ura">men&longs;ura</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg4101"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t multò accuratior in iudicando, nunc ratio dictat inter hos motus &longs;tatum <expan abbr="quendã">quendam</expan> interponi non <lb/>po&longs;&longs;e; &longs;iquidem &longs;pectata motus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ic effici po&longs;sit <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan>: Auctio & illi oppo&longs;ita di­<lb/>minutio pendent ex proportione caloris ad <expan abbr="alimentũ">alimentum</expan>: quae auget calor, vbi &longs;it efficax; <expan abbr="nã">nam</expan> &longs;uperat, & appo­<lb/>nere <expan abbr="põt">potest</expan>; minuit, vbi &longs;it languidus & non efficax, quia &longs;uperatur: atqui inter efficax & non efficax <lb/>nihil intercedit; nec igitur intercedet quic&quml; inter <expan abbr="argumentũ">argumentum</expan> & decrementum. </s> <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> contradicen­<lb/>tia, proinde aut &longs;uperabit calor, aut &longs;uperabitur nece&longs;&longs;ariò: &longs;uperans augebit, &longs;uperatus diminuet: <lb/><expan abbr="itaq.">itaque</expan> in viuente vel auctio, vel diminutio nece&longs;&longs;ariò. </s> <s>Deinde in auctionis extremo vel erit <expan abbr="æq.">æque</expan> robu­<lb/>&longs;ta, vel minus: &longs;i neges, ergo non erit &longs;tatus, &longs;ed diminutio. </s> <s>&longs;i <expan abbr="æq.">æque</expan> <expan abbr="validã">validam</expan> fatearis; cur <expan abbr="nõ">non</expan> item augebit? <lb/></s> <s>igitur incrementi nulla finis extabit: hoc quidem naturæ magis aduer&longs;atur quæ &longs;emper in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> con­<lb/>tendit, & <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> declinat <expan abbr="oĩ">omni</expan> conatu: ergo proximè &longs;uccedet auctioni diminutio. </s> <s>Quia verò clamat <lb/>Ari&longs;t. </s> <s>effici non po&longs;&longs;e, vt motus contrarij &longs;int <expan abbr="cõtinui">continui</expan>: &longs;iquidem motus <expan abbr="oĩs">omnis</expan> fine determinetur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>&longs;it vnus <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="cõtinui">continui</expan> motus; ergo, & idem erit finis <expan abbr="motuũ">motuum</expan> <expan abbr="cõtrariorum">contrariorum</expan>, &longs;i continui fuerint. </s> <s>qua­<lb/>propter id quod augebitur, vnà diminuetur, & quatenus augetur; diminuetur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>; & <expan abbr="cõtra">contra</expan> augebitur, <lb/>quatenus diminuitur, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> nihil, <expan abbr="neq.">neque</expan> tolerat natura, <expan abbr="neq.">neque</expan> mens humana con&longs;equi <expan abbr="põt">potest</expan>: &longs;i non con­<lb/>tinui &longs;unt; dicemus eos e&longs;&longs;e contiguos, quae ab vltimo prioris termino accipiatur <expan abbr="initiũ">initium</expan> &longs;ub&longs;equentis. <lb/></s> <s>At & Ari&longs;t. </s> <s><expan abbr="rõ">ratio</expan>, qua v&longs;us e&longs;t 8. Phy&longs;. & ea <expan abbr="quã">quam</expan> nuper attulimus, euertunt huiu&longs;modi placitum. </s> <s>Etenim <lb/>docuit Ari&longs;t. </s> <s>inter duos motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan> intercedere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, & idcirco <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan>; <expan abbr="qñ">quin</expan> <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="m&etilde;&longs;ura">men&longs;ura</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4102"></arrow.to.target><lb/>motus .&longs;. </s> <s>& quietis, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> n. </s> <s>concludit. </s> <s>Vtitur vno <expan abbr="pũcto">puncto</expan> vt duob. </s> <s>ergo cadit media quies: quae inter duo <lb/><expan abbr="pũcta">puncta</expan> <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> extat <expan abbr="cõtinuũ">continuum</expan>, aliter <expan abbr="cõponeretur">componeretur</expan> ex indiuiduis. </s> <s>Ergo &longs;unt duo puncta, alterum, quòd e&longs;t <lb/>finis incrementi, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum quae e&longs;t principium diminutionis. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> & quies & tempus inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> <lb/>motus intercedant oportet. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> fieri <expan abbr="põt">potest</expan>, vt in eodem &longs;ubiecto, & inter eo&longs;dem terminos exi&longs;tant <lb/>motus contigui qui &longs;int oppo&longs;iti, <expan abbr="eorũ">eorum</expan> nece&longs;&longs;ariò vel aliud e&longs;t &longs;ubiectum, quòd fertur ab oppo&longs;ito <lb/>termino, vt &longs;i tu <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> puncto di&longs;cedas à calce quo ego ad ip&longs;um perueni: vel alij termini. </s> <s>aut &longs;i cum <lb/>primum perueni ad calcem, ego &longs;udare <expan abbr="incipiã">incipiam</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & hoc natur&ecedil; cur&longs;um peruertit, qui adnotatus <lb/>e&longs;t ab Ari&longs;t. </s> <s>nimirum quòd natura producit, vt ad &longs;tatum deducat, & in eo, quo ad licet, <expan abbr="deductũ">deductum</expan> con­<lb/>&longs;eruet. </s> <s>Prætereà, aut punctum illud quod e&longs;t initium futuri motus, & finis <expan abbr="anteced&etilde;tis">antecedentis</expan>, vnum e&longs;t aut <lb/>differt: &longs;i differre dixeris: ergo tempus & quies intercedat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>&longs;i idem e&longs;&longs;e volueris; aut Ari&longs;t. <lb/></s> <s>ratio corruet, cùm ponat ip&longs;e <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> in v&longs;u eiu&longs;dem puncti ad diuer&longs;os terminos, aut motus, oppo&longs;iti <lb/><expan abbr="cõtinuabuntur">continuabuntur</expan>, cùm <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it <expan abbr="punctũ">punctum</expan>, quod e&longs;t vnius finis, & alterius principium, & eadem ab&longs;urda re­<lb/>uertentur, quæ paullo ante obtru&longs;imus. