Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.33 and 1.34

version 1.33, 2007/06/28 16:43:46 version 1.34, 2007/06/29 15:20:36
Line 7586 
Line 7586 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1959"></margin.target>b T. 28.</s></p> <s><margin.target id="marg1959"></margin.target>b T. 28.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1960"></margin.target>c 5. Met. <lb/>C. de eo <lb/>quod &amp; <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> <lb/>quod.</s></p> <s><margin.target id="marg1960"></margin.target>c 5. Met. <lb/>C. de eo <lb/>quod &amp; <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> <lb/>quod.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1961"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg1961"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1962"></margin.target>a 5. Met. <lb/>C. de eo <lb/><expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> quod.</s></p> <s><margin.target id="marg1962"></margin.target>a 5. Met. <lb/>C. de eo <lb/><expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> quod.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1963"></margin.target>b 7. Phy&longs;. <lb/>T. 17.</s></p> <s><margin.target id="marg1963"></margin.target>b 7. Phy&longs;. <lb/>T. 17.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 7740 
Line 7740 
 <arrow.to.target n="marg2004"></arrow.to.target><lb/>nerans ip&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; facit habitum, <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> ver&ograve; non nece&longs;&longs;ari&ograve;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quia natura illius <lb/>e&longs;t deducere rem in actum &longs;ecundum: vbi id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&ecedil;&longs;tet, hoc e&longs;t illi pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actus <lb/>i&longs;te &longs;ecundus aut e&longs;t imperfectus, aut perfectus. </s>                                                                <s>quando perfectus e&longs;t, omnis agentis actio ce&longs;&longs;at; <lb/>tum operatur agens, c&ugrave;m &longs;ecundus imperfectus adhuc e&longs;t. </s>                                                                <s>Quare generans ita &longs;pectat elementi <lb/><expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> qu&ecedil; e&longs;t e&longs;&longs;e in &longs;uo loco, vt primum eius e&longs;&longs;e terminet <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> &longs;uam actionem, quod e&longs;t vlti&shy;<lb/>mum e&longs;&longs;e motus: vniuer&longs;um ver&ograve; motum efficiat. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; generans ita mouet elementum, vt <lb/>mutet ip&longs;um &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, moueat autem &longs;ecund&ugrave;m materiam. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> gradus, &longs;eu partes <lb/>form&aelig; &longs;ignificant terminos qui &longs;unt &agrave; forma, licet imperfectos: hi ver&ograve; puncto temporis acce&shy;<lb/>dunt: atqui in puncto non fit motus. </s>                                                                <s>Motus continuationem de&longs;iderat, h&aelig;c autem profici&longs;citur <lb/>&agrave; materia. </s>                                                                <s>Idcirco generans propri&egrave; mouet elementum propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> non &longs;an&egrave;, quia materia <lb/>moueatur, &longs;ed quia &longs;it cau&longs;&longs;a motus, vt &longs;ubiectum, &amp; vt pote&longs;tas qu&aelig; &longs;uapte natura diuidua &longs;it; <lb/>ob id non ita pullulat ex materia motus, qu&ograve;d ip&longs;a motum intendat, &longs;ed quia nece&longs;sitatem ip&longs;ius <lb/>in&longs;equatur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim in materia &longs;it contrarium, ide&ograve; forma per <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan> in ducitur. </s>                                                                <s>Ex quo <lb/>etiam illud tanquam corollarium afferri pote&longs;t. </s>                                                                <s>qu&ograve;d c&ugrave;m in elemento, dum gignitur, ad&longs;it in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2004"></arrow.to.target><lb/>nerans ip&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; facit habitum, <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> ver&ograve; non nece&longs;&longs;ari&ograve;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quia natura illius <lb/>e&longs;t deducere rem in actum &longs;ecundum: vbi id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&ecedil;&longs;tet, hoc e&longs;t illi pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actus <lb/>i&longs;te &longs;ecundus aut e&longs;t imperfectus, aut perfectus. </s>                                                                <s>quando perfectus e&longs;t, omnis agentis actio ce&longs;&longs;at; <lb/>tum operatur agens, c&ugrave;m &longs;ecundus imperfectus adhuc e&longs;t. </s>                                                                <s>Quare generans ita &longs;pectat elementi <lb/><expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> qu&ecedil; e&longs;t e&longs;&longs;e in &longs;uo loco, vt primum eius e&longs;&longs;e terminet <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> &longs;uam actionem, quod e&longs;t vlti&shy;<lb/>mum e&longs;&longs;e motus: vniuer&longs;um ver&ograve; motum efficiat. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; generans ita mouet elementum, vt <lb/>mutet ip&longs;um &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, moueat autem &longs;ecund&ugrave;m materiam. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> gradus, &longs;eu partes <lb/>form&aelig; &longs;ignificant terminos qui &longs;unt &agrave; forma, licet imperfectos: hi ver&ograve; puncto temporis acce&shy;<lb/>dunt: atqui in puncto non fit motus. </s>                                                                <s>Motus continuationem de&longs;iderat, h&aelig;c autem profici&longs;citur <lb/>&agrave; materia. </s>                                                                <s>Idcirco generans propri&egrave; mouet elementum propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> non &longs;an&egrave;, quia materia <lb/>moueatur, &longs;ed quia &longs;it cau&longs;&longs;a motus, vt &longs;ubiectum, &amp; vt pote&longs;tas qu&aelig; &longs;uapte natura diuidua &longs;it; <lb/>ob id non ita pullulat ex materia motus, qu&ograve;d ip&longs;a motum intendat, &longs;ed quia nece&longs;sitatem ip&longs;ius <lb/>in&longs;equatur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim in materia &longs;it contrarium, ide&ograve; forma per <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan> in ducitur. </s>                                                                <s>Ex quo <lb/>etiam illud tanquam corollarium afferri pote&longs;t. </s>                                                                <s>qu&ograve;d c&ugrave;m in elemento, dum gignitur, ad&longs;it in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2005"></arrow.to.target><lb/>trin&longs;eca re&longs;i&longs;tentia: &longs;i h&aelig;c per &longs;e motus e&longs;t cau&longs;&longs;a, qu&ograve;d <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in vacuo poterit elementum moueri, <lb/>dum gignitur. </s>                                                                <s>Planum quoque e&longs;t, quantum &longs;pectat ad motum illum qui fit &agrave; generante; eum <lb/>non mod&ograve; ab initio fieri, ver&ugrave;m etiam <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> peruenerit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> in &longs;uum locum, vbi &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quie&longs;cit, qu&ograve;d &longs;i id non efficiat generans, e&longs;t ob affectionem non naturalem, &amp; per <lb/>accidens. </s>                                                                <s>Inanis igitur illa di&longs;tinctio e&longs;t, in motu qui fit &agrave; generante, illorum qui dicunt elemen&shy;<lb/>ta in principio quidem ab alio moueri, in proce&longs;&longs;u ver&ograve; &agrave; &longs;ua forma. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; e&longs;t qu&ograve;d <lb/>obiiciant aliquando perire ip&longs;um generans, antequ&agrave;m ab&longs;oluat rem qu&aelig; mouetur, qu&ograve;d virtus <lb/>generantis impre&longs;&longs;a e&longs;t in materia, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>promouet mobile, cum ad &longs;uam formam, tum etiam ad <lb/>&longs;uum vbi: &longs;icut item te&longs;tatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> de vi &longs;eminis &agrave; patre &longs;ecreta, &amp; tamen adhuc &longs;eruan&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2005"></arrow.to.target><lb/>trin&longs;eca re&longs;i&longs;tentia: &longs;i h&aelig;c per &longs;e motus e&longs;t cau&longs;&longs;a, qu&ograve;d <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in vacuo poterit elementum moueri, <lb/>dum gignitur. </s>                                                                <s>Planum quoque e&longs;t, quantum &longs;pectat ad motum illum qui fit &agrave; generante; eum <lb/>non mod&ograve; ab initio fieri, ver&ugrave;m etiam <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> peruenerit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> in &longs;uum locum, vbi &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quie&longs;cit, qu&ograve;d &longs;i id non efficiat generans, e&longs;t ob affectionem non naturalem, &amp; per <lb/>accidens. </s>                                                                <s>Inanis igitur illa di&longs;tinctio e&longs;t, in motu qui fit &agrave; generante, illorum qui dicunt elemen&shy;<lb/>ta in principio quidem ab alio moueri, in proce&longs;&longs;u ver&ograve; &agrave; &longs;ua forma. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; e&longs;t qu&ograve;d <lb/>obiiciant aliquando perire ip&longs;um generans, antequ&agrave;m ab&longs;oluat rem qu&aelig; mouetur, qu&ograve;d virtus <lb/>generantis impre&longs;&longs;a e&longs;t in materia, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>promouet mobile, cum ad &longs;uam formam, tum etiam ad <lb/>&longs;uum vbi: &longs;icut item te&longs;tatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> de vi &longs;eminis &agrave; patre &longs;ecreta, &amp; tamen adhuc &longs;eruan&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2006"></arrow.to.target><lb/>tis efficacitatem, per quam prouehit embryon ad con&longs;ummationem. </s>                                                                <s>Quapropter etiam &longs;i vi&shy;<lb/>deantur aliqua per &longs;e &amp; &longs;pont&egrave; gigni; nihilominus exi&longs;timandum e&longs;t abe&longs;&longs;e quidem mouens, <lb/>&longs;ed virtutem eius adhuc e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;titem, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> generale e&longs;t cum in iis qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>mouentur, tum etiam in iis qu&ecedil; alienis motibus aguntur, &amp; c&ugrave;m in animatis, tum etiam in animo <lb/>carentibus. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m oper&ecedil;precium h&icirc;c e&longs;t Ari&longs;totelis &longs;ententiam iis ip&longs;is verbis quibus e&longs;t &longs;cri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2006"></arrow.to.target><lb/>tis efficacitatem, per quam prouehit embryon ad con&longs;ummationem. </s>                                                                <s>Quapropter etiam &longs;i vi&shy;<lb/>deantur aliqua per &longs;e &amp; &longs;pont&egrave; gigni; nihilominus exi&longs;timandum e&longs;t abe&longs;&longs;e quidem mouens, <lb/>&longs;ed virtutem eius adhuc e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;titem, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> generale e&longs;t cum in iis qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>mouentur, tum etiam in iis qu&ecedil; alienis motibus aguntur, &amp; c&ugrave;m in animatis, tum etiam in animo <lb/>carentibus. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m oper&ecedil;precium h&icirc;c e&longs;t Ari&longs;totelis &longs;ententiam iis ip&longs;is verbis quibus e&longs;t &longs;cri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2007"></arrow.to.target><lb/>pta 2. de animalium ortu depromere. </s>                                                                <s>qu&ecedil; &longs;unt huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">*e)nde/xetai de\ to/de kinh=sai, to/ de de\ <lb/><gap/>/de, kai\ ei<gap/>)nai oi=(on ta\ a)uto/mata tw=n qauma/twn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e(/xonta ga/zpws u)pa/zxei duu/amin ta\ mo/zia h)ze&shy;<lb/>oinuta, w=)n to\ pzw=ton o(tan tikinh/sh| tw=n e)/zwqen, <gap/>qu\s to\ e)xo/menon ginetai e)nezgei/a. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=)spez <lb/>n e)ntoi=s a)utoma/tois, tzo/pon me\n tina e)kei=no kinei=, ou)x a)pto/menon nun) ou)deno\s, a(yamenon me\n <lb/>oi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(mo/ios de\ kai\ a)f) ou= to\ spe/ zma, h)/ to\ poih=san to\ spe/zma, a)yamenon me\n tinos, ou)x a)pto/mea&shy;<lb/><gap/>n de/toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">tzo/pon de/tina h( e)n ou=sa kinhsi=s w=(spez h( o)ikodo/mhsi+s tlw) o)iki/an. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(ti me\n ou=)n e)siti <lb/>poiei+, ou)y ou(tws de\w(s to/deti, ou)d) e)nupa/zyei w(s tetelesme\non to\ pzw=ton, dh=lon</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; c&ecedil;tera, <lb/>qu&aelig; ibi &longs;equuntur, his, qu&aelig; iam po&longs;ita &longs;unt, adamu&longs;sim re&longs;pondentia, quorum &longs;en&longs;us hic e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>&ldquo;Fieri <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> pote&longs;t, vt hoc ab hoc moueatur, &amp; hoc ab hoc, <expan abbr="&longs;it&qacute;">&longs;itque</expan>. </s>                                                                <s>proinde qua&longs;i admirabilia illa &longs;pon&shy;<lb/>tina: partes enim habent vim modo quodam <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> c&ugrave;m quie&longs;cunt; quarum primam vbi extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s aliquid mouerit, &longs;tatim proxima actu efficitur, vt igitur in &longs;pontinis illis <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> illud <lb/>mouet, quod nihil nunc tangit, &longs;ed, ante&agrave; tetigit; &longs;ic id &agrave; quo &longs;emen effecit, mouet, c&ugrave;m aliquid <lb/>tetigerit. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> adhuc <expan abbr="t&atilde;git">tangit</expan>, &amp; motus qui ine&longs;t, quodam efficit modo, vt &aelig;dificatio &aelig;des. <lb/></s>                                                                <s>Igitur e&longs;&longs;e aliquid, quod efficiat, &longs;ed non ita, vt hoc quicquam, nec perfectum ine&longs;&longs;e <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>apertum iam e&longs;t.&rdquo; Pergamus vlterius po&longs;tqu&agrave;m ob imperitiam nonnullorum <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> in re cla&shy; <arrow.to.target n="marg2007"></arrow.to.target><lb/>pta 2. de animalium ortu depromere. </s>                                                                <s>qu&ecedil; &longs;unt huiu&longs;modi. <foreign lang="greek">*e)nde/xetai di\ to/de kinh=sai, to/ de de\ <lb/>to/de, kai\ ei)=nai oi=(on ta\ a)uto/mata tw=n qauma/twn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)/xonta ga/r pws u)pa/rxei dun/amin ta\ mo/ria h)re&shy;<lb/>moinuta, w=)n to\ prw=ton o(tan tikinh/sh| tw=n e)/cwqen, eu)qu\s to\ e)xo/menon ginetai e)nergei/a. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w=)sper <lb/>ou)=n e)ntoi=s a)utoma/tois, tro/pon me\n tina e)kei=no kinei=, ou)x a)pto/menon nu/n ou)deno\s, a(yamenon me\n<lb/>toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(mo/ios de\ kai\ a)f' ou)= to\ spe/rma, h)/ to\ poih=san to\ spe/rma, a)yamenon me\n tinos, ou)x a)pto/mea&shy;<lb/>non de/toi. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">tro/pon de/tina h( e)n ou=sa kinhsis w=(sper h( o)ikodo/mhsis tlw) o)iki/an. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(ti me\n ou=)n e)st\i te <lb/>o(/poiei, ou)x ou(tws de\ w(s to/deti, ou)d' e)nupa/ryei w(s tetelesme\non to\ prw=ton, dh=lon</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; c&ecedil;tera, <lb/>qu&aelig; ibi &longs;equuntur, his, qu&aelig; iam po&longs;ita &longs;unt, adamu&longs;sim re&longs;pondentia, quorum &longs;en&longs;us hic e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>&ldquo;Fieri <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> pote&longs;t, vt hoc ab hoc moueatur, &amp; hoc ab hoc, <expan abbr="&longs;it&qacute;">&longs;itque</expan>. </s>                                                                <s>proinde qua&longs;i admirabilia illa &longs;pon&shy;<lb/>tina: partes enim habent vim modo quodam <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> c&ugrave;m quie&longs;cunt; quarum primam vbi extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s aliquid mouerit, &longs;tatim proxima actu efficitur, vt igitur in &longs;pontinis illis <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> illud <lb/>mouet, quod nihil nunc tangit, &longs;ed, ante&agrave; tetigit; &longs;ic id &agrave; quo &longs;emen effecit, mouet, c&ugrave;m aliquid <lb/>tetigerit. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> adhuc <expan abbr="t&atilde;git">tangit</expan>, &amp; motus qui ine&longs;t, quodam efficit modo, vt &aelig;dificatio &aelig;des. <lb/></s>                                                                <s>Igitur e&longs;&longs;e aliquid, quod efficiat, &longs;ed non ita, vt hoc quicquam, nec perfectum ine&longs;&longs;e <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan>, <lb/>apertum iam e&longs;t.&rdquo; Pergamus vlterius po&longs;tqu&agrave;m ob imperitiam nonnullorum <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> in re cla&shy;
 <pb pagenum="306"/>ri&longs;sima diutius <expan abbr="immor&atilde;dum">immorandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Idem quoque pronunciauit h&ecedil;c verba. <foreign lang="greek">o(sa de\ <gap/>)po\ tou= a)utoma/-</foreign><lb/> <pb pagenum="306"/>ri&longs;sima diutius <expan abbr="immor&atilde;dum">immorandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Idem quoque pronunciauit h&ecedil;c verba. <foreign lang="greek">o(sa de\ a)po\ tou= a)utoma/-<lb/><arrow.to.target n="marg2008"></arrow.to.target><lb/>tou w(=sper e)kei= gi/netai</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, vt in artificio&longs;is, hoc e&longs;t, admirabilibus illis &longs;pontinis. <foreign lang="greek">o(swn h( <lb/>ulh dun/ata kai\ u(f' au)th=s kinei=sqai tauthn th\n kinhsi=n h=)n to\ spe/rma kinei=</foreign>. </s>                                                                <s>&ldquo;Qu&aelig;cunque <lb/>ver&ograve; quorum materia pote&longs;t &amp; &agrave; &longs;eip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet, &amp; ca&longs;u, &longs;icut ibi <lb/>fiunt.&rdquo; Pr&ecedil;tere&agrave; qu&ecedil;&longs;tionibus mechanicis qu&ecedil;rit. </s>                                                                <s>cur quippiam non &longs;ecund&ugrave;m peculiarem &longs;ibi <lb/>fertur lationem, impul&longs;ore alioqui non con&longs;equente. </s>                                                                <s>re&longs;pondet autem, quoniam primum <lb/>id efficit, vt alterum impellat, <expan abbr="illud&qacute;ue">illudque</expan> rur&longs;us, vt alterum: ce&longs;&longs;at autem quando non pote&longs;t <lb/>amplius facere primum impellens id quod fertur, vt impellat, &amp; quando ip&longs;ius lati graui&shy;<lb/>tas nutu &longs;uo declinat magis, qu&agrave;m impellentis in ante &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Idem quoque docuit <lb/>corde &agrave; te&longs;tudine auul&longs;o vires animi per &longs;piritus e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;tites. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quid ego immoror <lb/>h&icirc;c diutius, c&ugrave;m hoc &longs;it manife&longs;t&egrave; negare motum proiectorum, cuius item cau&longs;&longs;a ex eo du&shy;<lb/>cta e&longs;t ab Ari&longs;totele, qu&ograve;d vis &agrave; mouente primo contiguis partibus, per &longs;ucce&longs;sionem commu&shy;<lb/>nicetur? </s>                                                                <s>h&aelig;c enim apud ip&longs;um leguntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Et &longs;i facit, quemadmodum lapis, veluti, &longs;i mouet id <lb/>quod mouit, nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc quidem dicere, quod primum mouens facit, vt po&longs;sit mo&shy;<lb/>uere, aut a&euml;r hic, aut aqua, aut aliud quid huiu&longs;modi, quod natum e&longs;t mouere &amp; moueri, <lb/>&longs;ed non ce&longs;&longs;at &longs;imul mouere, &longs;ed moueri quidem &longs;imul, c&ugrave;m mouens ce&longs;&longs;auerit moueri, mo&shy;<lb/>uens autem adhuc e&longs;t, quapropter mouetur quid alij contiguum &amp; in hoc eadem ratio e&longs;t, h&aelig;c <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2008"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">tou <gap/>(= spez e)kei= gi/netai</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, vt in artificio&longs;is, hoc e&longs;t, admirabilibus illis &longs;pontinis. <foreign lang="greek">o(swn h( <lb/>ulh diw/at a kai\ u(f) a)uth)s kinei=s<gap/>ai tautiw th\n kinhsi=n lw=) to\ spe/sma kinei=</foreign>. </s>                                                                <s>&ldquo;Qu&aelig;cunque <lb/>ver&ograve; quorum materia pote&longs;t &amp; &agrave; &longs;eip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet, &amp; ca&longs;u, &longs;icut ibi <lb/>fiunt.&rdquo; Pr&ecedil;tere&agrave; qu&ecedil;&longs;tionibus mechanicis qu&ecedil;rit. </s>                                                                <s>cur quippiam non &longs;ecund&ugrave;m peculiarem &longs;ibi <lb/>fertur lationem, impul&longs;ore alioqui non con&longs;equente. </s>                                                                <s>re&longs;pondet autem, quoniam primum <lb/>id efficit, vt alterum impellat, <expan abbr="illud&qacute;ue">illudque</expan> rur&longs;us, vt alterum: ce&longs;&longs;at autem quando non pote&longs;t <lb/>amplius facere primum impellens id quod fertur, vt impellat, &amp; quando ip&longs;ius lati graui&shy;<lb/>tas nutu &longs;uo declinat magis, qu&agrave;m impellentis in ante &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Idem quoque docuit <lb/>corde &agrave; te&longs;tudine auul&longs;o vires animi per &longs;piritus e&longs;&longs;e &longs;uper&longs;tites. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quid ego immoror <lb/>h&icirc;c diutius, c&ugrave;m hoc &longs;it manife&longs;t&egrave; negare motum proiectorum, cuius item cau&longs;&longs;a ex eo du&shy;<lb/>cta e&longs;t ab Ari&longs;totele, qu&ograve;d vis &agrave; mouente primo contiguis partibus, per &longs;ucce&longs;sionem commu&shy;<lb/>nicetur? </s>                                                                <s>h&aelig;c enim apud ip&longs;um leguntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Et &longs;i facit, quemadmodum lapis, veluti, &longs;i mouet id <lb/>quod mouit, nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc quidem dicere, quod primum mouens facit, vt po&longs;sit mo&shy;<lb/>uere, aut a&euml;r hic, aut aqua, aut aliud quid huiu&longs;modi, quod natum e&longs;t mouere &amp; moueri, <lb/>&longs;ed non ce&longs;&longs;at &longs;imul mouere, &longs;ed moueri quidem &longs;imul, c&ugrave;m mouens ce&longs;&longs;auerit moueri, mo&shy;<lb/>uens autem adhuc e&longs;t, quapropter mouetur quid alij contiguum &amp; in hoc eadem ratio e&longs;t, h&aelig;c <lb/> <arrow.to.target n="marg2009"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles.&rdquo; erat autem exorta dubitatio an'ne perpetu&ograve; motor vn&agrave; c&ugrave;m mobili coniunctus &longs;it, <lb/>&amp; in mouendo moueatur: quare etiam docet Ari&longs;toteles, vt primo motore ce&longs;&longs;ante &agrave; motu <lb/>qu&aelig; coniuncta &longs;unt, adhuc moueri po&longs;sint, quia ver&ograve; &amp; ver&longs;io &agrave; nobis correcta e&longs;t aliquantu&shy;<lb/>lum, &amp; verba Gr&aelig;ca fauent nobis; addam quoque verba ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Inquit igitur. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ei)poiei= w(/sper h( liqos, oi=(on te kinei=n, o(\ e)ki/nhsen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)na/gah dh\ tou=to me\n le/gein. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">u(ti to\ prw=ton <lb/>kinh=san poiei= o(=iu/n te kinei=n, h)\ to\n a)e/ra tou=ton h)\ to\ u(dwz, h)\ a)/ll' oti tou/ton, o(\ pe/fuke kinei=n <lb/>kai\ kinei=sqai a)ll' ou)x a)ma pau/netai kinou=n kai\ kinou/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)lla\ kinou/menon me\n a/ma. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(tan de\ o( ki<lb/>nw=n paushtai kinou=n d' e/ti e)sti\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio\ kinei=ti a)/lla e)xo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)po\ tou/tou o( a)uto\z lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, &amp; &longs;i fa&shy;<lb/>cit, quemadmodum magnes, vt id quod ip&longs;e mouit mouere po&longs;sit. </s>                                                                <s>Nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc dicere, <lb/>qu&ograve;d id quod <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouit, facit vt mouere po&longs;sit, aut a&euml;rem hunc, aut <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> aut horum aliud <lb/>quippiam, quod natum aptum e&longs;t mouere &amp; moueri, &longs;ed non vn&agrave; ce&longs;&longs;at mouere, &amp; moueri: <lb/>at vn&agrave; quidem mouetur. </s>                                                                <s>Sed quando mouens ce&longs;&longs;et in motu, adhuc ip&longs;um mouens e&longs;t, idcir&shy;<lb/>co mouet aliquod aliud contiguum &amp; in hoc eadem ratio. </s>                                                                <s>Sed etiam clarius lib. 3. de C&ecedil;lo. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(sper ga\r e)nafayasa</foreign> (<foreign lang="greek">du/namis</foreign>) <foreign lang="greek">paradidwsin e(kate/rw|. dio\ kai\ ou) parakolouqh=n tos tou= ki-</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2009"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles.&rdquo; erat autem exorta dubitatio an'ne perpetu&ograve; motor vn&agrave; c&ugrave;m mobili coniunctus &longs;it, <lb/>&amp; in mouendo moueatur: quare etiam docet Ari&longs;toteles, vt primo motore ce&longs;&longs;ante &agrave; motu <lb/>qu&aelig; coniuncta &longs;unt, adhuc moueri po&longs;sint, quia ver&ograve; &amp; ver&longs;io &agrave; nobis correcta e&longs;t aliquantu&shy;<lb/>lum, &amp; verba Gr&aelig;ca fauent nobis; addam quoque verba ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Inquit igitur. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ei)poiei= w(/spez h( liqos, oi=(on te kinei=n, o(\ e)ki/nhsen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)ra/gah dh\ te=to me\n le/gein. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">u(ti to\ pzw=ton <lb/>kinh=san poiei= o(=iu/n te kinei=n, h)\ to\n a)e/za tou=ton h)\ to\ u(dwz, h)\ a)/ll) oti tou/ton, o(\ pe/fuke kinei=n <lb/>kai\ kinei=s<gap/>ai a)ll) ou)x a)ma pau/netai kinou=n kai\ kinou/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">a)lla\ kinou/menon me\n a/ma. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o(tan de\ o( ki <lb/>nw=n paushtai kinou=nd) e/ti e)si\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio\ kinei=ti a)/lla e)xo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ Go)i\ tou/tou o( a)uto\z lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t, &amp; &longs;i fa&shy;<lb/>cit, quemadmodum magnes, vt id quod ip&longs;e mouit mouere po&longs;sit. </s>                                                                <s>Nece&longs;&longs;e &longs;an&egrave; e&longs;t, hoc dicere, <lb/>qu&ograve;d id quod <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouit, facit vt mouere po&longs;sit, aut a&euml;rem hunc, aut <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> aut horum aliud <lb/>quippiam, quod natum aptum e&longs;t mouere &amp; moueri, &longs;ed non vn&agrave; ce&longs;&longs;at mouere, &amp; moueri: <lb/>at vn&agrave; quidem mouetur. </s>                                                                <s>Sed quando mouens ce&longs;&longs;et in motu, adhuc ip&longs;um mouens e&longs;t, idcir&shy;<lb/>co mouet aliquod aliud contiguum &amp; in hoc eadem ratio. </s>                                                                <s>Sed etiam clarius lib. 3. de C&ecedil;lo. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(spez ga)z e)nafayasa</foreign> (<foreign lang="greek">diw/amis</foreign>) <foreign lang="greek">pazadidwsin e(kate/zw|. dio\ kai\ ou) pazakolouqiw= tos tou= ki-</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2010"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">nh/santos fe/retai to\ bia| kinhqen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ei) ga/ mh\ toiou=ton to\ sw=ma u(ph=rxen, ou)k a)\n h(=n h( bia| kinhsis. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek"><lb/>kai\ ta\loi</foreign>: hoc e&longs;t, &ldquo;quemadmodum enim attingens, &longs;cilicet facultas, alteri impartitur. </s>                                                                <s>idcir&shy;<lb/>co neque &longs;ub&longs;equente eo, quod mouit, fertur id quod vi mouetur. </s>                                                                <s>ni&longs;i enim corpus huiu&longs;&shy;<lb/>modi quippiam &longs;ub&longs;i&longs;teret. </s>                                                                <s>nullus cert&egrave; foret motus violentus.&rdquo; quid plura? </s>                                                                <s>nullus illu&longs;trior <lb/>locus in tota philo&longs;ophia naturali, qu&agrave;m qu&ograve;d mouens aliquod primum per media moueat, <lb/>&amp; c&ugrave;m quieuerit, motus adhuc con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque enim vbi habitus calorem copio&longs;ius con&shy;<lb/>ceperint &agrave; &longs;ole, noctu manent, &longs;ed &longs;uperius aguntur: aliter annui nunquam concre&longs;cerent, <lb/>&longs;ed &longs;ingulis noctibus illi qui &longs;ublati &longs;unt, delaberentur. </s>                                                                <s>Vides &longs;axo in aquam proiecto ac imum <lb/>iam attingente partes aqu&aelig; deinceps in gyrum agi, &amp; adhuc verti rotam figulinam, figulo <lb/>quie&longs;cente; calorem ignis in aqua &amp; ferro longius ab igni &longs;eruari. </s>                                                                <s>ita etiam concitatum naui&shy;<lb/>gium, c&ugrave;m remiges impetum primum fecerunt, retinet tamen aliquem motum, &amp; cur&longs;um <lb/>&longs;uum intermi&longs;&longs;o impetu, <expan abbr="pul&longs;u&qacute;ue">pul&longs;uque</expan> remorum. </s>                                                                <s><expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> opus in natura &longs;ic frequens e&longs;t, vt mo&shy;<lb/>tus etiam animatorum attingat. </s>                                                                <s>Vnde enim vox ob&longs;ecro, po&longs;tquam re&longs;titit clamans, per ali&shy;<lb/>quod temporis interuallum exauditur? </s>                                                                <s>Vnde &longs;omniorum cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele reddita e&longs;t? </s>                                                                <s>vn&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2010"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">nh/santos fe/zetai to\ bia| kinhqen. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ei) ga(z mh\ toiou=ton to\ sw=ma u(ph=zyen, ou)k a)\n lw=( h( bia kinhsis. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek"><lb/>kai\ ta\loi</foreign>: hoc e&longs;t, &ldquo;quemadmodum enim attingens, &longs;cilicet facultas, alteri impartitur. </s>                                                                <s>idcir&shy;<lb/>co neque &longs;ub&longs;equente eo, quod mouit, fertur id quod vi mouetur. </s>                                                                <s>ni&longs;i enim corpus huiu&longs;&shy;<lb/>modi quippiam &longs;ub&longs;i&longs;teret. </s>                                                                <s>nullus cert&egrave; foret motus violentus.&rdquo; quid plura? </s>                                                                <s>nullus illu&longs;trior <lb/>locus in tota philo&longs;ophia naturali, qu&agrave;m qu&ograve;d mouens aliquod primum per media moueat, <lb/>&amp; c&ugrave;m quieuerit, motus adhuc con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque enim vbi habitus calorem copio&longs;ius con&shy;<lb/>ceperint &agrave; &longs;ole, noctu manent, &longs;ed &longs;uperius aguntur: aliter annui nunquam concre&longs;cerent, <lb/>&longs;ed &longs;ingulis noctibus illi qui &longs;ublati &longs;unt, delaberentur. </s>                                                                <s>Vides &longs;axo in aquam proiecto ac imum <lb/>iam attingente partes aqu&aelig; deinceps in gyrum agi, &amp; adhuc verti rotam figulinam, figulo <lb/>quie&longs;cente; calorem ignis in aqua &amp; ferro longius ab igni &longs;eruari. </s>                                                                <s>ita etiam concitatum naui&shy;<lb/>gium, c&ugrave;m remiges impetum primum fecerunt, retinet tamen aliquem motum, &amp; cur&longs;um <lb/>&longs;uum intermi&longs;&longs;o impetu, <expan abbr="pul&longs;u&qacute;ue">pul&longs;uque</expan> remorum. </s>                                                                <s><expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> opus in natura &longs;ic frequens e&longs;t, vt mo&shy;<lb/>tus etiam animatorum attingat. </s>                                                                <s>Vnde enim vox ob&longs;ecro, po&longs;tquam re&longs;titit clamans, per ali&shy;<lb/>quod temporis interuallum exauditur? </s>                                                                <s>Vnde &longs;omniorum cau&longs;&longs;a ab Ari&longs;totele reddita e&longs;t? </s>                                                                <s>vn&shy;<lb/> 
 <arrow.to.target n="marg2011"></arrow.to.target><lb/>de phanta&longs;matum vis in ab&longs;entia &longs;en&longs;ilium? </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> An non &longs;ic definitum phanta&longs;ma. </s>                                                                <s>Motus fa&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2011"></arrow.to.target><lb/>de phanta&longs;matum vis in ab&longs;entia &longs;en&longs;ilium? </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> An non &longs;ic definitum phanta&longs;ma. </s>                                                                <s>Motus fa&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2012"></arrow.to.target><lb/>ctus in primo &longs;en&longs;orio quie&longs;cente primo mouente, quod e&longs;t obiectum, quod non e&longs;t amplius <lb/>pr&aelig;&longs;ens? </s>                                                                <s>piget &longs;an&egrave; me c&ecedil;tera ad&longs;cribere qu&aelig; pa&longs;sim in philo&longs;ophia <expan abbr="medicina&qacute;ue">medicinaque</expan> mihi &longs;uccur&shy;<lb/>runt. </s>                                                                <s>Nam quis negare audebit etiam &longs;eminis facultatem per multos annos con&longs;eruari diutius, <lb/>vt patet in notis ince&longs;tis in &longs;eruis <expan abbr="alii&longs;&qacute;ue">alii&longs;que</expan> animalibus qu&aelig; ad nepotes v&longs;que propagantur, <expan abbr="auo-rum&qacute;">auo&shy;<lb/>rumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinibus, &amp; non minus in effigie qu&agrave;m moribus animi? </s>                                                                <s>Non'ne monent etiam <lb/>&longs;pectandos arietes <expan abbr="a&longs;ino&longs;&qacute;ue">a&longs;ino&longs;que</expan> admi&longs;&longs;arios, ne forte illi &longs;ub lingua nigricantes maculas habeant, <lb/>hi &longs;i di&longs;colores pilos habeant in palpebris, ne ab illis agni nigri, ab his autem pulli di&longs;colores <lb/>oriantur? </s>                                                                <s>ita pote&longs;t vis &longs;eminis &amp; generantis in vniuer&longs;is rebus. </s>                                                                <s><expan abbr="Id&qacute;ue">Idque</expan> ade&ograve; perpetuum, <lb/>vt per animi no&longs;tri motus pertineat. </s>                                                                <s>Etenim qui excanduit, tamet&longs;i abe&longs;t obiectum, furit adhuc. <lb/></s>                                                                <s>Et in oratione perpetua c&ugrave;m &longs;cripta deficiunt, parem tamen obtinet oratio reliqua cur&longs;um &longs;cri&shy;<lb/>ptorum &longs;imilitudine, &amp; vi concitata. </s>                                                                <s>Ex his igitur liquet vim adhuc primi, atque perfecti ef&shy;<lb/>ficientis in materia &longs;upere&longs;&longs;e; ob <expan abbr="eam&qacute;ue">eamque</expan> cau&longs;&longs;am &agrave; &longs;eip&longs;is atque &longs;ponte moueri. </s>                                                                <s>quin potius ita <lb/>videri, quia non appareat motor. </s>                                                                <s><expan abbr="quom&atilde;">quomam</expan> in&longs;trumentum &amp; medium ab altero &longs;emper aguntur.  <arrow.to.target n="marg2012"></arrow.to.target><lb/>ctus in primo &longs;en&longs;orio quie&longs;cente primo mouente, quod e&longs;t obiectum, quod non e&longs;t amplius <lb/>pr&aelig;&longs;ens? </s>                                                                <s>piget &longs;an&egrave; me c&ecedil;tera ad&longs;cribere qu&aelig; pa&longs;sim in philo&longs;ophia <expan abbr="medicina&qacute;ue">medicinaque</expan> mihi &longs;uccur&shy;<lb/>runt. </s>                                                                <s>Nam quis negare audebit etiam &longs;eminis facultatem per multos annos con&longs;eruari diutius, <lb/>vt patet in notis ince&longs;tis in &longs;eruis <expan abbr="alii&longs;&qacute;ue">alii&longs;que</expan> animalibus qu&aelig; ad nepotes v&longs;que propagantur, <expan abbr="auo-rum&qacute;">auo&shy;<lb/>rumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinibus, &amp; non minus in effigie qu&agrave;m moribus animi? </s>                                                                <s>Non'ne monent etiam <lb/>&longs;pectandos arietes <expan abbr="a&longs;ino&longs;&qacute;ue">a&longs;ino&longs;que</expan> admi&longs;&longs;arios, ne forte illi &longs;ub lingua nigricantes maculas habeant, <lb/>hi &longs;i di&longs;colores pilos habeant in palpebris, ne ab illis agni nigri, ab his autem pulli di&longs;colores <lb/>oriantur? </s>                                                                <s>ita pote&longs;t vis &longs;eminis &amp; generantis in vniuer&longs;is rebus. </s>                                                                <s><expan abbr="Id&qacute;ue">Idque</expan> ade&ograve; perpetuum, <lb/>vt per animi no&longs;tri motus pertineat. </s>                                                                <s>Etenim qui excanduit, tamet&longs;i abe&longs;t obiectum, furit adhuc. <lb/></s>                                                                <s>Et in oratione perpetua c&ugrave;m &longs;cripta deficiunt, parem tamen obtinet oratio reliqua cur&longs;um &longs;cri&shy;<lb/>ptorum &longs;imilitudine, &amp; vi concitata. </s>                                                                <s>Ex his igitur liquet vim adhuc primi, atque perfecti ef&shy;<lb/>ficientis in materia &longs;upere&longs;&longs;e; ob <expan abbr="eam&qacute;ue">eamque</expan> cau&longs;&longs;am &agrave; &longs;eip&longs;is atque &longs;ponte moueri. </s>                                                                <s>quin potius ita <lb/>videri, quia non appareat motor. </s>                                                                <s><expan abbr="quom&atilde;">quomam</expan> in&longs;trumentum &amp; medium ab altero &longs;emper aguntur.
 <pb pagenum="307"/> <pb pagenum="307"/>
 <arrow.to.target n="marg2013"></arrow.to.target><lb/>Quocirca rect&egrave; notatus fuerit Auicenna, &longs;i vnquam opinatus &longs;it efficientem cau&longs;&longs;am &longs;imul e&longs;&shy;<lb/>&longs;e debere cum effectu, quia &longs;it perpetu&ograve; pr&aelig;&longs;ens; &longs;iquidem virtus etiam in eius ab&longs;entia con&shy;<lb/>&longs;eruari po&longs;sit, &longs;ed auctoritas viri &longs;apienti&longs;simi me di&longs;&longs;uadet &agrave; faciendo tale pr&aelig;iudicium. <lb/></s>                                                                <s>Siquis autem curio&longs;ius qu&aelig;rat, qu&aelig;'nam vis ea &longs;it qu&aelig; remanet, atque idem efficit in elemen&shy;<lb/>to &agrave;c generans: quid ob&longs;titerit, eam e&longs;&longs;e dicere, qu&aelig; per radios &longs;olis &amp; a&longs;trorum reliquo&shy;<lb/>rum ambienti communicatur, &amp; halitibus imprimitur, vnde calide elementa gignuntur, &amp; <lb/>noctu etiam in ab&longs;entia &longs;olis euehuntur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> priuationem ex ab&longs;entia radiorum, vnde <lb/>frigida propagantur? </s>                                                                <s>&amp; generatim id a&longs;&longs;euerare, eam &longs;imilem e&longs;&longs;e pr&aelig;uiarum affectionum <lb/>qu&aelig; in rerum generatione flagitantur, vbi enim nondum materi&ecedil; pote&longs;tatem ad &longs;ub&longs;tantiam <lb/>tentarunt, accidentia perhibentur, vbi id potenti&aelig; genus immutant, iam aliquid &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>Quare liquid&ograve; con&longs;tat quantopere allucinentur ij qui ita argumentantur. </s>                                                                <s>Effectus in <lb/>actu profici&longs;citur &agrave; cau&longs;&longs;a in actu, non autem virtute: motus in actu e&longs;t: generans non e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ergo motus elementi non profici&longs;citur ab eo, dum generatur, decipiunt enim nos ambigua vo&shy;<lb/>ce virtutis, e&longs;t enim ea qu&aelig; pote&longs;tas e&longs;t ordinata ad actum, &amp; e&longs;t virtus, ide&longs;t, illa vis, &amp; quali&shy;<lb/>tas impre&longs;&longs;a ab efficiente materi&ecedil;, de qua dictum e&longs;t nuper. </s>                                                                <s>ab illa &longs;an&egrave; qu&ecedil; contendit ad actum, <lb/>nil profici&longs;citur quod actu &longs;it, ab hac aliquid profici&longs;ci nil vetat. </s>                                                                <s>h&ecedil; ver&ograve; virtutes in argumento <lb/> <arrow.to.target n="marg2013"></arrow.to.target><lb/>Quocirca rect&egrave; notatus fuerit Auicenna, &longs;i vnquam opinatus &longs;it efficientem cau&longs;&longs;am &longs;imul e&longs;&shy;<lb/>&longs;e debere cum effectu, quia &longs;it perpetu&ograve; pr&aelig;&longs;ens; &longs;iquidem virtus etiam in eius ab&longs;entia con&shy;<lb/>&longs;eruari po&longs;sit, &longs;ed auctoritas viri &longs;apienti&longs;simi me di&longs;&longs;uadet &agrave; faciendo tale pr&aelig;iudicium. <lb/></s>                                                                <s>Siquis autem curio&longs;ius qu&aelig;rat, qu&aelig;'nam vis ea &longs;it qu&aelig; remanet, atque idem efficit in elemen&shy;<lb/>to &agrave;c generans: quid ob&longs;titerit, eam e&longs;&longs;e dicere, qu&aelig; per radios &longs;olis &amp; a&longs;trorum reliquo&shy;<lb/>rum ambienti communicatur, &amp; halitibus imprimitur, vnde calide elementa gignuntur, &amp; <lb/>noctu etiam in ab&longs;entia &longs;olis euehuntur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> priuationem ex ab&longs;entia radiorum, vnde <lb/>frigida propagantur? </s>                                                                <s>&amp; generatim id a&longs;&longs;euerare, eam &longs;imilem e&longs;&longs;e pr&aelig;uiarum affectionum <lb/>qu&aelig; in rerum generatione flagitantur, vbi enim nondum materi&ecedil; pote&longs;tatem ad &longs;ub&longs;tantiam <lb/>tentarunt, accidentia perhibentur, vbi id potenti&aelig; genus immutant, iam aliquid &longs;ub&longs;tanti&aelig; <lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>Quare liquid&ograve; con&longs;tat quantopere allucinentur ij qui ita argumentantur. </s>                                                                <s>Effectus in <lb/>actu profici&longs;citur &agrave; cau&longs;&longs;a in actu, non autem virtute: motus in actu e&longs;t: generans non e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ergo motus elementi non profici&longs;citur ab eo, dum generatur, decipiunt enim nos ambigua vo&shy;<lb/>ce virtutis, e&longs;t enim ea qu&aelig; pote&longs;tas e&longs;t ordinata ad actum, &amp; e&longs;t virtus, ide&longs;t, illa vis, &amp; quali&shy;<lb/>tas impre&longs;&longs;a ab efficiente materi&ecedil;, de qua dictum e&longs;t nuper. </s>                                                                <s>ab illa &longs;an&egrave; qu&ecedil; contendit ad actum, <lb/>nil profici&longs;citur quod actu &longs;it, ab hac aliquid profici&longs;ci nil vetat. </s>                                                                <s>h&ecedil; ver&ograve; virtutes in argumento <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2014"></arrow.to.target><lb/>commutantur. </s>                                                                <s>has autem virtutes ab Ari&longs;totele vocari planum e&longs;t: &longs;i illa ob&longs;erues, qu&aelig; 3. de c&ecedil;&shy;<lb/>lo <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;cripta &longs;unt, id enim valet quoque <foreign lang="greek">diw/amis</foreign> apud Gr&ecedil;cos.<lb/> <arrow.to.target n="marg2014"></arrow.to.target><lb/>commutantur. </s>                                                                <s>has autem virtutes ab Ari&longs;totele vocari planum e&longs;t: &longs;i illa ob&longs;erues, qu&aelig; 3. de c&ecedil;&shy;<lb/>lo <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;cripta &longs;unt, id enim valet quoque <foreign lang="greek">du/namis</foreign> apud Gr&ecedil;cos.<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2015"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg2015"></arrow.to.target></s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2002"></margin.target>a 2. de an. <lb/>T. 68.</s></p> <s><margin.target id="marg2002"></margin.target>a 2. de an. <lb/>T. 68.</s></p>
Line 7787 
Line 7786 
 <arrow.to.target n="marg2017"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m officium, quid e&longs;t motus, per primum, qu&aelig; e&longs;t forma. </s>                                                                <s>Ergo, inquam ego, aut ope&shy;<lb/>ratur item efficiens aliquid erga formam, aut forma pr&aelig;termi&longs;&longs;a &longs;ol&ugrave;m concurrit ad motum: <lb/>primum &longs;an&egrave; videtur ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>quand&ograve; forma iam e&longs;t, <expan abbr="ea&qacute;ue">eaque</expan> ab&longs;oluta, ni&longs;i quid vetet. <lb/></s>                                                                <s>vbi ver&ograve; pr&aelig;&longs;ens fuerit in materia, ce&longs;&longs;at omnis motus, &amp; proinde omnis actio generantis. <lb/></s>                                                                <s>nil igitur agit in formam, &longs;ed in motum. </s>                                                                <s>At &longs;i &longs;ecund&ugrave;m dederis. </s>                                                                <s>igitur po&longs;&longs;et in &longs;ecundum, <lb/>&amp; efficeret &longs;ecundum &longs;ine primo. </s>                                                                <s>Quapropter ip&longs;um non produceret, vt &agrave; primo deriua&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Itaque dicere oportebit id quod genuit mouere, non quia gignat dum mouet, &longs;ed qu&ograve;d <lb/>moueat id quod ante&agrave; genuit. </s>                                                                <s>Sed tunc illud occurret, nam cum motus &longs;it functio natura&shy;<lb/>lis, &amp; functio form&aelig; e&longs;t enim &amp; ip&longs;a principium motus &amp; quietis eius in quo e&longs;t, per &longs;e; <lb/><expan abbr="ea&qacute;ue">eaque</expan> ade&longs;t, &amp; ide&ograve; genitum e&longs;t elementum, non amplius &agrave; generante mouebitur, quoad <lb/>generat, ver&ugrave;m quatenus amouet impedimentum, vel tertium aliquod mouentium genus <lb/>e&longs;t inueniendum, hoc &longs;i doceant, magnam gratiam illis habebimus, &longs;i docere non po&longs;&longs;unt, <lb/>vtique erit amouens impediens, &longs;ic vnum <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> mouens &amp; gignens &amp; arcens impedi&shy;<lb/>mentum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> mouebit per accedens, quod tamen ip&longs;i, tanqu&agrave;m &longs;copulum decli&shy;<lb/>nant. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; eodem modo &longs;e habebit efficiens ad c&ecedil;teras functioneis &longs;icut ad motum.  <arrow.to.target n="marg2017"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m officium, quid e&longs;t motus, per primum, qu&aelig; e&longs;t forma. </s>                                                                <s>Ergo, inquam ego, aut ope&shy;<lb/>ratur item efficiens aliquid erga formam, aut forma pr&aelig;termi&longs;&longs;a &longs;ol&ugrave;m concurrit ad motum: <lb/>primum &longs;an&egrave; videtur ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>quand&ograve; forma iam e&longs;t, <expan abbr="ea&qacute;ue">eaque</expan> ab&longs;oluta, ni&longs;i quid vetet. <lb/></s>                                                                <s>vbi ver&ograve; pr&aelig;&longs;ens fuerit in materia, ce&longs;&longs;at omnis motus, &amp; proinde omnis actio generantis. <lb/></s>                                                                <s>nil igitur agit in formam, &longs;ed in motum. </s>                                                                <s>At &longs;i &longs;ecund&ugrave;m dederis. </s>                                                                <s>igitur po&longs;&longs;et in &longs;ecundum, <lb/>&amp; efficeret &longs;ecundum &longs;ine primo. </s>                                                                <s>Quapropter ip&longs;um non produceret, vt &agrave; primo deriua&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Itaque dicere oportebit id quod genuit mouere, non quia gignat dum mouet, &longs;ed qu&ograve;d <lb/>moueat id quod ante&agrave; genuit. </s>                                                                <s>Sed tunc illud occurret, nam cum motus &longs;it functio natura&shy;<lb/>lis, &amp; functio form&aelig; e&longs;t enim &amp; ip&longs;a principium motus &amp; quietis eius in quo e&longs;t, per &longs;e; <lb/><expan abbr="ea&qacute;ue">eaque</expan> ade&longs;t, &amp; ide&ograve; genitum e&longs;t elementum, non amplius &agrave; generante mouebitur, quoad <lb/>generat, ver&ugrave;m quatenus amouet impedimentum, vel tertium aliquod mouentium genus <lb/>e&longs;t inueniendum, hoc &longs;i doceant, magnam gratiam illis habebimus, &longs;i docere non po&longs;&longs;unt, <lb/>vtique erit amouens impediens, &longs;ic vnum <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> mouens &amp; gignens &amp; arcens impedi&shy;<lb/>mentum, <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> mouebit per accedens, quod tamen ip&longs;i, tanqu&agrave;m &longs;copulum decli&shy;<lb/>nant. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; eodem modo &longs;e habebit efficiens ad c&ecedil;teras functioneis &longs;icut ad motum.