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ô bone Sue&longs;&longs;ane e&longs;t hîc, quae tuum illum &longs;tatum <expan abbr="mom&etilde;ta-neum">momenta­<lb/>neum</expan>, inquis tu, admiremur inter <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> & decrementum, qui etiam non videris <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> &longs;uapte na­ | <arrow.to.target n="marg4102"></arrow.to.target><lb/>motus .&longs;. </s> <s>& quietis, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> n. </s> <s>concludit. </s> <s>Vtitur vno <expan abbr="pũcto">puncto</expan> vt duob. </s> <s>ergo cadit media quies: quae inter duo <lb/><expan abbr="pũcta">puncta</expan> <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> extat <expan abbr="cõtinuũ">continuum</expan>, aliter <expan abbr="cõponeretur">componeretur</expan> ex indiuiduis. </s> <s>Ergo &longs;unt duo puncta, alterum, quòd e&longs;t <lb/>finis incrementi, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum quae e&longs;t principium diminutionis. </s> <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> & quies & tempus inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> <lb/>motus intercedant oportet. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> fieri <expan abbr="põt">potest</expan>, vt in eodem &longs;ubiecto, & inter eo&longs;dem terminos exi&longs;tant <lb/>motus contigui qui &longs;int oppo&longs;iti, <expan abbr="eorũ">eorum</expan> nece&longs;&longs;ariò vel aliud e&longs;t &longs;ubiectum, quòd fertur ab oppo&longs;ito <lb/>termino, vt &longs;i tu <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> puncto di&longs;cedas à calce quo ego ad ip&longs;um perueni: vel alij termini. </s> <s>aut &longs;i cum <lb/>primum perueni ad calcem, ego &longs;udare <expan abbr="incipiã">incipiam</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> & hoc natur&ecedil; cur&longs;um peruertit, qui adnotatus <lb/>e&longs;t ab Ari&longs;t. </s> <s>nimirum quòd natura producit, vt ad &longs;tatum deducat, & in eo, quo ad licet, <expan abbr="deductũ">deductum</expan> con­<lb/>&longs;eruet. </s> <s>Prætereà, aut punctum illud quod e&longs;t initium futuri motus, & finis <expan abbr="anteced&etilde;tis">antecedentis</expan>, vnum e&longs;t aut <lb/>differt: &longs;i differre dixeris: ergo tempus & quies intercedat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> <s>&longs;i idem e&longs;&longs;e volueris; aut Ari&longs;t. <lb/></s> <s>ratio corruet, cùm ponat ip&longs;e <expan abbr="t&ptilde;s">temporis</expan> in v&longs;u eiu&longs;dem puncti ad diuer&longs;os terminos, aut motus, oppo&longs;iti <lb/><expan abbr="cõtinuabuntur">continuabuntur</expan>, cùm <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it <expan abbr="punctũ">punctum</expan>, quod e&longs;t vnius finis, & alterius principium, & eadem ab&longs;urda re­<lb/>uertentur, quæ paullo ante obtru&longs;imus. </s> <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ô bone Sue&longs;&longs;ane e&longs;t hîc, quae tuum illum &longs;tatum <expan abbr="mom&etilde;ta-neum">momenta­<lb/>neum</expan>, inquis tu, admiremur inter <expan abbr="auction&etilde;">auctionem</expan> & decrementum, qui etiam non videris <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> &longs;uapte na­ |
| <pb pagenum="702"/>tura <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> afferre. </s> <s>Similiter ô docti&longs;simè Theophile, quia quies exi&longs;tat &longs;olùm inter motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan>, <lb/> | <pb pagenum="702"/>tura <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> afferre. </s> <s>Similiter ô docti&longs;simè Theophile, quia quies exi&longs;tat &longs;olùm inter motus <expan abbr="cõtrarios">contrarios</expan>, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4103"></arrow.to.target><lb/>vbi proximè &longs;ibi &longs;uccedant, <expan abbr="cõtinui">continui</expan> fuerint, <expan abbr="qd">quod</expan> negat <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan> & decremento <expan abbr="interueni&etilde;tib">interuenientib</expan>. </s> <s>aliis mo­<lb/>tib. & appo&longs;itione & agglutinatione & a&longs;simulatione, <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;um ego approbare, qui nouerim <expan abbr="cremen-tũ">cremen­<lb/>tum</expan> & <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> e&longs;&longs;e inter oppo&longs;itos terminos, <expan abbr="conuenient&etilde;">conuenientem</expan> .&longs;. </s> <s>& <expan abbr="di&longs;conuenient&etilde;">di&longs;conuenientem</expan> <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan>, & <expan abbr="vi-deã">vi­<lb/>deam</expan> hunc <expan abbr="motũ">motum</expan> à cæteris e&longs;&longs;entia &longs;eparari. </s> <s>Ego vel <expan abbr="cõtinuabun&ttilde;">continuabuntur</expan> oppo&longs;iti motus, vel quies intercedet. <lb/></s> <s>Melius Egidius, qui inter oppo&longs;itos illos motus <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> e&longs;&longs;e putauit, &longs;ed qua&longs;i <expan abbr="latebrã">latebram</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> eum finxit <lb/><expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>. </s> <s><expan abbr="Veruntñ">Veruntnm</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> ip&longs;e cognouit ex eo dicto vim &longs;uæ <expan abbr="rõnis">rationis</expan> <expan abbr="oĩno">omnino</expan> labefactari. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> &longs;i ex hoc &longs;tatum <lb/>non interponi cen&longs;et; quia na&longs;catur ex illo, quae cau&longs;&longs;æ &longs;e habeant vt <expan abbr="cõtradicentia">contradicentia</expan>, deinde &longs;ubrogat <expan abbr="&longs;ta-tũ">&longs;ta­<lb/>tum</expan> <expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>, aut cau&longs;&longs;æ non &longs;e habebunt, vt contradicentia, &longs;ecus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;ibi &longs;ump&longs;erit: aut inter <expan abbr="cõ-tradicentia">con­<lb/>tradicentia</expan> medium non negabit, <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> in&longs;en&longs;ile poterit intercedere; &longs;ed quis audiit <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> medio vacare, non &longs;impliciter, &longs;ed eo quod &longs;it &longs;en&longs;ile, in&longs;en&longs;ile <expan abbr="tñ">tantum</expan> admittere? </s> <s>Mitto <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> fal&longs;um <lb/>illud &longs;it, cùm & <expan abbr="longi&longs;simũ">longi&longs;simum</expan>, & <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> p&longs;picuum po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;tatus <expan abbr="interuallũ">interuallum</expan>: & ex functionib. perfectis <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> c&ecedil;cutienti &longs;e&longs;e prodat. </s> <s>Ergo nos <expan abbr="mediũ">medium</expan> &longs;tatum inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> motus e&longs;&longs;e credimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="illũ">illum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;en-&longs;il&etilde;">&longs;en­<lb/>&longs;ilem</expan>? </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> de illius ingenio, & e&longs;&longs;entia dubitare licet, &longs;it'ne aliquid <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> an potius priuans, <expan abbr="qu&etilde;-admodũ">quen­<lb/>admodum</expan> opinatus e&longs;t Gandauen&longs;is: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> collocauit in hoc quae natura nec augeret, <expan abbr="neq.">neque</expan> minue­<lb/>ret. </s> <s>Etenim eo <expan abbr="tpe">tempore</expan> nutrit, & con&longs;eruat: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;unt ex præ&longs;entia cau&longs;&longs;æ, & <expan abbr="rõnem">rationem</expan> po&longs;itiui præ&longs;efe­<lb/>runt. </s> <s>Rur&longs;us, ita &longs;e habet &longs;tatus in hoc munere, vt terminus motus: etenim cre&longs;cit viuens, vt ad <expan abbr="debitã">debitam</expan> <lb/><expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> <expan abbr="deduca&ttilde;">deducatur</expan>, qua <expan abbr="cõparata">comparata</expan> quie&longs;cit, quicquid ex eo &longs;tatu <expan abbr="deponi&ttilde;">deponitur</expan>, e&longs;t proce&longs;&longs;us ad <expan abbr="interitũ">interitum</expan>, vt <lb/> | <arrow.to.target n="marg4103"></arrow.to.target><lb/>vbi proximè &longs;ibi &longs;uccedant, <expan abbr="cõtinui">continui</expan> fuerint, <expan abbr="qd">quod</expan> negat <expan abbr="increm&etilde;to">incremento</expan> & decremento <expan abbr="interueni&etilde;tib">interuenientib</expan>. </s> <s>aliis mo­<lb/>tib. & appo&longs;itione & agglutinatione & a&longs;simulatione, <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;um ego approbare, qui nouerim <expan abbr="cremen-tũ">cremen­<lb/>tum</expan> & <expan abbr="incrementũ">incrementum</expan> e&longs;&longs;e inter oppo&longs;itos terminos, <expan abbr="conuenient&etilde;">conuenientem</expan> .&longs;. </s> <s>& <expan abbr="di&longs;conuenient&etilde;">di&longs;conuenientem</expan> <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan>, & <expan abbr="vi-deã">vi­<lb/>deam</expan> hunc <expan abbr="motũ">motum</expan> à cæteris e&longs;&longs;entia &longs;eparari. </s> <s>Ego vel <expan abbr="cõtinuabun&ttilde;">continuabuntur</expan> oppo&longs;iti motus, vel quies intercedet. <lb/></s> <s>Melius Egidius, qui inter oppo&longs;itos illos motus <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> e&longs;&longs;e putauit, &longs;ed qua&longs;i <expan abbr="latebrã">latebram</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> eum finxit <lb/><expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>. </s> <s><expan abbr="Veruntñ">Veruntnm</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> ip&longs;e cognouit ex eo dicto vim &longs;uæ <expan abbr="rõnis">rationis</expan> <expan abbr="oĩno">omnino</expan> labefactari. </s> <s><expan abbr="Nã">Nam</expan> &longs;i