 <pb pagenum="308"/>Nulla igitur erit indiuidui functio propria, &longs;ed omnis &agrave; generante na&longs;cetur. </s>                                                                <s>Ita ergo mouebit ge&shy;<lb/> <pb pagenum="308"/>Nulla igitur erit indiuidui functio propria, &longs;ed omnis &agrave; generante na&longs;cetur. </s>                                                                <s>Ita ergo mouebit ge&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2018"></arrow.to.target><lb/>nerans in virtute alterius generantis, &amp; hic in patris virtute generabit: <expan abbr="eadem&qacute;ue">eademque</expan> ratione virtus <lb/>aut concurret ad <expan abbr="propagand&utilde;">propagandum</expan> nepotem. </s>                                                                <s>quis igitur modus re&longs;olutionis, ni&longs;i fictitius &amp; optatus? <lb/></s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i nullus: ergo in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> &longs;eries efficientium re&longs;oluetur, quod ab Ari&longs;totele pa&longs;sim <expan abbr="refura-t&utilde;">refura&shy;<lb/>tum</expan> fui&longs;&longs;e &longs;cimus. </s>                                                                <s>Erit etiam fal&longs;um illud pronunciatum, eadem e&longs;&longs;e principia per qu&aelig; res e&longs;t, &amp; <lb/>per qu&aelig; &longs;uo munere fungitur, aut quod hoc <expan abbr="priuilegi&utilde;">priuilegium</expan> e&longs;t natur&aelig; qu&aelig; motum huius dependen&shy;<lb/>ti&aelig; condemnauerit, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> c&ecedil;teras functioneis? </s>                                                                <s>Adhibebis glo&longs;&longs;ema pronunciato. </s>                                                                <s>Eadem &longs;cili&shy;<lb/>cet e&longs;&longs;e principia <expan abbr="function&utilde;">functionum</expan>, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; non pr&aelig;cipua quidem, &longs;ed vt in&longs;trumenta. </s>                                                                <s>Quis tam au&shy;<lb/>dax erit, opinor, qui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ponat efficientis <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan>, non finem antequ&agrave;m producta &longs;it, aut <lb/>po&longs;tqu&agrave;m producta e&longs;t, <expan abbr="&longs;imil&etilde;">&longs;imilem</expan> neget e&longs;&longs;e producenti, <expan abbr="eiu&longs;dem&qacute;">eiu&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>cum ip&longs;o virtutis? </s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mi&shy;<lb/>nus homo e&longs;t Socrates filius, qu&agrave;m fuerit pater Sophroni&longs;cus. </s>                                                                <s>&amp; quod potuit Sophroni&longs;cus, po&shy;<lb/>terit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> Socrates, vbi fuerit adultus. </s>                                                                <s>Quamobrem, quod tu generanti concedis, mult&ograve; melius <lb/>ip&longs;i form&aelig; tribuere valebis, &amp; ab ea, &longs;iquid inerit per &longs;e motus in genito; <expan abbr="c&otilde;modius">commodius</expan> exi&longs;tet, qu&agrave;m <lb/>&agrave; generante. </s>                                                                <s>Illud quidem bene &longs;e habet, ab elementi forma, quod gignitur, nullo modo po&longs;&longs;e <lb/>effici <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; deductionem ad proprium locum, quia non dum e&longs;t ab&longs;oluta, &longs;ed adhuc; ab alio <lb/>pendet, &amp; ni&longs;i generans in&longs;taret, facil&egrave; collaberetur. </s>                                                                <s>Et quanuis, &longs;iquis e&longs;t motus naturalis, ille <lb/>&longs;it, dum gignitur <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>; non tamen ita motus &agrave; generante producitur, quin <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ibi pro&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2018"></arrow.to.target><lb/>nerans in virtute alterius generantis, &amp; hic in patris virtute generabit: <expan abbr="eadem&qacute;ue">eademque</expan> ratione virtus <lb/>aut concurret ad <expan abbr="propagand&utilde;">propagandum</expan> nepotem. </s>                                                                <s>quis igitur modus re&longs;olutionis, ni&longs;i fictitius &amp; optatus? <lb/></s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i nullus: ergo in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> &longs;eries efficientium re&longs;oluetur, quod ab Ari&longs;totele pa&longs;sim <expan abbr="refura-t&utilde;">refura&shy;<lb/>tum</expan> fui&longs;&longs;e &longs;cimus. </s>                                                                <s>Erit etiam fal&longs;um illud pronunciatum, eadem e&longs;&longs;e principia per qu&aelig; res e&longs;t, &amp; <lb/>per qu&aelig; &longs;uo munere fungitur, aut quod hoc <expan abbr="priuilegi&utilde;">priuilegium</expan> e&longs;t natur&aelig; qu&aelig; motum huius dependen&shy;<lb/>ti&aelig; condemnauerit, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> c&ecedil;teras functioneis? </s>                                                                <s>Adhibebis glo&longs;&longs;ema pronunciato. </s>                                                                <s>Eadem &longs;cili&shy;<lb/>cet e&longs;&longs;e principia <expan abbr="function&utilde;">functionum</expan>, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; non pr&aelig;cipua quidem, &longs;ed vt in&longs;trumenta. </s>                                                                <s>Quis tam au&shy;<lb/>dax erit, opinor, qui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ponat efficientis <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan>, non finem antequ&agrave;m producta &longs;it, aut <lb/>po&longs;tqu&agrave;m producta e&longs;t, <expan abbr="&longs;imil&etilde;">&longs;imilem</expan> neget e&longs;&longs;e producenti, <expan abbr="eiu&longs;dem&qacute;">eiu&longs;demque</expan>. </s>                                                                <s>cum ip&longs;o virtutis? </s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mi&shy;<lb/>nus homo e&longs;t Socrates filius, qu&agrave;m fuerit pater Sophroni&longs;cus. </s>                                                                <s>&amp; quod potuit Sophroni&longs;cus, po&shy;<lb/>terit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> Socrates, vbi fuerit adultus. </s>                                                                <s>Quamobrem, quod tu generanti concedis, mult&ograve; melius <lb/>ip&longs;i form&aelig; tribuere valebis, &amp; ab ea, &longs;iquid inerit per &longs;e motus in genito; <expan abbr="c&otilde;modius">commodius</expan> exi&longs;tet, qu&agrave;m <lb/>&agrave; generante. </s>                                                                <s>Illud quidem bene &longs;e habet, ab elementi forma, quod gignitur, nullo modo po&longs;&longs;e <lb/>effici <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; deductionem ad proprium locum, quia non dum e&longs;t ab&longs;oluta, &longs;ed adhuc; ab alio <lb/>pendet, &amp; ni&longs;i generans in&longs;taret, facil&egrave; collaberetur. </s>                                                                <s>Et quanuis, &longs;iquis e&longs;t motus naturalis, ille <lb/>&longs;it, dum gignitur <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>; non tamen ita motus &agrave; generante producitur, quin <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ibi pro&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2019"></arrow.to.target><lb/>ponat <expan abbr="exprimend&atilde;">exprimendam</expan>, ex qua motus ip&longs;e po&longs;tmod&ograve; con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Sed, illud, profici&longs;ci motum &agrave; ge&shy;<lb/>nerante, po&longs;tqu&agrave;m <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> iam ab&longs;olutum fuerit, &amp; ni&longs;i progre&longs;&longs;us eius impediatur, ver&egrave; &longs;it, &amp; <lb/>eodem <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> puncto po&longs;itum &longs;it in &longs;uo loco, nec moueatur alioqui ni&longs;i per accidens, vt &longs;uo lo&shy;<lb/>co dicemus, e&longs;t illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> nimis impudens po&longs;tulatio. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;et pr&aelig;tere&agrave; magis intentum efficiens &amp; <lb/>magis a&longs;siduum in con&longs;equente, qu&agrave;m in principali pr&ecedil;&longs;tando, quod &longs;atis probabile non e&longs;t, c&ugrave;m <lb/>tamen &longs;ecund&ugrave;m &longs;it ex primo. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve; quod concluditur. </s>                                                                <s>Quod communicat prius etiam <lb/><expan abbr="c&otilde;municare">communicare</expan> con&longs;equens; dabo &longs;an&egrave;: &longs;ed h&icirc;c di&longs;tinguam de motu, &amp; docebo <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> &agrave; generante effi&shy;<lb/>ci qui fit, dum <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> generatur, alterum ver&ograve; qui fit in elemento genito, non e&longs;&longs;e eiu&longs;dem ra&shy;<lb/>tionis, &amp; ex alio principio pend&ecirc;re, non ex generante, &amp; ex forma propria mult&ograve; principalius <lb/>qu&agrave;m ex generante. </s>                                                                <s>Quod item adiiciunt; motum illum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e fieri ab arcente obicem, quia <lb/>mouet per accidens: at motus <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan> geniti e&longs;t naturalis &amp; per &longs;e. </s>                                                                <s>hoc item po&longs;te&agrave; di&longs;&longs;oluetur, <lb/>vbi docebimus e&longs;&longs;e per &longs;e <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, non quatenus <foreign lang="greek">e)ne/zgeia</foreign> qu&aelig;dam, &longs;ed vt functio tota &longs;imul qu&aelig; <lb/>iam e&longs;t ab&longs;olut&aelig; form&ecedil; propria, qua, c&ugrave;m elementum &longs;it &longs;ubiectum motus, e&longs;&longs;e vult in &longs;uo loco, <lb/>quod &longs;an&egrave; per <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> formam a&longs;&longs;equitur, addam <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motum hunc e&longs;&longs;e per accidens, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; &agrave; mo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2019"></arrow.to.target><lb/>ponat <expan abbr="exprimend&atilde;">exprimendam</expan>, ex qua motus ip&longs;e po&longs;tmod&ograve; con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Sed, illud, profici&longs;ci motum &agrave; ge&shy;<lb/>nerante, po&longs;tqu&agrave;m <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> iam ab&longs;olutum fuerit, &amp; ni&longs;i progre&longs;&longs;us eius impediatur, ver&egrave; &longs;it, &amp; <lb/>eodem <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> puncto po&longs;itum &longs;it in &longs;uo loco, nec moueatur alioqui ni&longs;i per accidens, vt &longs;uo lo&shy;<lb/>co dicemus, e&longs;t illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> nimis impudens po&longs;tulatio. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;et pr&aelig;tere&agrave; magis intentum efficiens &amp; <lb/>magis a&longs;siduum in con&longs;equente, qu&agrave;m in principali pr&ecedil;&longs;tando, quod &longs;atis probabile non e&longs;t, c&ugrave;m <lb/>tamen &longs;ecund&ugrave;m &longs;it ex primo. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve; quod concluditur. </s>                                                                <s>Quod communicat prius etiam <lb/><expan abbr="c&otilde;municare">communicare</expan> con&longs;equens; dabo &longs;an&egrave;: &longs;ed h&icirc;c di&longs;tinguam de motu, &amp; docebo <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> &agrave; generante effi&shy;<lb/>ci qui fit, dum <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> generatur, alterum ver&ograve; qui fit in elemento genito, non e&longs;&longs;e eiu&longs;dem ra&shy;<lb/>tionis, &amp; ex alio principio pend&ecirc;re, non ex generante, &amp; ex forma propria mult&ograve; principalius <lb/>qu&agrave;m ex generante. </s>                                                                <s>Quod item adiiciunt; motum illum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e fieri ab arcente obicem, quia <lb/>mouet per accidens: at motus <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan> geniti e&longs;t naturalis &amp; per &longs;e. </s>                                                                <s>hoc item po&longs;te&agrave; di&longs;&longs;oluetur, <lb/>vbi docebimus e&longs;&longs;e per &longs;e <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, non quatenus <foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign> qu&aelig;dam, &longs;ed vt functio tota &longs;imul qu&aelig; <lb/>iam e&longs;t ab&longs;olut&aelig; form&ecedil; propria, qua, c&ugrave;m elementum &longs;it &longs;ubiectum motus, e&longs;&longs;e vult in &longs;uo loco, <lb/>quod &longs;an&egrave; per <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> formam a&longs;&longs;equitur, addam <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> motum hunc e&longs;&longs;e per accidens, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; &agrave; mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2020"></arrow.to.target><lb/>uente per accidens effici po&longs;&longs;e <expan abbr="conced&atilde;">concedam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab&longs;urdum reputabo, quod i&longs;ti opponunt. </s>                                                                <s>Grauitas <lb/>item &amp; leuitas &longs;unt in&longs;trumenta generantis (&longs;i etiam libet id dare nunc) dum fit elementum: <lb/>po&longs;tqu&agrave;m genitum fuerit; dicam ego, eas e&longs;&longs;e in&longs;trumenta form&aelig; eiu&longs;dem elementi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ge&shy;<lb/>nerantis. </s>                                                                <s>quid contr&agrave; hoc afferri po&longs;sit quod me de &longs;ententia moueat, non video profect&ograve;. </s>                                                                <s>Reli&shy;<lb/>liquum e&longs;t igitur, vt generantis etiam virtus in ab&longs;entia mouere po&longs;sit, non tamen, vt &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>perpetua motus in elemento.</s></p> <arrow.to.target n="marg2020"></arrow.to.target><lb/>uente per accidens effici po&longs;&longs;e <expan abbr="conced&atilde;">concedam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab&longs;urdum reputabo, quod i&longs;ti opponunt. </s>                                                                <s>Grauitas <lb/>item &amp; leuitas &longs;unt in&longs;trumenta generantis (&longs;i etiam libet id dare nunc) dum fit elementum: <lb/>po&longs;tqu&agrave;m genitum fuerit; dicam ego, eas e&longs;&longs;e in&longs;trumenta form&aelig; eiu&longs;dem elementi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ge&shy;<lb/>nerantis. </s>                                                                <s>quid contr&agrave; hoc afferri po&longs;sit quod me de &longs;ententia moueat, non video profect&ograve;. </s>                                                                <s>Reli&shy;<lb/>liquum e&longs;t igitur, vt generantis etiam virtus in ab&longs;entia mouere po&longs;sit, non tamen, vt &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>perpetua motus in elemento.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2016"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg2016"></margin.target>C</s></p>
Line 7824 
Line 7823 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2024"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg2024"></margin.target>C</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><foreign lang="greek">*xa/os lw kai\ nu\z, e)/cebo/s te me/lan pzw=ton, kai\ *ta/tazos <gap/>)zu/s<lb/> <s><foreign lang="greek">*xa/os hn kai\ nu\c, e)/rebo/s te me/lan prw=ton, kai\ *ta/tazos eu)ru/s<lb/>
  
 *t h= d) ou) d) a)h\z, ou)d) ou)zano\s lw=(, e)zh/bous d) ou)n a)peizoisi ko/lpois,<lb/> *t h= d) ou)d' ah)\r, ou) d' ou)rano\s h(=n, e)rh/bous d' e)n a)peiroisi ko/lpois,<lb/>
  
 *tiktei pzw/tison u(plwe/mion nuc h( melano/t<gap/>e zos w)o\n.</foreign></s><lb/> *tiktei prw/tisron u(phne/mion nu\c h( melano/pteros wo)\n.</foreign></s><lb/>
  
 <s><foreign lang="greek">*ec ou) pezitellome/nous, w(/zais, e)/blas en e)/zws o( qeino\s.<lb/></foreign></s> <s><foreign lang="greek">*ec ou) peritellome/nous, w(/rais, e)/blasten e)/rws o( qeino\s.<lb/></foreign></s>
 <lb/> <lb/>
 <s><foreign lang="greek">*stilbwn nw ton p=ezu/goin xzusai=n, ei)kw/s a)nemodeoi+ de/ncus.</foreign></s><lb/> <s><foreign lang="greek">*stilbwn nwton pteru/goin xrusai=n, ei)kw/s a)nemodesi de/nais.</foreign></s><lb/>
  
 <s><foreign lang="greek">*ou=(tos de\ xa/ei <gap/>ezoenti migei/s nuxiw kata\ *ta)/ztazon <gap/>ziw/<lb/> <s><foreign lang="greek">*ou=(tos de\ xa/ei pteroenti migei/s nuxiw kata\ *ta/rtaron eurh/n<lb/>
  
 *f)neo/tl<gap/>se ge/nos h)ue/tezon, kai\ pzw(/ton a) nhgagen e)s fw=s.</foreign><lb/></s> *f' neo/tteuse ge/nos h)ue/teron, kai\ prw(/ton a) nhgagen e)s fw=s.</foreign><lb/></s>
  
 <s><foreign lang="greek">*gzo/tezon d) ou)k lw=( ge(nos a)qana/twn, pzi\n e)/zws siwe/micen a(panta<lb/> <s><foreign lang="greek">*pro/teron d' ou)k h)=n ge(nos a)qana/twn, pri\n e)/rws sune/micen a(panta<lb/>
 *cummignume/nwn d)e(te/zwn e(te/zois ge/net\ ou)zaio\s w)keano/ste,<lb/> *cummignume/nwn d' e(te/rwn e(te/rois ge/net' ou)rano\s w)keano/s te,<lb/>
 *kaigh=, pau/twn te qew=n maka/zwn ge/nos a)/fqiqon</foreign>.</s></p> *kai gh=, pau/twn te qew=n maka/rwn ge/nos a)/fqiqon</foreign>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>H&aelig;c He&longs;iodus, &longs;eu phy&longs;ic&egrave;, &longs;eu Theologice profe&longs;&longs;us &longs;it, incertum e&longs;t. </s>                                                                <s>Igitur vt ad rem redeam <lb/> <s>H&aelig;c He&longs;iodus, &longs;eu phy&longs;ic&egrave;, &longs;eu Theologice profe&longs;&longs;us &longs;it, incertum e&longs;t. </s>                                                                <s>Igitur vt ad rem redeam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2025"></arrow.to.target><lb/>forma &amp; actus omni pote&longs;tati atque priuationi &longs;impliciter antecedunt, cuius appetitu ducta ma&shy;<lb/>teria per <expan abbr="priuation&etilde;">priuationem</expan> contendat in actum &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; quidem in alio long&egrave; prius exi&longs;tant, &amp; in <lb/>eo in quo &longs;unt, <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> boni atque appetendi retineant, de qua re multa ali&agrave;s. </s>                                                                <s>Materia ver&ograve;, vt <lb/>per acce&longs;&longs;um form&aelig; <expan abbr="con&longs;ummation&etilde;">con&longs;ummationem</expan> a&longs;&longs;equatur. </s>                                                                <s>Vltima forma e&longs;t qu&aelig; finis erat antequ&agrave;m e&longs;&longs;et <lb/>res, &longs;ed e&longs;t po&longs;te&agrave; terminus omnis tran&longs;mutationis, c&ugrave;m ea pr&aelig;&longs;ente ce&longs;&longs;et <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> motus. </s>                                                                <s>Vbi ade&longs;t <lb/>cum materia, &longs;imul dat e&longs;&longs;e indiuiduo, cau&longs;&longs;a <expan abbr="function&utilde;">functionum</expan> e&longs;t, c&ugrave;m &longs;it actu functio, ni&longs;i ad&longs;it impe&shy;<lb/>dimentum. </s>                                                                <s>H&aelig;c &longs;unt form&aelig; ip&longs;ius officia, quatenus forma e&longs;t. </s>                                                                <s>Tum deinde vim pr&aelig;&longs;tat ip&longs;i <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, vt efficiat <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;ibi &longs;imile, &amp; eo pacto degenerat in efficiens, vbi ad&longs;int tres ill&ecedil; condi&shy;<lb/>tiones qu&aelig; 2. de An. de&longs;cripit&aelig; &longs;unt, vt &longs;it <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan>, naturaliter affectum, <expan abbr="neq.">neque</expan> mutilatum. </s>                                                                <s>Hic e&longs;t <lb/>ordo natur&aelig; inter cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Sed ordo item originis in ip&longs;is agno&longs;citur, qui talis e&longs;t? </s>                                                                <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> primum <lb/>e&longs;t finis, &agrave; quo excitetur efficiens ad <expan abbr="agend&utilde;">agendum</expan>, hoc fini proxim&egrave; &longs;uccedit: ab efficiente e&longs;t forma, <lb/>p&ograve;&longs;t ip&longs;am materia: &longs;iquidem, &longs;i forma talis e&longs;t futura, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> &longs;upponi <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="effici&etilde;ti">efficienti</expan> nece&longs;&longs;e &longs;it. <lb/></s>                                                                <s>Non <expan abbr=".n.">enim</expan> ex qu&aacute;uis materia fit qu&aelig;libet forma, Sic fit, vt finis &longs;it <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> cau&longs;&longs;a prima, &amp; remota: <lb/>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>rem pror&longs;us indemon&longs;trabilis, in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> ordine, &amp; natur&aelig; &amp; originis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> et&longs;i finis <lb/>ex efficiente demon&longs;tratur 2. Analyt. </s>                                                                <s>Po&longs;teriorum &amp; 2. Phy&longs;. tum non e&longs;t vt cau&longs;&longs;a, &longs;ed <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan>,  <arrow.to.target n="marg2025"></arrow.to.target><lb/>forma &amp; actus omni pote&longs;tati atque priuationi &longs;impliciter antecedunt, cuius appetitu ducta ma&shy;<lb/>teria per <expan abbr="priuation&etilde;">priuationem</expan> contendat in actum &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; quidem in alio long&egrave; prius exi&longs;tant, &amp; in <lb/>eo in quo &longs;unt, <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> boni atque appetendi retineant, de qua re multa ali&agrave;s. </s>                                                                <s>Materia ver&ograve;, vt <lb/>per acce&longs;&longs;um form&aelig; <expan abbr="con&longs;ummation&etilde;">con&longs;ummationem</expan> a&longs;&longs;equatur. </s>                                                                <s>Vltima forma e&longs;t qu&aelig; finis erat antequ&agrave;m e&longs;&longs;et <lb/>res, &longs;ed e&longs;t po&longs;te&agrave; terminus omnis tran&longs;mutationis, c&ugrave;m ea pr&aelig;&longs;ente ce&longs;&longs;et <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> motus. </s>                                                                <s>Vbi ade&longs;t <lb/>cum materia, &longs;imul dat e&longs;&longs;e indiuiduo, cau&longs;&longs;a <expan abbr="function&utilde;">functionum</expan> e&longs;t, c&ugrave;m &longs;it actu functio, ni&longs;i ad&longs;it impe&shy;<lb/>dimentum. </s>                                                                <s>H&aelig;c &longs;unt form&aelig; ip&longs;ius officia, quatenus forma e&longs;t. </s>                                                                <s>Tum deinde vim pr&aelig;&longs;tat ip&longs;i <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, vt efficiat <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;ibi &longs;imile, &amp; eo pacto degenerat in efficiens, vbi ad&longs;int tres ill&ecedil; condi&shy;<lb/>tiones qu&aelig; 2. de An. de&longs;cripit&aelig; &longs;unt, vt &longs;it <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan>, naturaliter affectum, <expan abbr="neq.">neque</expan> mutilatum. </s>                                                                <s>Hic e&longs;t <lb/>ordo natur&aelig; inter cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Sed ordo item originis in ip&longs;is agno&longs;citur, qui talis e&longs;t? </s>                                                                <s><expan abbr="nanq.">nanque</expan> primum <lb/>e&longs;t finis, &agrave; quo excitetur efficiens ad <expan abbr="agend&utilde;">agendum</expan>, hoc fini proxim&egrave; &longs;uccedit: ab efficiente e&longs;t forma, <lb/>p&ograve;&longs;t ip&longs;am materia: &longs;iquidem, &longs;i forma talis e&longs;t futura, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> &longs;upponi <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="effici&etilde;ti">efficienti</expan> nece&longs;&longs;e &longs;it. <lb/></s>                                                                <s>Non <expan abbr=".n.">enim</expan> ex qu&aacute;uis materia fit qu&aelig;libet forma, Sic fit, vt finis &longs;it <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> cau&longs;&longs;a prima, &amp; remota: <lb/>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>rem pror&longs;us indemon&longs;trabilis, in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> ordine, &amp; natur&aelig; &amp; originis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> et&longs;i finis <lb/>ex efficiente demon&longs;tratur 2. Analyt. </s>                                                                <s>Po&longs;teriorum &amp; 2. Phy&longs;. tum non e&longs;t vt cau&longs;&longs;a, &longs;ed <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan>,
Line 7870 
Line 7869 
 <arrow.to.target n="marg2033"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t altera cau&longs;&longs;a efficiens <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; cum illa materi&aelig; perfectionem actu, &longs;eu virtute contineant, <lb/>qu&ecedil; e&longs;t finis in generatione; re ver&ograve; ip&longs;a forma, &amp; efficiens affert <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; ex materia forma exi&shy;<lb/>&longs;tit, &amp; h&ecedil;c perficit <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ex hoc cau&longs;&longs;arum vinculo efficitur compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Ergo prim&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; inter &longs;e mouent, proxim&egrave; ex ip&longs;a forma extat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&ecedil;cunq.">qu&ecedil;cunque</expan> illi conueniunt &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam qu&ecedil; item et&longs;i po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e ex natura materi&ecedil;, quia tamen in&longs;unt in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, quod <lb/>e&longs;t actu; e&longs;t ver&ograve; actu per formam; merit&ograve; <expan abbr="iure&qacute;">iureque</expan>. </s>                                                                <s>optimo h&ecedil;c item, qu&ecedil; na&longs;cuntur &agrave; materia; <lb/>ex forma quoquomodo extare dicentur, ex fine &amp; efficiente nequaquam: tamet&longs;i quae ex efficien&shy;<lb/>te non exi&longs;tant effectus, ab aliis Auerrois <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> auctoritate <expan abbr="confirmat&utilde;">confirmatum</expan> fui&longs;&longs;e comperio: veruntamen <lb/> <arrow.to.target n="marg2033"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t altera cau&longs;&longs;a efficiens <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; cum illa materi&aelig; perfectionem actu, &longs;eu virtute contineant, <lb/>qu&ecedil; e&longs;t finis in generatione; re ver&ograve; ip&longs;a forma, &amp; efficiens affert <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; ex materia forma exi&shy;<lb/>&longs;tit, &amp; h&ecedil;c perficit <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ex hoc cau&longs;&longs;arum vinculo efficitur compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Ergo prim&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; inter &longs;e mouent, proxim&egrave; ex ip&longs;a forma extat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&ecedil;cunq.">qu&ecedil;cunque</expan> illi conueniunt &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam qu&ecedil; item et&longs;i po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e ex natura materi&ecedil;, quia tamen in&longs;unt in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, quod <lb/>e&longs;t actu; e&longs;t ver&ograve; actu per formam; merit&ograve; <expan abbr="iure&qacute;">iureque</expan>. </s>                                                                <s>optimo h&ecedil;c item, qu&ecedil; na&longs;cuntur &agrave; materia; <lb/>ex forma quoquomodo extare dicentur, ex fine &amp; efficiente nequaquam: tamet&longs;i quae ex efficien&shy;<lb/>te non exi&longs;tant effectus, ab aliis Auerrois <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> auctoritate <expan abbr="confirmat&utilde;">confirmatum</expan> fui&longs;&longs;e comperio: veruntamen <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2034"></arrow.to.target><lb/>quae aliter acceptum &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis, &amp; aliquid in&longs;uper additum, quod &longs;upradictis aduer&longs;et; <lb/>mihi videtur &longs;edul&ograve; tractandum. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Auerro&euml; citantur. </s>                                                                <s>Effectum &longs;equi cau&longs;&longs;am in genere <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; formalis &amp; finalis, non efficientis. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; &longs;impliciter accepta neutiquam cum rerum natu&shy;<lb/>ra con&longs;entiunt, quand&ograve; &amp; aliquis effectus &longs;equitur <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt ante&agrave; monui, &amp; idem iudicium de <lb/>fine &amp; efficiente videtur e&longs;&longs;e faciendum: nam quemadmodum efficiens agit aliud &agrave; &longs;e; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;ue">ide&ograve;que</expan> <lb/>in alio ponit <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan>, &longs;iue formam, &amp; qu&aelig; con&longs;equuntur <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan>, &longs;ic etiam finis. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id ob&longs;tat, quae effi&shy;<lb/>ciens in potentia &longs;umatur, non in actu, quod <expan abbr=".n.">enim</expan> actu e&longs;t, &longs;imul e&longs;t etiam cum effectu; nam, dum <lb/>agens operatur, pr&aelig;&longs;t&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t &longs;it patiens, quod accipiat: quoniam veri&longs;imile non e&longs;t <lb/> <arrow.to.target n="marg2034"></arrow.to.target><lb/>quae aliter acceptum &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis, &amp; aliquid in&longs;uper additum, quod &longs;upradictis aduer&longs;et; <lb/>mihi videtur &longs;edul&ograve; tractandum. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex Auerro&euml; citantur. </s>                                                                <s>Effectum &longs;equi cau&longs;&longs;am in genere <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; formalis &amp; finalis, non efficientis. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; &longs;impliciter accepta neutiquam cum rerum natu&shy;<lb/>ra con&longs;entiunt, quand&ograve; &amp; aliquis effectus &longs;equitur <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt ante&agrave; monui, &amp; idem iudicium de <lb/>fine &amp; efficiente videtur e&longs;&longs;e faciendum: nam quemadmodum efficiens agit aliud &agrave; &longs;e; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;ue">ide&ograve;que</expan> <lb/>in alio ponit <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan>, &longs;iue formam, &amp; qu&aelig; con&longs;equuntur <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan>, &longs;ic etiam finis. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id ob&longs;tat, quae effi&shy;<lb/>ciens in potentia &longs;umatur, non in actu, quod <expan abbr=".n.">enim</expan> actu e&longs;t, &longs;imul e&longs;t etiam cum effectu; nam, dum <lb/>agens operatur, pr&aelig;&longs;t&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t &longs;it patiens, quod accipiat: quoniam veri&longs;imile non e&longs;t <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2035"></arrow.to.target><lb/>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;ententia cau&longs;&longs;as accipi variis, <expan abbr="ade&ograve;&qacute;">ade&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>oppo&longs;itis modis. </s>                                                                <s>nunc &longs;i hoc efficienti in potentia <lb/>tribuendum e&longs;t; reliqu&aelig; item cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i potentia fuerint; ab affectibus &longs;eparat&aelig; erunt: ac &longs;i effi&shy;<lb/>ciens actu &longs;imul erit cum effectu, &amp; ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i actu &longs;umantur, cum effectibus exi&longs;tent, <lb/>nec minus id efficienti, qu&agrave;m fini conueniet. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> effectum interpretor, quod factum e&longs;t, nec fit <lb/>amplius: hoc ver&ograve; non pendet ex efficiente, vt <expan abbr=".n.">enim</expan> verbis Auerrois vtar: inuentio e&longs;t cum <expan abbr="inu&etilde;to-re">inuento&shy;<lb/>re</expan> .i. </s>                                                                <s>res, dum fit, pendet ex efficiente, &amp; facta ce&longs;&longs;at <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> tran&longs;mutat aliud, quatenus <lb/>aliud e&longs;t, quod factum e&longs;t, item erit in alio. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;es, <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> e&longs;&longs;e conditioneis effi&shy;<lb/>cientis &amp; finis, c&ugrave;m <expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> &longs;int cau&longs;&longs;&aelig; extern&aelig;, dico <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> adhuc eo nomine di&longs;tingui, ab efficien&shy;<lb/>te, quae et&longs;i, dum agit vt finis; externus e&longs;t; at cum eo coniungitur, &amp; fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> numero, cui paratur, <lb/>&amp; &agrave; quo ant&egrave; &longs;egregatus fuerat, &amp; c&ugrave;m prius e&longs;&longs;et finis; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> po&longs;te&agrave; degenerauit in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; ob <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>ergo cau&longs;&longs;am fini contigit, habet aliquid &agrave; &longs;eip&longs;o formaliter pendens. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; materia nihil ac&shy;<lb/>cipiat, ni&longs;i formata; de materia <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> mentionem factam fui&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s>                                                                <s>Concludamus igitur, effe&shy;<lb/>ctus omneis ab&longs;olutos generatim &longs;ibi &longs;upponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> primo, &longs;iue pr&aelig;cipu&egrave;, &longs;iue proxim&egrave;; dein&shy;<lb/>de <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; externarum effectum, &amp; opus e&longs;&longs;e <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in materia; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;arum <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> inter ip&longs;a&longs;met cau&longs;&longs;as exerceri. </s>                                                                <s>Venio nunc ad modum demon&longs;trationis, quo .&longs;. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2035"></arrow.to.target><lb/>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;ententia cau&longs;&longs;as accipi variis, <expan abbr="ade&ograve;&qacute;">ade&ograve;que</expan>. </s>                                                                <s>oppo&longs;itis modis. </s>                                                                <s>nunc &longs;i hoc efficienti in potentia <lb/>tribuendum e&longs;t; reliqu&aelig; item cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i potentia fuerint; ab affectibus &longs;eparat&aelig; erunt: ac &longs;i effi&shy;<lb/>ciens actu &longs;imul erit cum effectu, &amp; ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i actu &longs;umantur, cum effectibus exi&longs;tent, <lb/>nec minus id efficienti, qu&agrave;m fini conueniet. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> effectum interpretor, quod factum e&longs;t, nec fit <lb/>amplius: hoc ver&ograve; non pendet ex efficiente, vt <expan abbr=".n.">enim</expan> verbis Auerrois vtar: inuentio e&longs;t cum <expan abbr="inu&etilde;to-re">inuento&shy;<lb/>re</expan> .i. </s>                                                                <s>res, dum fit, pendet ex efficiente, &amp; facta ce&longs;&longs;at <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> tran&longs;mutat aliud, quatenus <lb/>aliud e&longs;t, quod factum e&longs;t, item erit in alio. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;es, <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> e&longs;&longs;e conditioneis effi&shy;<lb/>cientis &amp; finis, c&ugrave;m <expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> &longs;int cau&longs;&longs;&aelig; extern&aelig;, dico <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> adhuc eo nomine di&longs;tingui, ab efficien&shy;<lb/>te, quae et&longs;i, dum agit vt finis; externus e&longs;t; at cum eo coniungitur, &amp; fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> numero, cui paratur, <lb/>&amp; &agrave; quo ant&egrave; &longs;egregatus fuerat, &amp; c&ugrave;m prius e&longs;&longs;et finis; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> po&longs;te&agrave; degenerauit in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; ob <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>ergo cau&longs;&longs;am fini contigit, habet aliquid &agrave; &longs;eip&longs;o formaliter pendens. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; materia nihil ac&shy;<lb/>cipiat, ni&longs;i formata; de materia <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> mentionem factam fui&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s>                                                                <s>Concludamus igitur, effe&shy;<lb/>ctus omneis ab&longs;olutos generatim &longs;ibi &longs;upponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> primo, &longs;iue pr&aelig;cipu&egrave;, &longs;iue proxim&egrave;; dein&shy;<lb/>de <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; externarum effectum, &amp; opus e&longs;&longs;e <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in materia; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;arum <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> inter ip&longs;a&longs;met cau&longs;&longs;as exerceri. </s>                                                                <s>Venio nunc ad modum demon&longs;trationis, quo .&longs;. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2036"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt demon&longs;trando &longs;uis effectis applicand&aelig;. </s>                                                                <s>In hac facultate long&egrave; aliter progredi nos iu&shy;<lb/>bet Ari&longs;toteles, ac fieri &longs;oleat in &longs;cientiis <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">e)piteth=s fusikh=s, kai\ t= <gap/>ewshtikw=n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2036"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt demon&longs;trando &longs;uis effectis applicand&aelig;. </s>                                                                <s>In hac facultate long&egrave; aliter progredi nos iu&shy;<lb/>bet Ari&longs;toteles, ac fieri &longs;oleat in &longs;cientiis <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">e)piteth=s fusikh=s, kai\ tw=n qewrhtikw=n<lb/><arrow.to.target n="marg2037"></arrow.to.target><lb/>e)pisthmw=n</foreign>, vbi in primis illud <expan abbr="admiration&etilde;">admirationem</expan> facere po&longs;&longs;et, quae &longs;eiunxerit naturalem ab habitu con&shy;<lb/>templante, c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; in contemplantibus ab ip&longs;omet Ari&longs;totele numerata fuerit. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; <lb/>Gr&aelig;cus interpres noluit poni di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; alias &longs;cientias, &longs;ed &longs;ubaudiendum <emph type="italics"/>&amp; in <lb/>rebus artefactis<emph.end type="italics"/>, vt ponatur di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; reliquas &longs;cientias contemplanteis ex vna <lb/>parte, &amp; ex altera arteis. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m ip&longs;e &longs;eip&longs;e refellit, dum exemplum affert ab arte de&longs;umptum, in <lb/>quo <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> progre&longs;&longs;um teneri &longs;ignificat, <expan abbr="atq.">atque</expan> in naturali; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>opponitur Ari&longs;toteli, qui 2. Phy&longs;. <lb/><expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> exemplis ab arte petitis <expan abbr="quib.">quibus</expan> item fuerat v&longs;us Ephe&longs;ius, progre&longs;&longs;um confirmat in phy&longs;icis <lb/>Imm&ograve; abutitur exemplis artium, dum <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> confirmat, altero oppugnat eiu&longs;modi pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um. </s>                                                                <s>Necnon in artib. indicat geminum ine&longs;&longs;e progre&longs;&longs;um, qui <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t idem. </s>                                                                <s>Deinde &amp; illud dif&shy;<lb/>ficile, quid contemplantium nomine velit notare Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> alij reliquas duas contempl&amp;atilde&shy;<lb/>teis pr&aelig;ter naturalem &longs;ignificari putant, mathematicas .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan>. </s>                                                                <s>excludunt alij pri&shy;<lb/>mam philo&longs;ophiam, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> phy&longs;ic&egrave; partem &longs;ub contemplantium nomine lat&ecirc;re cen&longs;ent, eam <lb/>&longs;an&egrave; qu&aelig; corpus &aelig;ternum contemplatur, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> item ab aliis tractationib. in Phy&longs;. 2. &longs;egregauit phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan> repudiant, quae in ea non &longs;it progre&longs;&longs;us ab vno antecedente ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> con&longs;equens, &amp; ab hoc &longs;ubinde ad aliud propter <expan abbr="&longs;implicitat&etilde;">&longs;implicitatem</expan> rerum qu&aelig; &longs;unt li&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2037"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">i)pishmw=n</foreign>, vbi in primis illud <expan abbr="admiration&etilde;">admirationem</expan> facere po&longs;&longs;et, quae &longs;eiunxerit naturalem ab habitu con&shy;<lb/>templante, c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; in contemplantibus ab ip&longs;omet Ari&longs;totele numerata fuerit. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; <lb/>Gr&aelig;cus interpres noluit poni di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; alias &longs;cientias, &longs;ed &longs;ubaudiendum <emph type="italics"/>&amp; in <lb/>rebus artefactis<emph.end type="italics"/>, vt ponatur di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; reliquas &longs;cientias contemplanteis ex vna <lb/>parte, &amp; ex altera arteis. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m ip&longs;e &longs;eip&longs;e refellit, dum exemplum affert ab arte de&longs;umptum, in <lb/>quo <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> progre&longs;&longs;um teneri &longs;ignificat, <expan abbr="atq.">atque</expan> in naturali; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>opponitur Ari&longs;toteli, qui 2. Phy&longs;. <lb/><expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> exemplis ab arte petitis <expan abbr="quib.">quibus</expan> item fuerat v&longs;us Ephe&longs;ius, progre&longs;&longs;um confirmat in phy&longs;icis <lb/>Imm&ograve; abutitur exemplis artium, dum <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> confirmat, altero oppugnat eiu&longs;modi pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um. </s>                                                                <s>Necnon in artib. indicat geminum ine&longs;&longs;e progre&longs;&longs;um, qui <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t idem. </s>                                                                <s>Deinde &amp; illud dif&shy;<lb/>ficile, quid contemplantium nomine velit notare Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> alij reliquas duas contempl&amp;atilde&shy;<lb/>teis pr&aelig;ter naturalem &longs;ignificari putant, mathematicas .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan>. </s>                                                                <s>excludunt alij pri&shy;<lb/>mam philo&longs;ophiam, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> phy&longs;ic&egrave; partem &longs;ub contemplantium nomine lat&ecirc;re cen&longs;ent, eam <lb/>&longs;an&egrave; qu&aelig; corpus &aelig;ternum contemplatur, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> item ab aliis tractationib. in Phy&longs;. 2. &longs;egregauit phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan> repudiant, quae in ea non &longs;it progre&longs;&longs;us ab vno antecedente ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> con&longs;equens, &amp; ab hoc &longs;ubinde ad aliud propter <expan abbr="&longs;implicitat&etilde;">&longs;implicitatem</expan> rerum qu&aelig; &longs;unt li&shy;<lb/> 
 <arrow.to.target n="marg2038"></arrow.to.target><lb/>ber&aelig; &agrave; materia, in quibus nec quicquam prius, <expan abbr="neq.">neque</expan> po&longs;terius e&longs;t, quem tamen progre&longs;&longs;um in <expan abbr="c&otilde;-templantibus">con&shy;<lb/>templantibus</expan> ponit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Equidem et&longs;i &longs;cio de hac eadem re di&longs;putantem Ari&longs;totelem, &amp; <lb/>in eo loco, quem in hoc Capite indicauit de <foreign lang="greek">maqhma/twn</foreign> &longs;olum feci&longs;&longs;e <expan abbr="m&etilde;tionem">mentionem</expan>, &amp; tali nomine <lb/>exprimi <expan abbr="&longs;ci&etilde;tias">&longs;cientias</expan> quantitatis; attamen &amp; &longs;ub illis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> contineri generatim &longs;cientias omneis facil&egrave; da&shy;<lb/>bo. </s>                                                                <s>Et quod Phy&longs;ices eam partem h&icirc;c comprehendi aiunt, qu&agrave; tractat corpus c&ecedil;le&longs;te; tanti&longs;per <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>renitar, qui credam eiu&longs;modi tractationem phy&longs;icam non e&longs;&longs;e, &longs;ed A&longs;tronomiam. </s>                                                                <s>Neque illud <lb/>approbabo, quae nece&longs;&longs;ariorum con&longs;ecutione careat prima philo&longs;ophia, qui eam 12. Met. ob&longs;erua&shy;<lb/>uerim, &amp; didicerim ex Deo naturam e&longs;&longs;e aptam &amp; c&aelig;lum, vnde ea propagantur qu&aelig; &longs;unt apud <lb/>nos. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> accipiam &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas e&longs;&longs;e &longs;ubiectum in ea &longs;cientia, ver&ugrave;m principia, <expan abbr="&longs;eriem&qacute;">&longs;eriemque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>illam in iis ego ponam qu&aelig; pendent ex eiu&longs;modi principiis. </s>                                                                <s>H&aelig;c alternanti mihi potior &longs;enten&shy;<lb/>tia videtur phy&longs;icen &agrave; c&aelig;teris &longs;cientiis &amp; habitibus <expan abbr="c&otilde;templantibus">contemplantibus</expan> ea ratione differre, quae <expan abbr="c&otilde;tineat">contineat</expan>  <arrow.to.target n="marg2038"></arrow.to.target><lb/>ber&aelig; &agrave; materia, in quibus nec quicquam prius, <expan abbr="neq.">neque</expan> po&longs;terius e&longs;t, quem tamen progre&longs;&longs;um in <expan abbr="c&otilde;-templantibus">con&shy;<lb/>templantibus</expan> ponit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Equidem et&longs;i &longs;cio de hac eadem re di&longs;putantem Ari&longs;totelem, &amp; <lb/>in eo loco, quem in hoc Capite indicauit de <foreign lang="greek">maqhma/twn</foreign> &longs;olum feci&longs;&longs;e <expan abbr="m&etilde;tionem">mentionem</expan>, &amp; tali nomine <lb/>exprimi <expan abbr="&longs;ci&etilde;tias">&longs;cientias</expan> quantitatis; attamen &amp; &longs;ub illis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> contineri generatim &longs;cientias omneis facil&egrave; da&shy;<lb/>bo. </s>                                                                <s>Et quod Phy&longs;ices eam partem h&icirc;c comprehendi aiunt, qu&agrave; tractat corpus c&ecedil;le&longs;te; tanti&longs;per <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <lb/>renitar, qui credam eiu&longs;modi tractationem phy&longs;icam non e&longs;&longs;e, &longs;ed A&longs;tronomiam. </s>                                                                <s>Neque illud <lb/>approbabo, quae nece&longs;&longs;ariorum con&longs;ecutione careat prima philo&longs;ophia, qui eam 12. Met. ob&longs;erua&shy;<lb/>uerim, &amp; didicerim ex Deo naturam e&longs;&longs;e aptam &amp; c&aelig;lum, vnde ea propagantur qu&aelig; &longs;unt apud <lb/>nos. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> accipiam &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas e&longs;&longs;e &longs;ubiectum in ea &longs;cientia, ver&ugrave;m principia, <expan abbr="&longs;eriem&qacute;">&longs;eriemque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>illam in iis ego ponam qu&aelig; pendent ex eiu&longs;modi principiis. </s>                                                                <s>H&aelig;c alternanti mihi potior &longs;enten&shy;<lb/>tia videtur phy&longs;icen &agrave; c&aelig;teris &longs;cientiis &amp; habitibus <expan abbr="c&otilde;templantibus">contemplantibus</expan> ea ratione differre, quae <expan abbr="c&otilde;tineat">contineat</expan>
 <pb pagenum="312"/>duo genera <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, alterum earum qu&ecedil; perpetu&aelig; &longs;unt, &longs;iue quae &longs;int opinione Ari&longs;totelis immortales, <lb/> <pb pagenum="312"/>duo genera <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, alterum earum qu&ecedil; perpetu&aelig; &longs;unt, &longs;iue quae &longs;int opinione Ari&longs;totelis immortales, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2039"></arrow.to.target><lb/>vt c&ecedil;lum, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rerum e&longs;&longs;enti&aelig; (&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; rerum e&longs;&longs;enti&aelig; materiat&ecedil; &amp; naturales) qu&aelig; defini&shy;<lb/>tione explicantur, &amp; his in&longs;unt &longs;ua ip&longs;arum propria attributa qu&aelig; item &longs;unt &aelig;terna &longs;impliciter, <lb/>&amp; effecta &aelig;terna, vt &longs;pecies &amp; qu&aelig; in&longs;unt in &longs;pecie, qu&agrave; &longs;pecies e&longs;t: alterum ver&ograve; rerum <expan abbr="caduca-r&utilde;">caduca&shy;<lb/>rum</expan> qu&aelig; ortui &amp; interitui &longs;ubiacent qu&aelig; &longs;an&egrave; &longs;unt &longs;ingulares; attamen in illis animus no&longs;ter vni&shy;<lb/>uer&longs;ale fabricatur accipiens &longs;impliciter, &amp; <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> circun&longs;criptione <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> id quod certis <expan abbr="&longs;tati&longs;&qacute;">&longs;tati&longs;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>periodis effici &longs;olet, &amp; de eo ratiocinans, quod &longs;upponit pro &longs;ingularibus &longs;truit rationeis vniuer&shy;<lb/>&longs;aleis, inferioris <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ordinis, at nihilominus vniuer&longs;ales, quia tamen &longs;upponunt pro &longs;ingulari&shy;<lb/>bus, eorum attributa &longs;impliciter a&longs;&longs;umit plan&egrave;, &longs;ed qu&aelig; &longs;ingularium vires exprimant, vt fieri, &amp; <lb/>men&longs;es, &amp; annos con&longs;titutionis, &amp; partus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; ordinem &longs;ucce&longs;sionis &amp; &longs;equel&ecedil; inter cau&longs;&longs;as <lb/>&amp; effectus &longs;peculatur, qu&aelig; omnia, &longs;icuti <expan abbr="&longs;upradict&umacr;">&longs;upradictum</expan> e&longs;t, certis definiuntur temporibus, &agrave; certo ve&shy;<lb/>r&ograve; tempore mentis ope ab&longs;trahuntur. </s>                                                                <s>Reliqu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; res illas contemplantur, qu&ecedil; &longs;unt pror&longs;us <lb/>immobiles, ide&ograve; demon&longs;trationeis accipiunt &aelig;ternas &longs;impliciter, nec vlli conditioni temporis ad <lb/>dictas: <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s>                                                                <s>modo phy&longs;ic&ecedil;, dum tractat &aelig;terna. </s>                                                                <s>Proinde arbitror ego <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> phy&longs;ic&aelig; qu&aelig; <lb/>ver&longs;atur in tractatione <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> qu&aelig; &longs;unt obnoxi&aelig; tempori, <expan abbr="&longs;ecret&atilde;">&longs;ecretam</expan> fui&longs;&longs;e &agrave; <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> non &longs;an&egrave;, <lb/>quin &amp; ea contemplatio &longs;it: quicquid <expan abbr=".n.">enim</expan> tractatur gratia veritatis, non v&longs;us, e&longs;t <expan abbr="c&otilde;templatio">contemplatio</expan>, &longs;ed <lb/>qu&ograve;d contemplatio &longs;it functio qu&aelig; &longs;uapte natura motum repudiat, &amp;, vt ita dicam, factionem. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2039"></arrow.to.target><lb/>vt c&ecedil;lum, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rerum e&longs;&longs;enti&aelig; (&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; rerum e&longs;&longs;enti&aelig; materiat&ecedil; &amp; naturales) qu&aelig; defini&shy;<lb/>tione explicantur, &amp; his in&longs;unt &longs;ua ip&longs;arum propria attributa qu&aelig; item &longs;unt &aelig;terna &longs;impliciter, <lb/>&amp; effecta &aelig;terna, vt &longs;pecies &amp; qu&aelig; in&longs;unt in &longs;pecie, qu&agrave; &longs;pecies e&longs;t: alterum ver&ograve; rerum <expan abbr="caduca-r&utilde;">caduca&shy;<lb/>rum</expan> qu&aelig; ortui &amp; interitui &longs;ubiacent qu&aelig; &longs;an&egrave; &longs;unt &longs;ingulares; attamen in illis animus no&longs;ter vni&shy;<lb/>uer&longs;ale fabricatur accipiens &longs;impliciter, &amp; <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> circun&longs;criptione <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> id quod certis <expan abbr="&longs;tati&longs;&qacute;">&longs;tati&longs;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>periodis effici &longs;olet, &amp; de eo ratiocinans, quod &longs;upponit pro &longs;ingularibus &longs;truit rationeis vniuer&shy;<lb/>&longs;aleis, inferioris <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ordinis, at nihilominus vniuer&longs;ales, quia tamen &longs;upponunt pro &longs;ingulari&shy;<lb/>bus, eorum attributa &longs;impliciter a&longs;&longs;umit plan&egrave;, &longs;ed qu&aelig; &longs;ingularium vires exprimant, vt fieri, &amp; <lb/>men&longs;es, &amp; annos con&longs;titutionis, &amp; partus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; ordinem &longs;ucce&longs;sionis &amp; &longs;equel&ecedil; inter cau&longs;&longs;as <lb/>&amp; effectus &longs;peculatur, qu&aelig; omnia, &longs;icuti <expan abbr="&longs;upradict&umacr;">&longs;upradictum</expan> e&longs;t, certis definiuntur temporibus, &agrave; certo ve&shy;<lb/>r&ograve; tempore mentis ope ab&longs;trahuntur. </s>                                                                <s>Reliqu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; res illas contemplantur, qu&ecedil; &longs;unt pror&longs;us <lb/>immobiles, ide&ograve; demon&longs;trationeis accipiunt &aelig;ternas &longs;impliciter, nec vlli conditioni temporis ad <lb/>dictas: <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s>                                                                <s>modo phy&longs;ic&ecedil;, dum tractat &aelig;terna. </s>                                                                <s>Proinde arbitror ego <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> phy&longs;ic&aelig; qu&aelig; <lb/>ver&longs;atur in tractatione <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> qu&aelig; &longs;unt obnoxi&aelig; tempori, <expan abbr="&longs;ecret&atilde;">&longs;ecretam</expan> fui&longs;&longs;e &agrave; <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> non &longs;an&egrave;, <lb/>quin &amp; ea contemplatio &longs;it: quicquid <expan abbr=".n.">enim</expan> tractatur gratia veritatis, non v&longs;us, e&longs;t <expan abbr="c&otilde;templatio">contemplatio</expan>, &longs;ed <lb/>qu&ograve;d contemplatio &longs;it functio qu&aelig; &longs;uapte natura motum repudiat, &amp;, vt ita dicam, factionem. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2040"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Hoc igitur nomine &egrave; <expan abbr="contempl&aacute;ti&utilde;">contempl&aacute;tium</expan> numero expunctam fui&longs;&longs;e phy&longs;icen opinamur. </s>                                                                <s>Et ad ita cre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2040"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Hoc igitur nomine &egrave; <expan abbr="contempl&aacute;ti&utilde;">contempl&aacute;tiuum</expan> numero expunctam fui&longs;&longs;e phy&longs;icen opinamur. </s>                                                                <s>Et ad ita cre&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2041"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="dend&utilde;">dendum</expan> me inducit, quae alibi di&longs;tinguit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; natura fiunt, &agrave; mathematicis, &longs;eu &longs;int ma&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2041"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="dend&utilde;">dendum</expan> me inducit, quae alibi di&longs;tinguit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; natura fiunt, &agrave; mathematicis, &longs;eu &longs;int ma&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2042"></arrow.to.target><lb/>thematica, &longs;iue genus <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> contemplationis, &amp; <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan>, aliter &longs;e habere docet in <foreign lang="greek">toi=s fusikoi=s</foreign> .i. <lb/></s>                                                                <s>in rebus naturalibus atque in mathematis, vbi videtur potius habui&longs;&longs;e rationem <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="tractanda-r&utilde;">tractanda&shy;<lb/>rum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;m">quamm</expan> &longs;cienti&aelig;, quae &longs;i h&ecedil; motui &longs;ubiiciantur, ex rebus igitur qu&aelig; tractantur, non ex habitu &amp; fi&shy;<lb/>ne &egrave; contemplantium ordine dicimus eiectam fui&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ex huiu&longs;modi effectuum <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;arum&qacute;">cau&longs;&longs;arumque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;ecutione varietas demon&longs;trandi na&longs;citur, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> in contemplantib. &amp; &aelig;ternis <lb/>&longs;impliciter ex eo quae res e&longs;t &longs;impliciter; etiam id <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> colligere po&longs;&longs;umus, &amp; ex hoc futuro aliud <lb/>con&longs;equens inferre, &amp; <foreign lang="greek">ei)s a)i<gap/>dion siwazth\sai</foreign> .i. </s>                                                                <s>in <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> connectere, vt &longs;i triangulus &aelig;quilatus <lb/>e&longs;t &longs;uper data linea, &amp; ad datum <expan abbr="punct&umacr;">punctum</expan> dat&ecedil; rect&aelig; line&aelig; &aelig;qualem <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> lineam ponere licebit, &amp; <lb/>ex hoc duabus datis rectis lineis in&aelig;qualibus de maiore &aelig;qualem minori <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> detrahere. <lb/></s>                                                                <s>At contra &longs;uccedet in phy&longs;icis, &amp; iis qu&aelig; &longs;ubiacent mutationi: quand&ograve; &longs;i hoc e&longs;t, quod e&longs;t gene&shy;<lb/>rationis <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, &amp; aliquid antece&longs;&longs;erit huiu&longs;modi oportuerit; non contr&agrave;, &longs;i hoc exi&longs;tit nunc, <lb/>quae con&longs;equens nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;it; &longs;&aelig;pe <expan abbr=".n.">enim</expan> accidunt impedimenta, quibus prohibetur, quominus et&longs;i <lb/>hoc e&longs;t aptum natum producere aliud, &amp; ex illo hoc effici, &longs;uo tamen fine fru&longs;tretur. </s>                                                                <s>Igitur ita <lb/> <arrow.to.target n="marg2042"></arrow.to.target><lb/>thematica, &longs;iue genus <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> contemplationis, &amp; <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan>, aliter &longs;e habere docet in <foreign lang="greek">toi=s fusikoi=s</foreign> .i. <lb/></s>                                                                <s>in rebus naturalibus atque in mathematis, vbi videtur potius habui&longs;&longs;e rationem <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="tractanda-r&utilde;">tractanda&shy;<lb/>rum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;m">quamm</expan> &longs;cienti&aelig;, quae &longs;i h&ecedil; motui &longs;ubiiciantur, ex rebus igitur qu&aelig; tractantur, non ex habitu &amp; fi&shy;<lb/>ne &egrave; contemplantium ordine dicimus eiectam fui&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> naturalem. </s>                                                                <s>Ex huiu&longs;modi effectuum <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;arum&qacute;">cau&longs;&longs;arumque</expan>. </s>                                                                <s>con&longs;ecutione varietas demon&longs;trandi na&longs;citur, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> in contemplantib. &amp; &aelig;ternis <lb/>&longs;impliciter ex eo quae res e&longs;t &longs;impliciter; etiam id <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> colligere po&longs;&longs;umus, &amp; ex hoc futuro aliud <lb/>con&longs;equens inferre, &amp; <foreign lang="greek">ei)s ai)/dion sunarth\sai</foreign> .i. </s>                                                                <s>in <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> connectere, vt &longs;i triangulus &aelig;quilatus <lb/>e&longs;t &longs;uper data linea, &amp; ad datum <expan abbr="punct&umacr;">punctum</expan> dat&ecedil; rect&aelig; line&aelig; &aelig;qualem <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> lineam ponere licebit, &amp; <lb/>ex hoc duabus datis rectis lineis in&aelig;qualibus de maiore &aelig;qualem minori <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> detrahere. <lb/></s>                                                                <s>At contra &longs;uccedet in phy&longs;icis, &amp; iis qu&aelig; &longs;ubiacent mutationi: quand&ograve; &longs;i hoc e&longs;t, quod e&longs;t gene&shy;<lb/>rationis <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, &amp; aliquid antece&longs;&longs;erit huiu&longs;modi oportuerit; non contr&agrave;, &longs;i hoc exi&longs;tit nunc, <lb/>quae con&longs;equens nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;it; &longs;&aelig;pe <expan abbr=".n.">enim</expan> accidunt impedimenta, quibus prohibetur, quominus et&longs;i <lb/>hoc e&longs;t aptum natum producere aliud, &amp; ex illo hoc effici, &longs;uo tamen fine fru&longs;tretur. </s>                                                                <s>Igitur ita <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2043"></arrow.to.target><lb/>procedemus in phy&longs;icis, &agrave; po&longs;teriore con&longs;truendo, de&longs;truendo ver&ograve; &agrave; prioribus <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo, quo <lb/>procederemus in arte (idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t in efficiendo natur&aelig; progre&longs;&longs;us &amp; artis) Si domus e&longs;t, &amp; fun&shy;<lb/>damenta igitur, &amp; contr&agrave; &longs;i non &longs;unt fundamenta, nec domus. </s>                                                                <s>Aliter in contemplantibus, h&icirc;c <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>&longs;i &longs;unt hypothe&longs;es; ergo &amp; conclu&longs;io: ac contr&agrave; &longs;i non conclu&longs;io, nec igitur hypothe&longs;es, vt &longs;i &longs;unt <lb/>quinque &amp; quinque, &amp; decem igitur. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i decem, non nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quinq.">quinque</expan> &amp; quinque; c&ugrave;m <lb/>e&longs;&longs;e queant tria &amp; &longs;eptem. </s>                                                                <s>At &longs;i non &longs;unt decem, nec quicquam ex illis e&longs;&longs;e poterit, &amp; in his e&longs;t <lb/>nece&longs;sitas &longs;impliciter. </s>                                                                <s>in phy&longs;icis e&longs;t ex hypothe&longs;i, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vbi infertur ex con&longs;equente pr&aelig;cedens, <lb/>non aliter &agrave;c ex hypothe&longs;i <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> po&longs;sit effici: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> o&longs;&longs;a ex quibus animal, con&longs;tat facta <lb/>fuere nece&longs;&longs;ari&ograve;, &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> fundamenta ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> extitit &aelig;dificium. </s>                                                                <s>Neque tamen in phy&longs;icis ea <lb/>qu&aelig; mutantur, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> &longs;unt huiu&longs;modi; quandoquidem illa qu&aelig; mutantur, aut rect&agrave; procedunt, aut <lb/>in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, &amp; ex his aliqua redeunt eadem ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan>, nonnulla ad numerum elementorum reditus <lb/>e&longs;t anniuer&longs;arius, &longs;ed eadem redeunt ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> &longs;ol&ugrave;m; ortus &amp; occa&longs;us &longs;yderum nobis eadem &longs;y&shy;<lb/>dera referunt. </s>                                                                <s>Quod &longs;upr&agrave; docuimus, eorum e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> qu&aelig; rect&agrave; <expan abbr="proced&utilde;t">procedunt</expan>, de allis alia ratio, <lb/>&amp; plan&egrave; nonmod&ograve; ex con&longs;equente prius infertur, &longs;ed con&longs;equens ex priori, &longs;i pluuia, &amp; nebul&aelig;, <lb/>&amp; &longs;i nebul&aelig;, etiam pluuia: propterea reciprocatur, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vel eadem ad numerum, vel ad &longs;peciem. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2043"></arrow.to.target><lb/>procedemus in phy&longs;icis, &agrave; po&longs;teriore con&longs;truendo, de&longs;truendo ver&ograve; &agrave; prioribus <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo, quo <lb/>procederemus in arte (idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t in efficiendo natur&aelig; progre&longs;&longs;us &amp; artis) Si domus e&longs;t, &amp; fun&shy;<lb/>damenta igitur, &amp; contr&agrave; &longs;i non &longs;unt fundamenta, nec domus. </s>                                                                <s>Aliter in contemplantibus, h&icirc;c <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>&longs;i &longs;unt hypothe&longs;es; ergo &amp; conclu&longs;io: ac contr&agrave; &longs;i non conclu&longs;io, nec igitur hypothe&longs;es, vt &longs;i &longs;unt <lb/>quinque &amp; quinque, &amp; decem igitur. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i decem, non nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quinq.">quinque</expan> &amp; quinque; c&ugrave;m <lb/>e&longs;&longs;e queant tria &amp; &longs;eptem. </s>                                                                <s>At &longs;i non &longs;unt decem, nec quicquam ex illis e&longs;&longs;e poterit, &amp; in his e&longs;t <lb/>nece&longs;sitas &longs;impliciter. </s>                                                                <s>in phy&longs;icis e&longs;t ex hypothe&longs;i, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vbi infertur ex con&longs;equente pr&aelig;cedens, <lb/>non aliter &agrave;c ex hypothe&longs;i <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> po&longs;sit effici: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> o&longs;&longs;a ex quibus animal, con&longs;tat facta <lb/>fuere nece&longs;&longs;ari&ograve;, &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> fundamenta ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> extitit &aelig;dificium. </s>                                                                <s>Neque tamen in phy&longs;icis ea <lb/>qu&aelig; mutantur, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> &longs;unt huiu&longs;modi; quandoquidem illa qu&aelig; mutantur, aut rect&agrave; procedunt, aut <lb/>in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, &amp; ex his aliqua redeunt eadem ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan>, nonnulla ad numerum elementorum reditus <lb/>e&longs;t anniuer&longs;arius, &longs;ed eadem redeunt ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> &longs;ol&ugrave;m; ortus &amp; occa&longs;us &longs;yderum nobis eadem &longs;y&shy;<lb/>dera referunt. </s>                                                                <s>Quod &longs;upr&agrave; docuimus, eorum e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> qu&aelig; rect&agrave; <expan abbr="proced&utilde;t">procedunt</expan>, de allis alia ratio, <lb/>&amp; plan&egrave; nonmod&ograve; ex con&longs;equente prius infertur, &longs;ed con&longs;equens ex priori, &longs;i pluuia, &amp; nebul&aelig;, <lb/>&amp; &longs;i nebul&aelig;, etiam pluuia: propterea reciprocatur, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vel eadem ad numerum, vel ad &longs;peciem. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2044"></arrow.to.target><lb/>In illis certa ratio ex priore ad po&longs;terius, &amp; ex hoc ad idem: in his vniuers&egrave; res &longs;e habet con&longs;imi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2044"></arrow.to.target><lb/>In illis certa ratio ex priore ad po&longs;terius, &amp; ex hoc ad idem: in his vniuers&egrave; res &longs;e habet con&longs;imi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2045"></arrow.to.target><lb/>liter; at c&ugrave;m &longs;ingula producantur, de &longs;pecie fiet <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, de &longs;ingulis non item, propterea quae<lb/>&amp; in &longs;ingulorum productione poterit e&longs;&longs;e pr&aelig;&longs;t&ograve; impedimentum, <expan abbr="neq.">neque</expan> valebit &longs;i nubes h&aelig;c fue&shy;<lb/>rit, ergo &amp; pluuia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i pluuia, &amp; nubes igitur: ac &longs;i non nubes, neque pluuia, &longs;icut &longs;equeba&shy;<lb/>tur in iis quorum generatio rect&agrave; procedebat. </s>                                                                <s>Veruntamen, et&longs;i varietas e&longs;t rationum, <expan abbr="atq.">atque</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; in his &amp; concludendis &amp; producendis, extat tamen inter eas &longs;imilitudo, quae vtroque modo <lb/>procedimus vt &agrave; principio, &amp; primo &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vbi argumentamur ab extremo, id <lb/>&amp; in natura, &amp; in ratiocinatione vim principij &longs;u&longs;tinet: habet <expan abbr=".n.">enim</expan> rationem finis, is ver&ograve; in ratione <lb/>qu&aelig; concluditur de rebus agendis, e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;peculationis &amp; e&longs;t <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &longs;eu ratio, &longs;iue &longs;pecies <lb/>qu&aelig; in mente agentis, aut alio <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> per naturam ine&longs;t in agente &longs;ine materia. </s>                                                                <s><expan abbr="eadem&qacute;ue">eademque</expan> <lb/>in arte pr&aelig;cipua pars e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig;; in natura &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; conuenit cum ip&longs;a forma, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>accipitur <lb/>in oratione explicante quid e&longs;t; quapropter optimo iure <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &amp; principium nuncupatur.  <arrow.to.target n="marg2045"></arrow.to.target><lb/>liter; at c&ugrave;m &longs;ingula producantur, de &longs;pecie fiet <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, de &longs;ingulis non item, propterea quae<lb/>&amp; in &longs;ingulorum productione poterit e&longs;&longs;e pr&aelig;&longs;t&ograve; impedimentum, <expan abbr="neq.">neque</expan> valebit &longs;i nubes h&aelig;c fue&shy;<lb/>rit, ergo &amp; pluuia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i pluuia, &amp; nubes igitur: ac &longs;i non nubes, neque pluuia, &longs;icut &longs;equeba&shy;<lb/>tur in iis quorum generatio rect&agrave; procedebat. </s>                                                                <s>Veruntamen, et&longs;i varietas e&longs;t rationum, <expan abbr="atq.">atque</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; in his &amp; concludendis &amp; producendis, extat tamen inter eas &longs;imilitudo, quae vtroque modo <lb/>procedimus vt &agrave; principio, &amp; primo &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vbi argumentamur ab extremo, id <lb/>&amp; in natura, &amp; in ratiocinatione vim principij &longs;u&longs;tinet: habet <expan abbr=".n.">enim</expan> rationem finis, is ver&ograve; in ratione <lb/>qu&aelig; concluditur de rebus agendis, e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;peculationis &amp; e&longs;t <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &longs;eu ratio, &longs;iue &longs;pecies <lb/>qu&aelig; in mente agentis, aut alio <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> per naturam ine&longs;t in agente &longs;ine materia. </s>                                                                <s><expan abbr="eadem&qacute;ue">eademque</expan> <lb/>in arte pr&aelig;cipua pars e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig;; in natura &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; conuenit cum ip&longs;a forma, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>accipitur <lb/>in oratione explicante quid e&longs;t; quapropter optimo iure <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &amp; principium nuncupatur.