ex hoc &longs;tatum <lb/>non interponi cen&longs;et; quia na&longs;catur ex illo, quae cau&longs;&longs;æ &longs;e habeant vt <expan abbr="cõtradicentia">contradicentia</expan>, deinde &longs;ubrogat <expan abbr="&longs;ta-tũ">&longs;ta­<lb/>tum</expan> <expan abbr="in&longs;en&longs;il&etilde;">in&longs;en&longs;ilem</expan>, aut cau&longs;&longs;æ non &longs;e habebunt, vt contradicentia, &longs;ecus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;ibi &longs;ump&longs;erit: aut inter <expan abbr="cõ-tradicentia">con­<lb/>tradicentia</expan> medium non negabit, <expan abbr="qñquidem">quandoquidem</expan> in&longs;en&longs;ile poterit intercedere; &longs;ed quis audiit <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> medio vacare, non &longs;impliciter, &longs;ed eo quod &longs;it &longs;en&longs;ile, in&longs;en&longs;ile <expan abbr="tñ">tantum</expan> admittere? </s> <s>Mitto <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> fal&longs;um <lb/>illud &longs;it, cùm & <expan abbr="longi&longs;simũ">longi&longs;simum</expan>, & <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> p&longs;picuum po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;tatus <expan abbr="interuallũ">interuallum</expan>: & ex functionib. perfectis <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> c&ecedil;cutienti &longs;e&longs;e prodat. </s> <s>Ergo nos <expan abbr="mediũ">medium</expan> &longs;tatum inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> motus e&longs;&longs;e credimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="illũ">illum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;en-&longs;il&etilde;">&longs;en­<lb/>&longs;ilem</expan>? </s> <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> de illius ingenio, & e&longs;&longs;entia dubitare licet, &longs;it'ne aliquid <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> an potius priuans, <expan abbr="qu&etilde;-admodũ">quen­<lb/>admodum</expan> opinatus e&longs;t Gandauen&longs;is: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;tatũ">&longs;tatum</expan> collocauit in hoc quae natura nec augeret, <expan abbr="neq.">neque</expan> minue­<lb/>ret. </s> <s>Etenim eo <expan abbr="tpe">tempore</expan> nutrit, & con&longs;eruat: hoc <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;unt ex præ&longs;entia cau&longs;&longs;æ, & <expan abbr="rõnem">rationem</expan> po&longs;itiui præ&longs;efe­<lb/>runt. </s> <s>Rur&longs;us, ita &longs;e habet &longs;tatus in hoc munere, vt terminus motus: etenim cre&longs;cit viuens, vt ad <expan abbr="debitã">debitam</expan> <lb/><expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> <expan abbr="deduca&ttilde;">deducatur</expan>, qua <expan abbr="cõparata">comparata</expan> quie&longs;cit, quicquid ex eo &longs;tatu <expan abbr="deponi&ttilde;">deponitur</expan>, e&longs;t proce&longs;&longs;us ad <expan abbr="interitũ">interitum</expan>, vt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4104"></arrow.to.target><lb/>&longs;i, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> homo extiterit, vel morbo, vel &longs;enio <expan abbr="cõtab&longs;cat">contab&longs;cat</expan>, qui motus non re&longs;picit <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> <expan abbr="naturã">naturam</expan> <expan abbr="pfectã">pfectam</expan>, <lb/>veluti <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, &longs;ed &longs;equitur pror&longs;us <expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> materiæ, quare tum forma e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> & <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> &longs;impliciter, e&longs;t <lb/>& perfectum. </s> <s>Idcirco non aliter hîc dicerem, <expan abbr="atq.">atque</expan> con&longs;ueuerim, cùm motum confero cum quiete na­<lb/>turali; etenim &longs;i fluxum &longs;pectes, habetur optimo iure habitus. </s> <s>Magis <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;um pul&longs;at, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> faciat quies: <lb/>&longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> quæ fluit, quies e&longs;t longè perfectior, quia &longs;equitur actum, & eiicit <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="ptãtem">ptantem</expan> è materia, &longs;ic &longs;ta­<lb/>tus imitatur actum; reliqui motus: aut illo <expan abbr="tanq.">tanque</expan> fine terminantur; aut &longs;unt ad eius perniciem: & mo­<lb/>tus illi &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e magis o&longs;tendent: ergo, quà fluxus crementum, & decrementum <expan abbr="rõn&etilde;">rationem</expan> obtinet habi­<lb/>tus, quà verò res, quæ fluit, & &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, &longs;tatus e&longs;t vt finis & habitus, & planè po&longs;itiuum, non <lb/>priuans, vt ille dicebat. </s> <s>His &longs;ic expo&longs;itis conuerto me ad <expan abbr="rõnes">rationes</expan> quæ ab Egidio & Sue&longs;&longs;ano propo&longs;itæ <lb/><expan abbr="fuerãt">fuerant</expan>: & ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qua v&longs;us e&longs;t Egidius eadem fallacia laborat; <expan abbr="quã">quam</expan> &longs;&ecedil;pius aduer&longs;us Scotum in hoc <lb/>volumine indicaui, <expan abbr="cũ">cum</expan> inter vniuoca & ambigua medium nullum cadere concludebat. </s> <s>inter contra­<lb/>dicentia planè medium non cadit, &longs;ed vt <expan abbr="contradic&etilde;tia">contradicentia</expan> &longs;int; &longs;impliciter accipiantur oportet: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vt <lb/>aiunt dialectici, <expan abbr="cõditio">conditio</expan> di&longs;trahit de <expan abbr="repugnãtia">repugnantia</expan>, proinde album & <expan abbr="nõ">non</expan> album &longs;umpta &longs;impliciter <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> &longs;unt, & intereà nihil intercedit, &longs;i <expan abbr="albũ">album</expan> &longs;ummè intellexeris, & non album, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="hmõi">huiusmodi</expan>, vt ni­<lb/>hil habeat de albedine: profectò inter illa e&longs;t aliquod <expan abbr="mediũ">medium</expan>; nec contradicunt: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> aliquid, quod nec <lb/> | <arrow.to.target n="marg4104"></arrow.to.target><lb/>&longs;i, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquam</expan> homo extiterit, vel morbo, vel &longs;enio <expan abbr="cõtab&longs;cat">contab&longs;cat</expan>, qui motus non re&longs;picit <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> <expan abbr="naturã">naturam</expan> <expan abbr="pfectã">pfectam</expan>, <lb/>veluti <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, &longs;ed &longs;equitur pror&longs;us <expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> materiæ, quare tum forma e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> & <expan abbr="po&longs;itiuũ">po&longs;itiuum</expan> &longs;impliciter, e&longs;t <lb/>& perfectum. </s> <s>Idcirco non aliter hîc dicerem, <expan abbr="atq.">atque</expan> con&longs;ueuerim, cùm motum confero cum quiete na­<lb/>turali; etenim &longs;i fluxum &longs;pectes, habetur optimo iure habitus. </s> <s>Magis <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;um pul&longs;at, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> faciat quies: <lb/>&longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> quæ fluit, quies e&longs;t longè perfectior, quia &longs;equitur actum, & eiicit <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="ptãtem">ptantem</expan> è materia, &longs;ic &longs;ta­<lb/>tus imitatur actum; reliqui motus: aut illo <expan abbr="tanq.">tanque</expan> fine terminantur; aut &longs;unt ad eius perniciem: & mo­<lb/>tus illi &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e magis o&longs;tendent: ergo, quà fluxus crementum, & decrementum <expan abbr="rõn&etilde;">rationem</expan> obtinet habi­<lb/>tus, quà verò res, quæ fluit, & &longs;ecundùm <expan abbr="naturã">naturam</expan>, &longs;tatus e&longs;t vt finis & habitus, & planè po&longs;itiuum, non <lb/>priuans, vt ille dicebat. </s> <s>His &longs;ic expo&longs;itis conuerto me ad <expan abbr="rõnes">rationes</expan> quæ ab Egidio & Sue&longs;&longs;ano propo&longs;itæ <lb/><expan abbr="fuerãt">fuerant</expan>: & ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qua v&longs;us e&longs;t Egidius eadem fallacia laborat; <expan abbr="quã">quam</expan> &longs;&ecedil;pius aduer&longs;us Scotum in hoc <lb/>volumine indicaui, <expan abbr="cũ">cum</expan> inter vniuoca & ambigua medium nullum cadere concludebat. </s> <s>inter contra­<lb/>dicentia planè medium non cadit, &longs;ed vt <expan abbr="contradic&etilde;tia">contradicentia</expan> &longs;int; &longs;impliciter accipiantur oportet: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vt <lb/>aiunt dialectici, <expan abbr="cõditio">conditio</expan> di&longs;trahit de <expan abbr="repugnãtia">repugnantia</expan>, proinde album & <expan abbr="nõ">non</expan> album &longs;umpta &longs;impliciter <expan abbr="cõtra-dicentia">contra­<lb/>dicentia</expan> &longs;unt, & intereà nihil intercedit, &longs;i <expan abbr="albũ">album</expan> &longs;ummè intellexeris, & non album, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="hmõi">huiusmodi</expan>, vt ni­<lb/>hil habeat de albedine: profectò inter illa e&longs;t aliquod <expan abbr="mediũ">medium</expan>; nec contradicunt: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> aliquid, quod nec <lb/> |
| |
| <arrow.to.target n="marg4463"></arrow.to.target><lb/>hi contrà &longs;uccurrunt, quæ me in longè aliam &longs;ententiam trahant. </s> <s>Ac primum quidem illud con&longs;eque­<lb/>retur, quod et&longs;i non admodùm mihi probatum, at quod placeat multis. </s> <s>Omnem qualitatem &longs;ine mo­<lb/>tu corruptum iri, quod &longs;anè ab&longs;urdum e&longs;t. </s> <s>Cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> quælibet pars formæ temporis puncto fiat, & pari <lb/>temporis puncto permaneat: ergo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tota forma, & tota qualitas puncto temporis ab&longs;oluetur. </s> <s>Neque <lb/>ob&longs;tat, &longs;i dixeris eius productionem plurib. in&longs;tantib. obiri, quandoquidem in&longs;tantia &longs;unt indiuidua, è <lb/>plurib. <expan abbr="aũt">aut</expan> indiuiduis non conficitur vnum, quod diuiduum &longs;it. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item a&longs;&longs;euerare potes illius for­<lb/>mæ partes ac gradus tempore aduenire materiæ, cùm eadem prioris <expan abbr="po&longs;terioris&qacute;">po&longs;teriorisque</expan>. </s> <s>gradus ratio &longs;it: at­<lb/>qui primum qualitatis gradum in materia puncto temporis e&longs;&longs;e concedis: ergo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> po&longs;tremus indiui­<lb/>duo tempore inducetur, qui, quemadmodum ip&longs;e cen&longs;uit, à primo non differt, quantum e&longs;t merito in­<lb/>ductionis. </s> <s>primum verò gradum puncto temporis induci fateris, cùm &longs;i tempore induceretur; debe­<lb/>ret induci per &longs;uas partes. </s> <s>Ac &longs;i id a&longs;&longs;umere libeat; ita oppono, partes i&longs;tas, vel actu, vel pote&longs;tate con&longs;i­<lb/>&longs;tere; quae &longs;i actu fuerint, protinus erunt indiuiduæ, & ita fient in in&longs;tanti, &longs;i minus, alias, quæ &longs;int pote&longs;ta­<lb/>te, continebunt: ac &longs;i id e&longs;t; cur <expan abbr="etiã">etiam</expan> po&longs;tremi gradus priores pote&longs;tate non comprehendent? </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> par <lb/><expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> partis ratio: quamobrem &longs;i velit in &longs;ententia permanere, primum qualitatis <expan abbr="cuiusq.">cuiusque</expan> gradum <lb/>puncto temporis induci, velit nolit, fateatur oportet. </s> <s>Quòd verò hoc ab&longs;urdum &longs;it, inde colligitur: &longs;i­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4463"></arrow.to.target><lb/>hi contrà &longs;uccurrunt, quæ me in longè aliam &longs;ententiam trahant. </s> <s>Ac primum quidem illud con&longs;eque­<lb/>retur, quod et&longs;i non admodùm mihi probatum, at quod placeat multis. </s> <s>Omnem qualitatem &longs;ine mo­<lb/>tu corruptum iri, quod &longs;anè ab&longs;urdum e&longs;t. </s> <s>Cùm <expan abbr=".n.">enim</expan> quælibet pars formæ temporis puncto fiat, & pari <lb/>temporis puncto permaneat: ergo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> tota forma, & tota qualitas puncto temporis ab&longs;oluetur. </s> <s>Neque <lb/>ob&longs;tat, &longs;i dixeris eius productionem plurib. in&longs;tantib. obiri, quandoquidem in&longs;tantia &longs;unt indiuidua, è <lb/>plurib. <expan abbr="aũt">aut</expan> indiuiduis non conficitur vnum, quod diuiduum &longs;it. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item a&longs;&longs;euerare potes illius for­<lb/>mæ partes ac gradus tempore aduenire materiæ, cùm eadem prioris <expan abbr="po&longs;terioris&qacute;">po&longs;teriorisque</expan>. </s> <s>gradus ratio &longs;it: at­<lb/>qui primum qualitatis gradum in materia puncto temporis e&longs;&longs;e concedis: ergo <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> po&longs;tremus indiui­<lb/>duo tempore inducetur, qui, quemadmodum ip&longs;e cen&longs;uit, à primo non differt, quantum e&longs;t merito in­<lb/>ductionis. </s> <s>primum verò gradum puncto temporis induci fateris, cùm &longs;i tempore induceretur; debe­<lb/>ret induci per &longs;uas partes. </s> <s>Ac &longs;i id a&longs;&longs;umere libeat; ita oppono, partes i&longs;tas, vel actu, vel pote&longs;tate con&longs;i­<lb/>&longs;tere; quae &longs;i actu fuerint, protinus erunt indiuiduæ, & ita fient in in&longs;tanti, &longs;i minus, alias, quæ &longs;int pote&longs;ta­<lb/>te, continebunt: ac &longs;i id e&longs;t; cur <expan abbr="etiã">etiam</expan> po&longs;tremi gradus priores pote&longs;tate non comprehendent? </s> <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> par <lb/><expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> partis ratio: quamobrem &longs;i velit in &longs;ententia permanere, primum qualitatis <expan abbr="cuiusq.">cuiusque</expan> gradum <lb/>puncto temporis induci, velit nolit, fateatur oportet. </s> <s>Quòd verò hoc ab&longs;urdum &longs;it, inde colligitur: &longs;i­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4464"></arrow.to.target><lb/>quidem motus omnis tempore perficiatur: alteratio verò quidam motus e&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Prætereà quod dicitur <lb/> | <arrow.to.target n="marg4464"></arrow.to.target><lb/>quidem motus omnis tempore perficiatur: alteratio verò quidam motus e&longs;t. </s> <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Prætereà quod dicitur <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4465"></arrow.to.target><lb/>calefacere, aut calefieri notat quoddam tempus: aliud <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit Ari&longs;toteles, e&longs;t mutari, & aliud e&longs;&longs;e <lb/>mutatum, <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc præ&longs;efert indiuiduum quid, illud <expan abbr="aũt">aut</expan> continuationem &longs;ignificat. </s> <s>Verùm &longs;i ita &longs;it, <lb/>quemadmodum &longs;criptor hic a&longs;&longs;eruit, nihil <expan abbr="neq.">neque</expan> calefaceret, <expan abbr="neq.">neque</expan> calefieret; &longs;ed iam calefeci&longs;&longs;et, aut ca­<lb/>lefactum fui&longs;&longs;et: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> continuum fieri po&longs;&longs;et, &longs;ed altera parte &longs;uperueniente, priore deleta forma in <lb/><expan abbr="nudã">nudam</expan> materiam induceretur: cur non igitur in in&longs;tanti? </s> <s>E&longs;&longs;et item quærendum, ecquid &longs;it cau&longs;&longs;&ecedil;, cur &longs;i <lb/>pars illa quæ pr&ecedil;ce&longs;sit, non retinetur in po&longs;teriore, non item po&longs;terior nulla præcedente &longs;uperueniat: <lb/>eodem <expan abbr=".n.">enim</expan> modo &longs;e habet materies ante nullam partium inductionem, ac cùm po&longs;trema accedit, &longs;i pars <lb/>antecedens interit. </s> <s>ita natura ab extremo ad extremum per debita media non tran&longs;iret, & efficeret <expan abbr="cõ-tinuò">con­<lb/>tinuò</expan> perfecti&longs;simum: <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>aliter efficiens fru&longs;tra &longs;uas actiones ingeminaret. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> verò licet in pro­<lb/>ductione qualitatis ita dicere, quemadmodum de &longs;ub&longs;tantia dictum e&longs;t: &longs;i prior interit, eam tamen af­<lb/>ficere materiam aditas, quæ &longs;equuntur, quòd in materia &longs;uper&longs;tites &longs;int qualitates, quæ inerant in ante­<lb/>cedente forma, quarum ope materia pote&longs;t affici ad <expan abbr="po&longs;tremã">po&longs;tremam</expan>: nam &longs;unt i&longs;t&ecedil; qualitates ip&longs;&ecedil;met affe­<lb/>ctiones, nec ad eas aliis affectionib. opus e&longs;t: aliter in infinitum affectiones affectionib. accumularen­<lb/>tur. </s> <s>Ratio verò, qua probat ille auctor id quod accepit, &longs;atis infirma e&longs;t: nam cùm ducit argumentum <lb/> | <arrow.to.target n="marg4465"></arrow.to.target><lb/>calefacere, aut calefieri notat quoddam tempus: aliud <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit Ari&longs;toteles, e&longs;t mutari, & aliud e&longs;&longs;e <lb/>mutatum, <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc præ&longs;efert indiuiduum quid, illud <expan abbr="aũt">aut</expan> continuationem &longs;ignificat. </s> <s>Verùm &longs;i ita &longs;it, <lb/>quemadmodum &longs;criptor hic a&longs;&longs;eruit, nihil <expan abbr="neq.">neque</expan> calefaceret, <expan abbr="neq.">neque</expan> calefieret; &longs;ed iam calefeci&longs;&longs;et, aut ca­<lb/>lefactum fui&longs;&longs;et: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> continuum fieri po&longs;&longs;et, &longs;ed altera parte &longs;uperueniente, priore deleta forma in <lb/><expan abbr="nudã">nudam</expan> materiam induceretur: cur non igitur in in&longs;tanti? </s> <s>E&longs;&longs;et item quærendum, ecquid &longs;it cau&longs;&longs;&ecedil;, cur &longs;i <lb/>pars illa quæ pr&ecedil;ce&longs;sit, non retinetur in po&longs;teriore, non item po&longs;terior nulla præcedente &longs;uperueniat: <lb/>eodem <expan abbr=".n.">enim</expan> modo &longs;e habet materies ante nullam partium inductionem, ac cùm po&longs;trema accedit, &longs;i pars <lb/>antecedens interit. </s> <s>ita natura ab extremo ad extremum per debita media non tran&longs;iret, & efficeret <expan abbr="cõ-tinuò">con­<lb/>tinuò</expan> perfecti&longs;simum: <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s> <s>aliter efficiens fru&longs;tra &longs;uas actiones ingeminaret. </s> <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> verò licet in pro­<lb/>ductione qualitatis ita dicere, quemadmodum de &longs;ub&longs;tantia dictum e&longs;t: &longs;i prior interit, eam tamen af­<lb/>ficere materiam aditas, quæ &longs;equuntur, quòd in materia &longs;uper&longs;tites &longs;int qualitates, quæ inerant in ante­<lb/>cedente forma, quarum ope materia pote&longs;t affici ad <expan abbr="po&longs;tremã">po&longs;tremam</expan>: nam &longs;unt i&longs;t&ecedil; qualitates ip&longs;&ecedil;met affe­<lb/>ctiones, nec ad eas aliis affectionib. opus e&longs;t: aliter in infinitum affectiones affectionib. accumularen­<lb/>tur. </s> <s>Ratio verò, qua probat ille auctor id quod accepit, &longs;atis infirma e&longs;t: nam cùm ducit argumentum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4466"></arrow.to.target><lb/>à latione ad alterationem, fatemur equidem ea&longs;dem <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> conditiones e&longs;&longs;e, &longs;ed analogicè. </s> <s>Cùm ve­<lb/>rò po&longs;teà mon&longs;trare conatur partem ip&longs;ius vbi, ide&longs;t, termini motus euariari &longs;ic opponens, aut aliquid <lb/>prioris in illo mobili &longs;uperfui&longs;&longs;e, aut non. </s> <s>Re&longs;pondeo ex his, quæ olim de ip&longs;o vbi con&longs;tituta &longs;unt, in eo <lb/>duo &longs;pectari, <expan abbr="locũ">locum</expan> qui &longs;patium <expan abbr="&longs;patij&qacute;">&longs;patijque</expan>. </s> <s>terminus e&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, deinde ip&longs;um vbi, quod e&longs;t <lb/>actus perfectus mobilis, quatenus mouebatur ad locum, quod eius perfectionem &longs;ignificat: proptereà <lb/>quantum pertinet ad hoc po&longs;terius &longs;ignificatum, &longs;ic &longs;e habet, quemadmodum reliquæ formæ: quam­<lb/>obrem po&longs;terior gradus etiam virtute continet priorem: at de loco illo qui terminum &longs;patij de&longs;ignat; <lb/>concedo &longs;anè <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> priorem non re&longs;tare: <expan abbr="nã">nam</expan> cùm &longs;it quantitas, cuius partes &longs;ecretas e&longs;&longs;e oportet, etiam <lb/>pars vna loci ab altera &longs;uapte natura di&longs;cludetur, ex eodem <expan abbr=".n.">enim</expan> fonte, nimirùm di&longs;tantia, fluunt h&ecedil;c <expan abbr="oĩa">omnia</expan>. <lb/></s> <s>Et cùm &longs;ubiicit locum, &longs;iue vbi, vel in eadem, vel in alia parte &longs;ub&longs;titi&longs;&longs;e, dicimus in alia prius extiti&longs;&longs;e <lb/>locum. </s> <s>Cùm verò obiicit fore, vt accidens de vno &longs;ubiecto in aliud migret, <expan abbr="hoĩem">hoinem</expan> facilè redargui po&longs;&longs;e <lb/>puto, <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;pice&ttilde;">&longs;u&longs;picetur</expan> ip&longs;um