 <pb pagenum="313"/> <pb pagenum="313"/>
 <arrow.to.target n="marg2046"></arrow.to.target><lb/>Itaque adhuc ea phy&longs;ic&egrave; tractans ius &longs;cienti&aelig; tuetur, argumentans ex primis, &amp; fort&egrave; mult&ograve; ma&shy;<lb/>gis, qu&agrave;m contingat in aliis demon&longs;trationibus in quibus alia cau&longs;&longs;arum genera v&longs;urpantur, &amp; <lb/>quant&ograve; prior e&longs;t natura finis, qu&agrave;m reliqu&ecedil; cau&longs;&longs;&ecedil;, ni&longs;i qu&ograve;d minus nece&longs;sitatis agno&longs;citur in hoc <lb/>progre&longs;&longs;u, qu&agrave;m in iis in quibus e&longs;&longs;enti&aelig; ip&longs;&ecedil; rerum in contemplationem cadunt; ita enim lon&shy;<lb/>go interuallo &longs;uperatur &agrave; c&ecedil;teris, &amp; &agrave; &longs;eip&longs;a, c&ugrave;m accipiat nece&longs;&longs;arium, non &longs;impliciter, &longs;ed ex hy&shy;<lb/>pothe&longs;i, quanquam id rerum ip&longs;arum conditioni potius, qu&agrave;m menti tribuendum e&longs;t, c&ugrave;m c&ecedil;te&shy;<lb/>roqui quod intelligendum e&longs;t, quoad huiu&longs;modi, vniuer&longs;ale exi&longs;tat, atque perpetuum. </s>                                                                <s>Tameis <lb/>igitur e&longs;t ordo cau&longs;&longs;arum ad effectus, &amp; hic in demon&longs;trando phy&longs;ic&aelig; progre&longs;&longs;us. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m nos <lb/>h&aelig;c omnia nunc ad rem no&longs;tram commod&egrave; transferamus.</s></p> <arrow.to.target n="marg2046"></arrow.to.target><lb/>Itaque adhuc ea phy&longs;ic&egrave; tractans ius &longs;cienti&aelig; tuetur, argumentans ex primis, &amp; fort&egrave; mult&ograve; ma&shy;<lb/>gis, qu&agrave;m contingat in aliis demon&longs;trationibus in quibus alia cau&longs;&longs;arum genera v&longs;urpantur, &amp; <lb/>quant&ograve; prior e&longs;t natura finis, qu&agrave;m reliqu&ecedil; cau&longs;&longs;&ecedil;, ni&longs;i qu&ograve;d minus nece&longs;sitatis agno&longs;citur in hoc <lb/>progre&longs;&longs;u, qu&agrave;m in iis in quibus e&longs;&longs;enti&aelig; ip&longs;&ecedil; rerum in contemplationem cadunt; ita enim lon&shy;<lb/>go interuallo &longs;uperatur &agrave; c&ecedil;teris, &amp; &agrave; &longs;eip&longs;a, c&ugrave;m accipiat nece&longs;&longs;arium, non &longs;impliciter, &longs;ed ex hy&shy;<lb/>pothe&longs;i, quanquam id rerum ip&longs;arum conditioni potius, qu&agrave;m menti tribuendum e&longs;t, c&ugrave;m c&ecedil;te&shy;<lb/>roqui quod intelligendum e&longs;t, quoad huiu&longs;modi, vniuer&longs;ale exi&longs;tat, atque perpetuum. </s>                                                                <s>Talis <lb/>igitur e&longs;t ordo cau&longs;&longs;arum ad effectus, &amp; hic in demon&longs;trando phy&longs;ic&aelig; progre&longs;&longs;us. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m nos <lb/>h&aelig;c omnia nunc ad rem no&longs;tram commod&egrave; transferamus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2030"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg2030"></margin.target>H</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 7922 
Line 7920 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>PROXIMVM ab his e&longs;t, vt ordinem illum quem &longs;upr&agrave; generatim tractauimus, indicemus <lb/>in propo&longs;ito, ac doceamus, vt ex &longs;e&longs;e apt&aelig; <expan abbr="nex&aelig;&qacute;">nex&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;int, &longs;i debeant in &longs;ubiecto pr&aelig;&longs;tare <lb/>functionem, &longs;igillatim ver&ograve; c&ugrave;m motus &amp; quies &longs;int perfecti&longs;sim&aelig; functiones corporum <expan abbr="natura-li&utilde;">natura&shy;<lb/>lium</expan>, quatenus huiu&longs;modi; de motus &amp; quietis &longs;ecund&ugrave;m naturam primordiis in pr&aelig;&longs;entia di&longs;&longs;e&shy;<lb/>remus. </s>                                                                <s>His ergo &longs;ic &longs;tantib. &longs;i forma opus e&longs;t efficienti ad motum elementi pr&aelig;&longs;tandum, mani&shy;<lb/>ab efficiente, &longs;ed in genere propagandi effectum &longs;ibi proprio: profect&ograve; generans, vt efficiens, erit <lb/><expan abbr="fe&longs;t&utilde;">fe&longs;tum</expan> e&longs;t generans mouere per medium. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i motus &agrave; forma profici&longs;citur, non &longs;an&egrave; tanqu&agrave;m <lb/> <s>PROXIMVM ab his e&longs;t, vt ordinem illum quem &longs;upr&agrave; generatim tractauimus, indicemus <lb/>in propo&longs;ito, ac doceamus, vt ex &longs;e&longs;e apt&aelig; <expan abbr="nex&aelig;&qacute;">nex&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;int, &longs;i debeant in &longs;ubiecto pr&aelig;&longs;tare <lb/>functionem, &longs;igillatim ver&ograve; c&ugrave;m motus &amp; quies &longs;int perfecti&longs;sim&aelig; functiones corporum <expan abbr="natura-li&utilde;">natura&shy;<lb/>lium</expan>, quatenus huiu&longs;modi; de motus &amp; quietis &longs;ecund&ugrave;m naturam primordiis in pr&aelig;&longs;entia di&longs;&longs;e&shy;<lb/>remus. </s>                                                                <s>His ergo &longs;ic &longs;tantib. &longs;i forma opus e&longs;t efficienti ad motum elementi pr&aelig;&longs;tandum, mani&shy;<lb/>ab efficiente, &longs;ed in genere propagandi effectum &longs;ibi proprio: profect&ograve; generans, vt efficiens, erit <lb/><expan abbr="fe&longs;t&utilde;">fe&longs;tum</expan> e&longs;t generans mouere per medium. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i motus &agrave; forma profici&longs;citur, non &longs;an&egrave; tanqu&agrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2047"></arrow.to.target><lb/>primum <expan abbr="medio&qacute;">medioque</expan>. </s>                                                                <s>vacabit. </s>                                                                <s>Si pars <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> problematis adhibita di&longs;tinctione defendetur. </s>                                                                <s>Ergo in <lb/>&longs;uo genere mouet efficiens prim&ograve;, <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam per &longs;e. </s>                                                                <s>Quare, &longs;i differentia &longs;imilis in cau&longs;&longs;a facie <lb/>&longs;imilem differentiam in effectu, mouetur item per &longs;e, &amp; prim&ograve; elementum ab eo quod gignit. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;e per &longs;e, &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam igitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;i pr&aelig;ter naturam, ergo per accidens, huiu&longs;&shy;<lb/>modi ver&ograve; connexio, &longs;iue &longs;equela eius, quod e&longs;t per &longs;e &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam, ita nece&longs;&longs;aria vi&longs;a <lb/>e&longs;t Auerroi, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt eam non mod&ograve; in rebus, ver&ugrave;m etiam in enunciationibus &amp; pr&ecedil;dicatis ine&longs;&longs;e te&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2047"></arrow.to.target><lb/>primum <expan abbr="medio&qacute;">medioque</expan>. </s>                                                                <s>vacabit. </s>                                                                <s>Si pars <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> problematis adhibita di&longs;tinctione defendetur. </s>                                                                <s>Ergo in <lb/>&longs;uo genere mouet efficiens prim&ograve;, <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam per &longs;e. </s>                                                                <s>Quare, &longs;i differentia &longs;imilis in cau&longs;&longs;a facie <lb/>&longs;imilem differentiam in effectu, mouetur item per &longs;e, &amp; prim&ograve; elementum ab eo quod gignit. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;e per &longs;e, &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam igitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;i pr&aelig;ter naturam, ergo per accidens, huiu&longs;&shy;<lb/>modi ver&ograve; connexio, &longs;iue &longs;equela eius, quod e&longs;t per &longs;e &amp; &longs;ecund&ugrave;m naturam, ita nece&longs;&longs;aria vi&longs;a <lb/>e&longs;t Auerroi, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt eam non mod&ograve; in rebus, ver&ugrave;m etiam in enunciationibus &amp; pr&ecedil;dicatis ine&longs;&longs;e te&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2048"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatus &longs;it, atque a&longs;&longs;eru&euml;rit, &longs;i propo&longs;itiones in demon&longs;tratione futur&aelig; &longs;unt per &longs;e, effici vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;int <lb/><expan abbr="&longs;ec&umacr;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; aliter e&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>quand&ograve; id quod e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, nulla <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, aut via <lb/><expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> reddi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: at id quod per &longs;e e&longs;t, vult e&longs;&longs;e perpetuum. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>fuerit; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>, &longs;i moueatur ab interno principio <expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan>, velut ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>; ver&ugrave;m, &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab externo modo <lb/>&longs;int in eo materia &amp; forma, <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> quos <expan abbr="aga&ttilde;">agatur</expan>. </s>                                                                <s>At mouetur h&icirc;c <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, c&ugrave;m <lb/>motus &longs;it actus ei^{9} form&ecedil; qu&ecedil; imprimitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> &amp; de eo, &longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> elimare velis ad <lb/> <arrow.to.target n="marg2048"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatus &longs;it, atque a&longs;&longs;eru&euml;rit, &longs;i propo&longs;itiones in demon&longs;tratione futur&aelig; &longs;unt per &longs;e, effici vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;int <lb/><expan abbr="&longs;ec&umacr;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; aliter e&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>quand&ograve; id quod e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, nulla <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, aut via <lb/><expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> reddi <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: at id quod per &longs;e e&longs;t, vult e&longs;&longs;e perpetuum. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>fuerit; <expan abbr="n&otilde;">non</expan>, &longs;i moueatur ab interno principio <expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan>, velut ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>; ver&ugrave;m, &longs;i <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab externo modo <lb/>&longs;int in eo materia &amp; forma, <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> quos <expan abbr="aga&ttilde;">agatur</expan>. </s>                                                                <s>At mouetur h&icirc;c <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, c&ugrave;m <lb/>motus &longs;it actus ei^{9} form&ecedil; qu&ecedil; imprimitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> &amp; de eo, &longs;i <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> elimare velis ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2049"></arrow.to.target><lb/>tenue, &longs;ic <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> fuerat, quae <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;it <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> e&longs;&longs;e in hoc loco aut illo loco, qui <expan abbr="pror&otilde;ne">pro<lb/>ronne</expan> form&ecedil; &longs;it illi <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; moueri <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, c&ugrave;m termini motus &agrave; forma oriantur; <lb/><expan abbr="c&otilde;tinuatio">continuatio</expan> ver&ograve; &amp; extentio &agrave; materia, vt, &longs;i &egrave; terra prim&ugrave;m fiat a&euml;r, de in ignis, e&longs;&longs;e in a&euml;ris loco ab <lb/>eiu&longs;modi corporis forma deriuatur. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> c&ecedil;teri termini, a&euml;re <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> facto, pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exi&longs;tunt, &amp; ab <lb/><expan abbr="impedi&etilde;te">impediente</expan> <expan abbr="na&longs;c&utilde;tur">na&longs;cuntur</expan>, tale nihil <expan abbr="att&etilde;tante">attentante</expan> natura, &amp; ea <expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <expan abbr="profici&longs;c&utilde;tur">profici&longs;cuntur</expan> ab actu, quatenus <expan abbr="im-pedi&etilde;s">im&shy;<lb/>pediens</expan> e&longs;t aliquid actu, &amp; actu e&longs;t id quod impeditur. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> &amp; <expan abbr="pon&etilde;s">ponens</expan> &amp; priuans. </s>                                                                <s>Nanque <lb/>faber efficit <expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>, &amp; ego molior aliquid, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;buro">comburo</expan>, &longs;ed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> efficio nihil, quia facio non <lb/><expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="V&longs;q.">V&longs;que</expan> ade&ograve;, vt aliud &longs;it, facere nihil, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facere: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;tis">efficientis</expan> <expan abbr="oci&utilde;">ocium</expan>, &amp; <expan abbr="ab&longs;enti&atilde;">ab&longs;entiam</expan> &longs;implici&shy;<lb/>ter notat; illud ponit <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &longs;ed <expan abbr="priu&atilde;s">priuans</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> id aliunde accedit, quae &longs;i a&euml;r <expan abbr="n&otilde;d&utilde;">nondum</expan> contraxerit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>neque fuerit ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> ab&longs;olutus: <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> illud e&longs;t <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex form&ecedil; participatione, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma &longs;it <expan abbr="ex-trem&utilde;">ex&shy;<lb/>tremum</expan>, id materi&ecedil; proxim&egrave; <expan abbr="ad&longs;cribend&utilde;">ad&longs;cribendum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> fit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, forma oppo&longs;ita per&longs;i&longs;tat; <lb/><expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> prius erat, ita moueri po&longs;&longs;e <expan abbr="c&etilde;&longs;ea&ttilde;">cen&longs;eatur</expan> pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &egrave; terra fit ignis, &longs;i re&longs;picias <lb/><expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, <expan abbr="a&longs;c&etilde;dit">a&longs;cendit</expan> pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>At memineris <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> denominari <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> &agrave; termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan>, &amp; in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/><expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> &longs;pectari, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> id quod interit, &longs;ed id quod generatur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> e&ograve; materia <expan abbr="t&etilde;dit">tendit</expan>, &amp; nou&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg2049"></arrow.to.target><lb/>tenue, &longs;ic <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> fuerat, quae <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;it <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> e&longs;&longs;e in hoc loco aut illo loco, qui pro <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> form&ecedil; &longs;it illi <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummam</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; moueri <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, c&ugrave;m termini motus &agrave; forma oriantur; <lb/><expan abbr="c&otilde;tinuatio">continuatio</expan> ver&ograve; &amp; extentio &agrave; materia, vt, &longs;i &egrave; terra prim&ugrave;m fiat a&euml;r, de in ignis, e&longs;&longs;e in a&euml;ris loco ab <lb/>eiu&longs;modi corporis forma deriuatur. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> c&ecedil;teri termini, a&euml;re <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> facto, pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exi&longs;tunt, &amp; ab <lb/><expan abbr="impedi&etilde;te">impediente</expan> <expan abbr="na&longs;c&utilde;tur">na&longs;cuntur</expan>, tale nihil <expan abbr="att&etilde;tante">attentante</expan> natura, &amp; ea <expan abbr="t&mtilde;">tamen</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <expan abbr="profici&longs;c&utilde;tur">profici&longs;cuntur</expan> ab actu, quatenus <expan abbr="im-pedi&etilde;s">im&shy;<lb/>pediens</expan> e&longs;t aliquid actu, &amp; actu e&longs;t id quod impeditur. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> &amp; <expan abbr="pon&etilde;s">ponens</expan> &amp; priuans. </s>                                                                <s>Nanque <lb/>faber efficit <expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>, &amp; ego molior aliquid, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;buro">comburo</expan>, &longs;ed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> efficio nihil, quia facio non <lb/><expan abbr="&longs;camn&utilde;">&longs;camnum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="V&longs;q.">V&longs;que</expan> ade&ograve;, vt aliud &longs;it, facere nihil, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facere: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="effici&etilde;tis">efficientis</expan> <expan abbr="oci&utilde;">ocium</expan>, &amp; <expan abbr="ab&longs;enti&atilde;">ab&longs;entiam</expan> &longs;implici&shy;<lb/>ter notat; illud ponit <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &longs;ed <expan abbr="priu&atilde;s">priuans</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> id aliunde accedit, quae &longs;i a&euml;r <expan abbr="n&otilde;d&utilde;">nondum</expan> contraxerit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>neque fuerit ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> ab&longs;olutus: <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> illud e&longs;t <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex form&ecedil; participatione, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma &longs;it <expan abbr="ex-trem&utilde;">ex&shy;<lb/>tremum</expan>, id materi&ecedil; proxim&egrave; <expan abbr="ad&longs;cribend&utilde;">ad&longs;cribendum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> fit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, forma oppo&longs;ita per&longs;i&longs;tat; <lb/><expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> prius erat, ita moueri po&longs;&longs;e <expan abbr="c&etilde;&longs;ea&ttilde;">cen&longs;eatur</expan> pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &egrave; terra fit ignis, &longs;i re&longs;picias <lb/><expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, <expan abbr="a&longs;c&etilde;dit">a&longs;cendit</expan> pr&ecedil;ter naturam. </s>                                                                <s>At memineris <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> denominari <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> &agrave; termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan>, &amp; in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/><expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> &longs;pectari, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> id quod interit, &longs;ed id quod generatur: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> e&ograve; materia <expan abbr="t&etilde;dit">tendit</expan>, &amp; nou&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2050"></arrow.to.target><lb/>form&ecedil; <expan abbr="pr&aelig;s&etilde;tia">pr&aelig;sentia</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> explet <expan abbr="appetit&umacr;">appetitum</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter nulla habetur ei^{9} <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> quod interit, &longs;ed &longs;impliciter <lb/>ei^{9} quod <expan abbr="gigni&ttilde;">gignitur</expan>, cuius &amp; forma propria e&longs;t qu&ecedil; producitur, &amp; motus proprius. </s>                                                                <s>Contr&agrave; &longs;i fuerit mo&shy;<lb/>tus: pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> motus ille <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="affection&etilde;">affectionem</expan> minim&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, nec ex habitu pullulet <lb/>(nullus <expan abbr=".n.">enim</expan> eiu&longs;modi lapidi <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, vbi proiicitur) &longs;ignificatur nomine <expan abbr="indic&atilde;te">indicante</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&ecedil; an&shy;<lb/>tecedebat. </s>                                                                <s>ita c&ugrave;m terra <expan abbr="&longs;urs&utilde;">&longs;ursum</expan> natura propria <expan abbr="n&otilde;">non</expan> labefacta <expan abbr="cie&ttilde;">cietur</expan>, <expan abbr="terra&qacute;">terraque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;i&longs;tit, nec <expan abbr="tr&atilde;&longs;it">tran&longs;it</expan> in aliud, <lb/>tamet&longs;i prouehitur in &longs;ublime, mot^{9} e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t terr&ecedil;. </s>                                                                <s>Ob id igitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> pote&longs;tas <lb/>illa reperitur quam <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> v&longs;us obtinuit, vt diceretur e&longs;&longs;entialis (etenim <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> attingit) <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem naturalis ad &longs;uum vbi, c&ugrave;m gignitur. </s>                                                                <s>Attamen &amp; &longs;i ea qu&aelig; con&longs;tituta &longs;unt hacte&shy;<lb/>nus, &longs;i <expan abbr="fundam&etilde;tis">fundamentis</expan> no&longs;tris in&longs;i&longs;tamus, nulli &longs;unt obnoxia difficultati, quia <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> in hanc <expan abbr="&longs;ent&etilde;ti&atilde;">&longs;ententiam</expan> pau&shy;<lb/>cos <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e per&longs;picimus, &amp; multi <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> profe&longs;si <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, quibus ea qu&aelig; dubitari <expan abbr="po&longs;s&utilde;t">po&longs;sunt</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> nos, loco &longs;ine <expan abbr="c&otilde;firmationis">confirmationis</expan>, erit <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diligenti&ecedil; <expan abbr="n&rtilde;&ecedil;">nrn&ecedil;</expan> admonere <expan abbr="lector&etilde;">lectorem</expan>, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> ea qu&ecedil; <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> &longs;unt, ad dubitata <expan abbr="vale&atilde;t">valeant</expan> <expan abbr="acc&otilde;modari">accommodari</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> &longs;it, <expan abbr="gener&atilde;s">generans</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> <lb/>per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan>, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan>; <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> ver&ograve; <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> e&longs;&longs;e form&ecedil;: <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan> <lb/>cert&egrave; imminet, ne accidens naturam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; tran&longs;eat, aut eius perfectio petatur ab accidente.  <arrow.to.target n="marg2050"></arrow.to.target><lb/>form&ecedil; <expan abbr="pr&aelig;s&etilde;tia">pr&aelig;sentia</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> explet <expan abbr="appetit&umacr;">appetitum</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter nulla habetur ei^{9} <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> quod interit, &longs;ed &longs;impliciter <lb/>ei^{9} quod <expan abbr="gigni&ttilde;">gignitur</expan>, cuius &amp; forma propria e&longs;t qu&ecedil; producitur, &amp; motus proprius. </s>                                                                <s>Contr&agrave; &longs;i fuerit mo&shy;<lb/>tus: pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> motus ille <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="affection&etilde;">affectionem</expan> minim&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, nec ex habitu pullulet <lb/>(nullus <expan abbr=".n.">enim</expan> eiu&longs;modi lapidi <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, vbi proiicitur) &longs;ignificatur nomine <expan abbr="indic&atilde;te">indicante</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&ecedil; an&shy;<lb/>tecedebat. </s>                                                                <s>ita c&ugrave;m terra <expan abbr="&longs;urs&utilde;">&longs;ursum</expan> natura propria <expan abbr="n&otilde;">non</expan> labefacta <expan abbr="cie&ttilde;">cietur</expan>, <expan abbr="terra&qacute;">terraque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;i&longs;tit, nec <expan abbr="tr&atilde;&longs;it">tran&longs;it</expan> in aliud, <lb/>tamet&longs;i prouehitur in &longs;ublime, mot^{9} e&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t terr&ecedil;. </s>                                                                <s>Ob id igitur in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> pote&longs;tas <lb/>illa reperitur quam <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> v&longs;us obtinuit, vt diceretur e&longs;&longs;entialis (etenim <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> attingit) <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem naturalis ad &longs;uum vbi, c&ugrave;m gignitur. </s>                                                                <s>Attamen &amp; &longs;i ea qu&aelig; con&longs;tituta &longs;unt hacte&shy;<lb/>nus, &longs;i <expan abbr="fundam&etilde;tis">fundamentis</expan> no&longs;tris in&longs;i&longs;tamus, nulli &longs;unt obnoxia difficultati, quia <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> in hanc <expan abbr="&longs;ent&etilde;ti&atilde;">&longs;ententiam</expan> pau&shy;<lb/>cos <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e per&longs;picimus, &amp; multi <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> profe&longs;si <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, quibus ea qu&aelig; dubitari <expan abbr="po&longs;s&utilde;t">po&longs;sunt</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> nos, loco &longs;ine <expan abbr="c&otilde;firmationis">confirmationis</expan>, erit <expan abbr="quoq.">quoque</expan> diligenti&ecedil; <expan abbr="n&rtilde;&ecedil;">nrn&ecedil;</expan> admonere <expan abbr="lector&etilde;">lectorem</expan>, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> ea qu&ecedil; <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> &longs;unt, ad dubitata <expan abbr="vale&atilde;t">valeant</expan> <expan abbr="acc&otilde;modari">accommodari</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> &longs;it, <expan abbr="gener&atilde;s">generans</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> <lb/>per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan>, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan>; <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> ver&ograve; <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> e&longs;&longs;e form&ecedil;: <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan> <lb/>cert&egrave; imminet, ne accidens naturam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; tran&longs;eat, aut eius perfectio petatur ab accidente.
 <pb pagenum="314"/>Neque enim dubium <expan abbr="cui&qtilde;">cuiquae</expan> e&longs;&longs;e debet, <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; ip&longs;um vbi, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> in caducis, (Nam Philoponus opi&shy;<lb/> <pb pagenum="314"/>Neque enim dubium <expan abbr="cui&qtilde;">cuiquae</expan> e&longs;&longs;e debet, <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; ip&longs;um vbi, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> in caducis, (Nam Philoponus opi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2051"></arrow.to.target><lb/>natus e&longs;t <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ion&etilde;">conuer&longs;ionem</expan> e&longs;&longs;e corporis c&ecedil;le&longs;tis e&longs;&longs;entiam) e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Vt h&aelig;c <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> rit &egrave; dirima&shy;<lb/>tur, h&aelig;c meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, &longs;unt <expan abbr="antepon&etilde;da">anteponenda</expan>. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m omnium. </s>                                                                <s>Id in quo <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <expan abbr="prod&utilde;tur">produntur</expan> <lb/>actus, &amp; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> pote&longs;tates <expan abbr="ab&longs;olu&utilde;tur">ab&longs;oluuntur</expan>, e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; mot^{9} e&longs;t actus <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; naturalis, <lb/><expan abbr="propriu&longs;&qacute;">propriu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>locus eiu&longs;dem. </s>                                                                <s>Vt ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &egrave; duabus naturis: forma .&longs;. </s>                                                                <s>qu&ecedil; e&longs;t actus per <lb/>&longs;e &amp; per <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>; &amp; materia qu&aelig; per &longs;eip&longs;am e&longs;t pote&longs;tas: &longs;ic per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &agrave; forma impe&shy;<lb/>trauit, quae actu exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Porr&ograve; forma per &longs;e vna e&longs;t in vno <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, <expan abbr="iung&etilde;s">iungens</expan> &amp; terminans <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="exten-tion&etilde;">exten&shy;<lb/>tionem</expan> &amp; <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> materi&ecedil;; materia <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> multas habet parteis, &longs;iue vt quanti, &longs;iue, vt <expan abbr="ai&utilde;t">aiunt</expan>, pote&longs;ta&shy;<lb/>tis &amp; <expan abbr="gradu&utilde;">graduum</expan> in quib^{9} vniuer&longs;a forma <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;t">con&longs;i&longs;t</expan>. </s>                                                                <s>Ergo, c&ugrave;m forma per &longs;e vna &longs;it, ea ver&ograve; parte omnes <lb/>materi&aelig; <expan abbr="termin&etilde;tur">terminentur</expan>, inde e&longs;t, vt <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> <expan abbr="actu&utilde;">actuum</expan> varietas <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> plus &amp; minus <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan> &agrave; ma&shy;<lb/>teria na&longs;catur, &amp; idcirco extet in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> verebor <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dicere <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> exi&longs;tere ex ip&longs;a <lb/>materia, vt tum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> habeatur, vbi ponitur in materia: nam &longs;i &longs;eparetur (id quod pr&aelig;&longs;tat co&shy;<lb/>gitario <expan abbr="d&utilde;taxat">duntaxat</expan>) forma &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> profect&ograve; vlla <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> relinquetur, &longs;ed ip&longs;a <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>nuda qu&ecedil; &longs;ol&ugrave;m pertinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan>. </s>                                                                <s>Actus <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> per &longs;e ip&longs;um di&longs;tinctus e&longs;t, <expan abbr="affer&etilde;s">afferens</expan> <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>; &amp; <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> quo res ip&longs;a &longs;it, &amp; quo vocib^{9} exprimatur, ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, nihilominus &amp; <lb/>e&longs;t ex ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &amp; in ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia collocatus, vt annulus ille in cathena, qui tamet&longs;i habet <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, quo exi&longs;tit, ab altero annulo di&longs;iunctum; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> habet <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;uum in altero ex quo pendet, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2051"></arrow.to.target><lb/>natus e&longs;t <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ion&etilde;">conuer&longs;ionem</expan> e&longs;&longs;e corporis c&ecedil;le&longs;tis e&longs;&longs;entiam) e&longs;&longs;e <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Vt h&aelig;c <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> rit &egrave; dirima&shy;<lb/>tur, h&aelig;c meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, &longs;unt <expan abbr="antepon&etilde;da">anteponenda</expan>. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m omnium. </s>                                                                <s>Id in quo <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="o&itilde;um">omnium</expan> <expan abbr="prod&utilde;tur">produntur</expan> <lb/>actus, &amp; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> pote&longs;tates <expan abbr="ab&longs;olu&utilde;tur">ab&longs;oluuntur</expan>, e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; mot^{9} e&longs;t actus <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; naturalis, <lb/><expan abbr="propriu&longs;&qacute;">propriu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>locus eiu&longs;dem. </s>                                                                <s>Vt ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &egrave; duabus naturis: forma .&longs;. </s>                                                                <s>qu&ecedil; e&longs;t actus per <lb/>&longs;e &amp; per <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>; &amp; materia qu&aelig; per &longs;eip&longs;am e&longs;t pote&longs;tas: &longs;ic per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &agrave; forma impe&shy;<lb/>trauit, quae actu exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Porr&ograve; forma per &longs;e vna e&longs;t in vno <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, <expan abbr="iung&etilde;s">iungens</expan> &amp; terminans <expan abbr="o&etilde;m">omnem</expan> <expan abbr="exten-tion&etilde;">exten&shy;<lb/>tionem</expan> &amp; <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> materi&ecedil;; materia <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> multas habet parteis, &longs;iue vt quanti, &longs;iue, vt <expan abbr="ai&utilde;t">aiunt</expan>, pote&longs;ta&shy;<lb/>tis &amp; <expan abbr="gradu&utilde;">graduum</expan> in quib^{9} vniuer&longs;a forma <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;t">con&longs;i&longs;t</expan>. </s>                                                                <s>Ergo, c&ugrave;m forma per &longs;e vna &longs;it, ea ver&ograve; parte omnes <lb/>materi&aelig; <expan abbr="termin&etilde;tur">terminentur</expan>, inde e&longs;t, vt <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> <expan abbr="actu&utilde;">actuum</expan> varietas <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;ummum</expan> plus &amp; minus <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan> &agrave; ma&shy;<lb/>teria na&longs;catur, &amp; idcirco extet in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> verebor <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> dicere <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> exi&longs;tere ex ip&longs;a <lb/>materia, vt tum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> habeatur, vbi ponitur in materia: nam &longs;i &longs;eparetur (id quod pr&aelig;&longs;tat co&shy;<lb/>gitatio <expan abbr="d&utilde;taxat">duntaxat</expan>) forma &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> profect&ograve; vlla <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> relinquetur, &longs;ed ip&longs;a <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>nuda qu&ecedil; &longs;ol&ugrave;m pertinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan>. </s>                                                                <s>Actus <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> per &longs;e ip&longs;um di&longs;tinctus e&longs;t, <expan abbr="affer&etilde;s">afferens</expan> <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>; &amp; <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> quo res ip&longs;a &longs;it, &amp; quo vocib^{9} exprimatur, ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, nihilominus &amp; <lb/>e&longs;t ex ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &amp; in ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia collocatus, vt annulus ille in cathena, qui tamet&longs;i habet <lb/><expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, quo exi&longs;tit, ab altero annulo di&longs;iunctum; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> habet <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;uum in altero ex quo pendet, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2052"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatuitur <expan abbr="c&otilde;&longs;equens">con&longs;equens</expan>, &amp; accidens appellatur. </s>                                                                <s>eorum generalis partitio <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> capitibus comprehen&shy;<lb/>ditur ex quibus <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamenta deducta &longs;unt. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ex actu ip&longs;o <expan abbr="qu&ecedil;q.">qu&ecedil;que</expan> res &longs;uam <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan> con&longs;equitur; nece&longs;&longs;e item e&longs;t, in compo&longs;ito, &longs;i futurum fuerit perfectum; extent actus &longs;ingu&shy;<lb/>lorum <expan abbr="pr&ecedil;dicamentor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illi quidem &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>In omnibus autem po&longs;itum e&longs;t il&shy;<lb/>lud e&longs;&longs;e, quod <foreign lang="greek">u(pa/zxein</foreign>, &amp; exi&longs;tere nuncupamus. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m actus ille omnium princeps fit, quo <lb/>per &longs;e e&longs;t: hic ver&ograve; e&longs;t actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;: proptere&agrave; qu&ograve;d &longs;it &longs;impliciter, actui <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> tribuitur, <lb/>c&ecedil;teris actibus ad&longs;cribitur, quae &longs;it quodammod&ograve;: nil ominus &amp; ex his habet, qu&ograve;d &longs;impliciter <lb/>&longs;it .i. </s>                                                                <s>omnibus partibus <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> &amp; quae ita &longs;it, pendet ex <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;tis">pr&aelig;dicamentis</expan>; quibus prout natura <lb/>flagitat, adeptis, bene &longs;e res habet, &amp; e&longs;t maxim&egrave; &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;icuti <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> primus <lb/>ille actus e&longs;t natura prior, quae natura prius e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; <expan abbr="&itilde;">in</expan> &longs;eip&longs;o, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> re&longs;picere aliud, &amp; ex alio <expan abbr="p&etilde;-dere">pen&shy;<lb/>dere</expan>, &amp; <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan> e&longs;&longs;e, quam <expan abbr="quod&atilde;mod&ograve;">quodammod&ograve;</expan>: &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> prior e&longs;t perfectione: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> reliqui actus il&shy;<lb/>li vni famulantur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perhib&etilde;tur">perhibentur</expan>. </s>                                                                <s>Vt igitur aliquo <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan> priuatus <lb/>artifex non rect&egrave; facit <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;uum, &longs;ic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;iquis actus in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> de&longs;ideretur, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> poterit &longs;uo <lb/>munere perfect&egrave; fungi &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Con&longs;i&longs;tit ergo perfectio <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in eo, quae habeat &longs;ingula qu&ecedil; <lb/>&longs;ibi <expan abbr="deben&ttilde;">debentur</expan> &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; h&ecedil;c quanuis po&longs;teriora; &longs;unt <expan abbr="complem&etilde;ta">complementa</expan> nihilominus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt <lb/> <arrow.to.target n="marg2052"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatuitur <expan abbr="c&otilde;&longs;equens">con&longs;equens</expan>, &amp; accidens appellatur. </s>                                                                <s>eorum generalis partitio <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> capitibus comprehen&shy;<lb/>ditur ex quibus <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamenta deducta &longs;unt. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ex actu ip&longs;o <expan abbr="qu&ecedil;q.">qu&ecedil;que</expan> res &longs;uam <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan> con&longs;equitur; nece&longs;&longs;e item e&longs;t, in compo&longs;ito, &longs;i futurum fuerit perfectum; extent actus &longs;ingu&shy;<lb/>lorum <expan abbr="pr&ecedil;dicamentor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illi quidem &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>In omnibus autem po&longs;itum e&longs;t il&shy;<lb/>lud e&longs;&longs;e, quod <foreign lang="greek">u(pa/rxein</foreign>, &amp; exi&longs;tere nuncupamus. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m actus ille omnium princeps fit, quo <lb/>per &longs;e e&longs;t: hic ver&ograve; e&longs;t actus &longs;ub&longs;tanti&aelig;: proptere&agrave; qu&ograve;d &longs;it &longs;impliciter, actui <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> tribuitur, <lb/>c&ecedil;teris actibus ad&longs;cribitur, quae &longs;it quodammod&ograve;: nil omnius &amp; ex his habet, qu&ograve;d &longs;impliciter <lb/>&longs;it .i. </s>                                                                <s>omnibus partibus <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> &amp; quae ita &longs;it, pendet ex <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;tis">pr&aelig;dicamentis</expan>; quibus prout natura <lb/>flagitat, adeptis, bene &longs;e res habet, &amp; e&longs;t maxim&egrave; &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;icuti <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> primus <lb/>ille actus e&longs;t natura prior, quae natura prius e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; <expan abbr="&itilde;">in</expan> &longs;eip&longs;o, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> re&longs;picere aliud, &amp; ex alio <expan abbr="p&etilde;-dere">pen&shy;<lb/>dere</expan>, &amp; <expan abbr="s&itilde;pliciter">simpliciter</expan> e&longs;&longs;e, quam <expan abbr="quod&atilde;mod&ograve;">quodammod&ograve;</expan>: &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> prior e&longs;t perfectione: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> reliqui actus il&shy;<lb/>li vni famulantur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perhib&etilde;tur">perhibentur</expan>. </s>                                                                <s>Vt igitur aliquo <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan> priuatus <lb/>artifex non rect&egrave; facit <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> &longs;uum, &longs;ic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;iquis actus in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> de&longs;ideretur, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> poterit &longs;uo <lb/>munere perfect&egrave; fungi &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Con&longs;i&longs;tit ergo perfectio <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in eo, quae habeat &longs;ingula qu&ecedil; <lb/>&longs;ibi <expan abbr="deben&ttilde;">debentur</expan> &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; h&ecedil;c quanuis po&longs;teriora; &longs;unt <expan abbr="complem&etilde;ta">complementa</expan> nihilominus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2053"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="affer&etilde;tia">afferentia</expan>, &longs;ed vt indicantia <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, &amp; habitum bene &longs;e habentem, vi faciei rubor in puella, <lb/>&amp; voluptas, de qua 2. Ethic. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; capitur ex actionibus &longs;ecund&ugrave;m virtutem. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; prima <lb/> <arrow.to.target n="marg2053"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="affer&etilde;tia">afferentia</expan>, &longs;ed vt indicantia <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, &amp; habitum bene &longs;e habentem, vi faciei rubor in puella, <lb/>&amp; voluptas, de qua 2. Ethic. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; capitur ex actionibus &longs;ecund&ugrave;m virtutem. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; prima <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2054"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil; ratio <expan abbr="peta&ttilde;">petatur</expan> &agrave; fine qu&ecedil; e&longs;t functio; &longs;iquando ce&longs;&longs;et officium; tum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ub&longs;tantia de&shy;<lb/>trimentum patitur, &amp; quoniam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> prima non permanet; ambigue <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> vocatur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> diuidua <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, aut plus minu&longs;&uacute;e accipiunt, quae <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> totius <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, quod in indiuiduo po&longs;itum e&longs;t, vt libro &longs;uperiore docuimus. </s>                                                                <s>Ab his prima origo interi&shy;<lb/>tus, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> mutatione form&ecedil;, &amp; di&longs;&longs;olutione compo&longs;iti definitur. </s>                                                                <s>Omnes i&longs;ti actus, qui &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiam <expan abbr="con&longs;equun&ttilde;">con&longs;equuntur</expan>, &amp; <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan> <expan abbr="nuncupan&ttilde;">nuncupantur</expan>, vt analogiam ab actu &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ducunt; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="accipi&utilde;t">accipiunt</expan> <lb/>di&longs;tributionem in primum, &amp; &longs;ecundum, &amp; quanuis cum primus, tum &longs;ecundus &longs;int accidentia <lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil;, non tamen &longs;ecundus accidit primo, &longs;ed e&longs;t eius perfectio, <expan abbr="parq.">parque</expan> momentum habet ad <lb/>primum, <expan abbr="atq.">atque</expan> operatio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ad formam eiu&longs;dem: neque enim ei quod album fieri pote&longs;t: <lb/>accidit &longs;i fiat album, quatenus habet intra &longs;e eiu&longs;modi pote&longs;tatem: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> hoc &longs;it eius natura: <lb/><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> hoc magis apparet in iis qu&aelig; feruntur, qu&ograve;d proxim&egrave; ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan> horum materia fit: <lb/> <arrow.to.target n="marg2054"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil; ratio <expan abbr="peta&ttilde;">petatur</expan> &agrave; fine qu&ecedil; e&longs;t functio; &longs;iquando ce&longs;&longs;et officium; tum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ub&longs;tantia de&shy;<lb/>trimentum patitur, &amp; quoniam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> prima non permanet; ambigue <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> vocatur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> diuidua <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, aut plus minu&longs;&uacute;e accipiunt, quae <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> totius <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, quod in indiuiduo po&longs;itum e&longs;t, vt libro &longs;uperiore docuimus. </s>                                                                <s>Ab his prima origo interi&shy;<lb/>tus, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> mutatione form&ecedil;, &amp; di&longs;&longs;olutione compo&longs;iti definitur. </s>                                                                <s>Omnes i&longs;ti actus, qui &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiam <expan abbr="con&longs;equun&ttilde;">con&longs;equuntur</expan>, &amp; <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan> <expan abbr="nuncupan&ttilde;">nuncupantur</expan>, vt analogiam ab actu &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ducunt; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="accipi&utilde;t">accipiunt</expan> <lb/>di&longs;tributionem in primum, &amp; &longs;ecundum, &amp; quanuis cum primus, tum &longs;ecundus &longs;int accidentia <lb/>&longs;ub&longs;tanti&ecedil;, non tamen &longs;ecundus accidit primo, &longs;ed e&longs;t eius perfectio, <expan abbr="parq.">parque</expan> momentum habet ad <lb/>primum, <expan abbr="atq.">atque</expan> operatio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; ad formam eiu&longs;dem: neque enim ei quod album fieri pote&longs;t: <lb/>accidit &longs;i fiat album, quatenus habet intra &longs;e eiu&longs;modi pote&longs;tatem: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> hoc &longs;it eius natura: <lb/><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> hoc magis apparet in iis qu&aelig; feruntur, qu&ograve;d proxim&egrave; ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan> horum materia fit: <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2055"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg2055"></arrow.to.target><lb/>
Line 7969 
Line 7967 
 <arrow.to.target n="marg2060"></arrow.to.target><lb/>vno determinatur, vbi non fuerit libera. </s>                                                                <s>Quapropter aut motus vnius, aut vnius quietis erit ini&shy;<lb/>tium: &longs;i fuerit pote&longs;tas patibilis, ea re&longs;picit &aelig;qu&egrave; oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Sed neutra ex his oppo&longs;ita re&longs;picit. <lb/></s>                                                                <s>hanc <expan abbr=".n.">enim</expan> nouam &longs;equitur quies: veteri adnexus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Huc accedit, quae forma vetus nullo mo&shy;<lb/>do cau&longs;&longs;a motus e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Qu&ecedil;ritur <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a motus naturalis. </s>                                                                <s>Atqui motus naturalis ex illo exi&shy;<lb/>&longs;tit, quae e&longs;t ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, quam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam e&longs;&longs;e dicimus; non &agrave; natura qu&aelig; e&longs;t forma vetus, &amp; ab ea <lb/>qu&aelig; finis e&longs;t, res naturalis appellari con&longs;ueuit. </s>                                                                <s>In&longs;uper motus e&longs;t actus, &longs;iue functio. </s>                                                                <s>C&ecedil;terum <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/>functioni &longs;upponitur habitus: his ver&ograve; e&longs;t forma noua, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vetus. </s>                                                                <s>vnde pronunciatum e&longs;t ab <lb/>Ari&longs;totele &amp; Auerro&euml;, dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> dare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; functio e&longs;t con&longs;eruatio form&aelig;, quae &longs;i <lb/>forma vetus e&longs;t cau&longs;&longs;a functionis, vtique non erit eius <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan>, &longs;ed interitus; imm&ograve; erit cau&longs;&longs;a <lb/>functionis qu&aelig; inerit &longs;ibi pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: quocirca ip&longs;a &longs;ibi molietur interitum: illa altera cau&longs;&longs;a <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, cui &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniet">conueniet</expan>: id ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urdi&longs;sim&utilde;">ab&longs;urdi&longs;simum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>H&icirc;c video facil&egrave; ex his &longs;copulis <lb/>emergere po&longs;&longs;e qui <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> Auerrois con&longs;ectetur. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> forma diuidua ponatur, <lb/>erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> &longs;it ab&longs;oluta, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; con&longs;ummata fuerit, <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erit initium quietis. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2060"></arrow.to.target><lb/>vno determinatur, vbi non fuerit libera. </s>                                                                <s>Quapropter aut motus vnius, aut vnius quietis erit ini&shy;<lb/>tium: &longs;i fuerit pote&longs;tas patibilis, ea re&longs;picit &aelig;qu&egrave; oppo&longs;ita. </s>                                                                <s>Sed neutra ex his oppo&longs;ita re&longs;picit. <lb/></s>                                                                <s>hanc <expan abbr=".n.">enim</expan> nouam &longs;equitur quies: veteri adnexus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Huc accedit, quae forma vetus nullo mo&shy;<lb/>do cau&longs;&longs;a motus e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Qu&ecedil;ritur <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a motus naturalis. </s>                                                                <s>Atqui motus naturalis ex illo exi&shy;<lb/>&longs;tit, quae e&longs;t ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, quam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam e&longs;&longs;e dicimus; non &agrave; natura qu&aelig; e&longs;t forma vetus, &amp; ab ea <lb/>qu&aelig; finis e&longs;t, res naturalis appellari con&longs;ueuit. </s>                                                                <s>In&longs;uper motus e&longs;t actus, &longs;iue functio. </s>                                                                <s>C&ecedil;terum <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> <lb/>functioni &longs;upponitur habitus: his ver&ograve; e&longs;t forma noua, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> vetus. </s>                                                                <s>vnde pronunciatum e&longs;t ab <lb/>Ari&longs;totele &amp; Auerro&euml;, dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> dare <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> locum. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; functio e&longs;t con&longs;eruatio form&aelig;, quae &longs;i <lb/>forma vetus e&longs;t cau&longs;&longs;a functionis, vtique non erit eius <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan>, &longs;ed interitus; imm&ograve; erit cau&longs;&longs;a <lb/>functionis qu&aelig; inerit &longs;ibi pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: quocirca ip&longs;a &longs;ibi molietur interitum: illa altera cau&longs;&longs;a <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, cui &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniet">conueniet</expan>: id ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urdi&longs;sim&utilde;">ab&longs;urdi&longs;simum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>H&icirc;c video facil&egrave; ex his &longs;copulis <lb/>emergere po&longs;&longs;e qui <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> Auerrois con&longs;ectetur. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> forma diuidua ponatur, <lb/>erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> &longs;it ab&longs;oluta, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; con&longs;ummata fuerit, <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> erit initium quietis. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2061"></arrow.to.target><lb/>Nos <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qui nullam pror&longs;us <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> diuidi credimus, <expan abbr="neq.">neque</expan> item reliqua qu&ecedil; ex hoc placito fluunt, <lb/>approbare po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Sed quantum pertinet ad hoc <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> caput, ij qui ita opinantur, parum, mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>, <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> Ari&longs;totelis ob&longs;eruarunt. </s>                                                                <s>Dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as mot^{9} explicaret Ari&longs;toteles, c&ugrave;m <lb/>in octo phy&longs;icis, tum in libris de c&oelig;lo, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in iis quos de animo <expan abbr="motu&qacute;ue">motuque</expan> animalium &longs;crip&longs;it; <lb/>perpetu&ograve; profe&longs;&longs;us e&longs;t, &longs;e explica&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&aelig; non &longs;peciatim elementorum motus cau&longs;&longs;a foret, <lb/>&longs;ed inanimorum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> generatim &amp; de inanimis omnib. ea pronunciauit, in &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> per quod moueantur &amp; quie&longs;cant, &amp; motus in primas &longs;pecies di&longs;tribuit <expan abbr="animanti&utilde;">animantium</expan>, &amp; <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan>: mox <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> motus in &longs;implices &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itos">compo&longs;itos</expan> partiuntur. </s>                                                                <s>Attamen quantum &longs;pectat <lb/>adid, vt habeant in &longs;eip&longs;is initia motus, quapropter naturalia &longs;unt, pari &longs;an&egrave; gradu procedunt. <lb/></s>                                                                <s>Si igitur ex eo forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus, quia diuidatur, &amp; mod&ograve; imperfecta &longs;it, in progre&longs;&longs;u perfe&shy;<lb/>ctio paretur, in extremo iam peruenerit ad &longs;ummum, &amp;, dum imperfecta e&longs;t, efficiat motum; <lb/>ab&longs;oluta ver&ograve; &longs;it cau&longs;&longs;a quietis: equidem puto, aut mixtorum formas intendi &amp; remitti, aut cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, &amp; quietis in omnibus animo carentibus non e&longs;&longs;e communem. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> placitis <lb/>ob&longs;tat; hoc <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, q illi quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> de leui <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, tribuit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, qu&ograve;d faciat e&longs;&longs;e in certo loco. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e autem in loco potius e&longs;t affine quietis, qu&agrave;m motus.  <arrow.to.target n="marg2061"></arrow.to.target><lb/>Nos <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qui nullam pror&longs;us <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> diuidi credimus, <expan abbr="neq.">neque</expan> item reliqua qu&ecedil; ex hoc placito fluunt, <lb/>approbare po&longs;&longs;umus. </s>                                                                <s>Sed quantum pertinet ad hoc <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> caput, ij qui ita opinantur, parum, mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>, <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> Ari&longs;totelis ob&longs;eruarunt. </s>                                                                <s>Dum <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;as mot^{9} explicaret Ari&longs;toteles, c&ugrave;m <lb/>in octo phy&longs;icis, tum in libris de c&oelig;lo, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in iis quos de animo <expan abbr="motu&qacute;ue">motuque</expan> animalium &longs;crip&longs;it; <lb/>perpetu&ograve; profe&longs;&longs;us e&longs;t, &longs;e explica&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> qu&aelig; non &longs;peciatim elementorum motus cau&longs;&longs;a foret, <lb/>&longs;ed inanimorum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> generatim &amp; de inanimis omnib. ea pronunciauit, in &longs;eip&longs;is habere <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> per quod moueantur &amp; quie&longs;cant, &amp; motus in primas &longs;pecies di&longs;tribuit <expan abbr="animanti&utilde;">animantium</expan>, &amp; <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan>: mox <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> motus in &longs;implices &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itos">compo&longs;itos</expan> partiuntur. </s>                                                                <s>Attamen quantum &longs;pectat <lb/>adid, vt habeant in &longs;eip&longs;is initia motus, quapropter naturalia &longs;unt, pari &longs;an&egrave; gradu procedunt. <lb/></s>                                                                <s>Si igitur ex eo forma e&longs;t cau&longs;&longs;a motus, quia diuidatur, &amp; mod&ograve; imperfecta &longs;it, in progre&longs;&longs;u perfe&shy;<lb/>ctio paretur, in extremo iam peruenerit ad &longs;ummum, &amp;, dum imperfecta e&longs;t, efficiat motum; <lb/>ab&longs;oluta ver&ograve; &longs;it cau&longs;&longs;a quietis: equidem puto, aut mixtorum formas intendi &amp; remitti, aut cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am motus, &amp; quietis in omnibus animo carentibus non e&longs;&longs;e communem. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> placitis <lb/>ob&longs;tat; hoc <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> Ari&longs;totelis euertit. </s>                                                                <s>Accedit eodem, q illi quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> de leui <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, tribuit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, qu&ograve;d faciat e&longs;&longs;e in certo loco. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e autem in loco potius e&longs;t affine quietis, qu&agrave;m motus.
 <pb pagenum="316"/>Igitur huic nos <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> firmiori parieti adh&ecedil;rentes illud recipiemus, quae generatim de cau&longs;sis mo&shy;<lb/> <pb pagenum="316"/>Igitur huic nos <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> firmiori parieti adh&ecedil;rentes illud recipiemus, quae generatim de cau&longs;sis mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2062"></arrow.to.target><lb/>tus in omnibus inanimis ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> principiorum motus in animante <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>naturam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile motus &amp; quietis, &amp; &longs;igillatim docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> forma, ve&shy;<lb/>tus &amp; noua &longs;e habeant &amp; ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &amp; ad quietem. </s>                                                                <s>Hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> tale e&longs;t, vt ei nemo refragari queat, <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;impliciter e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am quietis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c e&longs;t functio perfecta rei naturalis qu&aelig; formam <lb/>con&longs;equitur, vt vmbra corpus, ad quam &longs;ic &longs;e habere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> dicimus, vt ex ip&longs;a pendeat &longs;icuti <expan abbr="c&otilde;-&longs;equens">con&shy;<lb/>&longs;equens</expan>, qui modus producendi materiam, <expan abbr="patibile&qacute;">patibileque</expan>. </s>                                                                <s>principium imitatur. </s>                                                                <s>proinde et&longs;i quies e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/zgeia</foreign> &amp; functio, e&longs;t vt functio qu&aelig; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> imitatur, non <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave;, quae eius <lb/>e&longs;t &agrave; quo e&longs;t, nec alij <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; potius habet illud <foreign lang="greek">e\nezgei/as</foreign>, quae indiuiduo con&longs;i&longs;tit, &amp; tota <lb/>&longs;imul, vt terminans <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> &amp; extentionem motus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae motus e&longs;t res mult&ograve; magis varia, <lb/><expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>plura habet capita, de ip&longs;o <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mult&ograve; plura dicenda &longs;unt, &amp; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> motus ob <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> cau&longs;&longs;am fit in elemento, dum gignitur, &amp; po&longs;tquam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, &longs;ed po&longs;tquam genitum e&longs;t; per <lb/>accidens, &amp; ex impedimento mouetur: per &longs;e, dum gignitur. </s>                                                                <s>Quantum artinet ad motum, qui <lb/>e&longs;t elementi geniti: eadem ratio, atque illa qu&aelig; de quiete allata fuit. </s>                                                                <s>etenim per &longs;e e&longs;t <foreign lang="greek">e)ne/zgeia</foreign>, <lb/>&amp; functio, per accidens e&longs;t extentio &amp; motus Quod ver&ograve; &longs;pectat ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui fit per &longs;e, <expan abbr="repeten-d&utilde;">repeten&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> motu duo re&longs;pici oportere <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &amp; viam. </s>                                                                <s><expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> qui per &longs;e indiuiduus e&longs;t; viam <lb/>qu&aelig; habet extentionem. </s>                                                                <s>Terminus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aut e&longs;t perfectus, qui continet omnem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, aut imper&shy;<lb/>fectus, qui e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c mutatum vel <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e, quanquam omnes <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> nomine habitus quan&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2062"></arrow.to.target><lb/>tus in omnibus inanimis ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> principiorum motus in animante <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> &longs;it. </s>                                                                <s>naturam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile motus &amp; quietis, &amp; &longs;igillatim docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> forma, ve&shy;<lb/>tus &amp; noua &longs;e habeant &amp; ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &amp; ad quietem. </s>                                                                <s>Hoc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> tale e&longs;t, vt ei nemo refragari queat, <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;impliciter e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am quietis. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> h&aelig;c e&longs;t functio perfecta rei naturalis qu&aelig; formam <lb/>con&longs;equitur, vt vmbra corpus, ad quam &longs;ic &longs;e habere <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> dicimus, vt ex ip&longs;a pendeat &longs;icuti <expan abbr="c&otilde;-&longs;equens">con&shy;<lb/>&longs;equens</expan>, qui modus producendi materiam, <expan abbr="patibile&qacute;">patibileque</expan>. </s>                                                                <s>principium imitatur. </s>                                                                <s>proinde et&longs;i quies e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign> &amp; functio, e&longs;t vt functio qu&aelig; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> imitatur, non <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan>, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave;, quae eius <lb/>e&longs;t &agrave; quo e&longs;t, nec alij <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; potius habet illud <foreign lang="greek">e)nergei/as</foreign>, quae indiuiduo con&longs;i&longs;tit, &amp; tota <lb/>&longs;imul, vt terminans <expan abbr="infinitat&etilde;">infinitatem</expan> &amp; extentionem motus. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m quae motus e&longs;t res mult&ograve; magis varia, <lb/><expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>plura habet capita, de ip&longs;o <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mult&ograve; plura dicenda &longs;unt, &amp; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> motus ob <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> cau&longs;&longs;am fit in elemento, dum gignitur, &amp; po&longs;tquam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;t, &longs;ed po&longs;tquam genitum e&longs;t; per <lb/>accidens, &amp; ex impedimento mouetur: per &longs;e, dum gignitur. </s>                                                                <s>Quantum artinet ad motum, qui <lb/>e&longs;t elementi geniti: eadem ratio, atque illa qu&aelig; de quiete allata fuit. </s>                                                                <s>etenim per &longs;e e&longs;t <foreign lang="greek">e)ne/rgeia</foreign>, <lb/>&amp; functio, per accidens e&longs;t extentio &amp; motus Quod ver&ograve; &longs;pectat ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui fit per &longs;e, <expan abbr="repeten-d&utilde;">repeten&shy;<lb/>dum</expan> e&longs;t in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> motu duo re&longs;pici oportere <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &amp; viam. </s>                                                                <s><expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> qui per &longs;e indiuiduus e&longs;t; viam <lb/>qu&aelig; habet extentionem. </s>                                                                <s>Terminus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aut e&longs;t perfectus, qui continet omnem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, aut imper&shy;<lb/>fectus, qui e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c mutatum vel <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> e&longs;&longs;e, quanquam omnes <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> nomine habitus quan&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2063"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="doq.">doque</expan> exprimuntur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> hi ver&ograve; c&ugrave;m participent <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> &amp; <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&atilde;dam">quandam</expan> actus ima&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2063"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="doq.">doque</expan> exprimuntur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> hi ver&ograve; c&ugrave;m participent <expan abbr="vltim&utilde;">vltimum</expan> &amp; <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&atilde;dam">quandam</expan> actus ima&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2064"></arrow.to.target><lb/>ginem pr&ecedil;&longs;eferant; re vera partes form&aelig; &longs;unt, &amp; in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> rectius referuntur: etenim forma e&longs;t <lb/>vniuer&longs;&aelig; mutationis extremum. </s>                                                                <s>His profect&ograve; re&longs;pondent pro portione gradus officij &longs;ui; &longs;ed <lb/>non partes motus; ver&ugrave;m termini &amp; mutata e&longs;&longs;e qu&aelig; potius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> quiete congruunt, &amp; functio qu&ecedil; <lb/>po&longs;ita e&longs;t in indiuiduo, licet imperfecta. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan>, quia non &longs;unt, forma, &longs;ed pars form&aelig;, &amp; <lb/>materi&aelig; vicem &longs;u&longs;tinent, &longs;iquis <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> illam motus form&aelig;, non ad&longs;cribat, non poterit iure accu&shy;<lb/>&longs;ari. </s>                                                                <s>Sed, &longs;i form&ecedil; velit a&longs;signare <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> motus, qu&ograve;d &agrave; forma, cuius &longs;unt partes, acceperint aliqua <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> actus, idem erit iudicui de motus cau&longs;&longs;a <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan>, quod &longs;upr&agrave; fecimus deforma noua. <lb/></s>                                                                <s>erit <expan abbr=".n.">enim</expan> motus, &longs;eu potius eius terminus energia, &amp; ex illo &longs;ic <expan abbr="p&etilde;debit">pendebit</expan>, vt energian ex forma <expan abbr="p&etilde;d&ecirc;re">pend&ecirc;re</expan> <lb/>docuimus. </s>                                                                <s>&amp; ita &longs;e habebit ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> motus, vt ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> eius quod non e&longs;t quidem motus; &longs;ed &longs;ine <lb/>quo non exi&longs;tit motus. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;ecund&ograve; non proxim&egrave; motus ex forma noua pendebit. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quia <lb/>materia per <expan abbr="veter&etilde;">veterem</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vtpote <expan abbr="contrari&atilde;">contrariam</expan> e&longs;t in potentia, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> in &longs;e <expan abbr="priuation&etilde;">priuationem</expan> continens, qua&shy;<lb/>propter <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> motu <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> determinato cietur, forma vetus erit prima cau&longs;&longs;a motus: prima inquam, <lb/>&longs;i cum forma noua <expan abbr="c&otilde;feratur">conferatur</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> habet in &longs;eip&longs;a propter eiu&longs;modi pote&longs;tatem extentionem, &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg2064"></arrow.to.target><lb/>ginem pr&ecedil;&longs;eferant; re vera partes form&aelig; &longs;unt, &amp; in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> rectius referuntur: etenim forma e&longs;t <lb/>vniuer&longs;&aelig; mutationis extremum. </s>                                                                <s>His profect&ograve; re&longs;pondent pro portione gradus officij &longs;ui; &longs;ed <lb/>non partes motus; ver&ugrave;m termini &amp; mutata e&longs;&longs;e qu&aelig; potius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> quiete congruunt, &amp; functio qu&ecedil; <lb/>po&longs;ita e&longs;t in indiuiduo, licet imperfecta. </s>                                                                <s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan>, quia non &longs;unt, forma, &longs;ed pars form&aelig;, &amp; <lb/>materi&aelig; vicem &longs;u&longs;tinent, &longs;iquis <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> illam motus form&aelig;, non ad&longs;cribat, non poterit iure accu&shy;<lb/>&longs;ari. </s>                                                                <s>Sed, &longs;i form&ecedil; velit a&longs;signare <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> motus, qu&ograve;d &agrave; forma, cuius &longs;unt partes, acceperint aliqua <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> actus, idem erit iudicui de motus cau&longs;&longs;a <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan>, quod &longs;upr&agrave; fecimus deforma noua. <lb/></s>                                                                <s>erit <expan abbr=".n.">enim</expan> motus, &longs;eu potius eius terminus energia, &amp; ex illo &longs;ic <expan abbr="p&etilde;debit">pendebit</expan>, vt energian ex forma <expan abbr="p&etilde;d&ecirc;re">pend&ecirc;re</expan> <lb/>docuimus. </s>                                                                <s>&amp; ita &longs;e habebit ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> motus, vt ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> eius quod non e&longs;t quidem motus; &longs;ed &longs;ine <lb/>quo non exi&longs;tit motus. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;ecund&ograve; non proxim&egrave; motus ex forma noua pendebit. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quia <lb/>materia per <expan abbr="veter&etilde;">veterem</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vtpote <expan abbr="contrari&atilde;">contrariam</expan> e&longs;t in potentia, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> in &longs;e <expan abbr="priuation&etilde;">priuationem</expan> continens, qua&shy;<lb/>propter <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> motu <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> determinato cietur, forma vetus erit prima cau&longs;&longs;a motus: prima inquam, <lb/>&longs;i cum forma noua <expan abbr="c&otilde;feratur">conferatur</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> habet in &longs;eip&longs;a propter eiu&longs;modi pote&longs;tatem extentionem, &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2065"></arrow.to.target><lb/>repugnanti&aelig; radices, vnde &longs;ucce&longs;sio na&longs;citur in motu. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> <expan abbr="fundament&utilde;">fundamentum</expan> e&longs;t pote&longs;tatis, cuius in <lb/><expan abbr="geni&utilde;">genium</expan> e&longs;t, vt &longs;emper <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> re&longs;piciat: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; actu terminatur, &amp; ab actu promonetur ad actu, &amp; <lb/>actu nititur. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quo nititur, e&longs;t forma vetus. </s>                                                                <s>His ita con&longs;titutis veniamus ad obiectioneis. <lb/></s>                                                                <s>Ad <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; &longs;ic <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> putamus. </s>                                                                <s>Formam <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e motus hi&longs;ce legibus acceptis, quae<lb/>&longs;it cau&longs;&longs;a quatenus termini illi imperfecti, &longs;iue genita e&longs;&longs;e, &amp; habitus vltimo <expan abbr="pr&aelig;gredi&etilde;tes">pr&aelig;gredientes</expan> actum <lb/><expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, qui totus in forma ab&longs;oluta continetur, &amp; quoad &longs;ine terminis illis imperfectis non ex&shy;<lb/>tat motus. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; motus <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> puto <expan abbr="&longs;tatuend&atilde;">&longs;tatuendam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam, quae illa terminetur omnis <lb/>motus: nam tum reputanda non e&longs;t natura; quippe qu&aelig; moueat, vt finis, &amp; vt cau&longs;&longs;a externa. <lb/></s>                                                                <s>Sed h&icirc;c <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, quae con&longs;ideremus, quemadmodum forma noua &longs;it cau&longs;&longs;a motus: quoniam item <lb/>hic modus qui de&longs;criptus e&longs;t, non caret &longs;u&longs;picione. </s>                                                                <s>Siquidem natura &longs;ic explicetur. </s>                                                                <s>Principium <lb/>motus eius in quo e&longs;t prim&ograve;. </s>                                                                <s>quand&ograve; neque prim&ograve;, <expan abbr="neq.">neque</expan> vt in eo in quo e&longs;t, noua forma &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>motus. </s>                                                                <s>Nam quod ante <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ab&longs;olutam exi&longs;tit, ab efficiente videtur exi&longs;tere, &amp; ab alio pend&ecirc;re <lb/>ita, ni&longs;i vrgeretur ab efficiente; fort&egrave; deperiret. </s>                                                                <s>Pr&aelig;terea &longs;i cau&longs;&longs;a e&longs;t motus, per genita e&longs;&longs;e, qu&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg2065"></arrow.to.target><lb/>repugnanti&aelig; radices, vnde &longs;ucce&longs;sio na&longs;citur in motu. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> <expan abbr="fundament&utilde;">fundamentum</expan> e&longs;t pote&longs;tatis, cuius in <lb/><expan abbr="geni&utilde;">genium</expan> e&longs;t, vt &longs;emper <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> re&longs;piciat: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; actu terminatur, &amp; ab actu promonetur ad actu, &amp; <lb/>actu nititur. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quo nititur, e&longs;t forma vetus. </s>                                                                <s>His ita con&longs;titutis veniamus ad obiectioneis. <lb/></s>                                                                <s>Ad <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; &longs;ic <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> putamus. </s>                                                                <s>Formam <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e motus hi&longs;ce legibus acceptis, quae<lb/>&longs;it cau&longs;&longs;a quatenus termini illi imperfecti, &longs;iue genita e&longs;&longs;e, &amp; habitus vltimo <expan abbr="pr&aelig;gredi&etilde;tes">pr&aelig;gredientes</expan> actum <lb/><expan abbr="particip&atilde;t">participant</expan>, qui totus in forma ab&longs;oluta continetur, &amp; quoad &longs;ine terminis illis imperfectis non ex&shy;<lb/>tat motus. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; motus <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> puto <expan abbr="&longs;tatuend&atilde;">&longs;tatuendam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nouam, quae illa terminetur omnis <lb/>motus: nam tum reputanda non e&longs;t natura; quippe qu&aelig; moueat, vt finis, &amp; vt cau&longs;&longs;a externa. <lb/></s>                                                                <s>Sed h&icirc;c <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, quae con&longs;ideremus, quemadmodum forma noua &longs;it cau&longs;&longs;a motus: quoniam item <lb/>hic modus qui de&longs;criptus e&longs;t, non caret &longs;u&longs;picione. </s>                                                                <s>Siquidem natura &longs;ic explicetur. </s>                                                                <s>Principium <lb/>motus eius in quo e&longs;t prim&ograve;. </s>                                                                <s>quand&ograve; neque prim&ograve;, <expan abbr="neq.">neque</expan> vt in eo in quo e&longs;t, noua forma &longs;it cau&longs;&longs;a <lb/>motus. </s>                                                                <s>Nam quod ante <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ab&longs;olutam exi&longs;tit, ab efficiente videtur exi&longs;tere, &amp; ab alio pend&ecirc;re <lb/>ita, ni&longs;i vrgeretur ab efficiente; fort&egrave; deperiret. </s>                                                                <s>Pr&aelig;terea &longs;i cau&longs;&longs;a e&longs;t motus, per genita e&longs;&longs;e, qu&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2066"></arrow.to.target><lb/>non &longs;unt motus, &longs;ed aliquid motus: ergo natura <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t principium motus prim&ograve;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m ad h&aelig;c <lb/>ita <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> e&longs;t, e&longs;&longs;e <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex alio, vt ab alio partes form&aelig; iam factas, &longs;icut &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ip&longs;am, neque <lb/>hoc e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: c&ecedil;ter&ugrave;m ita ab alio e&longs;&longs;e, vt ex alio &longs;int, hoc e&longs;t, per materi&ecedil; <expan abbr="tran&longs;mutation&etilde;">tran&longs;mutationem</expan>, &amp; <lb/>&longs;ecund&ugrave;m materi&ecedil; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, &amp; quatenus actus ille, &longs;eu gradus perfectiouis e&longs;t factus materi&ecedil; pro&shy;<lb/>prius, &longs;ic e&longs;t natura, &amp; motus ex illo cuicuimodi &longs;it, e&longs;t naturalis, in eo differens &agrave; non naturali, quae<lb/>in hoc nihil immutatur de pote&longs;tate materi&ecedil;. </s>                                                                <s>Quapropter latet in argumento <expan abbr="viti&utilde;">vitium</expan>, dum a&longs;&longs;umi&shy;<lb/>tur ita pend&ecirc;re parteis illas form&ecedil;, qua&longs;i non h&ecedil;reant materi&aelig;, &amp; &longs;impliciter &longs;umitur id quod <expan abbr="ve-r&utilde;">ve&shy;<lb/>rum</expan> e&longs;t adhibita conditione, nimir&ugrave;m vt ex alio per materi&aelig; mutationem. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de eo, <lb/>qu&ograve;d forma non videatur e&longs;&longs;e principium motus prim&ograve;, cum &longs;it mutati e&longs;&longs;e &amp; functionis qu&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/><expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> partes motus. </s>                                                                <s>Ambiguitas partium nos decipere po&longs;&longs;er. </s>                                                                <s>Etenim partes in motu, vel &longs;unt mate&shy;<lb/>ri&ecedil;, &amp; magnitudinis, vel &longs;unt con&longs;titutionis &amp; e&longs;&longs;enti&ecedil;: fateor plan&egrave; mutata e&longs;&longs;e, &amp; actum, vel <lb/>energian, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e parteis magnitudinis in motu, qu&ograve;d tales partes in continuo continuus quoque <lb/>&longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;ed &longs;unt pror&longs;us ex eo genere partium qu&aelig; con&longs;tituunt. </s>                                                                <s>Ira igitur forma noua <lb/>facit motum, quia facit partem con&longs;tituentem motum. </s>                                                                <s>At natura e&longs;t principium motus prim&ograve;.  <arrow.to.target n="marg2066"></arrow.to.target><lb/>non &longs;unt motus, &longs;ed aliquid motus: ergo natura <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t principium motus prim&ograve;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m ad h&aelig;c <lb/>ita <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> e&longs;t, e&longs;&longs;e <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ex alio, vt ab alio partes form&aelig; iam factas, &longs;icut &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ip&longs;am, neque <lb/>hoc e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: c&ecedil;ter&ugrave;m ita ab alio e&longs;&longs;e, vt ex alio &longs;int, hoc e&longs;t, per materi&ecedil; <expan abbr="tran&longs;mutation&etilde;">tran&longs;mutationem</expan>, &amp; <lb/>&longs;ecund&ugrave;m materi&ecedil; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, &amp; quatenus actus ille, &longs;eu gradus perfectionis e&longs;t factus materi&ecedil; pro&shy;<lb/>prius, &longs;ic e&longs;t natura, &amp; motus ex illo cuicuimodi &longs;it, e&longs;t naturalis, in eo differens &agrave; non naturali, quae<lb/>in hoc nihil immutatur de pote&longs;tate materi&ecedil;. </s>                                                                <s>Quapropter latet in argumento <expan abbr="viti&utilde;">vitium</expan>, dum a&longs;&longs;umi&shy;<lb/>tur ita pend&ecirc;re parteis illas form&ecedil;, qua&longs;i non h&ecedil;reant materi&aelig;, &amp; &longs;impliciter &longs;umitur id quod <expan abbr="ve-r&utilde;">ve&shy;<lb/>rum</expan> e&longs;t adhibita conditione, nimir&ugrave;m vt ex alio per materi&aelig; mutationem. </s>                                                                <s><expan abbr="Quant&utilde;">Quantum</expan> ver&ograve; e&longs;t de eo, <lb/>qu&ograve;d forma non videatur e&longs;&longs;e principium motus prim&ograve;, cum &longs;it mutati e&longs;&longs;e &amp; functionis qu&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/><expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> partes motus. </s>                                                                <s>Ambiguitas partium nos decipere po&longs;&longs;er. </s>                                                                <s>Etenim partes in motu, vel &longs;unt mate&shy;<lb/>ri&ecedil;, &amp; magnitudinis, vel &longs;unt con&longs;titutionis &amp; e&longs;&longs;enti&ecedil;: fateor plan&egrave; mutata e&longs;&longs;e, &amp; actum, vel <lb/>energian, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e parteis magnitudinis in motu, qu&ograve;d tales partes in continuo continuus quoque <lb/>&longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, &longs;ed &longs;unt pror&longs;us ex eo genere partium qu&aelig; con&longs;tituunt. </s>                                                                <s>Ira igitur forma noua <lb/>facit motum, quia facit partem con&longs;tituentem motum. </s>                                                                <s>At natura e&longs;t principium motus prim&ograve;.
 <pb pagenum="317"/> <pb pagenum="317"/>
 <arrow.to.target n="marg2067"></arrow.to.target><lb/>Cert&egrave;, &longs;i naturam a&longs;&longs;umas generatim &amp; indi&longs;tinct&egrave; qu&aelig; materiam <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan>. </s>                                                                <s>Ex illa <lb/>fit motus prim&ograve;, &amp; ad&aelig;quat&egrave;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> forma e&longs;t cau&longs;&longs;a eius partis qu&aelig; terminus e&longs;t, &amp; e&longs;&longs;e muta&shy;<lb/>tum; materia ver&ograve; &longs;ucce&longs;sionis &amp; extentionis. </s>                                                                <s>&longs;ed &longs;igillatim <expan abbr="vnaqu&aelig;q.">vnaqu&aelig;que</expan> e&longs;t prim&ograve; .i. </s>                                                                <s>citra <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, <lb/>cau&longs;&longs;a motus &longs;uo <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> more: &longs;ic cau&longs;&longs;a motus, qu&ograve;d pr&aelig;&longs;tet aliquid, vnde con&longs;tituatur motus. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> &longs;ingul&aelig; natur&aelig; &longs;eor&longs;um &longs;ufficiunt ad <expan abbr="propagand&utilde;">propagandum</expan> motum &longs;impliciter. </s>                                                                <s>Veruntamen c&ugrave;m <lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> natur&aelig; concurrant in officio &longs;uo faciendo, &amp; ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> pr&aelig;&longs;entia partes omnes exi&longs;tant <lb/>qu&aelig; con&longs;tituunt motum: idcirco natura &longs;impliciter dicitur e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve; coniun&shy;<lb/>ctim, non &longs;eor&longs;um, quod <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> re&longs;pexi&longs;&longs;e videtur philo&longs;ophus in ea definitione, quia nob. </s>                                                                <s>notior <lb/>e&longs;&longs;et vniuer&longs;us motus, partes <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qu&aelig; ip&longs;um con&longs;tituerent, ignot&aelig; &amp; adhuc plurib. explicand&aelig;. <lb/></s>                                                                <s>Secunda dubitatio &longs;ic tollitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> iam con&longs;titit, vt forma &longs;impliciter &longs;it cau&longs;&longs;a quietis, &longs;eu ve&shy;<lb/>tus, &longs;eu noua: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a quietis illius qu&aelig; &longs;ibi conueniens e&longs;t, vt forma terr&aelig;, quae terra maneat <lb/>in inferiore loco, cui, &longs;i acce&longs;&longs;erit ignis forma, ex hac &longs;equitur, vt locus &longs;uperior illi conueniat. <lb/></s>                                                                <s>Motus e&longs;t ex illis, vbi intercedat materi&aelig; permutatio. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ita variis modis habentes motum fa&shy;<lb/>ciunt &amp; quietem, &amp; quies &longs;an&egrave; veteri adh&ecedil;ret, quatenus integra e&longs;t; motus, vbi afficitur materia <lb/>per pote&longs;tatem quam in &longs;eip&longs;a retinet ad oppo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter &amp; natura tum materia, tum <lb/>etiam forma &longs;unt facultates patibiles &amp; oppo&longs;ita re&longs;piciunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; qu&ograve;d audieris formam <lb/><expan abbr="veter&etilde;">veterem</expan> per pote&longs;tatem quam habet ad <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, veteri debes, quominus &amp; hoc pa&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2067"></arrow.to.target><lb/>Cert&egrave;, &longs;i naturam a&longs;&longs;umas generatim &amp; indi&longs;tinct&egrave; qu&aelig; materiam <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan>. </s>                                                                <s>Ex illa <lb/>fit motus prim&ograve;, &amp; ad&aelig;quat&egrave;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> forma e&longs;t cau&longs;&longs;a eius partis qu&aelig; terminus e&longs;t, &amp; e&longs;&longs;e muta&shy;<lb/>tum; materia ver&ograve; &longs;ucce&longs;sionis &amp; extentionis. </s>                                                                <s>&longs;ed &longs;igillatim <expan abbr="vnaqu&aelig;q.">vnaqu&aelig;que</expan> e&longs;t prim&ograve; .i. </s>                                                                <s>citra <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, <lb/>cau&longs;&longs;a motus &longs;uo <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> more: &longs;ic cau&longs;&longs;a motus, qu&ograve;d pr&aelig;&longs;tet aliquid, vnde con&longs;tituatur motus. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> &longs;ingul&aelig; natur&aelig; &longs;eor&longs;um &longs;ufficiunt ad <expan abbr="propagand&utilde;">propagandum</expan> motum &longs;impliciter. </s>                                                                <s>Veruntamen c&ugrave;m <lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> natur&aelig; concurrant in officio &longs;uo faciendo, &amp; ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> pr&aelig;&longs;entia partes omnes exi&longs;tant <lb/>qu&aelig; con&longs;tituunt motum: idcirco natura &longs;impliciter dicitur e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve; coniun&shy;<lb/>ctim, non &longs;eor&longs;um, quod <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> re&longs;pexi&longs;&longs;e videtur philo&longs;ophus in ea definitione, quia nob. </s>                                                                <s>notior <lb/>e&longs;&longs;et vniuer&longs;us motus, partes <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> qu&aelig; ip&longs;um con&longs;tituerent, ignot&aelig; &amp; adhuc plurib. explicand&aelig;. <lb/></s>                                                                <s>Secunda dubitatio &longs;ic tollitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> iam con&longs;titit, vt forma &longs;impliciter &longs;it cau&longs;&longs;a quietis, &longs;eu ve&shy;<lb/>tus, &longs;eu noua: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a quietis illius qu&aelig; &longs;ibi conueniens e&longs;t, vt forma terr&aelig;, quae terra maneat <lb/>in inferiore loco, cui, &longs;i acce&longs;&longs;erit ignis forma, ex hac &longs;equitur, vt locus &longs;uperior illi conueniat. <lb/></s>                                                                <s>Motus e&longs;t ex illis, vbi intercedat materi&aelig; permutatio. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ita variis modis habentes motum fa&shy;<lb/>ciunt &amp; quietem, &amp; quies &longs;an&egrave; veteri adh&ecedil;ret, quatenus integra e&longs;t; motus, vbi afficitur materia <lb/>per pote&longs;tatem quam in &longs;eip&longs;a retinet ad oppo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter &amp; natura tum materia, tum <lb/>etiam forma &longs;unt facultates patibiles &amp; oppo&longs;ita re&longs;piciunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; qu&ograve;d audieris formam <lb/><expan abbr="veter&etilde;">veterem</expan> per pote&longs;tatem quam habet ad <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, veteri debes, quominus &amp; hoc pa&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2068"></arrow.to.target><lb/>cto natura &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve;: &longs;iquidem pote&longs;tas &longs;it ratio principij, non in&longs;trumentum, <lb/>aut aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s, quod in ip&longs;a natura <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> ponat. </s>                                                                <s>Ad obiectionem igitur; liquet accipi <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, non omnib. modis <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;impliciter, quemadmodum in Ari&longs;totelica definitio&shy;<lb/>ne po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="terti&atilde;">tertiam</expan> &longs;ic re&longs;pondemus. </s>                                                                <s>Naturalem denominari &agrave; natura, quae &longs;it ad naturam, non <lb/>ex natura, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> habere &longs;en&longs;um. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m, qui motus, qui &longs;unt naturales, &longs;icuti forma termi&shy;<lb/>nantur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="denomin&etilde;tur">denominentur</expan> ab ip&longs;a, vt albefactio ab albedine, &amp; &agrave; caliditate calefactio, &amp; hoc <lb/>pacto dicuntur ab eo ad quod &longs;unt, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quae motus dicatur naturalis hoc ip&longs;o nomine, id <lb/>ver&ograve; non e&longs;t e&ograve;, quae &longs;it ad naturam, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t motus naturalis, quia &longs;it in <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;impliciter, &longs;ed <lb/>quia <expan abbr="c&otilde;&longs;equitur">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t ex natura, qu&ograve;d e&longs;t huius natur&ecedil; proprius. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> peccat <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan> <lb/>&longs;ecundum non <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> vt cau&longs;&longs;am illi tribuens qu&aelig; tribuere non oportuit, illa &longs;eparans qu&aelig; tri&shy;<lb/>buenda fuerant. </s>                                                                <s>Diluitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quarta obiectio, quae habitus ab Ari&longs;totele tam ab&longs;olutus, quam im&shy;<lb/>perfectus ille vocatur, quatenus actum <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan>, &amp; <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> perfectum participat, qui etiam forma <lb/>dici &longs;olet, vt c&ugrave;m dicitur: Dans formam dare appendices. </s>                                                                <s>accipitur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma imperfecta qu&ecedil; e&longs;t <lb/>ambigu&egrave; forma, nec forma &longs;impliciter, &longs;ed cum adiecto quod affert <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, vt &longs;i dicas <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2068"></arrow.to.target><lb/>cto natura &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus prim&ograve;: &longs;iquidem pote&longs;tas &longs;it ratio principij, non in&longs;trumentum, <lb/>aut aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s, quod in ip&longs;a natura <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> ponat. </s>                                                                <s>Ad obiectionem igitur; liquet accipi <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, non omnib. modis <expan abbr="con&longs;iderat&atilde;">con&longs;ideratam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;impliciter, quemadmodum in Ari&longs;totelica definitio&shy;<lb/>ne po&longs;ita e&longs;t. </s>                                                                <s>Ad <expan abbr="terti&atilde;">tertiam</expan> &longs;ic re&longs;pondemus. </s>                                                                <s>Naturalem denominari &agrave; natura, quae &longs;it ad naturam, non <lb/>ex natura, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> habere &longs;en&longs;um. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m, qui motus, qui &longs;unt naturales, &longs;icuti forma termi&shy;<lb/>nantur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="denomin&etilde;tur">denominentur</expan> ab ip&longs;a, vt albefactio ab albedine, &amp; &agrave; caliditate calefactio, &amp; hoc <lb/>pacto dicuntur ab eo ad quod &longs;unt, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quae motus dicatur naturalis hoc ip&longs;o nomine, id <lb/>ver&ograve; non e&longs;t e&ograve;, quae &longs;it ad naturam, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t motus naturalis, quia &longs;it in <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;impliciter, &longs;ed <lb/>quia <expan abbr="c&otilde;&longs;equitur">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; e&longs;t ex natura, qu&ograve;d e&longs;t huius natur&ecedil; proprius. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> peccat <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan> <lb/>&longs;ecundum non <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> vt cau&longs;&longs;am illi tribuens qu&aelig; tribuere non oportuit, illa &longs;eparans qu&aelig; tri&shy;<lb/>buenda fuerant. </s>                                                                <s>Diluitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quarta obiectio, quae habitus ab Ari&longs;totele tam ab&longs;olutus, quam im&shy;<lb/>perfectus ille vocatur, quatenus actum <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan>, &amp; <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> perfectum participat, qui etiam forma <lb/>dici &longs;olet, vt c&ugrave;m dicitur: Dans formam dare appendices. </s>                                                                <s>accipitur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma imperfecta qu&ecedil; e&longs;t <lb/>ambigu&egrave; forma, nec forma &longs;impliciter, &longs;ed cum adiecto quod affert <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, vt &longs;i dicas <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2069"></arrow.to.target><lb/>lapideam: &longs;ic, c&ugrave;m dicitur forma fluens, &amp; forma imperfecta, &amp; h&ecedil;c motui &longs;upponitur qui item <lb/>e&longs;t functio imperfecta. </s>                                                                <s>Dicimus ver&ograve; ad vltimum: Motum e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan>, quia functio &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, non e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;umend&utilde;">&longs;umendum</expan> &longs;impliciter, immo motus affert interitum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed &longs;pectandas e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2069"></arrow.to.target><lb/>lapideam: &longs;ic, c&ugrave;m dicitur forma fluens, &amp; forma imperfecta, &amp; h&ecedil;c motui &longs;upponitur qui item <lb/>e&longs;t functio imperfecta. </s>                                                                <s>Dicimus ver&ograve; ad vltimum: Motum e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan>, quia functio &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, non e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;umend&utilde;">&longs;umendum</expan> &longs;impliciter, immo motus affert interitum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed &longs;pectandas e&longs;&longs;e cau&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2070"></arrow.to.target><lb/>&longs;as, vnde deriuatur, &amp; quantum e&longs;t de cau&longs;sis internis de quibus nunc ip&longs;um verba facimus, e&aelig; <lb/><expan abbr="&longs;ube&utilde;t">&longs;ubeunt</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> pote&longs;tatis, aut actus. </s>                                                                <s>E&longs;t igitur motus eius interitus, quo fundatur ratio pote&longs;tatis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in motu &longs;eu prim&ograve;, vt fit in <expan abbr="quaq.">quaque</expan> &longs;pecie motus per &longs;e ip&longs;am con&longs;iderata, &longs;eu &longs;ecund&ograve;, vt <lb/>fit in motu <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan>, qui &longs;equitur <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> mutationem, <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> amittitur de termino &agrave; quo cui po&shy;<lb/>te&longs;tas innititur, &amp; de actu illi oppo&longs;ito <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in albefactione amittitur, <expan abbr="nigr&utilde;">nigrum</expan> prim&ograve;, <lb/>quo nititur pote&longs;tas ad <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>: in motu ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, amittitur forma vetus, qua fundatur pote&longs;tas <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="oppo&longs;it&atilde;">oppo&longs;itam</expan>, &amp; functiones qu&aelig; illam <expan abbr="con&longs;equ&umacr;tur">con&longs;equuntur</expan>. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> functio <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; illius <lb/>qu&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habet actus, &longs;iue <expan abbr="&itilde;perfectio">imperfectio</expan>, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> res gignitur, &amp; e&longs;t mot^{9}, &longs;iue perfecti, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquae</expan> res genita <lb/>e&longs;t vt e&longs;t quies. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> bene &longs;e habet, c&ugrave;m e&longs;t in officio. </s>                                                                <s>Nolim <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> te obliui&longs;ci <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan> ei^{9} <lb/>ea ex parte qua <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> aliquid facti, &amp; <foreign lang="greek">e)ne/zgeian</foreign>, qua <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> pendet &agrave; forma noua, aut eius aliqua <lb/> <arrow.to.target n="marg2070"></arrow.to.target><lb/>&longs;as, vnde deriuatur, &amp; quantum e&longs;t de cau&longs;sis internis de quibus nunc ip&longs;um verba facimus, e&aelig; <lb/><expan abbr="&longs;ube&utilde;t">&longs;ubeunt</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> pote&longs;tatis, aut actus. </s>                                                                <s>E&longs;t igitur motus eius interitus, quo fundatur ratio pote&longs;tatis. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in motu &longs;eu prim&ograve;, vt fit in <expan abbr="quaq.">quaque</expan> &longs;pecie motus per &longs;e ip&longs;am con&longs;iderata, &longs;eu &longs;ecund&ograve;, vt <lb/>fit in motu <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan>, qui &longs;equitur <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> mutationem, <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> amittitur de termino &agrave; quo cui po&shy;<lb/>te&longs;tas innititur, &amp; de actu illi oppo&longs;ito <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in albefactione amittitur, <expan abbr="nigr&utilde;">nigrum</expan> prim&ograve;, <lb/>quo nititur pote&longs;tas ad <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>: in motu ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, amittitur forma vetus, qua fundatur pote&longs;tas <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="oppo&longs;it&atilde;">oppo&longs;itam</expan>, &amp; functiones qu&aelig; illam <expan abbr="con&longs;equ&umacr;tur">con&longs;equuntur</expan>. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> functio <expan abbr="c&otilde;&longs;eruatio">con&longs;eruatio</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; illius <lb/>qu&aelig; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habet actus, &longs;iue <expan abbr="&itilde;perfectio">imperfectio</expan>, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> res gignitur, &amp; e&longs;t mot^{9}, &longs;iue perfecti, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquae</expan> res genita <lb/>e&longs;t vt e&longs;t quies. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> bene &longs;e habet, c&ugrave;m e&longs;t in officio. </s>                                                                <s>Nolim <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> te obliui&longs;ci <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;alut&etilde;">&longs;alutem</expan> ei^{9} <lb/>ea ex parte qua <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> aliquid facti, &amp; <foreign lang="greek">e)ne/rgeian</foreign>, qua <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> pendet &agrave; forma noua, aut eius aliqua <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2071"></arrow.to.target><lb/>parte, vt &longs;upr&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hactenus &agrave; nobis explicata &longs;unt <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natur&aelig; officia: re&longs;tat <lb/><expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan>, vt <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> &longs;ententias recen&longs;entes indicemus, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> long&egrave; di&longs;&longs;entiant iis qu&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> decreta fuerunt.</s></p> <arrow.to.target n="marg2071"></arrow.to.target><lb/>parte, vt &longs;upr&agrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hactenus &agrave; nobis explicata &longs;unt <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natur&aelig; officia: re&longs;tat <lb/><expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan>, vt <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> &longs;ententias recen&longs;entes indicemus, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> long&egrave; di&longs;&longs;entiant iis qu&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> decreta fuerunt.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2060"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg2060"></margin.target>C</s></p>
Line 8036 
Line 8034 
 <arrow.to.target n="marg2081"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;um &amp; &egrave; &longs;uo loco per &longs;e mouetur, &amp; vbi vult, etiam manet: inanima, c&ugrave;m in &longs;uo loco exi&longs;tunt, <lb/>inde non ni&longs;i vi diuelluntur: <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s>                                                                <s>non ni&longs;i dimi&longs;&longs;a reuertuntur, &amp; id pr&ecedil;tere&agrave; quod mouet, <lb/>&longs;edat &amp; &longs;i&longs;tit, vt ego, qui moueo calamum, ip&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;i&longs;to. </s>                                                                <s>Vt igitur animal aliud mouet &amp; &longs;i&shy;<lb/>&longs;tit, &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i mouet &longs;eip&longs;um, &longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;i&longs;tere pote&longs;t: ac ni&longs;i id fiat, vt, &longs;i rueret pr&aelig;ceps, ille <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>motus ab animali non e&longs;t, ver&ugrave;m &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> corporis, per <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mouetur ab alio, ide&ograve; quoque <lb/>opus habet, vt ab alio &longs;i&longs;tatur. </s>                                                                <s>Tum terti&ograve; quoniam ea qu&aelig; per &longs;e mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, mouen&shy;<lb/>tur ad plureis loci differentias, &amp; pluribus motibus. </s>                                                                <s>Per&longs;picuum <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, animalia e&longs;&longs;e huiu&longs;modi <lb/>qu&aelig; tu cernis <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> corporis parteis <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ver&longs;us agitare, &amp; ad omneis loci <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> cieri po&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter etiam exi&longs;timauit Plotinus, <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> habere vim mouendi corpus in orbem animi c&ecedil;&shy;<lb/>le&longs;tis officia ad no&longs;trates animos transferens imprudenter. </s>                                                                <s><expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>plureis <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> motus, tum in <lb/>toto, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in partibus: c&ugrave;m mod&ograve; rect&agrave; progredi, ali&agrave;s a&longs;cendere, nonnunquam de&longs;cendere <lb/>&longs;oleant, &amp; attollendo, &amp; deprimendo, tendendo item, ac flectendo, <expan abbr="trahendo&qacute;">trahendoque</expan>. </s>                                                                <s>&amp; pellendo par&shy;<lb/>tes corporis, varias illis tribuere motioneis. </s>                                                                <s>Adde etiam plantas: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; illarum motus &agrave; &longs;eip&longs;is <lb/>obeuntur, dum <expan abbr=".n.">enim</expan> augentur, in <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> loci differentiam &longs;e&longs;e porrigunt. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; quod per &longs;e mo&shy;<lb/>uetur, diuidi oportet in partem actu per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; in partem per &longs;e motam. </s>                                                                <s>At inanima ni&shy; <arrow.to.target n="marg2081"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;um &amp; &egrave; &longs;uo loco per &longs;e mouetur, &amp; vbi vult, etiam manet: inanima, c&ugrave;m in &longs;uo loco exi&longs;tunt, <lb/>inde non ni&longs;i vi diuelluntur: <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s>                                                                <s>non ni&longs;i dimi&longs;&longs;a reuertuntur, &amp; id pr&ecedil;tere&agrave; quod mouet, <lb/>&longs;edat &amp; &longs;i&longs;tit, vt ego, qui moueo calamum, ip&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;i&longs;to. </s>                                                                <s>Vt igitur animal aliud mouet &amp; &longs;i&shy;<lb/>&longs;tit, &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i mouet &longs;eip&longs;um, &longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;i&longs;tere pote&longs;t: ac ni&longs;i id fiat, vt, &longs;i rueret pr&aelig;ceps, ille <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <lb/>motus ab animali non e&longs;t, ver&ugrave;m &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> corporis, per <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mouetur ab alio, ide&ograve; quoque <lb/>opus habet, vt ab alio &longs;i&longs;tatur. </s>                                                                <s>Tum terti&ograve; quoniam ea qu&aelig; per &longs;e mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, mouen&shy;<lb/>tur ad plureis loci differentias, &amp; pluribus motibus. </s>                                                                <s>Per&longs;picuum <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t, animalia e&longs;&longs;e huiu&longs;modi <lb/>qu&aelig; tu cernis <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> corporis parteis <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ver&longs;us agitare, &amp; ad omneis loci <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> cieri po&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter etiam exi&longs;timauit Plotinus, <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> habere vim mouendi corpus in orbem animi c&ecedil;&shy;<lb/>le&longs;tis officia ad no&longs;trates animos transferens imprudenter. </s>                                                                <s><expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>plureis <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> motus, tum in <lb/>toto, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in partibus: c&ugrave;m mod&ograve; rect&agrave; progredi, ali&agrave;s a&longs;cendere, nonnunquam de&longs;cendere <lb/>&longs;oleant, &amp; attollendo, &amp; deprimendo, tendendo item, ac flectendo, <expan abbr="trahendo&qacute;">trahendoque</expan>. </s>                                                                <s>&amp; pellendo par&shy;<lb/>tes corporis, varias illis tribuere motioneis. </s>                                                                <s>Adde etiam plantas: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; illarum motus &agrave; &longs;eip&longs;is <lb/>obeuntur, dum <expan abbr=".n.">enim</expan> augentur, in <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> loci differentiam &longs;e&longs;e porrigunt. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; quod per &longs;e mo&shy;<lb/>uetur, diuidi oportet in partem actu per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; in partem per &longs;e motam. </s>                                                                <s>At inanima ni&shy;
 <pb pagenum="320"/>hil habent huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Propo&longs;itio ver&ograve; probatur ab Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Quoniam quod per &longs;e moue&shy;<lb/> <pb pagenum="320"/>hil habent huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>Propo&longs;itio ver&ograve; probatur ab Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Quoniam quod per &longs;e moue&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2082"></arrow.to.target><lb/>tur, habet in &longs;e initia cum efficiendi, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> excipiendi motum. </s>                                                                <s>At h&ecedil;c, &longs;i debent &longs;e&longs;e afficere, <lb/>hoc e&longs;t, &longs;i vnum <expan abbr="actur&utilde;">acturum</expan> &longs;it, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve; pa&longs;&longs;urum, &longs;eparata &longs;int oportet, <expan abbr="neq.">neque</expan> ratione &longs;ol&ugrave;m, aut po&shy;<lb/>te&longs;tate, &longs;ed reip&longs;a &amp; actu. </s>                                                                <s>Inanima ver&ograve; formas habent pror&longs;us, cum materia connexas, <expan abbr="ideo&qacute;ue">ideoque</expan> <lb/>indi&longs;&longs;olubiles, &amp; eiu&longs;modi qu&aelig; <expan abbr="neq.">neque</expan> in officiis, <expan abbr="neq.">neque</expan> reip&longs;a diuelli queant &agrave; materia. </s>                                                                <s>Non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt igitur con&longs;tare inanima &egrave; parte mouente, &amp; &egrave; parte mota. </s>                                                                <s>Quamobrem id con&longs;equi nece&longs;&shy;<lb/>&longs;e e&longs;t, vt non &agrave; &longs;eip&longs;is, &longs;ed ab alio nece&longs;&longs;ari&ograve; moueantui &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Hoc igitur Ari&longs;to&shy;<lb/>teli placuit, quod mult&ograve; ante Platoni item placuerat, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> nam di&longs;tinxit aliquando animata ab ina&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2082"></arrow.to.target><lb/>tur, habet in &longs;e initia cum efficiendi, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> excipiendi motum. </s>                                                                <s>At h&ecedil;c, &longs;i debent &longs;e&longs;e afficere, <lb/>hoc e&longs;t, &longs;i vnum <expan abbr="actur&utilde;">acturum</expan> &longs;it, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve; pa&longs;&longs;urum, &longs;eparata &longs;int oportet, <expan abbr="neq.">neque</expan> ratione &longs;ol&ugrave;m, aut po&shy;<lb/>te&longs;tate, &longs;ed reip&longs;a &amp; actu. </s>                                                                <s>Inanima ver&ograve; formas habent pror&longs;us, cum materia connexas, <expan abbr="ideo&qacute;ue">ideoque</expan> <lb/>indi&longs;&longs;olubiles, &amp; eiu&longs;modi qu&aelig; <expan abbr="neq.">neque</expan> in officiis, <expan abbr="neq.">neque</expan> reip&longs;a diuelli queant &agrave; materia. </s>                                                                <s>Non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt igitur con&longs;tare inanima &egrave; parte mouente, &amp; &egrave; parte mota. </s>                                                                <s>Quamobrem id con&longs;equi nece&longs;&shy;<lb/>&longs;e e&longs;t, vt non &agrave; &longs;eip&longs;is, &longs;ed ab alio nece&longs;&longs;ari&ograve; moueantui &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Hoc igitur Ari&longs;to&shy;<lb/>teli placuit, quod mult&ograve; ante Platoni item placuerat, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> nam di&longs;tinxit aliquando animata ab ina&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2083"></arrow.to.target><lb/>nimis, qu&ograve;d h&aelig;c extra &longs;e initium &longs;ui motus haberent; illa ver&ograve; intra. </s>                                                                <s>&ldquo;<foreign lang="greek">w)= ga\r e)/cwqen</foreign>, inquit, <lb/><foreign lang="greek">to) kinei=s<gap/>ai a)/yuxon, w)=| de\ e)/ndoqen a)uto\ e)c e(autou= e<gap/>myuxon</foreign>.&rdquo;</s></p> <arrow.to.target n="marg2083"></arrow.to.target><lb/>nimis, qu&ograve;d h&aelig;c extra &longs;e initium &longs;ui motus haberent; illa ver&ograve; intra. </s>                                                                <s>&ldquo;<foreign lang="greek">w)= ga\r e)/cwqen</foreign>, inquit, <lb/><foreign lang="greek">to\ kinei=sqai a)/yuxon, w)=| de\ e)/ndoqen au)to\ e)c e(autou= e<gap/>myuxon</foreign>.&rdquo;</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2077"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg2077"></margin.target>A</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 8060 
Line 8058 
 <arrow.to.target n="marg2086"></arrow.to.target><lb/>quod contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> mouetur, ab alio pror&longs;us moueri, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud, quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, &longs;uapte <lb/>natura cieri: quanquam id ex toto, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ingulis ex partibus eueniat. </s>                                                                <s>Ac &longs;i in alium &longs;en&longs;um <lb/>accipiatur ea di&longs;tributio, pr&ecedil;ter id qu&ograve;d mira inconcinnitas in&longs;eretur in contextum, &longs;i inanis, eiu&longs;&shy;<lb/>dem partitionis iteratio fiat; item Ari&longs;totelis <expan abbr="incon&longs;tanti&atilde;">incon&longs;tantiam</expan> &longs;ignificare poterit, qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> pr&aelig;cepta <lb/>dederit qu&aelig; pror&longs;us inutilia &longs;int, aut ea non &longs;eruauerit qu&aelig; ip&longs;e dederit, &amp; primus &longs;u&ecedil; legis vincu&shy;<lb/>la fregerit. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i <expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan> illa, non &longs;ic diuidundum fuerat, vt ip&longs;e fecit; &longs;atis <expan abbr=".n.">enim</expan> fui&longs;&longs;et, &longs;i ita di&shy;<lb/>ctum foret. </s>                                                                <s>Qu&aelig; per &longs;e mouentur, aut &agrave; &longs;eip&longs;is, aut ab alio mouentur. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is agun&shy;<lb/>tur; &longs;uapte natura, qu&ecedil; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab alio violenter: fui&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;uapte natura moueri non eius proprium <lb/> <arrow.to.target n="marg2086"></arrow.to.target><lb/>quod contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> mouetur, ab alio pror&longs;us moueri, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud, quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, &longs;uapte <lb/>natura cieri: quanquam id ex toto, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ingulis ex partibus eueniat. </s>                                                                <s>Ac &longs;i in alium &longs;en&longs;um <lb/>accipiatur ea di&longs;tributio, pr&ecedil;ter id qu&ograve;d mira inconcinnitas in&longs;eretur in contextum, &longs;i inanis, eiu&longs;&shy;<lb/>dem partitionis iteratio fiat; item Ari&longs;totelis <expan abbr="incon&longs;tanti&atilde;">incon&longs;tantiam</expan> &longs;ignificare poterit, qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> pr&aelig;cepta <lb/>dederit qu&aelig; pror&longs;us inutilia &longs;int, aut ea non &longs;eruauerit qu&aelig; ip&longs;e dederit, &amp; primus &longs;u&ecedil; legis vincu&shy;<lb/>la fregerit. </s>                                                                <s>Et cert&egrave; &longs;i <expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan> illa, non &longs;ic diuidundum fuerat, vt ip&longs;e fecit; &longs;atis <expan abbr=".n.">enim</expan> fui&longs;&longs;et, &longs;i ita di&shy;<lb/>ctum foret. </s>                                                                <s>Qu&aelig; per &longs;e mouentur, aut &agrave; &longs;eip&longs;is, aut ab alio mouentur. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is agun&shy;<lb/>tur; &longs;uapte natura, qu&ecedil; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab alio violenter: fui&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;uapte natura moueri non eius proprium <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2087"></arrow.to.target><lb/>quod per &longs;e mouetur, nec item ab alio moueri, &longs;ed illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is; hoc autem <lb/>illorum qu&ecedil; mouentur ab alio. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i &longs;taret ita diui&longs;io, non pr&aelig;&longs;taret nobis Ari&longs;toteles id <lb/>quod expeteret, aut cert&egrave; longiore via perficeret, <expan abbr="fru&longs;tra&qacute;">fru&longs;traque</expan>. </s>                                                                <s>tota theatra &longs;&ecedil;pius <expan abbr="c&otilde;moui&longs;&longs;et">commoui&longs;&longs;et</expan> <expan abbr="clam&atilde;s">clamans</expan>, <lb/>methodos e&longs;&longs;e natur&aelig; imitatrices, quare nihil ab eis redundans e&longs;&longs;e expectandum. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in pri&shy;<lb/>mum mouens 8. Phy&longs;. vniuer&longs;us Ari&longs;totelis &longs;ermo contendebat, &amp; ab his qu&aelig; &longs;unt inanima qu&aelig; <lb/>voluit ab alio moueri, re&longs;oluit <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> inanimata, quorum more primum mobile mo&shy;<lb/>ueretur. </s>                                                                <s>ea ver&ograve; &longs;unt qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouentur, &longs;ed tamen pars mouens adhuc mobilis e&longs;t; <lb/>c&ugrave;m &longs;atis fui&longs;&longs;et, &longs;i ab iis qu&aelig; natura mouentur, proxim&egrave; ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouens perueni&longs;&longs;et, qu&ograve;d in <lb/>eis foret <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> pars. </s>                                                                <s>Sed ip&longs;e ab iis qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> credimus e&longs;&longs;e inanima ad illa <lb/>venit prim&ugrave;m qu&aelig; putamus e&longs;&longs;e animalia. </s>                                                                <s>ex quorum motu de primo mobili <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> ferri po&longs;&shy;<lb/>&longs;et. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, qu&ograve;d moueri &agrave; &longs;e, &amp; ab alio non minus inter &longs;e di&longs;iuncta erunt, qu&agrave;m &longs;uapte <lb/>natura moueri, &amp; contra naturam. </s>                                                                <s>Igitur etiam proprietates eius quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, ab iis <lb/>erunt alien&ecedil; qu&aelig; mouentur ab alio, illius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> proprietas quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, inter alias h&aelig;c <lb/>e&longs;t, diuidi in partem <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, ac mouentem. </s>                                                                <s>Quapropter id quod in eas parteis non &longs;ecabitur, ab  <arrow.to.target n="marg2087"></arrow.to.target><lb/>quod per &longs;e mouetur, nec item ab alio moueri, &longs;ed illud <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is; hoc autem <lb/>illorum qu&ecedil; mouentur ab alio. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i &longs;taret ita diui&longs;io, non pr&aelig;&longs;taret nobis Ari&longs;toteles id <lb/>quod expeteret, aut cert&egrave; longiore via perficeret, <expan abbr="fru&longs;tra&qacute;">fru&longs;traque</expan>. </s>                                                                <s>tota theatra &longs;&ecedil;pius <expan abbr="c&otilde;moui&longs;&longs;et">commoui&longs;&longs;et</expan> <expan abbr="clam&atilde;s">clamans</expan>, <lb/>methodos e&longs;&longs;e natur&aelig; imitatrices, quare nihil ab eis redundans e&longs;&longs;e expectandum. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in pri&shy;<lb/>mum mouens 8. Phy&longs;. vniuer&longs;us Ari&longs;totelis &longs;ermo contendebat, &amp; ab his qu&aelig; &longs;unt inanima qu&aelig; <lb/>voluit ab alio moueri, re&longs;oluit <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> inanimata, quorum more primum mobile mo&shy;<lb/>ueretur. </s>                                                                <s>ea ver&ograve; &longs;unt qu&aelig; &agrave; &longs;eip&longs;is <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mouentur, &longs;ed tamen pars mouens adhuc mobilis e&longs;t; <lb/>c&ugrave;m &longs;atis fui&longs;&longs;et, &longs;i ab iis qu&aelig; natura mouentur, proxim&egrave; ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mouens perueni&longs;&longs;et, qu&ograve;d in <lb/>eis foret <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> pars. </s>                                                                <s>Sed ip&longs;e ab iis qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> credimus e&longs;&longs;e inanima ad illa <lb/>venit prim&ugrave;m qu&aelig; putamus e&longs;&longs;e animalia. </s>                                                                <s>ex quorum motu de primo mobili <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> ferri po&longs;&shy;<lb/>&longs;et. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, qu&ograve;d moueri &agrave; &longs;e, &amp; ab alio non minus inter &longs;e di&longs;iuncta erunt, qu&agrave;m &longs;uapte <lb/>natura moueri, &amp; contra naturam. </s>                                                                <s>Igitur etiam proprietates eius quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, ab iis <lb/>erunt alien&ecedil; qu&aelig; mouentur ab alio, illius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> proprietas quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, inter alias h&aelig;c <lb/>e&longs;t, diuidi in partem <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, ac mouentem. </s>                                                                <s>Quapropter id quod in eas parteis non &longs;ecabitur, ab
 <pb pagenum="321"/> <pb pagenum="321"/>
 <arrow.to.target n="marg2088"></arrow.to.target><lb/>alio plan&egrave; mouebitur, &amp; pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed c&ugrave;m inanima <expan abbr="n&otilde;">non</expan> diuidantur in eiu&longs;modi parteis, nun&shy;<lb/>quam &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri poterunt: aliter fal&longs;a illa <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> forent, &amp; <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> lubrica qu&aelig; po&shy;<lb/>&longs;te&agrave; de inanimis a&longs;&longs;ump&longs;i&longs;&longs;et, &amp; nouis rationibus confirmare conatus e&longs;&longs;et in eo propo&longs;ito ma&shy;<lb/>nens, &amp; quae ab alio moueantur, &amp; qu&ograve;d in tales parteis <expan abbr="n&utilde;">num</expan> &longs;ecentur, aut &longs;i defendi&longs;&longs;et oppo&longs;itum; <lb/>illa profect&ograve; qu&ecedil; tantis machinis erexerat, aliquando demolitus e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Sed quid <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> conatu opus <lb/>e&longs;t in re per&longs;picua? </s>                                                                <s>perge ob&longs;ecro, videbis Ari&longs;totelem paullo po&longs;t ita &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">xai\ tw=n u)p) <lb/>a)/lloukinoume\non ta\ me\n fu/sei kinei=tai, ta\ d<gap/> pa\za fu/si+n</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t ex iis qu&aelig; mouentur ab alio, qu&ecedil;&shy;<lb/>dam &longs;uapte natura mouentur, nonnulla contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; mox <foreign lang="greek">tw=n ga\r u(p) a)ll)ou) kinoume\non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ta\&shy;<lb/>me\n paza\ fu/si+n e)qh/ka me\n kinei=s<gap/>ai ta\ de\ lei/pet ai a)ntiqei=nai o(ti fu/sei</foreign>. </s>                                                                <s>hoc e&longs;t. </s>                                                                <s>Ex iis enim <lb/>qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> po&longs;uimus pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri, illa ver&ograve; reliquum e&longs;t, vt op&shy;<lb/>ponamus, quia natura, vt tibi de partitionis illius veritate ne minima <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;u&longs;picio in animo re&shy;<lb/>&longs;tare queat. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quae ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis &longs;ecari nequeat, illa <expan abbr="m&otilde;&longs;trant">mon&longs;trant</expan> qu&aelig; <lb/>mox Ari&longs;toteles ip&longs;e <expan abbr="ad&longs;crip&longs;i&ttilde;">ad&longs;crip&longs;itur</expan> ad verbum. </s>                                                                <s>Videtur <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit, vt in nauibus &amp; in iis qu&aelig; non na&shy;<lb/>tura <expan abbr="con&longs;t&atilde;t">con&longs;tant</expan>, &longs;iue artificio&longs;a &longs;int, &longs;eu qu&aelig; ip&longs;e &longs;pontina vocat, &longs;ic &amp; in animalibus e&longs;&longs;e diui&longs;um id <lb/>quod mouet, &amp; id quod mouetur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic totum mouere &longs;eip&longs;um. </s>                                                                <s>Eius verba &longs;unt i&longs;ta. <foreign lang="greek">*e)/oik<gap/><lb/>ga\r w(spez e)n toi=s plo/<gap/>oiou xai<gap/> mh\ fu/sei s<gap/>wis aue\nois, ou(tw kai\ e)n toi=s <gap/>w/ois ei<gap/>nai di<gap/>hme\ non to\ ki&shy;<lb/>no<gap/> kai\ to\ kinoumenon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">xai\ ou(tws po\ pa/n a)uto\ e(auto\ kinei=n</foreign>. </s>                                                                <s>Atque equidem c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; per&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2088"></arrow.to.target><lb/>alio plan&egrave; mouebitur, &amp; pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed c&ugrave;m inanima <expan abbr="n&otilde;">non</expan> diuidantur in eiu&longs;modi parteis, nun&shy;<lb/>quam &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri poterunt: aliter fal&longs;a illa <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> forent, &amp; <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> lubrica qu&aelig; po&shy;<lb/>&longs;te&agrave; de inanimis a&longs;&longs;ump&longs;i&longs;&longs;et, &amp; nouis rationibus confirmare conatus e&longs;&longs;et in eo propo&longs;ito ma&shy;<lb/>nens, &amp; quae ab alio moueantur, &amp; qu&ograve;d in tales parteis <expan abbr="n&utilde;">num</expan> &longs;ecentur, aut &longs;i defendi&longs;&longs;et oppo&longs;itum; <lb/>illa profect&ograve; qu&ecedil; tantis machinis erexerat, aliquando demolitus e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Sed quid <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> conatu opus <lb/>e&longs;t in re per&longs;picua? </s>                                                                <s>perge ob&longs;ecro, videbis Ari&longs;totelem paullo po&longs;t ita &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">kai\ tw=n u)p' <lb/>a)/llou kinoume\non ta\ me\n fu/sei kinei/tai, ta\ de\ pa\ra fu/sin</foreign>. </s>                                                                <s>ide&longs;t ex iis qu&aelig; mouentur ab alio, qu&ecedil;&shy;<lb/>dam &longs;uapte natura mouentur, nonnulla contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; mox <foreign lang="greek">tw=n ga\r u(p' a)ll' ou) kinoume\non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ta\ <lb/>me\n para\ fu/si+n e)qh/ka me\n kinei=sqai ta\ de\ lei/petai a)ntiqei=nai o(ti fu/sei</foreign>. </s>                                                                <s>hoc e&longs;t. </s>                                                                <s>Ex iis enim <lb/>qu&aelig; mouentur ab alio, h&aelig;c <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> po&longs;uimus pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> moueri, illa ver&ograve; reliquum e&longs;t, vt op&shy;<lb/>ponamus, quia natura, vt tibi de partitionis illius veritate ne minima <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;u&longs;picio in animo re&shy;<lb/>&longs;tare queat. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quae ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis &longs;ecari nequeat, illa <expan abbr="m&otilde;&longs;trant">mon&longs;trant</expan> qu&aelig; <lb/>mox Ari&longs;toteles ip&longs;e <expan abbr="ad&longs;crip&longs;i&ttilde;">ad&longs;crip&longs;itur</expan> ad verbum. </s>                                                                <s>Videtur <expan abbr=".n.">enim</expan> inquit, vt in nauibus &amp; in iis qu&aelig; non na&shy;<lb/>tura <expan abbr="con&longs;t&atilde;t">con&longs;tant</expan>, &longs;iue artificio&longs;a &longs;int, &longs;eu qu&aelig; ip&longs;e &longs;pontina vocat, &longs;ic &amp; in animalibus e&longs;&longs;e diui&longs;um id <lb/>quod mouet, &amp; id quod mouetur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic totum mouere &longs;eip&longs;um. </s>                                                                <s>Eius verba &longs;unt i&longs;ta. <foreign lang="greek">*e)/oike <lb/>ga\r w(sper e)n toi=s plou/oiou kai\ mh\ fu/sei sunistame\nois, ou(tw kai\ e)n toi=s zw/ois ei)=nai dihrhme\non to\ ki&shy;<lb/>noh/n kai\ to\ kinoumenon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ou(tws po\ pa/n a)uto\ e(auto\ kinei=n</foreign>. </s>                                                                <s>Atque equidem c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; per&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2089"></arrow.to.target><lb/>&longs;piciamus e&longs;&longs;e aliquod primum in animali quod c&ecedil;teris quie&longs;centibus agitetur, c&ecedil;tera ver&ograve; illius <lb/>primi officio vacante e&longs;&longs;e immobilia, nec in animo carentibus e&longs;&longs;e quicquam huiu&longs;modi, rect&egrave; <lb/><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t, inanimante &longs;olo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> e&longs;&longs;e id quod mouet, ab eo quod mouetur, non mod&ograve; ra&shy;<lb/>tione ip&longs;a, ver&ugrave;metiam re: <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc id e&longs;&longs;e quod &agrave; &longs;e ip&longs;o moueri po&longs;sit. </s>                                                                <s>Maxim&egrave; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> (ad&longs;cribit) <lb/>dubitatur, <expan abbr="reliqu&utilde;">reliquum</expan> po&longs;trem&ecedil; diui&longs;ionis <expan abbr="m&etilde;brum">membrum</expan>, vnde .&longs;. </s>                                                                <s>motus naturales grauium <expan abbr="leuium&qacute;">leuiumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&shy;<lb/>&longs;citentur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; non ob aliud qu&agrave;m qu&ograve;d in illis pars mobilis &agrave; mouente di&longs;iuncta non appa&shy;<lb/>reat qu&aelig; prima cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agitari contingat, qu&aelig; cum inanimante &longs;olo repe&shy;<lb/>riatur, facit, vt &agrave; &longs;eip&longs;o moueri <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> &longs;it animantis. </s>                                                                <s>Quin potius &longs;i rem maiore diligentia per&shy;<lb/>pendamus, ab Ari&longs;totele <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> videatur allata qu&aelig; na&longs;catur ab initiis, &amp; nobis &longs;imul, &amp; na&shy;<lb/>tura prioribus. </s>                                                                <s>Etenim h&aelig;c accipit Ari&longs;toteles pro reciprocis animatum e&longs;&longs;e, moueri &agrave; &longs;e ip&longs;o &amp; <lb/>diuidi in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mouentem, ac mobilem. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;ic confici poterit argumentum. </s>                                                                <s>Subiectum ani&shy;<lb/>matum. </s>                                                                <s>A &longs;eip&longs;o moueri, attributum. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;a, diuidi in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem. </s>                                                                <s>Ergo quicquid diui&shy;<lb/>ditur in parteis <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan> ac <expan abbr="mou&etilde;tem">mouentem</expan>, id &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Animatum in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem &longs;ecatur. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2089"></arrow.to.target><lb/>&longs;piciamus e&longs;&longs;e aliquod primum in animali quod c&ecedil;teris quie&longs;centibus agitetur, c&ecedil;tera ver&ograve; illius <lb/>primi officio vacante e&longs;&longs;e immobilia, nec in animo carentibus e&longs;&longs;e quicquam huiu&longs;modi, rect&egrave; <lb/><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;t, inanimante &longs;olo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> e&longs;&longs;e id quod mouet, ab eo quod mouetur, non mod&ograve; ra&shy;<lb/>tione ip&longs;a, ver&ugrave;metiam re: <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc id e&longs;&longs;e quod &agrave; &longs;e ip&longs;o moueri po&longs;sit. </s>                                                                <s>Maxim&egrave; <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> (ad&longs;cribit) <lb/>dubitatur, <expan abbr="reliqu&utilde;">reliquum</expan> po&longs;trem&ecedil; diui&longs;ionis <expan abbr="m&etilde;brum">membrum</expan>, vnde .&longs;. </s>                                                                <s>motus naturales grauium <expan abbr="leuium&qacute;">leuiumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;u&shy;<lb/>&longs;citentur. </s>                                                                <s>Hoc ver&ograve; non ob aliud qu&agrave;m qu&ograve;d in illis pars mobilis &agrave; mouente di&longs;iuncta non appa&shy;<lb/>reat qu&aelig; prima cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agitari contingat, qu&aelig; cum inanimante &longs;olo repe&shy;<lb/>riatur, facit, vt &agrave; &longs;eip&longs;o moueri <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> &longs;it animantis. </s>                                                                <s>Quin potius &longs;i rem maiore diligentia per&shy;<lb/>pendamus, ab Ari&longs;totele <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> videatur allata qu&aelig; na&longs;catur ab initiis, &amp; nobis &longs;imul, &amp; na&shy;<lb/>tura prioribus. </s>                                                                <s>Etenim h&aelig;c accipit Ari&longs;toteles pro reciprocis animatum e&longs;&longs;e, moueri &agrave; &longs;e ip&longs;o &amp; <lb/>diuidi in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mouentem, ac mobilem. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> &longs;ic confici poterit argumentum. </s>                                                                <s>Subiectum ani&shy;<lb/>matum. </s>                                                                <s>A &longs;eip&longs;o moueri, attributum. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;a, diuidi in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem. </s>                                                                <s>Ergo quicquid diui&shy;<lb/>ditur in parteis <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan> ac <expan abbr="mou&etilde;tem">mouentem</expan>, id &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Animatum in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem &longs;ecatur. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2090"></arrow.to.target><lb/>Et mouetur igitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Diuidi <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem, &amp; nobi&longs;met ip&longs;is clarum e&longs;t, &amp; in c&ecedil;te&shy;<lb/>ris animantibus, vt id probar&egrave; non expediat. </s>                                                                <s>Ea in ver&ograve; cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e ex illo con&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque enim <lb/>quicquam reperiri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> quod &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; moueatur. </s>                                                                <s>Quare aut ab externo moueri oportebit, <lb/>aut in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; diuidetur. </s>                                                                <s>&longs;ed nos de illo agimus quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, non <expan abbr="au-t&etilde;">au&shy;<lb/>tem</expan> ab externo. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&ograve;d id quod per &longs;e mouet, &amp; quod per &longs;e mouetur, actu e&longs;&longs;e debet. <lb/></s>                                                                <s>Ob id mutatur materia &longs;ol&ugrave;m, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur, quia &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Sic in animali portione re&shy;<lb/>&longs;pondet, &longs;iue animus qui ibi re&longs;idet: e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> corpus organicum quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t actu. </s>                                                                <s>Proinde monuit <lb/>Ari&longs;toteles animalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;impliciter <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &longs;ed vnum, quae ab vno, &amp; quodammod&ograve; per adiunctio&shy;<lb/>nem: c&ugrave;m ab illo prim&ograve; quod e&longs;t cor, partes ali&aelig; pendere <expan abbr="per&longs;pici&atilde;tur">per&longs;piciantur</expan>, &amp; <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> plan&egrave; ducere. <lb/></s>                                                                <s>Conuerte mod&ograve; te ad <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan>, quid in illo <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan> apparet? </s>                                                                <s>quid e&longs;t in eo quod moueat, cum <lb/>&longs;it actu &agrave; re mobili &longs;eparatum? </s>                                                                <s>num ne forma, qu&aelig; c&ugrave;m materia ip&longs;a diuiditur? </s>                                                                <s>Imm&ograve; &longs;i illa <lb/><expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan>, qualia accipiuntur ab Ari&longs;totele, profect&ograve; nec <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis diuidi pote&shy;<lb/>rit, nec &agrave; &longs;e ip&longs;o cieri. </s>                                                                <s>aliter non e&longs;&longs;et id quod e&longs;t &agrave; &longs;e moueri, &amp; ex <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> parte con&longs;tare <foreign lang="greek"><gap/>wtiko\n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2090"></arrow.to.target><lb/>Et mouetur igitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Diuidi <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem, &amp; nobi&longs;met ip&longs;is clarum e&longs;t, &amp; in c&ecedil;te&shy;<lb/>ris animantibus, vt id probar&egrave; non expediat. </s>                                                                <s>Ea in ver&ograve; cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e ex illo con&longs;tat. </s>                                                                <s>Neque enim <lb/>quicquam reperiri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> quod &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; moueatur. </s>                                                                <s>Quare aut ab externo moueri oportebit, <lb/>aut in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; diuidetur. </s>                                                                <s>&longs;ed nos de illo agimus quod &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, non <expan abbr="au-t&etilde;">au&shy;<lb/>tem</expan> ab externo. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&ograve;d id quod per &longs;e mouet, &amp; quod per &longs;e mouetur, actu e&longs;&longs;e debet. <lb/></s>                                                                <s>Ob id mutatur materia &longs;ol&ugrave;m, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur, quia &longs;it potentia. </s>                                                                <s>Sic in animali portione re&shy;<lb/>&longs;pondet, &longs;iue animus qui ibi re&longs;idet: e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> corpus organicum quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t actu. </s>                                                                <s>Proinde monuit <lb/>Ari&longs;toteles animalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;impliciter <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &longs;ed vnum, quae ab vno, &amp; quodammod&ograve; per adiunctio&shy;<lb/>nem: c&ugrave;m ab illo prim&ograve; quod e&longs;t cor, partes ali&aelig; pendere <expan abbr="per&longs;pici&atilde;tur">per&longs;piciantur</expan>, &amp; <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> plan&egrave; ducere. <lb/></s>                                                                <s>Conuerte mod&ograve; te ad <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan>, quid in illo <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan> apparet? </s>                                                                <s>quid e&longs;t in eo quod moueat, cum <lb/>&longs;it actu &agrave; re mobili &longs;eparatum? </s>                                                                <s>num ne forma, qu&aelig; c&ugrave;m materia ip&longs;a diuiditur? </s>                                                                <s>Imm&ograve; &longs;i illa <lb/><expan abbr="c&otilde;meant">commeant</expan>, qualia accipiuntur ab Ari&longs;totele, profect&ograve; nec <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> in duas illas parteis diuidi pote&shy;<lb/>rit, nec &agrave; &longs;e ip&longs;o cieri. </s>                                                                <s>aliter non e&longs;&longs;et id quod e&longs;t &agrave; &longs;e moueri, &amp; ex <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> parte con&longs;tare <foreign lang="greek">zwtiko\n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2091"></arrow.to.target><lb/>&amp; vitale, vt ip&longs;e po&longs;te&agrave; te&longs;tatus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic ita videtur e&longs;&longs;e &longs;en&longs;us Ari&longs;totelis, vt &longs;uper hi&longs;ce fun&shy;<lb/>damentis extruct&aelig; &longs;int omnes ill&ecedil; rationes qu&aelig; in 8. lib. con&longs;equuntur, ne in vniuer&longs;a phy&longs;iolo&shy;<lb/>gia dicamus. </s>                                                                <s>Sed, amabo te, animaduerte progre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Ip&longs;e dubitat de cau&longs;sis motus <lb/>in animo carentibus, &longs;int'ne extern&aelig;, aut intern&aelig;, internas non e&longs;&longs;e probat, quand&ograve; id vitale &longs;it, <lb/>&amp; animati peculiare, docet ea moueri &longs;uapte natura; addit <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> non e&longs;&longs;e principium, quod ef&shy;<lb/>ficiat eiu&longs;cemodi motum; mon&longs;trant quod'nam &longs;it illud mouens, quod agitet illa pro &longs;ua natu&shy;<lb/>ra, id ver&ograve; ponit generans, aut <expan abbr="obic&etilde;">obicem</expan> remouens. </s>                                                                <s>Ergo motus inanimi non fit &agrave; forma, tanquam <lb/>mouente, nec illud <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan>, &longs;i moueatur ab externo, vi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motum iri, <expan abbr="pr&aelig;ter&qacute;">pr&aelig;terque</expan>. </s>                                                                <s>naturam. </s>                                                                <s>Quid <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> repugnantius, qu&agrave;m &longs;i motus naturalis inanimi ab interno efficiente produceretur, h&aelig;c con&shy;<lb/>cludere, &amp; ita perorare <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> eo loco factum e&longs;t? </s>                                                                <s>His ita con&longs;titutis nunc veniamus ad <lb/>leges. </s>                                                                <s>H&icirc;c video nonnullos <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> h&aelig;c loca &longs;ic interpretari, qu&ograve;d Ari&longs;toteles ab alio moueri, non au&shy;<lb/>tem &agrave; &longs;eip&longs;is inanima te&longs;tatus &longs;it, non quin ip&longs;a <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> motus obtineant: habent <expan abbr=".n.">enim</expan> in&shy;<lb/>quiunt: quoniam habent <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> qu&aelig; mouetur, &amp; formam qu&aelig; mouet, &longs;ed quia forma <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan> ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> animus; h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e ip&longs;um in animali pr&aelig;&longs;tat motum, <lb/>nec alterius eget auxilij, forma <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e deducit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;ed ab alio extrin&longs;eco <lb/>opem ad <expan abbr="mouend&utilde;">mouendum</expan> implorat, idcirco <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> non &agrave; &longs;eip&longs;o, ver&ugrave;m ab alio moueri pr&aelig;dicatur.  <arrow.to.target n="marg2091"></arrow.to.target><lb/>&amp; vitale, vt ip&longs;e po&longs;te&agrave; te&longs;tatus e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic ita videtur e&longs;&longs;e &longs;en&longs;us Ari&longs;totelis, vt &longs;uper hi&longs;ce fun&shy;<lb/>damentis extruct&aelig; &longs;int omnes ill&ecedil; rationes qu&aelig; in 8. lib. con&longs;equuntur, ne in vniuer&longs;a phy&longs;iolo&shy;<lb/>gia dicamus. </s>                                                                <s>Sed, amabo te, animaduerte progre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Ip&longs;e dubitat de cau&longs;sis motus <lb/>in animo carentibus, &longs;int'ne extern&aelig;, aut intern&aelig;, internas non e&longs;&longs;e probat, quand&ograve; id vitale &longs;it, <lb/>&amp; animati peculiare, docet ea moueri &longs;uapte natura; addit <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> non e&longs;&longs;e principium, quod ef&shy;<lb/>ficiat eiu&longs;cemodi motum; mon&longs;trant quod'nam &longs;it illud mouens, quod agitet illa pro &longs;ua natu&shy;<lb/>ra, id ver&ograve; ponit generans, aut <expan abbr="obic&etilde;">obicem</expan> remouens. </s>                                                                <s>Ergo motus inanimi non fit &agrave; forma, tanquam <lb/>mouente, nec illud <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan>, &longs;i moueatur ab externo, vi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> motum iri, <expan abbr="pr&aelig;ter&qacute;">pr&aelig;terque</expan>. </s>                                                                <s>naturam. </s>                                                                <s>Quid <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> repugnantius, qu&agrave;m &longs;i motus naturalis inanimi ab interno efficiente produceretur, h&aelig;c con&shy;<lb/>cludere, &amp; ita perorare <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> eo loco factum e&longs;t? </s>                                                                <s>His ita con&longs;titutis nunc veniamus ad <lb/>leges. </s>                                                                <s>H&icirc;c video nonnullos <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> h&aelig;c loca &longs;ic interpretari, qu&ograve;d Ari&longs;toteles ab alio moueri, non au&shy;<lb/>tem &agrave; &longs;eip&longs;is inanima te&longs;tatus &longs;it, non quin ip&longs;a <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> motus obtineant: habent <expan abbr=".n.">enim</expan> in&shy;<lb/>quiunt: quoniam habent <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> qu&aelig; mouetur, &amp; formam qu&aelig; mouet, &longs;ed quia forma <expan abbr="inani-mor&utilde;">inani&shy;<lb/>morum</expan> ab&longs;olut&egrave; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> animus; h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> per &longs;e ip&longs;um in animali pr&aelig;&longs;tat motum, <lb/>nec alterius eget auxilij, forma <expan abbr="elem&etilde;ti">elementi</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e deducit <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, &longs;ed ab alio extrin&longs;eco <lb/>opem ad <expan abbr="mouend&utilde;">mouendum</expan> implorat, idcirco <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> non &agrave; &longs;eip&longs;o, ver&ugrave;m ab alio moueri pr&aelig;dicatur.
 <pb pagenum="322"/>Ad id ver&ograve; quod de pote&longs;tate &amp; actu adiecimus, etiam dicunt, verum e&longs;&longs;e id quod opponitur, &longs;i <lb/> <pb pagenum="322"/>Ad id ver&ograve; quod de pote&longs;tate &amp; actu adiecimus, etiam dicunt, verum e&longs;&longs;e id quod opponitur, &longs;i <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2092"></arrow.to.target><lb/>materia, vt pote&longs;tate e&longs;t, accipiatur, &amp; forma, vt extra materiam, ide&longs;t, vt &longs;ecreta ratione, &amp; e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia ab ip&longs;a materia, &longs;ed &amp; materia cum forma capitur, &amp; forma in materia, atque <expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> actu, <lb/>ob id etiam vna mouet, altera <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur. </s>                                                                <s>Quantum ad primum &longs;pectat, &longs;oleo cert&egrave; mirati pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> de motu <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> faciat <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan>, qui nu&longs;quam de motu illo <lb/>qui in elemento ab interno principio mini&longs;tratur, neque meminerit, ni&longs;i vt de paribili principio, <lb/>neque monuerit illa &agrave; &longs;eip&longs;is imperfect&egrave; tamen moueri: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am ab extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Quin&shy;<lb/>immo rationeis attulerit quibus aperti&longs;sim&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituere">con&longs;tituere</expan> videatur, ea, non ni&longs;i ab alio concitari, pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;ertim qu&ograve;d ab alio moueri hoc pacto, non facit differentiam inter <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> animatorum, <expan abbr="atq.">atque</expan> ani&shy;<lb/>mo <expan abbr="carenti&utilde;">carentium</expan> qu&ecedil; tamen futura erat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;picua, vt ab Ari&longs;totele v&longs;urpetur in libro de ani&shy;<lb/>ma ad inuenienda principia, per qu&ecedil; con&longs;tituitur animal. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i c&ugrave;m ante&agrave; quie&longs;ceret ani&shy;<lb/>mal, po&longs;te&agrave; mouetur; ac nihil ip&longs;um extrin&longs;ec&ugrave;s agitare con&longs;tet: tamen id fal&longs;um e&longs;t. </s>                                                                <s>Siquis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>rem diligentius ob&longs;eruet, con&longs;piciet &longs;emper aliquid <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; congenita &longs;unt, moueri in animali: <lb/>huius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> motus, ip&longs;um animal cau&longs;&longs;a non e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="c&otilde;tinens">continens</expan> for&longs;itan. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Proinde nece&longs;&longs;e &amp; multos <lb/> <arrow.to.target n="marg2092"></arrow.to.target><lb/>materia, vt pote&longs;tate e&longs;t, accipiatur, &amp; forma, vt extra materiam, ide&longs;t, vt &longs;ecreta ratione, &amp; e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia ab ip&longs;a materia, &longs;ed &amp; materia cum forma capitur, &amp; forma in materia, atque <expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> actu, <lb/>ob id etiam vna mouet, altera <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur. </s>                                                                <s>Quantum ad primum &longs;pectat, &longs;oleo cert&egrave; mirati pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> de motu <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> faciat <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan>, qui nu&longs;quam de motu illo <lb/>qui in elemento ab interno principio mini&longs;tratur, neque meminerit, ni&longs;i vt de paribili principio, <lb/>neque monuerit illa &agrave; &longs;eip&longs;is imperfect&egrave; tamen moueri: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am ab extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Quin&shy;<lb/>immo rationeis attulerit quibus aperti&longs;sim&egrave; <expan abbr="c&otilde;&longs;tituere">con&longs;tituere</expan> videatur, ea, non ni&longs;i ab alio concitari, pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;ertim qu&ograve;d ab alio moueri hoc pacto, non facit differentiam inter <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> animatorum, <expan abbr="atq.">atque</expan> ani&shy;<lb/>mo <expan abbr="carenti&utilde;">carentium</expan> qu&ecedil; tamen futura erat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>per&longs;picua, vt ab Ari&longs;totele v&longs;urpetur in libro de ani&shy;<lb/>ma ad inuenienda principia, per qu&ecedil; con&longs;tituitur animal. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i c&ugrave;m ante&agrave; quie&longs;ceret ani&shy;<lb/>mal, po&longs;te&agrave; mouetur; ac nihil ip&longs;um extrin&longs;ec&ugrave;s agitare con&longs;tet: tamen id fal&longs;um e&longs;t. </s>                                                                <s>Siquis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>rem diligentius ob&longs;eruet, con&longs;piciet &longs;emper aliquid <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; congenita &longs;unt, moueri in animali: <lb/>huius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> motus, ip&longs;um animal cau&longs;&longs;a non e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="c&otilde;tinens">continens</expan> for&longs;itan. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Proinde nece&longs;&longs;e &amp; multos <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2093"></arrow.to.target><lb/>excitari motus in corpore animalis &agrave; continente, &longs;ecund&ugrave;m quos per &longs;e ip&longs;um non mouetur, &amp; <lb/>pr&aelig;ter continens, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ade&longs;t alimentum. </s>                                                                <s>Nam dum coquitur, dormit, dum ver&ograve; di&longs;gregatur, ex&shy;<lb/>citatur, &amp; mouet &longs;eip&longs;um, c&ugrave;m prim&ugrave;m <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> fuerit ab externo. </s>                                                                <s>Externum <expan abbr=".n.">enim</expan> alimentum eo tem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2093"></arrow.to.target><lb/>excitari motus in corpore animalis &agrave; continente, &longs;ecund&ugrave;m quos per &longs;e ip&longs;um non mouetur, &amp; <lb/>pr&aelig;ter continens, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ade&longs;t alimentum. </s>                                                                <s>Nam dum coquitur, dormit, dum ver&ograve; di&longs;gregatur, ex&shy;<lb/>citatur, &amp; mouet &longs;eip&longs;um, c&ugrave;m prim&ugrave;m <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> fuerit ab externo. </s>                                                                <s>Externum <expan abbr=".n.">enim</expan> alimentum eo tem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2094"></arrow.to.target><lb/>pore <expan abbr="habend&utilde;">habendum</expan> e&longs;t, quia non dum in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> viuentis tran&longs;ierit. </s>                                                                <s>Tum pr&aelig;tere&agrave; quia motus ille &agrave; &longs;pe&shy;<lb/>cie obiecta <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> na&longs;citur, vt c&ugrave;m &agrave; &longs;trepitu animal excitatur. </s>                                                                <s>Quare neque &longs;emper animalia <lb/>mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, <expan abbr="neq.">neque</expan> item &agrave; &longs;eip&longs;a &longs;impliciter, &longs;ed egent <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mouentis externi, ad <expan abbr="obe&utilde;dum">obeundum</expan> <lb/>&longs;uum ip&longs;orum motum. </s>                                                                <s>Et tamen &agrave; &longs;eip&longs;is animalia moueri dicitur. </s>                                                                <s><expan abbr="neq.">neque</expan> moueri ab alio, quan&shy;<lb/>uis egeant externi. </s>                                                                <s>Non igitur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quia mouerentur inanima ab extrin&longs;eco concurrente, debui&longs;&longs;et <lb/><expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <expan abbr="c&otilde;mouere">commouere</expan> ad &longs;tatuendum ip&longs;a moueri ab alio, quand&ograve; item animalia, quanuis ab ex&shy;<lb/>terno moueantur, &agrave; &longs;eip&longs;a moueri dicuntur, aut, &longs;i id prohiber, quominus &agrave; &longs;eip&longs;a dicantur, quia <lb/>&longs;cilicet ab extrin&longs;eco agitentur, pari quoque ratione in re con&longs;imili <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> fuit, animal ab alio, <lb/>non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &agrave; &longs;eip&longs;o moueri. </s>                                                                <s>Quanquam video, te hoc loco re&longs;pondere po&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> huiu&longs;ce va&shy;<lb/>rietatis afferre; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> animal, etiam &longs;i ab externo moueatur, quia tamen <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> illud externum <lb/>intra &longs;e, &agrave; &longs;eip&longs;o moueri pr&aelig;dicetur. </s>                                                                <s>at cum externum illud quod mouet <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan>, &longs;it pror&longs;us ab <lb/>ip&longs;o <expan abbr="di&longs;iunct&utilde;">di&longs;iunctum</expan>; idcirco: efficitur vt <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> ab externo moueri dicatur. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m neque hoc mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;ententia placere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Siquidem non mod&ograve; moueatur animal, <expan abbr="atq.">atque</expan> id &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>ab eo quod e&longs;t intra, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab externo, vt continente, &longs;trepitu, &amp; omnino <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> &longs;en&longs;ilium formis. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> motus hic &longs;it naturalis, pr&ecedil;ter Ari&longs;totelis <expan abbr="te&longs;timoni&utilde;">te&longs;timonium</expan> qui docet non tant&ugrave;m, hoc motus <lb/> <arrow.to.target n="marg2094"></arrow.to.target><lb/>pore <expan abbr="habend&utilde;">habendum</expan> e&longs;t, quia non dum in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> viuentis tran&longs;ierit. </s>                                                                <s>Tum pr&aelig;tere&agrave; quia motus ille &agrave; &longs;pe&shy;<lb/>cie obiecta <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> na&longs;citur, vt c&ugrave;m &agrave; &longs;trepitu animal excitatur. </s>                                                                <s>Quare neque &longs;emper animalia <lb/>mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, <expan abbr="neq.">neque</expan> item &agrave; &longs;eip&longs;a &longs;impliciter, &longs;ed egent <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mouentis externi, ad <expan abbr="obe&utilde;dum">obeundum</expan> <lb/>&longs;uum ip&longs;orum motum. </s>                                                                <s>Et tamen &agrave; &longs;eip&longs;is animalia moueri dicitur. </s>                                                                <s><expan abbr="neq.">neque</expan> moueri ab alio, quan&shy;<lb/>uis egeant externi. </s>                                                                <s>Non igitur <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quia mouerentur inanima ab extrin&longs;eco concurrente, debui&longs;&longs;et <lb/><expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <expan abbr="c&otilde;mouere">commouere</expan> ad &longs;tatuendum ip&longs;a moueri ab alio, quand&ograve; item animalia, quanuis ab ex&shy;<lb/>terno moueantur, &agrave; &longs;eip&longs;a moueri dicuntur, aut, &longs;i id prohibet, quominus &agrave; &longs;eip&longs;a dicantur, quia <lb/>&longs;cilicet ab extrin&longs;eco agitentur, pari quoque ratione in re con&longs;imili <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> fuit, animal ab alio, <lb/>non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &agrave; &longs;eip&longs;o moueri. </s>                                                                <s>Quanquam video, te hoc loco re&longs;pondere po&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> huiu&longs;ce va&shy;<lb/>rietatis afferre; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> animal, etiam &longs;i ab externo moueatur, quia tamen <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> illud externum <lb/>intra &longs;e, &agrave; &longs;eip&longs;o moueri pr&aelig;dicetur. </s>                                                                <s>at cum externum illud quod mouet <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan>, &longs;it pror&longs;us ab <lb/>ip&longs;o <expan abbr="di&longs;iunct&utilde;">di&longs;iunctum</expan>; idcirco: efficitur vt <expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> ab externo moueri dicatur. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m neque hoc mea <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;ententia placere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Siquidem non mod&ograve; moueatur animal, <expan abbr="atq.">atque</expan> id &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>ab eo quod e&longs;t intra, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ab externo, vt continente, &longs;trepitu, &amp; omnino <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> &longs;en&longs;ilium formis. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> motus hic &longs;it naturalis, pr&ecedil;ter Ari&longs;totelis <expan abbr="te&longs;timoni&utilde;">te&longs;timonium</expan> qui docet non tant&ugrave;m, hoc motus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2095"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e naturales, &longs;ed &agrave; motu animalis alienos, &amp; illis conuenire, quatenus corpora <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> naturalia. <lb/></s>                                                                <s>(duplex <expan abbr=".n.">enim</expan> primordium motus ine&longs;t in motu animalis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> quod e&longs;t natura &longs;impliciter, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2095"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e naturales, &longs;ed &agrave; motu animalis alienos, &amp; illis conuenire, quatenus corpora <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> naturalia. <lb/></s>                                                                <s>(duplex <expan abbr=".n.">enim</expan> primordium motus ine&longs;t in motu animalis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> quod e&longs;t natura &longs;impliciter, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2096"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>, quod e&longs;t animus) &longs;uppetit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ratio, qua nos id confirmare valeamus; etenim omne illud <lb/>agens, &amp; omnis ille motus qu&aelig; tendunt in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> opus naturale, &longs;unt naturalia, &amp; fine determi&shy;<lb/>nantur qui e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> h&aelig;c agentia, omnes hi motus ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> opus na&shy;<lb/>turale tendunt. </s>                                                                <s>Ergo naturalia &longs;unt. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> naturale opus, &amp; natur&aelig; finis augeri, vigilare, &amp; &longs;en&shy;<lb/>tire. </s>                                                                <s>Formas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> rerum &longs;en&longs;ilium efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> declarauit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> aliquando, ne fort&egrave; ill&ograve; <lb/> <arrow.to.target n="marg2096"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>, quod e&longs;t animus) &longs;uppetit <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ratio, qua nos id confirmare valeamus; etenim omne illud <lb/>agens, &amp; omnis ille motus qu&aelig; tendunt in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> opus naturale, &longs;unt naturalia, &amp; fine determi&shy;<lb/>nantur qui e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> h&aelig;c agentia, omnes hi motus ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> opus na&shy;<lb/>turale tendunt. </s>                                                                <s>Ergo naturalia &longs;unt. </s>                                                                <s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> naturale opus, &amp; natur&aelig; finis augeri, vigilare, &amp; &longs;en&shy;<lb/>tire. </s>                                                                <s>Formas <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> rerum &longs;en&longs;ilium efficere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> declarauit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> aliquando, ne fort&egrave; ill&ograve; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2097"></arrow.to.target><lb/>confugias, eas mouere &longs;ol&ugrave;m, vt finem. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i quid in hoc tecum pugno qui &longs;entias formas <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>&agrave; materia &longs;ecretas non mod&ograve; mouere, vt finem, &longs;ed etiam vt efficiens? </s>                                                                <s>tanto magis igitur eas qu&ecedil; <lb/>&longs;unt in materia &longs;en&longs;ili propter <expan abbr="&longs;ocietat&etilde;">&longs;ocietatem</expan> <expan abbr="qualitat&utilde;">qualitatum</expan> quibus agendi vis attributa e&longs;t. </s>                                                                <s>Rur&longs;us ita di&shy;<lb/>cere non e&longs;&longs;et repetere cau&longs;&longs;as ab e&longs;&longs;entia, ver&ugrave;m ab accidente. </s>                                                                <s>proptere&agrave; quae cau&longs;&longs;am &longs;ui motus in&shy;<lb/>tra &longs;e continere e&longs;t ex euento, quia nimir&ugrave;m <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan> habeat organa, &amp; &longs;it veluti partium cumu&shy;<lb/>lus, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;icuti <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> continuum. </s>                                                                <s>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui mouens ibi &agrave; mobili actu perpetu&ograve; di&longs;iun&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2097"></arrow.to.target><lb/>confugias, eas mouere &longs;ol&ugrave;m, vt finem. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i quid in hoc tecum pugno qui &longs;entias formas <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>&agrave; materia &longs;ecretas non mod&ograve; mouere, vt finem, &longs;ed etiam vt efficiens? </s>                                                                <s>tanto magis igitur eas qu&ecedil; <lb/>&longs;unt in materia &longs;en&longs;ili propter <expan abbr="&longs;ocietat&etilde;">&longs;ocietatem</expan> <expan abbr="qualitat&utilde;">qualitatum</expan> quibus agendi vis attributa e&longs;t. </s>                                                                <s>Rur&longs;us ita di&shy;<lb/>cere non e&longs;&longs;et repetere cau&longs;&longs;as ab e&longs;&longs;entia, ver&ugrave;m ab accidente. </s>                                                                <s>proptere&agrave; quae cau&longs;&longs;am &longs;ui motus in&shy;<lb/>tra &longs;e continere e&longs;t ex euento, quia nimir&ugrave;m <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan> habeat organa, &amp; &longs;it veluti partium cumu&shy;<lb/>lus, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;icuti <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> continuum. </s>                                                                <s>c&ugrave;m c&ecedil;teroqui mouens ibi &agrave; mobili actu perpetu&ograve; di&longs;iun&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2098"></arrow.to.target><lb/>ctum &longs;it, &amp; abip&longs;o per &longs;e concitetur: non e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> veri&longs;imile Ari&longs;totelem accipere differentias ani&shy;<lb/>mantium ab inanimis ab ea cau&longs;&longs;a qu&aelig; contineat aliquod accidens. </s>                                                                <s>Nam &longs;i te ill&ograve; referre libeat, <lb/>quae vnus &longs;it animalis motus quo differt &agrave; c&ecedil;teris animo carentibus, nimir&ugrave;m progre&longs;&longs;us, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olo <lb/>dixeris animatum &agrave; &longs;eip&longs;o moueri, &amp; cum reliquis motibus agatur, ab aliis <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rebus natura <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tantibus">con&longs;tantibus</expan> non di&longs;crepare: iam <expan abbr="mec&utilde;">mecum</expan> &longs;entire cogeris; c&ugrave;m ibi motus ab externo fiat animo tan&shy;<lb/>t&ugrave;m pr&aelig;&longs;tante parteis idoneas ita moueri, mouens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab illis <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> &longs;eparatum &longs;it: aliter animus <lb/>po&longs;&longs;et alios motus efficere, qu&agrave;m progre&longs;&longs;um, <expan abbr="atq.">atque</expan> id Ari&longs;totele reclamante, hic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;olus e&longs;t orga&shy;<lb/>nicus, cuius auctor e&longs;t animus &longs;olus. </s>                                                                <s>Quamobrem motus naturalis ab eo principio fiet, quod ex&shy;<lb/>ternum &longs;it, &amp; &agrave; re mobili reip&longs;a &longs;ecretum. </s>                                                                <s>iam <expan abbr=".n.">enim</expan> intr&agrave; contineri mouens illud quod externum <lb/>ponimus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> rei naturalis, quatenus <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> proprium e&longs;t, &longs;ed animalis prim&ograve;: quoniam eius prim&ograve; <lb/>&longs;unt vari&aelig; partes, &amp; in&longs;trumenta, quod etiam te ita &longs;entire &longs;pero, &longs;iquando animi definitionem <lb/>attendi&longs;ti. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; te putare velim, &longs;icubi motus animantis ab interno principio fieri dicatur, <lb/>vniuer&longs;a externa ab eius motibus excludi. </s>                                                                <s>c&ugrave;m finis requiratur qui plan&egrave; externus e&longs;&longs;e cen&longs;etur. <lb/></s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> facit hoc, quominus &agrave; &longs;eip&longs;o moueri dicamus animatum. </s>                                                                <s>prima fundamenta motus  <arrow.to.target n="marg2098"></arrow.to.target><lb/>ctum &longs;it, &amp; abip&longs;o per &longs;e concitetur: non e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> veri&longs;imile Ari&longs;totelem accipere differentias ani&shy;<lb/>mantium ab inanimis ab ea cau&longs;&longs;a qu&aelig; contineat aliquod accidens. </s>                                                                <s>Nam &longs;i te ill&ograve; referre libeat, <lb/>quae vnus &longs;it animalis motus quo differt &agrave; c&ecedil;teris animo carentibus, nimir&ugrave;m progre&longs;&longs;us, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olo <lb/>dixeris animatum &agrave; &longs;eip&longs;o moueri, &amp; cum reliquis motibus agatur, ab aliis <expan abbr="quoq.">quoque</expan> rebus natura <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tantibus">con&longs;tantibus</expan> non di&longs;crepare: iam <expan abbr="mec&utilde;">mecum</expan> &longs;entire cogeris; c&ugrave;m ibi motus ab externo fiat animo tan&shy;<lb/>t&ugrave;m pr&aelig;&longs;tante parteis idoneas ita moueri, mouens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab illis <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> &longs;eparatum &longs;it: aliter animus <lb/>po&longs;&longs;et alios motus efficere, qu&agrave;m progre&longs;&longs;um, <expan abbr="atq.">atque</expan> id Ari&longs;totele reclamante, hic <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;olus e&longs;t orga&shy;<lb/>nicus, cuius auctor e&longs;t animus &longs;olus. </s>                                                                <s>Quamobrem motus naturalis ab eo principio fiet, quod ex&shy;<lb/>ternum &longs;it, &amp; &agrave; re mobili reip&longs;a &longs;ecretum. </s>                                                                <s>iam <expan abbr=".n.">enim</expan> intr&agrave; contineri mouens illud quod externum <lb/>ponimus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> rei naturalis, quatenus <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan> proprium e&longs;t, &longs;ed animalis prim&ograve;: quoniam eius prim&ograve; <lb/>&longs;unt vari&aelig; partes, &amp; in&longs;trumenta, quod etiam te ita &longs;entire &longs;pero, &longs;iquando animi definitionem <lb/>attendi&longs;ti. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; te putare velim, &longs;icubi motus animantis ab interno principio fieri dicatur, <lb/>vniuer&longs;a externa ab eius motibus excludi. </s>                                                                <s>c&ugrave;m finis requiratur qui plan&egrave; externus e&longs;&longs;e cen&longs;etur. <lb/></s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> facit hoc, quominus &agrave; &longs;eip&longs;o moueri dicamus animatum. </s>                                                                <s>prima fundamenta motus
 <pb pagenum="323"/> <pb pagenum="323"/>
 <arrow.to.target n="marg2099"></arrow.to.target><lb/>ob&longs;eruantes qu&ecedil; &longs;unt efficiens &agrave; quo motus <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; materia qu&aelig; motui &longs;ubiicitur. </s>                                                                <s>Hoc, <lb/>puto, pluribus arridebit. </s>                                                                <s>Sed aliud interim &longs;ub&longs;cribam quod &longs;umius e&longs;&longs;e arbitror, &longs;peciem qu&aelig; <lb/>mouet vt finis, mouere prim&ugrave;m, vt &longs;upr&agrave; monui, tanquam efficiens, vel qu&ograve;d ip&longs;a efficiat, vel quae<lb/>vtatur efficiente: ver&ugrave;m quia mouet corpus animantis, non qu&agrave; <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan> e&longs;t, &longs;ed vt naturale, non <lb/>recipitur vt efficiens inter principia qu&aelig; <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> animatum, quatenus huiu&longs;modi, vt finem ver&ograve; <lb/>mouere <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> con&longs;tat, po&longs;tqu&agrave;m animo &longs;pecies accepta fuerit. </s>                                                                <s>At tum &longs;pecies vnum fit cum ani&shy;<lb/>mo, &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> magis, vt aiunt, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex forma &amp; materia fiat, quand&ograve; idem fit &longs;ecund&ugrave;m formam cum <lb/>ip&longs;o animo. </s>                                                                <s>Proinde non numeratur in mouentibus externis, id &longs;ol&ugrave;m habens externi, qu&ograve;d e&longs;t <lb/>&longs;pecies rei qu&aelig; extra <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> e&longs;t, cuius adeptione motus quidem terminatur, &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ap&shy;<lb/>petendi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, ni&longs;i c&ugrave;m tetigit animum &longs;pecies eius; idcirco internum motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum <lb/>ea ratione con&longs;tituit. </s>                                                                <s>In motibus animo <expan abbr="carenti&utilde;">carentium</expan> re&longs;pondet huic principio locus. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in natu&shy;<lb/>ra locus propter <expan abbr="participation&etilde;">participationem</expan> virtutis qu&aelig; c&ecedil;lit&ugrave;s de&longs;cendit, habet vim afficiendi, &amp;, tum (ni&longs;i <lb/>fallor) cum generante numeratur. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; pr&aelig;fert habitum qui futurus &longs;it perfectio corpo&shy;<lb/>ris ibi &longs;ecund&ugrave;m naturam exi&longs;tentis, ita mouet, vt finis, &amp; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vt &agrave; &longs;pecie refertur, externus, vt <lb/>materi&aelig; pr&aelig;&longs;entatus, ab ip&longs;a non di&longs;iunctus eo .&longs;. </s>                                                                <s>modo quem nos <foreign lang="greek">ei)dixw=s</foreign>, alij per intentionem <lb/>dicerent, de qua re po&longs;te&agrave; copio&longs;ius. </s>                                                                <s>Sed h&ecedil;c in pr&aelig;&longs;entia mittamus, c&ugrave;m hoc loco efficiens cau&longs;&shy;<lb/>&longs;a motus duntaxat inquiratur. </s>                                                                <s>Nil etiam dicimus, vbi generante &longs;ublato moueatur elementum <lb/> <arrow.to.target n="marg2099"></arrow.to.target><lb/>ob&longs;eruantes qu&ecedil; &longs;unt efficiens &agrave; quo motus <expan abbr="c&otilde;municatur">communicatur</expan>, &amp; materia qu&aelig; motui &longs;ubiicitur. </s>                                                                <s>Hoc, <lb/>puto, pluribus arridebit. </s>                                                                <s>Sed aliud interim &longs;ub&longs;cribam quod firmius e&longs;&longs;e arbitror, &longs;peciem qu&aelig; <lb/>mouet vt finis, mouere prim&ugrave;m, vt &longs;upr&agrave; monui, tanquam efficiens, vel qu&ograve;d ip&longs;a efficiat, vel quae <lb/>vtatur efficiente: ver&ugrave;m quia mouet corpus animantis, non qu&agrave; <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan> e&longs;t, &longs;ed vt naturale, non <lb/>recipitur vt efficiens inter principia qu&aelig; <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> animatum, quatenus huiu&longs;modi, vt finem ver&ograve; <lb/>mouere <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> con&longs;tat, po&longs;tqu&agrave;m animo &longs;pecies accepta fuerit. </s>                                                                <s>At tum &longs;pecies vnum fit cum ani&shy;<lb/>mo, &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> magis, vt aiunt, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex forma &amp; materia fiat, quand&ograve; idem fit &longs;ecund&ugrave;m formam cum <lb/>ip&longs;o animo. </s>                                                                <s>Proinde non numeratur in mouentibus externis, id &longs;ol&ugrave;m habens externi, qu&ograve;d e&longs;t <lb/>&longs;pecies rei qu&aelig; extra <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> e&longs;t, cuius adeptione motus quidem terminatur, &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ap&shy;<lb/>petendi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, ni&longs;i c&ugrave;m tetigit animum &longs;pecies eius; idcirco internum motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum <lb/>ea ratione con&longs;tituit. </s>                                                                <s>In motibus animo <expan abbr="carenti&utilde;">carentium</expan> re&longs;pondet huic principio locus. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> in natu&shy;<lb/>ra locus propter <expan abbr="participation&etilde;">participationem</expan> virtutis qu&aelig; c&ecedil;lit&ugrave;s de&longs;cendit, habet vim afficiendi, &amp;, tum (ni&longs;i <lb/>fallor) cum generante numeratur. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; pr&aelig;fert habitum qui futurus &longs;it perfectio corpo&shy;<lb/>ris ibi &longs;ecund&ugrave;m naturam exi&longs;tentis, ita mouet, vt finis, &amp; <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vt &agrave; &longs;pecie refertur, externus, vt <lb/>materi&aelig; pr&aelig;&longs;entatus, ab ip&longs;a non di&longs;iunctus eo .&longs;. </s>                                                                <s>modo quem nos <foreign lang="greek">ei)dixw=s</foreign>, alij per intentionem <lb/>dicerent, de qua re po&longs;te&agrave; copio&longs;ius. </s>                                                                <s>Sed h&ecedil;c in pr&aelig;&longs;entia mittamus, c&ugrave;m hoc loco efficiens cau&longs;&shy;<lb/>&longs;a motus duntaxat inquiratur. </s>                                                                <s>Nil etiam dicimus, vbi generante &longs;ublato moueatur elementum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2100"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ni&longs;i vis generantis &longs;uper&longs;tes &longs;it in eo quod gignitur (quod quidam negat) tan&shy;<lb/>tum <expan abbr=".n.">enim</expan> loci a&longs;&longs;equatur oportet elementum, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> de forma contraxerit, forma &longs;eip&longs;am promo&shy;<lb/>uere nequit: aliter <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;eip&longs;um gigneret, quo nil ab&longs;urdius, nec &longs;upra <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan> &longs;uum agit, ni&longs;i vt ab <lb/>alterius virtute agitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id etiam &longs;i volunt Ari&longs;toteles, &amp; Galenus, c&ugrave;m inquiunt, pro mo&shy;<lb/>mento materi&aelig;, in motoris ab&longs;entia fieri progre&longs;&longs;um; &amp; ita agit per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> non igitur vt natura, <lb/>aut ergo virtus generantis &longs;upere&longs;t quod plan&egrave; verum e&longs;t aut vlterius non progreditur. </s>                                                                <s>&longs;ed ma&shy;<lb/>teria &longs;uperante retrocedit, aut fit ille motus ab alio quod e&longs;t extra mobile, <expan abbr="neq.">neque</expan> concurrente na&shy;<lb/>tura, tanquam <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> principio. </s>                                                                <s>Mittamus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&ograve;d Ari&longs;toteles, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> breui&longs;simo nobis <lb/>hanc glo&longs;&longs;ulam &longs;ignificauerit, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> de principiis eius quod per &longs;e mouetur, verba fecit. </s>                                                                <s>hoc <lb/>addamus. </s>                                                                <s>Huiu&longs;modi principium, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a morus imperfecta, debere ab alio perfici, id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, <lb/>aut in genere finis e&longs;t, aut in genere efficientis. </s>                                                                <s>At finis ip&longs;e non &longs;ufficit ad motum incutiendum, <lb/>&longs;ed pr&aelig;tere&agrave; requirit efficiens. </s>                                                                <s>Sit hoc quod exciter formam. </s>                                                                <s>Si res igitur ita &longs;it, non mod&ograve; for&shy;<lb/>ma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus per &longs;e primum, &longs;ed imminebit <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan>, ne moueat <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> per &longs;e: quand&ograve; <lb/>erit principium motus imperfectum, &longs;igno e&longs;t, quia non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> mouere &longs;ine alio, atque ita &longs;ine alio <lb/> <arrow.to.target n="marg2100"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ni&longs;i vis generantis &longs;uper&longs;tes &longs;it in eo quod gignitur (quod quidam negat) tan&shy;<lb/>tum <expan abbr=".n.">enim</expan> loci a&longs;&longs;equatur oportet elementum, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> de forma contraxerit, forma &longs;eip&longs;am promo&shy;<lb/>uere nequit: aliter <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;eip&longs;um gigneret, quo nil ab&longs;urdius, nec &longs;upra <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan> &longs;uum agit, ni&longs;i vt ab <lb/>alterius virtute agitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id etiam &longs;i volunt Ari&longs;toteles, &amp; Galenus, c&ugrave;m inquiunt, pro mo&shy;<lb/>mento materi&aelig;, in motoris ab&longs;entia fieri progre&longs;&longs;um; &amp; ita agit per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> non igitur vt natura, <lb/>aut ergo virtus generantis &longs;upere&longs;t quod plan&egrave; verum e&longs;t aut vlterius non progreditur. </s>                                                                <s>&longs;ed ma&shy;<lb/>teria &longs;uperante retrocedit, aut fit ille motus ab alio quod e&longs;t extra mobile, <expan abbr="neq.">neque</expan> concurrente na&shy;<lb/>tura, tanquam <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> principio. </s>                                                                <s>Mittamus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> qu&ograve;d Ari&longs;toteles, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> breui&longs;simo nobis <lb/>hanc glo&longs;&longs;ulam &longs;ignificauerit, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> de principiis eius quod per &longs;e mouetur, verba fecit. </s>                                                                <s>hoc <lb/>addamus. </s>                                                                <s>Huiu&longs;modi principium, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a morus imperfecta, debere ab alio perfici, id <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, <lb/>aut in genere finis e&longs;t, aut in genere efficientis. </s>                                                                <s>At finis ip&longs;e non &longs;ufficit ad motum incutiendum, <lb/>&longs;ed pr&aelig;tere&agrave; requirit efficiens. </s>                                                                <s>Sit hoc quod exciter formam. </s>                                                                <s>Si res igitur ita &longs;it, non mod&ograve; for&shy;<lb/>ma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus per &longs;e primum, &longs;ed imminebit <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan>, ne moueat <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> per &longs;e: quand&ograve; <lb/>erit principium motus imperfectum, &longs;igno e&longs;t, quia non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> mouere &longs;ine alio, atque ita &longs;ine alio <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2101"></arrow.to.target><lb/>mouere non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt tum moueat, c&ugrave;m ab alio mouetur. </s>                                                                <s>Si igitur ea cau&longs;&longs;a prima e&longs;t qua prim&ograve; <lb/>po&longs;ita ponitur effectus prim&ograve;, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>prima &longs;ublata prim&ograve; tollitur: illud igitur &agrave; quo forma <lb/>excitatur, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> fuerit <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, forma ver&ograve; ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> <expan abbr="propinqu&utilde;">propinquum</expan>, ne dixerim <expan abbr="in&longs;tru-ment&utilde;">in&longs;tru&shy;<lb/>mentum</expan>, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> h&aelig;c &longs;ola <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> genera <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> ab alio mota. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i motus ab alio naturalis <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t, ergo nullus erit <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> motus naturalis. </s>                                                                <s>Nullo igitur modo forma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus na&shy;<lb/>turalis, nedum &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> mot^{9} prim&ograve; &amp; per &longs;e; nullus. </s>                                                                <s>n. talis erit motus, qppe <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> ab externo. <lb/></s>                                                                <s>Sic fal&longs;a natur&aelig; definitio reddetur, quae &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus in quo e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e &longs;ol&ugrave;m, ver&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pri&shy;<lb/>m&ograve;, cum quia &longs;ine medio &longs;it auctor motus, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> principaliter, vt placet optimis philo&longs;ophis. <lb/></s>                                                                <s>Nunquid ita exi&longs;timabis, c&ugrave;m fieri ex aliquo &longs;it multiplex, vt quae non &longs;ine ip&longs;o, vel vt quae ab ip&longs;o; &longs;ic <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non ab externo moueri, &longs;ed quia non &longs;ine externo? </s>                                                                <s>Vide profect&ograve;, mi homo, ne reip&longs;um <lb/>tuis laqueis irretias. </s>                                                                <s>Etenim docebis me prim&ugrave;m vbi <expan abbr="locor&utilde;">locorum</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ine qua <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad alia genera per&shy;<lb/>tineat, &agrave;c materiam &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ad illam, quae &longs;ine illa non e&longs;t bene; ad hunc, quae &longs;ine illo nihil e&longs;t &longs;im&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2101"></arrow.to.target><lb/>mouere non <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt tum moueat, c&ugrave;m ab alio mouetur. </s>                                                                <s>Si igitur ea cau&longs;&longs;a prima e&longs;t qua prim&ograve; <lb/>po&longs;ita ponitur effectus prim&ograve;, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>prima &longs;ublata prim&ograve; tollitur: illud igitur &agrave; quo forma <lb/>excitatur, c&ugrave;m &longs;it <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> fuerit <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, forma ver&ograve; ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> <expan abbr="propinqu&utilde;">propinquum</expan>, ne dixerim <expan abbr="in&longs;tru-ment&utilde;">in&longs;tru&shy;<lb/>mentum</expan>, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> h&aelig;c &longs;ola <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> genera <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan> ab alio mota. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i motus ab alio naturalis <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t, ergo nullus erit <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> motus naturalis. </s>                                                                <s>Nullo igitur modo forma erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus na&shy;<lb/>turalis, nedum &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> mot^{9} prim&ograve; &amp; per &longs;e; nullus. </s>                                                                <s>n. talis erit motus, <expan abbr="&qtilde;ppe">quippe</expan> <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> ab externo. <lb/></s>                                                                <s>Sic fal&longs;a natur&aelig; definitio reddetur, quae &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus in quo e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e &longs;ol&ugrave;m, ver&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> pri&shy;<lb/>m&ograve;, cum quia &longs;ine medio &longs;it auctor motus, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> principaliter, vt placet optimis philo&longs;ophis. <lb/></s>                                                                <s>Nunquid ita exi&longs;timabis, c&ugrave;m fieri ex aliquo &longs;it multiplex, vt quae non &longs;ine ip&longs;o, vel vt quae ab ip&longs;o; &longs;ic <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non ab externo moueri, &longs;ed quia non &longs;ine externo? </s>                                                                <s>Vide profect&ograve;, mi homo, ne reip&longs;um <lb/>tuis laqueis irretias. </s>                                                                <s>Etenim docebis me prim&ugrave;m vbi <expan abbr="locor&utilde;">locorum</expan> cau&longs;&longs;a &longs;ine qua <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad alia genera per&shy;<lb/>tineat, &agrave;c materiam &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ad illam, quae &longs;ine illa non e&longs;t bene; ad hunc, quae &longs;ine illo nihil e&longs;t &longs;im&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2102"></arrow.to.target><lb/>pliciter: at externa illa numerantur in efficientibus, aut &longs;i ip&longs;a forma depellet impediens, &longs;e per <lb/> <arrow.to.target n="marg2102"></arrow.to.target><lb/>pliciter: at externa illa numerantur in efficientibus, aut &longs;i ip&longs;a forma depellet impediens, &longs;e per <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2103"></arrow.to.target><lb/>accidens <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> concitabit; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> impedimenti depul&longs;io per accidens ad elementi <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Tum etiam, &longs;i qui fit ab alio motus, e&longs;t violens; erit maxim&egrave; violens, quia maxim&egrave; fit ab alio. <lb/></s>                                                                <s>Si ver&ograve; naturalem e&longs;&longs;e fatearis, quia cum externo mouente concurrat <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, forma nimirum; <lb/>iam non erit illud fal&longs;i&longs;simum; <expan abbr="&etilde;t&longs;i">ent&longs;i</expan> motus &agrave; generante fiat, aut &agrave; pellente obicem, e&longs;&longs;e adhuc na&shy;<lb/>turalem. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fort&egrave; opineris tunc e&longs;&longs;e naturalem, &longs;i forma concurrat vt principium mouens, non <lb/>vt patibile, vbi ego libenti&longs;sim&egrave; di&longs;cam, quis te docuerit tale di&longs;crimen &amp; quemadmodum ea &longs;e&shy;<lb/>quantur qu&aelig; generatim <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel infert Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Ergo natura e&longs;t principium patibile motus. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dederis, eum motum obiri tanquam ab extrin&longs;eco, quoniam in eo pars mouens actu &longs;e&shy;<lb/>iuncta e&longs;t ab ea qu&aelig; mouetur; re vera tamen e&longs;&longs;e ab interno, &amp; ab eo quod &longs;ubiecto vnum &longs;it; <lb/><expan abbr="n&otilde;ne">nonne</expan> vides te iam incidere in id, vt facias cau&longs;&longs;am motus in eo quod per &longs;e mouetur, di&longs;tinctio&shy;<lb/>nem partium in actu etiam in iis qu&aelig; mouentur &longs;ecund&ugrave;m naturam, quatenus huiu&longs;modi qu&aelig; <lb/>pertinet ad animata &longs;olum? </s>                                                                <s>Quapropter eo motus genere &longs;ecund&ugrave;m naturam animalia &longs;ola <lb/>concitantur: nullum tale reperitur in animo carentibus. </s>                                                                <s>Inferius autem docebimus, &longs;i ratione <lb/>&longs;ola &longs;eparentur; ea non e&longs;&longs;e idonea principia motus. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="neq.">neque</expan> motus vllus in elemento, tan&shy;<lb/>quam ab efficiente cau&longs;&longs;a pror&longs;us inerit. </s>                                                                <s>Sic, vt puto, &longs;ublata e&longs;t ea &longs;ententia .&longs;. </s>                                                                <s>elementa moueri  <arrow.to.target n="marg2103"></arrow.to.target><lb/>accidens <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> concitabit; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> impedimenti depul&longs;io per accidens ad elementi <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Tum etiam, &longs;i qui fit ab alio motus, e&longs;t violens; erit maxim&egrave; violens, quia maxim&egrave; fit ab alio. <lb/></s>                                                                <s>Si ver&ograve; naturalem e&longs;&longs;e fatearis, quia cum externo mouente concurrat <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, forma nimirum; <lb/>iam non erit illud fal&longs;i&longs;simum; <expan abbr="&etilde;t&longs;i">et&longs;i</expan> motus &agrave; generante fiat, aut &agrave; pellente obicem, e&longs;&longs;e adhuc na&shy;<lb/>turalem. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fort&egrave; opineris tunc e&longs;&longs;e naturalem, &longs;i forma concurrat vt principium mouens, non <lb/>vt patibile, vbi ego libenti&longs;sim&egrave; di&longs;cam, quis te docuerit tale di&longs;crimen &amp; quemadmodum ea &longs;e&shy;<lb/>quantur qu&aelig; generatim <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel infert Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Ergo natura e&longs;t principium patibile motus. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dederis, eum motum obiri tanquam ab extrin&longs;eco, quoniam in eo pars mouens actu &longs;e&shy;<lb/>iuncta e&longs;t ab ea qu&aelig; mouetur; re vera tamen e&longs;&longs;e ab interno, &amp; ab eo quod &longs;ubiecto vnum &longs;it; <lb/><expan abbr="n&otilde;ne">nonne</expan> vides te iam incidere in id, vt facias cau&longs;&longs;am motus in eo quod per &longs;e mouetur, di&longs;tinctio&shy;<lb/>nem partium in actu etiam in iis qu&aelig; mouentur &longs;ecund&ugrave;m naturam, quatenus huiu&longs;modi qu&aelig; <lb/>pertinet ad animata &longs;olum? </s>                                                                <s>Quapropter eo motus genere &longs;ecund&ugrave;m naturam animalia &longs;ola <lb/>concitantur: nullum tale reperitur in animo carentibus. </s>                                                                <s>Inferius autem docebimus, &longs;i ratione <lb/>&longs;ola &longs;eparentur; ea non e&longs;&longs;e idonea principia motus. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="neq.">neque</expan> motus vllus in elemento, tan&shy;<lb/>quam ab efficiente cau&longs;&longs;a pror&longs;us inerit. </s>                                                                <s>Sic, vt puto, &longs;ublata e&longs;t ea &longs;ententia .&longs;. </s>                                                                <s>elementa moueri
 <pb pagenum="324"/>ab interno principio, quanuis non ab&longs;olut&egrave; ex ip&longs;o, &longs;ed alio quodam extrin&longs;ecus adiuuante. <lb/></s>                                                                <s> <pb pagenum="324"/>ab interno principio, quanuis non ab&longs;olut&egrave; ex ip&longs;o, &longs;ed alio quodam extrin&longs;ecus adiuuante. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2104"></arrow.to.target><lb/>Quantum ver&ograve; e&longs;t de altero, qu&ograve;d materia non &longs;impliciter ad actum ip&longs;ius vbi transferatur, po&shy;<lb/>&longs;tea dicetur, c&ugrave;m ip&longs;ius Ari&longs;totelis argumenta tractabimus.</s></p> <arrow.to.target n="marg2104"></arrow.to.target><lb/>Quantum ver&ograve; e&longs;t de altero, qu&ograve;d materia non &longs;impliciter ad actum ip&longs;ius vbi transferatur, po&shy;<lb/>&longs;tea dicetur, c&ugrave;m ip&longs;ius Ari&longs;totelis argumenta tractabimus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 8126 
Line 8124 
 <s><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in eos &longs;igillatim qui glo&longs;&longs;ulas adhibent rationibus Ari&longs;totelis qu&ecedil; ex 8. Phy&longs;. <lb/>recitauimus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XLV<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in eos &longs;igillatim qui glo&longs;&longs;ulas adhibent rationibus Ari&longs;totelis qu&ecedil; ex 8. Phy&longs;. <lb/>recitauimus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XLV<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>TERGIVERSANTVR igitur, &amp; velut anguill&aelig; qu&ecedil;dam lubric&ecedil; ex Ari&longs;toteleis demon&shy;<lb/>&longs;trationibus elabi conantur, &amp; pr&aelig;ter eos de quibus hactenus dictum e&longs;t, &amp; Iuniores &amp; ma&shy;<lb/>iores no&longs;tri &longs;imul eas non concludi &longs;impliciter, &longs;ed cum aliqua conditione defenderunt. </s>                                                                <s>Ide&ograve; no&shy;<lb/>&longs;trum munus e&longs;t probare <expan abbr="r&otilde;neis">ronneis</expan> illas <expan abbr="c&otilde;cludi">concludi</expan> &longs;impliciter, &amp; &longs;ine vlla limitatione, aut lege vniuer&shy;<lb/>s&egrave; fui&longs;&longs;e confectas: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>prim&ugrave;m communiter, mox &longs;peciatim &longs;ingula glo&longs;&longs;emata refutando. </s>                                                                <s>Si <lb/>igitur rectus e&longs;t canon ille dialecticus. </s>                                                                <s>Nihil in conclu&longs;ione po&longs;&longs;e comprehendi, quin idem, <expan abbr="eo-dem&qacute;">eo&shy;<lb/>demque</expan>. </s>                                                                <s>modo contineatur in propo&longs;itionibus. </s>                                                                <s>Si verum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, <expan abbr="conclu&longs;ion&etilde;">conclu&longs;ionem</expan> &longs;impliciter na&longs;ci <lb/>&egrave; propo&longs;itionibus &longs;impliciter acceptis: quand&ograve; nec in propo&longs;itionibus, nec in conclu&longs;ione vlla <lb/>conditio continetur: cert&egrave; nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> ex iis &longs;yllogi&longs;mis colligendum e&longs;t &agrave; nob. </s>                                                                <s>quod afferat ali&shy;<lb/>quam conditionem: aliter <expan abbr="c&otilde;mitteretur">committeretur</expan> illud fallaci&aelig; genus quod e&longs;t &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m <lb/> <s>TERGIVERSANTVR igitur, &amp; velut anguill&aelig; qu&ecedil;dam lubric&ecedil; ex Ari&longs;toteleis demon&shy;<lb/>&longs;trationibus elabi conantur, &amp; pr&aelig;ter eos de quibus hactenus dictum e&longs;t, &amp; Iuniores &amp; ma&shy;<lb/>iores no&longs;tri &longs;imul eas non concludi &longs;impliciter, &longs;ed cum aliqua conditione defenderunt. </s>                                                                <s>Ide&ograve; no&shy;<lb/>&longs;trum munus e&longs;t probare <expan abbr="r&otilde;neis">ronneis</expan> illas <expan abbr="c&otilde;cludi">concludi</expan> &longs;impliciter, &amp; &longs;ine vlla limitatione, aut lege vniuer&shy;<lb/>s&egrave; fui&longs;&longs;e confectas: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>prim&ugrave;m communiter, mox &longs;peciatim &longs;ingula glo&longs;&longs;emata refutando. </s>                                                                <s>Si <lb/>igitur rectus e&longs;t canon ille dialecticus. </s>                                                                <s>Nihil in conclu&longs;ione po&longs;&longs;e comprehendi, quin idem, <expan abbr="eo-dem&qacute;">eo&shy;<lb/>demque</expan>. </s>                                                                <s>modo contineatur in propo&longs;itionibus. </s>                                                                <s>Si verum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, <expan abbr="conclu&longs;ion&etilde;">conclu&longs;ionem</expan> &longs;impliciter na&longs;ci <lb/>&egrave; propo&longs;itionibus &longs;impliciter acceptis: quand&ograve; nec in propo&longs;itionibus, nec in conclu&longs;ione vlla <lb/>conditio continetur: cert&egrave; nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> ex iis &longs;yllogi&longs;mis colligendum e&longs;t &agrave; nob. </s>                                                                <s>quod afferat ali&shy;<lb/>quam conditionem: aliter <expan abbr="c&otilde;mitteretur">committeretur</expan> illud fallaci&aelig; genus quod e&longs;t &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2105"></arrow.to.target><lb/>quid. </s>                                                                <s>Spectemus prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Quod per &longs;e mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o, vitale e&longs;t, &amp; animatum. </s>                                                                <s>Elementa <lb/>non &longs;unt animata, <expan abbr="neq.">neque</expan> viuunt. </s>                                                                <s>Nec igitur &agrave; &longs;eip&longs;a mouentur. </s>                                                                <s>No&longs;tri argumenti a&longs;&longs;umptio non <lb/>relinquitur in controuer&longs;ia. </s>                                                                <s>Propo&longs;itionem &longs;umit &longs;impliciter Ari&longs;toteles: <expan abbr="neq.">neque</expan> h&icirc;c &longs;ol&ugrave;m, vnde <lb/>di&longs;ceprationis origo ducebatur; &longs;ed &amp; ante&agrave; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; in libris de Animal, non &longs;emel, debuit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>&longs;umi cum <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, vt conclu&longs;io <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;impliciter inferretur. </s>                                                                <s>Quicquid ex &longs;e mouetur, vt alio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>indigeat, aut ab initio, aut propri&egrave;, aut quid <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, quod &amp; fal&longs;um fort&egrave; fui&longs;&longs;et, &amp; inutile. </s>                                                                <s>Ac fal&shy;<lb/>&longs;um quidem, c&ugrave;m illa etiam qu&aelig; ex ip&longs;a mouentur, vt animalia, extrin&longs;eco opus habeant, &longs;i mo&shy;<lb/>tum ceptura &longs;int. </s>                                                                <s>Inutile ver&ograve;, quoniam <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa conditio foret qu&aelig; argumento fui&longs;&longs;et ap&shy;<lb/>ponenda, aut accederet medio, aut pr&aelig;dicato, &amp; aut in propo&longs;itione, aut in a&longs;&longs;umptione &longs;ubintel&shy;<lb/>ligeretur. </s>                                                                <s>Non &longs;an&egrave; medio: cur <expan abbr=".n.">enim</expan> oportuit, &longs;iquidem medium in conclu&longs;ione non retineatur? <lb/></s>                                                                <s>Siue igitur medium &longs;impliciter, &longs;iue cum aliqua lege &longs;umptum fuerit; profect&ograve; nihil ad conclu&shy;<lb/>&longs;ionem. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ad pr&aelig;dicatum adiungitur, qu&iacute;nam &longs;en&longs;us erit propo&longs;itionis illius. </s>                                                                <s>Quod ex <lb/>&longs;e mouetur vt extrin&longs;eco non egeat e&longs;t vitale? </s>                                                                <s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ex hoc &longs;equitur <gap/> non aliud cert&egrave;, qu&agrave;m quae<lb/>elementa non mouentur ex &longs;e motu illo qui non eget extrin&longs;eco: non ob id concluditur illa ex <lb/>&longs;e tali motu concitari, qui eget extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Nam communius quid e&longs;t ob vim negationis. </s>                                                                <s>Non <lb/> <arrow.to.target n="marg2105"></arrow.to.target><lb/>quid. </s>                                                                <s>Spectemus prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Quod per &longs;e mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o, vitale e&longs;t, &amp; animatum. </s>                                                                <s>Elementa <lb/>non &longs;unt animata, <expan abbr="neq.">neque</expan> viuunt. </s>                                                                <s>Nec igitur &agrave; &longs;eip&longs;a mouentur. </s>                                                                <s>No&longs;tri argumenti a&longs;&longs;umptio non <lb/>relinquitur in controuer&longs;ia. </s>                                                                <s>Propo&longs;itionem &longs;umit &longs;impliciter Ari&longs;toteles: <expan abbr="neq.">neque</expan> h&icirc;c &longs;ol&ugrave;m, vnde <lb/>di&longs;ceprationis origo ducebatur; &longs;ed &amp; ante&agrave; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; in libris de Animal, non &longs;emel, debuit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>&longs;umi cum <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, vt conclu&longs;io <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;impliciter inferretur. </s>                                                                <s>Quicquid ex &longs;e mouetur, vt alio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>indigeat, aut ab initio, aut propri&egrave;, aut quid <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, quod &amp; fal&longs;um fort&egrave; fui&longs;&longs;et, &amp; inutile. </s>                                                                <s>Ac fal&shy;<lb/>&longs;um quidem, c&ugrave;m illa etiam qu&aelig; ex ip&longs;a mouentur, vt animalia, extrin&longs;eco opus habeant, &longs;i mo&shy;<lb/>tum ceptura &longs;int. </s>                                                                <s>Inutile ver&ograve;, quoniam <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa conditio foret qu&aelig; argumento fui&longs;&longs;et ap&shy;<lb/>ponenda, aut accederet medio, aut pr&aelig;dicato, &amp; aut in propo&longs;itione, aut in a&longs;&longs;umptione &longs;ubintel&shy;<lb/>ligeretur. </s>                                                                <s>Non &longs;an&egrave; medio: cur <expan abbr=".n.">enim</expan> oportuit, &longs;iquidem medium in conclu&longs;ione non retineatur? <lb/></s>                                                                <s>Siue igitur medium &longs;impliciter, &longs;iue cum aliqua lege &longs;umptum fuerit; profect&ograve; nihil ad conclu&shy;<lb/>&longs;ionem. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ad pr&aelig;dicatum adiungitur, qu&iacute;nam &longs;en&longs;us erit propo&longs;itionis illius. </s>                                                                <s>Quod ex <lb/>&longs;e mouetur vt extrin&longs;eco non egeat e&longs;t vitale? </s>                                                                <s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ex hoc &longs;equitur?</s><s> non aliud cert&egrave;, qu&agrave;m quae<lb/>elementa non mouentur ex &longs;e motu illo qui non eget extrin&longs;eco: non ob id concluditur illa ex <lb/>&longs;e tali motu concitari, qui eget extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Nam communius quid e&longs;t ob vim negationis. </s>                                                                <s>Non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2106"></arrow.to.target><lb/>moueri ex &longs;e&longs;e eo motu qui non eget extrin&longs;eco, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> moueri ex &longs;e eo motu qui indiget extrin&longs;eco. <lb/></s>                                                                <s>Etenim &amp; ea qu&aelig; nullo pacto mouentur &agrave; &longs;e, vt qu&aelig; vim patiuntur, non mouentur eo motu, qui <lb/>externi non indiget. </s>                                                                <s>Idem quoque dicemus, &longs;i accipiamus. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non <lb/>indigeat, &longs;e &longs;i&longs;tit, <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>ratione. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non indigeat ad omneis loci <lb/>differentias concitatur, vt optim&egrave; per&longs;picias in conclu&longs;ione fallaciam &longs;ecund&ugrave;m con&longs;equens e&longs;&longs;e <lb/>implicatam. </s>                                                                <s>Quamobrem alterum ex his <expan abbr="inc&otilde;modis">incommodis</expan> in Ari&longs;totelis progre&longs;&longs;um cadet, vel, vt pec&shy;<lb/>cet in fallacia &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m quid, a&longs;&longs;umens propo&longs;itiones &longs;impliciter &amp; inferens <expan abbr="c&otilde;-clu&longs;ionem">con&shy;<lb/>clu&longs;ionem</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid; aut, &longs;i propo&longs;itioneis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid accipiat, vt in&longs;it fallacia &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m con&longs;equens. </s>                                                                <s>Nil dico nunc de quarta illa <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> qu&ecedil; ab elementorum continuitate de&longs;um&shy;<lb/>pta e&longs;t, c&ugrave;m de hac ip&longs;a plura po&longs;th&agrave;c &longs;eparatim dicenda &longs;int. </s>                                                                <s>Fal&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> videri poterit ex &longs;e <lb/>moueri, vt externi non indigeat, e&longs;&longs;e vitale: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t eiu&longs;modi, &longs;ed quae intra &longs;e cau&longs;&longs;am habeat <lb/>qu&aelig; efficiat &amp; qu&aelig; accipiat motum, &amp; <expan abbr="hucu&longs;q.">hucu&longs;que</expan> vis eius propo&longs;itionis extenditur, quod &longs;an&egrave; ina&shy;<lb/>nimo denegatur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i cum aliqua conditione rationes ill&aelig; conclu&longs;&aelig; &longs;unt, cert&egrave; ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele pr&aelig;termi&longs;&longs;a non e&longs;t. </s>                                                                <s>Si illam accepit Ari&longs;toteles; profect&ograve; <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa fuerit per&longs;picua de&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2106"></arrow.to.target><lb/>moueri ex &longs;e&longs;e eo motu qui non eget extrin&longs;eco, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> moueri ex &longs;e eo motu qui indiget extrin&longs;eco. <lb/></s>                                                                <s>Etenim &amp; ea qu&aelig; nullo pacto mouentur &agrave; &longs;e, vt qu&aelig; vim patiuntur, non mouentur eo motu, qui <lb/>externi non indiget. </s>                                                                <s>Idem quoque dicemus, &longs;i accipiamus. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non <lb/>indigeat, &longs;e &longs;i&longs;tit, <expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>ratione. </s>                                                                <s>Quod ex &longs;e mouetur, vt externi non indigeat ad omneis loci <lb/>differentias concitatur, vt optim&egrave; per&longs;picias in conclu&longs;ione fallaciam &longs;ecund&ugrave;m con&longs;equens e&longs;&longs;e <lb/>implicatam. </s>                                                                <s>Quamobrem alterum ex his <expan abbr="inc&otilde;modis">incommodis</expan> in Ari&longs;totelis progre&longs;&longs;um cadet, vel, vt pec&shy;<lb/>cet in fallacia &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m quid, a&longs;&longs;umens propo&longs;itiones &longs;impliciter &amp; inferens <expan abbr="c&otilde;-clu&longs;ionem">con&shy;<lb/>clu&longs;ionem</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid; aut, &longs;i propo&longs;itioneis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;ecund&ugrave;m quid accipiat, vt in&longs;it fallacia &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m con&longs;equens. </s>                                                                <s>Nil dico nunc de quarta illa <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> qu&ecedil; ab elementorum continuitate de&longs;um&shy;<lb/>pta e&longs;t, c&ugrave;m de hac ip&longs;a plura po&longs;th&agrave;c &longs;eparatim dicenda &longs;int. </s>                                                                <s>Fal&longs;um <expan abbr="quoq.">quoque</expan> videri poterit ex &longs;e <lb/>moueri, vt externi non indigeat, e&longs;&longs;e vitale: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t eiu&longs;modi, &longs;ed quae intra &longs;e cau&longs;&longs;am habeat <lb/>qu&aelig; efficiat &amp; qu&aelig; accipiat motum, &amp; <expan abbr="hucu&longs;q.">hucu&longs;que</expan> vis eius propo&longs;itionis extenditur, quod &longs;an&egrave; ina&shy;<lb/>nimo denegatur. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i cum aliqua conditione rationes ill&aelig; conclu&longs;&aelig; &longs;unt, cert&egrave; ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele pr&aelig;termi&longs;&longs;a non e&longs;t. </s>                                                                <s>Si illam accepit Ari&longs;toteles; profect&ograve; <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> illa fuerit per&longs;picua de&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2107"></arrow.to.target><lb/>buit e&longs;&longs;e; cur igitur, non con&longs;entiunt interpretes? </s>                                                                <s>&amp; plan&egrave; mihi nodum videntur in &longs;eip&longs;o qu&aelig;&shy;<lb/>rere. </s>                                                                <s>Quinetiam quid cogebat <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, vt explicaret modum, quo elementa ip&longs;a &longs;unt res na&shy;<lb/>turales? </s>                                                                <s>&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt propter actuo&longs;um <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod internum &longs;it, <expan abbr="atq.">atque</expan> externi priuilegio con&longs;ecu&shy;<lb/>ta &longs;unt aliquid <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturale, ne dixerim pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: fals&ograve; igitur illatum fui&longs;&longs;et, ea e&longs;&longs;e natura&shy;<lb/>lia, quoniam nata apta &longs;int aliqu&ograve; ferri, &amp; fal&longs;a interpretatio natur&aelig; ip&longs;ius ex conclu&longs;is illata, quae<lb/>&longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> faciendi, &longs;ed patiendi plan&egrave;; cau&longs;&longs;am <expan abbr=".n.">enim</expan> reddidi&longs;&longs;et ex his, cur ea corpora na&shy;<lb/>turalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan>; non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, cur, &longs;i <expan abbr="mouer&etilde;tur">mouerentur</expan> ab alio, naturalia dicerentur, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> vt explicaret, phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, ibi <expan abbr="s&utilde;m&egrave;">summ&egrave;</expan> <expan abbr="c&otilde;tendebat">contendebat</expan>. </s>                                                                <s>Accedit eadem, quae &longs;i <expan abbr="c&otilde;cluderetur">concluderetur</expan>, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri ex &longs;eip&longs;is, vt&shy;<lb/>puta, c&ugrave;m hac <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, propri&egrave;, &amp; <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> foret ea moueri ex &longs;eip&longs;is, inferretur <expan abbr="c&otilde;clu&longs;io">conclu&longs;io</expan> con&shy;<lb/>iunctim. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo diui&longs;im po&longs;te&agrave; colligatur ab Ari&longs;totele; planum, quae <expan abbr="fallaci&atilde;">fallaciam</expan> &agrave; coniunctis ad&shy;<lb/>diui&longs;a <expan abbr="c&otilde;mitteret">committeret</expan>. </s>                                                                <s>Quare h&aelig;c dicere dialecticen ignorantis e&longs;t, &amp; Ari&longs;totelis verba par&ugrave;m perpen&shy;<lb/>dentis. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; fac, ea moueri ab interno principio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen &longs;ine alio, &longs;iue ab initio, &longs;iue in pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u, nil intere&longs;t: at moueri ab alio, violens e&longs;t, <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>: quippe quae vno ex iis quat&shy; <arrow.to.target n="marg2107"></arrow.to.target><lb/>buit e&longs;&longs;e; cur igitur, non con&longs;entiunt interpretes? </s>                                                                <s>&amp; plan&egrave; mihi nodum videntur in &longs;eip&longs;o qu&aelig;&shy;<lb/>rere. </s>                                                                <s>Quinetiam quid cogebat <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, vt explicaret modum, quo elementa ip&longs;a &longs;unt res na&shy;<lb/>turales? </s>                                                                <s>&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt propter actuo&longs;um <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> quod internum &longs;it, <expan abbr="atq.">atque</expan> externi priuilegio con&longs;ecu&shy;<lb/>ta &longs;unt aliquid <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturale, ne dixerim pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>: fals&ograve; igitur illatum fui&longs;&longs;et, ea e&longs;&longs;e natura&shy;<lb/>lia, quoniam nata apta &longs;int aliqu&ograve; ferri, &amp; fal&longs;a interpretatio natur&aelig; ip&longs;ius ex conclu&longs;is illata, quae<lb/>&longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> faciendi, &longs;ed patiendi plan&egrave;; cau&longs;&longs;am <expan abbr=".n.">enim</expan> reddidi&longs;&longs;et ex his, cur ea corpora na&shy;<lb/>turalia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;t">e&longs;sent</expan>; non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, cur, &longs;i <expan abbr="mouer&etilde;tur">mouerentur</expan> ab alio, naturalia dicerentur, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> vt explicaret, phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, ibi <expan abbr="s&utilde;m&egrave;">summ&egrave;</expan> <expan abbr="c&otilde;tendebat">contendebat</expan>. </s>                                                                <s>Accedit eadem, quae &longs;i <expan abbr="c&otilde;cluderetur">concluderetur</expan>, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri ex &longs;eip&longs;is, vt&shy;<lb/>puta, c&ugrave;m hac <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>, propri&egrave;, &amp; <expan abbr="manife&longs;t&utilde;">manife&longs;tum</expan> foret ea moueri ex &longs;eip&longs;is, inferretur <expan abbr="c&otilde;clu&longs;io">conclu&longs;io</expan> con&shy;<lb/>iunctim. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo diui&longs;im po&longs;te&agrave; colligatur ab Ari&longs;totele; planum, quae <expan abbr="fallaci&atilde;">fallaciam</expan> &agrave; coniunctis ad&shy;<lb/>diui&longs;a <expan abbr="c&otilde;mitteret">committeret</expan>. </s>                                                                <s>Quare h&aelig;c dicere dialecticen ignorantis e&longs;t, &amp; Ari&longs;totelis verba par&ugrave;m perpen&shy;<lb/>dentis. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; fac, ea moueri ab interno principio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen &longs;ine alio, &longs;iue ab initio, &longs;iue in pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u, nil intere&longs;t: at moueri ab alio, violens e&longs;t, <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ent&etilde;tia">&longs;ententia</expan>: quippe quae vno ex iis quat&shy;
 <pb pagenum="325"/> <pb pagenum="325"/>
Line 8158 
Line 8156 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2113"></margin.target>E</s></p> <s><margin.target id="marg2113"></margin.target>E</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>SED conuertamus mod&ograve; nos ad po&longs;tremam rationem Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; ip&longs;e concludebat. <lb/></s>                                                                <s>Continua, vt continua, non mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Elementa continua &longs;unt, non ergo mouentur <lb/>&agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Argumenti propo&longs;itio &longs;ic approbatur. </s>                                                                <s>Qu&aelig; mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, diuiduntur in partem <lb/>per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e mobilem. </s>                                                                <s>Continua, vt continua, in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mouentem &amp; <lb/>in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mobilem non diuiduntur: &agrave; &longs;eip&longs;is ergo non mouentur. </s>                                                                <s>Pro&longs;yllogi&longs;mi item pro&shy;<lb/>po&longs;itio concluditur hoc modo. </s>                                                                <s>Vnum, quatenus vnum, e&longs;t impatibile. </s>                                                                <s>Continua ver&ograve; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Ergo continua, qu&aelig; non diuiduntur in tale <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> genus, impatibilia &longs;unt. </s>                                                                <s>Itaque &longs;eip&longs;a non mo&shy;<lb/>uent, aut &agrave; &longs;eip&longs;a non mouentur. </s>                                                                <s>Ad hoc nonnulli re&longs;pondent, elementum, c&ugrave;m in materiam <expan abbr="for-mam&qacute;">for&shy;<lb/>mamque</expan>. </s>                                                                <s>partiatur, diuidi item in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem. </s>                                                                <s>Quoniam <lb/>ver&ograve; partes i&longs;t&aelig; non &longs;unt actu di&longs;iunct&ecedil;, velut in animali, ver&ugrave;m pote&longs;tate duntaxat; ex hoc effi&shy;<lb/>ci, vt, tamet&longs;i concitantur &agrave; &longs;eip&longs;is, perfect&egrave; tamen cieri non po&longs;sint. </s>                                                                <s>Videndum e&longs;t igitur an ea <lb/>diui&longs;io partium qu&aelig; e&longs;t pote&longs;tate, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, po&longs;sit efficere, aut excipere motum. </s>                                                                <s>Ac mihi res <lb/>non plan&egrave; videtur ita &longs;e habere. </s>                                                                <s>Nam pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d h&aelig;c &longs;ententia repugnat cuidam Ari&shy;<lb/>&longs;totelic&ecedil; propo&longs;itioni, habet <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> contra &longs;e multa qu&ecedil; Peripatetic&egrave; profiteri <expan abbr="n&otilde;">non</expan> licet. </s>                                                                <s><expan abbr="Quandoquid&etilde;">Quandoquidem</expan>, <lb/>&longs;i ita e&longs;t, vt ad exercendum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> principia, patiens &longs;imul &amp; agens, &longs;int pote&longs;tate diui&longs;a, <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> actu; pecca&longs;&longs;et ergo Philo&longs;ophus qui nota&longs;&longs;et, quemadmodum <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;genit&utilde;">congenitum</expan> (&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> <arrow.to.target n="marg2114"></arrow.to.target><lb/>verto <foreign lang="greek">to\ sumfue\s &amp; to\ suggene\s</foreign> non compo&longs;itum, vt vulg&ograve; circunfertur: continua ver&ograve; &longs;unt, <lb/>qu&aelig; &longs;unt ita, vt eorum extrema &longs;int vnum; &longs;icuti calamus vnus; congenitum ver&ograve;, quod e&longs;t in <lb/>alio, vt ex <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> fiat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, velut &egrave; ramo &amp; germine) <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> &longs;it, vnde <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> abiicere oporteat. <lb/></s>                                                                <s>Etenim qu&aelig; non &longs;unt contactu <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> inter &longs;e non afficiunt, nam qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tactu">contactu</expan> &longs;unt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &longs;unt obno&shy;<lb/>xia perpe&longs;sioni. </s>                                                                <s>quinimmo <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> actio <expan abbr="perpe&longs;sio&qacute;">perpe&longs;sioque</expan>. </s>                                                                <s>per contactum fiunt, &amp; <expan abbr="deniq.">denique</expan> id quod agit, aut <lb/>patitur, ita &longs;e&longs;e vici&longs;sim intuentur, veluti &longs;eparata. </s>                                                                <s>Ne te ver&ograve; deterreant ea qu&aelig; de <foreign lang="greek">sumfu/sews</foreign><lb/>Ari&longs;toteles cum 5. Phy&longs;. tum item 11. prim&ecedil; philo&longs;. </s>                                                                <s>&longs;criptum reliquit, in quib .&longs;. </s>                                                                <s>non e&longs;&longs;et <expan abbr="c&otilde;tactus">contactus</expan>, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ymphy&longs;in e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id <expan abbr="c&otilde;ceditur">conceditur</expan> tactum &longs;ymphy&longs;i &longs;upponi, &longs;ed tactus duplex &amp; <lb/>corporeus &amp; per virtutem, vt apparet ex his qu&ecedil; ab initio 7. Phy&longs;. <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>aut actu, aut quae ante ex&shy;<lb/>titerit. </s>                                                                <s>Nunc &longs;i debet coniungi forma cum materia, requiritur agens, quod vel per corpus, vel per <lb/><expan abbr="virtut&etilde;">virtutem</expan> tangat id quod patitur, &amp; patiendo <expan abbr="a&longs;&longs;umptur&utilde;">a&longs;&longs;umpturum</expan> e&longs;t formam. </s>                                                                <s>H&ecedil;c eadem profe&longs;&longs;us quon&shy;<lb/>dam fuerat Ari&longs;toteles, quippe qui actionem &amp; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> <foreign lang="greek"><gap/>icei</foreign> .i. </s>                                                                <s>contactu generatim admini&shy;<lb/>&longs;trari dete&longs;tetur. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; illa qu&aelig; loco citato ad&longs;cribuntur, aliqua attingunt de principio <lb/>motus, vnde &longs;u&longs;picari po&longs;sis tribui vim mouendi form&aelig; aduer&longs;us ea qu&ecedil; nob. </s>                                                                <s>decernenda &longs;unt: <lb/> <s>SED conuertamus mod&ograve; nos ad po&longs;tremam rationem Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; ip&longs;e concludebat. <lb/></s>                                                                <s>Continua, vt continua, non mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Elementa continua &longs;unt, non ergo mouentur <lb/>&agrave; &longs;eip&longs;is. </s>                                                                <s>Argumenti propo&longs;itio &longs;ic approbatur. </s>                                                                <s>Qu&aelig; mouentur &agrave; &longs;eip&longs;is, diuiduntur in partem <lb/>per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e mobilem. </s>                                                                <s>Continua, vt continua, in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mouentem &amp; <lb/>in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mobilem non diuiduntur: &agrave; &longs;eip&longs;is ergo non mouentur. </s>                                                                <s>Pro&longs;yllogi&longs;mi item pro&shy;<lb/>po&longs;itio concluditur hoc modo. </s>                                                                <s>Vnum, quatenus vnum, e&longs;t impatibile. </s>                                                                <s>Continua ver&ograve; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Ergo continua, qu&aelig; non diuiduntur in tale <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> genus, impatibilia &longs;unt. </s>                                                                <s>Itaque &longs;eip&longs;a non mo&shy;<lb/>uent, aut &agrave; &longs;eip&longs;a non mouentur. </s>                                                                <s>Ad hoc nonnulli re&longs;pondent, elementum, c&ugrave;m in materiam <expan abbr="for-mam&qacute;">for&shy;<lb/>mamque</expan>. </s>                                                                <s>partiatur, diuidi item in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem. </s>                                                                <s>Quoniam <lb/>ver&ograve; partes i&longs;t&aelig; non &longs;unt actu di&longs;iunct&ecedil;, velut in animali, ver&ugrave;m pote&longs;tate duntaxat; ex hoc effi&shy;<lb/>ci, vt, tamet&longs;i concitantur &agrave; &longs;eip&longs;is, perfect&egrave; tamen cieri non po&longs;sint. </s>                                                                <s>Videndum e&longs;t igitur an ea <lb/>diui&longs;io partium qu&aelig; e&longs;t pote&longs;tate, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, po&longs;sit efficere, aut excipere motum. </s>                                                                <s>Ac mihi res <lb/>non plan&egrave; videtur ita &longs;e habere. </s>                                                                <s>Nam pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d h&aelig;c &longs;ententia repugnat cuidam Ari&shy;<lb/>&longs;totelic&ecedil; propo&longs;itioni, habet <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> contra &longs;e multa qu&ecedil; Peripatetic&egrave; profiteri <expan abbr="n&otilde;">non</expan> licet. </s>                                                                <s><expan abbr="Quandoquid&etilde;">Quandoquidem</expan>, <lb/>&longs;i ita e&longs;t, vt ad exercendum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> principia, patiens &longs;imul &amp; agens, &longs;int pote&longs;tate diui&longs;a, <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> actu; pecca&longs;&longs;et ergo Philo&longs;ophus qui nota&longs;&longs;et, quemadmodum <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;genit&utilde;">congenitum</expan> (&longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> <arrow.to.target n="marg2114"></arrow.to.target><lb/>verto <foreign lang="greek">to\ sumfue\s &amp; to\ suggene\s</foreign> non compo&longs;itum, vt vulg&ograve; circunfertur: continua ver&ograve; &longs;unt, <lb/>qu&aelig; &longs;unt ita, vt eorum extrema &longs;int vnum; &longs;icuti calamus vnus; congenitum ver&ograve;, quod e&longs;t in <lb/>alio, vt ex <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> fiat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, velut &egrave; ramo &amp; germine) <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> &longs;it, vnde <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> abiicere oporteat. <lb/></s>                                                                <s>Etenim qu&aelig; non &longs;unt contactu <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> inter &longs;e non afficiunt, nam qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tactu">contactu</expan> &longs;unt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &longs;unt obno&shy;<lb/>xia perpe&longs;sioni. </s>                                                                <s>quinimmo <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> actio <expan abbr="perpe&longs;sio&qacute;">perpe&longs;sioque</expan>. </s>                                                                <s>per contactum fiunt, &amp; <expan abbr="deniq.">denique</expan> id quod agit, aut <lb/>patitur, ita &longs;e&longs;e vici&longs;sim intuentur, veluti &longs;eparata. </s>                                                                <s>Ne te ver&ograve; deterreant ea qu&aelig; de <foreign lang="greek">sumfu/sews</foreign><lb/>Ari&longs;toteles cum 5. Phy&longs;. tum item 11. prim&ecedil; philo&longs;. </s>                                                                <s>&longs;criptum reliquit, in quib .&longs;. </s>                                                                <s>non e&longs;&longs;et <expan abbr="c&otilde;tactus">contactus</expan>, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ymphy&longs;in e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> id <expan abbr="c&otilde;ceditur">conceditur</expan> tactum &longs;ymphy&longs;i &longs;upponi, &longs;ed tactus duplex &amp; <lb/>corporeus &amp; per virtutem, vt apparet ex his qu&ecedil; ab initio 7. Phy&longs;. <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>aut actu, aut quae ante ex&shy;<lb/>titerit. </s>                                                                <s>Nunc &longs;i debet coniungi forma cum materia, requiritur agens, quod vel per corpus, vel per <lb/><expan abbr="virtut&etilde;">virtutem</expan> tangat id quod patitur, &amp; patiendo <expan abbr="a&longs;&longs;umptur&utilde;">a&longs;&longs;umpturum</expan> e&longs;t formam. </s>                                                                <s>H&ecedil;c eadem profe&longs;&longs;us quon&shy;<lb/>dam fuerat Ari&longs;toteles, quippe qui actionem &amp; <expan abbr="perpe&longs;sion&etilde;">perpe&longs;sionem</expan> <foreign lang="greek">qi/cei</foreign> .i. </s>                                                                <s>contactu generatim admini&shy;<lb/>&longs;trari dete&longs;tetur. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; illa qu&aelig; loco citato ad&longs;cribuntur, aliqua attingunt de principio <lb/>motus, vnde &longs;u&longs;picari po&longs;sis tribui vim mouendi form&aelig; aduer&longs;us ea qu&ecedil; nob. </s>                                                                <s>decernenda &longs;unt: <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2115"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> meminit ibi de latione philo&longs;ophus; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> illatio <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> vniuer&longs;alis admonet ip&longs;am <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2115"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> &amp; &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> meminit ibi de latione philo&longs;ophus; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> illatio <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> vniuer&longs;alis admonet ip&longs;am <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2116"></arrow.to.target><lb/>comprehendere volui&longs;&longs;e; verba eius proponere libuit, ne tibi po&longs;th&agrave;c imponant. <foreign lang="greek">ei(=dos de\ a)ei\ o)/ise( <lb/>de ti te\ kinou=n h)/toi to/de, h)/ toio/nde, o( e)/sai a)zxh\ kai\ ai)/tion th=s kinh/sews o(tan kinh=| o(=ion o( e) e)nte&shy;<lb/>lexei/a| a)/nos poiei= e)k tou= dwia/mei ou)/tos a)nou a)/non</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>Formam ver&ograve; &longs;emper afferet aliquam mouens, <lb/>aut hanc, aut <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan>, aut tantam qu&aelig; erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &amp; cau&longs;&longs;a motus, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> moueatur, vt actu homo <lb/>facit ex eo qui e&longs;t pote&longs;tate homo, hominem. </s>                                                                <s>Vides in contextu varietatem lectionis. </s>                                                                <s>Sed &longs;i de&shy;<lb/>mus ita legi [moueatur] nulla difficultas inerit in explicatione contextus; quand&ograve; aget Ari&longs;to&shy;<lb/>teles de forma noua, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> ver&ograve; &longs;ic dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, vt in illius definitione docuimus, quae<lb/>&longs;it ita principium, quia res per eam moueatur, &amp; ita interpretabimur, vt &longs;upr&agrave;; nimir&ugrave;m, quia &longs;it <lb/>fons &amp; origo motus, quoad affert energian propterquam e&longs;t in hac, aut illa parte loci. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m nos <lb/>illud fort&egrave; conturbabit, &longs;i legamus <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> figura [moueat] exi&longs;timabitur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma mouere, quod <lb/>nos inficiamur. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;um h&icirc;c elabi, &longs;i dixero verba illa <foreign lang="greek">o)\ e/s ai a)zxh\</foreign>, referri ad mouens, quod erit <lb/><expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &amp; cau&longs;&longs;a motus; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> mouet, tum ad eorum <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> qu&ecedil; &longs;unt patibiles cau&longs;&longs;&aelig; mo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2116"></arrow.to.target><lb/>comprehendere volui&longs;&longs;e; verba eius proponere libuit, ne tibi po&longs;th&agrave;c imponant. <foreign lang="greek">ei(=dos de\ a)ei\ o)/ise\ <lb/>de ti te\ kinou=n h)/toi to/de, h)/ toio/nde, o( e)/stai a)rxh\ kai\ ai)/tion th=s kinh/sews o(tan kinh=| o(=ion o( e) e)nte&shy;<lb/>lexei/a| a)/nos poiei= e)k tou= duna/mei ou)/tos a)nou a)/non</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>Formam ver&ograve; &longs;emper afferet aliquam mouens, <lb/>aut hanc, aut <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan>, aut tantam qu&aelig; erit <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &amp; cau&longs;&longs;a motus, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> moueatur, vt actu homo <lb/>facit ex eo qui e&longs;t pote&longs;tate homo, hominem. </s>                                                                <s>Vides in contextu varietatem lectionis. </s>                                                                <s>Sed &longs;i de&shy;<lb/>mus ita legi [moueatur] nulla difficultas inerit in explicatione contextus; quand&ograve; aget Ari&longs;to&shy;<lb/>teles de forma noua, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> ver&ograve; &longs;ic dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus, vt in illius definitione docuimus, quae<lb/>&longs;it ita principium, quia res per eam moueatur, &amp; ita interpretabimur, vt &longs;upr&agrave;; nimir&ugrave;m, quia &longs;it <lb/>fons &amp; origo motus, quoad affert energian propterquam e&longs;t in hac, aut illa parte loci. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m nos <lb/>illud fort&egrave; conturbabit, &longs;i legamus <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> figura [moueat] exi&longs;timabitur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma mouere, quod <lb/>nos inficiamur. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;um h&icirc;c elabi, &longs;i dixero verba illa <foreign lang="greek">o)\ e/stai a)rxh\</foreign>, referri ad mouens, quod erit <lb/><expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &amp; cau&longs;&longs;a motus; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> mouet, tum ad eorum <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> qu&ecedil; &longs;unt patibiles cau&longs;&longs;&aelig; mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2117"></arrow.to.target><lb/>tus, &egrave; quibus e&longs;t &longs;ine <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> materia; dubitatur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;it'ne forma, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt notetur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pro&shy;<lb/>pria, qua <expan abbr="c&otilde;&longs;tituitur">con&longs;tituitur</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>: &amp; <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; c&ugrave;m conueniat in materia, <expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>. </s>                                                                <s>mobile <lb/>attingat, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e <expan abbr="tang&utilde;t">tangunt</expan>, vici&longs;sim afficiant, &amp; <expan abbr="affici&atilde;tur">afficiantur</expan>; vn&agrave; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> mouebitur &amp; mouebit, &longs;ed ea <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> erit <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, qu&agrave; mouebit, moueri <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> illi erit <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>; ex quo intelligatur id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; fla&shy;<lb/>gitare <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vt, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> agit, vn&agrave; patiatur, &longs;ed ex actione &longs;ola exi&longs;tere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> fieri <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;sit, vt <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> ni&shy;<lb/>hil <expan abbr="o&itilde;o">oino</expan> repatiatur, &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="t&atilde;gat">tangat</expan>, &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;ibi <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> <expan abbr="c&otilde;mun&etilde;">communem</expan> fuerit <expan abbr="a&longs;&longs;ecut&utilde;">a&longs;&longs;ecutum</expan>; euenire, vt affi&shy;<lb/>ciatur afficiens. </s>                                                                <s>nec modus dicendi repugnabit, c&ugrave;m apud Gr&aelig;cos forma &amp; efficiens neutraliter <lb/>efferantur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> re&longs;pondebit articulus <foreign lang="greek">o(/</foreign>, neque exemplum &longs;ubiectum ab hac explicatio&shy;<lb/>ne abhorrebit: agit enim quatenus e&longs;t actu homo; patitur autem, vt aliud quiddam pote&longs;tate. <lb/></s>                                                                <s>Sed faciamus Ari&longs;totelem verba facere de forma; dico vel eam &longs;pectari, vt finem, cui rect&egrave; con&shy;<lb/>uenit, &longs;i doctorum meminimus; principij nomen &amp; cau&longs;&longs;&aelig;: etenim prima e&longs;t omnium, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; e&longs;t <lb/> <arrow.to.target n="marg2117"></arrow.to.target><lb/>tus, &egrave; quibus e&longs;t &longs;ine <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> materia; dubitatur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;it'ne forma, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt notetur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pro&shy;<lb/>pria, qua <expan abbr="c&otilde;&longs;tituitur">con&longs;tituitur</expan> <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>: &amp; <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; c&ugrave;m conueniat in materia, <expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>. </s>                                                                <s>mobile <lb/>attingat, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e <expan abbr="tang&utilde;t">tangunt</expan>, vici&longs;sim afficiant, &amp; <expan abbr="affici&atilde;tur">afficiantur</expan>; vn&agrave; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> mouebitur &amp; mouebit, &longs;ed ea <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> erit <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, qu&agrave; mouebit, moueri <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> illi erit <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>; ex quo intelligatur id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; fla&shy;<lb/>gitare <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vt, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> agit, vn&agrave; patiatur, &longs;ed ex actione &longs;ola exi&longs;tere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> fieri <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;sit, vt <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> ni&shy;<lb/>hil <expan abbr="o&itilde;o">omnino</expan> repatiatur, &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="t&atilde;gat">tangat</expan>, &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;ibi <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="pati&etilde;te">patiente</expan> <expan abbr="c&otilde;mun&etilde;">communem</expan> fuerit <expan abbr="a&longs;&longs;ecut&utilde;">a&longs;&longs;ecutum</expan>; euenire, vt affi&shy;<lb/>ciatur afficiens. </s>                                                                <s>nec modus dicendi repugnabit, c&ugrave;m apud Gr&aelig;cos forma &amp; efficiens neutraliter <lb/>efferantur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> re&longs;pondebit articulus <foreign lang="greek">o(/</foreign>, neque exemplum &longs;ubiectum ab hac explicatio&shy;<lb/>ne abhorrebit: agit enim quatenus e&longs;t actu homo; patitur autem, vt aliud quiddam pote&longs;tate. <lb/></s>                                                                <s>Sed faciamus Ari&longs;totelem verba facere de forma; dico vel eam &longs;pectari, vt finem, cui rect&egrave; con&shy;<lb/>uenit, &longs;i doctorum meminimus; principij nomen &amp; cau&longs;&longs;&aelig;: etenim prima e&longs;t omnium, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; e&longs;t <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2118"></arrow.to.target><lb/>principium &amp; auctor, cur efficiens moueat; ita <expan abbr=".n.">enim</expan> operatur efficiens, vt &egrave; pote&longs;tate hominem fa&shy;<lb/>ciat hominem actu; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>modo vim mouendi tribuunt form&aelig; Ari&longs;toteles, &amp; Alexander, qu&ograve;d <lb/>in ordinem materiam adducat, vel etiam per&longs;euerare Philo&longs;ophum in efficiente con&longs;tituendo, &amp;  <arrow.to.target n="marg2118"></arrow.to.target><lb/>principium &amp; auctor, cur efficiens moueat; ita <expan abbr=".n.">enim</expan> operatur efficiens, vt &egrave; pote&longs;tate hominem fa&shy;<lb/>ciat hominem actu; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>modo vim mouendi tribuunt form&aelig; Ari&longs;toteles, &amp; Alexander, qu&ograve;d <lb/>in ordinem materiam adducat, vel etiam per&longs;euerare Philo&longs;ophum in efficiente con&longs;tituendo, &amp;
 <pb pagenum="327"/> <pb pagenum="327"/>
 <arrow.to.target n="marg2119"></arrow.to.target><lb/>docere, vnde prim&ugrave;m exi&longs;tat efficiens; inde ver&ograve; exi&longs;tit, quae in illo ine&longs;t actus, &amp; ratio rei faciend&ecedil;, <lb/>vt ratio &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;i &longs;ub&longs;tantia producenda &longs;it, &amp; qualitatis ratio, &longs;i qualitas, quam facit per for&shy;<lb/>mam, nec &longs;ine illa quicquam pr&aelig;&longs;tare pote&longs;t. </s>                                                                <s>Quare illud erit efficiens, quod in &longs;eip&longs;o talem ha&shy;<lb/>bet formam, &longs;iue actum: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> actu homo &egrave; pote&longs;tate hominem faciet, atque ita forma pars erit <lb/>efficientis. </s>                                                                <s>Sine igitur hoc, &longs;iue illo modo non erit natura de qua nunc agimus, &longs;ed efficiens, vel <lb/>finis. </s>                                                                <s>Hoc animaduer&longs;o, quod nos interpellare quoquomodo poterat, &amp; vt verbo Ari&longs;totelis <lb/>vtar <foreign lang="greek">e)noklei=n</foreign>; ad rem redeo. </s>                                                                <s>Omnis igitur actio fit per contactum. </s>                                                                <s>Proinde &longs;eparata &longs;int opor&shy;<lb/>tet agens &amp; patiens, nec in&longs;ita, vel etiam continua; ni&longs;i admodum impropri&egrave;, &amp; abu&longs;iu&egrave;. </s>                                                                <s>Neque <lb/>pote&longs;tate &longs;olum e&longs;&longs;e &longs;umenda, &longs;ed actu, te&longs;tatur ea vox <foreign lang="greek">kexw/zisai</foreign>, qu&aelig; &longs;ignificat actum, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>facultatem. </s>                                                                <s>Quamobrem Ari&longs;totelicum effatum &longs;umit, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> actu iam <expan abbr="effect&atilde;">effectam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Adde &amp; exemplum ex ip&longs;omet Ari&longs;totele <expan abbr="except&utilde;">exceptum</expan>, quo nob. </s>                                                                <s>ponitur ante oculos eiu&longs;modi parti&shy;<lb/>tionem e&longs;&longs;e <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> actu. </s>                                                                <s>Idcirc&ograve; reuertendum ill&ograve; foret, vt diui&longs;io <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> pote&longs;tate admini&longs;trata face&shy;<lb/>ret <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> motum, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am opus e&longs;&longs;et altero principio, quod ab&longs;ol&shy;<lb/>uendi vim haberet, e&longs;&longs;et <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> extra rem qu&aelig; mouetur. </s>                                                                <s>Hoc autem <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rect&egrave; pronunciatum &longs;it, mox <lb/>intelligemus. </s>                                                                <s>Etenim &agrave; forma prim&ugrave;m e&longs;t actio, vt illi volunt, c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it entelechia, cuius <expan abbr="offi-ci&utilde;">offi&shy;<lb/>cium</expan> propter ingenitam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> e&longs;t vires &longs;uas in aliud explicare. </s>                                                                <s>At &longs;i ita mouetur <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, <lb/>&agrave; forma <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> moueatur, &longs;ed imperfect&egrave;; perfect&egrave; ver&ograve; ab externo: magis ergo mouebit exter&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2119"></arrow.to.target><lb/>docere, vnde prim&ugrave;m exi&longs;tat efficiens; inde ver&ograve; exi&longs;tit, quae in illo ine&longs;t actus, &amp; ratio rei faciend&ecedil;, <lb/>vt ratio &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;i &longs;ub&longs;tantia producenda &longs;it, &amp; qualitatis ratio, &longs;i qualitas, quam facit per for&shy;<lb/>mam, nec &longs;ine illa quicquam pr&aelig;&longs;tare pote&longs;t. </s>                                                                <s>Quare illud erit efficiens, quod in &longs;eip&longs;o talem ha&shy;<lb/>bet formam, &longs;iue actum: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> actu homo &egrave; pote&longs;tate hominem faciet, atque ita forma pars erit <lb/>efficientis. </s>                                                                <s>Sine igitur hoc, &longs;iue illo modo non erit natura de qua nunc agimus, &longs;ed efficiens, vel <lb/>finis. </s>                                                                <s>Hoc animaduer&longs;o, quod nos interpellare quoquomodo poterat, &amp; vt verbo Ari&longs;totelis <lb/>vtar <foreign lang="greek">e)noklei=n</foreign>; ad rem redeo. </s>                                                                <s>Omnis igitur actio fit per contactum. </s>                                                                <s>Proinde &longs;eparata &longs;int opor&shy;<lb/>tet agens &amp; patiens, nec in&longs;ita, vel etiam continua; ni&longs;i admodum impropri&egrave;, &amp; abu&longs;iu&egrave;. </s>                                                                <s>Neque <lb/>pote&longs;tate &longs;olum e&longs;&longs;e &longs;umenda, &longs;ed actu, te&longs;tatur ea vox <foreign lang="greek">kexw/ristai</foreign>, qu&aelig; &longs;ignificat actum, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>facultatem. </s>                                                                <s>Quamobrem Ari&longs;totelicum effatum &longs;umit, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> actu iam <expan abbr="effect&atilde;">effectam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Adde &amp; exemplum ex ip&longs;omet Ari&longs;totele <expan abbr="except&utilde;">exceptum</expan>, quo nob. </s>                                                                <s>ponitur ante oculos eiu&longs;modi parti&shy;<lb/>tionem e&longs;&longs;e <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> actu. </s>                                                                <s>Idcirc&ograve; reuertendum ill&ograve; foret, vt diui&longs;io <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> pote&longs;tate admini&longs;trata face&shy;<lb/>ret <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> motum, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am opus e&longs;&longs;et altero principio, quod ab&longs;ol&shy;<lb/>uendi vim haberet, e&longs;&longs;et <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> extra rem qu&aelig; mouetur. </s>                                                                <s>Hoc autem <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> rect&egrave; pronunciatum &longs;it, mox <lb/>intelligemus. </s>                                                                <s>Etenim &agrave; forma prim&ugrave;m e&longs;t actio, vt illi volunt, c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it entelechia, cuius <expan abbr="offi-ci&utilde;">offi&shy;<lb/>cium</expan> propter ingenitam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> e&longs;t vires &longs;uas in aliud explicare. </s>                                                                <s>At &longs;i ita mouetur <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, <lb/>&agrave; forma <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> moueatur, &longs;ed imperfect&egrave;; perfect&egrave; ver&ograve; ab externo: magis ergo mouebit exter&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2120"></arrow.to.target><lb/>num. </s>                                                                <s>Iam <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;upr&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t id quod prim&ograve; mouit, hoc e&longs;t, quod &longs;ine c&ecedil;teris mouere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, c&ecedil;tera <lb/>ver&ograve; non &longs;ine illo, <expan abbr="pr&aelig;&longs;tantior&etilde;">pr&aelig;&longs;tantiorem</expan> e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>elementum magis ab externo, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &agrave; forma con&shy;<lb/>citabitur. </s>                                                                <s>Neque potes e&ograve; te recipere, vt dicas immobilem e&longs;&longs;e formam; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> non intercedere ta&shy;<lb/>lem <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> externi &amp; interni, qualis e&longs;t inter mouens <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, &amp; mouens quod ab alio mouetur. <lb/></s>                                                                <s>Nam &longs;i talis ordo per&longs;picitur inter <expan abbr="animali&utilde;">animalium</expan> formas &amp; externa, tanto magis inter mouens <expan abbr="exter-n&utilde;">exter&shy;<lb/>num</expan>, atque <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> formas intercedet; <expan abbr="qu&atilde;t&ograve;">quant&ograve;</expan> .&longs;. </s>                                                                <s>horum forma minus e&longs;t &longs;eparata <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> anima qu&aelig; <lb/><expan abbr="viu&etilde;tium">viuentium</expan> forma e&longs;t, &amp; minus apta mouere: animantium ver&ograve; principium ab externis immutari <lb/>docuit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ibi pracipu&egrave;, vbi conclu&longs;it animalia caduca non e&longs;&longs;e propri&egrave; pri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2120"></arrow.to.target><lb/>num. </s>                                                                <s>Iam <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;upr&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t id quod prim&ograve; mouit, hoc e&longs;t, quod &longs;ine c&ecedil;teris mouere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, c&ecedil;tera <lb/>ver&ograve; non &longs;ine illo, <expan abbr="pr&aelig;&longs;tantior&etilde;">pr&aelig;&longs;tantiorem</expan> e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>elementum magis ab externo, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &agrave; forma con&shy;<lb/>citabitur. </s>                                                                <s>Neque potes e&ograve; te recipere, vt dicas immobilem e&longs;&longs;e formam; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> non intercedere ta&shy;<lb/>lem <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> externi &amp; interni, qualis e&longs;t inter mouens <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, &amp; mouens quod ab alio mouetur. <lb/></s>                                                                <s>Nam &longs;i talis ordo per&longs;picitur inter <expan abbr="animali&utilde;">animalium</expan> formas &amp; externa, tanto magis inter mouens <expan abbr="exter-n&utilde;">exter&shy;<lb/>num</expan>, atque <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan> formas intercedet; <expan abbr="qu&atilde;t&ograve;">quant&ograve;</expan> .&longs;. </s>                                                                <s>horum forma minus e&longs;t &longs;eparata <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> anima qu&aelig; <lb/><expan abbr="viu&etilde;tium">viuentium</expan> forma e&longs;t, &amp; minus apta mouere: animantium ver&ograve; principium ab externis immutari <lb/>docuit <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ibi pracipu&egrave;, vbi conclu&longs;it animalia caduca non e&longs;&longs;e propri&egrave; pri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2121"></arrow.to.target><lb/>m&ograve; &amp; per &longs;e mobilia: <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> pars qu&aelig; mouet illa, non e&longs;t pror&longs;us immobilis: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>forma prin&shy;<lb/>cipium item patibile quodammodo erit illius, in quo ine&longs;t. </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices, principium, quod mouet <lb/>in animali in illo ordine <expan abbr="c&otilde;tineri">contineri</expan>, quia &longs;eparatum &longs;it, &amp; mouens <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan>: id quod inanimorum <lb/>form&aelig; non habent, &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> magis immer&longs;&ecedil;. </s>                                                                <s>At non'ne vides h&aelig;c euertere iudicium Ari&shy;<lb/>&longs;totelis? </s>                                                                <s>Si <expan abbr=".n.">enim</expan> minus &longs;eparat&aelig; &longs;unt, e&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> minus vim efficiendi motus habebunt. </s>                                                                <s>&longs;iquidem ex <lb/>eo concludat Ari&longs;toteles in his non e&longs;&longs;e principium <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, quia &longs;eparari nequeant <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> partes. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2121"></arrow.to.target><lb/>m&ograve; &amp; per &longs;e mobilia: <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> pars qu&aelig; mouet illa, non e&longs;t pror&longs;us immobilis: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>forma prin&shy;<lb/>cipium item patibile quodammodo erit illius, in quo ine&longs;t. </s>                                                                <s>Fort&egrave; dices, principium, quod mouet <lb/>in animali in illo ordine <expan abbr="c&otilde;tineri">contineri</expan>, quia &longs;eparatum &longs;it, &amp; mouens <expan abbr="ab&longs;olut&utilde;">ab&longs;olutum</expan>: id quod inanimorum <lb/>form&aelig; non habent, &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> magis immer&longs;&ecedil;. </s>                                                                <s>At non'ne vides h&aelig;c euertere iudicium Ari&shy;<lb/>&longs;totelis? </s>                                                                <s>Si <expan abbr=".n.">enim</expan> minus &longs;eparat&aelig; &longs;unt, e&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> minus vim efficiendi motus habebunt. </s>                                                                <s>&longs;iquidem ex <lb/>eo concludat Ari&longs;toteles in his non e&longs;&longs;e principium <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan>, quia &longs;eparari nequeant <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> partes. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2122"></arrow.to.target><lb/>Atque, vt <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan>, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, ex animis no&longs;tris ille &longs;crupulus extirpetur, &amp; imminuatur h&aelig;c opinio <lb/>qu&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> latius &longs;erpit: nec quicquam minus &longs;u&longs;picemur, qu&agrave;m inanimi formam in eo in quo ine&longs;t, <lb/>e&longs;&longs;e principium, quod efficiat motum: aduertamus Ari&longs;totelem illud ip&longs;um effatum &amp; declarare <lb/>&amp; confirmare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ratione <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> ea qu&aelig; mouent &amp; mouentur, actu di&longs;iuncta e&longs;&longs;e oportere. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2122"></arrow.to.target><lb/>Atque, vt <expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan>, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, ex animis no&longs;tris ille &longs;crupulus extirpetur, &amp; imminuatur h&aelig;c opinio <lb/>qu&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> latius &longs;erpit: nec quicquam minus &longs;u&longs;picemur, qu&agrave;m inanimi formam in eo in quo ine&longs;t, <lb/>e&longs;&longs;e principium, quod efficiat motum: aduertamus Ari&longs;totelem illud ip&longs;um effatum &amp; declarare <lb/>&amp; confirmare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ratione <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> ea qu&aelig; mouent &amp; mouentur, actu di&longs;iuncta e&longs;&longs;e oportere. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2123"></arrow.to.target><lb/>docet <expan abbr=".n.">enim</expan> eum primis, quid &longs;it agendi facultas, tum etiam patiendi, <expan abbr="atq.">atque</expan> perpetu&ograve; diffinit vtranque <lb/>per habitudinem ad aliud. <foreign lang="greek">a)/lla</foreign> ver&ograve; id intelligitur, quod e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; diuer&longs;&ecedil;, quemadmodum <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> liquet iis qui vel primis, vt dicitur labris degu&longs;tauere Porphyrium, &amp; Ari&longs;totelicam phra&longs;im <lb/>longo progre&longs;&longs;u 1. Phy&longs;. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ob&longs;eruarunt, <expan abbr="planumq.">planumque</expan> e&longs;t ob ea qu&aelig; h&icirc;c ad&longs;cribentur, aliud hoc loco <lb/> <arrow.to.target n="marg2123"></arrow.to.target><lb/>docet <expan abbr=".n.">enim</expan> eum primis, quid &longs;it agendi facultas, tum etiam patiendi, <expan abbr="atq.">atque</expan> perpetu&ograve; diffinit vtranque <lb/>per habitudinem ad aliud. <foreign lang="greek">a)/lla</foreign> ver&ograve; id intelligitur, quod e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; diuer&longs;&ecedil;, quemadmodum <lb/><expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> liquet iis qui vel primis, vt dicitur labris degu&longs;tauere Porphyrium, &amp; Ari&longs;totelicam phra&longs;im <lb/>longo progre&longs;&longs;u 1. Phy&longs;. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ob&longs;eruarunt, <expan abbr="planumq.">planumque</expan> e&longs;t ob ea qu&aelig; h&icirc;c ad&longs;cribentur, aliud hoc loco <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2124"></arrow.to.target><lb/>&longs;ignificare id quod e&longs;t &longs;ubiecti diuer&longs;i. </s>                                                                <s>Deinde mon&longs;trat Ari&longs;toteles agendi facultatem nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>diui&longs;am e&longs;&longs;e &agrave; facultate patiendi; ex his autem concludit. </s>                                                                <s>Nullum congenitum, quatenus huiu&longs;&shy;<lb/>modi, &agrave; &longs;eip&longs;o pati po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Pronunciatur ea conclu&longs;io, vt vides vniuers&egrave;: ducitur &agrave; di&longs;tinctione <lb/>pote&longs;tatem: infertur ab&longs;olut&egrave;. </s>                                                                <s><expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; ratione differentia debent capi agens &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>, <lb/>ver&ugrave;m item &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Nam dicas tu, &longs;atis e&longs;&longs;e, &longs;i agens &amp; patiens &longs;int &longs;ol&ugrave;m ratione di&longs;crepantia, <lb/> <arrow.to.target n="marg2124"></arrow.to.target><lb/>&longs;ignificare id quod e&longs;t &longs;ubiecti diuer&longs;i. </s>                                                                <s>Deinde mon&longs;trat Ari&longs;toteles agendi facultatem nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>diui&longs;am e&longs;&longs;e &agrave; facultate patiendi; ex his autem concludit. </s>                                                                <s>Nullum congenitum, quatenus huiu&longs;&shy;<lb/>modi, &agrave; &longs;eip&longs;o pati po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Pronunciatur ea conclu&longs;io, vt vides vniuers&egrave;: ducitur &agrave; di&longs;tinctione <lb/>pote&longs;tatem: infertur ab&longs;olut&egrave;. </s>                                                                <s><expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. </s>                                                                <s>non mod&ograve; ratione differentia debent capi agens &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>, <lb/>ver&ugrave;m item &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Nam dicas tu, &longs;atis e&longs;&longs;e, &longs;i agens &amp; patiens &longs;int &longs;ol&ugrave;m ratione di&longs;crepantia, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2125"></arrow.to.target><lb/>quemadmodum &longs;unt materies &amp; forma: dicas <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> h&aelig;c &longs;e mouere non po&longs;&longs;e, ni&longs;i aliquid extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s accedat: <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ol&ugrave;m &longs;e mouere <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, quia contineat <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> genus, <lb/>iam &longs;equetur, <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> <expan abbr="congenit&utilde;">congenitum</expan>, prout <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, &agrave; &longs;eip&longs;o po&longs;&longs;e pati. </s>                                                                <s>Quia materies &amp; forma &longs;unt con&shy;<lb/>genita. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt vnum colla, vel glutine, vel continuatione, igitur <foreign lang="greek">cumfu+(a</foreign> vnum. </s>                                                                <s>Forma <lb/>&amp; materia &longs;e <expan abbr="mou&etilde;t">mouent</expan>, vbi <expan abbr="c&otilde;genita">congenita</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>. </s>                                                                <s>Aliquod ergo <expan abbr="congenit&utilde;">congenitum</expan> patitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Sunt ver&ograve; conge&shy;<lb/>nita materies &amp; forma in eo quod e&longs;t ex <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> <expan abbr="conflat&utilde;">conflatum</expan>. </s>                                                                <s>inna&longs;citur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma in materia, &amp; &longs;imul <lb/>pote&longs;tas materi&aelig; terminatur, &amp; forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i in c&ecedil;teris <expan abbr="c&otilde;genitis">congenitis</expan>, quorum partes per &longs;eip&longs;as <lb/><expan abbr="qu&atilde;t&ecedil;">quant&ecedil;</expan> &longs;unt, vt <expan abbr="tr&utilde;cus">truncus</expan>, &amp; ramus, vna <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> mouere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: mult&ograve; minus forma debet <expan abbr="c&otilde;citare">concitare</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>; &longs;iquidem mult&ograve; minus <expan abbr="&longs;ei&utilde;gitur">&longs;eiungitur</expan> forma &agrave; materia, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pars quanti ab altera parte: po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>h&ecedil; partes &longs;eor&longs;um <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan> &amp; <expan abbr="occup&atilde;t">occupant</expan> loca diuer&longs;a: forma <expan abbr="&longs;eips&atilde;">&longs;eipsam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tuetur extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; <expan abbr="e&utilde;d&etilde;">eundem</expan> <lb/><expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> penit^{9} occupat. </s>                                                                <s>Rur&longs;us oppugnaret ei^{9} dicti <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan>. </s>                                                                <s>Quia probaturus Ari&longs;tote&shy;<lb/>les <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="c&otilde;genit&utilde;">congenitum</expan> quaten^{9} <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, in duo principia &longs;ecari, videlicet <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>, &longs;ic <expan abbr="argum&etilde;tatus">argumentatus</expan> <expan abbr="&etilde;">em</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam vnum, quatenus vnum in agens &amp; patiens non &longs;ecatur. </s>                                                                <s>Congenitum, prout tale, e&longs;t <lb/>vnum. </s>                                                                <s>non ergo diuiditur in agens &amp; patiens, quod ip&longs;i defendere cupiunt. </s>                                                                <s>Cui &longs;an&egrave; rationi &longs;ic <lb/>a&longs;&longs;entiendum puto, vt nihil <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan> irrefragabilius e&longs;&longs;e arbitres, quantunuis alij reclament, immo  <arrow.to.target n="marg2125"></arrow.to.target><lb/>quemadmodum &longs;unt materies &amp; forma: dicas <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> h&aelig;c &longs;e mouere non po&longs;&longs;e, ni&longs;i aliquid extrin&shy;<lb/>&longs;ec&ugrave;s accedat: <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> &longs;ol&ugrave;m &longs;e mouere <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, quia contineat <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> genus, <lb/>iam &longs;equetur, <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> <expan abbr="congenit&utilde;">congenitum</expan>, prout <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, &agrave; &longs;eip&longs;o po&longs;&longs;e pati. </s>                                                                <s>Quia materies &amp; forma &longs;unt con&shy;<lb/>genita. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;unt vnum colla, vel glutine, vel continuatione, igitur <foreign lang="greek">cumfu/a</foreign> vnum. </s>                                                                <s>Forma <lb/>&amp; materia &longs;e <expan abbr="mou&etilde;t">mouent</expan>, vbi <expan abbr="c&otilde;genita">congenita</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>. </s>                                                                <s>Aliquod ergo <expan abbr="congenit&utilde;">congenitum</expan> patitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Sunt ver&ograve; conge&shy;<lb/>nita materies &amp; forma in eo quod e&longs;t ex <expan abbr="vtri&longs;q.">vtri&longs;que</expan> <expan abbr="conflat&utilde;">conflatum</expan>. </s>                                                                <s>inna&longs;citur <expan abbr=".n.">enim</expan> forma in materia, &amp; &longs;imul <lb/>pote&longs;tas materi&aelig; terminatur, &amp; forma exi&longs;tit. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i in c&ecedil;teris <expan abbr="c&otilde;genitis">congenitis</expan>, quorum partes per &longs;eip&longs;as <lb/><expan abbr="qu&atilde;t&ecedil;">quant&ecedil;</expan> &longs;unt, vt <expan abbr="tr&utilde;cus">truncus</expan>, &amp; ramus, vna <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> mouere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>: mult&ograve; minus forma debet <expan abbr="c&otilde;citare">concitare</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>; &longs;iquidem mult&ograve; minus <expan abbr="&longs;ei&utilde;gitur">&longs;eiungitur</expan> forma &agrave; materia, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> pars quanti ab altera parte: po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>h&ecedil; partes &longs;eor&longs;um <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan> &amp; <expan abbr="occup&atilde;t">occupant</expan> loca diuer&longs;a: forma <expan abbr="&longs;eips&atilde;">&longs;eipsam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tuetur extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; <expan abbr="e&utilde;d&etilde;">eundem</expan> <lb/><expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> penit^{9} occupat. </s>                                                                <s>Rur&longs;us oppugnaret ei^{9} dicti <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> <expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan>. </s>                                                                <s>Quia probaturus Ari&longs;tote&shy;<lb/>les <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="c&otilde;genit&utilde;">congenitum</expan> quaten^{9} <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, in duo principia &longs;ecari, videlicet <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>, &longs;ic <expan abbr="argum&etilde;tatus">argumentatus</expan> <expan abbr="&etilde;">em</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam vnum, quatenus vnum in agens &amp; patiens non &longs;ecatur. </s>                                                                <s>Congenitum, prout tale, e&longs;t <lb/>vnum. </s>                                                                <s>non ergo diuiditur in agens &amp; patiens, quod ip&longs;i defendere cupiunt. </s>                                                                <s>Cui &longs;an&egrave; rationi &longs;ic <lb/>a&longs;&longs;entiendum puto, vt nihil <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan> irrefragabilius e&longs;&longs;e arbitres, quantunuis alij reclament, immo
 <pb pagenum="328"/>rumpantur, per me licet. </s>                                                                <s>Aut <expan abbr=".n.">enim</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; concludatur, aut principes canones Analyticos euertat <lb/> <pb pagenum="328"/>rumpantur, per me licet. </s>                                                                <s>Aut <expan abbr=".n.">enim</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; concludatur, aut principes canones Analyticos euertat <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2126"></arrow.to.target><lb/>oportet: oritur <expan abbr=".n.">enim</expan> non mod&ograve; ex eiu&longs;modi propo&longs;itionib. qu&aelig; ver&ecedil; &longs;int, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per &longs;e. </s>                                                                <s>quin potius <lb/>quatenus ip&longs;um. </s>                                                                <s>Vnde nos <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;imiliter">con&longs;imiliter</expan> <expan abbr="argum&etilde;tari">argumentari</expan> po&longs;&longs;emus: <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex materia &amp; forma <lb/><expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> vnum e&longs;t immo per &longs;e <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; multo magis <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> qu&agrave;m animal. </s>                                                                <s>Non igitur diuidi pote&longs;t <lb/>in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan> &amp; in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>. </s>                                                                <s>Non e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quae intelligi vereamur, <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="conge-nit&utilde;">conge&shy;<lb/>nitum</expan>, quatenus <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, &agrave; &longs;eip&longs;o pati, quia prim&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> patiatur, &longs;ed per parteis, id quod &agrave; nonnullis dari <lb/>cogno&longs;ceo, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueatur ab&longs;olut&egrave;, &longs;ed, quin imperfect&egrave; &longs;e moueat, nihil ob&longs;tare: <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>enim tolerat hoc allata ratio. </s>                                                                <s>Nimirum, quae &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="n&otilde;">non</expan> patiatur, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> pote&longs;tate <lb/>&longs;imul, actuo&longs;a .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; patibili: hoc ver&ograve; id oppugnat, quod e&longs;t moueri per parteis, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> imperfect&egrave;. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t ab Ari&longs;totele animal quod per&longs;picu&egrave; &longs;ecatur in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; <expan abbr="par-t&etilde;">par&shy;<lb/>tem</expan> per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, non e&longs;&longs;e ver&egrave; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> continuum, &longs;eu <expan abbr="congenit&utilde;">congenitum</expan>, &longs;ed vnum per <expan abbr="coni&utilde;ctionem">coniunctionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Attinere <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> hoc theorema ad motus <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plecti">complecti</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> motum, qui fit ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, per&longs;uadet <lb/><expan abbr="con&longs;ili&utilde;">con&longs;ilium</expan> Ari&longs;totelis in eo capite in quo de <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> <expan abbr="patiendi&qacute;">patiendique</expan>. </s>                                                                <s>pote&longs;tate generatim di&longs;&longs;erit, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> deinde <lb/> <arrow.to.target n="marg2126"></arrow.to.target><lb/>oportet: oritur <expan abbr=".n.">enim</expan> non mod&ograve; ex eiu&longs;modi propo&longs;itionib. qu&aelig; ver&ecedil; &longs;int, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per &longs;e. </s>                                                                <s>quin potius <lb/>quatenus ip&longs;um. </s>                                                                <s>Vnde nos <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;imiliter">con&longs;imiliter</expan> <expan abbr="argum&etilde;tari">argumentari</expan> po&longs;&longs;emus: <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex materia &amp; forma <lb/><expan abbr="inanim&utilde;">inanimum</expan> vnum e&longs;t immo per &longs;e <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; multo magis <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> qu&agrave;m animal. </s>                                                                <s>Non igitur diuidi pote&longs;t <lb/>in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan> &amp; in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>. </s>                                                                <s>Non e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> quae intelligi vereamur, <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="conge-nit&utilde;">conge&shy;<lb/>nitum</expan>, quatenus <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, &agrave; &longs;eip&longs;o pati, quia prim&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> patiatur, &longs;ed per parteis, id quod &agrave; nonnullis dari <lb/>cogno&longs;ceo, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueatur ab&longs;olut&egrave;, &longs;ed, quin imperfect&egrave; &longs;e moueat, nihil ob&longs;tare: <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>enim tolerat hoc allata ratio. </s>                                                                <s>Nimirum, quae &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="n&otilde;">non</expan> patiatur, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> pote&longs;tate <lb/>&longs;imul, actuo&longs;a .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; patibili: hoc ver&ograve; id oppugnat, quod e&longs;t moueri per parteis, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> imperfect&egrave;. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t ab Ari&longs;totele animal quod per&longs;picu&egrave; &longs;ecatur in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; <expan abbr="par-t&etilde;">par&shy;<lb/>tem</expan> per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, non e&longs;&longs;e ver&egrave; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> continuum, &longs;eu <expan abbr="congenit&utilde;">congenitum</expan>, &longs;ed vnum per <expan abbr="coni&utilde;ctionem">coniunctionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Attinere <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> hoc theorema ad motus <expan abbr="inanimor&utilde;">inanimorum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plecti">complecti</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> motum, qui fit ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, per&longs;uadet <lb/><expan abbr="con&longs;ili&utilde;">con&longs;ilium</expan> Ari&longs;totelis in eo capite in quo de <expan abbr="ag&etilde;di">agendi</expan> <expan abbr="patiendi&qacute;">patiendique</expan>. </s>                                                                <s>pote&longs;tate generatim di&longs;&longs;erit, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> deinde <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2127"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;alis eius &longs;ermonis conclu&longs;io. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quae in ip&longs;is primis con&longs;equentis loci verbis admonet <lb/>ea qu&aelig; dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, cum animata, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> inanima <expan abbr="c&otilde;plecti">complecti</expan>, pr&ecedil;terquam quae Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> parem ine&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg2127"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;alis eius &longs;ermonis conclu&longs;io. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quae in ip&longs;is primis con&longs;equentis loci verbis admonet <lb/>ea qu&aelig; dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, cum animata, tum <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> inanima <expan abbr="c&otilde;plecti">complecti</expan>, pr&ecedil;terquam quae Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> parem ine&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2128"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="proce&longs;s&utilde;">proce&longs;sum</expan> demon&longs;trat, <expan abbr="qd">quod</expan> attinet ad initia <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, in mutatione &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qu&atilde;tum">quantum</expan> qua&shy;<lb/>le, &amp; vbi quae &longs;i per &longs;e non <expan abbr="aug&etilde;tur">augentur</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="alter&atilde;tur">alterantur</expan> inanima, <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> quae neque <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in loco per &longs;e mouen&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2128"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="proce&longs;s&utilde;">proce&longs;sum</expan> demon&longs;trat, <expan abbr="qd">quod</expan> attinet ad initia <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, in mutatione &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qu&atilde;tum">quantum</expan> qua&shy;<lb/>le, &amp; vbi quae &longs;i per &longs;e non <expan abbr="aug&etilde;tur">augentur</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="alter&atilde;tur">alterantur</expan> inanima, <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> quae neque <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in loco per &longs;e mouen&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2129"></arrow.to.target><lb/>tur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>minus quo latio, c&ugrave;m &longs;it perfectior c&ecedil;teris motib. eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> principia magis actu requi&shy;<lb/>rit, hoc e&longs;t magis &longs;eparata, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> reliqui motus. </s>                                                                <s>Accedit eodem quae <expan abbr="s&utilde;mus">summus</expan> pr&aelig;ceptor <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> motri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2129"></arrow.to.target><lb/>tur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>minus quo latio, c&ugrave;m &longs;it perfectior c&ecedil;teris motib. eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> principia magis actu requi&shy;<lb/>rit, hoc e&longs;t magis &longs;eparata, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> reliqui motus. </s>                                                                <s>Accedit eodem quae <expan abbr="s&utilde;mus">summus</expan> pr&aelig;ceptor <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> motri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2130"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&etilde;">cem</expan> &agrave; natura di&longs;iungit, <expan abbr="aliam&qacute;">aliamque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e demon&longs;trat: affero <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ad hoc textum formalem, qui &longs;ic habet. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)pei\ de\ fu/sis <gap/>si\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)n a)utw| u(pa/zxousa kinh/sews a)zxh/ diw/ amis de\ h( e)n a)/llw| h(= a)/llo</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; reliqua, <lb/>qu&aelig; &longs;equuntur <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> propo&longs;iti. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exprimuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Quoniam <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> natura quidem e&longs;t quod in <lb/>ip&longs;o e&longs;t motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, potentia ver&ograve; quod in alio e&longs;t, quatenus aliud.&rdquo; ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> plan&egrave; intelligere <lb/>potes <expan abbr="motric&etilde;">motricem</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> &agrave; natura differre. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, quae mox indicat Ari&longs;toteles <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> princi&shy;<lb/>pia, &longs;i conuenerint, velociores motus efficere. </s>                                                                <s>non &longs;an&egrave;, quia forma efficiat <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &longs;ed quae afferat mo&shy;<lb/>bili <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan>, contr&agrave; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in iis qu&aelig; violentia <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, vbi repugnat. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; nequid <lb/><expan abbr="intact&utilde;">intactum</expan> relinquatur, quod valeat ad peruer&longs;am <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> <expan abbr="conuellend&atilde;">conuellendam</expan>; <expan abbr="att&etilde;damus">attendamus</expan> <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <lb/>ip&longs;um ita loquentem &amp; &longs;ibi perpetu&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tantem">con&longs;tantem</expan>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &ldquo;<foreign lang="greek">*kata/ge dh\ to\n logo\n ou(tw fai/netai kai\<gap/></foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2130"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&etilde;">cem</expan> &agrave; natura di&longs;iungit, <expan abbr="aliam&qacute;">aliamque</expan>. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e demon&longs;trat: affero <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ad hoc textum formalem, qui &longs;ic habet. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)pei\ de\ fu/sis e)sti\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)n a)utw=| u(pa/rxousa kinh/sews a)rxh/ du/namis de\ h( e)n a)/llw| h(= a)/llo</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; reliqua, <lb/>qu&aelig; &longs;equuntur <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> propo&longs;iti. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exprimuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Quoniam <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> natura quidem e&longs;t quod in <lb/>ip&longs;o e&longs;t motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, potentia ver&ograve; quod in alio e&longs;t, quatenus aliud.&rdquo; ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> plan&egrave; intelligere <lb/>potes <expan abbr="motric&etilde;">motricem</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> &agrave; natura differre. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, quae mox indicat Ari&longs;toteles <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> princi&shy;<lb/>pia, &longs;i conuenerint, velociores motus efficere. </s>                                                                <s>non &longs;an&egrave;, quia forma efficiat <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &longs;ed quae afferat mo&shy;<lb/>bili <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan>, contr&agrave; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in iis qu&aelig; violentia <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, vbi repugnat. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; nequid <lb/><expan abbr="intact&utilde;">intactum</expan> relinquatur, quod valeat ad peruer&longs;am <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> <expan abbr="conuellend&atilde;">conuellendam</expan>; <expan abbr="att&etilde;damus">attendamus</expan> <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <lb/>ip&longs;um ita loquentem &amp; &longs;ibi perpetu&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tantem">con&longs;tantem</expan>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &ldquo;<foreign lang="greek">*kata/ge dh\ to\n logo\n ou(tw fai/netai kai\ a)po\ <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2131"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">tw=n e)\zgwn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kaqo/loute e)piskopou=si+n, ou) fai/netai gigno/menon e(\n e)k tou= paqhthkou= kai\ poiowi=tos, w(s <lb/>e)nupa/zxontos e)n tw=| gignome/nw| tou= poioui=tos, ou(do/lws dh\ e)k kinoume/nou kai\ kinoui=tos</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>Atque <expan abbr="&longs;e-c&utilde;d&ugrave;m">&longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m</expan> <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> &longs;ic in effectis (<expan abbr="fabror&utilde;">fabrorum</expan> operib.) <expan abbr="quoq.">quoque</expan> apparet: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> cum in vniuer&longs;um <expan abbr="c&otilde;plectimur">complectimur</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2131"></arrow.to.target><lb/>tw=n e)\rgwn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kaqo/loute e)piskopou=sin, ou) fai/netai gigno/menon e(\n e)k tou= paqhthkou= kai\ poioh=ntos, w(s <lb/>e)nupa/zxontos e)n tw=| gignome/nw| tou= poioun=tos, ou(do/lws dh\ e)k kinoume/nou kai\ kinoun=tos</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>Atque <expan abbr="&longs;e-c&utilde;d&ugrave;m">&longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m</expan> <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> &longs;ic in effectis (<expan abbr="fabror&utilde;">fabrorum</expan> operib.) <expan abbr="quoq.">quoque</expan> apparet: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> cum in vniuer&longs;um <expan abbr="c&otilde;plectimur">complectimur</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2132"></arrow.to.target><lb/>animo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ita effici <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ex agente <expan abbr="patiente&qacute;">patienteque</expan>. </s>                                                                <s>videtur, vt, quod agit, in eo, quod efficitur,&rdquo; in&longs;it: nec <lb/><expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> ex eo, quod mouet, &amp; quod mouetur, <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> con&longs;titui. </s>                                                                <s>Quid plura de&longs;ideras? </s>                                                                <s>Quid planius <lb/>dici potuit? </s>                                                                <s>quid certius? </s>                                                                <s>quid in re maximi <expan abbr="mom&etilde;ti">momenti</expan> confidentius? </s>                                                                <s>&longs;uper hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="fundam&etilde;to">fundamento</expan> &longs;tru&shy;<lb/>xit ille philo&longs;ophus <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> po&longs;itionem, qu&ecedil; pertinet ad <expan abbr="c&otilde;&longs;tituendas">con&longs;tituendas</expan> <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> inter maris <expan abbr="f&oelig;min&aelig;&qacute;">f&oelig;min&aelig;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;emen, &amp; <expan abbr="&longs;ignificand&utilde;">&longs;ignificandum</expan> in neutro vim agendi <expan abbr="patiendi&qacute;">patiendique</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imul ine&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, &longs;ed maris &longs;emen habe&shy;<lb/>re vim efficiendi &longs;olum, <expan abbr="f&oelig;min&atilde;">f&oelig;minam</expan> ver&ograve; duntaxat pr&aelig;bere <expan abbr="men&longs;tru&utilde;">men&longs;truum</expan> in quo vis ine&longs;&longs;et &longs;olummod&ograve; <lb/>patiendi. </s>                                                                <s>Dicemus'ne Ari&longs;totelem ab eo pronunciato <expan abbr="lation&etilde;">lationem</expan> excludere? </s>                                                                <s>an <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> Ixiones a&longs;sidu&egrave; <lb/>rotabimus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;axum, quae nihil imperfect&egrave; &longs;eip&longs;um afficit, imperfect&egrave; ver&ograve; nil <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> prohibet? </s>                                                                <s>Cur <lb/>enim <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;cidetur <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> an&longs;a philo&longs;opho <expan abbr="c&otilde;ficiendi">conficiendi</expan> propo&longs;itum &longs;uum? </s>                                                                <s>Nam &longs;i perfect&egrave; aliquid <lb/>&longs;eip&longs;um mouere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, iam &longs;emen <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, nil impediet, quominus obtineat <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> facultatem, quae &longs;i <lb/>imperfect&egrave;: dicere &longs;emper mihi licebit. </s>                                                                <s>At profect&ograve; deciperis &ograve; Ari&longs;toteles, &amp; nos &longs;imul eludis; <lb/>po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;ingulor&utilde;">&longs;ingulorum</expan>, partes inter &longs;e quidem agere, &longs;ed imperfect&egrave;: idcirco &longs;i quod auxilium acce&shy;<lb/>dat extrin&longs;ec&ugrave;s; nil vetabit, quominus in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> cum mare, tum f&oelig;mina &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> vis. </s>                                                                <s>accedit ver&ograve; <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="auxili&utilde;">auxilium</expan>, nempe id quod pr&ecedil;betur &agrave; f&oelig;mina: calor <expan abbr="quoq.">quoque</expan> c&ecedil;le&longs;tis, vel ip&longs;o <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> auctore, <lb/> <arrow.to.target n="marg2132"></arrow.to.target><lb/>animo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ita effici <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ex agente <expan abbr="patiente&qacute;">patienteque</expan>. </s>                                                                <s>videtur, vt, quod agit, in eo, quod efficitur,&rdquo; in&longs;it: nec <lb/><expan abbr="o&itilde;no">omnino</expan> ex eo, quod mouet, &amp; quod mouetur, <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> con&longs;titui. </s>                                                                <s>Quid plura de&longs;ideras? </s>                                                                <s>Quid planius <lb/>dici potuit? </s>                                                                <s>quid certius? </s>                                                                <s>quid in re maximi <expan abbr="mom&etilde;ti">momenti</expan> confidentius? </s>                                                                <s>&longs;uper hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="fundam&etilde;to">fundamento</expan> &longs;tru&shy;<lb/>xit ille philo&longs;ophus <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> po&longs;itionem, qu&ecedil; pertinet ad <expan abbr="c&otilde;&longs;tituendas">con&longs;tituendas</expan> <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> inter maris <expan abbr="f&oelig;min&aelig;&qacute;">f&oelig;min&aelig;que</expan>. <lb/></s>                                                                <s>&longs;emen, &amp; <expan abbr="&longs;ignificand&utilde;">&longs;ignificandum</expan> in neutro vim agendi <expan abbr="patiendi&qacute;">patiendique</expan>. </s>                                                                <s>&longs;imul ine&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, &longs;ed maris &longs;emen habe&shy;<lb/>re vim efficiendi &longs;olum, <expan abbr="f&oelig;min&atilde;">f&oelig;minam</expan> ver&ograve; duntaxat pr&aelig;bere <expan abbr="men&longs;tru&utilde;">men&longs;truum</expan> in quo vis ine&longs;&longs;et &longs;olummod&ograve; <lb/>patiendi. </s>                                                                <s>Dicemus'ne Ari&longs;totelem ab eo pronunciato <expan abbr="lation&etilde;">lationem</expan> excludere? </s>                                                                <s>an <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> Ixiones a&longs;sidu&egrave; <lb/>rotabimus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;axum, quae nihil imperfect&egrave; &longs;eip&longs;um afficit, imperfect&egrave; ver&ograve; nil <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> prohibet? </s>                                                                <s>Cur <lb/>enim <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;cidetur <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> an&longs;a philo&longs;opho <expan abbr="c&otilde;ficiendi">conficiendi</expan> propo&longs;itum &longs;uum? </s>                                                                <s>Nam &longs;i perfect&egrave; aliquid <lb/>&longs;eip&longs;um mouere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, iam &longs;emen <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, nil impediet, quominus obtineat <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> facultatem, quae &longs;i <lb/>imperfect&egrave;: dicere &longs;emper mihi licebit. </s>                                                                <s>At profect&ograve; deciperis &ograve; Ari&longs;toteles, &amp; nos &longs;imul eludis; <lb/>po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;ingulor&utilde;">&longs;ingulorum</expan>, partes inter &longs;e quidem agere, &longs;ed imperfect&egrave;: idcirco &longs;i quod auxilium acce&shy;<lb/>dat extrin&longs;ec&ugrave;s; nil vetabit, quominus in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> cum mare, tum f&oelig;mina &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> vis. </s>                                                                <s>accedit ver&ograve; <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="auxili&utilde;">auxilium</expan>, nempe id quod pr&ecedil;betur &agrave; f&oelig;mina: calor <expan abbr="quoq.">quoque</expan> c&ecedil;le&longs;tis, vel ip&longs;o <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> auctore, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2133"></arrow.to.target><lb/>cuius ope <expan abbr="f&oelig;c&utilde;da">f&oelig;cunda</expan> &longs;emina <expan abbr="redd&utilde;tur">redduntur</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="p&otilde;r">porr</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <expan abbr="contin&etilde;s">continens</expan>, vt &amp; artificio nos &amp; ip&longs;&aelig; <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> be&longs;ti&aelig; <lb/>&longs;ola illius vi fret&ecedil; &longs;uos partus ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;mittant">committant</expan>, <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> an&longs;eres, qu&ecedil; oua <expan abbr="c&otilde;dunt">condunt</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <expan abbr="exclu&longs;io-n&etilde;">exclu&longs;io&shy;<lb/>nem</expan> pulli in arena. </s>                                                                <s>Non dee&longs;t igitur extrin&longs;ec&ugrave;s auxilium quod in cau&longs;&longs;a &longs;it, vt idem propter <expan abbr="va-rietat&etilde;">va&shy;<lb/>rietatem</expan> partium &longs;imul efficiat, &amp; patiatur. </s>                                                                <s>Nam cum <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> ad&longs;int qu&aelig; <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> parti &longs;eminis &longs;uppe&shy;<lb/>tias ferant, ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> &longs;ententia fit, vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> vis ine&longs;&longs;e queat in &longs;emine. </s>                                                                <s>Sic pror&longs;us imbecillis &amp; va&shy;<lb/>na <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> philo&longs;ophi reddetur, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis eueniet id in &longs;emine, quand&ograve;, &amp; &longs;i in &longs;ubiecto materi&aelig; <lb/>conuenit cum agente; tamen natura di&longs;tinguuntur, c&ugrave;m vis efficientis in&longs;it in &longs;piritu, patiens au&shy;<lb/>tem in humore poni valeat. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i plant&ecedil; &longs;emen obiicias, in quo vis <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> continetur. </s>                                                                <s>ita fieri, <lb/>vt idem &longs;imul agat &amp; patiatur. </s>                                                                <s>Tum item quia &longs;pecies &longs;en&longs;ilium, vt lumen in pellucido, &longs;onus <lb/>in &longs;onoro, quin etiam in &longs;piritibus &amp; &longs;anguine vim habet afficiendi, &amp; immutandi &longs;ubiectum. <lb/></s>                                                                <s>Nanque lumen rarefacit a&euml;rem, frigus den&longs;at, ita pellucidum actu, quod ex pote&longs;tate pellucido <lb/>con&longs;tat, &amp; lumine, &longs;eip&longs;um immutabit. </s>                                                                <s>At no&longs;ce, tamet&longs;i vnum quodam pacto <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan> &longs;eminis <lb/>illius partes, eas tamen reap&longs;e duas, <expan abbr="loco&qacute;">locoque</expan>. </s>                                                                <s>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> mole &longs;eminis, <expan abbr="atq.">atque</expan> ma&longs;&longs;a di&longs;tincta; ac &longs;i fuerit <lb/>organum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan>, &amp; difform&egrave; &egrave; pluribus vniformibus con&longs;titutum: id quod <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> brutis ip&longs;is co&shy; <arrow.to.target n="marg2133"></arrow.to.target><lb/>cuius ope <expan abbr="f&oelig;c&utilde;da">f&oelig;cunda</expan> &longs;emina <expan abbr="redd&utilde;tur">redduntur</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="p&otilde;r">porr</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <expan abbr="contin&etilde;s">continens</expan>, vt &amp; artificio nos &amp; ip&longs;&aelig; <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> be&longs;ti&aelig; <lb/>&longs;ola illius vi fret&ecedil; &longs;uos partus ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;mittant">committant</expan>, <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> an&longs;eres, qu&ecedil; oua <expan abbr="c&otilde;dunt">condunt</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <expan abbr="exclu&longs;io-n&etilde;">exclu&longs;io&shy;<lb/>nem</expan> pulli in arena. </s>                                                                <s>Non dee&longs;t igitur extrin&longs;ec&ugrave;s auxilium quod in cau&longs;&longs;a &longs;it, vt idem propter <expan abbr="va-rietat&etilde;">va&shy;<lb/>rietatem</expan> partium &longs;imul efficiat, &amp; patiatur. </s>                                                                <s>Nam cum <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> ad&longs;int qu&aelig; <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> parti &longs;eminis &longs;uppe&shy;<lb/>tias ferant, ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> &longs;ententia fit, vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> vis ine&longs;&longs;e queat in &longs;emine. </s>                                                                <s>Sic pror&longs;us imbecillis &amp; va&shy;<lb/>na <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> philo&longs;ophi reddetur, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis eueniet id in &longs;emine, quand&ograve;, &amp; &longs;i in &longs;ubiecto materi&aelig; <lb/>conuenit cum agente; tamen natura di&longs;tinguuntur, c&ugrave;m vis efficientis in&longs;it in &longs;piritu, patiens au&shy;<lb/>tem in humore poni valeat. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i plant&ecedil; &longs;emen obiicias, in quo vis <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> continetur. </s>                                                                <s>ita fieri, <lb/>vt idem &longs;imul agat &amp; patiatur. </s>                                                                <s>Tum item quia &longs;pecies &longs;en&longs;ilium, vt lumen in pellucido, &longs;onus <lb/>in &longs;onoro, quin etiam in &longs;piritibus &amp; &longs;anguine vim habet afficiendi, &amp; immutandi &longs;ubiectum. <lb/></s>                                                                <s>Nanque lumen rarefacit a&euml;rem, frigus den&longs;at, ita pellucidum actu, quod ex pote&longs;tate pellucido <lb/>con&longs;tat, &amp; lumine, &longs;eip&longs;um immutabit. </s>                                                                <s>At no&longs;ce, tamet&longs;i vnum quodam pacto <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan> &longs;eminis <lb/>illius partes, eas tamen reap&longs;e duas, <expan abbr="loco&qacute;">locoque</expan>. </s>                                                                <s>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> mole &longs;eminis, <expan abbr="atq.">atque</expan> ma&longs;&longs;a di&longs;tincta; ac &longs;i fuerit <lb/>organum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan>, &amp; difform&egrave; &egrave; pluribus vniformibus con&longs;titutum: id quod <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> brutis ip&longs;is co&shy;
 <pb pagenum="329"/> <pb pagenum="329"/>
 <arrow.to.target n="marg2134"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="gnit&utilde;">gnitum</expan> e&longs;t, atque formicis, qu&aelig;, ne pullulet &longs;emen, certam grani partem deuorant, in qua po&longs;itum <lb/>e&longs;t vit&aelig; principium. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> pro perfectione plantarum magis minu&longs;&uacute;e di&longs;tinctum e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;tingit">contingit</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nam memini me legi&longs;&longs;e de palma &amp; pi&longs;tacio in quibus mas &amp; f&oelig;mina, loco &amp; numero &longs;egre&shy;<lb/>gantur: in quibu&longs;dam &longs;ic minutum <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;fu&longs;um">confu&longs;um</expan>, vt <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> fugiat &longs;en&longs;um. </s>                                                                <s>Sed parem pro&shy;<lb/>ce&longs;&longs;um in re con&longs;imili &agrave; natura expectare oportet. </s>                                                                <s><expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. </s>                                                                <s>non eadem pars e&longs;t ad numerum qu&ecedil; <lb/>mouet, &amp; qu&aelig; mouetur. </s>                                                                <s>Ita vniuers&egrave; verum e&longs;t illud pronunciatum quod in pr&aelig;&longs;entia tracta&shy;<lb/>mus, &amp; &longs;ic &agrave; repugnantia philo&longs;ophi dicta defenduntur. </s>                                                                <s>Scire etiam conuenit non e&longs;&longs;e parem <lb/>proce&longs;&longs;um formarum &longs;en&longs;ilium, &amp; earum qu&aelig; con&longs;tituunt e&longs;&longs;entiam. </s>                                                                <s>Sunt <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;ilium &longs;pecies <lb/><foreign lang="greek">e)piktetws</foreign> &amp; acce&longs;&longs;ori&egrave; in &longs;ubiecto, necnon &agrave; forma quadam primitiua pendent, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ex ip&longs;is &amp; &longs;ubiecto fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> materialiter, vtita dicam. </s>                                                                <s>At forma h&aelig;c, qua de <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> <lb/>agimus; ab&longs;oluta e&longs;t, &amp; per &longs;e, &amp; intrin&longs;ec&ugrave;s h&aelig;ret in &longs;ubiecto, vt ex ip&longs;is <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> per &longs;e fiat &amp; <foreign lang="greek">u(li&shy;<lb/>kw=s</foreign> .i. </s>                                                                <s>materialiter. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> vis agendi no&longs;tr&aelig; huic form&aelig; iure optimo denegatur, qu&aelig; &longs;en&longs;ilium for&shy;<lb/>mis rect&egrave; conceditur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> illud ob&longs;tat, quae animus &longs;it animalis forma, ab eo <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> animal agitetur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> anima forma totius e&longs;t per &longs;e, non <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan>, &longs;icut in animo carentibus ip&longs;a natura: quapro&shy;<lb/>pter <expan abbr="gemin&atilde;">geminam</expan> rationem &longs;ubit, efficientis .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; form&aelig;. </s>                                                                <s>ita vt quatenus forma, non moueat quidem, <lb/>&longs;ed &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ip&longs;a <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, veluti natura, per quod animal moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> mouetur animal per &longs;e <lb/>totum prim&ograve;, &longs;ed vna pars cietur prius, ex illa <expan abbr="po&longs;tmod&utilde;">po&longs;tmodum</expan> c&ecedil;ter&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, &amp; &longs;ingulas vbi mouen&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2134"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="gnit&utilde;">gnitum</expan> e&longs;t, atque formicis, qu&aelig;, ne pullulet &longs;emen, certam grani partem deuorant, in qua po&longs;itum <lb/>e&longs;t vit&aelig; principium. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> pro perfectione plantarum magis minu&longs;&uacute;e di&longs;tinctum e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;tingit">contingit</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Nam memini me legi&longs;&longs;e de palma &amp; pi&longs;tacio in quibus mas &amp; f&oelig;mina, loco &amp; numero &longs;egre&shy;<lb/>gantur: in quibu&longs;dam &longs;ic minutum <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;fu&longs;um">confu&longs;um</expan>, vt <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> fugiat &longs;en&longs;um. </s>                                                                <s>Sed parem pro&shy;<lb/>ce&longs;&longs;um in re con&longs;imili &agrave; natura expectare oportet. </s>                                                                <s><expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. </s>                                                                <s>non eadem pars e&longs;t ad numerum qu&ecedil; <lb/>mouet, &amp; qu&aelig; mouetur. </s>                                                                <s>Ita vniuers&egrave; verum e&longs;t illud pronunciatum quod in pr&aelig;&longs;entia tracta&shy;<lb/>mus, &amp; &longs;ic &agrave; repugnantia philo&longs;ophi dicta defenduntur. </s>                                                                <s>Scire etiam conuenit non e&longs;&longs;e parem <lb/>proce&longs;&longs;um formarum &longs;en&longs;ilium, &amp; earum qu&aelig; con&longs;tituunt e&longs;&longs;entiam. </s>                                                                <s>Sunt <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;ilium &longs;pecies <lb/><foreign lang="greek">e)pikte/tws</foreign> &amp; acce&longs;&longs;ori&egrave; in &longs;ubiecto, necnon &agrave; forma quadam primitiua pendent, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> <lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ex ip&longs;is &amp; &longs;ubiecto fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> materialiter, vtita dicam. </s>                                                                <s>At forma h&aelig;c, qua de <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> <lb/>agimus; ab&longs;oluta e&longs;t, &amp; per &longs;e, &amp; intrin&longs;ec&ugrave;s h&aelig;ret in &longs;ubiecto, vt ex ip&longs;is <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> per &longs;e fiat &amp; <foreign lang="greek">u(li&shy;<lb/>kw=s</foreign> .i. </s>                                                                <s>materialiter. </s>                                                                <s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> vis agendi no&longs;tr&aelig; huic form&aelig; iure optimo denegatur, qu&aelig; &longs;en&longs;ilium for&shy;<lb/>mis rect&egrave; conceditur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> illud ob&longs;tat, quae animus &longs;it animalis forma, ab eo <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> animal agitetur. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> anima forma totius e&longs;t per &longs;e, non <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan>, &longs;icut in animo carentibus ip&longs;a natura: quapro&shy;<lb/>pter <expan abbr="gemin&atilde;">geminam</expan> rationem &longs;ubit, efficientis .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; form&aelig;. </s>                                                                <s>ita vt quatenus forma, non moueat quidem, <lb/>&longs;ed &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ip&longs;a <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, veluti natura, per quod animal moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> mouetur animal per &longs;e <lb/>totum prim&ograve;, &longs;ed vna pars cietur prius, ex illa <expan abbr="po&longs;tmod&utilde;">po&longs;tmodum</expan> c&ecedil;ter&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, &amp; &longs;ingulas vbi mouen&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2135"></arrow.to.target><lb/>tur. (e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; in animali <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> motus &agrave; totius motu &longs;egregatus) ita di&longs;poni oportet, vt interce&shy;<lb/>dat <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> duarum partium <expan abbr="organicar&utilde;">organicarum</expan>, vt altera qua&longs;i <expan abbr="c&otilde;primat">comprimat</expan>, altera ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;primatur">comprimatur</expan>, quod <lb/>enim &longs;tat, <expan abbr="c&otilde;primitur">comprimitur</expan>, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> fert, quod ver&ograve; attollitur, <expan abbr="ext&etilde;ditur">extenditur</expan> ad id quod &longs;u&longs;tinet <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan>, &longs;i minus <lb/>&longs;eip&longs;um mouere non po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>H&aelig;c e&longs;t expre&longs;&longs;a &longs;ententia Philo&longs;ophi, quam &longs;i quis <expan abbr="ob&longs;eru&etilde;t">ob&longs;eruent</expan>, <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> <lb/>h&icirc;c non clamet? </s>                                                                <s>nec in&longs;aniat <expan abbr="audi&etilde;do">audiendo</expan> Ari&longs;totelem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e his expo&longs;itis h&ecedil;c addit vniuers&egrave;. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quare <lb/> <arrow.to.target n="marg2135"></arrow.to.target><lb/>tur. (e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; in animali <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> motus &agrave; totius motu &longs;egregatus) ita di&longs;poni oportet, vt interce&shy;<lb/>dat <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> duarum partium <expan abbr="organicar&utilde;">organicarum</expan>, vt altera qua&longs;i <expan abbr="c&otilde;primat">comprimat</expan>, altera ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;primatur">comprimatur</expan>, quod <lb/>enim &longs;tat, <expan abbr="c&otilde;primitur">comprimitur</expan>, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> fert, quod ver&ograve; attollitur, <expan abbr="ext&etilde;ditur">extenditur</expan> ad id quod &longs;u&longs;tinet <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan>, &longs;i minus <lb/>&longs;eip&longs;um mouere non po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>H&aelig;c e&longs;t expre&longs;&longs;a &longs;ententia Philo&longs;ophi, quam &longs;i quis <expan abbr="ob&longs;eru&etilde;t">ob&longs;eruent</expan>, <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> <lb/>h&icirc;c non clamet? </s>                                                                <s>nec in&longs;aniat <expan abbr="audi&etilde;do">audiendo</expan> Ari&longs;totelem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e his expo&longs;itis h&ecedil;c addit vniuers&egrave;. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quare <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2136"></arrow.to.target><lb/>nullum carens <expan abbr="m&etilde;bris">membris</expan> hoc moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> modo .i. </s>                                                                <s>intrin&longs;ec&ugrave;s: non <expan abbr=".n.">enim</expan> habet cum agentium, tum pa&shy;<lb/>tientium <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> in &longs;e di&longs;tinctionem, &amp; tamen <expan abbr="har&utilde;">harum</expan> partium motus e&longs;t imperfectus; quippe quae eas <lb/>&agrave; <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> primo mouente concitari oportet. </s>                                                                <s>Quamobrem per&longs;picis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quanuis &longs;e mouentia &longs;int <lb/>imperfecta; qualia fingunt i&longs;ti elementa; nihilominus in parteis non &longs;ola ratione, &longs;ed etiam re di&shy;<lb/>&longs;tinctas e&longs;&longs;e patienda. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex ip&longs;omet Ari&longs;totele collecta &amp; exprompta, vides profect&ograve; quan&shy;<lb/>tum concinant, vt de illorum veritate dubitandum non &longs;it. </s>                                                                <s>Sed alia nunc exploremus.</s></p> <arrow.to.target n="marg2136"></arrow.to.target><lb/>nullum carens <expan abbr="m&etilde;bris">membris</expan> hoc moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> modo .i. </s>                                                                <s>intrin&longs;ec&ugrave;s: non <expan abbr=".n.">enim</expan> habet cum agentium, tum pa&shy;<lb/>tientium <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> in &longs;e di&longs;tinctionem, &amp; tamen <expan abbr="har&utilde;">harum</expan> partium motus e&longs;t imperfectus; quippe quae eas <lb/>&agrave; <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> primo mouente concitari oportet. </s>                                                                <s>Quamobrem per&longs;picis <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quanuis &longs;e mouentia &longs;int <lb/>imperfecta; qualia fingunt i&longs;ti elementa; nihilominus in parteis non &longs;ola ratione, &longs;ed etiam re di&shy;<lb/>&longs;tinctas e&longs;&longs;e patienda. </s>                                                                <s>H&aelig;c ex ip&longs;omet Ari&longs;totele collecta &amp; exprompta, vides profect&ograve; quan&shy;<lb/>tum concinant, vt de illorum veritate dubitandum non &longs;it. </s>                                                                <s>Sed alia nunc exploremus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 8241 
Line 8239 
 <arrow.to.target n="marg2139"></arrow.to.target><lb/>materiam, formam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> comperhendit vn&agrave;. </s>                                                                <s>Ob id igitur forma cum materia mouet formam <lb/>cum materia, &longs;eu materiam cum forma qu&aelig; &longs;unt idem. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> idem pror&longs;us mouet &longs;eip&longs;um pri&shy;<lb/>m&ograve;, &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; puto, te accipere <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> proximam, non qu&agrave; recipit <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> form&aelig;, &longs;ed qu&agrave; &longs;ubiicitur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, tum quae talis materia non e&longs;t obnoxia motui, &longs;ed mu&shy;<lb/>tationi duntaxat: tum quae accidentia <expan abbr="c&otilde;muniores">communiores</expan> formas con&longs;equuntur, &amp; &longs;ic nil ad functionem <lb/>propriam <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> pertinent, aut &longs;i &longs;unt vltima accidentia; protinus eam formam con&longs;equuntur <lb/>qu&aelig; in materia proxime ratione &longs;umitur. </s>                                                                <s>C&ecedil;tera fortuitu &longs;unt qu&aelig; non &longs;unt efficienda princi&shy;<lb/>pia functionis per &longs;e. </s>                                                                <s>Quanquam etiam repugnaret id definitioni natur&aelig; qu&aelig; principium mo&shy;<lb/>tus e&longs;t prim&ograve;, per &longs;e, &amp; non per accidens, &longs;ic ver&ograve; &longs;emper motus initia ferant per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quand&ograve; <lb/>forma moueat his auctoribus, vt in materia; tum materia moueatur, vt informata. </s>                                                                <s>Nobis nil ac&shy;<lb/>cidit <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, qui formam facimus initium motus per quod, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt quod; nam &longs;ingula &longs;uo mo&shy;<lb/>re primo &amp; per &longs;e &longs;unt initia motus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; forma &longs;umitur aut &longs;eparata, aut in materia: ac &longs;i &longs;e&shy;<lb/>parata, vel re, vel mente duntaxat, non &longs;an&egrave; re &longs;eparata: quoniam h&aelig;c po&longs;&longs;et mouere quidem, <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen moueretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> non moueret vt efficiens: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> mouere finis e&longs;t proprium. </s>                                                                <s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eparatum hic accipitur, quod &longs;ubiecto di&longs;tinguatur; iam <expan abbr=".n.">enim</expan> foret eiu&longs;modi mouens, quale <lb/>nos e&longs;&longs;e volumus. </s>                                                                <s>Quinetiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic elementum totum mouerentur, &longs;ed ex altera parte <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan>, <lb/>materia videlicet, manente forma: <expan abbr="neq.">neque</expan> per &longs;e mobile foret, aut, &longs;i &egrave; principiis huiu&longs;modi con&longs;ta&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2139"></arrow.to.target><lb/>materiam, formam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> comperhendit vn&agrave;. </s>                                                                <s>Ob id igitur forma cum materia mouet formam <lb/>cum materia, &longs;eu materiam cum forma qu&aelig; &longs;unt idem. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> idem pror&longs;us mouet &longs;eip&longs;um pri&shy;<lb/>m&ograve;, &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; puto, te accipere <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> proximam, non qu&agrave; recipit <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> form&aelig;, &longs;ed qu&agrave; &longs;ubiicitur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, tum quae talis materia non e&longs;t obnoxia motui, &longs;ed mu&shy;<lb/>tationi duntaxat: tum quae accidentia <expan abbr="c&otilde;muniores">communiores</expan> formas con&longs;equuntur, &amp; &longs;ic nil ad functionem <lb/>propriam <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> pertinent, aut &longs;i &longs;unt vltima accidentia; protinus eam formam con&longs;equuntur <lb/>qu&aelig; in materia proxime ratione &longs;umitur. </s>                                                                <s>C&ecedil;tera fortuitu &longs;unt qu&aelig; non &longs;unt efficienda princi&shy;<lb/>pia functionis per &longs;e. </s>                                                                <s>Quanquam etiam repugnaret id definitioni natur&aelig; qu&aelig; principium mo&shy;<lb/>tus e&longs;t prim&ograve;, per &longs;e, &amp; non per accidens, &longs;ic ver&ograve; &longs;emper motus initia ferant per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quand&ograve; <lb/>forma moueat his auctoribus, vt in materia; tum materia moueatur, vt informata. </s>                                                                <s>Nobis nil ac&shy;<lb/>cidit <expan abbr="h&utilde;i">huiu&longs;modi</expan>, qui formam facimus initium motus per quod, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt quod; nam &longs;ingula &longs;uo mo&shy;<lb/>re primo &amp; per &longs;e &longs;unt initia motus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; forma &longs;umitur aut &longs;eparata, aut in materia: ac &longs;i &longs;e&shy;<lb/>parata, vel re, vel mente duntaxat, non &longs;an&egrave; re &longs;eparata: quoniam h&aelig;c po&longs;&longs;et mouere quidem, <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen moueretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> non moueret vt efficiens: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> mouere finis e&longs;t proprium. </s>                                                                <s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eparatum hic accipitur, quod &longs;ubiecto di&longs;tinguatur; iam <expan abbr=".n.">enim</expan> foret eiu&longs;modi mouens, quale <lb/>nos e&longs;&longs;e volumus. </s>                                                                <s>Quinetiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic elementum totum mouerentur, &longs;ed ex altera parte <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan>, <lb/>materia videlicet, manente forma: <expan abbr="neq.">neque</expan> per &longs;e mobile foret, aut, &longs;i &egrave; principiis huiu&longs;modi con&longs;ta&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2140"></arrow.to.target><lb/>ret, primum e&longs;&longs;et per &longs;e mobile, nec quidem imperfectum, vt creditur, &longs;ed omnium primum, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> perfecti&longs;simum. </s>                                                                <s>ea <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t natura, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;tatus primi mobilis, vt in partem per &longs;e motam, &amp; <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; &longs;an&egrave; per &longs;e moueat, &longs;ed immobilis &longs;it, diuidatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item, vt puto, &longs;at e&longs;t, &longs;i ratione <lb/>&longs;eparetur: quoniam ip&longs;a non &longs;olum mouet &longs;ecund&ugrave;m naturam, &longs;ed e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mouens naturale: hoc <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, dum mouet, quodammod&ograve; mouetur. </s>                                                                <s>Sed, &longs;i tale fuerit mouens, nece&longs;&longs;ari&ograve; quoque con&longs;i&longs;tet <lb/>in materia, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ine materia mouebit, &amp; profect&ograve; nimis obediet natura cogitationibus no&shy;<lb/>&longs;tris qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; nob. </s>                                                                <s>&longs;olummod&ograve; &longs;eparetur; ita &longs;eparata motioneis illas efficiat, quas efficere tum <lb/>deberet, vbi loco &amp; &longs;ubiecto &longs;eparata foret. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ratione &longs;eparata &longs;umas h&aelig;c principia, quae e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia, <expan abbr="viribu&longs;&qacute;">viribu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>di&longs;tinguantur auditu qu&aelig; mox ad&longs;cribentur. </s>                                                                <s>Illud <expan abbr=".n.">enim</expan> per&longs;picuum e&longs;t in reb. &longs;en&shy;<lb/>&longs;ilibus &longs;pectari <expan abbr="gemin&utilde;">geminum</expan> e&longs;&longs;e; alterum qui quidem, vbi res con&longs;iderentur &longs;emotis <expan abbr="c&otilde;ditionibus">conditionibus</expan> ma&shy;<lb/>teri&aelig; &longs;en&longs;ilis, quod e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quod e&longs;t eiu&longs;modi conditionibus implicatum, <expan abbr="idq.">idque</expan> <lb/>e&longs;t e&longs;&longs;e per accidens. </s>                                                                <s>primum ver&ograve; illud idem e&longs;&longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;entiam; po&longs;terius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab e&longs;&longs;entia diuer&shy;<lb/>&longs;um &amp; exi&longs;tere. </s>                                                                <s>Quo fit, vt c&ugrave;m e&longs;&longs;entia pror&longs;us &agrave; materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>ducatur qu&aelig; &longs;unt e&longs;&longs;enti&aelig; <lb/>partes, hoc po&longs;terius e&longs;&longs;e diuer&longs;um &longs;it ab illo e&longs;&longs;e, quod e&longs;&longs;enti&ecedil; partibus attribuitur, addens e&longs;&longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2140"></arrow.to.target><lb/>ret, primum e&longs;&longs;et per &longs;e mobile, nec quidem imperfectum, vt creditur, &longs;ed omnium primum, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> perfecti&longs;simum. </s>                                                                <s>ea <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t natura, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;tatus primi mobilis, vt in partem per &longs;e motam, &amp; <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; &longs;an&egrave; per &longs;e moueat, &longs;ed immobilis &longs;it, diuidatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item, vt puto, &longs;at e&longs;t, &longs;i ratione <lb/>&longs;eparetur: quoniam ip&longs;a non &longs;olum mouet &longs;ecund&ugrave;m naturam, &longs;ed e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mouens naturale: hoc <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, dum mouet, quodammod&ograve; mouetur. </s>                                                                <s>Sed, &longs;i tale fuerit mouens, nece&longs;&longs;ari&ograve; quoque con&longs;i&longs;tet <lb/>in materia, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ine materia mouebit, &amp; profect&ograve; nimis obediet natura cogitationibus no&shy;<lb/>&longs;tris qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; nob. </s>                                                                <s>&longs;olummod&ograve; &longs;eparetur; ita &longs;eparata motioneis illas efficiat, quas efficere tum <lb/>deberet, vbi loco &amp; &longs;ubiecto &longs;eparata foret. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ratione &longs;eparata &longs;umas h&aelig;c principia, quae e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia, <expan abbr="viribu&longs;&qacute;">viribu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>di&longs;tinguantur auditu qu&aelig; mox ad&longs;cribentur. </s>                                                                <s>Illud <expan abbr=".n.">enim</expan> per&longs;picuum e&longs;t in reb. &longs;en&shy;<lb/>&longs;ilibus &longs;pectari <expan abbr="gemin&utilde;">geminum</expan> e&longs;&longs;e; alterum qui quidem, vbi res con&longs;iderentur &longs;emotis <expan abbr="c&otilde;ditionibus">conditionibus</expan> ma&shy;<lb/>teri&aelig; &longs;en&longs;ilis, quod e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quod e&longs;t eiu&longs;modi conditionibus implicatum, <expan abbr="idq.">idque</expan> <lb/>e&longs;t e&longs;&longs;e per accidens. </s>                                                                <s>primum ver&ograve; illud idem e&longs;&longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;entiam; po&longs;terius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ab e&longs;&longs;entia diuer&shy;<lb/>&longs;um &amp; exi&longs;tere. </s>                                                                <s>Quo fit, vt c&ugrave;m e&longs;&longs;entia pror&longs;us &agrave; materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s>                                                                <s>ducatur qu&aelig; &longs;unt e&longs;&longs;enti&aelig; <lb/>partes, hoc po&longs;terius e&longs;&longs;e diuer&longs;um &longs;it ab illo e&longs;&longs;e, quod e&longs;&longs;enti&ecedil; partibus attribuitur, addens e&longs;&longs;en&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2141"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; proprietates materi&aelig; &longs;en&longs;ilis &amp; indiuidui. </s>                                                                <s>Sed quae horum cau&longs;&longs;a e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>perti&shy;<lb/>net ad e&longs;&longs;e per accidens, quemadmodum primum e&longs;&longs;e non e&longs;t diuer&longs;um &agrave; partibus &agrave; quibus e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia dicitur, &longs;ic po&longs;terius e&longs;&longs;e &agrave; forma <expan abbr="&longs;en&longs;ili&qacute;">&longs;en&longs;ilique</expan>. </s>                                                                <s>materia non di&longs;tinguitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> eadem e&longs;t pro&shy;<lb/>portio primi e&longs;&longs;e ad &longs;ua principia, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;e po&longs;terioris ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; materiam &longs;en&longs;ilem. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m <lb/><expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> e&longs;&longs;e &longs;iue per &longs;e &longs;it, &longs;eu per accidens, &longs;i vtriu&longs;que naturam re&longs;pexeris, nil aliud pror&longs;us e&longs;t, <lb/>atque e&longs;&longs;e form&aelig; in materia: prim&ugrave;m quidem illud form&aelig; in materia qu&aelig; cadit in mentem; al&shy;<lb/>terum ver&ograve; form&aelig; in materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quamobrem ita &longs;it e&longs;&longs;e, quod e&longs;t compo&longs;iti, quia materia <lb/>contendit ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; tunc e&longs;t <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>, vbi ade&longs;t forma in materia. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;&longs;e compo&longs;iti nil <lb/>e&longs;t aliud, ni&longs;i e&longs;&longs;e partium in actu; &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> partium ip&longs;arum actus e&longs;t ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&ograve;, qu&ograve;d <lb/>neque forma e&longs;t actu, ni&longs;i &longs;it in materia, neque actu materia, ni&longs;i ad&longs;it forma. </s>                                                                <s>At vbi h&aelig;c ita &longs;int; <lb/>ibi extat nece&longs;&longs;ari&ograve; compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Proinde Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;eueranter affirmauit Callian e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg2141"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; proprietates materi&aelig; &longs;en&longs;ilis &amp; indiuidui. </s>                                                                <s>Sed quae horum cau&longs;&longs;a e&longs;t materia &longs;en&longs;ilis, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>perti&shy;<lb/>net ad e&longs;&longs;e per accidens, quemadmodum primum e&longs;&longs;e non e&longs;t diuer&longs;um &agrave; partibus &agrave; quibus e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia dicitur, &longs;ic po&longs;terius e&longs;&longs;e &agrave; forma <expan abbr="&longs;en&longs;ili&qacute;">&longs;en&longs;ilique</expan>. </s>                                                                <s>materia non di&longs;tinguitur. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> eadem e&longs;t pro&shy;<lb/>portio primi e&longs;&longs;e ad &longs;ua principia, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;e po&longs;terioris ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; materiam &longs;en&longs;ilem. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m <lb/><expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> e&longs;&longs;e &longs;iue per &longs;e &longs;it, &longs;eu per accidens, &longs;i vtriu&longs;que naturam re&longs;pexeris, nil aliud pror&longs;us e&longs;t, <lb/>atque e&longs;&longs;e form&aelig; in materia: prim&ugrave;m quidem illud form&aelig; in materia qu&aelig; cadit in mentem; al&shy;<lb/>terum ver&ograve; form&aelig; in materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quamobrem ita &longs;it e&longs;&longs;e, quod e&longs;t compo&longs;iti, quia materia <lb/>contendit ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; tunc e&longs;t <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>, vbi ade&longs;t forma in materia. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;&longs;e compo&longs;iti nil <lb/>e&longs;t aliud, ni&longs;i e&longs;&longs;e partium in actu; &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> partium ip&longs;arum actus e&longs;t ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&ograve;, qu&ograve;d <lb/>neque forma e&longs;t actu, ni&longs;i &longs;it in materia, neque actu materia, ni&longs;i ad&longs;it forma. </s>                                                                <s>At vbi h&aelig;c ita &longs;int; <lb/>ibi extat nece&longs;&longs;ari&ograve; compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Proinde Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;eueranter affirmauit Callian e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2142"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">to\n lo/gon meta\ th=s u(lhs</foreign> .i. </s>                                                                <s>rationem cum materia, &amp;, mea quidem &longs;ententia adiectus e&longs;t articu&shy;<lb/>lus <foreign lang="greek">)ds\i\n o(lo/gos</foreign> .i. </s>                                                                <s>e&longs;t ip&longs;a ratio; ne acciperemus <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>, &amp; pr&ecedil;dicatum &longs;impliciter, &longs;ed vt e&longs;&longs;et Cal&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2142"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">to\n lo/gon meta\ th\s u(lhs</foreign> .i. </s>                                                                <s>rationem cum materia, &amp;, mea quidem &longs;ententia adiectus e&longs;t articu&shy;<lb/>lus <foreign lang="greek">)e)sti\n o( lo/gos</foreign> .i. </s>                                                                <s>e&longs;t ip&longs;a ratio; ne acciperemus <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan>, &amp; pr&ecedil;dicatum &longs;impliciter, &longs;ed vt e&longs;&longs;et Cal&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2143"></arrow.to.target><lb/>lias ip&longs;a ratio. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; exi&longs;tentia illa e&longs;t <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> partium, &longs;ed e&longs;&longs;entia &longs;olum, quod e&longs;t exi&longs;ten&shy;<lb/>ti&aelig; principium, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non coniunctim &amp; in toto, quia tunc e&longs;t ip&longs;um totum, quod e&longs;t <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> per &longs;e, <lb/>nec amplius materia, vel forma; ni&longs;i quatenus mens <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> form&aelig; &longs;eparat &agrave; materia &longs;en&longs;ili di&longs;&shy;<lb/>&longs;oluens copo&longs;itum in eiu&longs;modi principia, &amp; illa &longs;umit eo <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> veluti cau&longs;&longs;as, quatenus illa &longs;pe&shy;<lb/>ctat .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; ad con&longs;titutionem <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> conuenerunt; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> per &longs;eparationem vtriu&longs;que principij <lb/>notitiam con&longs;equitur, &longs;ed in natura, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquae</expan> conuenere; facta &longs;unt vnum maxim&egrave;, vt nihil magis <lb/>vnum fieri queat; per &longs;e .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ine medio. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> et&longs;i qu&aelig;dam cau&longs;&longs;&aelig; requiruntur extrin&longs;ec&ugrave;s, &agrave; <lb/>quibus ea <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> fiat; nihilominus <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> internum <expan abbr="vincul&utilde;">vinculum</expan> pror&longs;us excluditur efficiente ad pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tandam eiu&longs;modi <expan abbr="c&otilde;po&longs;itionem">compo&longs;itionem</expan> propria principij <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natura. </s>                                                                <s>Sunt igitur vnum per &longs;e, &amp; <lb/>tum e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, nec amplius materies, aut forma, &longs;ed vnum, quod ex iis e&longs;t factum. </s>                                                                <s>Ita vnum <lb/>vnius e&longs;&longs;e per &longs;e &amp; vna vnius functio, <expan abbr="neq.">neque</expan> form&aelig; aut materi&aelig;, &longs;ed <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan>, cuius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t ver&egrave; e&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>Nam &longs;i functio form&aelig; tribueretur, non &longs;ecus e&longs;&longs;et &agrave;c &longs;i animum texere, aut fiere diceremus. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem &longs;i materia moueatur, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> &longs;ub forma, &amp; forma moueat, quatenus e&longs;t in materia, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita materia per &longs;e mouetur, &amp; per &longs;e mouet forma: h&aelig; ver&ograve; &longs;unt idem atque compo&longs;itum;  <arrow.to.target n="marg2143"></arrow.to.target><lb/>lias ip&longs;a ratio. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; exi&longs;tentia illa e&longs;t <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> partium, &longs;ed e&longs;&longs;entia &longs;olum, quod e&longs;t exi&longs;ten&shy;<lb/>ti&aelig; principium, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>non coniunctim &amp; in toto, quia tunc e&longs;t ip&longs;um totum, quod e&longs;t <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> per &longs;e, <lb/>nec amplius materia, vel forma; ni&longs;i quatenus mens <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> form&aelig; &longs;eparat &agrave; materia &longs;en&longs;ili di&longs;&shy;<lb/>&longs;oluens copo&longs;itum in eiu&longs;modi principia, &amp; illa &longs;umit eo <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> veluti cau&longs;&longs;as, quatenus illa &longs;pe&shy;<lb/>ctat .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; ad con&longs;titutionem <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> conuenerunt; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> per &longs;eparationem vtriu&longs;que principij <lb/>notitiam con&longs;equitur, &longs;ed in natura, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquae</expan> conuenere; facta &longs;unt vnum maxim&egrave;, vt nihil magis <lb/>vnum fieri queat; per &longs;e .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ine medio. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> et&longs;i qu&aelig;dam cau&longs;&longs;&aelig; requiruntur extrin&longs;ec&ugrave;s, &agrave; <lb/>quibus ea <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> fiat; nihilominus <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> internum <expan abbr="vincul&utilde;">vinculum</expan> pror&longs;us excluditur efficiente ad pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tandam eiu&longs;modi <expan abbr="c&otilde;po&longs;itionem">compo&longs;itionem</expan> propria principij <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natura. </s>                                                                <s>Sunt igitur vnum per &longs;e, &amp; <lb/>tum e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, nec amplius materies, aut forma, &longs;ed vnum, quod ex iis e&longs;t factum. </s>                                                                <s>Ita vnum <lb/>vnius e&longs;&longs;e per &longs;e &amp; vna vnius functio, <expan abbr="neq.">neque</expan> form&aelig; aut materi&aelig;, &longs;ed <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan>, cuius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t ver&egrave; e&longs;&longs;e. <lb/></s>                                                                <s>Nam &longs;i functio form&aelig; tribueretur, non &longs;ecus e&longs;&longs;et &agrave;c &longs;i animum texere, aut fiere diceremus. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem &longs;i materia moueatur, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> &longs;ub forma, &amp; forma moueat, quatenus e&longs;t in materia, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita materia per &longs;e mouetur, &amp; per &longs;e mouet forma: h&aelig; ver&ograve; &longs;unt idem atque compo&longs;itum;
 <pb pagenum="331"/> <pb pagenum="331"/>
 <arrow.to.target n="marg2144"></arrow.to.target><lb/>profect&ograve; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> per &longs;e mouebit, <expan abbr="atq.">atque</expan> idem per &longs;e mouebitur &amp; prim&ograve;: &longs;iquidem materia cum <lb/>forma moueatur: atqui materia cum forma e&longs;t ip&longs;um compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Ergo compo&longs;itum prim&ograve; <lb/>mouetur. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma, vt in materia, prim&ugrave;m mouet; at ver&ograve; forma in materia e&longs;t ip&longs;um com&shy;<lb/>po&longs;itum. </s>                                                                <s>Ip&longs;um igitur <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> mouet prim&ograve;. </s>                                                                <s>Vultis etiam compo&longs;itum mouere per form&aacute; <lb/>&amp; moueri per materiam, qu&aelig;ro de forma, vel ea mouet per &longs;e, vel per accidens, nec per &longs;e <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <lb/>quae actiones <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan>: <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ergo mouet per &longs;e. </s>                                                                <s>Rur&longs;us ex altera parte qu&ecedil;ro de ma&shy;<lb/>teria, vel ip&longs;a mouetur per &longs;e, vel per accidens, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;an&egrave; per &longs;e; nam &longs;icut actio e&longs;t &longs;uppo&longs;iti, &longs;ic <lb/>etiam pa&longs;sio. </s>                                                                <s>Mouetur ergo per &longs;e compo&longs;itum, &amp; mouet in&longs;uper &longs;e per &longs;e compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Sic er&shy;<lb/>go prim&ograve; compo&longs;itum mouet, idem primo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mouetur. </s>                                                                <s>Idcirco idem ad numerum per &longs;e <lb/>&amp; prim&ograve; &longs;e mouet, &amp; &agrave; &longs;e ip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Quid igitur o&longs;tendebat Ari&longs;totelica demon&longs;tratio? </s>                                                                <s>Ce&longs;&shy;<lb/>&longs;at ex quiete partis; ergo mouetur ab alio. </s>                                                                <s>Tum etiam idem actu &longs;imul &amp; pote&longs;tate foret. </s>                                                                <s>H&aelig;c <lb/>cert&egrave; nullum fructum afferunt, &longs;iquidem alia via &longs;it, qua idem &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; moueri doceatur, <lb/>qu&aelig; rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> pror&longs;us explanet, neutiquam <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> ab Ari&longs;totele &longs;u&longs;cepta. </s>                                                                <s>Quapropter ab ip&longs;ius <lb/>e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;enti&ecedil; natura nequeo iudicare <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> rationem po&longs;&longs;e defendi. </s>                                                                <s>Maximum vero pondus e&longs;&longs;e <lb/>debet argumenti no&longs;tri, pr&aelig;&longs;ertim apud eos qui e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> nil aliud e&longs;&longs;e opinantur ab e&longs;&longs;e par&shy;<lb/>tium <expan abbr="c&otilde;ponentium">componentium</expan>. </s>                                                                <s>Neque e&longs;t, quae h&icirc;c mihi re&longs;i&longs;tat, dicens ea qu&aelig; nos attulimus, ad illud totum <lb/>&longs;pectare, quod e&longs;t e&longs;&longs;enti&ecedil;; &longs;ed enim <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> no&longs;tri pr&aelig;ceptoris ad totum pertinere quod <lb/> <arrow.to.target n="marg2144"></arrow.to.target><lb/>profect&ograve; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> per &longs;e mouebit, <expan abbr="atq.">atque</expan> idem per &longs;e mouebitur &amp; prim&ograve;: &longs;iquidem materia cum <lb/>forma moueatur: atqui materia cum forma e&longs;t ip&longs;um compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Ergo compo&longs;itum prim&ograve; <lb/>mouetur. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma, vt in materia, prim&ugrave;m mouet; at ver&ograve; forma in materia e&longs;t ip&longs;um com&shy;<lb/>po&longs;itum. </s>                                                                <s>Ip&longs;um igitur <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> mouet prim&ograve;. </s>                                                                <s>Vultis etiam compo&longs;itum mouere per form&aacute; <lb/>&amp; moueri per materiam, qu&aelig;ro de forma, vel ea mouet per &longs;e, vel per accidens, nec per &longs;e <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <lb/>quae actiones <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan>: <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ergo mouet per &longs;e. </s>                                                                <s>Rur&longs;us ex altera parte qu&ecedil;ro de ma&shy;<lb/>teria, vel ip&longs;a mouetur per &longs;e, vel per accidens, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;an&egrave; per &longs;e; nam &longs;icut actio e&longs;t &longs;uppo&longs;iti, &longs;ic <lb/>etiam pa&longs;sio. </s>                                                                <s>Mouetur ergo per &longs;e compo&longs;itum, &amp; mouet in&longs;uper &longs;e per &longs;e compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Sic er&shy;<lb/>go prim&ograve; compo&longs;itum mouet, idem primo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> mouetur. </s>                                                                <s>Idcirco idem ad numerum per &longs;e <lb/>&amp; prim&ograve; &longs;e mouet, &amp; &agrave; &longs;e ip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Quid igitur o&longs;tendebat Ari&longs;totelica demon&longs;tratio? </s>                                                                <s>Ce&longs;&shy;<lb/>&longs;at ex quiete partis; ergo mouetur ab alio. </s>                                                                <s>Tum etiam idem actu &longs;imul &amp; pote&longs;tate foret. </s>                                                                <s>H&aelig;c <lb/>cert&egrave; nullum fructum afferunt, &longs;iquidem alia via &longs;it, qua idem &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; moueri doceatur, <lb/>qu&aelig; rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> pror&longs;us explanet, neutiquam <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> ab Ari&longs;totele &longs;u&longs;cepta. </s>                                                                <s>Quapropter ab ip&longs;ius <lb/>e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;enti&ecedil; natura nequeo iudicare <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> rationem po&longs;&longs;e defendi. </s>                                                                <s>Maximum vero pondus e&longs;&longs;e <lb/>debet argumenti no&longs;tri, pr&aelig;&longs;ertim apud eos qui e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> nil aliud e&longs;&longs;e opinantur ab e&longs;&longs;e par&shy;<lb/>tium <expan abbr="c&otilde;ponentium">componentium</expan>. </s>                                                                <s>Neque e&longs;t, quae h&icirc;c mihi re&longs;i&longs;tat, dicens ea qu&aelig; nos attulimus, ad illud totum <lb/>&longs;pectare, quod e&longs;t e&longs;&longs;enti&ecedil;; &longs;ed enim <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> no&longs;tri pr&aelig;ceptoris ad totum pertinere quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2145"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t continuum, &longs;ic ex Ari&longs;totelis <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> non tolli, quominus vna pars vt forma, <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> mouere po&longs;&shy;<lb/>&longs;it vt materiam. </s>                                                                <s>Nam fateor equidem <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> Philo&longs;ophi concludi 7. Phy&longs;. de toto quod e&longs;t con&shy;<lb/>tinuum: magis <expan abbr=".n.">enim</expan> id quod demon&longs;trate &longs;tudebat, per&longs;picuum erat in eo genere totius: ver&ugrave;m di&shy;<lb/>latatam fui&longs;&longs;e rationem po&longs;t 8. Phy&longs;. &amp; reliqua totius genera complecti, ex quibus vnum per &longs;e <lb/>fieri pote&longs;t. </s>                                                                <s>Neque id vllo modo negare licet; quand&ograve; etiam congenitum in eadem conclu&longs;ione <lb/><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, quod communius e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> continuum &amp; forma cum materia continua non e&longs;t (ete&shy;<lb/>nim indiuiduum nec cum diuiduo, nec cum altero indiuiduo <expan abbr="c&otilde;tinuari">continuari</expan> pote&longs;t) e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> congenita, <lb/>quae in alio, hoc e&longs;t, in materia na&longs;citur. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m hoc &longs;it manife&longs;tum, generatim ver&ograve; accipiatur. </s>                                                                <s>Nul&shy;<lb/>lum congenitum, prout <expan abbr="c&otilde;genitum">congenitum</expan>, &egrave; parte mouente &amp; mobili <expan abbr="c&otilde;&longs;tare">con&longs;tare</expan>; planum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t pr&aelig;iu&shy;<lb/>dicium de forma &amp; materia factum e&longs;&longs;e, quae, c&ugrave;m in compo&longs;ito &longs;int <expan abbr="c&otilde;genita">congenita</expan>, mouentis, mobili&longs;&uacute;e <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> non &longs;ubeant. </s>                                                                <s>Sed illi &longs;ibi aditum pror&longs;us intercludunt ad <expan abbr="obiection&etilde;">obiectionem</expan> no&longs;tram tollendam, <lb/>qui <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rationem qu&aelig; 7. Phy&longs;. concluditur, ad naturam pertinere volunt, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; principia <expan abbr="c&otilde;-plecti">con&shy;<lb/>plecti</expan>, &amp; ita concludi. </s>                                                                <s>Vnum ab alio moueri, quia c&ugrave;m con&longs;tet &egrave; duobus principiis, materia nimi&shy;<lb/>r&ugrave;m &amp; forma, vnum moueat, alterum ver&ograve; moueatur. </s>                                                                <s>Et &longs;an&egrave; admodum debile firmamentum <lb/> <arrow.to.target n="marg2145"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t continuum, &longs;ic ex Ari&longs;totelis <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> non tolli, quominus vna pars vt forma, <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> mouere po&longs;&shy;<lb/>&longs;it vt materiam. </s>                                                                <s>Nam fateor equidem <expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> Philo&longs;ophi concludi 7. Phy&longs;. de toto quod e&longs;t con&shy;<lb/>tinuum: magis <expan abbr=".n.">enim</expan> id quod demon&longs;trate &longs;tudebat, per&longs;picuum erat in eo genere totius: ver&ugrave;m di&shy;<lb/>latatam fui&longs;&longs;e rationem po&longs;t 8. Phy&longs;. &amp; reliqua totius genera complecti, ex quibus vnum per &longs;e <lb/>fieri pote&longs;t. </s>                                                                <s>Neque id vllo modo negare licet; quand&ograve; etiam congenitum in eadem conclu&longs;ione <lb/><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>, quod communius e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> continuum &amp; forma cum materia continua non e&longs;t (ete&shy;<lb/>nim indiuiduum nec cum diuiduo, nec cum altero indiuiduo <expan abbr="c&otilde;tinuari">continuari</expan> pote&longs;t) e&longs;t <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> congenita, <lb/>quae in alio, hoc e&longs;t, in materia na&longs;citur. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m hoc &longs;it manife&longs;tum, generatim ver&ograve; accipiatur. </s>                                                                <s>Nul&shy;<lb/>lum congenitum, prout <expan abbr="c&otilde;genitum">congenitum</expan>, &egrave; parte mouente &amp; mobili <expan abbr="c&otilde;&longs;tare">con&longs;tare</expan>; planum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t pr&aelig;iu&shy;<lb/>dicium de forma &amp; materia factum e&longs;&longs;e, quae, c&ugrave;m in compo&longs;ito &longs;int <expan abbr="c&otilde;genita">congenita</expan>, mouentis, mobili&longs;&uacute;e <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">rationem</expan> non &longs;ubeant. </s>                                                                <s>Sed illi &longs;ibi aditum pror&longs;us intercludunt ad <expan abbr="obiection&etilde;">obiectionem</expan> no&longs;tram tollendam, <lb/>qui <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rationem qu&aelig; 7. Phy&longs;. concluditur, ad naturam pertinere volunt, &amp; e&longs;&longs;enti&aelig; principia <expan abbr="c&otilde;-plecti">con&shy;<lb/>plecti</expan>, &amp; ita concludi. </s>                                                                <s>Vnum ab alio moueri, quia c&ugrave;m con&longs;tet &egrave; duobus principiis, materia nimi&shy;<lb/>r&ugrave;m &amp; forma, vnum moueat, alterum ver&ograve; moueatur. </s>                                                                <s>Et &longs;an&egrave; admodum debile firmamentum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2146"></arrow.to.target><lb/>illud e&longs;&longs;et, &amp; ruinam minaretur; quippe c&ugrave;m ip&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Ari&longs;toteles ad talia principia transferat <lb/>&longs;uam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, &amp; ex eo, quae illa item efficiendi vim habeant in eo cuius illa principia &longs;unt, inferat na&shy;<lb/>turam e&longs;&longs;e principium motus, non vt cau&longs;&longs;am effectricem, &longs;ed plan&egrave; patibilem. </s>                                                                <s>Nec aliud e&longs;&longs;et <lb/>profect&ograve; &agrave;c &longs;i ita concluderet. </s>                                                                <s>Omnis homo rationis compos e&longs;t. </s>                                                                <s>Qui&longs;quis igitur ita &longs;entit, e&longs;t <lb/>belua. </s>                                                                <s>Aut &longs;i id ab Ari&longs;totele &longs;ignificatum fuerat in eo progre&longs;&longs;u, Totum &longs;e mouere, quia pars <lb/>partem ciere po&longs;&longs;et, &amp; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> comprehendit continuum; non tamen ita mouetur continuum, quia <lb/>pars <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet partem, aut de toto <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> fuerat, aut illa conclu&longs;io <expan abbr="t&etilde;peranda">temperanda</expan> qu&ecedil; pertinet <lb/>ad compo&longs;itum ex naturis, aut <expan abbr="reiici&etilde;da">reiicienda</expan>, quia &longs;ignificatum fuerit aliquid in propo&longs;itionibus, &longs;ed <lb/>aliud in conclu&longs;ione comprehen&longs;um, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud oppo&longs;itum. </s>                                                                <s>Neque po&longs;&longs;et euitare Ari&longs;toteles il&shy;<lb/>lud impotenti&aelig; &longs;yllogi&longs;tic&ecedil; genus, quod ip&longs;e notauit in Prior. Analyt. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quod e&longs;t concludere ex <lb/> <arrow.to.target n="marg2146"></arrow.to.target><lb/>illud e&longs;&longs;et, &amp; ruinam minaretur; quippe c&ugrave;m ip&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> Ari&longs;toteles ad talia principia transferat <lb/>&longs;uam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, &amp; ex eo, quae illa item efficiendi vim habeant in eo cuius illa principia &longs;unt, inferat na&shy;<lb/>turam e&longs;&longs;e principium motus, non vt cau&longs;&longs;am effectricem, &longs;ed plan&egrave; patibilem. </s>                                                                <s>Nec aliud e&longs;&longs;et <lb/>profect&ograve; &agrave;c &longs;i ita concluderet. </s>                                                                <s>Omnis homo rationis compos e&longs;t. </s>                                                                <s>Qui&longs;quis igitur ita &longs;entit, e&longs;t <lb/>belua. </s>                                                                <s>Aut &longs;i id ab Ari&longs;totele &longs;ignificatum fuerat in eo progre&longs;&longs;u, Totum &longs;e mouere, quia pars <lb/>partem ciere po&longs;&longs;et, &amp; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> comprehendit continuum; non tamen ita mouetur continuum, quia <lb/>pars <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mouet partem, aut de toto <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> fuerat, aut illa conclu&longs;io <expan abbr="t&etilde;peranda">temperanda</expan> qu&ecedil; pertinet <lb/>ad compo&longs;itum ex naturis, aut <expan abbr="reiici&etilde;da">reiicienda</expan>, quia &longs;ignificatum fuerit aliquid in propo&longs;itionibus, &longs;ed <lb/>aliud in conclu&longs;ione comprehen&longs;um, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud oppo&longs;itum. </s>                                                                <s>Neque po&longs;&longs;et euitare Ari&longs;toteles il&shy;<lb/>lud impotenti&aelig; &longs;yllogi&longs;tic&ecedil; genus, quod ip&longs;e notauit in Prior. Analyt. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quod e&longs;t concludere ex <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2147"></arrow.to.target><lb/>oppo&longs;itis qu&aelig; cuncta accuratum philo&longs;ophum cauere oportebat. </s>                                                                <s>At dices ea qu&aelig; nos form&ecedil; tri&shy;<lb/>buimus, &amp; materi&aelig;, non ita tribuimus, quia cen&longs;eamus illarum e&longs;&longs;e functioneis (iam <expan abbr=".n.">enim</expan> palam e&longs;t <lb/>vniuer&longs;is eas e&longs;&longs;e compo&longs;iti) &longs;ed quae huic prim&ugrave;m agendi ratio referarur accepta, illi ver&ograve; <expan abbr="pati&etilde;di">patiendi</expan>. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg2147"></arrow.to.target><lb/>oppo&longs;itis qu&aelig; cuncta accuratum philo&longs;ophum cauere oportebat. </s>                                                                <s>At dices ea qu&aelig; nos form&ecedil; tri&shy;<lb/>buimus, &amp; materi&aelig;, non ita tribuimus, quia cen&longs;eamus illarum e&longs;&longs;e functioneis (iam <expan abbr=".n.">enim</expan> palam e&longs;t <lb/>vniuer&longs;is eas e&longs;&longs;e compo&longs;iti) &longs;ed quae huic prim&ugrave;m agendi ratio referatur accepta, illi ver&ograve; <expan abbr="pati&etilde;di">patiendi</expan>. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2148"></arrow.to.target><lb/>Veruntamen nos, c&ugrave;m videamus ea principia ad &longs;ubiectum cuius <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> partes, ita de&longs;cribi. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt quo <lb/> <arrow.to.target n="marg2148"></arrow.to.target><lb/>Veruntamen nos, c&ugrave;m videamus ea principia ad &longs;ubiectum cuius <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> partes, ita de&longs;cribi. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt quo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2149"></arrow.to.target><lb/>primo, vel vt quo &longs;ecundo &longs;ubiectum &longs;uo fungatur officio; id ver&ograve; non efficiendi vim &longs;apiat, &longs;ed <lb/>materi&aelig;, <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>propriam, &amp; vt apparet ex 5. prim&aelig; philo&longs;. </s>                                                                <s>relatam ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &amp; ab efficien&shy;<lb/>tis conditione di&longs;tantem, &amp; notare &longs;olummod&ograve; rationem, per quam e&longs;t in officio qu&aelig; long&egrave; alia <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, vt vidimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> quae efficiendi vi pr&aelig;dita &longs;it, necnon ab Ari&longs;totele vim patiendi &longs;implici&shy;<lb/>ter a&longs;signari natur&aelig;, &amp; efficiendi illi quod e&longs;t aliud, per&longs;uaderi non po&longs;&longs;umus, quin ex his aliud <lb/>inferatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> id quod e&longs;t proprium illorum principiorum omni vi efficientis exclu&longs;a, &amp; illud <lb/>probari nob. </s>                                                                <s>optaremus, qu&ograve;d ex ea ratione, quia per h&aelig;c &longs;it in officio compo&longs;itum, con&longs;equa&shy;<lb/>tur vnum agendi vim habere, atque alterum patiendi, &amp; in hoc iudicio con&longs;equentis fallaciam <lb/>&longs;ube&longs;&longs;e non mod&ograve; &longs;u&longs;picamur, &longs;ed pror&longs;us a&longs;picimus.</s></p> <arrow.to.target n="marg2149"></arrow.to.target><lb/>primo, vel vt quo &longs;ecundo &longs;ubiectum &longs;uo fungatur officio; id ver&ograve; non efficiendi vim &longs;apiat, &longs;ed <lb/>materi&aelig;, <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>propriam, &amp; vt apparet ex 5. prim&aelig; philo&longs;. </s>                                                                <s>relatam ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &amp; ab efficien&shy;<lb/>tis conditione di&longs;tantem, &amp; notare &longs;olummod&ograve; rationem, per quam e&longs;t in officio qu&aelig; long&egrave; alia <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, vt vidimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> quae efficiendi vi pr&aelig;dita &longs;it, necnon ab Ari&longs;totele vim patiendi &longs;implici&shy;<lb/>ter a&longs;signari natur&aelig;, &amp; efficiendi illi quod e&longs;t aliud, per&longs;uaderi non po&longs;&longs;umus, quin ex his aliud <lb/>inferatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> id quod e&longs;t proprium illorum principiorum omni vi efficientis exclu&longs;a, &amp; illud <lb/>probari nob. </s>                                                                <s>optaremus, qu&ograve;d ex ea ratione, quia per h&aelig;c &longs;it in officio compo&longs;itum, con&longs;equa&shy;<lb/>tur vnum agendi vim habere, atque alterum patiendi, &amp; in hoc iudicio con&longs;equentis fallaciam <lb/>&longs;ube&longs;&longs;e non mod&ograve; &longs;u&longs;picamur, &longs;ed pror&longs;us a&longs;picimus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 8282 
Line 8280 
 <arrow.to.target n="marg2150"></arrow.to.target><lb/>conceditur, &longs;ed <expan abbr="neq.">neque</expan> de actu efficienti&aelig;. </s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> idem &longs;ol&ugrave;m actu &amp; pote&longs;tate calidum &longs;imul e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; ver&ugrave;m <expan abbr="neq.">neque</expan> calefactiuum &amp; pote&longs;tate <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan> &longs;ine aliqua di&longs;tinctione &longs;ubiecti: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ve&shy;<lb/>tabit, quo minus item &longs;it actu <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan>, c&ugrave;m inter <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> principia &longs;it interuallum conueniens, &amp; &longs;a&shy;<lb/>tis affecta ad obeundum &longs;uum munus? </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i aliud quid pr&aelig;tere&agrave; requiras; iam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; peruertes qu&aelig; per &longs;e &amp; prim&ograve; fungitur officio &longs;uo. </s>                                                                <s>Non &longs;ufficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ita dicere, non e&longs;&longs;e h&aelig;c <lb/>in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ecund&ugrave;m idem; quippe quae actuo&longs;um &longs;it in forma, patibile in materia: nam &longs;is via pr&aelig;ci&shy;<lb/>detur philo&longs;opho naturali inueniendi <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> &agrave; materia &longs;egregatum. </s>                                                                <s>Nam duo &longs;unt modi qui&shy;<lb/>bus ine&longs;t in motore primo &longs;eparatio; primus &longs;an&egrave;, quae &agrave; re mobili &longs;ubiecto di&longs;tinguatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alter, <lb/>quae &agrave; propria materia: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i homo &amp; baculus actu &longs;ecreta &longs;unt; attamen adhuc homo e&longs;t for&shy;<lb/>ma cum materia: primus ille, po&longs;terior hic, ille <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> mouenti primo cum c&ecedil;teris omnibus; <lb/>hic &longs;uus ip&longs;ius proprius; ille ex no&longs;tris demon&longs;trationibus o&longs;ten&longs;us, hic ab &aelig;ternitate <expan abbr="c&otilde;firmatus">confirmatus</expan>. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; ni&longs;i ille primus fui&longs;&longs;et effectus; ad hunc po&longs;teriorem peruenire <expan abbr="n&otilde;">non</expan> licebat; atqui primus <lb/>ill&egrave; plan&egrave; tollitur, &longs;i ponamus &agrave; forma moueri <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erit mouens, vt mouens, &agrave; mo&shy;<lb/>bili &longs;ubiecto &longs;eparatum. </s>                                                                <s>ac &longs;i ibi placet, <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in extrema illa <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan> fui&longs;&longs;e perfectum; <lb/>profect&ograve; aut ignoras progre&longs;&longs;um Philo&longs;ophi in 8. Phy&longs;. aut imprudens illum redundanti&aelig; notas. <lb/></s>                                                                <s>Apparet <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ic proce&longs;si&longs;&longs;e Ari&longs;totelem in inueniendo primo motore, vt prim&ugrave;m conclu&longs;erit id <lb/>quod mouetur, ab alio moueri; deinde, c&ugrave;m id quod mouetur &agrave; primo, motu &aelig;terno moueatur, <lb/> <arrow.to.target n="marg2150"></arrow.to.target><lb/>conceditur, &longs;ed <expan abbr="neq.">neque</expan> de actu efficienti&aelig;. </s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> idem &longs;ol&ugrave;m actu &amp; pote&longs;tate calidum &longs;imul e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; ver&ugrave;m <expan abbr="neq.">neque</expan> calefactiuum &amp; pote&longs;tate <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan> &longs;ine aliqua di&longs;tinctione &longs;ubiecti: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ve&shy;<lb/>tabit, quo minus item &longs;it actu <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan>, c&ugrave;m inter <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> principia &longs;it interuallum conueniens, &amp; &longs;a&shy;<lb/>tis affecta ad obeundum &longs;uum munus? </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i aliud quid pr&aelig;tere&agrave; requiras; iam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; peruertes qu&aelig; per &longs;e &amp; prim&ograve; fungitur officio &longs;uo. </s>                                                                <s>Non &longs;ufficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> ita dicere, non e&longs;&longs;e h&aelig;c <lb/>in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ecund&ugrave;m idem; quippe quae actuo&longs;um &longs;it in forma, patibile in materia: nam &longs;is via pr&aelig;ci&shy;<lb/>detur philo&longs;opho naturali inueniendi <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> &agrave; materia &longs;egregatum. </s>                                                                <s>Nam duo &longs;unt modi qui&shy;<lb/>bus ine&longs;t in motore primo &longs;eparatio; primus &longs;an&egrave;, quae &agrave; re mobili &longs;ubiecto di&longs;tinguatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alter, <lb/>quae &agrave; propria materia: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i homo &amp; baculus actu &longs;ecreta &longs;unt; attamen adhuc homo e&longs;t for&shy;<lb/>ma cum materia: primus ille, po&longs;terior hic, ille <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> mouenti primo cum c&ecedil;teris omnibus; <lb/>hic &longs;uus ip&longs;ius proprius; ille ex no&longs;tris demon&longs;trationibus o&longs;ten&longs;us, hic ab &aelig;ternitate <expan abbr="c&otilde;firmatus">confirmatus</expan>. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; ni&longs;i ille primus fui&longs;&longs;et effectus; ad hunc po&longs;teriorem peruenire <expan abbr="n&otilde;">non</expan> licebat; atqui primus <lb/>ill&egrave; plan&egrave; tollitur, &longs;i ponamus &agrave; forma moueri <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erit mouens, vt mouens, &agrave; mo&shy;<lb/>bili &longs;ubiecto &longs;eparatum. </s>                                                                <s>ac &longs;i ibi placet, <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in extrema illa <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan> fui&longs;&longs;e perfectum; <lb/>profect&ograve; aut ignoras progre&longs;&longs;um Philo&longs;ophi in 8. Phy&longs;. aut imprudens illum redundanti&aelig; notas. <lb/></s>                                                                <s>Apparet <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;ic proce&longs;si&longs;&longs;e Ari&longs;totelem in inueniendo primo motore, vt prim&ugrave;m conclu&longs;erit id <lb/>quod mouetur, ab alio moueri; deinde, c&ugrave;m id quod mouetur &agrave; primo, motu &aelig;terno moueatur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2151"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&aelig;ternum&qacute;">&aelig;ternumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ab &aelig;terno mouente conuerti, ex hoc demum, quae &longs;it &aelig;ternum, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>e&longs;&longs;e mouens materia concretum, virtutem&uacute;e <expan abbr="corpore&atilde;">corpoream</expan>, &longs;ed penitus indiuiduam. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic e&longs;t ea&shy;<lb/>rum <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> nexus, quem plan&egrave; poteris ob&longs;eruare, &longs;i non pa&longs;sim &amp; negligenter, &longs;ed ordi&shy;<lb/>nat&egrave; &amp; cum diligentia legas ea volumina. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m ne no&longs;tra &longs;pino&longs;a qu&aelig;dam &amp; exilis oratio <lb/>reputetur, <expan abbr="longe&qacute;">longeque</expan>. </s>                                                                <s>&agrave; &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> abhorrens; adiungamus &amp; Ari&longs;totelis ip&longs;ius <expan abbr="te&longs;timoni&utilde;">te&longs;timonium</expan>, quo <lb/>quid grauius in re Peripatetica nob. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e debet? </s>                                                                <s>H&ecedil;c habet ip&longs;e 2. de An. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &ldquo;Habet <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> dubitatio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2151"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&aelig;ternum&qacute;">&aelig;ternumque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ab &aelig;terno mouente conuerti, ex hoc demum, quae &longs;it &aelig;ternum, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>e&longs;&longs;e mouens materia concretum, virtutem&uacute;e <expan abbr="corpore&atilde;">corpoream</expan>, &longs;ed penitus indiuiduam. </s>                                                                <s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic e&longs;t ea&shy;<lb/>rum <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> nexus, quem plan&egrave; poteris ob&longs;eruare, &longs;i non pa&longs;sim &amp; negligenter, &longs;ed ordi&shy;<lb/>nat&egrave; &amp; cum diligentia legas ea volumina. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m ne no&longs;tra &longs;pino&longs;a qu&aelig;dam &amp; exilis oratio <lb/>reputetur, <expan abbr="longe&qacute;">longeque</expan>. </s>                                                                <s>&agrave; &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> abhorrens; adiungamus &amp; Ari&longs;totelis ip&longs;ius <expan abbr="te&longs;timoni&utilde;">te&longs;timonium</expan>, quo <lb/>quid grauius in re Peripatetica nob. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e debet? </s>                                                                <s>H&ecedil;c habet ip&longs;e 2. de An. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &ldquo;Habet <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> dubitatio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2152"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan>, cur &amp; &longs;en&longs;uum <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> &longs;en&longs;us non e&longs;t, &amp; cur &longs;ine externis non faciunt &longs;en&longs;us, c&ugrave;m in&longs;it ignis &amp; <lb/>terra &amp; reliqua elementa, quorum &longs;en&longs;us e&longs;t, aut eorum qu&aelig; illis accidunt &longs;ecund&ugrave;m naturam. <lb/></s>                                                                <s>Planum igitur, quae &longs;en&longs;itiuum actu non e&longs;t, &longs;ed facultate &longs;ol&ugrave;m, quapropter non &longs;entit, &longs;icuti com&shy;<lb/>bu&longs;tile non comburitur ip&longs;um per &longs;e &longs;ine eo, quod comburendi virtute pr&aelig;ditum &longs;it, &longs;eip&longs;um <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;bureretur">combureretur</expan>, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> egeret actu ignis.&rdquo; Verba Ari&longs;totelis ip&longs;ius apponerem, &longs;iquid eorum vis in <lb/>hoc argumento nos adiuuaret. </s>                                                                <s>Ex his ergo liquid&ograve; con&longs;tat agens &agrave; patiente numero di&longs;crepare; <lb/>ita vt nil mihi magis ab Ari&longs;totelis iudicio videatur abhorrere, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qu&ograve;d in eodem &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>pa&longs;sionis initia con&longs;i&longs;tant. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;atis commouere nos auctoritas Philo&longs;ophi debebat qu&aelig; p <lb/> <arrow.to.target n="marg2152"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan>, cur &amp; &longs;en&longs;uum <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> &longs;en&longs;us non e&longs;t, &amp; cur &longs;ine externis non faciunt &longs;en&longs;us, c&ugrave;m in&longs;it ignis &amp; <lb/>terra &amp; reliqua elementa, quorum &longs;en&longs;us e&longs;t, aut eorum qu&aelig; illis accidunt &longs;ecund&ugrave;m naturam. <lb/></s>                                                                <s>Planum igitur, quae &longs;en&longs;itiuum actu non e&longs;t, &longs;ed facultate &longs;ol&ugrave;m, quapropter non &longs;entit, &longs;icuti com&shy;<lb/>bu&longs;tile non comburitur ip&longs;um per &longs;e &longs;ine eo, quod comburendi virtute pr&aelig;ditum &longs;it, &longs;eip&longs;um <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;bureretur">combureretur</expan>, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> egeret actu ignis.&rdquo; Verba Ari&longs;totelis ip&longs;ius apponerem, &longs;iquid eorum vis in <lb/>hoc argumento nos adiuuaret. </s>                                                                <s>Ex his ergo liquid&ograve; con&longs;tat agens &agrave; patiente numero di&longs;crepare; <lb/>ita vt nil mihi magis ab Ari&longs;totelis iudicio videatur abhorrere, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qu&ograve;d in eodem &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>pa&longs;sionis initia con&longs;i&longs;tant. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;atis commouere nos auctoritas Philo&longs;ophi debebat qu&aelig; p <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2153"></arrow.to.target><lb/>&longs;eip&longs;a euidens &amp; certa e&longs;t, vt in ea tractanda nimis &ograve;cio&longs;i non iniuria po&longs;simus haberi, nihilomi&shy;<lb/>nus in ea &longs;ententia <expan abbr="c&otilde;&longs;tituenda">con&longs;tituenda</expan> qu&aelig; no&longs;tra opera qua&longs;i &agrave; mortuis excitata e&longs;t, modum, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="ieiuni-tat&etilde;">ieiuni&shy;<lb/>tatem</expan> de&longs;iderari maluimus. </s>                                                                <s>Mitto h&icirc;c ea qu&aelig; &agrave; propria &longs;entiendi <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ducta &longs;unt, vtpote, quae &longs;en&longs;i&shy;<lb/>lium &longs;pecies &longs;ine medio nihil agunt, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> extra &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, illa perquiro <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> qu&aelig; de actio&shy;<lb/>nis &amp; perpe&longs;sionis initiis generaliter exponuntur, <expan abbr="quib.">quibus</expan> cert&egrave; nil illu&longs;trius afferri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in re no&longs;tra, <lb/>qui perpe&longs;sionem ab externo &longs;emper fieri defendimus, &amp; <expan abbr="eid&etilde;">eidem</expan> &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> motus initia dene&shy;<lb/>gamus. </s>                                                                <s>Accipimus <foreign lang="greek">ai)/s<gap/>hsi=n</foreign>, cuius &longs;en&longs;um inficiatur e&longs;&longs;e Ari&longs;toteles, trito &longs;ignificato <expan abbr="in&longs;trumen-t&utilde;">in&longs;trumen&shy;<lb/>tum</expan> ip&longs;um, quod c&ecedil;tero qui per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, &longs;iue vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ingularis, qu&aelig; con&longs;tat ex materia <lb/>&longs;en&longs;ili, &longs;iue accidentium qu&aelig; in illa in&longs;unt, beneficio, quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> actu &longs;ub&longs;i&longs;tit, in eo ver&ograve; duplicem <lb/>facultatem colloco <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> quidem naturalem, vt pondus qu&aelig; inanimato materi&aelig; locum occu&shy;<lb/>pauit, alteram vero <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>, qua <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> formas accipiens, &amp; ad <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> conferens, eiu&longs;mo&shy;<lb/>di per animum e&longs;&longs;e iure optimo creditur: quamobrem e&longs;t veluti forma. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; bifariam &longs;pe&shy;<lb/>ctari <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> quoddam &egrave; corpore &amp; animo; &amp; id quod reap&longs;e e&longs;t: pote&longs;t <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;pectari, <lb/> <arrow.to.target n="marg2153"></arrow.to.target><lb/>&longs;eip&longs;a euidens &amp; certa e&longs;t, vt in ea tractanda nimis &ograve;cio&longs;i non iniuria po&longs;simus haberi, nihilomi&shy;<lb/>nus in ea &longs;ententia <expan abbr="c&otilde;&longs;tituenda">con&longs;tituenda</expan> qu&aelig; no&longs;tra opera qua&longs;i &agrave; mortuis excitata e&longs;t, modum, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="ieiuni-tat&etilde;">ieiuni&shy;<lb/>tatem</expan> de&longs;iderari maluimus. </s>                                                                <s>Mitto h&icirc;c ea qu&aelig; &agrave; propria &longs;entiendi <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ducta &longs;unt, vtpote, quae &longs;en&longs;i&shy;<lb/>lium &longs;pecies &longs;ine medio nihil agunt, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> extra &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, illa perquiro <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> qu&aelig; de actio&shy;<lb/>nis &amp; perpe&longs;sionis initiis generaliter exponuntur, <expan abbr="quib.">quibus</expan> cert&egrave; nil illu&longs;trius afferri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> in re no&longs;tra, <lb/>qui perpe&longs;sionem ab externo &longs;emper fieri defendimus, &amp; <expan abbr="eid&etilde;">eidem</expan> &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> motus initia dene&shy;<lb/>gamus. </s>                                                                <s>Accipimus <foreign lang="greek">ai)/sqhsi=n</foreign>, cuius &longs;en&longs;um inficiatur e&longs;&longs;e Ari&longs;toteles, trito &longs;ignificato <expan abbr="in&longs;trumen-t&utilde;">in&longs;trumen&shy;<lb/>tum</expan> ip&longs;um, quod c&ecedil;tero qui per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, &longs;iue vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ingularis, qu&aelig; con&longs;tat ex materia <lb/>&longs;en&longs;ili, &longs;iue accidentium qu&aelig; in illa in&longs;unt, beneficio, quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> actu &longs;ub&longs;i&longs;tit, in eo ver&ograve; duplicem <lb/>facultatem colloco <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> quidem naturalem, vt pondus qu&aelig; inanimato materi&aelig; locum occu&shy;<lb/>pauit, alteram vero <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>, qua <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> formas accipiens, &amp; ad <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> conferens, eiu&longs;mo&shy;<lb/>di per animum e&longs;&longs;e iure optimo creditur: quamobrem e&longs;t veluti forma. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; bifariam &longs;pe&shy;<lb/>ctari <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, vt <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> quoddam &egrave; corpore &amp; animo; &amp; id quod reap&longs;e e&longs;t: pote&longs;t <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;pectari, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2154"></arrow.to.target><lb/>vt ratione di&longs;&longs;olubile in duas parteis, corpus videlicet, &amp; <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan> facultatem. </s>                                                                <s>cert&egrave; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan> <lb/>e&longs;t, non quatenus corpus ab animo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan>, &longs;ed vt compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Idcirco c&ugrave;m qu&aelig;&longs;tionis verba <lb/>duplicem &longs;en&longs;um admittat; an'ne &longs;en&longs;orij &longs;en&longs;us &longs;it, qu&agrave; <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> e&longs;t, hoc e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, an quate&shy;<lb/>nus e&longs;t corpus, quod ab animo ratione &longs;ola &longs;eiungitur: inanis &amp; odio&longs;a qu&aelig;&longs;tio, <foreign lang="greek">foztixiw\</foreign> Gr&aelig;&shy;<lb/>ci vocant, profect&ograve; &longs;it: &longs;i proponatur id. </s>                                                                <s>Cur in&longs;trumentum non &longs;entiatur, nanque in promptu <lb/>e&longs;t, quid ad ip&longs;am dicendum &longs;it: etenim planum hoc, qu&ograve;d nihil per &longs;e &amp; primo &longs;e mouet, id <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>in hoc &longs;en&longs;us officio contingeret. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> compo&longs;itum id quod &longs;en&longs;um excitaret, &amp; moueret il&shy;<lb/>lud idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan>, quod iudicium ferret &amp; pateretur. </s>                                                                <s>Re&longs;tat igitur, vt illud in controuer&longs;ia pona&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ea pars, qu&aelig; &longs;en&longs;ilis e&longs;t, &amp; materi&aelig; locum &longs;ibi vendicauit in animali, aut non mouet <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quod e&longs;t in&longs;trumentum, &agrave; quo <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, &longs;i non &longs;eparetur, aut alteram partem, qu&aelig; in&longs;tar e&longs;t <lb/>form&aelig;, &amp; huiu&longs;ce qu&aelig;&longs;tionis &longs;en&longs;us talis e&longs;t, &amp; vtrunque caput communi dilutione continetur. <lb/></s>                                                                <s>Ratio dilutionis generalis e&longs;t, &amp; &agrave; perpe&longs;sionis natura generatim petita, cuius duo &longs;unt primor&shy;<lb/>dia <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan>, actus .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; pote&longs;tas, qu&ecedil; c&ugrave;m in qualibet affectione requirantur, efficiunt, quominus <lb/>idem immutet &longs;eip&longs;um, &longs;ed extrin&longs;eci <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> indigeat. </s>                                                                <s>&longs;imul <expan abbr=".n.">enim</expan> non permanet, <expan abbr="neq.">neque</expan> in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>.  <arrow.to.target n="marg2154"></arrow.to.target><lb/>vt ratione di&longs;&longs;olubile in duas parteis, corpus videlicet, &amp; <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan> facultatem. </s>                                                                <s>cert&egrave; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan> <lb/>e&longs;t, non quatenus corpus ab animo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan>, &longs;ed vt compo&longs;itum. </s>                                                                <s>Idcirco c&ugrave;m qu&aelig;&longs;tionis verba <lb/>duplicem &longs;en&longs;um admittat; an'ne &longs;en&longs;orij &longs;en&longs;us &longs;it, qu&agrave; <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> e&longs;t, hoc e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, an quate&shy;<lb/>nus e&longs;t corpus, quod ab animo ratione &longs;ola &longs;eiungitur: inanis &amp; odio&longs;a qu&aelig;&longs;tio, <foreign lang="greek">fortikh\n</foreign> Gr&aelig;&shy;<lb/>ci vocant, profect&ograve; &longs;it: &longs;i proponatur id. </s>                                                                <s>Cur in&longs;trumentum non &longs;entiatur, nanque in promptu <lb/>e&longs;t, quid ad ip&longs;am dicendum &longs;it: etenim planum hoc, qu&ograve;d nihil per &longs;e &amp; primo &longs;e mouet, id <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>in hoc &longs;en&longs;us officio contingeret. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> compo&longs;itum id quod &longs;en&longs;um excitaret, &amp; moueret il&shy;<lb/>lud idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan>, quod iudicium ferret &amp; pateretur. </s>                                                                <s>Re&longs;tat igitur, vt illud in controuer&longs;ia pona&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ea pars, qu&aelig; &longs;en&longs;ilis e&longs;t, &amp; materi&aelig; locum &longs;ibi vendicauit in animali, aut non mouet <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quod e&longs;t in&longs;trumentum, &agrave; quo <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, &longs;i non &longs;eparetur, aut alteram partem, qu&aelig; in&longs;tar e&longs;t <lb/>form&aelig;, &amp; huiu&longs;ce qu&aelig;&longs;tionis &longs;en&longs;us talis e&longs;t, &amp; vtrunque caput communi dilutione continetur. <lb/></s>                                                                <s>Ratio dilutionis generalis e&longs;t, &amp; &agrave; perpe&longs;sionis natura gen