vbi, &longs;eu <expan abbr="locũ">locum</expan> e&longs;&longs;e in mobili <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> &longs;ubiecto. </s> <s>e&longs;t verò locus in corpore continente; <lb/><expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> terminus illius e&longs;t, nec <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> migrat ab ip&longs;o: <expan abbr="varia&ttilde;">variatur</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> iugiter eius habitudo, & <expan abbr="partiũ">partium</expan> ad mobile, <lb/>& partes eius ex &longs;ucce&longs;sione <expan abbr="&qacute;">que</expan> <expan abbr="na&longs;ci&ttilde;">na&longs;citur</expan> ex motu. </s> <s>Quòd &longs;i vbi ip&longs;um naturale <expan abbr="&longs;uma&ttilde;">&longs;umatur</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> affert <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> <expan abbr="perfe-ction&etilde;">perfe­<lb/>ctionem</expan> mobili, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s> <s><expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="&longse;m&ptilde;">&longs;emper</expan> <expan abbr="amplifice&ttilde;">amplificetur</expan>, ex eo motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>? </s> <s><expan abbr="nõ">non</expan> migrat hoc, quae nou&ecedil; pfectionis e&longs;t <expan abbr="gñatio">gnnatio</expan> <lb/>in ea parte, quæ &longs;uccedit. </s> <s>Si <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> h&ecedil;c reiicienda &longs;unt; & illa <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vnde h&ecedil;c na&longs;cuntur reiicere conuenit. | <arrow.to.target n="marg4466"></arrow.to.target><lb/>à latione ad alterationem, fatemur equidem ea&longs;dem <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> conditiones e&longs;&longs;e, &longs;ed analogicè. </s> <s>Cùm ve­<lb/>rò po&longs;teà mon&longs;trare conatur partem ip&longs;ius vbi, ide&longs;t, termini motus euariari &longs;ic opponens, aut aliquid <lb/>prioris in illo mobili &longs;uperfui&longs;&longs;e, aut non. </s> <s>Re&longs;pondeo ex his, quæ olim de ip&longs;o vbi con&longs;tituta &longs;unt, in eo <lb/>duo &longs;pectari, <expan abbr="locũ">locum</expan> qui &longs;patium <expan abbr="&longs;patij&qacute;">&longs;patijque</expan>. </s> <s>terminus e&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, deinde ip&longs;um vbi, quod e&longs;t <lb/>actus perfectus mobilis, quatenus mouebatur ad locum, quod eius perfectionem &longs;ignificat: proptereà <lb/>quantum pertinet ad hoc po&longs;terius &longs;ignificatum, &longs;ic &longs;e habet, quemadmodum reliquæ formæ: quam­<lb/>obrem po&longs;terior gradus etiam virtute continet priorem: at de loco illo qui terminum &longs;patij de&longs;ignat; <lb/>concedo &longs;anè <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> priorem non re&longs;tare: <expan abbr="nã">nam</expan> cùm &longs;it quantitas, cuius partes &longs;ecretas e&longs;&longs;e oportet, etiam <lb/>pars vna loci ab altera &longs;uapte natura di&longs;cludetur, ex eodem <expan abbr=".n.">enim</expan> fonte, nimirùm di&longs;tantia, fluunt h&ecedil;c <expan abbr="oĩa">omnia</expan>. <lb/></s> <s>Et cùm &longs;ubiicit locum, &longs;iue vbi, vel in eadem, vel in alia parte &longs;ub&longs;titi&longs;&longs;e, dicimus in alia prius extiti&longs;&longs;e <lb/>locum. </s> <s>Cùm verò obiicit fore, vt accidens de vno &longs;ubiecto in aliud migret, <expan abbr="hoĩem">hoinem</expan> facilè redargui po&longs;&longs;e <lb/>puto, <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;pice&ttilde;">&longs;u&longs;picetur</expan> ip&longs;um vbi, &longs;eu <expan abbr="locũ">locum</expan> e&longs;&longs;e in mobili <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> &longs;ubiecto. </s> <s>e&longs;t verò locus in corpore continente; <lb/><expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> terminus illius e&longs;t, nec <expan abbr="vn&qtilde;">vnquam</expan> migrat ab ip&longs;o: <expan abbr="varia&ttilde;">variatur</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> iugiter eius habitudo, & <expan abbr="partiũ">partium</expan> ad mobile, <lb/>& partes eius ex &longs;ucce&longs;sione <expan abbr="&qacute;">que</expan> <expan abbr="na&longs;ci&ttilde;">na&longs;citur</expan> ex motu. </s> <s>Quòd &longs;i vbi ip&longs;um naturale <expan abbr="&longs;uma&ttilde;">&longs;umatur</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> affert <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> <expan abbr="perfe-ction&etilde;">perfe­<lb/>ctionem</expan> mobili, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s> <s><expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <expan abbr="amplifice&ttilde;">amplificetur</expan>, ex eo motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>? </s> <s><expan abbr="nõ">non</expan> migrat hoc, quae nou&ecedil; pfectionis e&longs;t <expan abbr="gñatio">gnnatio</expan> <lb/>in ea parte, quæ &longs;uccedit. </s> <s>Si <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> h&ecedil;c reiicienda &longs;unt; & illa <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vnde h&ecedil;c na&longs;cuntur reiicere conuenit. |
| </s> <s><pb pagenum="761"/> | </s> <s><pb pagenum="761"/> |
| <arrow.to.target n="marg4467"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg4467"></arrow.to.target></s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |